Κυριακή 19 Φεβρουαρίου 2023

ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΟΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Μίσος Εναντίον Των Ελλήνων

Το μίσος εναντίον κάθε Ελληνικού ιδεώδους. Μισούν την Ελλάδα και τους Έλληνες και με κάθε δυνατό τρόπο το επιβεβαιώνουν καθημερινά αιώνες τώρα, με την ανοχή αν όχι συγκατάθεση των Ελλήνων. Οι Έλληνες αφέθηκαν ή αναγκάστηκαν, να ακολουθήσουν την Εβραϊκή ιστορία χάνοντας την δική τους ταυτότητα, και ακολουθώντας δουλικά ένα υπάνθρωπο και υπανάπτυκτο θεολογικό καθεστώς. Γιατί άραγε μέχρι σήμερα εξακολουθούν να δηλώνουν "χριστιανοί", ενώ η ύψιστη ταυτότητα είναι Έλληνας; Σκέτο, χωρίς θρησκευτικό προσανατολισμό, νέο ή παλαιό. Γιατί και αυτοί που επιδιώκουν πισωγυρίσματα σε αρχαίους θεούς, είναι "άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς" μια από τα ίδια. Ο Έλληνας είναι ή Έλληνας ή όλα τα υπόλοιπα είναι δεκανίκια για να στηρίξουν πολιτικές κουτσό-καταστάσεις. Δεν είναι καν ερώτημα το πώς και γιατί διεισδύει η Εβραϊκή ιστορία, σε μια Ελλάδα που τα εννέα δέκατα των κατοίκων της, αγνοούν την δική τους ιστορία, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών της Μέσης Εκπαίδευσης αντιπαθούν, το μάθημα της Ελληνικής Ιστορίας. Το έχουν σκόπιμα κάνει αντιπαθές στα παιδιά για να μην τους αρέσει. Ενώ τα παραμύθια των Εβραίων είναι σκόπιμα επίσης ωραιοποιημένα για να ακούγονται ευχάριστα στα αυτιά των μικρών μαθητών. Αυτό φυσικά δεν είναι ευθύνη των μαθητών, όσο είναι μαθητές. Μεγαλώνοντας και γινόμενοι πολίτες είναι ευθύνη αποκλειστικά δική τους το να αποτινάξουν την Εβραϊκή αλυσίδα ή να εξακολουθούν να την φέρουν σαν "κόσμημα" στο πόδι τους, αγνοώντας πως είναι αλυσίδα. Όποιος νομίζει ότι η συμμορία της προπαγάνδας, Ρεμπούση, Δραγώνα και Σία είναι καινούργιο προϊόν είναι βαθιά νυχτωμένος. 

Όταν το 1971 ο Phillip Sherrard κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Δοκίμια για τον Νέο Ελληνισμό» στο οποίο δογματικά υποστηρίζει ότι οι (νέο)Έλληνες δεν είναι Έλληνες και η Ελλάδα δεν είναι Ελλάδα, ο εκδοτικός οίκος "Σύνορο" έσπευσε να το μεταφράσει και να το εκδώσει με την δικαιολογία ότι προσπαθούν να καταπολεμήσουν την προγονοπληξία. Λες και υπήρξε ουδέποτε σε αυτόν τον τόπο προγονοπληξία. Κατευθυνόμενοι (από τις γνωστές Μ.Ε.Σ.) και υποτελείς εκδότες, επιστήμονες και θεολόγοι απορρίπτουν την Εθνική μας υπόσταση και υιοθετούν την Χριστιανική ιδεοληψία. Γιατί άραγε μισούν την Ελλάδα και τους Έλληνες; Η θρησκεία χρησιμοποιήθηκε ως ιδεαλιστική φιλοσοφία για να κρατήσει τις λαϊκές μάζες μακριά από την αμφισβήτηση της άρχουσας τάξης. Ο Παύλος μέσω του Χριστιανισμού το εξυπηρέτησε τα συμφέροντα του Ιερατείου και της άρχουσας τάξης των Φαρισαίων, με την εγκαθίδρυση του Χριστιανισμού. Οι Εβραίοι βαθύτατα επηρεασμένοι από τον Ελληνισμό μετά την εξάπλωσή του στην Μεσόγειο και την Ανατολή κατά την Ελληνιστική περίοδο (323-23 π.χ.) θα εισαγάγουν μια νέα θρησκεία. Ο Χριστιανισμός είναι το τέχνασμα της Άρχουσας τάξης, η αντεπανάσταση εναντίων του κινδύνου που προκύπτει από την μη χειραγώγηση - ύπνωση, της μάζας.

Ο Χριστιανισμός απορρίπτει τον προβληματισμό, την σκέψη, τον στοχασμό, την έρευνα, και εξυψώνει την Πίστη, τον υπνωτισμό, για να αποκλείσει τους κινδύνους που εγκυμονεί για την ανθρωπότητα, με σκοπό να την οδηγήσει στον σκοταδισμό του μεσαίωνα. Ενώ τα παραδοσιακά φιλοσοφικά συστήματα αναζητούν και διδάσκουν μια γνώση θεμελιωμένη στη λογική σκέψη, αντίθετα ο Χριστιανισμός όπως και ο Ιουδαϊσμός που τον γέννησε, απαιτούν μία τυφλή πίστη, χωρίς αποδείξεις και λογικές βάσεις. Ο Χριστιανισμός δεν είναι θρησκεία, αλλά πολιτική ιδεολογία κατοχύρωσης συμφερόντων. ΑΛΛΑΓΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗ: Μια και δεν πρόκειται να καταργήσουμε τους δούλους, θα καταργήσουμε τ' αφεντικά. Όλοι θα γίνουμε ίσοι: όλοι δούλοι του Θεού. Την καινοτομία εισαγάγει ο Παύλος. «Γιατί εκείνος που υπηρετείται είναι ο Κύριος Χριστός». (Κολοσ. γ', 22-24). Εργοδότης τώρα είναι ο θεός. Οι αφέντες δεν ευθύνονται πια για τίποτα, άλλωστε είναι και αυτοί δούλοι του θεού. Αντίθετα δέχονται και κείνοι την ισότητα που επιβάλλεται από ψηλά, κι όλοι είμαστε αδελφοί. Γι' αυτό «όσοι έχουν χριστιανούς γι' αφεντικά θα γίνουν ακόμη εργατικότεροι, γιατί θα δουλεύουν για αδελφούς:

( ...) να δουλεύετε με καλή διάθεση σαν να πρόκειται για τον Κύριο κι όχι για ανθρώπους ( ...) Γνωρίζοντας ότι από τον Κύριο θα πάρετε την ανταπόδοση ( ...) Γιατί δουλεύετε για τον Κύριο Χριστό ( ...) είτε δούλος (είσαι), είτε ελεύθερος».112 Να πως αποκτήσαμε αυτό το μεγάλο πλεονέκτημα: «Έλευθερωθέντες δε από την αμαρτία, γίνατε δούλοι εις την δικαιοσύνη ... έτσι τώρα να προσφέρετε τα μέλη σας, δούλα ... γιατί τώρα ελευθερωθέντες από τις αμαρτίες υποδουλωθήκατε στο Θεό ...» (Ρωμ., στ', 18-22).

Όχι, ο Παύλος δεν αστειεύεται. Εμείς μόνο να πάψουμε ν' απορούμε για το πως έπιασε στο δόκανο ο χριστιανισμός τον κόσμο και ειδικά τους Έλληνες. Για το πως επιβλήθηκε. Για το ποιες ήταν οι σχέσεις του Παύλου με τον Σενέκα. Για το πως ένας Εβραίος βρίζει μέσα στη Ρώμη την επίσημη κρατική θρησκεία - την ειδωλολατρία - και τον συνοδεύει ένα σύνταγμα πεζών και ιππέων για να τον σώσει. Εμείς να πάψουμε ν' αναρωτιόμαστε πώς ένας κόσμος με τόσο ψηλό πνευματικό επίπεδο αποδέχτηκε το χριστιανισμό. Ο κόσμος αυτός κινδύνευε. Το να 'σαι δούλος ανθρώπων είχε γίνει λίγο επικίνδυνο για τ' αφεντικά. Αλλά δούλος του Θεού! κι όλοι οι δούλοι αδέρφια. Ενάντια σε ποιόν θα πολεμήσεις; Αλλά και ποιό αφεντικό δε θα αγαλλίαζε από παρόμοια ισότητα; Καιρός να καταλάβουμε πόσο ανεπανάληπτο πολιτικό εύρημα στάθηκε ο χριστιανισμός - μονοθεϊσμός, με βάση το φόβο, για τις μελλοντικές κοινωνίες. 

Το μίσος εναντίων των Ελλήνων: Ο πόλεμος εναντίων των ελεύθερων στο Πνεύμα και τον Νου Ελλήνων άρχισε πολύ νωρίς, πριν ακόμα και από τους Ρωμαίους και το Βυζάντιο, περίπου τον 3ο αιώνα π.κ.ε. από τους Εβραίους κάτω από τον κίνδυνο της αφομοίωσης και της αλλοτρίωσης του εβραϊκού στοιχείου στις εξελληνισμένες εβραϊκές παροικίες της Αλεξάνδρειας, Αντιόχειας, Παλαιστίνης κλπ, αποτέλεσμα της επεκτατικής επιχειρηματικότητας του Μέγα Αλέξανδρου, της μετανάστευσης των Ελλήνων και τη δημιουργία νέων ακμάζοντων Ελληνικών κέντρων στην Αίγυπτο και την Ασία. Ο Εβραϊκός κλήρος είναι μία κληρονομική αριστοκρατία που στραγγίζει το λαό με κάθε είδους, υπό την εντολή του θεού, θρησκευτικά μεταμφιεσμένες, φορολογίες. Το Ιερατείο είναι ο φυσικός κληρονόμος του Μωυσή, άρα η αμφισβήτησή του σημαίνει και αμφισβήτηση του ίδιου του Θεού. Η προσπάθεια του να κουμαντάρεις τον εξαθλιωμένο λαό και να τον έχεις σκλαβωμένο μέσω του φόβου είναι πρωταρχικής σημασίας και η θρησκεία τους εξασφαλίζει τα προς το ζην. Η Ελληνική όμως φιλοσοφία και σκέψη όπου οι θεοί δεν ανακατεύονται με τα κοινά, αδυνατούν να σώσουν το κόσμο και επεμβαίνουν μόνο όταν ζημιωθούν, απειλεί να σπάσει την πειθαρχία των Εβραίων πιστών οι οποίοι παύουν να είναι συνεπείς προς τις θεϊκές εντολές και τις οικονομικές υποχρεώσεις τους απέναντι στον Ναό.

Οι Εβραίοι, απομονωμένοι και προσκολλημένοι στους άτεγκτους θρησκευτικούς τους νόμους που δεν αμφισβητούνται και μένουν αναλλοίωτοι για αιώνες, θα μεταβιβάσουν στης επόμενες γενεές τον θρησκευτικό φανατισμό σαν ιερή παρακαταθήκη ιερού χαρακτήρα. Για τον Εβραϊκό λαό της διασποράς η θρησκεία είναι ο μόνος συνδετικός κρίκος και το πιστοποιητικό της ομοιογένειας της φυλής και της Εβραϊκής εθνότητας. Ο Έλληνας λοιπόν κατά συνέπεια γίνεται ο επίσημος εχθρός των Εβραίων.

Η Εβραική κουλτούρα και η μετάφραση της Βίβλου: Ο Εβραϊκός λαός είναι εντελώς αμόρφωτος, με χαμηλό πολιτιστικό και πνευματικό επίπεδο και μηδενική προσφορά στον ανθρώπινο πολιτισμό. Η αποκλειστική του και μόνο κουλτούρα είναι θρησκευτική και το μόνο που έχει να επιδείξει ο πολιτισμός τους είναι 22 θρησκευτικά βιβλία, 5 του Μωυσή, 13 των προφητών και 4 ψαλμών και παροιμιών, όλα γραμμένα από ιερείς, γεμάτα από απειλές, ηλιθιότητες και κατάρες. Ο Ιώσηπος μάλιστα περηφανεύεται ότι στα βιβλία αυτά, σε αντίθεση με τα χιλιάδες Ελληνικά φιλοσοφικά συγγράμματα, δεν υπάρχει καμία αντίφαση αφού το δικαίωμα της γραφής δεν επιτρέπεται στον καθένα αλλά είναι καθήκον των προφητών και μόνο. Τον 3ο αιώνα π.κ.ε. αποφασίζεται η μετάφραση της Παλαιάς διαθήκης στην Ελληνική γλώσσα η οποία και ανατίθεται σε 72 (οχι 70) ελληνόφωνους Εβραίους και θα ολοκληρωθεί τον 1ο αιώνα π.κ.ε. Σωρεία άλλων συγγραμμάτων θα κυκλοφορήσει στην Ελληνική, άλλα γραμμένα από Εβραίους και άλλα από τυχόν ειδωλολάτρες που στην πραγματικότητα είναι επίσης Εβραίοι. Η Βίβλος μεταφρασμένη στα Ελληνικά θα γίνει όργανο θρησκευτικής προπαγάνδας, θα υιοθετηθεί αμέσως από όλες τις Εβραϊκές κοινότητες της διασποράς και ο Εβραίος θα έχει για πρώτη φορά να επιδείξει και αυτός την αποκλειστική του φιλοσοφία απέναντι στους Έλληνες. Με αυτόν τον τρόπο ο Ιουδαϊσμός θα διαδοθεί στον Ελληνόφωνο κόσμο και θα γίνει ελκυστικός χάρη στο αίσθημα ασφάλειας που δημιουργεί σαν κάστα. Όσοι Εβραίοι λοιπόν απορροφώνται από τον Ελληνικό πολιτισμό, άλλοι τόσοι «ειδωλολάτρες» προσχωρούν στον Ιουδαϊσμό με σκοπό όχι μόνο την υποστήριξη και την απολαβή των προνομίων της πανίσχυρης αυτής οικονομικά τάξης αλλά και με σκοπό να επωφεληθούν από τον Μεσσία που θα έρθει να σώσει τους Εβραίους. 

Οι Ζηλωτές: Οι πρώτοι μου θα απειλήσουν τις Αρχές και την οικονομική τάξη της Παλαιστίνης ήταν οι Ζηλωτές, μια από τις 4 Ιουδαϊκές αιρέσεις (Φαρισαίοι, Σαδδουκαίοι και Εσσαίοι οι υπόλοιπες τρεις), οι αντάρτες μαχητές των πόλεων εκείνης της εποχής που αντιπροσώπευαν τον εξαθλιωμένο λαό. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι αποτελούσαν το μαχητικό τμήμα των Εσσαίων. Το 4 μ.κ.ε. δύο χιλιάδες από αυτούς σταυρώθηκαν, προφανώς με την έγκριση του Ιερατείου που ανέθεσε στους Ρωμαίους την εκκαθαριστική επιχείρηση εναντίων τους. Η λαϊκή εξέγερση όμως συνεχίστηκε, ακόμα και μετά τον θάνατο του Ιησού, με αποτέλεσμα την επανάσταση του 67 μ.κ.ε και την ισοπέδωση της Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους. Για την ανταρσία αυτή εναντίων του Ιερατείου θα θεωρηθεί υπεύθυνη η Ελληνική κουλτούρα και η καταστρεπτική επιρροή της φιλοσοφικής σκέψης στις μάζες. Το Ιερατείο κατά την επανάσταση του 67 μ.κ.ε. αποφασισμένο να μην αφήσει να επικρατήσουν οι Ζηλωτές θα ζητήσει την συμπαράσταση των Ρωμαϊκών λεγεωνών οι οποίες και θα ισοπεδώσουν την Ιερουσαλήμ. Οι κυνηγημένοι Εβραίοι θα προσκολληθούν στους Χριστιανικούς πυρήνες στα μέρη που υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. Εφόσον οι "επαναστάτες" νεωτεριστές (Ζηλωτές) ήταν ποτισμένοι με το Ελληνικό πνεύμα και η Ιερουσαλήμ, η πόλη-μάνα του Ιουδαϊσμού ισοπεδώθηκε, το μίσος των Εβραίων, εναντίων των Ελλήνων θα φουντώσει. 

Οι Εσσαίοι: Ο Εσσαισμός είναι μία θεολογικό-κοινωνική ιδεολογία βαθύτατα επηρεασμένη από τον Επικουρισμό όπου η ηθική των Ορφικών γεννά κάτω από ορισμένες συνθήκες θεμελιακές ηθικές αξίες. Η οργάνωση των Εσσαίων έχει ως σκοπό την αποκατάσταση της ηθικής και θρησκευτικής τάξης στο Ισραήλ. Παρότι οι θεολόγοι αρνούνται τα πάντα για αυτήν την οργάνωση αντλούμε πολλές πληροφορίες για το κοινόβιο των Εσσαίων από του παπύρους του Qumran που βρέθηκαν το 1947 σε μια σπηλιά από ένα Βεδουίνο (Χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας). Ζούνε απομονωμένοι στην έρημο και έχουν πλήρη οικονομική ανεξαρτησία. Η ύπαρξή τους παρέμενε μυστική για πολύ καιρό και οι όρκοι τους είναι τόσο δεσμευτικοί ώστε οι "τελετές" τους περιορίζονται μόνο στους μυημένους του κοινοβίου. Από τους παπύρους φαίνεται ότι είχαν προβλήματα ιεραρχικής οργάνωσης επειδή τα μέλη τους ήταν αμόρφωτα καθώς δεχόντουσαν κάθε καταπιεσμένο και αγανακτισμένο από το Ιερατείο. Η πειθαρχία και η υποταγή στον κανονισμό του κοινοβίου είναι πρωταρχικής σημασίας, οι κανόνες είναι αυστηρότατοι και η ζωή τους διαφέρει ριζικά από την θρησκευτική και κοινωνική ζωή των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων. Βασικό στοιχείο η κοινοκτημοσύνη (προφανώς βασισμένη στον Πλάτωνα όπου επεκτείνεται και στις γυναίκες καθώς ο γάμος θεωρείται δουλεία) όπου τα αγαθά είναι κοινά και κανείς δεν έχει τίποτα δικό του. Οι βασικές τους αρχές, κατάργηση της ιδιοκτησίας, ισότητα, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, αποτελούν πραγματική επανάσταση για την Εβραϊκή νοοτροπία. Αναπτύσσονται σε μια κοινωνικοπολιτική στερεά οργάνωση με αρχές, κανονισμούς και επίσημο πρόγραμμα και αρχίζουν την προπαγάνδα της ισότητας όλων με τον Πρόδρομο Ιωάννη και μετέπειτα με τον Ιησού. Ο Ιησούς και η απόπειρα απόκρυψη της ταξικής του καταγωγής: Η θεοκρατία, η θρησκοληψία και ο υστερικός Μεσσιανισμός κυριαρχούν στο λαό. Το Ιερατείο λοιπόν θα προσπαθήσει να το εκμεταλλευτεί με την κατασκευή μίας νέας θρησκείας. Η Εσσαική ιδεολογία του Ιησού πρέπει να διαστρεβλωθεί. 

Ο Εβραϊκός Κλήρος και οι Άρχοντες θα συνωμοτήσουν και θα οργανώσουν την απάτη του Θεού της αγάπης. Ο Ιησούς στην πραγματικότητα είναι ο πρώτος επίσημος εκπρόσωπος τις οργάνωσης των Εσσαίων. Στα λόγια και στα έργα του πάλευε για μία λαϊκή επανάσταση. Για να στεριώσει όμως το παραμύθι του Χριστιανισμού και να παρουσιαστεί ως ο απεσταλμένος του Θεού πρέπει πρώτα να αποκοπεί από το παρελθόν του και να αποκρυφτεί η πραγματική του ταυτότητα. Σκοπός είναι η παραμόρφωση του "αληθινού του προσώπου" και η απόκρυψη της ταξικής του προέλευσης. Παρότι ο Φίλων και ο Ιώσηπος περιλαμβάνουν τους Εσσαίους στις Εβραϊκές αιρέσεις δεν αναφέρονται πουθενά στα Ευαγγέλια. Ο ίδιος ο Ιωάννης ήτανε Εσσαίος ενώ οι μαθητές του Ιησού κατά συντριπτική πλειοψηφία ήταν Ζηλωτές, οι αληθινοί Ισραηλίτες, οι φτωχοί του Ισραήλ. Τα Εσσαικά στοιχεία στην ζωή και στη διδασκαλία του Ιησού είναι άπειρα, όπως για παράδειγμα το ότι απαγορεύεται ο όρκος, ο μυστικός δείπνος που είναι Τρίτη για να γιορταστεί το Πάσχα που πέφτει Τετάρτη, η βάπτιση και πλήθος άλλων στοιχείων είναι καθαρά Εσσαικές τελετουργίες. Ο Ιησούς καταδικάστηκε από τις επίσημες Αρχές ως αναρχικός απεσταλμένος των Εσσαίων. Το ότι παρουσιάστηκε σαν Μεσσίας ήτανε η αφορμή και όχι η αιτία για να σταυρωθεί. Ο Ιησούς ποτέ δεν συνδέθηκε με θρησκευτικό πρόσωπο στην αντίληψη του Εβραϊκού λαού. Οι όμοιοί του δεν μπόρεσαν ποτέ να τον δουν σαν ηγέτη. Ένας φτωχός, αμόρφωτος σαν και αυτούς δεν θα μπορούσε ποτέ να ηγηθεί. Κανένας δεν τον πίστεψε σαν Μεσσία όσο ζούσε.

Άλλωστε σαν τον Ιησού και με το ίδιο όνομα υπήρξαν πολλά άτομα εκείνα τα χρόνια. Ο γιος του μαραγκού, ένας από τους δεκάδες φτωχούς στο πνεύμα; Μετατράπηκε σε Μεσσίας πολύ αργότερα από τους Εβραίους με σκοπό τον σκοταδισμό και την ανάπτυξη του Χριστιανισμού. Τα Ευαγγέλια που παρουσιάζουν πλήθος αντιφάσεων μεταξύ τους λόγο των αμέτρητων παρεμβάσεων που έχουν υποστεί, παραποιήθηκαν για να παρουσιαστεί ότι οι άνθρωποι της εποχής τον βλέπανε σαν Μεσσία.Η μητέρα του Μαρία κατά τους 4 πρώτους αιώνες, βεβαιωμένη ιστορικά μητέρα του Ιησού, θα εξαφανιστεί από το επίσημο προσκήνιο για να αμφισβητηθεί η ταξική καταγωγή του. Πρέπει να αποσυνδεθεί από την ταπεινή καταγωγή του αλλά και από το Εσσαικό κίνημα. Στα αρχαιότερα χριστιανικά κείμενα δεν υπάρχει αναφορά στην Μαρία. Η πρόθεση εκτόπισης, υποβιβασμού της γυναίκας είναι σαφέστατη. Σε αντίθεση με την Ελληνική θρησκεία που η ιέρεια (Δήμητρα, Κυβέλη, Ίσιδα) αποτελεί πρωταρχικό ρόλο της οργάνωσης της ζωής, οι Εβραίοι προσπαθούν να προλάβουν την εισβολή της ειδωλολάτρισσας γυναίκας στον Χριστιανικό μύθο που δημιουργούν.

Η γυναίκα και ο ερωτισμός γίνεται ο αντίπαλος του Χριστιανισμού και εισάγεται ο μύθος του κρίνου και του αρχάγγελου. Στην Βίβλο αναφέρεται πως ο Ιησούς έχει 12 αδέλφια γεννημένα από την Μαρία, αλλά την αποκαλούν παρθένα; (!!!) Η Μαρία θα τιμάται, αναγκαστικά, αφού μια γυναικεία μορφή φέρνει πιστούς στην εκκλησία, αλλά η Αγία Τριάδα θα λατρεύεται. Καθιερώνεται ο Υιός ο Μονογενής (κλέψε κλέψε, από τον Ησίοδο και την Εκάτη που ήταν γεννημένη από μητέρα μόνο !!!) Το «μέγιστο» αυτό ζήτημα της Μαρίας θα κρατήσει απασχολημένα τα πατριαρχεία για 16 αιώνες με οικουμενικές συνόδους ενώ ο υπόλοιπος κόσμος βουλιάζει στον σκοταδισμό. Η γυναίκα θα παίξει στις γραφές το ρόλο της κατηγορουμένης, σαν την Εύα.

Τα διδάγματά του Παύλου έρχονται σε πλήρη αντίθεση με αυτά του Ιησού: Δεν υπάρχει αναφορά στα Βιβλικά κείμενα για ανάσταση νεκρών. Η Δευτέρα Παρουσία αποτελεί φανερά την μετάθεση των ανεκπλήρωτων υποσχέσεων και επιθυμιών για την χαλιναγώγηση του λαού.Ο Ιησούς προσπαθεί να διαφωτίσει ανθρώπους με κατώτατο έως ανύπαρκτο πνευματικό επίπεδο, θα διαλέξει του μαθητές τους από τα κατώτερα αμόρφωτα στρώματα. Αυτός είναι και ο λόγος που χρησιμοποιεί παραβολές για να γίνει κατανοητός. Ο Παύλος θα το διαστρεβλώσει και θα ισχυριστεί ότι η αγραμματοσύνη τους θα τους εξασφαλίσει την σωτηρία και την εύνοια του θεού και ότι ο κόσμος θα πρέπει να παραμείνει όπως έχει μιας και είναι φτιαγμένος με σοφία. Ο δούλος θεωρείται ελεύθερος από τον Ιησού, ενώ για τον Παύλο ελεύθερος είναι ο δούλος του Χριστού. Το κύρος του Παύλου θα κλονιστεί αργότερα λόγο της αγραμματοσύνης των μαθητών του και η Εκκλησία θα επικαλεστεί την κάθοδο του Αγίου Πνεύματος που θα τους μεταστοιχειώσει σε πάνσοφους σοφιστές. Ο θάνατος του Ιησού τελικά δεν είχε κανένα αποτέλεσμα καθώς ο Εβραϊσμός συνέχισε να εξαπλώνεται σε πόλεις και χωριά. Ο Παύλος: Ο Παύλος παρουσιάζεται ως χαφιές των Φαρισαίων όπου χρησιμοποιήθηκε για να στρεβλώσει τα διδάγματα του επαναστάτη Ιησού (!! ανύπαρκτος επαναστάτης) και να καθιερώσει την νέα θρησκεία. Εμφανίζεται στο προσκήνιο μετά τον θάνατο του Ιησού, είναι αστός Φαρισαίος με υπηκοότητα Ρωμαίου πολίτη. Όπως αναφέρεται στις "Πράξεις" θα ξεκινήσει για την Δαμασκό με σκοπό να συλλάβει όσους οπαδούς του Ιησού μπορέσει.

Στο δρόμο όμως γίνεται το μεγάλο "θαύμα", προσκολλάται στο Χριστιανισμό και μεταβάλλεται σε ένθερμο υποστηρικτή του. Οι Άρχοντες όμως, αντίθετα με τον Ιησού, τον αφήνουν να δρα ελεύθερα χωρίς να διώκεται. Ποτέ δεν κυνηγήθηκε από την επίσημη Εβραϊκή ηγεσία, το Ιερατείο. Η δράση του δεν ανακόπτεται από κανέναν, διδάσκει ελεύθερα και οργανώνει κοινόβια ακόμα και μέσα στη Ρώμη που απαγορεύεται κάθε μορφή οργάνωσης.Ξεκινάει να διακηρύσσει τον Χριστιανισμό μέσα στις συναγωγές όπου κάποιοι Εβραίοι θα τον ακολουθήσουν και θα γίνουν οι πρώτοι χριστιανοί. Οι φανατικοί και δογματικοί όμως Ιουδαίοι, Ζηλωτές, Σαδδουκαίοι, Σαμαρείτες εκτός από τους Φαρισαίους δεν επιδέχονται νεωτερισμούς στον Ιαχβισμό τους. Οι Εσσαίοι θεωρούν ότι παραποιεί και διαστρεβλώνει την διδασκαλία-φιλοσοφία του Ιησού και άρα την ιδεολογία του Εσσαικού κινήματος.

Όταν τελικά συλλαμβάνεται στην Παλαιστίνη επεμβαίνουν οι Ρωμαϊκές αρχές και τον διασώσουν από τα μαινόμενα πλήθη και τους Ζηλωτές που προσπαθούν να τον λιντσάρουν. Θα κρατηθεί 2 χρόνια στην Καισαρεία όπου και απαγορεύεται η είσοδος Εβραίων ενώ η δίκη του αναβάλλεται συνεχώς. Για να φυγαδευτεί στην Ρώμη χωρίς να προκαλέσουν το Ιουδαϊκό κόσμο, θα επινοηθεί το σχέδιο της εκδίκασής του ως Ρωμαίου πολίτη από τον Καίσαρα. Φτάνοντας όμως στην Ρώμη δεν φυλακίστηκε ποτέ σαν υπόδικος και δύο χρόνια αργότερα τα ίχνη του χάνονται παντελώς μετά από την πυρκαγιά της Ρώμης το 64 μ.κ.ε. Ποιος έκαψε την Ρώμη; Ο Νέρωνας ή ο Παύλος;

Πως επιβλήθηκε ο Χριστιανισμός στις μάζες; 

Το οξύμωρο είναι ότι η Χριστιανική θρησκεία ενώ γεννήθηκε στην αγκαλιά του Ιουδαϊσμού από το Ιερατείο και τους Άρχοντες, τους Φαρισαίους για να χαλιναγωγήσει τις μάζες, διώχτηκε από τον ίδιο τον Ιουδαϊκό λαό και έγινε αποδεκτή αντίθετα από τα περισσότερα μέλη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Αρχικά απευθύνεται στους εξελληνισμένους Εβραίους οι οποίοι και θα αποτελέσουν τον πυρήνα των πρώτων Χριστιανικών κοινοτήτων. Όπως περιγράφει ο Τάκιτος έφτασαν να δέχονται από τους χειρότερους των ανθρώπων στην θρησκεία τους με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο πλούτος τους και η αλληλεγγύη μεταξύ τους αλλά και η εχθρότητα προς οποιονδήποτε άλλο. Η απώθηση που προκαλούν στον Ελληνορωμαϊκό κόσμο θα αποτελέσει την πρώτη μορφή αντισημιτισμού που τελικά θα οδηγήσει στην επανάσταση του 167 π.κ.ε. με αρχηγούς τους Μακκαβαίους και την δημιουργία ανεξάρτητου ιουδαϊκού κράτους. Το Μεσσιανικό μήνυμα σε συνδυασμό με τον εξαθλιωμένο από την αποτυχημένη πολιτική της Ρώμης λαό θα κατακλύσει τον κόσμο και θα προετοιμάσει το έδαφος για μια νέα θρησκεία. Οι μάζες απεγνωσμένα ψάχνουν τον Μεσσία που θα τους απαλλάξει από την ευθύνη του εαυτού τους, θα καταπολεμήσει την αδικία και θα αποκαταστήσει την ισότητα. Αρχικά οι Ρωμαίοι προσπάθησαν να επιβάλλουν την αυτοκρατορική θρησκεία σε όλα τα μέλη της Αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένου και τους Εβραίους. Το 49 μ.κ.ε. ο Κλαύδιος θα κυνηγήσει από την Ρώμη Εβραίους και Χριστιανούς. Πλήθος άλλων διωγμών θα ακολουθήσει, Οι Ρωμαίοι και η κυριαρχία τους, που κατά τον 3ο αιώνα έχει εξαθλιώσει τους καταχτημένους που κολυμπούν στην αμάθεια και στην δεισιδαιμονία θα βοηθήσει στην εξάπλωση της νέας θρησκείας. Ο Χριστιανισμός βρίσκει τελικά πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί. Ο αγώνας εναντίων του Ελληνισμού θα χαρακτηριστεί ως αγώνας ενάντια στην διαφθορά των ειδωλολατρών. Το 356 μ.κ.ε. ο Κωνστάντιος θα υπογράψει νόμο με τον οποίο διατάσσει το κλείσιμο των ειδωλολατρικών ναών σε όλες της πόλεις. Για τους παραβάτες προβλέπεται μέχρι και η ποινή του θανάτου. Το 381 μ.κ.ε. ένας άλλος νόμος στερεί τα πολιτικά δικαιώματα από τους Χριστιανούς που επέστρεφαν στον "ειδωλολατρισμό". Η ολοκληρωτική απαγόρευση του ειδωλολατρισμού έρχεται με ένα νέο νόμο το 392 μ.κ.ε. που προβλέπει πρόστιμα και δημεύσεις περιουσιών για τους παραβάτες. Ο Χριστιανισμός είναι πλέον πολιτική εξουσία και εκδίδει νόμους. Οι εξαθλιωμένες μάζες κατά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια μπορεί να προσχώρησαν γιατί είδαν μια ελπίδα σωτηρίας από την μιζέρια τους. Μετά όμως από τους τόσους αιώνες δεν άλλαξε τίποτα και μάλλον τα πράγματα είναι και χειρότερα. Μόνο η θανατική ποινή μπορεί πλέον να τους κρατήσει στον Χριστιανισμό.

Γεγονότα σαν και αυτά αποδεικνύουν ότι ο ειδωλολατρικός κόσμος δεν προσχώρησε στον Χριστιανισμό κατά χιλιάδες με την θέλησή του, όπως πολλοί υποστηρίζουν, αλλά επιβλήθηκε σαν θρησκεία.Το Βυζάντιο και ο ύπουλος ρόλος του: Το Βυζάντιο στην αρχή θα πολεμήσει τον Ελληνισμό με επεμβάσεις όπως το κλείσιμο της Ακαδημίας τον 6ο μ,χ αιώνα από τον Ιουστινιανό. Η ζωή στην Αθήνα νεκρώνει. Εκείνη την εποχή η Ευρώπη κολυμπούσε στην βαρβαρότητα και ο πρωτογονισμός του Παύλου έβρισκε πρόσφορο έδαφος. Η πρόσβαση στον Χριστιανισμό ήταν λοιπόν για αυτούς τους λαούς ένα πολιτισμικό βήμα. Η εθνική λοιπόν υπόσταση αρκετών Ευρωπαϊκών λαών θα ταυτιστεί με την θρησκευτική καθώς οι χώρες χωρίς ιστορικό παρελθόν αφομοίωσαν τον Χριστιανισμό. Δεν ισχύει όμως το ίδιο και για τον Έλληνα που ποτέ δεν υπήρξε Χριστιανός. Η ανωτερότητα της Ελληνικής παιδείας θα γίνει η πηγή του Βυζαντινού πολιτισμού. Το Βυζάντιο ένιωθε αποστροφή για τους Έλληνες και οτιδήποτε Ελληνικό. Ανάμεσα όμως στο Βυζάντιο και στον Ελληνισμό υπάρχει μία γενεαλογική σχέση, μία βαθύτατη ομοιογένεια ουσίας καθώς ο Ελληνισμός και ο Ρωμαϊκός πολιτισμός αναμιγνύονται στο Βυζαντινό έδαφος. Ένα Ρωμαϊκό κράτος με Ελληνική κουλτούρα. 

Ο Άγιος Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ο Ιουλιανός ο Μέγας και άλλοι σπούδασαν ακόμα και στον 4ο αιώνα μ.κ.ε. στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο το οποίο ανακαινίστηκε από τον Μάρκο Αυρήλιο μετά την καταστροφή του από τον Σύλλα το 86 π.κ.ε. Παρότι όμως η Βυζαντινή Εκκλησία οικειοποιείται τις βάσεις των ιδεών της αρχαίας Ελληνικής φιλοσοφίας θα διαπράξει έναν αμείλικτο διωγμό εναντίων των "ειδωλολατρικών" Ελλήνων και θα καταστρέψει μνημεία, βιβλιοθήκες και ολόκληρα κέντρα του Ελληνισμού. Το ίδιο έκαναν πρωτύτερα και οι Ρωμαίοι των οποίων καμία σχεδόν πλευρά της πολιτιστικής τους ζωής δεν είχε μείνει ανέγγιχτη από την Ελληνική επίδραση. Οι μεγάλοι της σοφοί και ποιητές ήταν λογοκλόποι των Ελλήνων. Ήταν φυσικό λοιπόν η Ρώμη να αμφισβητήσει την εξάρτησή της από έναν ανώτερο αλλά ξένο πολιτισμό. Ο μορφωμένος κόσμος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας με τον καιρό θα διαβρώσει τον Χριστιανισμό και θα δημιουργήσει αυτό που θα γίνει αργότερα το Βυζάντιο και ο πολιτισμός του. Ο Βυζαντινός κόσμος φοβούμενος την παρακμή θα οικειοποιηθεί τον Ελληνισμό και θα διεκδικήσει την κληρονομιά του, Το βασικό χαρακτηριστικό της πνευματικής ζωής του Βυζαντίου είναι η ανανέωση του ενδιαφέροντος για την Ελληνική αρχαιότητα. Αφού κατάκλεψαν, σκότωσαν, ισοπέδωσαν κάθε τι Ελληνικό, τώρα οι Εβραίοι, το ιδιοποιούνται και το χρησιμοποιούν γιατί τρέμουν τον αφανισμό. Οι αρχές του αρχαίου κόσμου δεν είναι πια ασυμβίβαστες με τον Χριστιανισμό αλλά απαραίτητο συμπλήρωμα της διδασκαλίας του. Η έννοια που δίνεται στην λέξη Έλληνας αποκαθίσταται και από ειδωλολάτρης και παγανιστής συνδέεται και πάλι με τον αρχαίο πολιτισμό και την παιδεία. Η Ελληνικότητά και η Ορθοδοξία αποτελούν ανεκτίμητα αγαθά για τους Βυζαντινούς. Ο Εξελληνισμός της Ανατολής συνεχίζεται με τον Θεοδόσιο Β και ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης. Το Βυζάντιο όμως είναι εδαφικά Ελλάδα και δεν παύει να ενδιαφέρει τους Λατίνους. Η απέχθεια του Παπικού Λατινικού κόσμου για κάθε τι Ελληνικό θα στραφεί προς το Βυζάντιο το οποίο και το λιγουρεύεται μετά την σύντομη κατοχή της Πόλης από τους Ενετούς το 1204. Μην ξεχνάμε ότι η Αναγέννηση συμπίπτει με την πτώση της Πόλης το 1453 και την φυγή των ευκατάστατων και δημιουργημένων στην Ιταλία. Κερδισμένος για ακόμα μία φορά θα βγει ο Εβραιοκρατούμενος χριστιανισμός του Πάπα. Η Ανοησία της "Δημοκρατίας" Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης θεωρούνται οι πρωτομάστορες της τεχνικής του ελέγχου που ασκεί η Πολιτεία πάνω στις μάζες μέσα από την πολιτική θρησκεία, Ο Πλάτωνας μέσα από την ιδεαλιστική φιλοσοφία του θέλησε να διατηρήσει την παντοδυναμία της αριστοκρατικής άρχουσας τάξης και έθεσε τα θεμέλια για τα πρώτα απολυταρχικά αντιδημοκρατικά καθεστώτα. Πράγματι ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης ήταν εχθροί της Δημοκρατίας, ζητούσαν όμως τον αποκλεισμό από την Πολιτεία των φτωχότερων λαϊκών στρωμάτων, την εποχή που η Αθήνα βγήκε χρεοκοπημένη από τον Πελοποννησιακό πόλεμο, αυτών που ήταν "έτοιμοι να πουλήσουν την Πόλη για μία δραχμή" και ήταν έρμαιο των δημαγωγών. Η άρχουσα τάξη τίναξε στον αέρα τον Ελληνικό πολιτισμό αναστέλλοντας την πορεία των νέων ιδεών ανοίγοντας άθελά της την πόρτα στην πανούκλα του Χριστιανισμού. Ένας από του μεγαλύτερους προσωκρατικούς φιλόσοφους, ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος, βλέποντας ότι η Δημοκρατία καταλήγει στην αναρχία, αηδιασμένος παραιτήθηκε από την εξέχουσα θέση που του έδινε η αριστοκρατική του καταγωγή μέσα στην Πόλη και αποτραβήχτηκε στο ιερό της Αρτέμιδος στην Έφεσο. Οι Σοφιστές όχι μόνο ήταν οπαδοί της Αριστοκρατίας, του πλούτου, του νόμου του ισχυρότερου, όχι μόνο έδιναν μαθήματα ρητορικής και πολιτικής έναντι αμοιβής, αλλά ο Πρωταγόρας μάλιστα ήταν ξακουστός για τα υψηλά του δίδακτρα. Η Παιδεία, εάν εξαιρέσουμε μερικούς δημαγωγούς, δεν προσφέρθηκε ποτέ δωρεάν, όπως είναι και το σωστό. Δεν είναι τυχαίο ότι τα συγγράμματα του Αντιφώντα εξαφανίστηκαν, ενώ είχαμε την τύχη να βρούμε ακέραια τα σημαντικότερα έργα του Πλάτωνα καθώς στις αντιδημοκρατικές, θεωρίες του θα δομηθούν τα σημερινά ολιγαρχικά καθεστώτα. Η φιλοσοφία του Πυθαγόρη, Ηράκλειτου και άλλων μεγάλων, βάρυναν την εξέλιξη της επιστήμης, πως οι άνθρωποι δεν γεννήθηκαν ίσοι, αλλά κάποιοι είναι κατώτεροι και ανεπίδεκτοι κάθε παιδείας και μάθησης. Αντίθετα με τις θέσεις του Πυθαγόρη που ονειρευόταν μια ιεραρχημένη σε κάστες κοινωνία, ο Επίκουρος μάζευε οπαδούς όχι μόνο από τους μορφωμένους αλλά και από τους τελείως αγράμματους. Οι πολίτες εμφανίζονται διψασμένοι για γνώση και από την άλλη η άρχουσα τάξη αγωνίζεται για την περιφρούρηση των κατακτημένων της. Δεν είναι αστείο ότι οι κομουνιστικές ιδέες στηρίχθηκαν πάνω στην φιλοσοφία του Πλάτωνα; Ότι ο ναζισμός στηρίχτηκε στην θεωρία του Υπεράνθρωπου του Νίτσε;
Πάντα οι κατώτεροι για να αναδειχθούν, διαστρεβλώνουν κατά το δοκούν ανώτερες θεωρίες. Οι λαοί χαρακτηρίζονται και από τους θεούς τους. Οι Έλληνες κατασκεύασαν έναν άνθρωπο, τον Προμηθέα, τον τραγικό ήρωα που περπατά ενάντια στη μοίρα του γνωρίζοντας ότι θα καταστραφεί, που νίκησε τον θεό για να καλυτερέψει τη ζωή των θνητών.Οι Εβραίοι κατασκεύασαν τον Μωυσή που σε συνεργασία με τον Ιαχβέ έφτιαξε τους νόμους αλυσίδες για να καταδυναστεύει τους ανθρώπους. Οι Έλληνες κατά τον Ιώσηπο δεν γνώριζαν τη λέξη νόμος, γιατί δεν αναφέρεται πουθενά στον Όμηρο !!! Ο Έλληνας ευθυτενής και περήφανος αντικρίζει τους θεούς του σε αντίθεση με την κυρτωμένη ράχη του Εβραίου μπροστά στο φόβο και στις προκαταλήψεις, βουτηγμένος στην άγνοια και το σκοτάδι, την ενοχή της ζωής και την απειλή της Δευτέρας Παρουσίας και της αμείλικτης Κρίσης. Οι θεοί προδίδουν την ποιότητα αυτών που τους δημιούργησαν.

Αυτός ειναι ο "καλός ...Ναζωραίος"!

Η ζωή είναι Τέχνη από μόνη της

“Με τον όρο Τέχνη εννοείται η ψυχική δραστηριότητα ή δημιουργία που είναι σημαντική εξαιτίας της έλξης που προκαλεί στα ανθρώπινα συναισθήματα, διεγείροντας τον νου ή και το συναίσθημα. Είναι η δημιουργική έκφραση που μέσα στο έργο αποτυπώνει την ψυχική κατάσταση, τα συναισθήματα, τις ιδέες, την αίσθηση ή τον οραματισμό του καλλιτέχνη”. -Βικιπαίδεια

Άραγε τέχνη είναι μόνο η αρχιτεκτονική, η γλυπτική, η ζωγραφική, η λογοτεχνία/ποίηση, η μουσική/χορός, το θέατρο και ο κινηματογράφος;

Δεν ξέρω ακριβώς αν η τέχνη περιορίζεται στις 7 ή 8 ή στις 10 ορισμένες τέχνες με την καθαρή έννοια της καλλιτεχνίας, μα τέχνη μπορεί να είναι…

Κάθε φορά που κάτι μας αγγίζει εσώτερα εκεί που δεν το περιμέναμε, σχεδόν μας ανατριχιάζει και μας ξυπνάει τις αισθήσεις αναπάντεχα ή συνεχόμενα. Οι ερωτευμένοι ειδικά σίγουρα το έχουν ζήσει αυτό, διερωτώμενοι “Πώς το κάνεις αυτό;”.

Κάθε φορά που κάποιος συγχωρεί τον άλλο με την καρδιά του και όχι απλώς με μια νοητική εγωιστική διαδικασία που δηλώνει πλασματική ανωτερότητα, μα μετανοώντας ο ίδιος, νιώθοντας την αδυναμία και την ατέλειά του, πρωτίστως τη δική του.

Κάθε φορά που κάποιος συνάνθρωπος αρρωσταίνει ή ταλαιπωρείται από κάποια δύσκολη ασθένεια και αντί να πει το συνηθισμένο, “Γιατί σε μένα;”, λέει το λυτρωτικό “Γιατί όχι σε μένα;”. Σπουδαία τέχνη που γαλουχείται και διδάσκεται σε ανώτερα πνευματικά πεδία αληθινής αγάπης προς τον εαυτό!

Κάθε φορά που κάποιος συνάνθρωπος προοδεύει, εξελίσσεται, αναπτύσσεται (εδώ χρειάζεται βέβαια να ορίσουμε τι είναι εξέλιξη και πρόοδος για τον κάθε άνθρωπο), εκείνος χαίρεται με την καρδιά του για τον άλλο και δεν φθονεί προσδοκώντας το γνωστό, εσωτερικά βασανιστικό, “θέλω να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα”.

Κάθε φορά που χαμογελάμε, που αναζητάμε την ένωση και την ανιδιοτελή αγάπη σε έναν κόσμο που συννεφιάζει, φοβάται και αγαπολογεί κλεισμένος στο εγώ του.

Κάθε φορά που μια καρδιακή ομαδική προσευχή προς Εκείνον κάνει θαύματα κι ας ζούμε σε έναν κόσμο ορθολογιστικό που αυτοπεριορίζει ο ίδιος την θεϊκή του φύση.

Κάθε φορά που αντί να απαντήσω στον οδηγό με τα ίδια γαλλικά που μου απευθύνθηκε επειδή δεν ξεκίνησα αμέσως μόλις άναψε το φανάρι, εγώ χαμογελώ και λέω την “Καλημέρα” εννοώντας την!

Κάθε φορά που τα όνειρά σου πραγματοποιούνται εκεί που δεν είχες απαντήσεις στο “Πώς;” Η τέχνη του Θεού είναι να σου ανοίγει δρόμους εκεί που αποφασίζεις να παραδώσεις στα πόδια Του τη νοητική σου ανασφάλεια και αμφιβολία.

Κάθε φορά που σε μια ιδιαίτερη δυσκολία ενός συνανθρώπου μας, βλέπεις ανθρώπους που δεν γνωρίζονται, να ενώνονται, να συμπονούν και να βοηθούν, όλοι για τον ίδιο ιερό σκοπό!

Κάθε φορά που…
Συμπληρώστε τα δικά σας, κάθε φορά που…

Η ζωή είναι Τέχνη από μόνη της όταν δημιουργούμε ομορφιά αντί ασχήμια, καλοσύνη αντί σκληροκαρδία, ενδιαφέρον αληθινό αντί φόβο, ανθρωπιά αντί αδιαφορία.

Τέχνη, κακής ποιότητας βέβαια, μπορεί να είναι και το ανάποδο, η τέχνη του εκφοβισμού, της τρομοκρατίας, της χειραγώγησης γενικότερα, -σημεία των καιρών-.

Και για να το κλείσω λίγο χιουμοριστικά..
Τέχνη είναι ενώ γράφεις ένα κείμενο, να σου έρχεται μήνυμα ξαφνικά στο κινητό από την πολιτική προστασία για τον επερχόμενο χιονιά κι εσύ να πατάς αμέσως οκ και να παραμένεις ψύχραιμη παρά τη δραματικότητα του ήχου που ξεπερνά ακόμα και αρχαία Ελληνική τραγωδία!

Η επικοινωνία και το μικροκλίμα της σχέσης

Η επικοινωνία μεταξύ των συντρόφων αποτελεί δομικό στοιχείο για την ταυτότητα του ζευγαριού. Χτίζεται με την πάροδο του χρόνου και είναι το αποτέλεσμα συνάντησης των δύο προσώπων. Αποτελεί τη συνέχεια των «εαυτών» των συντρόφων. Η αυτοεκτίμηση, η εμπιστοσύνη, η ασφάλεια, η αυτογνωσία που έχει ο καθένας από τους δυο, θα γίνουν το «χωράφι», στο οποίο θα καλλιεργείται το «κοινό», το «μαζί», το ζευγάρι. Η καλλιέργεια δεν σταματά. Ούτε το θέρισμα. Όσο είμαστε άνθρωποι που συνεχώς εμπλουτίζουμε την ταυτότητα και την προσωπικότητα μας, τόσο εμπλουτίζουμε και την ταυτότητα του ζευγαριού.

Όταν όμως δεν υπάρχει η αυτοεκτίμηση, η εμπιστοσύνη, η ασφάλεια, η αυτογνωσία ως στοιχεία στον κάθε σύντροφο, είναι πολύ εύκολο το «χωράφι» να μετατραπεί σε αρένα. Και η επικοινωνία να έχει μόνο στόχο την επικράτηση του ενός. Παιχνίδια εξουσίας. Ποιος θα έχει τον τελευταίο λόγο; Ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο; Ποιος πλήγωσε ποιον; Ποιος είναι το θύμα και ποιος ο θύτης; Ποιος θα φωνάξει περισσότερο; Ποιος θέλει τον καβγά και θέλει ποιος να τον αποφύγει; Ποιος θα χρησιμοποιήσει τα πιο σωστά λόγια για να αποστομώσει τον άλλον; Φαύλος κύκλος. Ο στόχος είναι η επικράτηση με κάθε κόστος και ο εξευτελισμός του άλλου προσώπου.

Αντίθετα, η λειτουργική επικοινωνία στο ζευγάρι εμπεριέχει ως προϋπόθεση την ανάδειξη του πιο καλού εαυτού του άλλου. Εμπεριέχει την παραίτηση από την τελειότητα και την παραδοχή της ανθρώπινης φύσης. Μόνο αυτό επιτρέπει την ισότιμη σχέση, γιατί μόνο αυτό οδηγεί στην ανάληψη της προσωπικής ευθύνης για τους σπόρους που ρίχνω εγώ στο χωράφι. Η αυθεντική αγάπη με ελευθερώνει, γιατί δεν στηρίζεται ούτε στη θυσία του εαυτού, αλλά ούτε στην κατηγόρια του άλλου. Μόνο αυτό επιτρέπει να ξεπεράσω τους φόβους και να συναντήσω τον αυθεντικό εαυτό μου, αλλά και το αυθεντικό πρόσωπο του άλλου.

ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΒΛΕΠΩ ΤΟΝ ΣΥΝΤΡΟΦΟ ΜΟΥ ΩΣ ΣΥΜΜΑΧΟ ΜΟΥ, ΚΑΙ ΟΧΙ ΩΣ ΑΝΤΙΠΑΛΟ, ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΑΚΟΥΣΩ ΜΕ ΑΝΟΙΧΤΕΣ ΟΛΕΣ ΜΟΥ ΤΙΣ ΑΙΣΘΗΣΕΙΣ.

Διαφορετικά θα κλειστώ και θα τον κατηγορήσω. Υπάρχουν όμως πολλοί μύθοι που αφορούν τις σχέσεις των ανθρώπων και έχουν δημιουργηθεί πολλές γενιές πίσω και είναι ακόμη σε ισχύ. Μύθοι που δηλητηριάζουν τη συντροφική σχέση και δεν επιτρέπουν την καλή κοντινότητα.

Η επικοινωνία του ζευγαριού δημιουργεί και το μικροκλίμα της σχέσης. Το μικροκλίμα της συντροφικής σχέσης είναι η ατμόσφαιρα που δημιουργείται στη σχέση από την αλληλεπίδραση των συντρόφων. Ποιο γίνεται το ζητούμενο στο ζευγάρι; Ο ανταγωνισμός; Οι παρεξηγήσεις; Η εξουσία; Η κάλυψη των αναγκών επιβίωσης; Η εκτόνωση; Σε αυτές τις περιπτώσεις οι σύντροφοι είναι αντίπαλοι και όχι σύμμαχοι. Το προχώρημα του ενός γίνεται πρόβλημα για τον άλλον. Η φροντίδα του ενός γίνεται η θυσία του άλλου. Η κοντινότητα γίνεται η αφορμή για την έκθεση των κακών στοιχείων του άλλου.

Αντίθετα, το καλό μικροκλίμα σε μια σχέση δεν καθορίζεται από τις εξωτερικές συνθήκες, αρνητικές ή θετικές. Είναι το κλίμα που επιτρέπει το καμάρι του ενός προς τον άλλον. Η έκθεση ενός αρνητικού στοιχείου του συντρόφου ακολουθείται από την πιο μεγάλη αγκαλιά, αφού όσο είμαστε άνθρωποι έχουμε τόσα αρνητικά όσα και θετικά. Μια δυσκολία γίνεται η αφορμή να καμαρώσω τις λύσεις που μπορεί να παράγει ο σύντροφός μου. Τα βλέμματα είναι γεμάτα εμπιστοσύνη, λαχτάρα, καμάρι. Το καλό μικροκλίμα παράγει σιγουριά, ελευθερία, ζεστασιά, εμπιστοσύνη. Έχει πείσμα, επιμονή, επιθυμίες και αποφάσεις ζωής που είναι για το καλό και των δύο συντρόφων. Έχει όρκους ζωής που προϋποθέτουν την ανάληψη της προσωπικής ευθύνης. Έχει έρωτα. Έχει αγάπη. Έχει καθαρότητα στα βλέμματα. Έχει λαχτάρα στην ψυχή.

Η τέχνη του Σαρκασμού

Η δεξιοτεχνία του να είσαι σαρκαστικός, είναι αρκετά υποτιμημένη, ενώ αντιθέτως θα έπρεπε να θεωρείται ως ένα γνήσιο χαρακτηριστικό της προσωπικής μας ταυτότητας.

Δυστυχώς, δε συναντάμε καθημερινά ανθρώπους με τους οποίους επικοινωνούμε αβίαστα, ειλικρινά και ουσιαστικά, ανθρώπους που θα μας χαρίσουν στιγμές εποικοδομητικού γέλιου με τον πνευματώδη σαρκασμό τους και θα μας προσφέρουν μια άκρως ενδιαφέρουσα και διόλου ανιαρή συζήτηση.

Τι είναι αυτό που κάνει το άτομο που διαθέτει αυτό το χαρακτηριστικό, τόσο σπάνιο και άκρως ενδιαφέρον; Πέρα από το να εκνευρίζει και να βγάζει από τη μέση με περίσσεια άνεση τους ανίδεους συνομιλητές, που προσπαθούν να προσποιηθούν και να μιμηθούν μία προσωπικότητα που δεν είναι, έχει τη δυνατότητα να:

Διαβάζει ανάμεσα από τις γραμμές

Δεν αφήνει τίποτα απαρατήρητο και στρατηγικά ανακαλύπτει κρυμμένα κίνητρα και νοήματα. Ένα όπλο, που ίσως να στερεί στο άτομο αυτό τη μαγεία του μυστηρίου, καθώς λύνει το παζλ των πιθανοτήτων χωρίς δυσκολία, όμως τον βοηθάει να προλάβει καταστάσεις, που θα μπορούσαν να έχουν ολέθρια έκβαση.

Χρησιμοποιεί τον σαρκασμό ως πανοπλία

Ο σαρκασμός βοηθά στην άμυνα έναντι απερίσκεπτων λεκτικών επιθέσεων και στην καθοδήγηση του επιτιθέμενου προς αποκατάσταση της αρχικής θέσης του. Κανένας μας δε μπορεί να αρνηθεί, ότι έχουν αποφευχθεί πολλές ανιαρές συζητήσεις με αυτή τη τακτική.

Διαθέτει υπεράνθρωπους μηχανισμούς αυτό-άμυνας

Δεν έχει ανάγκη να καλύψει κανένας τα νώτα του και μπορεί να υπερασπιστεί επάξια τον εαυτό του οποιαδήποτε στιγμή σε οποιαδήποτε κατάσταση. Με δυσκολία θα καταφέρει κάποιος να ταράξει τα νερά του και να οδηγήσει αυτό το άτομο στο να χάσει την ψυχραιμία του.

Λέει όσα οι άλλοι σκέφτονται

Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν εκατομμύρια σκέψεις στο μυαλό τους, τις οποίες δεν εκφράζουν ποτέ -ή ακόμα χειρότερα- εκφράζουν διαστρεβλωμένα, προκειμένου να μη πληγώσουν τον συνάνθρωπό τους με την ίσως σκληρή, αλλά άκρως ειλικρινή άποψή τους. Αντιθέτως, τα άτομα με σαρκασμό είναι σε θέση να απαντήσουν με αμεσότητα και ευθύτητα. Εξάλλου, αν κάποιος δεν είναι έτοιμος για κάθε πιθανή απάντηση, καλύτερα να μη μπει στη διαδικασία να ρωτήσει. Η αλήθεια πονάει, αλλά το ψέμα σκοτώνει.

Γνωρίζει πότε του λένε ψέμματα

Σίγουρα, το ψέμα είναι κάτι που απεχθάνεται, γι αυτό και έχει μελετήσει πάνω στην ανίχνευση του. Εάν βρεθεί μπροστά του κάποιος που θέλει να τον εξαπατήσει, το μόνο σίγουρο είναι πως θα τον ξεσκεπάσει από τις πρώτες κιόλας μικροκινήσεις, πριν καν ειπωθεί το ψέμα.

Καταλαβαίνει πότε ένα επιχείρημα "μπάζει"

Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουμε βρεθεί παρόντες σε συζητήσεις που απλά "δεν πείθουν" και είναι αποτέλεσμα πολλών ημιτελών, μη εμπεριστατωμένων και άκρως ευτελών επιχειρημάτων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το χάρισμα του σαρκασμού, θα βάλει τα πράγματα στη θέση τους και θα αποκαταστήσει τα κατακρεουργημένα επιχειρήματα.

Δεν επηρεάζεται από τη κριτική των άλλων

Το ανθρώπινο είδος, ασχολείται και επηρεάζεται -δυστυχώς- από τη γνώμη των άλλων με αποτέλεσμα να προσπαθεί καθημερινά να ξεπεράσει τον επικριτή του και όχι τον εαυτό του. Υπάρχει, βέβαια, και ένα ποσοστό ανθρώπων, το οποίο είναι πλήρως ικανοποιημένο με τις επιλογές που έχει κάνει στη ζωή του, είτε είναι σωστές είτε λάθος, καθώς γνωρίζει πολύ καλά ότι οι έννοιες του "σωστού" και του "λάθους" είναι εξ ολοκλήρου υποκειμενικές, αρκεί οι συνέπειες των εκάστοτε επιλογών να μην εμπλέκουν τρίτους. Σε αυτό το ποσοστό, οι περισσότεροι διαθέτουν μια δόση σαρκασμού.

Έχει "ενεργό" πνεύμα

Στις μέρες μας, οι λέξεις ευφυΐα, χιούμορ, ετυμολογία, ειλικρίνεια και γενικά το κομμάτι της εγρήγορσης του πνεύματος έχει πέσει σε λήθαργο, λειτουργώντας λίγο πολύ ως αυτοματοποιημένες μηχανές, ικανές να ανταπεξέλθουν μονάχα σε τεχνοκρατικά καθήκοντα και υποχρεώσεις. Ο σαρκασμός τείνει να κρατά ζωντανά τα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά, καθιστώντας το άτομο που τα διαθέτει, τουλάχιστον, ξεχωριστό.

Κάθε έρωτας φέρνει ευτυχία, ακόμη και ο πλέον άτυχος

Έρως, με το σοβαρότερο νόημα, σημαίνει: Να ξέρουμε κάποιον, του οποίου το χρώμα πρέπει να παίρνουν τα πράγματα, αν θέλουν να φτάνουν πλήρως ως εμάς, ούτως ώστε να παύουν να είναι αδιάφορα ή φοβερά, ψυχρά ή κενά, και ακόμη και τα πλέον απειλητικά ανάμεσά τους, όπως τα κακά ζώα με την είσοδο τους στον κήπο της Εδέμ, να πέφτουν εξημερωμένα στα πόδια μας.

Κάθε έρωτας φέρνει ευτυχία, ακόμη και ο πλέον άτυχος. Η σοβαρότητα αυτής της ρήσης πρέπει να γίνει κατανοητή εξ ολοκλήρου χωρίς συναισθηματισμό, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο αγαπημένος άλλος, απλώς ως ευτυχία του καθαυτό έρωτα, ο οποίος στην εορταστική του αναστάτωση ανάβει έως την πιο κρυφή γωνιά του Είναι μας εκατοντάδες φωτεινά κεριά, των οποίων η λάμψη καταυγάζει όλα τα πραγματικά αντικείμενα.

Μόνον όποιος μένει πλήρως ο εαυτός του είναι κατάλληλος να αγαπιέται διαρκώς, επειδή μόνον αυτός μπορεί στη ζωντανή πληρότητα να συμβολίζει για τον άλλον τη ζωή, μόνον αυτός μπορεί να γίνει αισθητός ως μια δύναμή της.

Η αγάπη είναι ταυτόχρονα το πιο γενναιόδωρο και το πιο εγωιστικό πράγμα στη φύση

«Η αγάπη είναι ταυτόχρονα το πιο γενναιόδωρο και το πιο εγωιστικό πράγμα στη φύση» — Φρίντριχ Σίλερ

Είναι εγωιστική ή ρομαντική η αγάπη, όπως αρκετοί αναφέρουν; Και αν ναι, είναι δυνατόν η αγάπη να έχει και αλτρουιστικά χαρακτηριστικά; Ακολουθούν τέσσερις λόγοι που υποδηλώνουν την εγωιστική πτυχή μιας ρομαντικής αγάπης και τέσσερις λόγους που υποστηρίζουν το αντίθετο. Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε αυτό το προφανές παράδοξο;

Εγωιστικές όψεις στις ρομαντικές σχέσεις

«Αν δεν ενδιαφερόμασταν όλοι τόσο πολύ για τον εαυτό μας, η ζωή θα ήταν τόσο κενή που κανείς μας δεν θα μπορούσε να την αντέξει» – Άρθουρ Σοπενχάουερ

«Ο εγωισμός είναι η ίδια η ουσία μιας ευγενούς ψυχής» – Φρίντριχ Νίτσε

Το εγωιστικό κίνητρο είναι εμφανές σε διάφορα χαρακτηριστικά των ρομαντικών σχέσεων. Εδώ θα εξεταστούν τα τέσσερα βασικά χαρακτηριστικά: τη μερική φύση των συναισθημάτων, την αξία του ανήκειν, τη σύνδεση της ευτυχίας του συντρόφου με τον εαυτό του και την βασική θέση της αυτοεκπλήρωσης.

1. Μεροληψία. Τα συναισθήματα δεν είναι μεμονωμένες θεωρητικές καταστάσεις. Είναι μέρος ενός πρακτικού ενδιαφέροντος από μια προσωπική ανάγκη.

2. Το να ανήκεις κάπου είναι μια κυρίαρχη ανάγκη στις ρομαντικές σχέσεις. Παρά την εσφαλμένη κατά πολλούς θέση, οι εραστές εξακολουθούν να λένε συχνά ο ένας τον άλλον: «Ανήκεις σε μένα». Ο όρος «ανήκειν» έχει να κάνει με την «κατοχή» ή «το να είσαι φυσικό μέρος» από κάτι. Το να ανήκεις κάπου, με την κυριολεκτική έννοια της ιδιοκτησίας, είναι φυσικά λάθος και εγωιστικό.

3. Σύνδεση της ευτυχίας του συντρόφου με τον εαυτό σας. Αν και η ρομαντική αγάπη περιλαμβάνει γνήσια φροντίδα για την αγαπημένη, η ευτυχία της αγαπημένης/νου συνήθως δεν είναι συνολικό ενδιαφέρον για όλες τις περιστάσεις. Συγκεκριμένα, οι σύντροφοι συνήθως δεν θέλουν η αγαπημένη τους να είναι σεξουαλικά ευτυχισμένη/νος με κάποιο άλλο άτομο.

4. Στην εποχή μας, η αυτοεκπλήρωση έχει γίνει μια ουσιαστική ανάγκη για το αν θα παραμείνουμε σε έναν γάμο ή σε μια άλλη αφοσιωμένη σχέση (Finkel, 2017). Αυτή η εξέλιξη ενισχύει περαιτέρω την εγωιστική πτυχή της αγάπης.

Αλτρουιστικές όψεις στις ρομαντικές σχέσεις

«Όταν ο εραστής του συζύγου μου κάθεται στα γόνατά του, λιώνω: «Είναι πολύ χαριτωμένοι!» —Swann, στο Hypatia from Space, Compersion

Παράλληλα με αυτά τα τέσσερα χαρακτηριστικά που υπάρχουν στην εγωιστική πτυχή των ρομαντικών σχέσεων, τέσσερα αντίθετα χαρακτηριστικά αμφισβητούν την υπόθεση ότι η αγάπη είναι μόνο εγωιστική: μοναδικότητα, αναδεικνύοντας τον καλύτερο εαυτό του καθενός μέσα στην σχέση, συμπόνια και θετική επίδραση της αυτοεκπλήρωσης.

1. Μοναδικότητα. Στη βαθιά αγάπη, ο αγαπημένος θεωρείται ο πιο κατάλληλος σύντροφος, δημιουργώντας έτσι μια προσωπική δέσμευση ο ένας προς τον άλλον, καθώς και βαθιά φροντίδα ο ένας για τον άλλον. Αυτό με τη σειρά του δημιουργεί θετική ανάπτυξη, βασισμένη σε αμοιβαία θετικά συναισθήματα και κοινές δραστηριότητες.

2. Αναδεικνύοντας τον καλύτερο εαυτό και των δυο μέσα στην σχέση. Η βαθιά αγάπη έχει τη δυνατότητα να καλλιεργήσει την άνθηση και τη θετική κατεύθυνση ώστε να αναδείξει το καλύτερο και στους δύο εραστές. Έρευνα έχει συμπεράνει ότι όταν ένας ρομαντικός σύντροφος βλέπει και συμπεριφέρεται προς την αγαπημένη του με τρόπο που ταιριάζει με τον ιδανικό εαυτό του, πλησιάζει ακόμη πιο κοντά σε αυτόν τον εαυτό. Αυτό εκφράζεται με δηλώσεις όπως «Είμαι καλύτερος άνθρωπος όταν είμαι μαζί της»

3. Συμπεριφορά. Μια ακραία μορφή ρομαντικού αλτρουισμού βρίσκεται στο συναίσθημα της συμπόνιας. Η συμπόνια είναι το αντίθετο της ζήλιας: η ζήλια περιλαμβάνει μια αρνητική στάση στην άλλης μορφής όπως επαγγελματική κτλ κτλ, σχέση του συντρόφου σας με κάποιον άλλο, ενώ η συμπόνια υιοθετεί μια θετική στάση απέναντι στη σχέση του συντρόφου σας. Ο συμπόνια είναι ένας τύπος σεξουαλικής και ρομαντικής γενναιοδωρίας – να δίνεις δηλαδή περισσότερα από το αναμενόμενο.

4. Αυτοεκπλήρωση. Η προσπάθεια να καλλιεργήσει κανείς τις ικανότητες και τις πραγματικές του ανάγκες δεν είναι εγωκεντρική. Στις ρομαντικές σχέσεις, η εξέλιξη σας θα πρέπει να ενισχύεται, αντί να αντιτίθεται στην άνθηση του συντρόφου σας και στον μεταξύ σας δεσμό. Αν η προσωπική ολοκλήρωση αναφέρεται απλώς στο να νιώθεις καλά, τότε σίγουρα θα έρχεται σε σύγκρουση με την ευημερία του συντρόφου σου. Ωστόσο, εάν η αυτοεκπλήρωση αναφέρεται στην εξέλιξη κάποιου, τότε περιλαμβάνει επίσης την ικανότητα να αγαπάμε και να φροντίζουμε αυτούς που μας αγαπούν.

Η βαθιά αγάπη είναι προσωπική, αλλά ούτε πλήρως εγωιστική ή αλτρουιστική

«Αν ένα άτομο αγαπά μόνο ένα άλλο άτομο και είναι αδιάφορο για όλους τους άλλους, η αγάπη του δεν είναι αγάπη αλλά μια συμβιωτική προσκόλληση ή ένας διευρυμένος εγωισμός». — Έριχ Φρομ

Οι συναισθηματικές σχέσεις, περιλαμβάνουν μεγαλύτερο ποσοστό αλτρουισμού από τον εγωισμό, αν και και οι δύο είναι μια μέτρια εκδοχή του είδους τους. Έτσι, ο μέτριος αλτρουισμός υποκινείται σε μεγάλο βαθμό από την επιθυμία να ωφεληθεί ο σύντροφός σας, και ο μέτριος ρομαντικός εγωισμός υποκινείται σε μεγάλο βαθμό από την επιθυμία του εραστή για το καλό του.

Ο εγωισμός είναι προσωπικός, το να νοιάζεσαι για τον εαυτό σου δεν είναι απαραίτητα εγωιστικό. Η βαθιά αγάπη είναι επίσης προσωπική, καθώς δίνει υψηλή προτεραιότητα στις ανάγκες των δύο συντρόφων και στη σχέση τους. Το να φροντίζουμε τις ανάγκες μας και να καλλιεργούμε τις ικανότητές μας καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας δεν είναι εγωιστικό, αλλά πολύ πολύτιμο – όταν γίνεται με τον σωστό ισορροπημένο τρόπο.

Η διαφορά μεταξύ των εγωιστικών και αλτρουιστικών πτυχών της αγάπης εκφράζεται στην απάντηση του εραστή στην ακόλουθη ερώτηση: “Θέλεις η αγαπημένη σου να είναι ευτυχισμένη περισσότερο από ό,τι θέλεις να είναι μαζί σου;” Οι Stanton Peele και Archie Brodsky (1988) υποστηρίζουν ότι μια ουσιαστική πτυχή της αγάπης είναι μια θετική απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Αυτή είναι ακριβώς η απάντηση που υπονοείται στη συμπόνια. Ωστόσο, αυτή η απάντηση, που κάνει τον έρωτα άκρως αλτρουιστικό, δεν είναι ευθεία. Στη βαθιά αγάπη, τα αλτρουιστικά χαρακτηριστικά έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα από τα προσωπικά, αλλά τα προσωπικά χαρακτηριστικά δεν πρέπει να αγνοούνται εντελώς.

Η αγαπημένη σας δεν είναι ένα μίζερο άτομο που χρειάζεται συνέχεια το απόλυτο ενδιαφέρον και φροντίδα σας.

Ο αγαπημένος είναι ένα αυτόνομο άτομο που επιθυμεί να δημιουργήσει έναν υπέροχο δεσμό μαζί σας.

Επιπλέον, καθώς ένα ζευγάρι είναι και εραστές, οι δραστηριότητές τους θα πρέπει να δίνουν κάποια προτεραιότητα στις ανάγκες και τις επιθυμίες του ενός προς τον άλλο.

Ο αλτρουισμός πρέπει να προσανατολίζεται κυρίως στην ευτυχία και τη διατήρηση της σχέσης

Ο συναισθηματικός αλτρουισμός δεν πρέπει να αποτελείται απλώς από πικρές προσωπικής θυσίας χωρίς προσωπικό όφελος. Το να ενεργείς από μεγάλο ενδιαφέρον μπορεί πράγματι να είναι αλτρουιστικό, ειδικά στην περίπτωση των ερωτευμένων, των οποίων η ευημερία συνδέεται και με την ευημερία του συντρόφου τους.

Οι εραστές δεν πρέπει να είναι ούτε πολύ εγωιστές ούτε εντελώς αλτρουιστές, και η αγάπη τους πρέπει να περιλαμβάνει τόσο προσωπικά όσο και αλτρουιστικά στοιχεία.

Οι εραστές πρέπει να νοιάζονται τόσο για τον εαυτό τους όσο και για τον/την αγαπημένη/νο τους. Αυτή η στάση είναι ένα είδος προσωπικού αμοιβαίου αλτρουισμού.

'Έξι ανθρώπινες ανάγκες για την ευημερία

Μετά από μια ανάλυση μελετών για τη φτώχεια εντόπιστηκαν πτυχές της ευημερίας, που φαίνεται να είναι σημαντικές για τους φτωχούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Αυτές συμπυκνώθηκαν σε μια λίστα έξι κύριων αναγκών. Τέτοιες μελέτες για τη φτώχεια δίνουν μια άλλη ματιά στις θεμελιώδεις ανθρώπινες ανάγκες.

Υλική ευημερία

Υλική ευημερία σημαίνει να έχεις εκείνα τα πράγματα που χρειάζεσαι για τη βασική ζωή, για παράδειγμα στέγη, ρούχα, εργαλεία, γη, ζώα και ούτω καθεξής. Ειδικότερα σημαίνει να έχεις αρκετά. Εάν δεν έχετε τα περιουσιακά στοιχεία για να καλλιεργήσετε τη δική σας τροφή, τότε χρειάζεστε δουλειά που να σας δίνει χρήματα για να αποκτήσετε τα πράγματα που χρειάζεστε. Όταν έχετε τα πράγματα με τα οποία μπορείτε να χτίσετε μια καλύτερη ζωή, τότε είστε στο δρόμο για να το πετύχετε. Χωρίς αυτά τα βασικά πράγματα, τότε υπάρχει μικρή πιθανότητα προόδου.

Σωματική ευεξία

Για να χτίσετε μια καλή ζωή, πρέπει επίσης να είστε σε φόρμα και υγιείς. Αυτό μπορεί να βοηθηθεί πολύ με την παροχή επαρκούς ιατρικής βοήθειας για τη θεραπεία ή την αντιμετώπιση ασθενειών και χρόνιων καταστάσεων, έτσι ώστε η ποιότητα της ζωής και η ικανότητα εργασίας σας να βελτιωθούν επαρκώς. Η σωματική ευεξία περιλαμβάνει επίσης τη ζωή σε ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από ρύπανση, όπου το νερό και ο αέρας συμβάλλουν στη διατήρηση της ζωής χωρίς να δηλητηριάζουν τους ανθρώπους.

Κοινωνική ευημερία

Η κοινωνική ευημερία περιλαμβάνει το να ανήκεις σε μια κοινωνική ομάδα και να έχεις την εκτίμηση των άλλων εντός αυτής της ομάδας. Όταν έχουμε φίλους και οικογένεια γύρω μας, έχουμε ανθρώπους που μπορούν να μας βοηθήσουν τόσο σωματικά, όπως στην καλλιέργεια της τροφής και τη δημιουργία ενός καταφυγίου, όσο και ψυχολογικά, καθώς νιώθουμε καλά με την παρέα τους. Η κοινωνική ευημερία περιλαμβάνει την ικανότητα για γάμο και τη φροντίδα των παιδιών, ακόμη και όταν οι γονείς τους δεν είναι σε θέση να εκπληρώσουν αυτό το καθήκον. Σημαίνει, επίσης, ότι οι άνθρωποι μπορούν να ζουν με αυτοσεβασμό και αξιοπρέπεια, με ειρήνη και καλές σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω τους.

Ασφάλεια

Έχουμε μια βαθιά ανάγκη να αισθανόμαστε ασφαλείς, ασφαλείς από επίθεση ή άλλη απώλεια που θα μας εμπόδιζε να προχωρήσουμε προς την επιτυχία. Υλικά, σωματικά και κοινωνικά στοιχεία μπορούν όλα να συμβάλουν σε αυτό, καθώς οι κοινωνίες καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους από τους εξωτερικούς, καθώς και να δημιουργήσουν νομικά και αστυνομευτικά συστήματα για τη διασφάλιση της εσωτερικής τάξης. Η ειρήνη στην χώρα σου είναι σημαντική εδώ, καθώς το να ζεις σε τόπους που έχουν καταρρεύσει από τον πόλεμο, δεν σημαίνει ότι έχεις ευημερία. Η ασφάλεια εδώ αναφέρεται για τους εαυτούς τους, τις οικογένειές τους και τις κοινότητές τους.

Ελευθερία επιλογής και δράσης

Θέλουμε να έχουμε το δικαίωμα της ελευθερίας τόσο στις δράσεις μας όσο και το να λέμε τις απόψεις μας χωρίς συνέπειες, με σκοπό να ακολουθούμε το δικό μας μονοπάτι προς την ευτυχία. Αυτό σημαίνει να μας επιτρέπεται να ενεργούμε όπως επιθυμούμε. Οι νόμοι μπορεί να το περιορίζουν αυτό σε πολλές περιπτώσεις, αλλά θα πρέπει να αγωνιστούμε για να το διασφαλίσουμε. Η φτώχεια συνδέεται συχνά με την αδυναμία, που σημαίνει ότι κάποιος δεν μπορεί να αλλάξει το μέλλον του. Ως εκ τούτου, η ελευθερία θα πρέπει να συνοδεύεται από τη δύναμη να ανυψώσει κανείς τον εαυτό του και να δημιουργήσει ένα καλύτερο μέλλον.

Ψυχολογική ευημερία

Με την ψυχολογική ευημερία, είμαστε ψυχικά προσαρμοσμένοι και είμαστε συνολικά ικανοποιημένοι με την κατάστασή μας, εκτός από τα φυσιολογικά ανθρώπινα σκαμπανεβάσματα της συναισθηματικής εμπειρίας. Αυτό περιλαμβάνει το να είμαστε απαλλαγμένοι από την καταπίεση και την αγωνία και αυτό μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά από μια ισχυρή κοινωνική υποστήριξη για στιγμές που νιώθουμε όντως ψυχολογικά αδύνατοι.

ΑΡΡΙΑΝΟΣ: Οι προτάσεις που έκανε ο Δαρείος στον Αλέξανδρο για συνθηκολόγηση

Ενώ ο Αλέξανδρος ήταν ακόμη απασχολημένος με την πολιορκία της Τύρου, έφθασαν πρέσβεις από τον Δαρείο, για να του αναγγείλουν ότι ο βασιλιάς τους ήταν πρόθυμος να του δώσει δέκα χιλιάδες τάλαντα για την απελευθέρωση της μητέρας, της γυναίκας και των παιδιών του- ότι του παραχωρεί όλη τη χώρα του που βρίσκεται ανάμεσα στον Ευφράτη και την Ελληνική θάλασσα και ότι θα τον αναγνωρίσει ως φίλο και σύμμαχο, αν παντρευτεί την κόρη του. Όταν ανακοίνωσε αυτά στο συμβούλιο των εταίρων, ο Παρμενίων είπε, λένε, στον Αλέξανδρο ότι, αν ήταν αυτός Αλέξανδρος, θα δεχόταν με τους όρους αυτούς να τερματίσει τον πόλεμο χωρίς να διακινδυνεύει πια στο μέλλον. 

Ο Αλέξανδρος αποκρίθηκε στον Παρμενίωνα, όπως λένε. ότι και αυτός θα έκανε το ίδιο, αν ήταν ο Παρμενίων επειδή όμως είναι ο Αλέξανδρος, θα αποκριθεί στον Δαρείο όπως ακριβώς και αποκρίθηκε. Είπε δηλαδή ότι δεν έχει ανάγκη ούτε να πάρει χρήματα από τον Δαρείο ούτε να δεχθεί μέρος της χώρας του αντί για ολόκληρη· γιατί και τα χρήματα και η χώρα ολόκληρη είναι δικά του· κι αν ήθελε να παντρευτεί την κόρη του. μπορούσε να την παντρευτεί και χωρίς τη συγκατάθεση του πατέρα της· αν πάλι ήθελε ο Δαρείος να τύχει φιλικής συμπεριφοράς από μέρους του Αλέξανδρου, του υπέδειξε να παρουσιαστεί ο ίδιος μπροστά του. Όταν τα πληροφορήθηκε αυτά ο Δαρείος, έχασε κάθε ελπίδα για συνθηκολόγηση με τον Αλέξανδρο και άρχισε πάλι να προετοιμάζεται για πόλεμο.

Αρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις, II, 25.1-3

Υποφέρουμε εξαιτίας των σκέψεων και της φαντασίας, όχι εξαιτίας των γεγονότων

Όταν σκέφτεσαι χρησιμοποιείς τη φαντασία σου για να δημιουργήσεις στο μυαλό σου ένα είδωλο ή μια εικόνα κάποιου γεγονότος, παρά το πραγματικό γεγονός.

Όταν μετά από έναν ποδοσφαιρικό αγώνα επιστρέφεις στο σπίτι σου με το αυτοκίνητο και ξαναβλέπεις το παιχνίδι στο μυαλό σου, απλώς φαντάζεσαι πώς ήταν. Το παιχνίδι πλέον δεν είναι πραγματικότητα – τώρα υφίσταται μόνο στο μυαλό σου, στη μνήμη σου. Υπήρξε κάποτε, αλλά όχι πια.

Κατά τον ίδιο τρόπο, η σκέψη τού πόσο δυστυχισμένος είναι ο γάμος σου υπάρχει μόνο μέσα στο μυαλό σου. Τα πάντα βρίσκονται στη φαντασία σου. Κυριολεκτικά δημιουργείς τη σχέση σου με τη φαντασία σου. Οι σκέψεις που κάνεις για τη σχέση σου είναι απλώς σκέψεις. Έτσι, το παλιό ρητό “Τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα όσο φαίνονται” είναι σχεδόν πάντα σωστό.

Ο λόγος που τα πράγματα “φαίνονται τόσο άσχημα” είναι το γεγονός ότι το μυαλό σου είναι σε θέση να αναπαράγει το παρελθόν και να πλάθει το μέλλον, σχεδόν σαν να είναι τα πάντα πραγματικότητα εκείνης της στιγμής. Το χειρότερο είναι ότι το μυαλό σου έχει την ικανότητα να δραματοποιεί οποιοδήποτε γεγονός, κάνοντάς το να δείχνει χειρότερο από ό,τι είναι, ήταν ή θα γίνει. Και ακόμα πιο σημαντικό: το μυαλό σου μπορεί να επαναλάβει το υποτιθέμενο γεγονός, δεκάδες φορές μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα!

Είναι πολύ σημαντικό να το κατανοήσεις αυτό, γιατί ενώ ένα πραγματικό γεγονός, όπως ένας καβγάς με κάποιον φίλο σου, μπορεί να διαρκέσει ένα ή δύο λεπτά, το μυαλό σου μπορεί να αναπαράγει αυτό το ίδιο γεγονός, να το μεγεθύνει και να το κάνει να κρατήσει τρεις ώρες – ή και μια ολόκληρη ζωή.

Όμως αυτός ο καβγάς δεν έχει πιο πραγματική υπόσταση τώρα από έναν καβγά που είχες με τον πατέρα σου πριν από δέκα χρόνια. Η ουσία είναι ότι τώρα, τη στιγμή που η ζωή σου βρίσκεται πραγματικά σε εξέλιξη, αυτός ο καβγάς που ανακαλείς είναι μόνο μια σκέψη, ένα γεγονός που κατασκευάζεται μέσα στο ίδιο σου το μυαλό.

Αν μπορείς να αρχίσεις να αντιλαμβάνεσαι ότι οι σκέψεις σου δεν είναι πραγματικές, ότι είναι απλώς σκέψεις και ως τέτοιες δεν μπορούν να σε βλάψουν, ολόκληρη η ζωή σου θα αρχίσει να αλλάζει από σήμερα κιόλας.

Ο Πολυθεϊστικός Κήπος της Εδέμ

«Ύστερα από όλα όσα έχει κάνει ο άνθρωπος για τον Θεό, μήπως θα ‘πρεπε επιτέλους να μπει κι εκείνος στον κόπο να υπάρξει;» Φρεντερίκ Μπεγκμπεντέ.

Στην Χρυσή Εποχή των πολλών Θεών βασίλευε στους ανθρώπους μια φιλοπερίεργη και ειρηνική θρησκευτική ανεκτικότητα. Στον αρχαίο κόσμο φαινόταν πέρα για πέρα λογικό να έχει ο κάθε λαός, η κάθε πόλη, τους δικούς τους Θεούς. Κάθε φορά που στρατιώτες ή άποικοι μετακινούνταν από έναν τόπο σε κάποιον άλλο, έβρισκαν εντελώς φυσιολογικό να λατρεύουν παράλληλα με τους δικούς τους και τους Θεούς της νέας χώρας, δίχως να έχουν την δυσάρεστη αίσθηση ότι προδίδουν την πατρογονική τους θρησκεία και η αντίθετη διαδρομή, δηλαδή η υιοθέτηση Θεών που λάτρευαν νεοαφιχθέντες άποικοι από τον τόπο υποδοχής τους, ήταν μια συνήθης πρακτική.

Κατά κανόνα, βέβαια, τα πιο ισχυρά και ανεπτυγμένα έθνη κατόρθωναν να επιβάλουν στους όποιους υποδεέστερους γείτονές τους τούς δικούς Θεούς, αλλά αυτό γινόταν σχεδόν πάντα με την πειθώ και η ιεραποστολική δράση του προσηλυτισμού ήταν μια πρακτική εντελώς άγνωστη.

Οι αρχαίοι Έλληνες αναγνώριζαν τους Θεούς των Αιγυπτίων, οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν τους Θεούς των Ελλήνων, αμέτρητες είναι οι ανάλογες θρησκευτικές ωσμώσεις στην αρχαιότητα. Μάλιστα, η ρωμαϊκή αποδοχή ξένων πολιτιστικών στοιχείων υπήρξε παροιμιώδης: πάγια και διαρκής πρακτική των Ρωμαίων ήταν να υιοθετούν τους Θεούς των υποτελών εθνών και να τους προστατεύουν.

«H ένωση όλων των θεοτήτων του κόσμου, αυτή η υποδειγματική θεϊκή φιλοξενία, υπήρξε ο παγκόσμιος νόμος ολόκληρης της αρχαιότητας» Βολταίρος

Αυτή η ανεκτικότητα ωστόσο δεν ήταν αυθόρμητη και αυτόματη. Όπως αναφέρει και ο Ρουσό, «κάθε κοινότητα πρέπει να αναδεικνύει μέσα της μια θρησκευτική έκφραση που να εγγυάται την πολιτική της νομιμότητα». Δεδομένου, λοιπόν, ότι η λατρεία δεν ήταν άσχετη από το πολιτικό στοιχείο αλλά το υπηρετούσε, ο νομοθέτης έπρεπε να πειστεί απόλυτα ότι μια ξένη λατρεία δεν είχε την πρόθεση να ανατρέψει την έννομη τάξη της Αυτοκρατορίας, προτού της χαρίσει μια θέση στο Πάνθεον των αναγνωρισμένων θρησκειών.

Αποτέλεσμα ήταν ότι, παρ’ όλη τη θρησκευτική ποικιλομορφία, δεν υπήρξαν ποτέ θρησκευτικοί πόλεμοι, δεδομένου ότι οι περισσότερες από τις λατρείες εκείνες ήταν άκακες, καθώς οι αρχαίες θρησκείες ενδιαφέρονταν κυρίως για τις ιεροπραξίες και όχι για το δόγμα. Ακόμη και οι μυστηριακές θρησκείες, που προέβαιναν σε διάφορες μυήσεις για να μεταμορφώσουν τον συμμετέχοντα σε νέο και καλύτερο άνθρωπο, δεν εκδήλωναν κανένα ενδιαφέρον επέκτασης, τουναντίον μάλιστα.

Ωστόσο, ένας μυημένος στα μυστήρια της Ίσιδας ή του Μίθρα μπορεί να αισθανόταν ανώτερος στην Θέα ενός αμύητου, δεν θα διανοείτο όμως ποτέ να παρουσιάσει τους δικούς του Θεούς ως μοναδικούς και ανώτερους ή να καταδικάσει την λατρεία των άλλων ως ειδωλολατρία ή βλασφημία. Αυτό ήταν άλλο ένα θλιβερό και αποκλειστικό προνόμιο των Εβραίων, οι οποίοι πυροδότησαν έτσι τους πρώτους θρησκευτικούς πολέμους στην Ιστορία!

Υπήρξαν φυσικά και στον πολυθεϊσμό πόλεμοι με θρησκευτική χροιά: οι τέσσερις Ιεροί Πόλεμοι στην αρχαία Ελλάδα, που αποσκοπούσαν στον πολιτικό και οικονομικό έλεγχο διαφόρων δημοφιλών μαντείων, οι πόλεμοι των Αζτέκων για την σύλληψη αιχμαλώτων που θα θυσιάζονταν στους αιμοχαρείς θεούς τους, κ.ά. Σε καμία όμως περίπτωση δεν γίνονταν πόλεμοι για το ποιος ήταν ο μοναδικός και “Αληθινός Θεός” και για το τι ακριβώς είπε ή δεν είπε!.

Έτσι, ο καλλιεργημένος Εθνικός της εποχής του Καίσαρα ήταν ένας περιηγητής ανάμεσα σε αμέτρητες θρησκευτικές λατρείες και πρακτικές, και είτε αναζητούσε την κρυμμένη και βαθύτερη ομοιότητά τους, είτε απολάμβανε την πολύχρωμη ποικιλία τους.

Η ίδια η ζωή του, ως πολίτη, χαρακτηριζόταν από μια σαφή διάκριση ανάμεσα στη Θρησκεία και την Φιλοσοφία: οι τελετές της πρώτης ενσάρκωναν την πολιτική νομιμότητα και τις οικογενειακές και κοινωνικές παραδόσεις, και η δεύτερη απαντούσε σε όλα τα ερωτήματα του μορφωμένου ανθρώπου, σχετικά με τον τρόπο ζωής και με τη φύση του Κόσμου, αποτελούσε ένα πεδίο ελεύθερης έρευνας.

Γενικά, στην αρχαιότητα υπήρχε μια ενστικτώδης και βαθιά σοφία, ως προς την ανεξίθρησκη αντιμετώπιση του Θείου: δεδομένου ότι υπάρχουν τόσοι πολλοί Θεοί και δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο αληθινός, ας τους λατρεύουμε όλους! Αυτή όμως η ειδυλλιακή και ειρηνική ατμόσφαιρα έμελλε να αλλάξει άρδην, με την επέλαση του εκλεκτικού, κτητικού, ζηλόφθονου, μισαλλόδοξου, εκδικητικού, και αιματοβαμμένου μοναδικού Θεού: του τρομερού Γιαχβέ των Εβραίων.

Φυσικά, το Μέγα Παράδοξο είναι ότι ενώ δεν υπάρχουν χειροπιαστές αποδείξεις για την ύπαρξη κανενός Θεού, εκατομμύρια άνθρωποι σκοτώθηκαν (και συνεχίζουν να σκοτώνονται) για το ποιος Θεός είναι ο αληθινός, για το τι πραγματικά είπε στους απεσταλμένους του ή για το τι ακριβώς εννοούσε με τα λόγια του, και για άλλα εξωφρενικά και αναπόδεικτα πράγματα!

Δυστυχώς, η ίδια η Ιστορία της ανθρωπότητας αποδεικνύει ότι ο άνθρωπος είναι ένα μισότρελο ον, το οποίο, επί πλέον, δεν έχει την παραμικρή συναίσθηση της τρέλας του!

«Ο άνθρωπος είναι ένα άρρωστο ζώο» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Χέγκελ.

Μια απόδειξη αποτελεί και η διαπίστωση ότι μπορεί να διαστρεβλώσει ακόμη και την ευγενέστερη ιδέα (όπως εκείνη του Θεού), να την προσαρμόσει στην προσωπική του ερμηνεία ή στα συμφέροντά του, και να την μετατρέψει σε φονικό όπλο κατά των ομοίων του!

Σε αυτό διέπρεψαν κυρίως οι «αβρααμικοί μονοθεϊσμοί», ο οποίοι είναι υπεύθυνοι για φονικούς πολέμους διάρκειας τουλάχιστον δύο χιλιάδων ετών! Σύμφωνα με μια έρευνα του Πανεπιστημίου του Μπράντφορντ, σε ένα σύνολο 67 μεγάλων πολέμων (από τους εμφυλίους πολέμους στην Κίνα, το 1027 π.κ.ε. μέχρι την αμερικανική επέμβαση στο Ιράκ, το 2003), στις 23 περιπτώσεις οι θρησκευτικές διαφορές συνέβαλαν από μικρό έως αρκετά μεγάλο ποσοστό, και σε 5 ήταν απόλυτα καθοριστικές.

…και στις 28 περιπτώσεις εμπλεκόμενες ήταν οι δύο από τις τρεις μεγάλες μονοθεϊστικές θρησκείες: ο χριστιανισμός και ο μωαμεθανισμός. Υπ’ όψιν ότι στην έρευνα δεν αναφέρονται οι εμφύλιοι θρησκευτικοί διωγμοί και οι σφαγές των διαφόρων «αιρετικών». Αν συμπεριληφθούν, το ποσοστό θα φτάσει σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Η μικρή συμμετοχή του ιουδαϊσμού δεν τον απενοχοποιεί καθόλου, δεδομένου ότι είναι η πρωταρχική και κύρια πηγή του κακού, ο βασικός υπεύθυνος για την εμφάνιση των καθαρά θρησκευτικών πολέμων.

Έρωτας: Αναζητάς τον Εαυτό σου

Η ασφυκτική αγάπη, οι σχέσεις εξάρτησης, μας κλέβουν τις αληθινές σχέσεις.

Ωραίος σαν Θεός και μέγας κυνηγός. Ο Ενδυμίων. Μια μέρα παρασύρθηκε και συνέχισε να κυνηγά ως αργά. Ο ήλιος έδυσε κι εκείνος εξακολουθούσε να καταδιώκει το θήραμά του μέχρι που η λαμπερή σελήνη ανέβηκε στον ουρανό. Και καθώς αρμένιζε γαλήνια στο στερέωμα έστρεψε το βλέμμα της στη Γη. Κοίταξε κάτω και τον είδε. Κι εκείνος αυτήν. Και τότε συνέβη κάτι παράξενο. Δέθηκαν με κάτι σαν μάγια. Έναν έρωτα που καθήλωσε τον Ενδυμίωνα.

Όμως για να ενωθεί με την ουράνια αγαπημένη του έπρεπε να πέσει σε έναν παράξενο ύπνο, λέει ο μύθος, κι από εκείνη την βραδιά εξακολουθούσε να κοιμάται ενώ μέσα στον ύπνο του ερωτοτροπούσε με την Θεά Σελήνη κάνοντας μαζί της 50 κόρες. Τόσες, όσοι οι σεληνιακοί μήνες που μεσολαβούσαν ανάμεσα σε κάθε αρχαία Ολυμπιάδα. Ο έρωτας του Ενδυμίωνα και της Σελήνης έμεινε παροιμιώδης για την καθήλωση στην οποία τον οδήγησε. Ο κυνηγός είχε γίνει θήραμα.

Η συμβολική σημασία του αξύπνητου αλλά δραστήριου ερωτικά ύπνου του ήταν μια υπόμνηση γι αυτό που μας συμβαίνει όταν ερωτευόμαστε: μια υπνωτισμένη προσκόλληση του νου σε ένα ερωτικό αντικείμενο. Από μια άποψη όλοι οι έρωτες μας υπνωτίζουν και μας προκαλούν ένα είδος καθήλωσης τουλάχιστον όσο διαρκεί το πρώτο διάστημα, του μέλιτος. Όμως, όταν περάσει η πρώτη «τρέλα» ο ένας από τους δυο μισοξυπνάει. Και τότε αλίμονό του εκείνου που τα μάτια του είναι ακόμα θολά από τον ύπνο και εξακολουθεί να κοιτάζει μαγεμένος τον ερωτικό του σύντροφο.

«Μέσα στην νύχτα μαγεμένος ο Ενδυμίων από την ετερόφωτη Σελήνη δεν υποψιάζεται καν την σκοτεινή πλευρά της» γράφει ο ποιητής Νίκος Αντωνάτος περιγράφοντας μια πραγματικότητα που αφορά εκείνους που προσδένονται ασφυκτικά στο ερωτικό άρμα του συντρόφου τους και δεν καταφέρνουν να ξεκολλήσουν ακόμα και χρόνια μετά, όταν περάσει όλο το εύλογο και παράλογο διάστημα του έρωτα.

Λες και ζουν και υπάρχουν μόνο για τον άλλο. Οι δικές τους ανάγκες, τα δικά τους γούστα, ο εαυτός τους εξαφανίζονται. Ο άλλος αναγορεύεται σε παντοδύναμο θεό που έχει την δύναμη να επιφέρει την πιο ακραία ευτυχία ή δυστυχία στον ψυχισμό του ερωτικά υποτελούς. Τον ανεβάζει στα ουράνια ή τον καταβαραθρώνει στα Τάρταρα με μια λέξη, μια κίνηση, μια άρνηση να σηκώσει το τηλέφωνο ή μια θερμή ματιά. Τα πάντα διογκώνονται και αποκτούν τεράστια σημασία, ακόμα και το πετάρισμα των βλεφάρων.

O άνθρωπος – Κισσός

Εκείνοι που αγαπούν ασφυκτικά αγκαλιάζουν σαν κισσός. Ταυτόχρονα διαπερνώνται από ριπές ζήλιας αν ο σύντροφός τους κοιτάξει αλλού και βυθίζονται στην πιο μαύρη απελπισία με την αδιαφορία του. Σαν βρέφη που αποκόπτονται βίαια από τον μαστό της μάνας τους θρηνούν σπαρακτικά με την απομάκρυνσή του. Πώς γεννιέται όμως αυτή η ασφυκτική αγάπη; Είναι βαθιά ψυχολογική εξάρτηση; Υπόλειμμα από την εποχή που είμαστε ένα με τη μητέρα μας; Απόπειρα να ξαναβρούμε έναν απολεσθέντα παράδεισο; Ή μήπως πρόκειται για την αναβίωση μιας σχέσης από προηγούμενη ζωή; Σύμφωνα με την θεωρία της μετενσάρκωσης όλοι έχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς και ημιτελείς καταστάσεις από το παρελθόν, από άλλες ζωές.

Ανάμεσά τους υπάρχουν κάποιες συναισθηματικές εκκρεμότητες. Σχέσεις που έμειναν μετέωρες. Κάτι τις διέκοψε απότομα. Ο ένας από τους δυο πέθανε ή χρειάστηκε να φύγει μακριά ή εξαναγκάστηκε για διάφορους λόγους να εγκαταλείψει τη σχέση. Εκείνος που έμεινε πίσω κράτησε μέσα του το σοκ του χωρισμού και μια ανεκπλήρωτη βαθιά ανάγκη που καταγράφηκε στην ψυχή του αφήνοντας μια αίσθηση αγωνίας και ανασφάλειας. Έτσι, όταν ξανασυναντά σε επόμενη ζωή το αγαπημένο πρόσωπο έχει την τάση να προσδεθεί επάνω του για να μην το ξαναχάσει. Η θεωρία της μετενσάρκωσης δίνει με αυτόν τον τρόπο μια εξήγηση για τις έντονες σχέσης εξάρτησης.

Μια άλλη παρεμφερής προσέγγιση υποστηρίζει πως οι ασφυκτικές σχέσεις δημιουργούνται ανάμεσα σε αδελφές ψυχές που όταν ξανασυναντούν η μια την άλλη προσδένονται με ισχυρότατα δεσμά. Για τους ανθρώπους που ήταν κάποτε στρογγυλοί και που ο Δίας διαχώρισε κι από τότε ψάχνουν το άλλο τους μισό που σαν το συναντήσουν το αγκαλιάζουν μεθυσμένοι από χαρά και δεν ξεκολλάνε πια. Πίσω από όλες τις θεωρίες και τους μύθους διαφαίνεται πάντα ένας ψυχολογικός παράγων. Μια ανάγκη για επανασύνδεση. Μια βαθύτερη λαχτάρα για έναν άρρηκτο δεσμό. Πρόκειται για την βαθιά νοσταλγία της ψυχής μας που αποζητά ξανά την πρώτη της αγάπη, δηλαδή την μακαριότητα της σύνδεσής της με το Όλον, τον Θεό. Όμως, στην καθημερινότητα αυτό παίρνει άλλες μορφές. Η πιο κοινή είναι οι ερωτικές μας εμμονές.

Οι Ναρκομανείς του Έρωτα

Κάπως, κάποτε όλοι το διαπιστώσαμε από πρώτο χέρι πως υπάρχουν έρωτες που μας κάνουν και βγάζουμε φτερά. Αλλά υπάρχουν κι άλλοι έρωτες που μας τα δένουν. Σφιχτά, τόσο σφιχτά που ξεχνάμε ότι τα έχουμε και νομίζουμε πως το μόνο που μας μένει είναι να αρπαχτούμε από το αγαπημένο πρόσωπο. Για να υψωθούμε με τα δικά του φτερά. Για να έχουμε λόγο ύπαρξης, αξία ως άνθρωποι και για να έχει η ζωή μας νόημα και χαρά. Κι έτσι γινόμαστε φόρου υποτελείς στην αγάπη.

Συμπεριφερόμαστε σαν ναρκομανείς. Αυτός ο χαρακτηρισμός μάλιστα δεν είναι καν μια υπερβολή αλλά μια επιστημονική αλήθεια. Οι ψυχολόγοι δεν διστάζουν να επισημάνουν πως εκτός από τους εθισμένους στα ναρκωτικά και το αλκοόλ, υπάρχουν και οι εθισμένοι στην αγάπη. Προσδένονται ασφυκτικά πάνω σε ένα άλλο πρόσωπο και ζουν τη ζωή τους μέσα από αυτό.

«Ακόμα κι αν χρειαστεί να αποκηρύξει την βάφτισή του, όλα τα σκεύη και τα σύμβολα για την σωτηρία της ψυχής του, είναι τόσο δέσμιος του έρωτά της ώστε εκείνη μπορεί να κάνει, να ξεκάνει και να ξανακάνει ό,τι θέλει σ’ αυτόν όσο η πείνα του γι’ αυτήν κυριαρχεί σαν Θεός μέσα του» γράφει ο Σαίξπηρ στον Οθέλλο.

Μέγας γνώστης της ανθρώπινης ψυχής και των παθών της ο μεγάλος αυτός συγγραφέας έχει άλλη μια ακόμα πιο ζοφερή περιγραφή της ερωτικής υποτέλειας. Μάλιστα, αναγνωρίζοντας ότι όντως πρόκειται για μια κατάσταση ύπνωσης την τοποθετεί στο «Όνειρο Καλοκαιρινής Νύχτας». Εκεί, η μαγικά ερωτοχτυπημένη ηρωίδα του απογυμνώνεται από κάθε αξιοπρέπεια καθώς ζητιανεύει την ερωτική εύνοια του αγαπημένου της.

«Είμαι σκυλί σου κι όσο εσύ με δέρνεις τόσο σου κουνάω την ουρά μου. Λοιπόν σαν τέτοιο μεταχειρίσου με, κλώτσα με, χτύπα με, παράτησέ με, χάσε με, μόνο την άδεια δώσε μου σε μένα την ανάξια να τρέχω το κατόπι σου». του λέει.

Λες κι η ίδια της η ζωή κρεμόταν από την παρουσία του. Λες και κάθε αξία που θα μπορούσε να έχει, εκείνος της την έδινε. Ακόμα και με την περιφρόνησή του. Ποιος άραγε θα μπορούσε ποτέ να νιώσει έτσι παρά μόνο εκείνος που με κάποιο τρόπο έχει ξεχάσει τον εαυτό του και βρίσκεται σε κάτι βαθύτερο κι από ύπνο. Σε κατάσταση νάρκης. Σαν τον Ενδυμίωνα.

Τα βήματα της απεξάρτησης

Φαίνεται λοιπόν πως κάπως έτσι βιώνεται πράγματι γιατί όπως προκύπτει εκείνος που παγιδεύεται στον ερωτικό εθισμό αποκτά την συμπεριφορά του ναρκομανούς. Αποζητά ξανά και ξανά με απόγνωση την παρουσία και την ανταπόκρισή του ερωτικού του αντικειμένου κι όταν δεν την έχει υποφέρει από ένα κανονικό στερητικό σύνδρομο που συμπεριλαμβάνει και σωματικά συμπτώματα. Παθαίνει ταχυπαλμίες ή λιποθυμικές τάσεις.

Πέφτει σε κατάθλιψη και παραίτηση. Κυριεύεται από έντονη νευρικότητα κι απελπισία. Τελικά, αισθάνεται ανημπόρια να τα βγάλει πέρα στην ζωή χωρίς την «αγάπη» του άλλου γι αυτό και μια μερίδα ψυχολόγων προτείνουν ειδικά προγράμματα απεξάρτησης στηριγμένα στα 12 βήματα όπως αυτά των Ανώνυμων Ναρκομανών ή Ανώνυμων Αλκοολικών. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως όσοι πάσχουν από ερωτικό εθισμό υποφέρουν βαθιά και στην ψυχή και στο σώμα γιατί μέσα τους, στο ίδιο το σώμα τους μαίνονται οι χημικές θύελλες.

Ειδικές μελέτες του εγκεφάλου αποκαλύπτουν πως ένας νευροδιαβιβαστής, η φαινυλεθυλαμίνη, μια ουσία που εκκρίνεται όταν είμαστε ερωτευμένοι προκαλεί συναισθήματα ευφορίας και ενθουσιασμού μαζί με μια έντονη υπερδιέγερση. Κάθε φορά που νιώθουμε κύματα μακαριότητας και αγαλλίασης να μας τυλίγουν καθώς συναντάμε τον άνθρωπο που είμαστε ερωτευμένοι, στον εγκέφαλό μας έχει παραχθεί μια νέα «δόση» αυτής της ουσίας. Δεν είναι λοιπόν απλά σχήμα λόγου αλλά βιοχημική πραγματικότητα όταν μερικοί λένε στον αγαπημένο τους «είσαι το ναρκωτικό μου».

Οι Ερωτικά Υποτελείς και οι Φυγάδες

Υπάρχουν δυο βασικές κατηγορίες παικτών στο ερωτικό παιχνίδι: εκείνοι που είναι πρόθυμοι να γίνουν ερωτικά υποτελείς κι εκείνοι που προσπαθούν να κρατηθούν μακριά από τον κίνδυνο της ερωτικής δέσμευσης. Οι εξαρτημένοι και οι αντι-εξαρτημένοι. Οι δεύτεροι βγάζουν πύρινους λόγους για τις αρετές της μοναχικότητας, της αυτοδιάθεσης και της ελευθερίας ενώ οι εξαρτημένοι δεν κουράζονται ποτέ να παραθέτουν τις χαρές της συντροφικότητας, του μοιράσματος και της στοργικής στενής σχέσης.

Αν και συνήθως αυτοκατατασσόμαστε σε μια από τις δυο κατηγορίες υπάρχει το ενδεχόμενο ακόμα και ο αντι-εξαρτημένος να «κολλήσει» σε μια σχέση. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να εξηγηθεί ως μια συνάντηση με τον σύντροφο που κάποτε σε άλλη ζωή χάθηκε προτού προλάβει η σχέση να φθαρεί. Κατά κανόνα πάντως επιλέγουμε έναν από τους δύο ρόλους . Όμως, ενώ οι ερωτικά υποτελείς και οι φυγάδες παραμένουν μόνιμα στο στρατόπεδό τους έχουν παράλληλα τον τρόπο τους να βρίσκουν ο ένας τον άλλο.

Αν κοιτάξετε γύρω σας, ή και στη ζωή σας, θα δείτε πως αυτοί οι διαφορετικοί μεταξύ τους τύποι έλκονται αμοιβαία. Δημιουργούν σχέσεις τις οποίες ο εξαρτημένος επιδιώκει να είναι στενές, υποστηρικτικές και αυτοκόλλητες ώστε να κάνουν τα πάντα μαζί, ενώ ο αντι-εξαρτημένος διεκδικεί το δικαίωμά του στην ελευθερία, στην απόσυρση και στην αυτοδιάθεση. Ποιος έχει δίκιο; Στην πραγματικότητα κανείς. Και οι δυο φοβούνται εξίσου.

«Οι αντι-εξαρτημένοι φοβούνται να ανοιχτούν, να δεσμευτούν, να αφήσουν την καρδιά τους ανοίξει και να αγαπήσει γιατί ρισκάρουν τον τρομερό πόνο της απόρριψης ή της εγκατάλειψης. Οι ερωτικά εξαρτημένοι αρπάζονται από τον άλλον για να μη νιώθουν την μοναξιά τους, το κενό, τον βαθύ πόνο που υπάρχει μέσα τους» γράφει στο βιβλίο του “Face to face with Fear” o δρ. Tόμας Τρομπ.

Δεν αντέχω την μοναξιά!

Ο μεγαλύτερος τρόμος του ερωτικά εξαρτημένου είναι να μείνει μόνος του ή να μην αγαπιέται. Γι αυτό συχνά δημιουργεί απελπισμένες σχέσεις και καταβάλει εξίσου απελπισμένες προσπάθειες να τις διατηρήσει. Προσπαθεί να ευχαριστήσει τον πολύτιμο άλλο, να τον κολακέψει, να προσαρμοστεί στις επιθυμίες και τις παραξενιές του και σιγά –σιγά δίχως να το καταλάβει καταλήγει ικέτης της αγάπης του. Με τον καιρό χάνει τα δικά του όρια, την αίσθηση του εαυτού του.

Οι υποχωρήσεις του υπονομεύουν την ατομική του αίσθηση αξιοπρέπειας και αξίας και τότε αισθανόμενος πως δεν αξίζει και πολλά γίνεται ακόμα πιο υποχωρητικός και πρόθυμος να ικανοποιήσει τον σύντροφό του. Όσο πιο πολύ χάνει τον εαυτό του στον άλλο τόσο περισσότερο γαντζώνεται επάνω του για να υπάρχει. Μέσα σ’ αυτόν τον φαύλο κύκλο ο συναισθηματικά εξαρτημένος αναπτύσσει έναν περίτεχνο τρόπο χειρισμού: υπερπροσφέρει, γίνεται χίλια κομμάτια και ύστερα θυματοποιείται νιώθοντας κατά βάθος θυμό και για τον εαυτό του και για τον άλλο.

Αν μάλιστα αυτός ο άλλος είναι ο τύπος του αντι-εξαρτημένου θα αντιμετωπίζει όλη αυτή την υπερπροσφορά σαν μια ασφυκτική αγκαλιά νιώθοντας καταπίεση, απειλή αλλά και ενοχές. Ο ερωτικά υποτελής σύντροφός του θα φροντίσει να του τις καλλιεργήσει. Τα παράπονα του για αδιαφορία, έλλειψη συναισθηματισμού και διαθεσιμότητας τον κάνουν και νιώθει ακόμα εντονότερη την διάθεση να αποσυρθεί στα ενδιαφέροντά του και να απομακρυνθεί από την σχέση που πλέον τη νιώθει σαν βάρος αν όχι σαν διώκτη του. Έτσι ξεσπά ανάμεσα στο ζευγάρι ο τρίτος παγκόσμιος. Κανείς δεν έρχεται πρόσωπο με πρόσωπο με τις πραγματικές ανάγκες του.

Όταν γκρεμίζονται οι ψευδαισθήσεις

Όλοι είμαστε αιχμάλωτοι του μικρού παιδιού μέσα μας. Εκείνου που πίστεψε πως μόνο του δεν αξίζει και δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα και πως πρέπει να βρει κάποιον που θα του δώσει αξία και ασφάλεια. Εκείνου που πίστεψε πως όλοι αργά ή γρήγορα εγκαταλείπουν, φεύγουν ή πεθαίνουν. Ο εξαρτημένος ρίχνει το βάρος στον σύντροφό του δίχως να αναλαμβάνει τις ευθύνες του εαυτού του περιμένοντας από αυτόν να του θεραπεύσει την βαθιά υπαρξιακή του μοναξιά. Ο αντι-εξαρτημένος αρνείται με την σειρά του να συνειδητοποιήσει την βαθιά του ανάγκη για συντροφικότητα και ζεστασιά κι έτσι αποσύρεται στον ιδιωτικό του κόσμο για να νιώσει ασφαλής.

Μολονότι εμφανίζεται πιο αυτάρκης η περίφημη μοναχικότητά του γίνεται η ασπίδα του και κρύβεται πίσω της για να μην αισθανθεί τον φόβο του πληγωμένου παιδιού που κατοικεί μέσα του και πάσχει από βαθύ φόβο εγκατάλειψης. «Καλύτερα να παραιτηθεί κανείς από την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να βρει έναν σύντροφο που θα τον καταλάβει και θα τον αγαπήσει αληθινά. Άλλωστε, φροντίζω μόνος μου τον εαυτό μου πολύ καλύτερα. Το να ανοιχτώ και να εμπλακώ σε μια στενή ερωτική σχέση δεν έχει νόημα. Αργά ή γρήγορα θα καταλήξει κι αυτή σε μια νέα απογοήτευση». Με αυτές τις ψευδαισθήσεις τρέφει τον εαυτό του ο φυγάς των στενών σχέσεων ενώ ο ερωτικά υποτελής έχει πειστεί πως κάπου υπάρχει ο τέλειος σύντροφος.

Εκείνος που θα τον καταλάβει πραγματικά, θα τον αγαπήσει και θα διώξει μακριά του κάθε σκιά πόνου και μοναξιάς. Σε όποια από τις δύο θέσεις κι αν βρισκόμαστε πιστεύουμε εξίσου σε παραμύθια. Στην πραγματικότητα, μέχρι να αποφασίσουμε να κάνουμε ψυχολογική δουλειά με τον εαυτό μας, κανείς δεν βλέπει τον σύντροφό του όπως είναι. Απλώς προβάλλουμε ο ένας στον άλλο τους φόβους ή τις ανεκπλήρωτες ανάγκες μας. Για εκείνους που έχουν μεγάλη συναισθηματική προσκόλληση στον σύντροφό τους είναι προφανές πως χρειάζεται να ξαναβρούν τον εαυτό τους. Να τον νοιαστούν προσωπικά αντί να περιμένουν από τον άλλον να το κάνει γι αυτούς.

Και να τολμήσουν να κάνουν πράγματα μόνοι τους ή να πάρουν πρωτοβουλίες που δεν συμπεριλαμβάνουν τον σύντροφό τους όπως το να πάνε με άλλη παρέα μια εκδρομή. «Τι νιώθω ; Τι θέλω πραγματικά; Πώς μπορώ να δείξω έμπρακτη αγάπη και φροντίδα στον εαυτό μου; Μήπως ήρθε η ώρα να μου αφιερώσω προσωπικό χρόνο και να με τιμήσω;» Ιδού 4 βασικά ερωτήματα με τα οποία μπορεί ο συναισθηματικά εξαρτημένος να ξεκινήσει το συναρπαστικό ταξίδι που θα τον οδηγήσει και πάλι στον εαυτό του και θα του επιστρέψει την ενέργειά του πίσω. Και αυτός όπως και ο αντι-εξαρτημένος χρειάζεται να βρουν το θάρρος να κοιτάξουν με αληθινή εντιμότητα τον εαυτό τους. Αυτή είναι τελικά μια πανανθρώπινη αλήθεια που όσο δεν την αντικρίζουμε θα συνεχίζουμε να χτίζουμε και να γκρεμίζουμε σχέσεις εσαεί.

Εσένα, τον Εαυτό σου αναζητάς

Ενήλικες που ερωτοτροπούμε ενώ τα πληγωμένα και φοβισμένα παιδιά μέσα μας πεινούν και διψούν για αγάπη και αποδοχή. Και πίσω από αυτά τα παιδιά, στο βάθος του είναι μας, σαλεύει κάτι ακόμα βαθύτερο: μια υπαρξιακή λαχτάρα για επανασύνδεση με έναν εαυτό τέλειο και ολοκληρωμένο που δεν έχει ανάγκη να βρει κάποιον για να συμπληρωθεί. Είναι ήδη πλήρης. Από την κατάσταση της πληρότητάς του μπορεί να δημιουργήσει ολοκληρωμένες σχέσεις επεκτείνοντας τον εαυτό του και ακτινοβολώντας την χαρά και την αγάπη του στους άλλους.

Αυτή είναι η βαθύτερη θεραπεία του υπαρξιακού μας διαχωρισμού. Το ξαναθυμήθηκα σε ένα πρόσφατο ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη όπου παραβρέθηκα σε μια σέμα, μια τελετή περιστρεφόμενων Δερβίσηδων. Φεύγοντας αγόρασα ένα βιβλίο με ποιήματα του αρχηγού του τάγματος, του μεγάλου Σούφι μυστικιστή του 13ου αιώνα Τζελαλεντίν Ρουμί. Στην πρώτη σελίδα αποκαλύπτει το μεγάλο μυστικό των σχέσεων:

«Αν μπορέσεις αληθινά να κοιτάξεις το πρόσωπο του Αγαπημένου θα δεις τον εαυτό σου σε Εκείνον. Εσύ είσαι ο οίκος εσύ και ο οικοδεσπότης. Δεν υπάρχει κανείς άλλος εκτός από εσένα άλλωστε. Εσένα, τον εαυτό σου είναι που αναζητάς. Εσένα.»

Πώς σε ληστεύει ο κρατισμός

Πώς σε ληστεύει ο κρατισμός χωρίς να το καταλαβαίνεις.

Όταν βλέπουμε μια τόσο τρομακτική απώλεια του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, δύο πράγματα έρχονται στο μυαλό. Πρώτον, στην ζώνη του ευρώ η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη (σε σχέση με την Αμερική), καθώς δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου αύξηση των μισθών, ούτε καν ονομαστική. Δεύτερον, και σημαντικότερο, οι πολίτες δεν το καταλαβαίνουν, αλλά η μεσαία τάξη διαβρώνεται από τον συνδυασμό των πληθωριστικών πολιτικών, της εκτύπωσης χρήματος και της διόγκωσης των κρατικών δαπανών, τα οποία προστίθενται στον ήδη υπάρχοντα προστατευτισμό, τα εμπόδια στο εμπόριο, και τα ρυθμιστικά βάρη.

Ο πληθωρισμός δεν είναι μια σύμπτωση -αποτελεί μια συνειδητή πολιτική. Η μαζική αύξηση της προσφοράς του χρήματος έφερε επίπεδα βασικού πληθωρισμού που πολλοί δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν. Τώρα, το αφήγημα είναι να προσπαθούν να μας πείσουν όλους ότι ένας ετήσιος ρυθμός του δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) στο 5% σημαίνει «χαμηλότερες τιμές», όταν η πραγματικότητα είναι πως ο πληθωρισμός συσσωρεύεται και οι πολίτες γίνονται φτωχότεροι κάθε χρόνο.

Σκεφτείτε το. Αν, ακόμη και στα χρόνια που η κυρίαρχη τάση έλεγε ότι «δεν υπάρχει πληθωρισμός», όλοι είδαμε το κόστος της στέγασης, της υγειονομικής περίθαλψης, της εκπαίδευσης και των μη αναλώσιμων αγαθών και υπηρεσιών να αυξάνεται πολύ περισσότερο από την αύξηση των πραγματικών μισθών, φανταστείτε τι συμβαίνει τώρα στα νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός μπορεί να υποχωρεί, αλλά αυτό δεν σημαίνει χαμηλές τιμές ή έστω βελτίωση του βιοτικού επιπέδου.

Πώς αντέχει η κατανάλωση σε ένα τόσο αρνητικό περιβάλλον;

Βασικά επειδή οι πολίτες χρησιμοποιούν τις αποταμιεύσεις τους ή αναλαμβάνουν περισσότερα χρέη, ελπίζοντας ότι το μήνυμα που έρχεται από τους αρμόδιους για χαμηλότερο πληθωρισμό μπορεί να επαναφέρει τις τιμές εκεί που ήταν το 2019. Ωστόσο, αυτό είναι απίθανο, εκτός εάν υπάρξει μια μαζική κρίση ή οι κυβερνήσεις περικόψουν δραστικά τα τεράστια σχέδια δαπανών και την ατζέντα τους υπέρ του εμπορικού προστατευτισμού.

Όταν οι κυβερνήσεις ανακοινώνουν «αντιπληθωριστικά» σχέδια, που βασίζονται στο να ξοδεύουν ακόμη περισσότερα από ό,τι σε έναν ήδη τεράστιο προϋπολογισμό με ένα τεράστιο έλλειμμα, δεν καταπολεμούν τον πληθωρισμό, αλλά τον παρατείνουν.

Οι κυβερνήσεις δεν χρειάζεται να εφαρμόσουν αντιπληθωριστικά μέτρα, διότι οι κρατικές δαπάνες και οι πολιτικοί φραγμοί στο ελεύθερο εμπόριο είναι αυτά που προκαλούν τον πληθωρισμό. Ο πληθωρισμός δεν είναι ένα εξωτερικό φαινόμενο – είναι η καταστροφή της αγοραστικής δύναμης του νομίσματος εξαιτίας πολιτικών αποφάσεων. Οι λεγόμενες «διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας» δεν ήταν τίποτα λιγότερο από τα κυβερνητικά εμπόδια στο εμπόριο, που προστέθηκαν στις αυξημένες (σ.σ. πληθωρισμένες) μονάδες νομίσματος που διεκδικούσαν σχετικά πεπερασμένα περιουσιακά στοιχεία.

Ο πληθωρισμός της τιμής των εμπορευμάτων προκαλείται πάντα από τις αυξημένες μονάδες νομίσματος που κατευθύνονται σε σχετικά πεπερασμένα περιουσιακά στοιχεία. Είναι τόσο προφανές ότι επρόκειτο για ένα νομισματικό φαινόμενο, που στη μέση της εισβολής στην Ουκρανία οι τιμές στα εμπορεύματα έκαναν ανάποδη στροφή και κατέληξαν το 2022 σταθερά ή πτωτικά για το έτος, μετά από μερικές αυξήσεις επιτοκίων από την Fed.

Μια από τις χειρότερες πληθωριστικές πολιτικές είναι ο προστατευτισμός (σ.σ. ή μερκαντιλισμός). Ο προστατευτισμός θέτει εμπόδια στο εμπόριο με την υπόσχεση ότι θα αγοράζουμε και θα πουλάμε τα δικά μας, εγχώρια προϊόντα και θα ζούμε ευτυχισμένοι. Το πρόβλημα είναι ότι ο προστατευτισμός καθιστά επίσης τα αγαθά και τις υπηρεσίες λιγότερο διαθέσιμα και ακριβότερα, και η μείωση της αγοραστικής δύναμης του νομίσματος μέσω μαζικής εκτύπωσης μειώνει την εσωτερική ζήτηση και κάνει τους πάντες φτωχότερους.

Ο αναγνώστης μπορεί να αντιτείνει πως οι κυβερνήσεις γνωρίζουν τα αρνητικά αποτελέσματα των υπερβολικών κρατικών δαπανών, του υψηλού χρέους που χρηματοδοτείται από την εκτύπωση χρήματος και την επιβολή των εμπορικών φραγμών, οπότε γιατί να εφαρμόζουν αυτές τις πολιτικές; Επειδή το κράτος είναι ο πρώτος επωφελούμενος από τον πληθωρισμό.

Η τεχνητή δημιουργία χρήματος δεν είναι ποτέ ουδέτερη.

Οι κυβερνητικές δαπάνες πληρώνονται πάντα από εσάς, ακόμη και αν είστε φτωχοί, μέσω φόρων, πληθωρισμού ή και των δύο. Το αφήγημα τώρα είναι να σας πείσουν ότι ο ετήσιος πληθωρισμός 5% είναι ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση, μόνο και μόνο για να σας κάνουν να πιστέψετε ότι το τρία ή τέσσερα τοις εκατό θα είναι επιτυχία. Μέχρι να φτάσει ο καιρός που θα εκλάβετε το 4% του ετήσιου πληθωρισμού σαν ένα αποδεκτό αποτέλεσμα, η αγοραστική δύναμη των μισθών σας θα έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 20%.

Το αποτέλεσμα θα είναι περισσότεροι πολίτες εξαρτημένοι από την κρατική στήριξη, η οποία θα χρηματοδοτείται με συνεχώς υποτιμημένα νομίσματα. Εν τω μεταξύ, ό,τι μπορείτε να αποταμιεύσετε θα διαβρωθεί από τα αρνητικά πραγματικά επιτόκια, την οικονομική καταστολή.

Ο πληθωρισμός δεν ήρθε από το πουθενά. Ήταν μια πολιτική.

Και ο πληθωρισμός, η υποτίμηση του νομίσματος και η χρηματοπιστωτική καταστολή είναι μια μαζική μεταφορά πλούτου από τους αποταμιευτές και την μεσαία τάξη προς τις κυβερνήσεις, οι οποίες αυξάνουν συνεχώς το μέγεθός τους σε σχέση με την οικονομία.

Πολλοί θα κατηγορήσουν τον καπιταλισμό για όλα όσα ανέφερα, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η πολιτική της φτωχοποίησης της μεσαίας τάξης προέρχεται από δύο δεκαετίες αυξανόμενου παρεμβατισμού, μεγαλύτερης κυβερνητικής παρέμβασης στην οικονομία, αυξανόμενου προστατευτισμού και εκτεταμένου πληθωρισμού. Τίποτα από όλα αυτά δεν έχει σχέση με τον καπιταλισμό και τα πάντα έχουν σχέση με τον κρατισμό.

Ο ποιητής που ανακάλυψε τα social media τον 18ο αιώνα

Tο 1747, ο νεαρός ποιητής Γιόχαν Βίλεμ Λούντβιχ Γκλέιμ καθόταν στο γραφείο του στη μικρή γερμανική πόλη Χάλμπερσταντ, περιτριγυρισμένος από στοίβες επιστολών από φίλους και συνεργάτες του, όταν ξαφνικά του ήρθε μια “επιφοίτηση”.

Συνειδητοποίησε ότι παρά το γεγονός ότι διατηρούσε αλληλογραφία με τόσους πολλούς ανθρώπους, δεν είχε συναντήσει ποτέ τους περισσότερους από αυτούς προσωπικά. Και αυτό τον έκανε να σκεφτεί: τι θα γινόταν αν υπήρχε τρόπος να οπτικοποιήσει την επαφή με όλα τα άτομα με τα οποία είχε δημιουργήσει σχέσεις μέσω γραμμάτων; Και κάπως έτσι, γεννήθηκε ο “Ναός της Φιλίας” του ποιητή.
Ο Γκλέιμ ξεκίνησε να συλλέγει πορτρέτα όλων των φίλων και συγγενών του, δημιουργώντας μια εκτενή προσωπική γκαλερί που σύντομα γέμισε όλους τους τοίχους του διαμερίσματός του. Αναφερόταν σε αυτή τη γκαλερί πορτρέτων ως “ο Ναός της Φιλίας”.

Σκέφτηκε προσεκτικά τη διάταξη των πορτρέτων: το δικό του πορτρέτο ήταν πάντα στο κέντρο της γκαλερί, ενώ τα υπόλοιπα ήταν τοποθετημένα γύρω του, οργανωμένα έτσι ώστε να μοιάζουν με ένα δίκτυο. Σε αυτό το πνεύμα, ο “Ναός της Φιλίας” θα μπορούσε να θεωρηθεί κάτι ως προάγγελος των σύγχρονων μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Ο Γκλέιμ τακτοποιούσε κάθε τόσο διαφορετικά τα πορτρέτα στη γκαλερί του έτσι ώστε να αντιπροσωπεύουν με ακρίβεια τον κύκλο των φίλων του σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Αυτό το κάνουμε κι εμείς σήμερα στα social media όταν επιλέγουμε τι θα κάνουμε share και πώς θα παρουσιάσουμε τους εαυτούς μας στους άλλους.

Η τάση του Γκλέιμ να αναδιατάσσει τα πορτρέτα με βάση το επίπεδο της οικειότητας μεταξύ του ίδιου και των φίλων του, αντικατοπτρίζεται επίσης σε αυτό που κάνουμε σήμερα με τους “friendship circles” ή με τον αριθμό των “ακολούθων” μας.

Ο Γκλέιμ, με την υπερβολική επιθυμία του για κοινωνική σύνδεση, έφτασε στο σημείο να παραγγείλει μια ειδική καρέκλα με ένα ενσωματωμένο τραπέζι. Ο λόγος; Ήθελε να κάθεται ακριβώς μπροστά απ’ το πορτρέτο του ανθρώπου για τον οποίον έγραφε γράμμα εκείνη τη στιγμή σαν να ήταν φυσικά παρών! Και όταν έφτανε κάποιο νέο γράμμα, καθόταν μπροστά στο πορτρέτο του ανθρώπου που το έστελνε και το διάβαζε.

Αυτός ήταν ο δικός του τρόπος για να δημιουργήσει μια αίσθηση συν-παρουσίας, ακόμη και εν τη απουσία του ατόμου με το οποίο επικοινωνούσε -μια ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση πριν από την εποχή του Zoom και του Skype.

Εν ολίγοις, ο “Ναός της Φιλίας” του Γκλέιμ θα μπορούσε να θεωρηθεί ως υπενθύμιση ότι ο τρόπος που εκφράζουμε τις σχέσεις μας ήταν πάντα σημαντικός. Εκείνος βρήκε έναν τρόπο να το κάνει τον 18ο αιώνα και τώρα εμείς έχουμε βρει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να κάνουμε το ίδιο στον 21ο αιώνα.

Κάποιοι άλλοι Ευρωπαίοι διανοούμενοι τον 18ο αιώνα χρησιμοποιούσαν ένα μικρό προσωπικό “ημερολόγιο φιλίας”, το Album Amicorum (“Βιβλίο των Φίλων”) για να παρακολουθούν τα κοινωνικά τους δίκτυα. Και αργότερα, πριν από την άνοδο του ίντερνετ, κάποιες άλλες μορφές ταξινόμησης των επιστολών ήταν κοινές μεταξύ συνεργατών για να εξυπηρετήσουν την ίδια ανάγκη.

Αυτό εγείρει το ερώτημα: είναι η έκφραση των διαπροσωπικών μας σχέσεων και δικτύων μια θεμελιώδης ανάγκη μας που παραμένει συνεπής μέσω διάφορων τρόπων με την πάροδο του χρόνου; Ή μήπως ο Γκλέιμ ήταν απλώς ένα εκκεντρικό άτομο με ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον που ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του;

Ο “Ναός των Φίλων” του Γκλέιμ και τα σύγχρονα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μοιράζονται πολλές ομοιότητες, παρά τις τεράστιες διαφορές στην τεχνολογία και το μέσο.

Εκείνος πέτυχε τον στόχο του με αυτόν τον τρόπο, εμείς σήμερα τον πετυχαίνουμε κάνοντας χρήση παρόμοιων εφαρμογών όπως το BeReal, το TikTok και το Instagram που συνεχίζουν με το ίδιο πνεύμα. Υπάρχουν βέβαια και σημαντικές διαφορές ως προς τον πυρήνα της σκέψης πίσω από όλα αυτά.

“Η ικανότητα να επιμελούμαστε την εικόνα μας στον έξω κόσμο δεν ήταν ποτέ πιο σημαντική από ό, τι είναι σήμερα”.

Για παράδειγμα, ο “Ναός της Φιλίας“ ήταν ένας ιδιωτικός χώρος, φτιαγμένος αποκλειστικά για τον Γκλέιμ και τους στενούς συνεργάτες του. Αντιθέτως σήμερα, τα προφίλ μας στα μέσα δημόσιας κοινωνικής δικτύωσης είναι φτιαγμένα ώστε να τα δει ο καθένας. Αυτό έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του, και κυρίως μας κάνει να προσέχουμε περισσότερο πώς παρουσιάζουμε τον εαυτό μας. Η ικανότητα να επιμελούμαστε την εικόνα μας στον έξω κόσμο δεν ήταν ποτέ πιο σημαντική από ό, τι είναι σήμερα.

Επίσης, στην περίπτωσή του ήταν ένας φυσικός χώρος, κάτι το απτό. Το προφίλ μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ψηφιακά και υπάρχουν μόνο στον εικονικό κόσμο.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι λιγότερο αληθινά. Αντιπροσωπεύουν τις σχέσεις μας, αποτελούν μέρος της ζωής μας και διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούμε μεταξύ μας και με τον κόσμο. Μια ανάγκη που από ό, τι φαίνεται φτάνει στις μέρες από πολύ μακριά.

M. Heidegger: Το νόημα της ζωής μετά τον θάνατο του θεού

Μάρτιν Χάιντεγκερ: 1889–1976

Μετά τον θάνατο του θεού: Πού βρίσκεται το Νόημα της ζωής;

§1. Οι μεγάλες φιλοσοφίες μας έχουν προσφέρει ως τώρα σπουδαίες αφηγήσεις για ένα οικουμενικό νόημα της ζωής, το ίδιο για όλα τα ανθρώπινα όντα σε όλες τις εποχές και σε όλους τους τόπους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το νόημα της ζωής μπορεί να αναζητηθεί μόνο στον κύκλο μιας μεγαλεπήβολης αφηγηματικής δομής. Τούτο προκύπτει από το γεγονός ότι ο θάνατος του θεού, σε όλες του τις μορφές, σημαίνει, de facto, τον θάνατο της προσπάθειας να ανακαλύψουμε ένα οικουμενικό νόημα, την εγκατάλειψη της αναζήτησης για να ανακαλύψουμε οτιδήποτε θα μπορούσε να θεωρηθεί ως νόημα της ζωής. Με εξαίρεση τη μεταθανάτια άποψη του Νίτσε, αν μπορούμε να μιλήσουμε για μια τέτοια άποψη στ’ αλήθεια, ότι το νόημα της ζωής είναι η δύναμη, οι φιλόσοφοι μετά τον θάνατο του θεού συμφωνούν γενικά ότι δεν υπάρχει νόημα της ζωής, ότι η ζωή ως κάτι τέτοιο δεν έχει νόημα. Καθένας μιλάει για τον -ισμό, που ο ίδιος βλέπει να υπάρχει ως συμφορά ή μη και να συνδέεται με την ουσία της ζωής: παραλογισμός, μηδενισμός κ.λπ. Προφανώς, στην περίπτωση του νοήματος της ζωής, συμβαίνει: η αντίληψη για το οικουμενικό νόημα της ζωής να αντιπαρατίθεται, ειδικά στη σύγχρονη εποχή, με την αντίληψη ότι, αν η ζωή εν γένει είναι χωρίς νόημα, δεν συνεπάγεται πως και η ζωή μου είναι χωρίς νόημα.

§2. Είναι φανερό, ως προκύπτει, ότι η ζωή χρειάζεται νόημα για να αξίζει να τη ζει κανείς και ότι το νόημα που προσωπικά δίνει ή επιδιώκει να δώσει καθένας στη ζωή του είναι σε θέση να εξασφαλίσει μια αξιοπρεπή βίωση. Βέβαια και το οικουμενικό νόημα παίζει σημαντικό ρόλο σε μια τέτοια βίωση, αρκεί να έχει κανείς επίγνωση της διαλεκτικής σχέσης ατομικού και καθολικού νοήματος. Ο Καμύ είναι από τους λίγους στοχαστές, που ρητά υποστηρίζει ότι μια αξιόλογη ζωή δεν μπορεί να έχει κανένα νόημα, είτε καθολικό είτε προσωπικό, αφού οποιοδήποτε νόημα αποκόπτει κάποιον από τα ζωντανά της θέλγητρα. Ο Χάιντεγκερ ακολουθεί μια εντελώς διαφορετική πορεία. Ιδιαίτερα στην πρώιμη φάση της σκέψης του θεωρεί πως το νόημα της ζωής κάποιου έχει τη βάση του όχι στο άτομο αλλά στην κοινότητα με το περιώνυμο Dasein του Είναι και Χρόνος. Εν τούτοις, και αυτός δεν εξαιρεί τον εαυτό του από τη γενική συναίνεση ότι δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα, όπως ένα καθολικό, που υπερβαίνει το κοινοτικό νόημα της ζωής. Κατ’ αυτό το πνεύμα λοιπόν δεν συμμερίζεται τη θέση της ηπειρωτικής φιλοσοφίας περί θανάτου του θεού ως απάντηση στο ερώτημα: ποιο είναι το νόημα της ζωής; παρά μόνο εδώ διακρίνει ότι ένα τέτοιο ερώτημα περιέχει μια ψευδή προϋπόθεση: την προϋπόθεση ότι υπάρχει κάτι όπως «το νόημα της ζωής».

§3. Κατά τη ριζική στροφή της σκέψης του το 1930 περίπου, δηλαδή μετά τη δημοσίευση του Είναι και Χρόνος, διαφαίνεται ότι έχει να πει κάτι μοναδικό για το νόημα της ζωής. Ορισμένες πτυχές της σκέψης του ή ιδέες περί αυτού δεν άφησαν ανεπηρέαστους φιλοσόφους όπως τον Φουκώ ή τον Ντεριντά. Υπό μια διαφορετική οπτική από όλους τους μετά τον θάνατο του θεού φιλοσόφους, ο Heidegger πιστεύει ότι υπάρχει νόημα στη ζωή αυτή καθεαυτήν και αποτελεί την Ουσία του ανθρώπου ως τέτοιου. Αυτή την Ουσία καλείται το ίδιο το ανθρώπινο ον να σκέφτεται και να διαφυλάττει. Τι συμβαίνει λοιπόν πραγματικά; Το δράμα του ανθρώπινου όντος στη σύγχρονη πλανητική ή οικουμενική εποχή είναι η ανεστιότητά του: το Είναι του δεν έχει πια πατρίδα, η ύπαρξή του, το Dasein του, αν και συνυπάρχει με τους άλλους μέσα στον κόσμο, δεν έχει εστία, ζει μέσα στην αθλιότητα και τη συντριβή. Αυτή η κατάπτωση της ανθρώπινης ύπαρξης δεν είναι απλώς έτσι απλά αλλά καθαρά οντολογική. Όπως λέει ο ίδιος ο Χάιντεγκερ:

«… στη γη και γύρω της συμβαίνει ένα σκοτείνιασμα του κόσμου. Τα ουσιαστικότερα συμβάντα αυτού του σκοτεινιάσματος είναι τα εξής: η φυγή των θεών, η καταστροφή της γης , η μαζοποίηση του ανθρώπου, η προβολή των μετριοτήτων».[1]

§4. Η οικουμενικότητα τελικά, που διαλαλείται ως το μέγιστο επίτευγμα της μεταμοντέρνας εποχής, δεν είναι παρά ένα συμπαντικό σκοτείνιασμα, ένας κόσμος που αποτελείται από σκιές, κατά την Πλατωνική αλληγορία του σπηλαίου, και όπου η σκέψη, το πνεύμα του ανθρώπου είναι πράγματα διωγμένα. Στη θέση τους επικρατούν οι σκιές, κατά τον Χάιντεγκερ δηλαδή, οι μετριότητες. Αυτό που μένει είναι το καθήκον, το έργο του φιλοσόφου να βγει ο ίδιος στο φως και εκεί να αναζητήσει το αληθινό νόημα της ζωής, το ξέφωτο της υπαρκτικής του Ουσίας. Τούτο σημαίνει περαιτέρω πως ο φιλοσοφικός στοχασμός πρέπει να μεταστοχαστεί[2] την ανεστιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, την εγκόσμια διαμονή του ανθρώπου, προτού η τελευταία πνιγεί οριστικά στα στυγερά ύδατα του μηδενισμού. Η Ουσία, κατ’ αυτό το πνεύμα, του ανθρώπου συνδέεται με την εγκόσμια διαμονή του και με τον τρόπο που τη συλλαμβάνει. Όσο ο ίδιος, ως ύπαρξη, εμβαθύνει στην κατανόηση αυτής της Ουσίας, τόσο πιο αποφασιστικά προσηλώνεται στην αναζήτηση νοήματος για τον εαυτό του ως υπαρκτικό ον. Με βάση την οπτική τούτης της προσήλωσης, ο Χάιντεγκερ διερευνά σε ένα από τα ύστερα κείμενά του με τίτλο: «Οικοδομείν Οικείν Σκέπτεσθαι»[3] το νόημα γύρω από την εγκόσμια διαμονή του σύγχρονου ανθρώπου, ειδικά κατά την μεταπολεμική περίοδο.

§5. Το νόημα της ζωής εν τέλει συνάπτεται με την αναζήτηση του νοήματος του Είναι [των ανθρώπινων υπάρξεων]. Πού αναζητείται τούτο το νόημα; Αναζητείται εκεί που είναι ο άνθρωπος, εκεί που κατ-Οικεί, δηλαδή μέσα στον κόσμο, πέραν οιασδήποτε χειραγώγησής του ή εκ-τόπισής του από κατασκευασμένες εικόνες, αλλότριους μηχανισμούς ή από σύγχρονους τεχνολογικούς βιασμούς της φύσης [του] κ.λπ. Η κατ-οίκηση τούτη μέσα στον κόσμο δεν συνδέεται αποκλειστικά και μόνο με την οικο-δόμηση μιας κατοικίας ή δεν εξαντλείται στη διαμονή μας σε μια οικία παρά εκτυλίσσεται ως αγώνας, [4] ως ο κατά Ηράκλειτο «πόλεμος» για την πραγμάτωση της ύπαρξής μας ως της ουσίας του Είναι[5] και τούτο δεν σημαίνει παρά να μαθαίνουμε να ζούμε ως υπάρξεις εκεί όπου ολόκληρο το Είναι μας, όλα τα χαρακτηριστικά της υπαρκτικής μας οντότητας είναι φως. Που βρίσκεται αυτό το φως; Βρίσκεται στο Νόστο: στην επι-στροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη, δηλ. στην Εστία μας, στη διαμονή μας στον πάτριο τόπο που ιδιάζει στην ενδοκοσμική μας ύπαρξη. Όσο ο άνθρωπος εκριζώνεται από τις ιστορικές Εστίες του Είναι του, τόσο χάνει από τα μάτια του τη γραμματική της τάξης, που του επιφυλάσσει η μητρώα Γη.

§6. Με τη διαμονή στην ιστορική μας Εστία μαθαίνουμε να οικούμε ως αυθεντικοί κάτοικοι, να ζούμε ως οι «φύλακες» του κόσμου μας, δηλαδή να τον αντιμετωπίζουμε με φειδώ: ενάντια σε οποιαδήποτε τεχνολογική, ιδεολογική κ.λπ. κατασπατάληση, παραμόρφωση, εξολόθρευση του φυσικού περιβάλλοντος στο όνομα του εκσυγχρονισμού. Το φείδεσθαι μας εναρμονίζει με το αποκεκαλυμμένο οντολογικό στοιχείο της ύπαρξής μας, και μάλιστα με τέτοιο τρόπο ώστε οι αλλαγές που κάνουμε σε αυτόν να οδηγούν τη ζωή μας πάντα μπροστά και όχι σε βιασμούς των διαφόρων πτυχών της, άρα στην απόλυτη έκπτωσή της. Έτσι αποκτά αληθινό νόημα η ζωή μας και δεν γίνεται βάρος της θνητής μας ύπαρξης:

«Πώς μπορούμε λοιπόν να κατοικούμε τη γη, τη φύση και το φυσικό περιβάλλον; Με φειδώ: να τα αφήνουμε στην ελευθερία τους, δηλαδή να τα στηρίζουμε για να πραγματώνουν την ουσία τους, να μην τα καθυποτάσσουμε και τα εκμεταλλευόμαστε αλλά να τα προστατεύουμε από βλάβη και απειλή, να τα διασώζουμε. Το οικείν έτσι μας διανοίγει σε μια αυθεντική και όχι υπολογιστική σχέση με τα πράγματα· σε μια οικείωση, γειτνίαση, συνεύρεση με αυτά και όχι απομάκρυνση, αποστασιοποίηση ή καταναλωτική απληστία. Εν τέλει, τούτο είναι που ομο-λογεί την αλήθεια του Είναι: με τον τρόπο του φείδεσθαι συλ(ν)-λέγει τα πράγματα, ήτοι συγκεντρώνει τα τέσσερα στοιχεία: γη, ουρανό, θεότητες και θνητούς σε ένα ενιαίο όλο»[6].
--------------------------
[1] Heidegger-Η Ερμηνευτική της Ανθρώπινης Ύπαρξης. Εκδ. Διανόηση: Αθήνα 2021, σσ. 229-230.

[2] Για το πώς εννοεί τον μεταστοχασμό ο Χάιντεγκερ βλ. GA (Gesamtausgabe) 40, 126.

[3] Διεξοδική ανάλυση αυτού του σπουδαίου δοκιμίου βλ. στο: M. Heidegger-ερμηνευτική της ανθρώπινης ύπαρξης, ό.π., σσ. 228 κ.εξ.

[4] M. Heidegger ό.π., σ. 265 κ.εξ.

[5] M. Heidegger-Ερμηνευτική … ό.π., σ. 247.

[6] Ό.π., σ. 273.