Αν... τότε

Ο Άνθρωπος βαδίζει μονάχα ένα δρόμο. Ακολουθεί μονάχα μία κατεύθυνση. Δεν μπορεί να πηγαίνει κ εδώ κ εκεί. Αν Ακολουθείς την Οδό και Βαδίζεις στο Φως της Αλήθειας, Βλέποντας την Ζωή στην λειτουργία της, Κατανοώντας αυτό που συμβαίνει, τότε δεν έχει σημασία τι κάνεις εξωτερικά, γιατί ό,τι κι αν κάνεις θα λούζεται στο Φως της Αλήθειας και θα καθοδηγείται από την Ιερή Αγάπη που τα Ενώνει όλα.

Αν Ζεις μέσα στην Κατανόηση της Ζωής, σε Άμεση Επαφή με αυτό που συμβαίνει κι όχι στον φανταστικό κόσμο της σκέψης, τότε όλες οι πλάνες έχουν διαλυθεί κι όλα τα μονοπάτια ενώνονται με την Απεραντοσύνη. Είσαι Ένα με όλα. Κι αυτό είναι ο Αληθινός Διαλογισμός. Και δεν χρειάζεται να κάνεις κάτι, να επιδιώξεις κάτι, να γίνεις κάτι, γιατί όλα αυτά ανήκουν στην αρρωστημένη φαντασία. Η Ειρήνη που είναι Μέσα σου απλώνεται παντού κι αγκαλιάζει τους κόσμους.

 

Αν Μέσα σου, βαθιά, έχεις ειλικρινά, ολοκληρωτικά και τελεσίδικα, απαρνηθεί όλες τις προσκολλήσεις στα φαινόμενα, όλες τις ψευδαισθήσεις της ζωής, όλες τις Σειρήνες της σκέψης, τότε δεν χρειάζεται να ντυθείς ένα μοναχικό σχήμα, ή να ασκητέψεις στην έρημο, δεν χρειάζεται, σαν τον Οδυσσέα του Έπους, να δεθείς στο κατάρτι της υπομονής για να μην υποκύψεις, γιατί μέσα στην Εσωτερική Σιωπή δεν φτάνει το τραγούδι των Σειρήνων.

 

Αν Μέσα σου έχεις Βιώσει την Πραγματικότητα, την Απεριόριστη Επίγνωση που Απλώνεται Παντού Χωρίς Εμπόδια και δεν γνωρίζεις «κέντρα» και διαχωρισμούς και δυαδικότητες, αν Μέσα σου έχει διαλυθεί κάθε εγώ, κάθε αυταπάτη, κάθε ψευδαίσθηση και κάθε προσκόλληση σε εξωτερικά πράγματα, τότε Εδώ που Κατοικείς είναι η Αλήθεια κι όχι Χώρος ή Χρόνος. Τότε δεν έχει σημασία που βρίσκεται το σώμα σου, που ακολουθεί την δική του φυσική πορεία μέχρι να ολοκληρωθούν οι λόγοι της ύπαρξής του. Στο βουνό ή στην θάλασσα, στο ποτάμι ή στην έρημο, στο σπίτι ή στους δρόμους της πόλης, είναι ο ίδιος τόπος.

 

Αν έχεις Πραγματώσει Μέσα σου την Ειρήνη του Νου, την Ησυχία της Ψυχής και την Ηρεμία του σώματος διαβαίνεις τον κόσμο ήσυχα, αθόρυβα κι ειρηνικά. Όταν έχει τελειώσει κάθε περιορισμός Αναπαύεσαι στο Αιώνιο Τώρα χωρίς να νοιάζεσαι για το τι έρχεται και τι φεύγει. Τότε Κατανοείς ότι Κάθε Στιγμή είναι το Απόγειο της Ζωής και ούτε στηρίζεσαι στο παρελθόν, ούτε προετοιμάζεις κάποιο μέλλον. Ισορροπείς στην Αιωνιότητα κι είσαι έξω από κάθε εξέλιξη, έξω από κάθε κίνηση, έξω από κάθε χρόνο, έξω από κάθε τόπο, στο Αιώνιο Βασίλειο της Αληθινής Ζωής.

 

Αν έχεις Φτάσει Μέσα σου, Πραγματικά, με την Κατανόηση κι όχι με εξωτερικές δραστηριότητες όπως η σκέψη, στην Κατάσταση της Ενότητας της Ύπαρξης, στην Παγκόσμια Συνείδηση που τα δένει όλα σε Μια Κοινή Ύπαρξη, τότε η Αίσθηση της Ενότητας γίνεται Αγάπη προς το κάθε τι. Δεν έχει σημασία αν είσαι μόνος στο βουνό ή είσαι ανάμεσα στους ανθρώπους. Η Αγάπη είναι η Πιο Ιερή Προσευχή, είναι η Πιο Αποτελεσματική Δράση κι η Πιο Πραγματική Βοήθεια για όλα τα πλάσματα του κόσμου.

 

Αν έχει Περάσει Πέραν, στο Βασίλειο της Πραγματικότητας, πέρα από την σκέψη, το εγώ, την δυαδικότητα, αν Βιώνεις την Μια Φύση σαν Φύση σου, ο Μόνος Δρόμος είναι η ταπεινότητα, η εξάλειψη του εγώ. Όταν ο Ήλιος της Αλήθειας ανατέλλει τότε όλα τα μικρά άστρα της αυταπάτης χάνονται στο Φως Του.

 

Αν έχεις Κατανοήσει ότι η Αληθινή Διδασκαλία είναι η Βιωματική Εμπειρία της Αλήθειας, μέσα από την Άμεση Επαφή με το Πραγματικό κι όχι διανοητικές θεωρίες και εξωτερικές δραστηριότητες και πρακτικές και δήθεν «μυστήρια» και «ιερές πράξεις», τότε Ζεις στην Χώρα της Αλήθειας, πέρα από τα εξωτερικά φαινόμενα, πέρα από την γήινη ευτυχία και την γήινη δυστυχία. Νικητής της Ζωής Βαδίζεις χωρίς να ταράζεσαι από τίποτα.

 

Αν Ακολουθείς την Οδό, την Αληθινή Θρησκεία του Βιώματος κι όχι τις ειδωλολατρικές θρησκείες των ανθρώπων, αν Ήδη Κατοικείς στην Χώρα του Πραγματικού, τότε κάθε ανάσα σου είναι ευλογημένη και κάθε πράξη σου είναι ιερή. Τότε δεν χρειάζεται ούτε Ιερά Βιβλία να διαβάζεις, ούτε σε Ιερούς Χώρους να πηγαίνεις, ούτε Ιερές Πράξεις να κάνεις. Όταν Όλη η Ζωή Είναι Ιερή τότε ο χωρισμός σε πράξεις και ιερές πράξεις είναι ένας μάταιος πλεονασμός της σκέψης. Μην ξεγελιέσαι. Για τον Άνθρωπο που Ζει στην Χώρα του Ιερού, Όλη η Ζωή Είναι Ιερή, κι όλα τα φαινόμενα το ίδιο αποδεκτά, αλλά δεν έχουν όλα τα φαινόμενα τις ίδιες συνέπειες.

 

Αν Ζεις στην Χώρα της Αλήθειας, που είναι Χωρίς Πύλες, χωρίς εξωτερικά μονοπάτια, Μια Απεραντοσύνη που Κατανοείται όταν σβήνουν οι αυταπάτες, τότε έχεις Φτάσει στην Πλήρη Αφύπνιση. Και μέσα στην Κατανόηση Βλέπεις ότι είναι αδιάφορη η κυριαρχία των φαινομένων. Η Υπέρτατη Νίκη απέναντι στα φαινόμενα είναι να τα αφήνεις να τραβούν τον δρόμο τους, έχοντας Ειρήνη Μέσα σου, Ευγνωμοσύνη για την Ζωή κι Αδιατάρακτη Μακαριότητα, ό,τι κι αν συμβαίνει. Έτσι κι αλλιώς  όλα τα φαινόμενα είναι ακριβώς αυτό, φαινόμενα, προσωρινοί και ψεύτικοι σχηματισμοί που διαλύονται στο τίποτα. Μονάχα η Ζωή Είναι Αληθινή.

Οι ευαίσθητοι άνθρωποι είναι οι πιο δυνατοί αν τους δώσεις αγάπη

Αγαπώ τους ευαίσθητους ανθρώπους! Αγαπώ τους ανθρώπους που η ψυχούλα τους νιώθει πολλές φορές αδύναμη μπροστά στον σκληρό κόσμο. Αν και όλοι οι άνθρωποι έχουν τις ευαισθησίες τους, σε κάποιους ο δείκτης ευαισθησίας είναι σε μεγαλύτερο βαθμό και αυτό τους κάνει ξεχωριστούς. Κουβαλούν τη θλίψη και την αγωνία των άλλων και εισπράττουν τα προβλήματα των γύρω τους ως δικά τους.

Δέχονται πολλά ερεθίσματα από το περιβάλλον τους και αντιλαμβάνονται σε βάθος τις καταστάσεις. Δυστυχούν για πράγματα που σε άλλους θα περνούσαν απαρατήρητα! Η διορατικότητά τους είναι έντονη και η ενσυναίσθησή τους εκπληκτική. Είναι αρκετά ευάλωτοι.

Γι’ αυτό αγαπώ τους ευαίσθητους ανθρώπους! Είναι φορές που ζηλεύουν και θέλουν να μοιάσουν σε αυτούς που αντιμετωπίζουν τις καταστάσεις πιο αψήφιστα και αδιάφορα. Δεν μπορούν όμως.

Πληγώνονται και κατηγορούν την ευαισθησία τους γι’ αυτό. Αγαπούν δυνατά και παρορμητικά. Και απογοητεύονται. Πάλι με την ευαισθησία τους τα βάζουν. Αντιλαμβάνονται λεπτομέρειες σε κουβέντες, σε παρέες. ”Συγκλονίζονται” πιο εύκολα από τους άλλους και γίνονται παθιασμένοι φίλοι, εραστές, σύντροφοι. Αγαπούν να δίνουν και λιγότερο να παίρνουν. Ελπίζουν πως κάποτε θα αλλάξουν όλα προς το καλύτερο. Μέσα τους μπορεί να πονούν μα έξω τους χαμογελούν! Θέλουν μόνο αγάπη και αγκαλιά.

Μετά βρίσκουν απίστευτη δύναμη για τα δύσκολα. Κλαίνε εύκολα, επηρεάζονται από τις διαθέσεις των άλλων, είναι πρόθυμοι να ακούσουν και να στηρίξουν. Θέλουν να βλέπουν τους άλλους ευτυχισμένους. Δεν είναι ντροπή η πολλή ευαισθησία! Αγαπήστε λίγο παραπάνω τους ευαίσθητους και πάλι σε σας θα γυρίσει η ΑΓΑΠΗ!

ΠΕΡΙ ΤΥΧΗΣ

Κι όταν κάποιος έχει συγκεντρώσει πολύ χρυσάφι και ασήμι και πλήθος δούλων και περιβάλλεται από ευρύχωρα διαμερίσματα και έχει επιπλέον βάλει πολυτελείς κλίνες και τραπέζια, μήπως φαντάζεται πως αυτά τα πράγματα, χωρίς την παρουσία της φρόνησης από πλευράς του, θα φέρουν ευδαιμονία και ζωή ευχάριστη, γαλήνια και αμετάπτωτη;

Κάποιος ρώτησε τον στρατηγό Ιφικράτη, σαν να προσπαθούσε να τον ελέγξει, ποιος είναι, επειδή δεν είναι “ούτε πολίτης, ούτε τοξότης, ούτε πελταστής”· εκείνος τότε αποκρίθηκε:

“Είμαι αυτός που διοικεί και χρησιμοποιεί όλους τους παραπάνω”.

Η φρόνηση δεν είναι χρυσάφι, ούτε ασήμι, ούτε φήμη, ούτε πλούτος, ούτε υγεία, ούτε δύναμη, ούτε ομορφιά.

Τότε τι είναι;
Είναι αυτό που μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά όλα τα παραπάνω, και αυτό μέσα από το οποίο το καθένα από τα παραπάνω γίνεται ευχάριστο, σπουδαίο και ωφέλιμο.

Χωρίς αυτό είναι άχρηστα, στείρα και βλαβερά, και βαραίνουν και ντροπιάζουν τον κάτοχό τους.
Ασφαλώς είναι σωστή η συμβουλή που δίνει ο Προμηθέας του Ησιόδου στον Επιμηθέα:

ποτέ μην πάρεις δώρα
από τον Δία τον Ολύμπιο, αλλά πίσω να τα στείλεις.

εννοώντας όσα σχετίζονται με την τύχη και αφορούν εξωτερικά πράγματα· είναι σαν να τον συμβουλεύει να μην παίζει φλογέρα, αν δεν ξέρει μουσική, να μη διαβάζει, αν είναι αγράμματος, να μην ιππεύει, αν δεν ξέρει από άλογα, συμβουλεύοντάς τον έτσι να μην κατέχει δημόσιο αξίωμα, αν είναι ασύνετος, να μην πλουτίζει, αν είναι φιλάργυρος, να μην παντρεύεται, αν τον κυβερνάει γυναίκα.

Γιατί δεν αληθεύει μόνο, όπως έχει πει ο Δημοσθένης, ότι “η παρά την αξία επιτυχία γίνεται για τους ανόητους πηγή της λανθασμένης σκέψης” αλλά και η παρά την αξία καλοτυχία γίνεται επίσης για τους άφρονες πηγή δυστυχίας.

ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ, ΗΘΙΚΑ

Δώσε χρόνο στην ψυχή σου να σε φτάσει

Μια όμορφη αφρικανική ιστορία:

Κάποιες φορές μια ιστορία αγγίζει την ψυχή μας όσο τίποτα άλλο. Θέλουμε να σας παρουσιάσουμε μία αρχαία αφρικανική ιστορία για ένα τρόπο ζωής στον οποίο οι πράξεις πηγαίνουν προς μια κατεύθυνση και η καρδιά προς άλλη επειδή δεν υπάρχει χρόνος για να συναντηθούν.

Η ιστορία έχει ως εξής:
Λέγεται πως ένας άντρας εισχώρησε στα αφιλόξενα εδάφη της Αφρικής. Μόνο οι αχθοφόροι του τον συνόδευαν. Ο καθένας είχε ένα μεγάλο μαχαίρι στα χέρια του και καθάριζε τον δρόμο μέσα στη μεγάλη βλάστηση. Ο σκοπός τους ήταν να συνεχίσουν να προχωρούν με κάθε κόστος.

«Ένα από τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα της βιασύνης είναι ότι παίρνει πολύ χρόνο». – Gilbert Keith Chesterton

Αν συναντούσαν ένα ποτάμι, το διέσχιζαν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Αν υπήρχε κάποιος λόφος, επιτάχυναν τον ρυθμό τους για να μην χάσουν ούτε λεπτό. Αλλά ξαφνικά οι αχθοφόροι σταμάτησαν. Ο εξερευνητής ήταν έκπληκτος. Περπατούσαν μόνο για λίγες ώρες. Οπότε τους ρώτησε: «Γιατί σταματήσατε; Κουραστήκατε ήδη μετά από λίγες ώρες περπατήματος;»

Τότε ένας από τους αχθοφόρους τον κοίταξε και είπε: «Όχι κύριε, δεν κουραστήκαμε. Απλώς κινούμαστε πολύ γρήγορα και αφήσαμε πίσω την ψυχή μας. Τώρα την περιμένουμε να μας φτάσει.»

Μια ιστορία που σας προσκαλεί να συνδεθείτε με τον εαυτό σας

Όλοι έχουμε νιώσει αποσυνδεδεμένοι από τον εαυτό μας κάποια στιγμή. Σαν το άτομο που σηκώθηκε από το κρεβάτι, που πήγε στη δουλειά, που μίλησε δεν ήμασταν εμείς αλλά κάποιος άλλος. Είναι κάτι που αισθανόμαστε πολλές φορές όταν νιώθουμε βυθισμένοι στην πολυάσχολη ζωή μας και δεν μπορούμε να βρούμε ένα τρόπο διαφυγής.

Όλα σχετίζονται με το να βρούμε πάλι το κέντρο μας. Όπως λέει η ιστορία να επιτρέψουμε στην ψυχή μας να επιστρέψει. Κάποιες φορές το μόνο που χρειαζόμαστε είναι η σωστή διαχείριση της κατάστασης αλλά άλλες φορές χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από αυτό.

Αν δεν νιώσουμε αυτή τη σύνδεση και τον σχετικό έλεγχο της ζωής μας ίσως αρχίσουμε να χάνουμε το κίνητρο. Αυτό το αίσθημα μπορεί να μετατραπεί σε λύπη ή άγχος. Σε αυτό το σημείο όλα ξεκινούν να γίνονται περίπλοκα. Αλλά υπάρχουν καλά νέα: υπάρχει ένας απλός τρόπος να το διορθώσετε αυτό και χρειάζεται μόνο λίγα λεπτά την ημέρα. Να πως να το κάνετε:

Καθίστε για μια στιγμή στην άκρη του δρόμου
Όπως οι αχθοφόροι στην αφρικανική ιστορία, αν νιώσετε αποσυνδεδεμένοι από το κέντρο σας, αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να σταματήσετε. Το πιο πιθανό είναι ότι βιάζεστε πολύ. Αυτό σας έχει κρατήσει από το να χαλαρώσετε και σημαντικότερα από το να ενώσετε την ψυχή με το δρόμο σας.

Το καλύτερο πράγμα που μπορείτε να κάνετε είναι να βρείτε μια ήσυχη στιγμή, ιδανικά προς το τέλος της ημέρας. Είναι η στιγμή οικειότητας με τον εαυτό σας και το αξίζετε. Χαλαρώστε και απλώς αναρωτηθείτε: πως ήταν η μέρα σας; τότε αναθεωρήστε τα πράγματα που σας συνέβησαν κατά τη διάρκεια της.

Μην αναρωτηθείτε απλώς τι κάνετε αλλά επίσης και τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σας προκλήθηκαν. Ποιο ήταν το πρώτο πράγμα που σας ήρθε στο μυαλό μόλις ξυπνήσατε; πως νιώθατε όταν αντιμετωπίζατε ανθρώπους, καταστάσεις και τον εαυτό σας; αφιερώστε τουλάχιστον πέντε λεπτά σε αυτή τη ψυχική αναθεώρηση της ημέρας.

Προχωρήστε προς τον προβληματισμό και αφήστε την ψυχή σας να επιστρέψει
Αρχικά πιθανώς μόνο να δείτε μια διαδοχή μηχανικών δραστηριοτήτων και συναισθημάτων. Ωστόσο, σιγά σιγά όπως λέει και η αφρικανική ιστορία η ψυχή πρέπει να συμβαδίσει μαζί σας. Το να καταγράφετε όσα κάνετε είναι ένας βασικός τρόπος για να έρθετε πιο κοντά με τον εαυτό σας αλλά είναι μόνο η αρχή, τα πρώτα βήματα. Δεν χρειάζεται να κάνετε λεπτομερή λίστα από όλα όσα κάνατε. Απλώς αφήστε το μυαλό σας να κυλήσει ακόμα και όταν είναι μπερδεμένο. Πριν το καταλάβετε, θα παρατηρήσετε θορύβους διαφορετικών εμπειριών που δε γνωρίζατε. Την ηχώ από συναισθήματα που αγνοήσατε και τα άβολα αισθήματα που απορρίψατε.

Κάντε αυτό και η ψυχή θα συμβαδίσει μαζί σας. Σταδιακά θα μπορέσετε να βρείτε την ισορροπία. Η ανταμοιβή από αυτή τη μικρή καθημερινή προσπάθεια είναι περισσότερη γαλήνη. Επίσης θα έχετε περισσότερα οφέλη από αυτά που κάνετε και θα γνωρίσετε τον εαυτό σας καλύτερα. Το πιο σημαντικό είναι πως θα έχετε ένα εργαλείο για να κοιτάξετε τη ζωή σας με μια καλύτερη οπτική και να ανακαλύψετε τι πραγματικά θέλετε.

Κατάφεραν να ελέγξουν την πτήση εντόμων

Ερευνητές κατάφεραν να ελέγξουν τις κινήσεις σκαθαριών τοποθετώντας στην πλάτη τους μια πλακέτα.

Στο μέλλον, δίπλα στα αυτόνομα αεροπλανάκια και ελικοπτεράκια (γνωστά ως drones) μπορεί να πετάνε και τηλεκατευθυνόμενα έντομα – όχι ρομποτικά, αλλά πραγματικά έντομα ελεγχόμενα ασύρματα από τους ανθρώπους.

Αυτό ακριβώς πέτυχαν για πρώτη φορά ερευνητές από τις ΗΠΑ και τη Σιγκαπούρη, οι οποίοι πρόσδεσαν στην πλάτη σκαθαριών μια πλακέτα με ηλεκτρονικά και, στη συνέχεια, με τη βοήθεια ενός ραδιοπομπού κατηύθυναν τις κινήσεις των εντόμων στον αέρα.

Με τον τρόπο αυτόν οι επιστήμονες έκαναν στο εργαστήριο τα έντομα να απογειωθούν, να πετάξουν προς τα αριστερά ή προς τα δεξιά, να αιωρούνται και τελικά να προσγειωθούν πίσω στο έδαφος.

Σάιμποργκ
Αν η τεχνολογία βελτιωθεί, θα είναι δυνατό κάποια στιγμή να χρησιμοποιούνται τέτοια έντομα «σάϊμποργκ» (cyborg) ως mini-drones. Φορτωμένα με τους κατάλληλους ηλεκτρονικούς αισθητήρες, θα πετάνε πάνω από διάφορες δυσπρόσιτες περιοχές, κάνοντας τις παρατηρήσεις τους (ή την κατασκοπεία τους) – και ασφαλώς θα περνάνε πιο απαρατήρητα από ένα κανονικό drone.

Αν και έχουν χρησιμοποιηθεί ξανά ηλεκτρονικά μέσα για να ελεγχθούν οι κινήσεις εντόμων στο έδαφος ή στον αέρα, στις προσπάθειες αυτές τα έντομα ήταν συνδεμένα με λεπτό σύρμα με τη συσκευή χειρισμού. Είναι η πρώτη φορά που γίνεται κάτι τέτοιο στον αέρα και τόσο επιτυχημένα, με απολύτως ελεύθερα έντομα, που το καθένα ζυγίζει οκτώ γραμμάρια και έχει μήκος έξι εκατοστών.

Η τεχνολογία
Η ηλεκτρονική συσκευή περιέχει τσιπάκι, ασύρματο δέκτη, μια μικροσκοπική μπαταρία λιθίου 3,9 βολτ και βάρους ενός γραμμαρίου, καθώς και έξι μικροηλεκτρόδια, τα οποία είναι εμφυτευμένα στους μυς των φτερών του εντόμου και λαμβάνουν εντολές κίνησης με ραδιοσήματα κάθε ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον αναπληρωτή καθηγητή Μισέλ Μαχαρμπίζ του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Η/Υ του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και τον επίκουρο καθηγητή Χιροτάκα Σάτο της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών & Αεροναυπηγών του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου της Νανγιάνγκ αναφέρουν ότι τα σκαθάρια είναι ιδανικά γι’ αυτή τη δουλειά, επειδή μπορούν να σηκώσουν στην πλάτη τους μεγάλα φορτία σε σχέση με το μέγεθος και το βάρος τους.

«Θα μπορούσαμε εύκολα να προσθέσουμε ένα μικρό μικρόφωνο και θερμικούς αισθητήρες για αποστολές έρευνας και διάσωσης. Με αυτή την τεχνολογία, θα ήμασταν σε θέση να εξερευνήσουμε περιοχές που προηγουμένως ήσαν απρόσιτες, για παράδειγμα εσοχές και ρωγμές σε ένα κτίριο που έχει καταρρεύσει», δήλωσε ο Χιροτάκα Σάτο. Το επίτευγμα δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Current Biology».

Γυναίκα και Εκκλησία - Πώς ο Χριστιανισμός απαξίωσε τη γυναίκα

Ο διάβολος παρουσιάζεται στους καλόγερους με διάφορα πρόσωπα. Ένα εξ αυτών είναι και της γυναίκας. Για τον λόγο αυτόν η θρησκεία τους απαξίωσε την γυναίκα μέχρι του σημείου που άγιός της είπε ότι αν συναντήσεις τον διάβολο και την γυναίκα πήγαινε καλύτερα με τον διάβολο.

Για όσους αγνοούν τι είναι το «ΠΗΔΑΛΙΟΝ – ΤΗΣ ΝΟΗΤΗΣ ΝΗΟΣ ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΗΤΟΙ ΑΠΑΝΤΕΣ ΟΙ ΙΕΡΟΙ ΚΑΙ ΘΕΙΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ» (εκδ. Βασ. Ρηγόπουλου), ιδού η εκτίμηση της ορθοδοξίας περί αυτού: «Αύτη η βίβλος είναι η μετά τας αγίας Γραφάς αγία γραφή, η μετά την Παλαιάν και Καινήν διαθήκη, Διαθήκη…».

Προσέξτε το δέλτα μικρό και το δέλτα κεφαλαίο, το οποίο τελευταίο τίθεται στο πηδάλιο κι όχι στη Βίβλο! Σαφώς δηλαδή υπονοείται ότι είναι σπουδαιότερο κι αυτής της Βίβλου. Ας είναι κι έτσι. Εμάς δεν μας ενοχλεί καθόλου, ούτε το ένα ούτε το άλλο. Εξ ίσου μας βολεύουν και τα δυο. Δεν θα διχάσουμε με την στάση μας την ορθοδοξία. Μη γένοιτο.

Στη σελίδα 596, Κανών Θ΄ του Μεγάλου Βασιλείου, μεγάλη η χάρη του, διαβάζουμε την ερμηνεία: «… αλλά εις την γυναίκα οπού τον άφηκε (τον άνδρα της) επειδή αύτη δεν έχει την άδειαν να αφήνει τον άνδρα της αλλά καν δέρνη αυτήν εκείνος, πρέπει να υπομένει κι όχι να χωρίζεται, καν την προίκαν της εξοδεύει, καν εις άλλας γυναίκας πορνεύει, αυτή πρέπει να καρτερεί… Ώστε η μεν γυναίκα, αφήσασα τον άνδρα της, μοιχαλίς είναι, αν πάρει άλλον, ο δε αφεθείς αυτός άνδρας, αν πάρει άλλην συγχωρείται…».

Καταλάβετε εδώ και τώρα, αντιληφθείτε σας παρακαλούμε Ελληνίδες μητέρες, μανάδες και γιαγιάδες, σε ποιους πηγαίνετε τα κακόμοιρα τα παιδάκια σας να σας τα βαφτίσουν, και στο όνομα ποιών σας τα βαφτίζουν. Καταλάβετε επί τέλους εσείς καλές μας μανούλες, γιατί οι λελέδες οι άνδρες σας δεν θα το καταλάβουν ποτέ. Δεν ελπίζουμε σ’ αυτούς καθόλου. Σε σας αποθέτουμε όλες τις ελπίδες μας.

Λυπηθείτε μας τους κακόμοιρους. Μην προστρέχετε άλλο πια σ’ αυτούς που σας θεωρούν κατώτερες κι απ’ τα ζώα. Σ’ αυτούς τους αχρείους που σας προτείνουν να κάθεστε σαν τις κότες μπροστά στους άνδρες σας, ακόμα κι αν αυτοί σας δέρνουν, ακόμα κι αν κατασπαταλούν την προίκα σας, μ’ άλλες γυναίκες. Αυτούς τους μαλάκες τους βολεύει το καθεστώς αυτό, γι’ αυτό είναι κώλος και βρακί με το παπαδαριό. Εσάς σε τι σας βολεύει; Σε τίποτε!

Ας μην απορεί κανείς λοιπόν γιατί αυτή η χριστιανική κοινωνία καταδικάζει αβασάνιστα την δίκαιη γυναίκα και σχεδόν επαινεί τα σκληρά και ποδογυροφερόμενα αντράκια. Η ρίζα του καθεστώτος αυτού όμως είναι βαθιά και Παλαιά. Παλαιά Διαθήκη, ιερό βιβλίο των ορθόδοξων χριστιανών, Δευτερονόμιο κβ΄ 21: «Να λιθοβολείται η θυγατέρα του λαϊκού όταν πορνεύσει». Αλλά και μη τα χειρότερα, Λευϊτικό κα΄. θ΄: «Θυγατέρα ανθρώπου ιερέως εάν βεβηλωθεί πορνεύοντας…. επί πυρός κατακαυθήσεται».

Οι θεολόγοι, παπάδες, ιερωμένοι και ιεροκήρυκες διδάσκουν ότι οι άγιοι πατέρες καθιέρωσαν την ισότητα των δύο φύλων. Άνθρωποι δίχως ίχνος ντροπής.

Ιδού περί ποιας ισότητος πρόκειται: Πηδάλιο σελ. 605, Κανών ΚΑ΄ Μ. Βασιλείου, πρόκειται περί του μοιχευομένου ανδρός, «…όμως η γυναίκα του δεν ημπορεί να τον χωρίσει, δια την πορνείαν ταύτην, ο δε άνδρας χωρίζει την γυναίκα του, εάν με άλλον πορνεύσει». Η υπενθύμιση ποτέ δεν βλάπτει.

Ακόμη και για ψύλλου πήδημα ανάθεμα στις γυναίκες. Ας πούμε για τις κουρεμένες: Πηδάλιο σελ. 403, Κανών ΙΖ΄ , της εν γάγγρα τοπικής συνόδου: «ει τις γυναικών δια νομιζομένην άσκησιν αποκείροιτο τας κόμας, ας έδωκεν ο θεός εις υπόμνησιν της υποταγής, ως παραλύουσα το πρόσταγμα της υποταγής, ανάθεμα έστω»!

Μάθατε τώρα κυρίες και δεσποινίδες το γιατί σας έδωσε ο θεός τα μαλλιά σας; Για να σας θυμίζουν την υποταγή που πρέπει να δείχνετε στους άνδρες σας! Πώς; δεν το καταλάβατε; Ξανά το μάθημα: «η γυνή χρεωστεί να έχει εις την κεφαλήν της εξουσίαν ήτοι σημείον της εξουσίας του ανδρός, και της προς τον άνδραν υποταγής».

Γυνή, το ακάθαρτο ον κάθε τέταρτη βδομάδα: Λευϊτικόν ΙΕ΄ 19: «Πας ο απτόμενος αυτής, ακάθαρτος έσται έως εσπέρας», και ξέρετε γιατί και πότε: «Αν η φέρουσα αίματι».

Καημένη μου μανούλα! Πώς σε εκτιμούν τα κτήνη! Εκείνο το κτήνος ο Αυγουστίνος (άγιο και ιερό τον λένε) που έλεγε ότι είμαστε όλοι βρώμικοι επειδή μας γεννάτε μέσα στις «βρομιές σας»! Πόσο βρώμικο μυαλό! Πόσο βρώμικο; Να αποκαλεί βρώμικο το τελειότερο περίβλημα που αξιωνόμαστε για εννέα μήνες. Μανούλα μου σ’ αγαπώ και μόνον γι’ αυτόν τον λόγο.

Από που έλαβαν τα μαθήματά τους περί γυναικών οι «άγιοι» πατέρες; «Οι γυναίκες να υποτάσσεσθε εις τους άνδρας σας» (Προς Εφεσίους, 5.22). Το μανιφέστο της υποταγής της γυναίκας στον άνδρα, άνευ όρων, υπάρχει στο 11ο κεφάλαιο της προς Κορινθίους επιστολής του Παύλου. Εκεί λέγονται όλα τα προηγούμενα με τ’ όνομά τους.

Μεταξύ των άλλων, στίχος 7: «Ο άνδρας δεν πρέπει να σκεπάζει το κεφάλι του, επειδή είναι εικόνα και δόξα του θεού, ενώ η γυναίκα είναι δόξα του ανδρός… Και δεν δημιουργήθηκε ο άνδρας για την γυναίκα, αλλά η γυναίκα για τον άνδρα...».

Επίσης, Τιμοθ. Α΄ 2.11: «Η γυναίκα πρέπει να διδάσκεται με ησυχία και πλήρη υποταγή».

Θαυμάστε τώρα τις απόψεις των σημερινών πνευματικών τέκνων των Αποστόλων και των Πατέρων. Πρόκειται, λένε, για παρεξήγηση της ορθοδόξου πατερικής παραδόσεως όταν νομίζουμε ότι ο χριστιανισμός υποβάθμισε την γυναίκα. Δηλαδή ότι είμαστε χαζοί και δεν καταλαβαίνουμε τίποτε απ’ όσα διαβάζουμε. Γι’ αυτό θα μας εξηγήσουν αυτοί που καταλαβαίνουν καλύτερα από εμάς.

Μάλιστα θα αναλάβει την αγγαρεία αυτή μιά γυναίκα, η κυρία Κ. Β. Καλογεροπούλου - Μεταλληνού, με το βιβλίο της «Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘ’ ΗΜΑΣ ΑΝΑΤΟΛΗ», εκδ. Αρμός 1992. Στη σελίδα 11 γράφει: «Είναι, πράγματι, γεγονός, που πρέπει να παραδεχθούμε, ότι υπάρχουν στην ιστορία μας τοποθετήσεις είτε εκπροσώπων του Κλήρου, είτε και Λαϊκών που εκφράζουν καθαρά αντιφεμινιστική στάση. Ακόμα και σήμερα, άλλωστε δεν σπανίζουν τέτοιες περιπτώσεις. Άλλοτε εγωιστικές ανδροκρατικές αντιλήψεις, άλλοτε κατάφωρες παρεξηγήσεις αγιογραφικών χωρίων και θέσεων, λόγω αγνοίας και θεολογικής ακαταρτισίας, και άλλοτε αιρετίζουσες ατομικές απόψεις εμφανίζονται και σε θρησκευτικά ακόμη περιοδικά, με άμεση συνέπεια τη δυσφήμιση της ορθοδόξου (πατερικής) παραδόσεως, η οποία φυσικά άλλα διδάσκει».

Η κυρία τους έβγαλε αιρετικούς τους ανθρώπους οι οποίοι ακολουθούν πιστά τα παραγγέλματα των Αποστόλων και των Πατέρων της εκκλησίας τα σχετικά με την θέση της γυναίκας μέσα στην κοινωνία.

Καλέ κυρία θα μας τρελάνετε; Δηλαδή όταν διαβάσαμε προηγουμένως να λέει ο Μεγάλος και Άγιος Βασίλειος ότι δεν πρέπει να αφήνει η γυναίκα τον άνδρα της, ακόμη κι αν αυτός την δέρνει, ακόμη κι αν ξοδεύει την προίκα της, ακόμη κι αν πορνεύει με άλλες γυναίκες και τόσα άλλα σχετικά, άλλα απ’ αυτά που λέει έπρεπε να καταλάβουμε; Για πόσο χαζούς δηλαδή μας νομίζετε; Δεν έχετε καθόλου ντροπή μέσα σας;

Μάλιστα κυρία μου, άλλαξαν οι καιροί ανεπιστρεπτί και δεν σας βολεύουν πια οι μισογύνηδες πατέρες. Πώς όμως μπορεί ν’ αλλάξουν τα απαράδεκτα λεγόμενά τους; Το μαύρο να γίνει άσπρο. Το βιβλίο σας, όχι μόνον δεν μπόρεσε ν’ αλλάξει τίποτε στο ζήτημα αυτό, αλλά πρόσθεσε ένα ακόμη δείγμα της εξαιρετικής επιδόσεως στην υποκρισία και στην εξάσκηση στο ψεύδος, που διακατέχουν ολόκληρη την ιστορία της ορθοδοξίας σας.

Όλες οι αντιθέσεις, κατά την κυρία Καλογεροπούλου, που παρατηρούνται στις γραφές είναι φαινομενικές (σελ. 22) και βρίσκουν εύκολα την εξήγησή τους! Εμείς δεν καταφέραμε να τις βρούμε τις εξηγήσεις. Εσείς που τις βρήκατε γιατί δεν μας τις φανερώνετε;

Με δυο λόγια ό,τι δίδαξαν οι Πατέρες περί της γυναικός, το έπραξαν για το καλό τους. Ακόμα κι αυτό που έλεγε ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός (σελ. 25): «Αν σ’ ένα σταυροδρόμι συναντήσεις το διάβολο και μιά γυναίκα, πήγαινε προς τα εκεί που είναι ο διάβολος και όχι εκεί που είναι η γυναίκα...»!

Προσέξτε παρακαλώ. Ο χριστιανός το ό,τι χειρότερο που μπορεί να έχει σ’ αυτόν τον κόσμο, ξέραμε ότι είναι ο διάβολος. Τώρα μαθαίνουμε από τον άγιο Κοσμά ότι κάναμε λάθος, διότι χειρότερη κι από τον διάβολο είναι η γυναίκα!

Το μίσος προς την γυναίκα των καθαρμάτων αυτών όμως δεν έχει τέλος. Ιδού τι λέει ένα ακόμη τέτοιο ανθρώπινο κτήνος για τις γυναίκες, ο άγιος Ισαάκ ο Σύριος: «Είναι καλύτερο να φας δηλητήριο, παρά να συμφάγεις με μιά γυναίκα, και αν ακόμη είναι μητέρα σου ή αδελφή σου»!

Αυτά τα ανθρώπινα εκτρώματα αγιοποίησε η ορθοδοξία καλοί μου άνθρωποι! Αυτούς πηγαίνετε και προσκυνάτε στις εκκλησίες. Σ’ αυτόν τον εξευτελισμό μας κατάντησε το παπαδαριό. Κι έπειτα απ’ όλα αυτά, το γενικό συμπέρασμα της κυρίας Καλογεροπούλου–Μεταλληνού είναι αυτό: Μια λύση υπάρχει για τις γυναίκες (σελ. 77) «η ζωή της ορθόδοξης γυναίκας, συνεχής λατρεία». Δηλαδή να μην την ενδιαφέρει τι λένε γι’ αυτήν αλλά μόνον να λατρεύει. Μεταξύ των άλλων κι αυτούς που την θεωρούν χειρότερη κι από τον διάβολο. Αυτούς που διδάσκουν στα παιδιά της να αποφεύγουν να συντρώγουν μαζί της. Αυτούς που της προτείνουν να ανέχεται τον άνδρα της, ακόμη κι όταν αυτός την δέρνει, ακόμα κι όταν σπαταλά την προίκα της, ακόμα κι όταν πορνεύει μ’ άλλες γυναίκες!

Έτσι λοιπόν, που λέτε, καλές μου γυναίκες σας απελευθέρωσε η ορθοδοξία από τα δεσμά της δουλείας τα οποία φέρατε πριν από τον ερχομό της. Πρώτα ο θεός, την επόμενη Κυριακή μη ξεχάσετε να σπεύσετε να προσκυνήσετε τους άγιους σωτήρες σας, τώρα που μάθατε τα τόσα και τόσα που τους οφείλετε.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος και οι γυναίκες

“…Γενικά όμως είναι ένα σκουλήκι (η γυναίκα) που σέρνεται, η κόρη του ψεύδους, ο εχθρός της ειρήνης. Ο κατάλογος των αμαρτημάτων και των αδυναμιών της είναι ατελείωτος. Είναι ελαφρόμυαλη, φλύαρη και ακόλαστη. Πάνω απ’ όλα είναι παθιασμένη με την πολυτέλεια και τις δαπάνες. Φορτώνεται με κοσμήματα, πουδράρει το πρόσωπό της, βάφει τα μάγουλά της με κοκκινάδια, βάζει μυρωδικά στα ρούχα της, και έτσι γίνεται θανάσιμη παγίδα για τον εκμαυλισμό των νέων μέσω όλων των αισθήσεων. Όσος και αν είναι ο πλούτος, δεν επαρκεί για να ικανοποιήσει την γυναικεία επιθυμία. Μέρα και νύχτα η γυναίκα δεν σκέφτεται τίποτε άλλο παρά το χρυσάφι και τα πολύτιμα πετράδια, τα υφάσματα και τα κεντήματα, τις κρέμες και τα αρώματα.

Αν δεν υπήρχε η σεξουαλική επιθυμία, κανένας άντρας με τα σωστά του δεν θα ήθελε να μοιράζεται το σπίτι του με μια γυναίκα και να υφίσταται τις επακόλουθες ζημιές, παρά τις οικιακές εργασίες που εκτελεί. Γι’ αυτό το λόγο ο Θεός, γνωρίζοντας την ελεεινή της φύση, την προίκισε με το όπλο της σεξουαλικότητας…”

“…Η ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗ [ΜΕ ΓΥΝΑΙΚΑ] ΔΕΝ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙEIΤΑΙ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΛΛΟ ΛΟΓΟ, ΠΑΡΑ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΝ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΘΟΥ. ΒΓΑΛΤΑ ΑΥΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΙΡΕΙΤΑΙ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΕΩΣ. ΓΙΑΤΙ ΠΟΙΟΣ ΘΑ ΕΚΑΝΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ, ΑΝΔΡΑΣ ΩΝ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΠΟΙΑ ΑΝΑΓΚΗ ΩΣΤΕ ΝΑ ΑΝΕΧΕΤΑΙ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΣΕΛΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΚΟΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΛΛΑ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΑ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΣΙΝΑΦΙΟΥ; ΓΙ΄ ΑΥΤΟ ΚΑΙ Ο ΘΕΟΣ ΕΞ΄ ΑΡΧΗΣ [ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ] ΟΠΛΙΣΕ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΔΥΝΑΜΗ [ΝΑ ΘΕΛΓΕΙ] ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΟΤΙ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΠΟΛΥ ΕΥΚΑΤΑΦΡΟΝΗΤΗ ΑΝ ΔΕΝ ΕΠΙΒΑΛΛΟΤΑΝ ΑΥΤΗ Η ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΘΑ ΔΙΑΛΕΓΕ ΝΑ ΣΥΝΟΙΚΗΣΕΙ ΜΑΖΙ ΤΗΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΔΙΑΚΑΤΕΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑ. ΓΙΑΤΙ ΑΝ ΚΑΙ [ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ] ΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΜΙΑ ΤΟΣΟ ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΑΓΚΗ ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΕΧΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΕΣ ΑΛΛΕΣ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΕΣ – ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ ΓΕΝΝΟΥΝ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΙΚΙΑΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ – ΑΝ ΛΟΙΠΟΝ ΚΑΙ ΤΟΣΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΣ ΚΑΤΑΦΡΟΝΗΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΣΑΣ ΤΟΥΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΕΚΔΙΩΧΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΙΚΙΕΣ ΣΑΣ ΜΠΛΕΚΟΝΤΑΣ ΣΑΣ ΣΕ ΤΟΣΕΣ ΝΤΡΟΠΕΣ ΤΙ ΘΑ ΤΙΣ ΘΕΛΑΤΕ ΑΝ ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΕ Ο ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΣ ΠΟΘΟΣ;…”
ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ – “ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΕΧΟΝΤΑΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥΣ ΣΥΝΕΙΣΑΚΤΟΥΣ”, MIGNE 47.

“…ΤΟΤΕ ΛΟΙΠΟΝ ΕΚΤΙΣΕ [Ο ΓΙΑΧΒΕ] ΚΑΙ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΠΑΛΙ ΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΚΑΙ ΦΑΝΕΡΩΝΟΝΤΑΣ ΟΤΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ ΓΙ΄ ΑΥΤΟΝ, ΟΠΩΣ ΛΕΕΙ ΚΑΙ Ο ΠΑΥΛΟΣ. ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΛΑΣΤΗΚΕ Ο ΑΝΔΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΑ, ΑΛΛΑ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΔΡΑ…”
ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ – “ΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΙΝΕΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ ΣΤΑΓΕΙΡΙΟΝ ΑΣΚΗΤΗΝ ΔΑΙΜΟΝΩΝΤΑ”, MIGNE 47.

“ΟΠΩΣ ΑΝ ΠΑΡΕΙΣ ΕΝΑΝ ΛΕΟΝΤΑ ΜΕΓΑΛΟΠΡΕΠΗ ΚΑΙ ΒΛΟΣΥΡΟ, ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΥΡΕΨΕΙΣ ΤΗΝ ΧΑΙΤΗ, ΤΟΥ ΒΓΑΛΕΙΣ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΞΕΡΙΖΩΣΕΙΣ ΤΑ ΝΥΧΙΑ, ΤΟΤΕ ΤΟΝ ΚΑΝΕΙΣ ΑΘΛΙΟ ΚΑΙ ΚΑΤΑΓΕΛΑΣΤΟ, …ΕΚΕΙΝΟΝ ΠΟΥ ΗΤΑΝ ΦΟΒΕΡΟΣ ΚΑΙ ΤΡΟΜΕΡΟΣ ΚΑΙ ΠΟΥ ΕΣΕΙΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΒΡΥΧΗΘΜΟ ΤΟΥ, ΕΤΣΙ ΚΑΙ ΑΥΤΕΣ [ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ] ΟΣΟΥΣ ΠΕΡΙΛΑΒΟΥΝ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΥΝ ΥΠΟΧΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ, ΜΑΛΑΚΟΤΕΡΟΥΣ, ΖΩΗΡΟΤΕΡΟΥΣ, ΑΝΑΙΣΧΥΝΤΟΥΣ, ΑΝΟΗΤΟΥΣ, ΟΞΥΘΥΜΟΥΣ, ΘΡΑΣΕΙΣ, ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΟΥΣ, ΑΓΕΝΕΙΣ, ΑΜΕΙΛΙΚΤΟΥΣ, ΔΟΥΛΟΠΡΕΠΕΙΣ, ΑΝΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ, ΙΤΑΜΟΥΣ, ΦΛΥΑΡΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝ ΟΛΙΓΟΙΣ ΟΛΑ ΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΗΘΗ ΠΟΥ ΚΟΥΒΑΛΟΥΝ ΤΑ ΑΠΟΤΥΠΩΝΟΥΝ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ.
ΕΙΝΑΙ ΛΟΙΠΟΝ ΑΝΑΠΟΤΡΕΠΤΟ [ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ Ο ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ] ΕΚΕΙΝΟΣ Ο ΟΠΟΙΟΣ ΔΙΑΡΚΩΣ ΕΥΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΑΖΙ ΜΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟΣΗ ΣΥΜΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΝΑΝΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥΣ, ΟΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΓΥΡΤΗΣ ΚΑΙ ΑΡΓΟΣΧΟΛΟΣ ΚΑΙ ΤΙΠΟΤΕΝΙΟΣ. ΚΑΙ ΑΝ ΠΕΙ ΚΑΤΙ, ΕΙΝΑΙ ΟΛΟ ΓΙΑ ΥΦΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΑΛΛΙΑ ΑΦΟΥ ΧΡΩΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΛΟΓΙΑ. ΚΙ ΟΤΑΝ ΚΑΝΕΙ ΚΑΤΙ ΤΟ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΠΟΛΛΗ ΔΟΥΛΟΠΡΕΠΕΙΑ ΕΠΕΙΔΗ ΕΥΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΑΚΡΥΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΠΟΥ ΑΡΜΟΖΕΙ ΣΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΥΣ, ΚΑΙ ΓΙΑ ΚΑΝΕΝΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΚΑΤΟΡΘΩΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΣ. ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΑΧΡΗΣΤΟΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΑ ΒΙΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ, ΠΟΣΟ ΜΑΛΛΟΝ ΣΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ…”.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ – “ΕΚΛΟΓΑΙ: ΛΟΓΟΣ Δ΄, ΠΕΡΙ ΝΗΣΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΣΩΦΡΟΣΥΝΗΣ“, MIGNE 63.

 

Τι ξέρουμε για την περίφημη μαύρη τρύπα που εκπέμπει μυστηριώδη νετρίνα

Σύμφωνα με αναφορές της NASA, η τεράστιων διαστάσεων μαύρη τρύπα που βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία μας είναι πιθανό να εκπέμπει παράξενα σωματίδια που ονομάζονται νετρίνα. Εάν οι δορυφόροι της NASA καταφέρουν να το επιβεβαιώσουν, θα είναι η πρώτη φορά στην ιστορία του διαστήματος που νετρίνα έχουν εντοπιστεί στις τόσο σκοτεινές περιοχές του.

 

Η υποατομική δραστηριότητα εντοπίστηκε πρώτη φορά από τρεις δορυφόρους της NASA, οι οποίοι λειτουργούν τραβώντας ακτινογραφίες, τους Chandra X-ray Observatory, Swift gamma-ray mission και Nuclear Spectroscopic Telescope Array (NuSTAR).

 

Τα νετρίνα, λέξη που στα ιταλικά σημαίνει «τα μικρά», ανταποκρίνονται πλήρως στο όνομά τους, καθώς το μέγεθός τους θεωρείται μιρκό ακόμα και για τα υποατομικά δεδομένα. Δεν μεταφέρουν ηλεκτρικό φορτίο και έτσι παραμένουν ανεπηρέαστα από τις ηλεκτρομαγνητικές δυνάμεις που επηρεάζουν τα φορτισμένα σωματίδια, όπως τα πρωτόνια και τα ηλεκτρόνια. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να ταξιδεύουν μέσα στις απέραντες εκτάσεις του διαστήματος χωρίς να συναντούν εμπόδια. Μάλιστα, εκατομμύρια από αυτά διαπερνούν το ανθρώπινο σώμα κάθε δευτερόλεπτο. Παράλληλα, εφόσον δεν έχουν ηλεκτρικό φορτίο, δεν εκτρέπονται και από μαγνητικά πεδία όταν ταξιδεύουν στο διάστημα.

Παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά μαγνητικά πεδία στη μαύρη τρύπα του Γαλαξία μας

Ερευνητική ομάδα στην οποία συμμετείχε και Έλληνας επιστήμονας εντόπισε για πρώτη φορά μαγνητικά πεδία στην περίμετρο μιας μελανής οπής και μάλιστα η ανακάλυψη αφορά την μελανή οπή που βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία μας.Η ανακάλυψη έγινε με το Τηλεσκόπιο Ορίζοντα Γεγονότων (ΕΗΤ), ένα σύστημα διασυνδεδεμένων ραδιοτηλεσκοπίων που βρίσκονται σε διάφορα σημεία του πλανήτη και το οποίο συνεχώς διευρύνεται με την προσθήκη νέων σημείων παρατήρησης. 

 

Καλλιτεχνική απεικόνιση της μαύρης τρύπας στο κέντρο του γαλαξία μας. Γύρω από την μελανή οπή υπάρχει ένας δίσκος ύλης που τροφοδείται από αυτόν. Οι μπλε γραμμές απεικονίζουν τα μαγνητικά πεδία που παράγονται στην μαύρη τρύπα του γαλαξία μας.

 

Ο εντοπισμός

Την ανακάλυψη έκαναν ερευνητές με επικεφαλής τον Μάικλ Τζόνσον του Κέντρου Αστροφυσικής Χάρβαρντ-Σμιθσόνιαν και τον Σεπ Ντόουλμαν του Πανεπιστημίου ΜΙΤ και έκαναν τη σχετική δημοσίευση στην επιθεώρηση «Science». Στη διεθνή ερευνητική ομάδα συμμετείχε ο Έλληνας καθηγητής αστρονομίας και φυσικής του Πανεπιστημίου της Αριζόνα Δημήτρης Ψάλτης, ο οποίος έχει σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη και στις έρευνες του νέου τηλεσκοπίου ΕΗΤ.

 

Η μαύρη τρύπα του γαλαξία μας λέγεται «Τοξότης Α*», βρίσκεται σε απόσταση περίπου 25.000 ετών φωτός από τη Γη και έχει μάζα γύρω στα τέσσερα εκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τον Ήλιο μας. Η περίμετρος της μαύρης τρύπας, ο λεγόμενος «ορίζοντας γεγονότων» -πέρα από τον οποίο τίποτε, ούτε καν το φως, δεν μπορεί να «δραπετεύσει»- έχει πλάτος 12,9 εκατομμυρίων χιλιομέτρων (μικρότερο από την απόσταση Ερμή-Ήλιου).

 

Τα μαγνητικά πεδία

Μέχρι σήμερα η ύπαρξη μαγνητικών πεδίων γύρω από τον ορίζοντα γεγονότων ήταν μια θεωρητική πρόβλεψη, αλλά τώρα επιβεβαιώθηκε και μέσω παρατήρησης. Η ανίχνευση έγινε με τον εντοπισμό πολωμένου φωτός, που εκπέμπεται από τα περιδινούμενα ηλεκτρόνια γύρω από τον «Τοξότη Α*».

Οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι το μαγνητικό πεδίο της μαύρης τρύπας είναι χαοτικό σε μερικές περιοχές και πιο κανονικό σε άλλες, ενώ αυξομειώνεται κάθε 15 λεπτά περίπου. «Το γαλαξιακό κέντρο αποδεικνύεται ένα πολύ πιο δυναμικό μέρος από ό,τι νομίζαμε. Τα μαγνητικά πεδία του ‘χορεύουν’ συνεχώς ολόγυρα», δήλωσε ο Μάικλ Τζόνσον.

 

Η ανακάλυψη θα βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς μια κατασκότεινη μαύρη τρύπα κάνει τα αέρια και τη σκόνη γύρω της να λάμπουν με τη φωτεινότητα χιλιάδων άστρων. Σε γενικές γραμμές, αυτό οφείλεται στο ότι τα ηλεκτρόνια παγιδεύονται στο μαγνητικό πεδίο γύρω της και, καθώς επιταχύνονται, εκπέμπουν φωτόνια (η λεγόμενη και «ακτινοβολία συγχρότρου»). Οι μαύρες τρύπες ορισμένων γαλαξιών -οι λεγόμενοι «ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες» ή κβάζαρ- λάμπουν τόσο έντονα, που είναι ορατοί σε όλο το σύμπαν.

Μια μαύρη τρύπα ξέφυγε από τον γαλαξία της όταν αυτός συγκρούστηκε με έναν πολύ μεγαλύτερο

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι τέτοιο» λένε οι αστρονόμοι που ανακάλυψαν τα θλιβερά αποτελέσματα ενός κοσμικού δυστυχήματος: μια μαύρη τρύπα που απέμεινε μονάχη στο Διάστημα μετά τη σύγκρουση του γαλαξία της με έναν πολύ μεγαλύτερο γαλαξία. 

 

Ένας μικρός γαλαξίας (μπλε, πάνω) πλησιάζει έναν μεγαλύτερο (κίτρινο, κάτω) και χάνει τα άστρα του. Η μαύρη τρύπα επιζεί μονάχη, εκπέμποντας ακτινοβολία που εμφανίζεται ως κίτρινες γραμμές.

 

Σχεδόν όλοι οι γαλαξίες πιστεύεται ότι κρύβουν στο κέντρο τους μαύρες τρύπες, οι οποίες ρουφούν διαρκώς υλικό και σταδιακά φτάνουν σε ακραίες μάζες, εκατομμύρια ή δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερες από τη μάζα του Ήλιου.

 

Η συγχώνευση

Όταν δύο γαλαξίες τύχει να συγκρουστούν και να συγχωνευτούν, οι μαύρες τρύπες στα κέντρα τους συχνά πλησιάζουν η μία την άλλη και τελικά συγχωνεύονται κι αυτές, σχηματίζοντας μια νέα, βαρύτερη μαύρη τρύπα.

 

Όπως φαίνεται, όμως, οι μαύρες τρύπες ενίοτε γλιτώνουν τη συγχώνευση.

Οι ερευνητές που υπογράφουν τη νέα μελέτη στο Astrophysical Journal χρησιμοποίησαν το μεγάλο ραδιοτηλεσκόπιο VLBA για να αναζητήσουν μαύρες τρύπες που κινούνται σπειροειδώς η μία γύρω από την άλλη λίγο πριν τελικά ενωθούν -αυτό θα αποτελούσε μαρτυρία μιας γαλαξιακής συγχώνευσης στα τελικά στάδιά της.

 

Η μη συγχώνευση

«Αντί για αυτό, βρήκαμε αυτή τη μαύρη τρύπα να απομακρύνεται από έναν μεγάλο γαλαξία αφήνοντας ένα ίχνος από συντρίμμια πίσω της» λέει ο James Condon του αμερικανικού Εθνικού Παρατηρητηρίου Ραδιοαστρονομίας.

 

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι τέτοιο» επισημαίνει.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η μαύρη τρύπα βρισκόταν στο κέντρο ενός μικρού γαλαξία που είχε την ατυχία να πλησιάσει έναν πολύ μεγαλύτερο. Η βαρύτητα του μεγάλου γαλαξία τράβηξε και ρούφηξε τα άστρα του μικρού γαλαξία στον μεγάλο.

 

Η μαύρη τρύπα, μαζί με λιγοστά άστρα, είναι πια ό,τι απέμεινε από τον άτυχο μικρό γαλαξία.

Ακόμα και τα άστρα αυτά, εκτιμούν οι ερευνητές, θα σβήσουν σε περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια. Η μαύρη τρύπα, πάλι, θα συνεχίσει για πάντα το ταξίδι της, απομακρυνόμενη από τον ένοχο του φονικού με ταχύτητα 3.200 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.

I. Kant: η καλή βούληση ως άγγελμα βίου

Ιμμάνουελ Καντ: 1724–1804

Λόγος και καλή βούληση

Το μόνο πράγμα που υπάρχει, μέσα ή έξω από τον κόσμο, και είναι καλό χωρίς επιφυλάξεις και περιορισμούς, δεν είναι άλλο από μια καλή βούληση. Έτσι περίπου αρχίζει τη συζήτηση για την καλή βούληση ο Καντ στο βιβλίο του: Τα θεμέλια της μεταφυσικής των ηθών (βλ. ελλην. μτφρ. Γ. Τζαβάρα, εκδ. Δωδώνη). Το εν λόγω βιβλίο, στην περιοχή της ηθικής φιλοσοφίας, λογίζεται ισάξιο της Πολιτείας του Πλάτωνα, καθώς και των Ηθικών του Αριστοτέλη. Περιεκτικά, αλλά με βάθος νοημάτων και σαφή λόγο διερευνά τα κατά Λόγο (θεωρητικό και πρακτικό) δυνατά ηθικά θεμέλια, με ορίζοντα πάντοτε τον ηθικό νόμο και τη φωταγώγηση, ως εκ τούτου, της ύψιστης αρχής της ηθικότητας. Τι μας λέει λοιπόν, ευθύς εξαρχής, ο Καντ για την καλή βούληση; Πως μια καλή βούληση, φιλοσοφικά-Λογικά ιδωμένη και όχι απλώς καθημερινά-εμπειρικά, είναι καλή κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις. Τούτο σημαίνει ότι η βούληση συνυφαίνεται με κάτι το ανυπόθετα, το απόλυτα καλό· ένα καλό που δεν εξαρτάται υποχρεωτικά από άλλα πράγματα ή πάλι δεν προϋποθέτει κάποια σχέση μαζί τους.

Βέβαια, μια καλή βούληση δεν είναι το μοναδικό καλό. Δεν χωράει αμφιβολία πως υπάρχουν κι άλλα πράγματα ή ιδιότητες που κατηγοριοποιούνται ως καλά/καλές, στην αναλογία τους και υπό διάφορες οπτικές ή σχέσεις. Π.χ. η εγκράτεια στις ορμές και τα πάθη, η αυτοκυριαρχία, η νηφάλια σκέψη κ.λπ. ανήκουν στα σημαντικά γνωρίσματα που κοσμούν τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπινου προσώπου. Τέτοια καλά όμως δεν είναι καλά κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες· δεν είναι δηλαδή ανυπόθετα, απόλυτα καλά. Απεναντίας, ανάλογα με την καλή ή κακή βούληση του ανθρώπου που τα χρησιμοποιεί, αποβαίνουν καλά ή κακά. Η καλή βούληση έτσι τίθεται ως προϋπόθεση για να προκύπτει το καλό. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο γερμανός φιλόσοφος, «η ψυχραιμία (das kalte Blut) ενός κακούργου τον καθιστά όχι μόνο πιο επικίνδυνο, αλλά και παρευθύς πιο αποτρόπαιο στα μάτια μας, από όσο θα τον θεωρούσαμε χωρίς αυτήν» (Τζαβάρας, ό.π., σ.34).

Πώς εξηγείται όμως η καλοσύνη της καλής βούλησης; Από πού έλκει την καταγωγή της; Η καλή βούληση δεν κρίνεται, ως τέτοια, από τα αποτελέσματα που έχει, από τα καλά που μπορεί να μας προσφέρει ή από το γεγονός ότι είναι σε θέση να εκπληρώσει κάποιον καλό σκοπό. Εάν προσδιοριζόταν έτσι, τότε θα ήταν σχετική και όχι απόλυτη, συναφώς θα μπορούσε για τον έναν ή στη μια περίπτωση να παράγει το καλό και στην άλλη ή για άλλον το κακό· οπότε θα ήταν εναλλαγή καλής και κακής βούλησης ως το άπειρο, δηλαδή απόλυτη σχετικοκρατία του καλού. Τότε θα νομιμοποιούταν και το κακό ως λιγότερο ή περισσότερο καλό ή κακό, ανάλογα με τα πρόσωπα, τα συμφέροντα, τις συστημικές αντιλήψεις κ.λπ. Σύμφωνα με τον Καντ, η καλή βούληση εξακολουθεί να είναι καλή, να εκπέμπει καλοσύνη, ακόμη κι αν από κακή τύχη δεν μπορέσει να εκπληρώσει τους προτιθέμενους σκοπούς της. Επομένως, αυτή δεν επηρεάζεται από τη χρησιμότητά της ή μη σε μια δεδομένη στιγμή. Από εδώ όμως δεν πρέπει να εξάγονται συμπεράσματα ότι μια καλή βούληση δεν στοχεύει ή δεν πρέπει να στοχεύει στο να παράγει αποτελέσματα από το φόβο μην παραχθεί κάποιο κακό αποτέλεσμα.

Το ερώτημα λοιπόν τίθεται τώρα πιο συγκεκριμένα: ποιο είναι το θεμέλιο εκείνο που καθιστά την καλή βούληση απόλυτη αξία; Ο Καντ διερευνά την ουσία του ερωτήματος σε σχέση με τη λειτουργία του Λόγου. Ο τελευταίος, πριν απ’ όλα είναι το όργανο, με το οποίο μας προικίζει η φύση. Με τη λειτουργία του, ο Λόγος προορίζεται να κυβερνά τη βούληση ή να ενεργοποιεί μια βούληση. Προς ποια κατεύθυνση όμως; Μήπως προς επίτευξη της ευημερίας ή της ευτυχίας του ανθρώπου; Εάν η λειτουργία του Λόγου εξαντλούταν μόνο στα όρια επίτευξης κάποιας ευημερίας ή ευτυχίας, τότε θα ήταν περιττή και ο ίδιος θα ήταν ένα υποβαθμισμένο όργανο, γιατί το ίδιο το ένστικτο μπορεί άριστα, ίσως και καλύτερα, να μας καθοδηγεί στην εκπλήρωση τέτοιων αναγκών. Ο ρόλος του Λόγου είναι άλλος. Δεν είναι να δημιουργεί μια βούληση που είναι καλή, για να μας οδηγεί στην ευτυχία· τότε όλοι οι φιλήδονοι του κόσμου –και δη οι φιλήδονοι πολιτικοί, αυτοί οι κατ’ εξοχήν εχθροί του Λόγου– θα ήταν τα υπέρτατα Λογικά όντα και ως εκ τούτου το απόλυτο καλό. Ο ρόλος του είναι να δημιουργεί μια βούληση που είναι αυτή καθεαυτήν καλή. Εδώ πρόκειται για μια τελεολογική αντίληψη, η οποία μπορεί να μη γίνεται άκρως αποδεκτή σήμερα, αλλά δεν παύει να διασφαλίζει τον Λόγο –ως Λογική και λέγειν συνάμα– από την καταβύθισή του μέσα στο άσκεπτο, στο θνησιγενές, στη μωρολογία, στον λογοκοπικό κατακλυσμό. Ο «λόγος» που μας κατακλύζει σήμερα είναι μια δημόσια φλυαρία χωρίς έρεισμα Λογικής και στοιχειώδες ίχνος ήθους. Ο Καντιανός Λόγος, απεναντίας, στοχεύει στη διαφύλαξη του ανθρώπινου βίου από την κενότητα και το άρριζο ενός χωρίς ήθος λόγου. Όσο μαθαίνει να διαφυλάσσεται, τόσο αναφλογίζεται από τη συνδυαστική αλήθεια βιώματος και λογισμού.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ: Βίοι Φιλοσόφων - Ἐπιμενίδης (1.111-1.115)

Ἐποίησε δὲ Κουρήτων καὶ Κορυβάντων γένεσιν καὶ θεογονίαν, ἔπη πεντακισχίλια, Ἀργοῦς ναυπηγίαν τε καὶ Ἰάσονος εἰς Κόλχους ἀπόπλουν ἔπη ἑξακισχίλια πεντακόσια.

[1.112] συνέγραψε δὲ καὶ καταλογάδην περὶ θυσιῶν καὶ τῆς ἐν Κρήτῃ πολιτείας καὶ περὶ Μίνω καὶ Ῥαδαμάνθυος εἰς ἔπη τετρακισχίλια. ἱδρύσατο δὲ καὶ παρ᾽ Ἀθηναίοις τὸ ἱερὸν τῶν Σεμνῶν θεῶν, ὥς φησι Λόβων ὁ Ἀργεῖος ἐν τῷ Περὶ ποιητῶν. λέγεται δὲ καὶ πρῶτος οἰκίας καὶ ἀγροὺς καθῆραι καὶ ἱερὰ ἱδρύσασθαι. εἰσὶ δ᾽ οἳ μὴ κοιμηθῆναι αὐτὸν λέγουσιν, ἀλλὰ χρόνον τινὰ ἐκπατῆσαι ἀσχολούμενον περὶ ῥιζοτομίαν.
Φέρεται δ᾽ αὐτοῦ καὶ ἐπιστολὴ πρὸς Σόλωνα τὸν νομοθέτην, περιέχουσα πολιτείαν ἣν διέταξε Κρησὶ Μίνως. ἀλλὰ Δημήτριος ὁ Μάγνης ἐν τοῖς Περὶ ὁμωνύμων ποιητῶν τε καὶ συγγραφέων διελέγχειν πειρᾶται τὴν ἐπιστολὴν ὡς νεαρὰν καὶ μὴ τῇ Κρητικῇ φωνῇ γεγραμμένην, Ἀτθίδι δὲ καὶ ταύτῃ νέᾳ. ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλην εὗρον ἐπιστολὴν ἔχουσαν οὕτως·

[1.113] Ἐπιμενίδης Σόλωνι
Θάρρει, ὦ ἑταῖρε. αἰ γὰρ ἔτι θητευόντεσσιν Ἀθηναίοις καὶ μὴ εὐνομημένοις ἐπεθήκατο Πεισίστρατος, εἶχέ κα τὰν ἀρχὰν ἀεί, ἀνδραποδιξάμενος τὼς πολιήτας· νῦν δὲ οὐ κακὼς ἄνδρας δουλῶται· τοὶ μεμνάμενοι τᾶς Σόλωνος μανύσιος ἀλγιόντι πεδ᾽ αἰσχύνας οὐδὲ ἀνεξοῦνται τυραννούμενοι. ἀλλ᾽ αἴ κα Πεισίστρατος κατασχέθῃ τὰν πόλιν, οὐ μὰν ἐς παῖδας τήνω ἔλπομαι τὸ κράτος ἵξεσθαι· δυσμάχανον γὰρ ἀνθρώπως ἐλευθεριάξαντας ἐν τεθμοῖς ἀρίστοις δούλως ἦμεν. τὺ δὲ μὴ ἀλᾶσθαι, ἀλλ᾽ ἕρπε ἐς Κρήτην ποθ᾽ ἁμέ. τουτᾶ γὰρ οὐκ ἐσεῖταί τιν δεινὸς ὁ μόναρχος· αἰ δέ πη ἐπ᾽ ἀλατείᾳ ἐγκύρσωντί τοι τοὶ τήνω φίλοι, δειμαίνω μή τι δεινὸν πάθῃς.

[1.114] Καὶ οὗτος μὲν ὧδε. φησὶ δὲ Δημήτριός τινας ἱστορεῖν ὡς λάβοι παρὰ Νυμφῶν ἔδεσμά τι καὶ φυλάττοι ἐν χηλῇ βοός· προσφερόμενός τε κατ᾽ ὀλίγον μηδεμιᾷ κενοῦσθαι ἀποκρίσει μηδὲ ὀφθῆναί ποτε ἐσθίων. μέμνηται αὐτοῦ καὶ Τίμαιος ἐν τῇ δευτέρᾳ. λέγουσι δέ τινες ὅτι Κρῆτες αὐτῷ θύουσιν ὡς θεῷ· φασὶ γὰρ καὶ ‹προ›γνωστικώτατον γεγονέναι. ἰδόντα γοῦν τὴν Μουνιχίαν παρ᾽ Ἀθηναίοις ἀγνοεῖν φάναι αὐτοὺς ὅσων κακῶν αἴτιον ἔσται τοῦτο τὸ χωρίον αὐτοῖς· ἐπεὶ κἂν τοῖς ὀδοῦσιν αὐτὸ διαφορῆσαι· ταῦτα ἔλεγε τοσούτοις πρότερον χρόνοις. λέγεται δὲ ὡς καὶ πρῶτος αὐτὸν Αἰακὸν λέγοι, καὶ Λακεδαιμονίοις προείποι τὴν ὑπ᾽ Ἀρκάδων ἅλωσιν προσποιηθῆναί τε πολλάκις ἀναβεβιωκέναι.

[1.115] Θεόπομπος δ᾽ ἐν τοῖς Θαυμασίοις, κατασκευάζοντος αὐτοῦ τὸ τῶν Νυμφῶν ἱερὸν ῥαγῆναι φωνὴν ἐξ οὐρανοῦ, Ἐπιμενίδη, μὴ Νυμφῶν, ἀλλὰ Διός· Κρησί τε προειπεῖν τὴν Λακεδαιμονίων ἧτταν ὑπ᾽ Ἀρκάδων, καθάπερ προείρηται· καὶ δὴ καὶ ἐλήφθησαν πρὸς Ὀρχομενῷ.
Γηρᾶσαί τ᾽ ἐν τοσαύταις ἡμέραις αὐτὸν ὅσαπερ ἔτη κατεκοιμήθη· καὶ γὰρ τοῦτό φησι Θεόπομπος. Μυρωνιανὸς δὲ ἐν Ὁμοίοις φησὶν ὅτι Κούρητα αὐτὸν ἐκάλουν Κρῆτες· καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ φυλάττουσι Λακεδαιμόνιοι παρ᾽ ἑαυτοῖς κατά τι λόγιον, ὥς φησι Σωσίβιος ὁ Λάκων.

Γεγόνασι δὲ καὶ Ἐπιμενίδαι ἄλλοι δύο, ὅ τε γενεαλόγος καὶ τρίτος ὁ Δωρίδι γεγραφὼς περὶ Ῥόδου.

***
Έγραψε για τη γένεση των Κουρήτων και των Κορυβάντων και μια Θεογονία, σε 5000 δακτυλικούς εξάμετρους στίχους· επίσης για την κατασκευή της Αργώς και για το ταξίδι του Ιάσονα στη χώρα των Κόλχων σε 6500 δακτυλικούς εξάμετρους στίχους.

[1.112] Έγραψε και σε πεζό λόγο για τις θυσίες και για το πολίτευμα της Κρήτης, επίσης για τον Μίνω και τον Ραδάμανθη σε 4000 σειρές. Έχτισε, επίσης, στην Αθήνα το ιερό των Σεμνών θεών, όπως λέει ο Αργείτης Λόβωνας στο έργο του Για τους ποιητές. Λένε επίσης ότι ήταν ο πρώτος που έκανε καθαρμούς σπιτιών και χωραφιών και ο πρώτος που ίδρυσε ιερά. Είναι και κάποιοι που λένε ότι δεν κοιμήθηκε, αλλ᾽ ότι έφυγε για ένα διάστημα μακριά από τους ανθρώπους και ασχολήθηκε με τη συλλογή φαρμακευτικών βοτάνων.
Παραδίδεται και μια επιστολή του προς τον νομοθέτη Σόλωνα, στην οποία γίνεται λόγος για το πολίτευμα που όρισε για τους Κρήτες ο Μίνωας, ο Δημήτριος όμως από τη Μαγνησία στο έργο του Για τους ομώνυμους ποιητές και πεζογράφους προσπαθεί να αποδείξει ότι η επιστολή είναι μεταγενέστερη και ότι δεν είναι γραμμένη στην κρητική, αλλά στην αττική διάλεκτο, και μάλιστα τη νεότερη. Εγώ, πάντως, βρήκα και μιαν άλλη επιστολή του, την ακόλουθη:

[1.113] Ο Επιμενίδης στον Σόλωνα
Θάρρος, φίλε μου. Αν ο Πεισίστρατος είχε επιτεθεί στους Αθηναίους, όταν αυτοί ήταν ακόμη σκλάβοι και δεν είχαν ακόμη κυβερνηθεί με καλούς νόμους, θα εξασφάλιζε για πάντα την εξουσία, εξανδραποδίζοντας τους πολίτες. Τώρα όμως δεν έχει υπόδουλους τιποτένιους ανθρώπους, αλλά ανθρώπους που θυμούνται με πόνο και ντροπή την προειδοποίηση του Σόλωνα και δεν πρόκειται να ανεχθούν την τυραννίδα. Αλλά και αν ακόμη ο Πεισίστρατος καταφέρει να μείνει κύριος της πόλης, εγώ δεν πιστεύω πως η εξουσία θα φτάσει στα παιδιά του: άνθρωποι που έζησαν ελεύθεροι κάτω από άριστους νόμους δύσκολο να βρεθεί τρόπος να μείνουν δούλοι. Όσο για σένα, μη γυρίζεις αποδώ και αποκεί· έλα στην Κρήτη, σ᾽ εμένα· εδώ δεν θα έχεις να φοβηθείς τύραννο. Αν, αντίθετα, κάπου στα ταξίδια σου πέσεις πάνω στους φίλους εκείνου, φοβούμαι μην πάθεις κανένα κακό.

[1.114] Αυτά εκείνος. Ο Δημήτριος, τώρα, λέει ότι κάποιοι αναφέρουν ότι ο Επιμενίδης πήρε από τις Νύμφες κάποιο έδεσμα και το φύλαγε στην οπλή ενός βοδιού· έπαιρνε από εκεί μια μικρή κάθε φορά ποσότητα και δεν είχε καμία κένωση, ούτε τον είδε ποτέ κανείς να τρώει. Τον μνημονεύει και ο Τίμαιος στο δεύτερο βιβλίο του έργου του. Κάποιοι λένε ότι οι Κρήτες τού προσφέρουν θυσίες, όπως σε θεό· γιατί λένε πως ήταν ικανότατος και στις προβλέψεις. Όταν, επί παραδείγματι, είδε την Μουνυχία στην Αθήνα, είπε ότι οι Αθηναίοι δεν ξέρουν πόσα κακά θα τους προξενήσει αυτή η τοποθεσία· αλλιώς, και με τα δόντια τους ακόμη θα την κατέστρεφαν. Όλα αυτά τα έλεγε τόσα χρόνια πριν από όσα συνέβησαν αργότερα. Λένε, επίσης, ότι ήταν ο πρώτος που αποκάλεσε τον εαυτό του Αιακό. Προείπε, επίσης, στους Σπαρτιάτες την άλωσή τους από τους Αρκάδες. Επίσης, προσποιήθηκε ότι επέστρεψε πολλές φορές στη ζωή.

[1.115] Ο Θεόπομπος διηγείται στα Θαυμαστά του ότι, όταν έχτιζε ναό για τις Νύμφες, ακούστηκε μια φωνή από τον ουρανό: «Επιμενίδη, όχι για τις Νύμφες, αλλά για τον Δία»· ακόμη ότι προέβλεψε την ήττα των Λακεδαιμονίων από τους Αρκάδες, όπως το είπαμε πρωτύτερα· και πράγματι, κατατροπώθηκαν κοντά στον Ορχομενό.
Γέρασε σε τόσες μέρες όσα ήταν τα χρόνια που κράτησε ο ύπνος του στη σπηλιά: το λέει ο Θεόπομπος. Ο Μυρωνιανός στα Όμοιά του λέει ότι οι Κρήτες τον ονόμαζαν Κούρητα. Το σώμα του, ύστερα από κάποιον χρησμό, το φυλάγουν στον τόπο τους οι Λακεδαιμόνιοι, όπως λέει ο Σωσίβιος από τη Λακωνία.

Υπήρξαν και άλλοι δύο Επιμενίδες: ένας αυτός που έγραψε γενεαλογίες και τρίτος αυτός που έγραψε για τη Ρόδο σε δωρική διάλεκτο.

Πυθαγόρειοι και Ελεάτες: Πυθαγόρας - Παρμενίδης - Ζήνων - Εμπεδοκλής - Αναξαγόρας

Με τη θεωρία της Φωτιάς, ενισχυμένη από την πιο αμείλικτη αμφισβήτηση κάθε αξίας που είχε θεμελιωθεί μυθικά και όχι επιστημονικά, ο Ηράκλειτος (540-480 π.Χ.) έφερε τον υλοζωισμό στην κριτικότερη έκφρασή του. Προεκτείνοντας τα διδάγματα των παλαιοτέρων του, θεώρησε το σύμπαν ως φωτιά, που μετατρέπεται, σε ποικίλες μορφές, χωρίς ποτέ να χάνει την ταυτότητά της. Έτσι ο Ηράκλειτος δίδαξε ότι «τον κόσμο τούτο, τον ίδιο για όλους γενικά, ούτε θεός ούτ’ άνθρωπος τον έκανε, μα ήταν πάντα και είναι και θα ‘ναι πυρ αείζωο, που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο». Η φωτιά, είπε, εξηγώντας τη δομή και τη λειτουργία του κόσμου, μετατρέπεται πρώτα σε θάλασσα και της θάλασσας το μισό σε γη και τ’ άλλο μισό σε ρεύματα. Όλα αυτά με τη σειρά ξαναγίνονται φωτιά. Κάθε μεταστοιχείωση, κατά τον Ηράκλειτο, γίνεται «εις τον αυτόν λόγον», πράγμα που σημαίνει ότι το σταθερό ποσό της μάζας και η αυτορυθμιζόμενη ισορροπία της φύσης βρίσκουν τη μαθηματική διατύπωσή τους. Τα μεταξύ τους αντίθετα, όπως εξήγησε αυτός ο φιλόσοφος, δεν είναι αυθυπόστατες ουσίες αλλά διαφορετικά φανερώματα της φωτιάς. Το ον, λέει, συμφωνεί και διαφωνεί μόνο με τον εαυτό του, το σύμπαν είναι δομημένο με συναρμογή από αντίρροπες δυνάμεις, και αυτό είναι η «παλίντονος» ή «παλίντροπος αρμονία». Ευνόητο είναι ότι με μια τέτοια έννοια του σύμπαντος άνοιγε πια ο δρόμος για να μελετηθούν η ταυτότητα και η ετερότητα, ο χώρος και ο χρόνος, η κίνηση και η σχέση, το συνεχές και η διαιρετότητα της ύλης ως ειδικά προβλήματα. Μια από τις γνωστές «θέσεις» του Ηρακλείτου είναι ότι όλα στον κόσμο μεταβάλλονται ασταμάτητα («πάντα χωρεί και ουδέν μένει», κατά τη μαρτυρία του Πλάτωνα). Η θέση αυτή έγινε αφετηρία για τη νεότερη διαλεκτική θεωρία, με την προσθήκη ότι η κίνηση προκαλείται από δυνάμεις που ενυπάρχουν στην πραγματικότητα.

 

Πυθαγόρειοι και Ελεάτες

 

Η φυσιοκρατική επανάσταση του υλοζωισμού, που ξεκίνησε με τους Ίωνες στη Μικρά Ασία, επηρέασε, τόσο με τα κριτήριά της όσο και με τις θέσεις της, όχι μόνο τη συνέχεια της ίδιας της κοσμολογίας αλλά και άλλα πνευματικά ρεύματα της εποχής της, επιστημονικά και θρησκευτικά, καλλιτεχνικά και πολιτικά. Σε πολλά κείμενα, ποιητικά και θεολογικά, διαπιστώνουμε την επίδραση που άσκησαν οι υλοζωιστές στη σκέψη των συγχρόνων τους και των μεταγενεστέρων (Φερεκύδης ο Σύριος, Ξενοφάνης, Πυθαγόρειοι κ.ά.). Ωστόσο η «Ιωνική επανάσταση» γρήγορα βρέθηκε αντιμέτωπη με τη «Δωρική αντεπανάσταση». Απόψεις θεοκρατικές, αριστοκρατικές και πουριτανικές, προερχόμενες από τον κατωιταλικό ελληνισμό, εκπροσωπήθηκαν από τους Ορφικούς και τους Πυθαγορείους. Αυτοί, με αρχηγό τον Πυθαγόρα (570-496 π.Χ.), αποπειράθηκαν να διαγράψουν ή, οπωσδήποτε, να μειώσουν τη σημασία της κοσμογνωσίας που πρόσφερε ο υλοζωισμός και μεθόδευαν το εγχείρημά τους, υποτάσσοντας το φυσικό κόσμο σε μια υπερβατική πραγματικότητα και προβάλλοντας πάνω στην έννοια του φυσικού σώματος μεταφυσικές δοξασίες σχετικές με την ψυχή. Με αυτούς η ενότητα του κόσμου, η κατακτημένη θεωρητικά από τους υλοζωιστές, διασπάστηκε σε αντιθετικά ζεύγη, η υλοζωισπκή ουσία χωρίστηκε σε σώμα και ψυχή και η σχέση του ειδικού με το γενικό παρουσιάστηκε ως σχέση του φαινομενικού με το πραγματικό. Η ιωνική σκέψη πέτυχε άμεσα προσβάσεις στο στρατόπεδο του αντιπάλου, αφού οι Πυθαγόρειοι αντικειμενικά αδυνατούσαν να ξεφύγουν από τους υλοζωιστικούς προσδιορισμούς. Στη μελέτη του φυσικού κόσμου όμως οι Πυθαγόρειοι πρόσεχαν τους αριθμούς περισσότερο από τα σώματα, δηλαδή τις σχέσεις περισσότερο από τις ουσίες. Έτσι αυτοί έδωσαν στην ιωνική κοσμολογία τη δική τους έκφραση, τη μαθηματική και μαζί μυστικιστική.

 

Τα κριτήρια αυτής της κίνησης φαίνονται καθαρά στο ακόλουθο πυθαγορικό κείμενο, που σχεδόν θεοποιεί τους αριθμούς: «Να θεωρούμε πρέπει τα έργα και την ουσία του αριθμού κατά τη δύναμη που είναι στη δεκάδα- μεγάλη δηλαδή είναι η δύναμη και παντελής και παντουργός και θείου και ουράνιου βίου και ανθρώπινου αρχή και οδηγός κτλ.· και χωρίς αυτήν τα πάντα είναι άπειρα και άδηλα και αφανή κτλ. Ψεύδος κανένα δε δέχεται η φύση του αριθμού κτλ.».

 

Ελεάτες. Ο υπερβατικός χαρακτήρας του όντος. Χωρισμός του ενιαίου κόσμου. Αντιδράσεις και διάλογος

 

Οι Ελεάτες βασίστηκαν γενικά στις κατακτήσεις της ελληνικής κοσμολογίας, τόσο στην ιωνική της μορφή όσο και στη δωρική. Αρχηγός τους ήταν ο Παρμενίδης (515-440 π.Χ.) από την Ελέα της Κάτω Ιταλίας, από όπου οι Ελεάτες ονομάστηκαν έτσι. Ο Παρμενίδης στηρίζεται στη μαθηματική σκέψη των Πυθαγορείων, αλλά η θεωρία του εκδηλώνεται κυρίως ως αντίδραση στο γεμάτο κινητικότητα σύστημα του Ηράκλειτου. Ο Ηράκλειτος είχε αναγνωρίσει το ον στο «αείζωον πυρ», που μεταμορφώνεται ολοένα και παίρνει, αυτό μόνο του, όλες τις μορφές που φανερώνονται μέσα στη φύση.

 

Ο Παρμενίδης δέχτηκε τη μοναδικότητα, την ενότητα και την αιωνιότητα του ηρακλειτικού όντος, αδυνατούσε όμως να δεχτεί την κινητικότητα και τη μεταβλητότητά του. Έτσι ο Παρμενίδης όρισε το ον ως «εν, συνεχές, τετελεσμένον, έμπλεον, ακίνητον, άναρχον, άπαυτον, ταυτόν, έμπεδον, ίσον» κτλ. Με μια πρωτόγονη συλλογιστική απέκλειε την αρχή και το τέλος, τη γένεση και το θάνατο, την αύξηση και τη φθορά, την κίνηση και τη μεταβολή, τη διαιρετότητα και την ασυνέχεια του όντος. Από αυτή τη θέση ο Παρμενίδης, εξήγησε το φυσικό κόσμο ως φαινομενικό κόσμο.

 

Το Ον του Παρμενίδη, ως έννοια μεταφυσική, έχει ρίζες στη γενικότερη μυστικιστική και θεοκρατική παράδοση της προεπιστημονικής κοινωνίας. Οι μαθητές του Παρμενίδη Ζήνων και Μέλισσος υπερασπίστηκαν τη θεωρία του στην επιμέρους προβληματική της, αναπτύσσοντας κυρίως τη συλλογιστική του, που επιχειρούσε να δείξει λογικά αδύνατη την αρχή και το τέλος, τη γένεση και το θάνατο, την αύξηση και τη φθορά, την κίνηση και τη μεταβολή, τη διαιρετότητα και την ασυνέχεια του όντος. Για να αποδείξει ότι η κίνηση και η πολλαπλότητα δεν υπάρχουν, ο Ζήνων εισήγαγε την «επ’ άπειρον τομήν»: αν τα πράγματα ήταν διαιρετά, η διαιρετότητά τους θα μπορούσε να προεκταθεί στο διηνεκές του χρόνου. Αν όμως συνέβαινε αυτό, τότε το κάθε πράγμα θα ήταν ταυτόχρονα απείρως μεγάλο (λόγω του αριθμού των τμημάτων του) και απείρως μικρό (λόγω του αμελητέου μεγέθους των επιμέρους τμημάτων).

 

Οι Πυθαγόρειοι και οι Ελεάτες από ιστορική άποψη είχαν ανταποκριθεί έγκαιρα στην ανάγκη να εξηγηθεί η γένεση των όντων σε αναφορά προς την ουσία τους. Με την προσπάθειά τους να κατανοήσουν αυτή τη σχέση, έφεραν στην επιφάνεια πλήθος γνήσια προβλήματα της φυσικής. Θέλοντας όμως να δώσουν κάποια ικανοποιητική απάντηση στο εμπειρικά απρόσιτο θέμα του μετασχηματισμού της ουσίας, χώρισαν τον ενιαίο κόσμο σε πραγματικό και σε φαινομενικό. Έτσι προκάλεσαν τη διάσπαση της έννοιας της υλοζωιστικής ουσίας σε ύλη και σε ενέργεια και, επομένως, οδήγησαν στη γένεση της πνευματοκρατίας και του υλισμού.

 

Συνδυαστικοί

 

Η ελεατική θεωρία προκάλεσε πολλαπλές αντιδράσεις σε διαφορετικά πεδία έρευνας, που από τότε ακριβώς αυτονομήθηκαν και εξελίχθηκαν σε ειδικούς κλάδους της φιλοσοφίας και της επιστήμης: στο γνωσιοθεωρητικό και το λογικό, στο οντολογικό και το μεταφυσικό, στο φυσικό και το μαθηματικό. Σημειώσαμε ήδη ότι με τον Ηράκλειτο άνοιγε ο δρόμος για να μελετηθούν η ταυτότητα και η ετερότητα, ο χώρος και ο χρόνος, η κίνηση και η σχέση, η συνεχεία και η διαιρετότητα της ύλης. Η ελεατική θέση, πέρα από την αποδοχή ή την άρνηση που θα μπορούσε να προκαλέσει με την αποξένωσή της από την εμπειρική πραγματικότητα, έφερε στην επιφάνεια όλα αυτά τα ειδικά προβλήματα, όξυνε τη φύση τους στο έπακρο και έκανε επιτακτική την ανάγκη να δοθεί απάντηση σ’ αυτά. Διαφορετικά, η ελληνική σκέψη, φυσιοκρατική ή υπερβατική, κινδύνευε να γυρίσει πίσω στο μύθο. Ο διάλογος που ακολούθησε κορύφωσε τη σύγκρουση του δωρικού με το ιωνικό πνεύμα και η «γιγαντομαχία περί της ούσίας» δεν ήταν παρά μια φάση της αντιπαράθεσής τους, σε επίπεδο επιστημονικού – φιλοσοφικού στοχασμού.

 

Στο πεδίο της φυσικής, προτού η ελεατική θέση αντιμετωπιστεί από τους Ατομικούς, εκδηλώθηκαν τάσεις συγκερασμού των υλοζωισπκών διδαγμάτων με τα πυθαγορικά και ελεατικά. Η ακραία θέση του Παρμενίδη ότι ο φυσικός κόσμος είναι μόνο «βροτών δόξαι», δηλαδή ούτε καν «όψις αδήλων», μολονότι αιτιολογημένη από την ανεπάρκεια των αισθήσεων και το ανεξήγητο του μεταβολισμού τής εμπειρικά και λογικά δεδομένης ουσίας, δε βρήκε αποδοχή πουθενά, ούτε καν στις πνευματοκρατικές σχολές. Αυτό ακριβώς έκανε πιο επιτακτική την ανάγκη να εξηγηθεί ικανοποιητικά η γένεση αναφορικά με την ουσία.

 

Μέσα σ’ αυτή την ένταση ο Εμπεδοκλής (494-434 π.Χ.) πρότεινε μια σύνθεση, με την οποία επιχειρούσε να συγκεράσει τις διιστάμενες απόψεις και συγκεκριμένα από τη μια να αξιοποιήσει και να δικαιώσει ιστορικά τις κυριότερες θέσεις της ιωνικής φυσικής και της ελεατικής οντολογίας και από την άλλη να εξηγήσει το μεταβολισμό της ουσίας, που βέβαια ήταν αυτονόητος για το υλοζωιστικό κριτήριο, αλλά είχε καταντήσει προβληματικός με τη νέα συλλογιστική. Έτσι ο Εμπεδοκλής, συνδυάζοντας τις κυριότερες κοσμολογικές αρχές που είχαν προταθεί ως την εποχή του, δίδαξε ότι το σύμπαν συντίθεται και αποσυντίθεται από τέσσερα καθαυτά αμετάβλητα «ριζώματα», δηλαδή το νερό και τη γη, τον αέρα και τη φωτιά. Πάνω σ’ αυτή την πολυαρχική βάση, τη σύμφωνη με τις γενικότερες απαιτήσεις της κοινωνίας της εποχής του, ο Εμπεδοκλής εξήγησε κάθε γένεση και φθορά ως «μίξιν» και «διάλλαξιν» από τα τέσσερα καθεαυτά αμετάβλητα «ριζώματα», σε διαφορετικές αναλογίες και σχέσεις για την κάθε μορφοπλασία. Με αυτό τον τρόπο ο Εμπεδοκλής δικαίωνε βέβαια την ελεατική θέση ότι το ον καθεαυτό δε μεταβάλλεται, αλλά ταυτόχρονα εξηγούσε και τη φυσική γένεση και φθορά. Και την εξηγούσε όχι πια ως φαινομενική διεργασία, όπως δογμάτιζαν οι Ελεάτες, αλλά ως διεργασία πραγματική σε σχέση με το ον. Τη θέση αυτή αργότερα αποδέχτηκαν ανεπιφύλακτα οι Ατομικοί.

 

Η σύνθεση του Εμπεδοκλή - Αναξαγόρας

 

Αφού ο Εμπεδοκλής έδωσε τη δική του εξήγηση για τη σύσταση της ύλης και τη δομή των μορφών του κόσμου, επιχείρησε να αιτιολογήσει και τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η «μίξις» και η «διάλλαξις», δηλαδή επιχείρησε να εξηγήσει το μεταβολισμό της ουσίας με βάση την κίνηση. Η κίνηση, ενώ για τους υλοζωιστές ήταν σύμφυτη με το «αείζωον» δομικό υλικό του σύμπαντος, για την οντολογία των Ελεατών ήταν αδιανόητη (αφού πίστευαν ότι το ον είναι αμετάβλητο) και γι’ αυτό είχε θεωρηθεί φαινομενική. Έτσι ο Εμπεδοκλής, έχοντας ως δεδομένο την «παλίντροπον αρμονίαν» του Ηρακλείτου, εισηγήθηκε το «νείκος» και τη «φιλότητα» ως δυνάμεις που έλκουν και απωθούν τα «ριζώματα». Με τον τρόπο αυτό, περιέγραψε το σύμπαν ως ακίνητο στο σύνολό του, κατά το ελεατικό πρότυπο, αλλά ως κινούμενο στα μέρη του, κατά το ηρακλειτικό πρότυπο. Χωρίζοντας όμως τις κοσμογονικές δυνάμεις («νείκος» – «φιλότης») από τα φυσικά στοιχεία («ριζώματα»), ο Εμπεδοκλής διαιώνιζε τη διάσπαση της έννοιας της ουσίας σε ύλη και ενέργεια.

 

Σ’ αυτό το πλαίσιο κινήθηκε και ο Αναξαγόρας (500-428 π.Χ.). Αφετηρία της προβληματικής του πάνω στο μεταβολισμό της ουσίας ήταν η απορία του για τη θρέψη: δεν του φαινόταν δηλαδή ευεξήγητο πώς από την τροφή που εισάγουμε στο σώμα διαμορφώνονται πράγματα που πριν δεν υπήρχαν, σάρκα από μη σάρκα, κόκαλα από μη κόκαλα κτλ. Ότι βέβαια από το τίποτα δεν μπορεί να γίνει τίποτα, αυτό ήταν αξίωμα ήδη πριν από τη γέννηση της φιλοσοφίας. Πάνω σ’ αυτή τη βάση οι παλαιότεροι υποστήριζαν την αφθαρσία της ύλης και εξηγούσαν τη γένεση ως αλλοίωση. Επιπλέον, ο Παρμενίδης είχε δείξει ότι το ον δε μεταβάλλεται. Με αυτά τα δεδομένα, ο Αναξαγόρας ανέτρεξε στην υλοζωιστική παράδοση, και ειδικότερα στον Αναξίμανδρο, που είχε θέσει ως κοσμολογική αρχή την αδιαμόρφωτη μάζα του «άπειρου» και έτσι έφτασε στο συμπέρασμα ότι η ύλη απαρτίζεται από μόρια κάθε είδους, μορφής, σχήματος, μεγέθους και αριθμού. Και ότι σε κάθε φυσικό σώμα υπάρχουν μόρια κάθε είδους («έν παντί παντός μοίρα ένεστι») (το νερό π.χ. και το ψωμί περιέχουν στοιχεία της ίδιας φύσης με το σώμα μας, άρα δεν υπάρχουν απλά στοιχεία, «ριζώματα»). Τέλος δέχτηκε ότι κάθε σώμα χαρακτηρίζεται μόνο από την επικρατούσα μέσα σ’ αυτό ομάδα από ομοειδή μόρια. Σύμφωνα με αυτή τη θέση, αλλά και με μια πάγια ήδη προσωκρατική αντίληψη, το ποσό της ύλης παραμένει για τον Αναξαγόρα σταθερό και ό,τι λέμε γένεση και φθορά δεν είναι παρά πρόσμειξη των μορίων της ύλης σε διαφορετικούς συνδυασμούς και σε διαφορετικές αναλογίες κάθε φορά. Όταν ο Αναξαγόρας ανταποκρίθηκε στην απορία για τη σύσταση της ύλης, χρειάστηκε να εξηγήσει και τις διεργασίες της γένεσης, κυρίως όμως την κινητήρια και μορφοπλαστική δύναμη του κόσμου. Ο Αναξαγόρας πάνω σ’ αυτό σκέφτηκε περίπου όπως ο Εμπεδοκλής και υπέθεσε ως αίτιο για την κίνηση το Νου, που γι’ αυτόν ήταν ουσία εντελώς ξεχωριστή από τα «ομού πάντα» συστατικά της ύλης. Έτσι όμως έδωσε συνέχεια στη διάσπαση της έννοιας της ουσίας σε ύλη και ενέργεια.

Η ευτυχία είναι προσωπική ευθύνη του καθενός

Δεν βρίσκω κάποια αναγκαία σχέση ανάμεσα στις περιστάσεις της ζωής ενός ανθρώπου και τη βαθμίδα όπου βρίσκεται στην κλίμακα της ευτυχίας. Αν οι εξωτερικές περιστάσεις προσδιόριζαν από μόνες τους την ευτυχία, τότε το θέμα θα ήταν απλό (δεν θα ήταν τόσο περίπλοκο). Θα ήταν αρκετό, δηλαδή, να γνωρίζουμε τις εξωτερικές συνθήκες της ζωής ενός ανθρώπου για να ξέρουμε αν είναι ευτυχισμένος.

Μπορούμε να παίξουμε ένα παιχνίδι: να προβλέψουμε την ευτυχία σύμφωνα με δύο απλές αξιολογήσεις:

Αν στον άνθρωπο συμβαίνουν Καλά Πράγματα => Είναι Ευτυχισμένος.
Αν στον άνθρωπο συμβαίνουν Άσχημα Πράγματα => Είναι Δυστυχισμένος.

Απ’αυτό θα μπορούσε κανείς να συμπεράνει- με δεδομένη την τυχαία κατανομή τουλάχιστον των κακών πραγμάτων-, ότι η ευτυχία είναι θέμα απλής συγκυρίας. Ένα συμπέρασμα λανθασμένο και παιδαριώδες ή, ακόμη χειρότερα, σχεδιασμένο κακοπροαίρετα για ν’αποφύγει κανείς τις ευθύνες.

Ωστόσο, τίποτα δεν μπορεί να αναιρέσει το γεγονός ότι, αργά ή γρήγορα, θα πρέπει να δεχτούμε πως η ευτυχία είναι προσωπική ευθύνη του καθενός. Η πιο σημαντική ίσως απ’όλες μας τις ευθύνες, αφού η αναζήτηση αυτή δεν αποτελεί απλώς αντικειμενικό σκοπό του ανθρώπου, αλλά είναι, επίσης, ένα από τα χαρακτηριστικά που τον προσδιορίζουν.

Άντρες και γυναίκες, σ’όλα τα μήκη και πλάτη της γης, επιθυμούμε την ευτυχία. Προσπαθούμε με όλη μας τη δύναμη- και έχουμε κάθε δικαίωμα-, να καταφέρουμε να γίνουμε ευτυχισμένοι.
Ακόμη καλύτερα: έχουμε υποχρέωση να εμμένουμε σ’αυτήν την επιδίωξη.

Ο παράγων Ε
Eίναι πιο εύκολο- πολύ πιο εύκολο-, να είναι κανείς δυστυχισμένος, παρά ευτυχισμένος.

Όταν αισθάνομαι δυστυχισμένος, λέω στον εαυτό μου ότι ακολουθώ τον εύκολο δρόμο- αφήνω κάποια γεγονότα να με απομακρύνουν από τον στόχο μου.

Η ευτυχία, αντίθετα, είναι κάτι για το οποίο πρέπει ν’αγωνιστούμε- δεν είναι ένα απλό συναίσθημα που προέρχεται από το γεγονός  ότι μας συνέβη κάτι καλό.

Συμφωνώ όμως απόλυτα, ότι το αν θα είμαστε ή όχι ευτυχισμένοι φαίνεται πως εξαρτάται πολύ περισσότερο από εμάς τους ίδιους παρά από τα εξωτερικά γεγονότα.

Θα προσπαθήσω να δείξω πως ο καθένας μας είναι φορέας του βασικού (αν και όχι μοναδικού) παράγοντα που καθορίζει τον βαθμό της ευτυχίας του. Ενός παράγοντα μεταβλητού από άτομο σε άτομο, ο οποίος μεταβάλλεται επίσης σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του ίδιου ανθρώπου, και τον οποίο θα ονομάσω, έτσι αυθαίρετα: Παράγοντα Ε.

Ακόμη και με κίνδυνο να τον απλοποιώ υπερβολικά, θα τον ορίσω, βασικά, ως το άθροισμα τριών σημαντικών στοιχείων:

Ι. Του ελέγχου- μέχρις ενός ορισμένου σημείου-, και της συνείδησης της αλληλεπίδρασης ανάμεσα σ’εμένα και το περιβάλλον.
Δεν μπορώ να είμαι ευτυχισμένος αν δεν γνωρίζω ότι μετέχω ενεργά σε όλα όσα μου συμβαίνουν.
ΙΙ. Μιας ψυχικής στάσης που μου επιτρέπει να αποφεύγω την απογοήτευση και τη θλίψη.
Δεν μπορώ να είμαι ευτυχισμένος αν χάνω το θάρρος μου κι εγκαταλείπω την προσπάθεια στην πρώτη δυσκολία.
ΙΙΙ. Της προσπάθειας ν’αποκτήσω γνώσεις και σοφία.

Δεν μπορώ να είμαι ευτυχισμένος αν καταφεύγω στην αμάθεια εκείνων που δεν θέλουν καν να ξέρουν ότι είμαι αμαθείς.

Είναι προφανές, λοιπόν, πως αυτό το βιβλίο εστιάζει περισσότερο στην ιδέα της ευτυχίας ως στάση ζωής, παρά την ανάλυση του βαθύτερου συναισθήματος.

Θεωρώ σημαντικό να το ξεκαθαρίσω αυτό εξαρχής, γιατί ακούω ότι ο περισσότερος κόσμος μιλάει για να την ευτυχία σαν να ήταν συνώνυμο της χαράς, ενώ εγώ είμαι σίγουρος ότι δεν είναι έτσι.

Ο Σταυρός του Αίνστάιν – Ένα κβάζαρ στην άκρη του σύμπαντος

Ο λεγόμενος «Σταυρός του Αϊνστάιν» είναι ένα παράδειγμα της επενέργειας βαρυτικού φακού. Σε αυτή την περίπτωση, το βαρυτικό πεδίο του γαλαξία Zwicky 2237+030 κάμπτει το φως που προέρχεται από το κβάζαρ QSO 2237+0305 ή QSO 2237+030 και που κατευθύνεται προς το μέρος μας, με τέτοιο τρόπο ώστε να εμφανίζεται στα τηλεσκόπια των αστρονόμων ένα τετραπλό είδωλο του κβάζαρ που σχηματίζει ένα σχεδόν τέλειο σταυρό (με τον γαλαξία στο κέντρο του), από όπου και πήρε αυτή του την ονομασία (οι βαρυτικοί φακοί προβλέπονται από τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν). Το καθένα από τα 4 «υποείδωλα» μπορεί να μεταβάλλει για λίγο τη φωτεινότητά του ως αποτέλεσμα επιπρόσθετης προσωρινής βαρυτικής μικροεστιάσεως (microlensing) από μεμονωμένους αστέρες του γαλαξία.

 

Ο Σταυρός του Αϊνστάιν είναι ένα κβάζαρ που με τη βοήθεια ενός βαρυτικού φακού γίνεται τετραπλό είδωλo, που σχηματίζουν ένα σχεδόν τέλειο σταυρό (εξ ου και το όνομά του), με τον γαλαξία που παίζει το ρόλο του φακού στο κέντρο του.

 

Το κβάζαρ αυτό βρίσκεται περίπου 8 δισεκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, ενώ ο γαλαξίας-φακός βρίσκεται σε απόσταση 400 εκατομμύρια έτη φωτός. Και οι δύο βρίσκονται στον αστερισμό του Πήγασου. Ο Σταυρός του Αϊνστάιν είναι γνωστός και ως Huchra’s Lens, ονομασία που φέρει το όνομα του Αμερικανού αστρονόμου John Huchra, ο οποίος τον ανακάλυψε.

 

Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι τα κβάζαρ τροφοδοτούνται από γιγάντιες μαύρες τρύπες οι οποίες τρέφονται με το γειτονικό τους αέριο. Το αέριο αφού παγιδεύτηκε στην ισχυρή βαρύτητα της μαύρης τρύπας συμπιέζεται και θερμαίνεται σε εκατομμύρια βαθμούς, εκπέμποντας έτσι ένα έντονο φως και / ή ενέργεια σε ραδιοκύματα. Τα περισσότερα κβάζαρ παραμονεύουν στο εξωτερικά όρια του σύμπαντος, πάνω από ένα δισεκατομμύριο έτη φωτός μακριά.

 

Οι μαύρες τρύπες που δημιουργήθηκαν στις απαρχές του σύμπαντος μπορεί να είναι η αιτία για την δημιουργία των κβάζαρ, όπως ο Σταυρός του Αϊνστάιν. Δηλαδή τα πολύ φωτεινά, ενεργητικά κέντρα των μακρινών γαλαξιών που μπορεί να είναι και ένα τρισεκατομμύριο φορές φωτεινότερα από τον ήλιο μας.

 

 Υπάρχουν, επίσης, ισχυρές αποδείξεις ότι στο κέντρο του κάθε γαλαξία κατοικεί και μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα, συμπεριλαμβανομένου και του δικού μας Γαλαξία.

Τα Αδιέξοδα του Θαυμαστού Νέου Κόσμου

Όταν ο Άλντους Χάξλεϋ έγραφε το «Θαυμαστό Νέο Κόσμο» δεν κοιτούσε απλώς το μέλλον, κοιτούσε την ανθρωπότητα με τρόπο απογυμνωτικό κι ανελέητο. Το ανθρώπινο είδος, σαν σε μικροσκόπιο εργαστηρίου, φαίνεται τόσο προβλέψιμο, τόσο χοντροκομμένο, που η πορεία του μοιάζει προδιαγεγραμμένη στο βαθμό του αυτονόητου. Το μεγαλείο του Χάξλεϋ δεν περιορίζεται στην επιτυχημένη, σε βαθμό προφητείας, μελλοντολογική τοποθέτηση της ανθρώπινης μοίρας, αλλά στη φυσικότητα που αποδίδεται.

Ο απόλυτος παραλογισμός του ανθρώπου ρέει τόσο ομαλά, τόσο ανεπιτήδευτα, τόσο αδιαπραγμάτευτα λογικά, σαν ανόθευτη αλήθεια, σαν απαρασάλευτη τάξη υπεράνω κάθε συζητήσεως. Σαν ιατρική γνωμάτευση σε μελλοθάνατο, με το απαράμιλλο κύρος των εργαστηριακών εγγυήσεων. Κάπως έτσι παίρνει διαστάσεις ντοκουμέντου που όμως εντελώς ανορθόδοξα δεν αφορά το παρελθόν αλλά το απώτερο μέλλον. Ο Χάξλεϋ δεν φαίνεται να μελετά τη ροή της ανθρώπινης ιστορίας, αλλά την καθαυτό ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία που κινείται στα πλαίσια συγκεκριμένων συμπεριφορών που καθορίζονται από πανομοιότυπες επιθυμίες.

Η εκπλήρωση των επιταγών της ευτυχίας και το πάθος του ανθρώπου να βιώσει την προσωπική ελευθερία γυρίζουν εναντίον του, τον εγκλωβίζουν, τον απομονώνουν, τον οδηγούν στο απάνθρωπο. Η ανθρώπινη ελευθερία ορίζεται μόνο από κατά συνθήκη ελευθερίες, που έχουν συγκεκριμένες και χειροπιαστές σταθερές και που μοιραία γίνονται δεσμά κι αυτοαναιρούνται. Ο Χάξλεϋ μελετώντας τους ανθρώπους αντιλαμβάνεται ότι το από κοινού αίσθημα περί ελευθερίας εστιάζει στην ελευθερία της κατανάλωσης, στην ελευθερία της ανά πάσα στιγμής εκπλήρωσης της προσωπικής βούλησης, δηλαδή στην έλλειψη περιττών υποχρεώσεων, και την ελευθερία της προσωπικής ασφάλειας. Σ’ αυτό το τρίπτυχο εστιάζει ο Χάξλεϋ παρουσιάζοντας το μελλοντικό «Νέο Κόσμο» να χτίζεται ακριβώς πάνω σ’ αυτές τις δομές ευτυχίας με τρόπο ωμό κι αδυσώπητο.

Δείχνοντας τις διαθέσεις του από την αρχή επιλέγει ως πρώτη εικόνα το εργαστήριο που είναι υπεύθυνο για τις γεννήσεις. Σε καθεστώς πλήρους αποστείρωσης, παρακολουθούμε τους εργαζόμενους νοσηλευτές να φροντίζουν τα μωρά στις κοιτίδες τους που αναπτύσσονται με απαρασάλευτο, νοσηρό προγραμματισμό. Παρακολουθούμε τον απόλυτο έλεγχο γεννήσεων. Τα παιδιά είναι αποκλειστικά εργαστηριακή υπόθεση, οι εγκυμοσύνες απαγορεύονται δια νόμου – ως εκ τούτου οικογένειες δεν υπάρχουν – και φυσικά μόνο κατόπι παραγγελίας από τον υπεύθυνο κρατικό μηχανισμό. Από θέση αρχής χωρίζονται σε κατηγορίες.

Οι λιγότεροι σε αριθμό είναι οι προικισμένοι πνευματικά και οι περισσότεροι οι χειρώνακτες. Τα νούμερα καθορίζονται από τις ανάγκες της κοινωνίας. Τα μεγάφωνα παίζουν χαμηλόφωνα τραγουδάκια που υμνούν την κατανάλωση, του τύπου «την παλιά μου μπλούζα δεν τη θέλω, θέλω μόνο την καινούρια» ή «τα πράγματά μου τα πετάω για να πάρω άλλα» κτλ. Κάπως έτσι εξασφαλίζεται η κοινωνική ειρήνη, αφού δεν υπάρχει ούτε υπερπληθυσμός, ούτε ανεργία, ούτε η αδηφάγα ανταγωνιστικότητα που αλλοτριώνει τους ανθρώπους στα πλαίσια της επιβίωσης.

Εξάλλου, με τη μεθοδική πλύση εγκεφάλου αποφεύγεται και το συγκρουσιακό της διαφορετικότητας, αφού κάθε ομάδα νεογέννητων διαποτίζεται αλάθευτα από τα ιδανικά που πρέπει να υπηρετήσει. Όμοιοι άνθρωποι σε απόλυτη κοινωνική αρμονία με εξασφαλισμένη πληθώρα αγαθών σε ονειρική συμβίωση. Ένας καλοκουρδισμένος, επίγειος παράδεισος. Γιατί όμως οι άνθρωποι ασφυκτιούν; Γιατί καταπίνουν συνεχώς χαπάκια ευτυχίας; Γιατί και πάλι καταλήγουμε στη φρενίτιδα, τη νεύρωση και την τρέλα;

Εντελώς απροσδόκητα εμφανίζεται ο Άγριος επιβεβαιώνοντας τις φήμες για την ύπαρξη μιας άγριας φυλής που κατοικεί κάπου μακριά. Φήμες που κινούνταν πάντα κάτω από τα νέφη της απροσδιοριστίας και της ασάφειας του απόμακρου. Φήμες που μιλούσαν για μια κοινωνία ζούγκλας, με ανθρώπους αχαλίνωτους, που καυγάδιζαν και πολλές φορές εγκληματούσαν, που διατηρούσαν οικογένειες και καθορίζονταν από την τύχη, που εμφάνιζαν αλλοπρόσαλλες συμπεριφορές, που παρέμεναν στο ζωώδες εκπροσωπώντας το από καιρό εξαφανισμένο απολίτιστο της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Άνθρωποι ακατέργαστοι, καθόλου εκλεπτυσμένοι, πραγματικά αγρίμια, ενδεχομένως επικίνδυνοι.

Κι εδώ ξεκινά η σύγκρουση του παλιού με το καινούριο. Ο Άγριος περιφέρεται από υπεύθυνο σε υπεύθυνο σαν αρκούδα σε τσίρκο. Πραγματικά μαινόμενος αδυνατεί να προσαρμοστεί επιμένοντας στο πρωτόγονο και το ενστικτώδες, που δεν μπαίνει σε καλούπια και παραμένει απρόβλεπτο, φαινόμενο εξωφρενικό μέσα στον αρτηριοσκληρωτικό μηχανισμό του απαρέγκλιτου. Μια πραγματική βόμβα. Παρά τις αδυναμίες της παρουσίασής του (αδυναμίες που αναγνωρίζει κι ο ίδιος ο Χάξλεϋ) δημιουργεί επαρκώς τον αντίθετο πόλο που βαραίνει το Νέο Κόσμο.

Το ανθρώπινο συναίσθημα και το απροσδιόριστο της ανθρώπινης φύσης που έχει ανάγκη τους συνανθρώπους και που είναι αδύνατο να βιώσει την ατομική ευτυχία γιατί πολύ απλά ευτυχία μεμονωμένη είναι ευτυχία ανύπαρκτη. Ακόμα κι οι ανεπιθύμητες επιθετικές συμπεριφορές είναι αναπόσπαστες από την ανθρώπινη φύση που είναι καταδικασμένη να συγκρούεται και να συνυπάρχει σ’ ένα αντιφατικό δίπολο που όμως καθορίζει επακριβώς όλο το βάθος της πολυπλοκότητας της. Η κατάργηση αυτού του διπόλου στα πλαίσια του πολιτισμού δεν είναι παρά ευνουχισμός, δηλαδή δυστυχία, δηλαδή η άλλη όψη της βαρβαρότητας.

Τελικά ποιος είναι πιο βάρβαρος; Ο Άγριος με την ασημαντότητα της οχλοβοής του ή οι άνθρωποι του Νέου Κόσμου με τον εκλεπτυσμένο ακρωτηριασμό που ομαλοποιεί τη συνύπαρξη;

Ο Άγριος απαγγέλλει Σαίξπηρ
Οι κάτοικοι του Νέου Κόσμου τον αγνοούν καθώς τα βιβλία που εκφράζουν τα ανθρώπινα πάθη κρίνονται απαγορευμένα. Παρά τη χοντροκομμένη υπερβολή κρύβεται άλλη μια αλήθεια. Η τέχνη είναι συνυφασμένη με τα ανθρώπινα πάθη κι αυτό την καθιστά αιώνιο σύντροφο. Η εξωραϊστική τέχνη δεν είναι τέχνη και γι’ αυτό είναι καταδικασμένη εξ’ αρχής. Ο Άγριος όταν πια χάνει τελείως τον εαυτό του, κυριολεκτικά ένα βήμα πριν από τη συντριβή, καταφεύγει στην τέχνη. Ο Σαίξπηρ λειτουργεί ως ύστατο καταφύγιο, ως τελική αναπνοή κι επαναδιαπραγμάτευση. Μετά απ’ αυτό έρχεται το τέλος, όπως ήταν προδιαγεγραμμένο απ’ την αρχή. Το τέλος του Αγρίου δεν είναι τίποτε άλλο από το τέλος της ανθρωπότητας που πλέον αλλάζει μορφή χάνοντας κάθε υπόσταση. Γίνεται Θαυμαστός Νέος Κόσμος.

Και κάπως έτσι τα πράγματα για τον αναγνώστη γίνονται απλά. Φυσικά και συμπαθούμε τον Άγριο, φυσικά κι απεχθανόμαστε το Νέο Κόσμο με την άκρατα τυποποιημένη ελευθερία του, που δεν είναι τίποτε άλλο από το απόλυτο ανελεύθερο. Όμως λίγο πριν το φινάλε ο Άγριος συζητά με το Συντονιστή του Νέου Κόσμου. Ο Συντονιστής εκπροσωπώντας τη σοφία του κυνισμού μιλάει για πολέμους, για κτηνωδίες, για την τραγικότητα της ιστορίας, για το ολοκληρωτικά απάνθρωπο του παρελθόντος. Ναι, ευνουχίζει τους πολίτες, ναι, τους χειραγωγεί πετσοκόβοντας κάθε ελευθερία σκέψης, ναι, υπάρχει μοναξιά, πλαστή ευτυχία, αποξένωση. Μπροστά στο μακελειό της ιστορίας ο Νέος Κόσμος προτείνει νιάτα κι αφθονία. Που είναι το κακό; «…καθώς περνά ο καιρός οι άνθρωποι θα βλέπουν πως η ανεξαρτησία δεν γίνηκε για το ανθρώπινο είδος»

Το χαξλεϋκό αμείλικτο στέκεται πάνω μας σαν καλογυαλισμένη λεπίδα, καταδεικνύοντας το αδιέξοδο, χωρίς όμως να το αποδίδει πουθενά αλλού πέρα από την ίδια την παραδοξότητα της ανθρώπινης φύσης. Της αυτοκαταστροφικής, αντιφατικής, αλλοπρόσαλλης ανθρώπινης φύσης. Ο Χάξλεϋ δεν ψάχνει για δεκανίκια. Ούτε πολιτικά συστήματα, ούτε ιστορικές συγκυρίες, ούτε η πάλη των τάξεων, ούτε συμφέροντα, ούτε τίποτε. Το κέντρο είναι μόνο ο άνθρωπος με την τραγικότητα της ύπαρξής του που είτε έτσι, είτε αλλιώς παραμένει εγκλωβισμένος.

Ο Θαυμαστός Νέος Κόσμος, γραμμένος μόλις το 1932, δεν καταστρέφει απλώς το μύθο της προόδου – που σήμερα, 80 χρόνια αργότερα, επιβεβαιώνεται σχεδόν κατά γράμμα – αλλά προχωρά ακόμη περισσότερο. Φέρνοντας τον άνθρωπο αντιμέτωπο με τον εαυτό του καταδεικνύει το ατελέσφορο της ύπαρξης που έχει καθαρά εσωτερικά αίτια. Ο άνθρωπος δεν έχει άλλη λύση από τον επαναπροσδιορισμό του εαυτού του και την αναζήτηση μιας άλλης οπτικής.

Wittgenstein: Tractatus Logico-Philosophicus (7)

Ludwig Wittgenstein:1889–1951

Tractatus Logico-Philosophicus: Η Γλώσσα

Εισαγωγικά: φιλοσοφία και γλώσσα

Η γλώσσα, στην περίπτωση του Βιτγκενστάιν, αποτελεί το κέντρο του φιλοσοφικού στοχασμού του. Αυτός ο οξυδερκής νους κατορθώνει να δείξει ότι η γλώσσα δεν είναι μόνο το μέσο, με το οποίο εκφράζεται, αποτυπώνεται σε λόγο, ήτοι σε προτασιακό λόγο, η σκέψη, αλλά και το καθαυτό περιεχόμενο της φιλοσοφίας· αλλά ποιας φιλοσοφίας; Εκείνης που εκπτύσσεται ως κριτική στη γλώσσα. Μια τέτοια φιλοσοφία είναι και η βιτγκενσταϊνική φιλοσοφία.

Κείμενο ‒ μετάφραση ‒σχολιασμός

4 Der Gedanke ist der sinnvolle Satz
Η σκέψη είναι η πρόταση με νόημα.

Σχόλιο:
Η σκέψη βρίσκει έκφραση μέσα στην πρόταση. Αυτή η έκφραση γίνεται αντιληπτή μέσα από τις αισθήσεις (3.1). Σε τούτες καθίσταται αντιληπτό το προτασιακό σημείο, με το οποίο εκφράζεται η σκέψη. Η πρόταση έτσι έχει ουσιώδη και συμπτωματικά γνωρίσματα (3.34). Αμφότερα αυτά συνιστούν μαζί την αισθητική-συμβολική ύπαρξη (3.5) της πρωταρχικής έκφρασης, που έχει τον χαρακτήρα της προβολής της κοσμο-εικόνας. Ως εκ τούτου, η σκέψη είναι η πραγματική σκέψη ή η πρόταση που έχει νόημα.

4.001 Die Gesamtheit der Sätze ist die Sprache.
Η ολότητα των προτάσεων είναι η γλώσσα.

Σχόλιο:
Ι. Η γλώσσα προσδιορίζεται από τις προτάσεις· αλλά ποιες προτάσεις; Από όλες τις προτάσεις: παράλογες, με νόημα και με χωρίς νόημα. Πιο συγκεκριμένα, η γλώσσα, είναι η δυνατότητα που ενέχει η εικόνα του κόσμου. Μια εικόνα του κόσμου στην κοσμικότητά του αποτελείται από μια ολότητα αληθινών σκέψεων.

     ΙΙ. Συνακόλουθα, η γλώσσα είναι η ολότητα των προτάσεων με νόημα, ενώ οι χωρίς νόημα και οι παράλογες προτάσεις δηλώνουν, ανάλογα με την περίπτωση αλλά και με το δικό τους τρόπο, τα όρια της γλώσσας και του κόσμου. Και ό,τι άλλο εκάστοτε λέγεται, έρχεται στο λόγο, δηλαδή εκφράζεται στην πρόταση ‒π.χ. ευχές, προσευχές, προσταγές κ.λπ.‒ανήκει και αυτό στην ουσία της γλώσσας. Η ουσία όμως εδώ κατανοείται ως η γλώσσα, που καθιστά δυνατό τον σκοπό μας: να δούμε τον κόσμο σωστά.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ: Βίοι Φιλοσόφων - Ἐπιμενίδης (1.109-1.111)

[1.109] Ἐπιμενίδης, καθά φησι Θεόπομπος καὶ ἄλλοι συχνοί, πατρὸς μὲν ἦν Φαιστίου, οἱ δὲ Δωσιάδα, οἱ δὲ Ἀγησάρχου. Κρὴς τὸ γένος ἀπὸ Κνωσοῦ, καθέσει τῆς κόμης τὸ εἶδος παραλλάσσων. οὗτός ποτε πεμφθεὶς παρὰ τοῦ πατρὸς εἰς ἀγρὸν ἐπὶ πρόβατον, τῆς ὁδοῦ κατὰ μεσημβρίαν ἐκκλίνας ὑπ᾽ ἄντρῳ τινὶ κατεκοιμήθη ἑπτὰ καὶ πεντήκοντα ἔτη. διαναστὰς δὲ μετὰ ταῦτα ἐζήτει τὸ πρόβατον, νομίζων ἐπ᾽ ὀλίγον κεκοιμῆσθαι. ὡς δὲ οὐχ εὕρισκε, παρεγένετο εἰς τὸν ἀγρόν, καὶ μετεσκευασμένα πάντα καταλαβὼν καὶ παρ᾽ ἑτέρῳ τὴν κτῆσιν, πάλιν ἧκεν εἰς ἄστυ διαπορούμενος. κἀκεῖ δὲ εἰς τὴν ἑαυτοῦ εἰσιὼν οἰκίαν περιέτυχε τοῖς πυνθανομένοις τίς εἴη, ἕως τὸν νεώτερον ἀδελφὸν εὑρὼν τότε ἤδη γέροντα ὄντα, πᾶσαν ἔμαθε παρ᾽ ἐκείνου τὴν ἀλήθειαν.

[1.110] γνωσθεὶς δὲ παρὰ τοῖς Ἕλλησι θεοφιλέστατος εἶναι ὑπελήφθη.

Ὅθεν καὶ Ἀθηναίοις τότε λοιμῷ κατεχομένοις ἔχρησεν ἡ Πυθία καθῆραι τὴν πόλιν· οἱ δὲ πέμπουσι ναῦν τε καὶ Νικίαν τὸν Νικηράτου εἰς Κρήτην, καλοῦντες τὸν Ἐπιμενίδην. καὶ ὃς ἐλθὼν Ὀλυμπιάδι τεσσαρακοστῇ ἕκτῃ ἐκάθηρεν αὐτῶν τὴν πόλιν καὶ ἔπαυσε τὸν λοιμὸν τοῦτον τὸν τρόπον. λαβὼν πρόβατα μελανά τε καὶ λευκὰ ἤγαγε πρὸς τὸν Ἄρειον πάγον. κἀκεῖθεν εἴασεν ἰέναι οἷ βούλοιντο, προστάξας τοῖς ἀκολούθοις ἔνθα ἂν κατακλίνοι αὐτῶν ἕκαστον, θύειν τῷ προσήκοντι θεῷ· καὶ οὕτω λῆξαι τὸ κακόν. ὅθεν ἔτι καὶ νῦν ἔστιν εὑρεῖν κατὰ τοὺς δήμους τῶν Ἀθηναίων βωμοὺς ἀνωνύμους, ὑπόμνημα τῆς τότε γενομένης ἐξιλάσεως. οἱ δὲ τὴν αἰτίαν εἰπεῖν τοῦ λοιμοῦ τὸ Κυλώνειον ἄγος σημαίνειν τε τὴν ἀπαλλαγήν· καὶ διὰ τοῦτο ἀποθανεῖν δύο νεανίας, Κρατῖνον καὶ Κτησίβιον, καὶ λυθῆναι τὴν συμφοράν.

[1.111] Ἀθηναῖοι δὲ τάλαντον ἐψηφίσαντο δοῦναι αὐτῷ καὶ ναῦν τὴν ἐς Κρήτην ἀπάξουσαν αὐτόν. ὁ δὲ τὸ μὲν ἀργύριον οὐ προσήκατο· φιλίαν δὲ καὶ συμμαχίαν ἐποιήσατο Κνωσίων καὶ Ἀθηναίων.

Καὶ ἐπανελθὼν ἐπ᾽ οἴκου μετ᾽ οὐ πολὺ μετήλλαξεν, ὥς φησι Φλέγων ἐν τῷ Περὶ μακροβίων, βιοὺς ἔτη ἑπτὰ καὶ πεντήκοντα καὶ ἑκατόν· ὡς δὲ Κρῆτες λέγουσιν, ἑνὸς δέοντα τριακόσια· ὡς δὲ Ξενοφάνης ὁ Κολοφώνιος ἀκηκοέναι φησί, τέτταρα πρὸς τοῖς πεντήκοντα καὶ ἑκατόν.

***
[1.109] Σύμφωνα με όσα λένε ο Θεόπομπος και αρκετοί άλλοι, ο Επιμενίδης ήταν γιος του Φαιστίου, άλλοι όμως λένε πως ήταν γιος του Δωσιάδα, και άλλοι του Αγήσαρχου. Μολονότι ήταν κρητικής καταγωγής (από την Κνωσό), είχε μακριά μαλλιά, πράγμα που τον έκανε να διαφέρει στην όψη από τους Κρήτες. Κάποτε ο πατέρας του τον έστειλε στο χωράφι να ψάξει να βρει ένα πρόβατο, κατά το μεσημέρι όμως παρεξέκλινε από τον δρόμο του και κοιμήθηκε σε μια σπηλιά για 57 χρόνια. Όταν ξύπνησε, συνέχισε να ψάχνει για το πρόβατο, πιστεύοντας πως είχε κοιμηθεί λίγη μόνο ώρα. Καθώς δεν το έβρισκε, πήγε στο χωράφι, και καθώς τα έβρισκε όλα αλλαγμένα και το κτήμα να το έχει κάποιος άλλος, γύρισε γεμάτος απορία πίσω πάλι στην πόλη· εκεί, μπαίνοντας στο σπίτι του, συναντούσε ανθρώπους που τον ρωτούσαν ποιός είναι, ώσπου βρήκε τον νεότερο αδερφό του —που τότε ήταν πια γέρος— και έμαθε από εκείνον όλη την αλήθεια.

[1.110] Το πράγμα έγινε γνωστό σε όλους τους Έλληνες, οι οποίοι τον θεωρούσαν πια εξαιρετικά θεοφιλή άνθρωπο.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι Αθηναίοι, όταν χτυπήθηκαν από τον λοιμό και η Πυθία τούς έδωσε χρησμό να κάνουν καθαρμό της πόλης τους, έστειλαν ένα καράβι στην Κρήτη, μαζί και τον Νικία τον γιο του Νικήρατου, και προσκάλεσαν τον Επιμενίδη. Ήρθε λοιπόν κατά την 46η Ολυμπιάδα, καθάρισε την πόλη τους και σταμάτησε τον λοιμό με τον ακόλουθο τρόπο: Πήρε μαύρα και άσπρα πρόβατα και τα πήγε στον Άρειο Πάγο· εκεί τα άφησε να πάνε όπου ήθελαν, έδωσε όμως διαταγή στους ακολούθους, όπου θα έπεφτε το καθένα τους να κοιμηθεί, εκεί να πρόσφεραν θυσία στον θεό του τόπου· έτσι σταμάτησε το κακό. Γι᾽ αυτό και βρίσκει κανείς, ακόμη σήμερα, ανώνυμους βωμούς στους δήμους της Αθήνας, σε ανάμνηση του εξιλασμού που έγινε τότε. Άλλοι λένε πως ο Επιμενίδης ανέφερε ως αιτία του λοιμού το «Κυλώνειο άγος» και τους υπέδειξε με ποιόν τρόπο θα το απομακρύνουν: δύο νέοι, ο Κρατίνος και ο Κτησίβιος, οδηγήθηκαν στον θάνατο, και η πόλη γλίτωσε από τη συμφορά.

[1.111] Οι Αθηναίοι πήραν τότε την απόφαση να του δώσουν ένα τάλαντο και ένα καράβι για να τον πάει πίσω πάλι στην Κρήτη. Εκείνος δεν δέχτηκε τα χρήματα, έκλεισε όμως συμφωνία φιλίας και συμμαχίας μεταξύ Κνωσίων και Αθηναίων.

Όταν γύρισε στην πατρίδα του, δεν πέρασε πολύς καιρός και πέθανε, όπως λέει ο Φλέγων στο έργο του Για τους μακρόβιους σε ηλικία 157 ετών, όπως όμως λένε οι Κρήτες, σε ηλικία 299 ετών, ή όπως λέει ότι άκουσε ο Ξενοφάνης ο Κολοφώνιος σε ηλικία 154 ετών.