money therapy

Τα οικονομικά μας και ο τρόπος που τα διαχειριζόμαστε μπορούν να επηρεάσουν τόσο την ψυχική όσο και τη σωματική μας υγεία. Μήπως ήρθε η στιγμή να μπούμε σε πρόγραμμα; Αρέσουν σε όλους μας, ακόμα και σε αυτούς που ισχυρίζονται ότι τους αφήνουν παγερά αδιάφορους, μας κάνουν τη ζωή ευκολότερη, και παρά το ότι πολλοί σπεύδουμε να τονίσουμε ότι δεν φέρνουν την ευτυχία, ο διαχρονικά διδακτικός νομπελίστας ιρλανδός θεατρικός συγγραφέας Tζορτζ Μπέρναρντ Σω σημειώνει ότι αυτό ισχύει όταν ανήκουν σε άλλους.

Ο λόγος, βέβαια, για τα χρήματα, που πάντα απασχολούσαν και απασχολούν τους ανθρώπους και που σήμερα πια που η οικονομική κρίση με τον έναν ή τον άλλον τρόπο έχει χτυπήσει την πόρτα όλων μας ήρθε ο καιρός να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας μαζί τους. Πώς;

Η κρίση βλάπτει την ψυχολογία: Όλοι -είτε προερχόμαστε από χώρους που έχει ακουμπήσει η κρίση είτε από χώρους που έχουν μείνει ανέπαφοι ακόμα- νιώθουμε οικονομική ανασφάλεια τα τελευταία χρόνια. Αυτό συμβαίνει επειδή αισθανόμαστε ότι δεν έχουμε πλήρως τον έλεγχο πάνω στα οικονομικά μας και στο τι πρόκειται να συμβεί. Έτσι, είμαστε όλοι πιο συγκρατημένοι και πιο αγχωμένοι για το μέλλον. Πλέον, η οικονομική ανασφάλεια ανήκει σε μία κατηγορία αυτονόητων και δεδομένων προβληματισμών, όπως είναι για παράδειγμα η υπαρξιακή κρίση ή τα ζητήματα υγείας.
Μάλιστα, πολλές φορές νιώθουμε ότι χάνουμε την ταυτότητά μας και την αξία μας όταν δεν μπορούμε να προσφέρουμε οικονομικά, καθώς στις μέρες μας καθοριζόμαστε πιο πολύ από αυτό που έχουμε παρά από αυτό που είμαστε. Επίσης, έχουμε συνηθίσει στις ανέσεις που φέρνουν τα χρήματα. Το πρόβλημα, βέβαια, δεν είναι η ανάγκη μας και η αγωνία μας να έχουμε χρήματα, αφού αυτό είναι φυσιολογικό. Άλλωστε, σύμφωνα με την επικρατέστερη ιεράρχηση των ανθρωπίνων αναγκών, που είναι γνωστή ως Πυραμίδα των Αναγκών, στη βάση της Πυραμίδας βρίσκεται η ανάγκη της επιβίωσης.
Το να έχουμε φαγητό, θέρμανση και να καλύπτουμε τις βασικές μας ανάγκες με τα χρήματα έχει να κάνει με την επιβίωσή μας. Συνεπώς είναι λογικό και φυσιολογικό να έχουμε αγωνία -μέχρι ενός βαθμού- για τα χρήματα. Αν όμως θεωρούμε ότι τα λεφτά καθορίζουν την αξία μας, τότε αποκτούν και μία ψυχολογική σημασία, οπότε ξεφεύγουμε από την ανάγκη επιβίωσης και προχωρούμε σε ανώτερες ανάγκες που έχουν να κάνουν με την αξία, την ικανότητα κ.λπ.

Τι θα μας πει ο ψυχολόγος: Για να διατηρήσουμε την ψυχική μας ισορροπία στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, αλλά και για να αποκτήσουμε μία υγιή σχέση με τα χρήματα, θα πρέπει:
* Να προσπαθήσουμε να ελέγξουμε, και αν χρειάζεται να ξεπεράσουμε, τα πρώιμα βιώματά μας (π.χ. ότι περάσαμε στερημένη παιδική ηλικία), που συμβάλλουν στη δημιουργία κάποιων βασικών αντιλήψεων για τη ζωή και κατ’ επέκταση για τα χρήματα, αλλά και για την αξία μας σε σχέση με τα χρήματα (μπορεί, για παράδειγμα, να έχουμε την πεποίθηση ότι αξίζουμε μόνο ανάλογα με τα λεφτά που βγάζουμε ή ότι αν μείνουμε χωρίς λεφτά θα καταστραφούμε κ.λπ.).
* Να αναρωτηθούμε πού τοποθετούμε τα χρήματα ως προς τις ανάγκες μας, τις ψυχικές και τις κοινωνικές.
* Να αποκτήσουμε μια πιο υγιή αντίληψη σε σχέση με τα χρήματα, δίνοντας σημασία στις ικανότητές μας, στα επιτεύγματά μας, στις σχέσεις μας και όχι στην εφήμερη αξία που μας δίνουν τα χρήματα.
* Να απεξαρτηθούμε από τον καταναλωτισμό.
* Να ελέγξουμε την ασφάλεια που μας προσφέρουν τα χρήματα. Ας αναλογιστούμε: Τα χρειαζόμαστε για να καλύψουν τις βασικές μας ανάγκες ή για να νιώθουμε ασφάλεια του τύπου «Αν θελήσω να αλλάξω σπίτι, θα έχω την οικονομική δυνατότητα»; Αυτό που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι ότι είναι πιθανό ένας άνθρωπος να μην αισθάνεται ποτέ ασφαλής με τα χρήματα που έχει.
* Να απευθυνθούμε σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας αν νιώθουμε ότι η σχέση μας με τα χρήματα είναι πολύ προβληματική, αν για παράδειγμα ο οικονομικός φόβος που όλοι έχουμε αυτήν την εποχή σε εμάς είναι τόσο έντονος και επηρεάζει τόσο τη ζωή μας, που αγγίζει τη φοβία.

Τι θα μας πει ο οικονομολόγος
* Θέτουμε στόχους:  Τι δυσκολότερο στην περίοδο της κρίσης από το να καταφέρουμε να αποταμιεύσουμε κάποια χρήματα.  Χρειάζεται να κάνουμε κάποια αλλαγή ή ακόμα καλύτερα αλλαγές που θα μας βοηθήσουν να εξοικονομήσουμε χρήματα (π.χ. να σταματήσουμε το κάπνισμα ή να παίρνουμε φαγητό από το σπίτι μαζί μας στη δουλειά αντί να παραγγέλνουμε απέξω). Παρ’ όλα αυτά, αν δεν έχουμε θέσει έναν ξεκάθαρο στόχο στο μυαλό μας, τον οποίο να επαναλαμβάνουμε στον εαυτό μας συχνά, δεν θα καταφέρουμε να κρατήσουμε αυτά τα χρήματα στην άκρη. Χρειάζεται, δηλαδή, να έχουμε εξηγήσει στον εαυτό μας λεπτομερώς τι τα θέλουμε.
Για να το πετύχουμε, μπορούμε να κάνουμε το εξής: Φανταζόμαστε ότι έχουμε κερδίσει το λαχείο. Στη συνέχεια, φτιάχνουμε μια λεπτομερή λίστα με το τι θα θέλαμε να κάνουμε αυτά τα χρήματα. Όχι τι θα μας έλεγαν οι άλλοι να τα κάνουμε, π.χ. να αγοράσουμε ένα σπίτι ή να τα επενδύσουμε, ή πώς θα εντυπωσιάζαμε τους άλλους, π.χ. αγοράζοντας ένα ακριβό αυτοκίνητο, αλλά τι θα θέλαμε εμείς στην πραγματικότητα. Αν βρούμε ποια είναι αυτά τα λίγα πράγματα που αγοράζονται με χρήματα και θα μας έκαναν πιο ευτυχισμένους, θα μπορέσουμε να θέσουμε στόχους, ώστε να καταφέρουμε να αποταμιεύσουμε.

* Σταματάμε τις πιστωτικές κάρτες: Έρευνες έχουν δείξει ότι θα ξοδέψουμε 75% περισσότερα χρήματα αν χρησιμοποιήσουμε πιστωτική κάρτα αντί για μετρητά. Αυτό συμβαίνει επειδή η κάρτα έχει κατά κάποιον τρόπο μία μη πραγματική υπόσταση, αφού πληρώνουμε και νιώθουμε ότι δεν δίνουμε πράγματι χρήματα εκείνη τη στιγμή και επίσης καθώς είναι ένας γρήγορος τρόπος πληρωμής δεν το σκεφτόμαστε καλά πριν προχωρήσουμε με τις αγορές.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε θεωρώντας τα λεφτά που πληρώνουμε με την πιστωτική ως χρήματα που θα δουλέψουμε υπερωρίες για να τα βγάλουμε. Όσο πιο δύσκολα χρήματα τα θεωρούμε στο μυαλό μας τόσο πιο πολύ θα σκεφτούμε πριν τα ξοδέψουμε. Αν συνηθίζουμε να ψωνίζουμε στο Ίντερνετ, καλό είναι να το σταματήσουμε. Άλλωστε, είναι πιο εύκολο να χαλάμε περισσότερα όταν ψωνίζουμε διαδικτυακά, ειδικά αν στις διάφορες ιστοσελίδες υπάρχουν ήδη καταχωρισμένα τα στοιχεία μας.

*Δεν τσακωνόμαστε για τα οικονομικά: Συχνά διαλέγουμε ή μας τυχαίνει να βρίσκουμε συντρόφους που είναι ακριβώς το αντίθετο από εμάς όσον αφορά στην οικονομική μας φιλοσοφία. Το πιο συνηθισμένο λάθος που κάνουμε, κυρίως όταν συζούμε με κάποιον ή έχουμε οικογένεια και πρέπει να αντιμετωπίσουμε την καθημερινότητα, είναι να τσακωνόμαστε πολύ και έντονα για τα οικονομικά.
Αντί να τσακωνόμαστε, είναι σκόπιμο να προσπαθήσουμε να συνεργαστούμε για να διαχειριστούμε καλύτερα τα οικονομικά της οικογένειας και να δούμε ως πρόκληση αυτήν τη νέα οικονομική κατάσταση. Επίσης, θα μας βοηθήσει να συζητήσουμε για τα χρήματα, την αξία που έχουν για εμάς, τον ρόλο που έπαιζαν στην οικογένειά μας όταν μεγαλώναμε, ποιοι είναι οι φόβοι μας σχετικά με αυτά, ποιες ανάγκες νιώθουμε ότι μας καλύπτουν κ.λπ., ώστε να βρούμε τη χρυσή τομή ανάμεσα στις ανάγκες και τις αντιλήψεις του καθενός μας. Η συμβουλή που επίσης δίνουν οι ειδικοί στα ζευγάρια είναι να θέσουν κοινούς οικονομικούς στόχους και να προσπαθήσουν να τους επιτύχουν μαζί, σε συνεργασία, όπως θα πρέπει να κάνουν σε όλους τους τομείς της κοινής τους ζωής.

* Προσπαθούμε να βγάλουμε περισσότερα: Πρόκειται για μία συμβουλή που δίνουν όσοι γνωρίζουν καλά από οικονομικά, αφού όταν έχουμε οικονομικά προβλήματα μια καλή ιδέα είναι να εστιάσουμε στο να βγάλουμε περισσότερα χρήματα αντί να προσπαθούμε να ξοδεύουμε λιγότερα, που συχνά είναι πολύ δύσκολο. Πώς θα τα καταφέρουμε: Δυστυχώς στις μέρες μας, και δεδομένης της οικονομικής κρίσης, είναι πολύ δύσκολο να μπορέσουμε να εφαρμόσουμε αυτήν τη συμβουλή.

*Χαλαρώνουμε: Όταν σκεφτόμαστε τα οικονομικά μας, είμαστε αγχωμένοι, και αυτό βέβαια είναι φυσιολογικό, αλλά οι οποιουδήποτε τύπου συναισθηματισμοί δεν βοηθούν όταν έχουμε να κάνουμε με οικονομικά ζητήματα. Είναι σκόπιμο να ξεκουραστούμε, να χαλαρώσουμε, να πάμε μια βόλτα, να ακούσουμε μουσική και μετά να κοιτάξουμε τους λογαριασμούς και τα οικονομικά μας, ώστε να είμαστε όσο πιο ήρεμοι γίνεται. Αλλιώς δεν θα σκεφτούμε λογικά, απλώς θα πανικοβληθούμε. Μια καλή ιδέα θα ήταν να ορίσουμε μία ημέρα την εβδομάδα στην οποία θα ασχολούμαστε με τα οικονομικά μας θέματα και τη διευθέτησή τους.

* Αναζητούμε τη σωστή συμβουλή: Αν είμαστε υπερχρεωμένοι ή/και νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να διαχειριστούμε την κατάσταση, είναι πολύ πιθανό να μην μπορούμε πράγματι να βρούμε μόνοι μας την άκρη και να νιώθουμε όλο και χειρότερα.  Είναι σκόπιμο να ζητήσουμε βοήθεια από κάποιον ειδικό στα οικονομικά, ίσως και από έναν δικηγόρο ή ανεξάρτητο οργανισμό, που θα μας βοηθούσε να διαπραγματευτούμε και να διευθετήσουμε τα χρέη μας. Όσο περισσότερο βαθαίνει η οικονομική κρίση, τόσο πιο πολλοί επαγγελματίες (π.χ. δικηγόροι) ασχολούνται με την καθοδήγηση πολιτών για να ξεφύγουν από τα χρέη και τα οικονομικά προβλήματα.

Οδηγίες προς σπάταλους και μη: Αν το πρόβλημά μας είναι ότι δεν μπορούμε με τίποτε να καταφέρουμε να βάλουμε φρένο στα όσα ξοδεύουμε λόγω της προσωπικότητάς μας, θα βοηθηθούμε αν:
1. Καταγράφουμε σε ημερολόγιο εσόδων-εξόδων καθετί που ξοδεύουμε και την αιτιολογία.
2. Κρατάμε ένα συγκεκριμένο ποσό στο πορτοφόλι μας.
3. Πληρώνουμε μόνο με ρευστό.
4. Αποφεύγουμε τις πιστωτικές κάρτες.
5. Δεν πηγαίνουμε στα μαγαζιά.
6. Εκπαιδευόμαστε ώστε να προτιμάμε τις πιο συμφέρουσες επιλογές.
7. Δεν έχουμε πρόσβαση στο Ίντερνετ και στις αγορές μέσω αυτού.
8. Φτιάχνουμε μία φορά τον μήνα λίστα με το τι χρειαζόμαστε και δεν ψωνίζουμε περισσότερα.
9. Κάνουμε κάτι διαφορετικό κάθε φορά που θέλουμε να ψωνίσουμε, π.χ. να πηγαίνουμε για τρέξιμο.
10 . Καταγράφουμε τι νιώθουμε όταν ξοδεύουμε.
Αν πάλι το πρόβλημά μας είναι ακριβώς το αντίθετο, ότι είμαστε δηλαδή πολύ «σφιχτοί» και θέλουμε να αλλάξουμε αυτό το χαρακτηριστικό μας, θα πρέπει να ψάξουμε ποια ιδέα μάς έρχεται στο μυαλό κάθε φορά που αποφασίζουμε να μην ξοδέψουμε κάτι. Στη συνέχεια, χρειάζεται να ακυρώσουμε αυτήν την ιδέα και να τολμήσουμε να ξοδέψουμε κάτι παραπάνω από αυτό που θα φανταζόμασταν. Ο στόχος είναι να δούμε τις επιπτώσεις και να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν θα είναι τόσο τρομερές.

Πως ένα φρούτο ονομάζεται λαχανικό;

Με δικαστική απόφαση ένα φρούτο, ονομάζεται λαχανικό και ένα βότανο, φρούτο

Σίγουρα οι σύγχρονες τροφές δίνουν μια νότα ευχαρίστησης στην ζωή μας, και ξεφεύγουν κατά πολύ του αρχικού και μοναδικού τους ρόλου, που είναι, η συντήρηση του σώματος, της ψυχής με το να δίνουν ΕΝΕΡΓΕΙΑ στον άνθρωπο που τις καταναλώνει. Αλλά φευ.
Ο άνθρωπος (λέμε τώρα) με δικαστική απόφαση… ονομάζει λαχανικό ένα φρούτο και φρούτο ένα βότανο.  Η τροφή είναι υπερδιπλάσια του πληθυσμού της γης και κατά πολύ περισσότερο άχρηστη για την υγεία του, από ότι ήταν τον 20ο ή τον 19ο αιώνα και πάει λέγοντας.
1. Η σοκολάτα γάλακτος εφευρέθηκε από τον Daniel Peter, ο οποίος πούλησε την ιδέα στον γείτονά του Henri Nestlé. ΟΥΠΣ!
2. Για να παράγουν ένα κιλό μέλι, οι μέλισσες πρέπει να επισκεφθούν 4 εκατομμύρια λουλούδια και να διανύσουν απόσταση ίση με 4 φορές τον γύρο της Γης
3. Το παλαιότερο εστιατόριο στον κόσμο, το οποίο λειτουργεί ακόμα, είναι το «St. Peter’s Stiftskeller» στο Σάλτσμπουργκ της Αυστρίας. Ξεκίνησε ως μοναστήρι που είχε μια ταβέρνα για τους ταξιδιώτες το 803 μ.κ.ε
4. Τα τρία τέταρτα των αλιευμάτων μπορούν να καταναλωθούν ως τροφή. Το υπόλοιπο χρησιμοποιείται για την παραγωγή προϊόντων όπως κόλλα, σαπούνι, μαργαρίνη και λίπασμα. Πιθανόν κι από αυτό που καταναλώνει ο άνθρωπος τα ίδια συστατικά παίρνει.
5. Η πιο ακριβή μαρμελάδα στον κόσμο είναι η «Confiture de groseilles». Είναι μαρμελάδα από φραγκοστάφυλο και είναι συνταγή του 14ου αιώνα. Παράγεται στην μικροσκοπική γαλλική πόλη Bar-le-Duc. Γευστικότατη μα και ακριβότατη.
6. Τον Σεπτέμβριο του 1999 ο Dustin Philips από τις ΗΠΑ έκανε παγκόσμιο ρεκόρ Guinness με την κατανάλωση ενός μπουκαλιού 400ml σάλτσας ντομάτας με ένα καλαμάκι μέσα σε 33 δευτερόλεπτα.
7. 28gr σοκολάτας περιέχουν, περίπου, 20 mg καφεΐνης.
8. Σύμφωνα με τη γλώσσα των βοτάνων, η μπανάνα είναι βότανο και η ντομάτα είναι φρούτο. Με βάση δικαστική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Η.Π.Α. το 1893, η ντομάτα ανακηρύχθηκε λαχανικό. ΧΑ!
9. Οι μπανάνες είναι το δημοφιλέστερο φρούτο παγκοσμίως μετά τις ντομάτες. Στις δυτικές χώρες, θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύουν το 6% των συνολικών πωλήσεων ενός σούπερ μάρκετ.
10. Υπάρχουν πάνω από 15.000 ποικιλίες ντομάτας, μαζί με τα υβρίδια και τις μεταλλαγμένες.
11. Τα τελευταία 40 χρόνια η παραγωγή τροφίμων αυξήθηκε ταχύτερα από τον πληθυσμό. Μετά μιλάνε για υποσιτισμό και πείνα. !
12. Ο αριθμός των ανθρώπων που πέθαναν από την πείνα τα τελευταία 25 χρόνια του 20ου αιώνα, είναι μικρότερος από τον αριθμό των ανθρώπων που πέθαναν από την πείνα τα τελευταία 25 χρόνια του 19ου αιώνα.
13. Κατά τον Μεσαίωνα, η ζάχαρη ήταν είδος πολυτελείας και κόστιζε 9 φορές όσο το γάλα. Γι αυτό ήταν υγιέστεροι τότε οι άνθρωποι.
14. Πάνω από το 90% των ψαριών αλιεύονται στο βόρειο ημισφαίριο.
15. Το κρασί πωλείται σε φιμέ μπουκάλια γιατί χαλάει όταν εκτίθεται στο φως. Όπως και τα αιθέρια έλαια.
16. Περίπου ένα δισεκατομμύριο σαλιγκάρια σερβίρονται στα εστιατόρια ετησίως.
17. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα που ανέλαβε η MIND μεταξύ των ανθρώπων που πάσχουν από κατάθλιψη, πολλοί από αυτούς αισθάνονται πολύ καλύτερα αφού φάνε μια μπανάνα. Αυτό συμβαίνει επειδή μπανάνες περιέχουν τρυπτοφάνη, ένα είδος πρωτεΐνης που το σώμα μετατρέπει σε σεροτονίνη, γνωστή για να σας κάνει να χαλαρώσετε, να βελτιωθεί τη διάθεση σας και γενικά σας κάνει να αισθανθείτε πιο ευτυχισμένοι. Της τρυπτοφάνης όμως είναι αυστηρά ελεγχόμενη η διάθεση της.
Κάποιοι, ποιοί άραγε δεν θέλουν τους ανθρώπους χαρούμενους;

Οι θρησκείες ιδρύθηκαν από ανθρώπους που είχαν την αναίδεια ν' αποκαλούνται αντιπρόσωποι του Θεού

 «Η ιστορία μας διδάσκει ότι όλες οι θρησκείες ιδρύθηκαν με τη βοήθεια της άγνοιας των εθνών, και από ανθρώπους οι οποίοι είχαν την αναίδεια ν” αποκαλούνται αντιπρόσωποι του Θεού.»
«Αν παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του ανθρώπινου νου, θα δούμε ότι η θεολογία φρόντισε να μην επεκτείνει τα όριά του.

Άρχισε λέγοντας παραμύθια, τα οποία διατεινόταν ότι ήταν ιερές αλήθειες, τα ενίσχυσε με ποιήματα, γεμάτα ευφάνταστα πράγματα και παιδαριώδεις ιστορίες· τον διασκέδαζε μόνο με τους θεούς και τ” απίστευτα κατορθώματά τους, εν ολίγοις, η θρησκεία μεταχειρίστηκε πάντα τους ανθρώπους σαν να ήταν παιδιά, που τα έβαζε να κοιμηθούν λέγοντάς τους παραμύθια, τα οποία η θρησκεία θέλει ακόμα να περάσει ως αλάνθαστες αλήθειες.

Αν οι αντιπρόσωποι των θεών έκαναν καμιά φορά κάποιες χρήσιμες ανακαλύψεις, φρόντιζαν πάντα να τις κρύβουν μέσα σε αινίγματα και να τις περιβάλλουν με σκοτάδια μυστηρίου.

Οι Πυθαγόρες και οι Πλάτωνες, για ν” αποκτήσουν κάποιες ανώφελες γνώσεις, αναγκάστηκαν να προσπέσουν στους ιερείς, να μυηθούν στα μυστήριά τους, να υποβληθούν στις δοκιμασίες που τους επέβαλλαν. Μόνο με αυτό το κόστος τους επιτράπηκε να πάρουν από την πηγή των μετουσιωμένων ιδεών τους, αποπλανώντας έτσι ακόμα εκείνους που μαγεύονται με το ακατανόητο. Ήταν ανάμεσα σε Ινδούς, Αιγύπτιους και Χαλδαίους ιερείς, ήταν σε σχολές αυτών των φαντασιοκόπων, ενδιαφερομένων να εκθρονίσουν την ανθρώπινη λογική, όπου η φιλοσοφία αναγκάστηκε να δανειστεί τις πρώτες της γνώσεις. Σκοτεινή ή ψεύτικη στις αρχές της, ανάκατη με ιστορίες και παραμύθια, φτιαγμένη μόνο για να παραπλανήσει τη φαντασία, η φιλοσοφία προόδευσε ταλαντευόμενη, και αντί να φωτίσει το νου, τον τύφλωσε, στρέφοντάς τον μακριά από τα πραγματικά χρήσιμα πράγματα.

Οι θεολογικές θεωρίες και μυστικιστικές ονειροπολήσεις των αρχαίων αποτελούν, ακόμα και σήμερα, κατά μέγα μέρος τους νόμους του φιλοσοφικού κόσμου. Υιοθετημένες από τη σύγχρονη θεολογία, σχεδόν δεν μπορούμε να παρεκκλίνουμε από αυτές χωρίς να μας πούνε αιρετικούς· μας διασκεδάζουν με αιθέρια όντα, πνεύματα, αγγέλους, δαιμόνια, τελώνια, και άλλα φαντάσματα, τα οποία αποτελούν το αντικείμενο των βαθύτερων στοχαστών μας και τη βάση της μεταφυσικής, μιας αφηρημένης και άχρηστης επιστήμης, στην οποία επί χιλιάδες χρόνια έχουν αφοσιωθεί μάταια οι μεγαλύτερες ιδιοφυΐες. Έτσι, υποθέσεις που εφεύραν κάποιοι φαντασιοκόποι από τη Βαβυλωνία και τη Μέμφιδα, εξακολουθούν να είναι η βάση μιας επιστήμης την οποία θεοποιούν για τον σκοταδισμό που κάνει να περάσει σαν θαυματουργός και θείος.

Οι πρώτοι νομοθέτες των εθνών ήταν ιερείς· οι πρώτοι μυθολόγοι και ποιητές ήταν ιερείς, οι πρώτοι φιλόσοφοι ήταν ιερείς· οι πρώτοι γιατροί ήταν ιερείς. Η επιστήμη στα χέρια τους έγινε κάτι ιερό, απαγορευμένο στους ασεβείς· μιλούσαν μόνο με αλληγορίες, εμβλήματα, αινίγματα και διφορούμενες προφητείες: κατάλληλοι τρόποι να διεγείρουν την περιέργεια, να υποκινήσουν τη φαντασία, και ιδιαίτερα να εμπνεύσουν στους αδαείς έναν ιερό σεβασμό γι” αυτούς που εκείνοι νόμιζαν εντεταλμένους του ουρανού, ικανούς να διαβάσουν το πεπρωμένο της Γης, και που με παρρησία υποκρίνονταν ότι ήταν όργανα της θεότητας.»

Από την διαθήκη του Ιερέα Ζάν Μελιέ.«Δεν υπάρχει θεός» (1664-1729)

Το σέβας

«Μαζί του αυτός έφερε στους ανθρώπους, το σέβας και την απαίτηση για δικαιοσύνη»  

Ο Πρωταγόρας είναι διάλογος του Πλάτωνα, που γράφτηκε στην πρώτη σωκρατική περίοδο της συγγραφικής του δραστηριότητας και αναφέρεται στους ηθικούς κινδύνους που ελοχεύουν για όσους νέους υποστούν την παιδαγωγική επίδραση των σοφιστών. Τόπος του διαλόγου είναι το σπίτι του πλουσίου Αθηναίου Καλλία, ο οποίος φιλοξενούσε τον σοφιστή και φιλόσοφο Πρωταγόρα.

“Κι αφού πια ο άνθρωπος πήρε και κάποιο θεϊκό μερίδιο -πρώτα πρώτα από αυτή τη συγγένεια που έχει με τον θεό- υπήρξε το μόνο πλάσμα που αναγνώρισε θεούς και πάντα νοιαζόταν να στήνει βωμούς και αγάλματα των θεών.

Παράλληλα κατάρτισε νωρίς γλώσσα και πλήθος λέξεις με την τεχνική του ικανότητα κι επινόησε οικοδομήματα και φορέματα και υποδήματα και κλινοσκεπάσματα και τους πόρους διατροφής του από προϊόντα της γης.

Οι άνθρωποι λοιπόν στην αρχή, εφοδιασμένοι με αυτά τα μέσα, ζούσαν διάσπαρτοι και πολιτείες δεν υπήρχαν. Έτσι αφανίζονταν από τα θηρία, γιατί, όπως ήταν παντού σκορπισμένοι, έμεναν παντού πιο αδύναμοι εμπρός σ’ αυτά.

Η παραγωγική τους τεχνική εξάλλου τους ήταν βέβαια εξυπηρετική αρκετά για συντήρηση, αλλά δεν τους εξυπηρετούσε για τον πόλεμο με τα θηρία. Γιατί δεν είχαν ακόμα την πολιτική τέχνη, της οποίας μέρος αποτελεί η πολεμική τέχνη.

Επιδίωκαν λοιπόν να συγκεντρώνονται και να προστατεύονται μέσα σε πόλεις που έκτιζαν.

Έτσι, σε όποια ευκαιρία συγκεντρώθηκαν, έκαναν αδικίες ο ένας στον άλλον, μια και δεν είχαν την τέχνη της πολιτικής οργάνωσης, με αποτέλεσμα πάλι να διασπώνται και να χάνονται.

Ο Δίας τότε ανησύχησε για το είδος μας μήπως και χαθεί ολόκληρο, και στέλνει τον Ερμή.

Μαζί του αυτός έφερε στους ανθρώπους το σέβας και την απαίτηση για δικαιοσύνη, ώστε να αποτελέσουν δυνάμεις συγκρότησης των πολιτειών και συνεκτικούς δεσμούς ανθρώπινης φιλίας.

Τότε ο Ερμής ρωτάει τον Δία να του πει με τι τρόπο τέλος πάντων θα έδινε στους ανθρώπους τη δικαιοσύνη και το σέβας.

“Με ποιον από τους δύο τρόπους;

Έτσι όπως είναι κατανεμημένες οι τέχνες, αυτό τον καταμερισμό να κάνω κι εδώ;

Κι ο καταμερισμός είναι ο εξής: ένας έχει για ειδικότητα του την ιατρική και εξυπηρετεί πολλούς μη ειδικούς. Έτσι κάνουν και όσοι άλλοι προσφέρουν στο κοινό την εργασία τους.

Ώστε και τη δικαιοσύνη και τον σεβασμό με τέτοιον τρόπο να θεσμοθετήσω ανάμεσα στους ανθρώπους ή να κάνω τη μοιρασιά σε όλους;”

“Σε όλους”, είπε ο Δίας, “και όλοι να πάρουν μέρος.

Γιατί πολιτείες δε θα μπορούσαν να σχηματιστούν, αν στους θεσμούς αυτούς μετείχαν λίγοι, όπως γίνεται σε άλλες τέχνες.

Και θέσπισέ τους ακόμα έναν νόμο από μένα: όποιος δεν είναι ικανός να συμμετέχει στην τήρηση του σεβασμού και της δικαιοσύνης, να θανατώνεται ως νοσηρό στοιχείο της πολιτείας”.

(Πλάτων, Πρωταγόρας, κεφ. 12,322 b-c)

[ἐπειδὴ δὲ ὁ ἄνθρωπος θείας μετέσχε μοίρας, πρῶτον μὲν διὰ τὴν τοῦ θεοῦ συγγένειαν ζῴων μόνον θεοὺς ἐνόμισεν, καὶ ἐπεχείρει βωμούς τε ἱδρύεσθαι καὶ ἀγάλματα θεῶν: ἔπειτα φωνὴν καὶ ὀνόματα ταχὺ διηρθρώσατο τῇ τέχνῃ, καὶ οἰκήσεις καὶ ἐσθῆτας καὶ ὑποδέσεις καὶ στρωμνὰς καὶ τὰς ἐκ γῆς τροφὰς ηὕρετο. οὕτω δὴ παρεσκευασμένοι κατ᾽ ἀρχὰς ἄνθρωποι ᾤκουν σποράδην, πόλεις δὲ οὐκ ἦσαν: ἀπώλλυντο οὖν ὑπὸ τῶν θηρίων διὰ τὸ πανταχῇ αὐτῶν ἀσθενέστεροι εἶναι, καὶ ἡ δημιουργικὴ τέχνη αὐτοῖς πρὸς μὲν τροφὴν ἱκανὴ βοηθὸς ἦν, πρὸς δὲ τὸν τῶν θηρίων πόλεμον ἐνδεής πολιτικὴν γὰρ τέχνην οὔπω εἶχον, ἧς μέρος πολεμική ἐζήτουν δὴ ἁθροίζεσθαι καὶ σῴζεσθαι κτίζοντες πόλεις: ὅτ᾽ οὖν ἁθροισθεῖεν, ἠδίκουν ἀλλήλους ἅτε οὐκ ἔχοντες τὴν πολιτικὴν τέχνην, ὥστε πάλιν σκεδαννύμενοι διεφθείροντο.

Ζεὺς οὖν δείσας περὶ τῷ γένει ἡμῶν μὴ ἀπόλοιτο πᾶν, Ἑρμῆν πέμπει ἄγοντα εἰς ἀνθρώπους αἰδῶ τε καὶ δίκην, ἵν᾽ εἶεν πόλεων κόσμοι τε καὶ δεσμοὶ φιλίας συναγωγοί. ἐρωτᾷ οὖν Ἑρμῆς Δία τίνα οὖν τρόπον δοίη δίκην καὶ αἰδῶ ἀνθρώποις: πότερον ὡς αἱ τέχναι νενέμηνται, οὕτω καὶ ταύτας νείμω; νενέμηνται δὲ ὧδε: εἷς ἔχων ἰατρικὴν πολλοῖς ἱκανὸς ἰδιώταις, καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοί: καὶ δίκην δὴ καὶ αἰδῶ  οὕτω θῶ ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἢ ἐπὶ πάντας νείμω; ἐπὶ πάντας, ἔφη ὁ Ζεύς, καὶ πάντες μετεχόντων: οὐ γὰρ ἂν γένοιντο πόλεις, εἰ ὀλίγοι αὐτῶν μετέχοιεν ὥσπερ ἄλλων τεχνῶν: καὶ νόμον γε θὲς παρ᾽ ἐμοῦ τὸν μὴ δυνάμενον αἰδοῦς καὶ δίκης μετέχειν κτείνειν ὡς νόσον πόλεως.]

Οι Αραβες για τις Σταυροφορίες

Με τη λέξη σταυροφορίες (crusades) εννοούμε τις εκστρατείες που έγιναν το Μεσαίωνα (8 εκστρατείες από το 1095 έως το 1291) από τους χριστιανούς της Δυτικής Ευρώπης με σκοπό την «απελευθέρωση των αγίων τόπων.»

Κάθε φορά που θυμόμαστε τη λέξη σταυροφορία μας έρχονται στο νου διηγήσεις χριστιανών σταυροφόρων, ιστορικών και περιηγητών, σύμφωνα με τους οποίους οι εκστρατείες αυτές είχαν σαν σκοπό να απελευθερώσουν την Ιερουσαλήμ από τους άπιστους, έτσι ώστε οι χριστιανοί ελεύθερα να πηγαίνουν να προσκυνούν τους  άγιους τόπους. Γι’ αυτό άλλωστε η λέξη «σταυροφορία» στο χριστιανικό λεξιλόγιο δηλώνει κάτι το θετικό, το συνασπισμό των ανθρώπων για καλό σκοπό.

Όμως οι καταστροφές, οι σφαγές (μουσουλμάνων, ορθόδοξων και εβραίων), το πλιάτσικο και η δημιουργία αποικιακών κρατών στην περιοχή τι σχέση έχουν με τον ωραίο και ρομαντικό σκοπό της απελευθέρωσης των αγίων τόπων; Οι βιαιότητες και οι ωμότητες ήταν τέτοιας έκτασης, ώστε ο φόβος και το μίσος, που προκάλεσαν στους Άραβες και στους άλλους μουσουλμανικούς λαούς της περιοχής, να διατηρείται μέχρι τις μέρες μας (π.χ. η εισβολή στο Ιράκ αποκλήθηκε από πολλούς Άραβες νέα σταυροφορία). Άλλωστε οι σταυροφορίες είναι η απαρχή των συγκρούσεων του χριστιανικού με το μουσουλμανικό κόσμο. Ενδιαφέρον έχει να δούμε πώς παρουσιάζουν οι Άραβες, αυτοί που ζούσαν εκεί και κατακτήθηκαν από τους σταυροφόρους, τους φράγγους εισβολείς, βάρβαρους κανίβαλους, τις εκστρατείες αυτές και που οι απόψεις τους δε συμπίπτουν καθόλου με αυτές των Δυτικών.

Η 1η σταυροφορία ή αλλιώς φράγγικη εισβολή, (με την οποία θα ασχοληθούμε στο παρόν άρθρο) ξεκίνησε τυπικά με τη Σύνοδο του Κλερμόν το Νοέμβριο του 1095. Νωρίτερα (την άνοιξη του 1095) ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου, Αλέξιος Α΄ Κομνηνός  είχε ζητήσει βοήθεια από τον Πάπα, γιατί οι Σελτζούκοι Τούρκοι, με τη νίκη τους στο Μάτζικερτ το 1071, είχαν κατακτήσει τη Μ. Ασία. Ο Πάπας Ουρβανός Β΄ κήρυξε τον ιερό πόλεμο της Χριστιανοσύνης κατά των απίστων, για την απελευθέρωση των Αγίων Τόπων, υποσχόμενος σε όσους θα συμμετείχαν στην εκστρατεία ευλογία της Εκκλησίας, άφεση αμαρτιών, αναστολή των χρεών τους και προστασία της περιουσίας τους κατά το διάστημα της απουσίας τους.

Όσοι πήγαιναν θα έραβαν ένα κόκκινο σταυρό στο ένδυμά τους. Η ανταπόκριση ήταν τεράστια, γι’ αυτό δίπλα από τους ιππότες –πολεμιστές υπήρχε πλήθος απλών, μάλλον ανεπιθύμητων, ανθρώπων. Μετείχαν κυρίως Γάλλοι και Ιταλοί και όχι Άγγλοι, γιατί είχαν υποστεί τη Νορμανδική  κατάκτηση το 1066, ούτε Ισπανοί, γιατί είχαν προβλήματα με τις αραβικές επιδρομές από την Αφρική, αλλά ούτε και Γερμανοί, γιατί είχαν εμφύλιες συγκρούσεις.

Οι Άραβες ιστορικοί και χρονικογράφοι μιλούν για «φράγκικο πόλεμο» ή «φράγκικες εισβολές». Ανάλογα με τις περιοχές, τους συγγραφείς και τις περιόδους, τους Δυτικούς και κυρίως τους Φράγκους οι Άραβες τους αναφέρουν με διαφορετικές λέξεις: Φαράνζ, Φαρανζάτ, Ινφράνζ, Ιφρανζάτ, Φρανζ. Οι σταυροφόροι εκμεταλλεύτηκαν το διχασμό που επικρατεί στους κόλπους του Ισλάμ, σχεδόν με την εμφάνιση της νέας θρησκείας, μεταξύ σουνιτών (Χαλιφάτο της Βαγδάτης) και σιϊτών (Φατιμίδες της Αιγύπτου). Ο Άραβας χρονικογράφος γράφει:

«μερικοί λένε, πως όταν οι άρχοντες της Αιγύπτου είδαν την εξάπλωση των Σελτζούκων, φοβήθηκαν και ζήτησαν από τους Φράγκους να βαδίσουν εναντίον της Συρίας και να δημιουργήσουν ένα φράγμα μεταξύ αυτών και των μουσουλμάνων. Μόνο ο Θεός ξέρει την αλήθεια».

Ο πρώτος που δέχτηκε την επίθεση των σταυροφόρων ήταν ο Κιλίζ Αρσλάν, Σουλτάνος του Ρουμ (Σουλτανάτο της Νίκαιας). Διοικούσε μια μεγάλη περιοχή της Μ. Ασίας με πρωτεύουσα τη Νίκαια, μόλις τρεις μέρες δρόμο από την Κωνσταντινούπολη! Οι πρώτοι σταυροφόροι έφτασαν στην Πόλη με τον Πέτρο τον Ερημίτη.

Ο βυζαντινός αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός, επειδή φοβήθηκε για την ασφάλεια της Πόλης, αφού οι Φράγκοι λεηλατούσαν τη γύρω περιοχή, τους πέρασε όλους στην Ασία και τους εγκατέστησε στην Κιβωτό, στη νότια ακτή του κόλπου της Νικομήδειας (το σημερινό Ισνίκ). Νωρίτερα ο Αλέξιος υπέγραψε συμφωνία με τους σταυροφόρους ότι, όποια εδάφη της αυτοκρατορίας τα πάρουν από τους άπιστους, θα τα επιστρέψουν στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

Όσοι πήγαιναν θα έραβαν κόκκινο σταυρό: Ο Κιλίζ Αρσλάν έμαθε από τους Τούρκους μισθοφόρους του βυζαντινού στρατού ότι έφτασαν χιλιάδες Δυτικοί στη Μ. Ασία. Ακούει παντού τους Φράγκους να κραυγάζουν ότι ήρθαν να εξολοθρεύσουν τους μουσουλμάνους, αν και βλέπει ότι καταστρέφουν και κλέβουν ακόμη και χριστιανικές εκκλησίες, αρπάζουν τις αποθηκευμένες σοδειές από τα ελληνικά χωριά και σφάζουν αλύπητα τους χωρικούς, που προσπαθούν να αντισταθούν. Ακόμη και παιδιά μικρής ηλικίας κάηκαν ζωντανά.

Το 1096 καταφέρνει ο σελτζούκος σουλτάνος μία νίκη επί των σταυροφόρων, αλλά τον επόμενο χρόνο νέες ομάδες Φράγκων καταφθάνουν στη Μ. Ασία. Αυτοί εκμεταλλεύονται την απουσία του Κιλίζ Αρσλάν από τη Νίκαια και πολιορκούν την πόλη. Ο σελτζούκος σουλτάνος δεν προλαβαίνει και οι σταυροφόροι μπαίνουν στη Νίκαια, μια πόλη με περισσότερες βυζαντινές εκκλησίες παρά τζαμιά και την πλειονότητα των κατοίκων ελληνική. Οι Φράγκοι τη λεηλατούν, κατακρεουργούν τους άντρες και βιάζουν τις γυναίκες. Μετά από συνεννόηση Σελτζούκων Τούρκων και Βυζαντινών τη νύχτα της 18ης προς τη 19ηΙουνίου 1097 οι Βυζαντινοί με Τούρκους, ως επί το πλείστον στρατιώτες, παίρνουν την Πόλη από τους Φράγκους.

Οι σταυροφόροι αφήνουν τη Νίκαια και κατεβαίνουν νότια. Στο Δορύλαιο (το σημερινό Εσκί Σεχίρ) νικούν τους Σελτζούκους, πράγμα που σηματοδοτεί την κυριαρχία των Φράγκων στη Μέση Ανατολή για 2 αιώνες. Ο Ιμπν αλ-Καλανίσιμ, χρονικογράφος της Δαμασκού, αναφέρει μεταξύ άλλων για τη μάχη του Δορυλαίου: «Οι Φράγκοι κατέσφαξαν τον τούρκικο στρατό. Σκότωσαν, λεηλάτησαν και έπιασαν πολλούς αιχμαλώτους που τους πούλησαν για σκλάβους. Όλοι πανικοβλήθηκαν, ο τρόμος και η αγωνία πήραν μεγάλες διαστάσεις».

Στις 21 Οκτωβρίου 1097 οι σταυροφόροι φτάνουν στην Αντιόχεια, μια πόλη που μπορεί να έχασε την παλιά της αίγλη, αλλά παρέμενε μια εντυπωσιακή πόλη, με 40.000 κατοίκους, περίμετρο φρουρίου 12.000 μέτρα και 360 πυργίσκους. Διοικητής της πόλης ήταν ο Γιαγκί Σιγιάν, ο οποίος διώχνει τους «νασσαρά» (οπαδοί του Ναζωραίου-έτσι αποκαλούσαν οι Άραβες τους χριστιανούς) από την πόλη και ετοίμασε την πόλη για μακροχρόνια πολιορκία.

Ο Ίμπν αλ-Αθίρ αναφέρει ότι κάποια στιγμή έγινε συμφωνία μεταξύ των Φράγκων και ενός «καταραμένου κατασκευαστή πανοπλιών», του Φιρούζ. Ο Φιρούζ ήταν κατασκευαστής πανοπλιών και υπεύθυνος για την υπεράσπιση των τειχών. Σύμφωνα με τον Άραβα χρονικογράφο ήταν Αρμένιος μουσουλμάνος, που κάποια στιγμή κατηγορήθηκε για μαύρη αγορά και πλήρωσε πρόστιμο. Στόχος των σταυροφόρων ήταν τα Ιεροσόλυμα, η τρίτη ιερή πόλη των μουσουλμάνων, μετά τη Μέκκα και τη Μεδίνα, γιατί σ’ αυτή την πόλη ο Θεός οδήγησε τον Προφήτη Μωάμεθ, για να συναντήσει τον Μωυσή και τον Ιησού.

Ζητώντας να εκδικηθεί, ο Φιρούζ ήρθε σε επαφή με τους Φράγκους πολιορκητές, τους οδηγεί στη νότια πύλη της Αντιόχειας. Οι Φράγκοι εισέβαλλαν στην πόλη στις 3 Ιουνίου 1098, ο Γιαγκί Σιγιάν την εγκατάλειψε και οι κάτοικοι παραδίδονται στο αίμα και τη φωτιά.

Το πιο τερατώδες όμως συνέβη στην πόλη Μάαρα στα νοτιοανατολικά της Αντιόχειας. Πριν έρθουν οι Φράγκοι, οι κάτοικοι ζούσαν ήρεμη ζωή υπό την εποπτεία του Ρεντβάν, ο οποίος βασίλευε στο Χαλέπι. Το καμάρι της Μάαρα ήταν το γεγονός ότι ήταν γενέτειρα του Αμπούν-Αλά αλ-Μααρί, από τις μεγαλύτερες μορφές της αραβικής λογοτεχνίας. Ο τυφλός αυτός ποιητής είχε το θάρρος να γράψει ότι:

«οι κάτοικοι της γης χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Σ’ αυτούς που έχουν μυαλό και δεν έχουν θρησκεία, και σ’ αυτούς που έχουν θρησκεία, αλλά δεν έχουν μυαλό».

Οι κάτοικοι της Μάαρα ήρθαν σε επαφή με τον Μποεμόν, τον Φράγκο άρχοντα της Αντιόχειας και αυτός τους υποσχέθηκε να χαρίσει τη ζωή στους κατοίκους, αν φύγουν από τα κτίρια και σταματήσουν τον πόλεμο. Στις 11 Δεκεμβρίου 1098 οι Φράγκοι μπαίνουν στην πόλη και δεν τηρούν την υπόσχεσή τους. Ο Ιμπν αλ-Αθίρ αναφέρει ότι «επί 3 μέρες πέρασαν τον κόσμο από την κόψη του σπαθιού, σκοτώνοντας περισσότερους από 100.000 ανθρώπους και αιχμαλωτίζοντας πολλούς». Μπορεί ο Άραβας χρονικογράφος να υπερβάλλει στον αριθμό, αφού η πόλη δεν είχε πάνω από 10.000 κατοίκους, αλλά η φρίκη που ακολουθεί άφησε ανεξίτηλη στη μνήμη των Αράβων την εικόνα των Φράγκων.

Ο Φράγκος χρονικογράφος Ραούλ ντε Καέν επιβεβαιώνει ότι « … στη Μάαρα οι δικοί μας έβραζαν σε χύτρες τους ανθρώπους και καταβρόχθιζαν τα παιδιά ψημένα στη σούβλα». Ο Άραβας χρονικογράφος Ουσάμα Ιμπν-Μουνκίντθα γράψει: «όσοι άκουγαν για τους Φράγκους, όταν τους γνώρισαν, είδαν ότι αυτοί δε διαφέρουν από τα ζώα που έχουν το πλεονέκτημα του θάρρους και της θέρμης στον πόλεμο, αλλά τίποτε άλλο, όπως δηλαδή τα ζώα που έχουν μόνο την υπεροχή της δύναμης και της επιθετικότητας». Φόβο και περιφρόνηση προκάλεσαν λοιπόν οι Φράγκοι στο αραβικό κράτος της Συρίας, που ήταν ανώτερο σε πολιτισμό από τους Δυτικοευρωπαίους.

Είναι άδικη η παρουσίαση των Φράγκων ως «ανθρωποφάγων;» Όχι, επιβεβαιώνουν οι ίδιοι οι σταυροφόροι τα γεγονότα σε μια επιστολή που έστειλαν στον Πάπα τον επόμενο χρόνο: «ένας φοβερός λιμός έπληξε τη στρατιά της Μάαρα, που την εξανάγκασε στη σκληρή πράξη, να τραφεί με τα σώματα των Σαρακηνών». Όμως έγιναν και πράξεις από τους Φράγκους, που δεν δικαιολογούνται από την πείνα π.χ. οι Ταφούρ (ομάδες φανατικών Φράγκων) ξεχύνονταν στις κοιλάδες φωνάζοντας ότι θέλουν να τραγανίσουν κρέας σαρακηνό και το βράδυ μαζεύονταν γύρω από φωτιά για να καταβροχθίσουν τα θύματά τους.

Ο Φράγκος χρονικογράφος Αλμπέρ ντ’ Άιξ έγραψε μεταξύ άλλων ότι: «οι δικοί μας όχι μόνο δεν ένιωθαν απέχθεια να τρώνε Σαρακηνούς, αλλά έτρωγαν ακόμα και σκύλους». Στις 13 Ιανουαρίου 1099 το μαρτύριο της πόλης Μάαρα τελείωσε, όταν οι Φράγκοι γκρέμισαν το τείχος και έβαλαν φωτιά σε κάθε σπίτι.

Στόχος των σταυροφόρων, όμως, ήταν τα Ιεροσόλυμα, η τρίτη ιερή πόλη των μουσουλμάνων, μετά τη Μέκκα και τη Μεδίνα, γιατί σ’ αυτή την πόλη ο Θεός οδήγησε τον Προφήτη Μωάμεθ, για να συναντήσει τον Μωυσή και τον Ιησού. Την Παρασκευή 5 Ιουλίου 1099 οι Φράγκοι κατέλαβαν την ιερή πόλη μετά από πολιορκία 40 ημερών. Περιγραφές αναφέρουν ξανθούς πολεμιστές με πανοπλίες να ξεχύνονται στους δρόμους με γυμνά σπαθιά αποκεφαλίζοντας άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Οι επιζώντες μετέφεραν τα πτώματα στα χωράφια και τα έκαψαν και μετά εκτελούνταν ή πωλούνταν για σκλάβοι.

Η τύχη τωνΕβραίων ήταν επίσης αποτρόπαιη. Αυτοί συγκεντρώθηκαν στην κύρια συναγωγή, για να σωθούν, ενώ οι Φράγκοι απέκλεισαν όλες τις εξόδους της εβραϊκής συνοικίας στα βόρεια της πόλης. Στοίβαξαν ξύλα και έβαλαν φωτιά. Όσοι δεν κάηκαν ζωντανοί σκοτώνονταν στην προσπάθειά τους να διαφύγουν.

Και οι Χριστιανοί δε γλύτωσαν. Συνέλαβαν τους Χριστιανούς ιερείς των ανατολικών χριστιανικών δογμάτων από τον Πανάγιο Τάφο και τους υπέβαλλαν σε βασανιστήρια μέχρι να καταφέρουν να μάθουν το μέρος και να αρπάξουν με τη βία το πολυτιμότερο κειμήλιο της ιερής πόλης, τον Τίμιο Σταυρό. Ο Άραβας χρονικογράφος Ιμπν αλ-Αθίρ σημειώνει: «οι Φράγκοι τήρησαν το λόγο τους και άφησαν τον Αιγύπτιο  στρατηγό και τους άνδρες του να φύγουν νύχτα προς το λιμάνι της Ασκαλόν, όπου και εγκαταστάθηκαν.  Ο λαός της ιερής πόλης πέρασε από την κόψη του σπαθιού. Οι Φράγκοι έσφαζαν τους μουσουλμάνους επί μια βδομάδα. Στο τέμενος αλ-Ακσά σκότωσαν περισσότερους από 70.000 ανθρώπους». Και ο Ιμπν αλ-Καλανίσι αναφέρει ότι «γκρέμισαν όλα τα ιερά μνημεία και τον τάφο του Αβραάμ, ας αναπαύεται εν ειρήνη».

Οι Φράγκοι δεν είχαν τη μεγαλοψυχία, που είχαν δείξει οι Άραβες, όταν το 638 κατέλαβαν τα Ιεροσόλυμα από τους Έλληνες της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Τότε ο Ομάρ έκανε την είσοδο στην πόλη πάνω σε άσπρη καμήλα και τον προϋπάντησε ο Πατριάρχης. Ο Χαλίφης σεβάστηκε τη ζωή και τα αγαθά όλων των κατοίκων και μάλιστα ζήτησε από τον Πατριάρχη ένα μέρος για να στρώσει το χαλί του και να προσευχηθεί. Αντίθετα οι Δυτικοί γιόρτασαν το θρίαμβό τους με έναν απερίγραπτο σφαγιασμό, καταστροφή και λεηλασία της Ιερής Πόλης.

Tι είναι το άσθμα; Όσα πρέπει να γνωρίζετε!

Oι περισσότεροι άνθρωποι θα περιέγραφαν το άσθμα σε ένα παιδί ή έναν ενήλικο ως κρίσεις συρίττουσας δύσπνοιας, οι οποίες εκδηλώνονται άλλοτε κατά τη διάρκεια της άσκησης και άλλοτε κατά την ανάπαυση, είναι δε άλλοτε ήπιες και άλλοτε σοβαρές. Oρισμένοι θα αναγνώριζαν συγκεκριμένους «εκλυτικούς παράγοντες» - όπως, για παράδειγμα, τα κατοικίδια ζώα, τη ρύπανση ή τη γύρη.

Κάποιοι μπορεί να πιστεύουν ότι το άσθμα είναι μία παιδική πάθηση και άλλοι ότι είναι μία πάθηση που μπορεί να προσβάλει τον άνθρωπο σε οποιαδήποτε ηλικία. Κάποιοι μπορεί να το θεωρούν ως περιστασιακή ενόχληση, που απαιτεί διαλείπουσα, μόνο, θεραπεία, και άλλοι ως ένα επίμονο, σημαντικό πρόβλημα, που χρειάζεται συνεχή θεραπεία. Γίνεται, άραγε, να έχουν όλοι δίκιο; Κατά κάποιον τρόπο, γίνεται· αυτό το ευρύ φάσμα παραγόντων, όμως, είναι που κάνει τόσο δύσκολη την εξεύρεση ενός και μοναδικού ορισμού για το άσθμα.

Η λέξη «άσθμα» χρησιμοποιείται ως γενικός όρος για την περιγραφή μιας πάθησης που χαρακτηρίζεται από επεισόδια δύσπνοιας τα οποία προκαλούνται από περιοδική στένωση των αεροφόρων οδών - ή αεραγωγών - των πνευμόνων. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του άσθματος και πολλοί που μπορεί να «πυροδοτήσουν» κρίσεις. Επιπλέον, οι παράγοντες αυτοί ποικίλλουν από άτομο σε άτομο.
O καλύτερος ορισμός είναι ότι πρόκειται για μία πάθηση στην οποία οι αεραγωγοί του πνεύμονος παρουσιάζουν φλεγμονή και κατά συνέπεια είναι πιο ευαίσθητοι σε συγκεκριμένους παράγοντες που προκαλούν στένωση των αεραγωγών, μείωση της ροής του αέρα μέσα από αυτούς, δύσπνοια και/ ή συριγμό. Η ευαισθησία των αεραγωγών περιγράφεται ιατρικά με τον όρο «βρογχική υπερ-αντιδραστικότητα». Μέσα στο χειρουργείο ή την κλινική, οι γιατροί χρησιμοποιούν τον όρο «σπασμωδικοί σωλήνες».

Το άσθμα, λοιπόν, δεν είναι μία και μοναδική πάθηση: καλύπτει ένα πλήθος διαφορετικών προτύπων. Όπως και η λέξη «καρκίνος», περιγράφει απλώς σε γενικές γραμμές το είδος της πάθησης που έχετε να αντιμετωπίσετε. Κάτω από αυτόν τον γενικό τίτλο, θα βρείτε ένα πλήθος περιπτώσεων, εκλυτικών παραγόντων και πιθανών εκβάσεων. Ως εκ τούτου, ό,τι είναι καλό για έναν ασθματικό δεν είναι απαραίτητα καλό και για έναν άλλο. Το άσθμα είναι μία πολύ ιδιαίτερη πάθηση και η αντιμετώπισή του πρέπει να εξατομικεύεται, ανάλογα με τους παράγοντες που κρύβονται πίσω από το άσθμα κάθε ατόμου.

Βασικά σημεία που αξίζει να θυμάστε......
Λόγω του ευρέως φάσματος των παραγόντων που εμπλέκονται στην πρόκληση του άσθματος και την ποικιλία των αντιδράσεων των αεραγωγών, δεν είναι εύκολο να δοθεί ένας απλός ορισμός για το άσθμα.
Το άσθμα δεν είναι μία και μοναδική νόσος. Όπως και η λέξη «καρκίνος», καλύπτει πληθώρα διαφορετικών προτύπων.

Ποια είναι η επίπτωση του άσθματος;
Η σύντομη απάντηση είναι: μεγάλη!
Εκτιμάται ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο υποφέρουν από άσθμα το 20% των παιδιών του Δημοτικού και το 6%-7% του συνολικού πληθυσμού. Το άσθμα είναι η πάθηση που απαντάται πιο συχνά στις χώρες της Δύσης: μόνο στην Αγγλία και την Oυαλία υπάρχουν περισσότεροι από τρία εκατομμύρια πάσχοντες. Στην παιδική ηλικία, τα αγόρια προσβάλλονται από άσθμα δύο φορές περισσότερο από όσο στα κορίτσια, ενώ στην ενήλικη ζωή η πάθηση είναι κατά τι πιο συνήθης ανάμεσα στις γυναίκες.
Αυξάνεται η συχνότητα του άσθματος;

Η συχνότητα του άσθματος σημείωσε αύξηση κατά τη διάρκεια των δύο περασμένων δεκαετιών. Για παράδειγμα, ανάμεσα στα μέσα της δεκαετίας του 1970 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο αριθμός των ατόμων που επισκέφθηκαν τον παθολόγο τους λόγω κάποιας κρίσης άσθματος, και ιδιαίτερα των παιδιών, πενταπλασιάστηκε. Αύξηση σημείωσαν επίσης και οι εισαγωγές στα νοσοκομεία, ιδιαίτερα των παιδιών. Η αύξηση αυτή ενδέχεται να οφείλεται στο γεγονός ότι οι γονείς αναζητούν συχνότερα την ιατρική συμβουλή για τα παιδιά τους παρά για τους ίδιους. Είναι πιθανό, όμως, να ευθύνονται και άλλοι παράγοντες. Ευτυχώς, η αυξητική τάση σταμάτησε στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και έκτοτε η συχνότητα του άσθματος έχει σημειώσει ελαφρά πτώση.

Βασικά Σημεία που αξίζει να θυμάστε
Μόνο στη Μεγάλη Βρετανία και την Oυαλία πάνω από τρία εκατομμύρια άτομα πάσχουν από άσθμα.
Τα αγόρια προσβάλλονται συχνότερα από άσθμα από όσο τα κορίτσια, αλλά η πάθηση είναι ελαφρώς πιο συχνή στις γυναίκες από όσο στους άνδρες.

Γιατί αυξήθηκαν οι περιπτώσεις άσθματος;
Η αύξηση αυτή μπορεί να οφείλεται εν μέρει στο ότι οι γιατροί χρησιμοποιούν πλέον τον όρο «άσθμα», ενώ παλαιότερα χρησιμοποιούσαν τον όρο «συρίττουσα βρογχίτιδα». Η εξήγηση αυτή, όμως, δεν είναι αρκετή. Για την αύξηση των κρουσμάτων άσθματος έχουν κατηγορηθεί η έκθεση σε αλλεργιογόνα μέσα στο σπίτι, οι ιογενείς λοιμώξεις, διάφορα στοιχεία του εσωτερικού περιβάλλοντος, όπως είναι η κεντρική θέρμανση, η ατμοσφαιρική ρύπανση, το στρες του σύγχρονου τρόπου ζωής - ακόμα και οι ίδιες οι θεραπείες που χρησιμοποιούνται για το άσθμα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν την ενοχή μεμονωμένων παραγόντων. Στην πραγματικότητα, το πιθανότερο είναι να οφείλεται η αύξηση σε έναν συνδυασμό αυτών των παραγόντων, αν και το πιο σημαντικό αίτιο τείνουν να θεωρούνται οι αλλεργίες.

Θάνατοι από άσθμα
Ευτυχώς, οι θάνατοι από άσθμα δεν είναι συνήθεις. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960, εκδηλώθηκε μία βραχυχρόνια επιδημία θανάτων λόγω άσθματος, η οποία, όπως ισχυρίστηκαν ορισμένοι, οφειλόταν στην τοξικότητα ενός εισπνευστήρα άσθματος που κυκλοφορούσε την εποχή εκείνη. Αργότερα, η θεωρία αυτή αμφισβητήθηκε και ενδέχεται να συνετέλεσαν και άλλοι παράγοντες. Το πιθανότερο, όμως, είναι να μη μάθουμε ποτέ όλη την αλήθεια γύρω από αυτό το συμβάν.
Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι θάνατοι από άσθμα προκαλούνται από την πλημμελή καταπολέμησή του και έχει αποδειχθεί ότι τα δύο τρίτα των θανάτων από άσθμα θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί με επαρκή θεραπεία. Πρόσφατα, σημειώθηκε μία ακόμα ελαφριά αύξηση των θανάτων από άσθμα σε ασθενείς άνω των 50 ετών, αλλά και η τάση αυτή υποχώρησε μέσα στη δεκαετία του 1990. O λόγος της αύξησης αυτής δεν έχει γίνει σαφής, αν και, στους μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς, η διάκριση μεταξύ άσθματος και χρόνιας βρογχίτιδας γίνεται συχνά με δυσκολία και αυτό μπορεί να οδήγησε σε μία διαφοροποίηση του τρόπου διάγνωσης.

Γεωγραφικές διαφορές
Υπάρχουν σίγουρα κάποιες περιοχές στη Μεγάλη Βρετανία όπου οι εισαγωγές σε νοσοκομεία και οι επισκέψεις σε παθολόγους λόγω άσθματος είναι πιο συχνές από όσο σε άλλες. Παρ' όλα αυτά, οι διαφορές είναι μικρές και δεν συνιστούν ένα σαφές γεωγραφικό πρότυπο, αντίθετα με τις κρίσεις οξείας βρογχίτιδας, που είναι συχνότερες στον Βορρά και σπανιότερες στον Νότο. Η επίπτωση, όμως, του άσθματος ανά τον κόσμο παρουσιάζει μεγάλες διαφοροποιήσεις. Η πάθηση είναι σχεδόν άγνωστη στους Εσκιμώους και στους μαύρους Αφρικανούς που κατοικούν σε αγροτικές περιοχές, ενώ στα δυτικά νησιά Κάρολαον, περίπου το 50% των κατοίκων - και τα τρία τέταρτα των παιδιών - υποφέρουν από άσθμα.

Ανάμεσα σε αυτά τα δύο άκρα βρίσκονται οι δυτικές χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία και οι λοιπές ευρωπαϊκές χώρες, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, που ο πληθυσμός τους εμφανίζει περίπου το ίδιο ποσοστό άσθματος. Εκείνο που προκαλεί ενδιαφέρον, είναι ότι οι περιοχές με τα λιγότερα κρούσματα άσθματος είναι εκείνες που ενθαρρύνουν λιγότερο την επιβίωση των ακάρεων της οικιακής σκόνης.

Παρ' όλο που η διάγνωση άσθματος μπορεί να φαίνεται ότι οδηγεί αναπόφευκτα στη χρήση φαρμάκων για τον έλεγχο της πάθησης, υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορείτε, εσείς και η οικογένειά σας, να συμβάλετε στη μείωση των συμπτωμάτων. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν κάποιες μέθοδοι που δεν θεωρούνται ιδιαίτερα χρήσιμες.

Αποφυγή των αλλεργιογόνων
O περιορισμός των ακάρεων της οικιακής σκόνης μπορεί να είναι πολύ σημαντικός για ορισμένους ασθενείς, αλλά τα μέτρα είναι πολυέξοδα. Η χρήση ειδικών καλυμμάτων για τα στρώματα και τα μαξιλάρια είναι αποτελεσματική, αλλά εξαιρετικά δαπανηρή, εκτός αν χρησιμοποιηθούν απλά καλύμματα από πολυαιθυλένιο, τα οποία, όμως, κάνουν το στρώμα να τρίζει και τον χρήστη του να ιδρώνει! Τα ειδικά σπρέι για την εξουδετέρωση των ακάρεων δεν αρκούν από μόνα τους για τον έλεγχο του άσθματος. Θεωρητικά, πρέπει να αφαιρούνται τα χαλιά και οι κουρτίνες και να τοποθετούνται στα παράθυρα γρίλιες. Τα λούτρινα παιχνίδια πρέπει να τοποθετούνται κάθε εβδομάδα στην κατάψυξη για 12 ώρες, ώστε να σκοτώνονται τα ακάρεα της οικιακής σκόνης. Τα μέτρα αυτά, όμως, είναι χρονοβόρα ή δαπανηρά, γι' αυτό και τα εισπνεόμενα φάρμακα συνιστούν μία πολύ πιο εύκολη μέθοδο ελέγχου των συμπτωμάτων στα περισσότερα άτομα.

Η απομάκρυνση των κατοικίδιων είναι ένα επίμαχο ζήτημα.
Όταν υπάρχει αναμφισβήτητη αλλεργία στις γάτες, τους σκύλους ή τα ποντίκια, πρέπει να βρεθεί η χρυσή τομή μεταξύ του ελέγχου του άσθματος με τη βοήθεια εισπνευστήρων και της θλίψης που μπορεί να προκαλέσει η απομάκρυνση του κατοικίδιου! Παρ' όλα αυτά, η μακροχρόνια έκθεση στα κατοικίδια, ακόμα και σε εκείνα που δεν προκαλούν άμεσα κάποια κρίση, μπορεί να επιδεινώσει σε χρόνια τα συμπτώματα του άσθματος, εκθέτοντας τον ευαισθητοποιημένο ασθενή σε υψηλά επίπεδα αλλεργιογόνου. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, όπου ο έλεγχος παρουσιάζει περισσότερες δυσκολίες, είμαστε αναγκασμένοι, ορισμένες φορές, να επιμείνουμε στην απομάκρυνση του κατοικίδιου.
Πιστεύω ότι οι επιθυμίες του ασθενούς είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Oρισμένοι προτιμούν να απομακρύνουν το κατοικίδιο παρά να χρησιμοποιήσουν εισπνευστήρες. Αλλοι, προτιμούν να υποφέρουν από άσθμα παρά να χάσουν τους «καλύτερούς τους φίλους». Μόνον όταν οι επιθυμίες του ασθενούς θέτουν σε κίνδυνο την υγεία του, πρέπει να επιμείνουμε στην απομάκρυνση του κατοικίδιου.

Πώς να βοηθήσετε τον εαυτό σας ή το παιδί σας...
Μην καπνίζετε
Αποφύγετε όσο μπορείτε τα κρυολογήματα
Ελέγξτε την έκθεση στα αλλεργιογόνα
Φτιάξτε ένα σχέδιο αυτοβοήθειας με τη συνδρομή του γιατρού σας
Ενημερώστε τους δασκάλους για το άσθμα του παιδιού σας και την ανάγκη χρησιμοποίησης εισπνευστήρων
Αποφεύγετε τους αναγνωρισμένους εκλυτικούς παράγοντες
Κεντρική θέρμανση
Δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι κάποια μορφή κεντρικής θέρμανσης είναι ωφέλιμη ή επιβλαβής για τους ασθενείς με άσθμα. Oρισμένοι ασθενείς πιστεύουν ότι η κεντρική θέρμανση με φυσικό αέριο ξηραίνει υπερβολικά τον αέρα, αλλά αυτό δεν θεωρείται ότι μπορεί να αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε ότι η κεντρική θέρμανση με αέρα μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα, ιδιαίτερα στους ασθενείς που έχουν αλλεργία στα ακάρεα της οικιακής σκόνης. Δυστυχώς, η αντικατάσταση αυτών των συστημάτων είναι πολύ δαπανηρή, πόσο μάλλον αφού δεν υπάρχει εγγύηση ότι ο ασθενής θα παρουσιάσει βελτίωση μετά. Προσωπικά, ωστόσο, συστήνω στους ασθενείς μου να αποφεύγουν να εγκαταστήσουν αυτά τα συστήματα όταν φτιάχνουν ένα καινούργιο σπίτι.

Θερμοκρασία υπνοδωματίου
Ένας φημισμένος γιατρός του 17ου αιώνα, ο σερ Τζον Φλόγιερ, που έπασχε και ο ίδιος από άσθμα, πίστευε ότι όταν το άσθμα ξυπνούσε τον ασθενή κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυτό οφειλόταν στη «ζέστη του κρεβατιού»! Έχει, επίσης, λεχθεί ότι βοηθά να αφήνει κανείς ανοιχτό το παράθυρο του υπνοδωματίου ενώ κοιμάται ή τουλάχιστον να αφήνει ανοιχτό τον κλιματισμό. Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν σαφείς απαντήσεις. Oρισμένοι ασθματικοί προτιμούν να αφήνουν ανοιχτό τον κλιματισμό κατά τη διάρκεια της νύχτας, ενώ άλλοι ισχυρίζονται ότι κάνει την αναπνοή τους ακόμα πιο συρίττουσα, ιδιαίτερα αν αναγκαστούν να σηκωθούν μέσα στη νύχτα για κάποιον άλλο λόγο. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, εκείνος που γνωρίζει καλύτερα τι του ταιριάζει και μπορεί, κατά συνέπεια, να κάνει τις απαραίτητες ρυθμίσεις, είναι ο ίδιος ο ασθενής.

Ιογενείς λοιμώξεις
Oι ιοί αποτελούν ένα αναπόφευκτο αίτιο επιδείνωσης του άσθματος, αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι δεν μπορείτε να αποφύγετε τις επισκέψεις σε άτομα που υποφέρουν από κρυολόγημα! Για τις μητέρες και τους μαθητές, ωστόσο, αυτό είναι αναπόφευκτο - τα παιδιά πρέπει να πηγαίνουν στο σχολείο και δεν πρέπει να χάνουν τα μαθήματά τους απλώς και μόνον επειδή ελλοχεύει ο κίνδυνος να κρυολογήσουν.

Βασικά Σημεία που αξίζει να θυμάστε
O περιορισμός των ακάρεων της οικιακής σκόνης είναι ιδιαίτερα σημαντικός για ορισμένους ασθενείς.
Oι σοβαρές μορφές άσθματος απαιτούν την απομάκρυνση των κατοικίδιων.
Τα άτομα που εμφανίζουν αλλεργίες σε διάφορες τροφές σπάνια μπορούν να ελέγξουν απόλυτα τα συμπτώματα του άσθματός τους ακολουθώντας μια συγκεκριμένη διατροφή.
Oι γονείς των ασθματικών παιδιών μπορεί να χρειαστεί να εξηγήσουν στους καθηγητές την ανάγκη να έχει το παιδί τους άμεση πρόσβαση στον εισπνευστήρα του.

Τροφικές αλλεργίες
Ένα μικρό ποσοστό των ασθενών με άσθμα, και ιδιαίτερα τα παιδιά, έχουν αλλεργία σε κάποια ή κάποιες τροφές. Για ακόμα μία φορά, πρέπει να βρεθεί η ισορροπία μεταξύ των επιθυμιών του ασθενούς και του ελέγχου του άσθματος. Η πραγματική τροφική αλλεργία δεν είναι ιδιαίτερα συνήθης, αλλά είναι σίγουρα πιο συνηθισμένη από όσο πιστεύουν πολλοί γιατροί. Η διάγνωση είναι συχνά δύσκολη και περιλαμβάνει την πραγματοποίηση χρονοβόρων εξετάσεων. Oι δερματικές δοκιμασίες μπορεί να είναι πολύ παραπλανητικές και δεν πρέπει να οδηγούν, από μόνες τους, στη διάγνωση ή τον αποκλεισμό της τροφικής αλλεργίας. Σε μία σημαντική μειονότητα, ο εντοπισμός της τροφής ή των τροφών που επιδεινώνουν το άσθμα ίσως να επιφέρει θεαματικά αποτελέσματα. Όταν, για παράδειγμα, εμφανίζεται συριγμός μέσα σε λίγα μόλις λεπτά από την κατανάλωση ενός φιστικιού, τότε η διάγνωση είναι προφανής και η καλύτερη θεραπεία είναι η αποφυγή. Από την άλλη πλευρά, η ευαισθησία στα γαλακτοκομικά προϊόντα αναγνωρίζεται πιο δύσκολα, διότι οι επιπτώσεις είναι πιο χρόνιες και όχι τόσο δραματικές.

Καπνός του τσιγάρου
O καπνός του τσιγάρου είναι επιβλαβής για το άσθμα. Δυστυχώς, το 15%-20% των ασθενών με άσθμα καπνίζουν και κατά συνέπεια αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο να καταλήξουν στο νοσοκομείο με οξεία κρίση άσθματος, καθώς και να αναπτύξουν μη αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών τους. Αν καπνίζετε, πρέπει να προσπαθήσετε να το κόψετε με όποιον τρόπο μπορείτε - κάτι που προϋποθέτει αρκετή βοήθεια από τους συγγενείς και τους φίλους. Το «ένα μόνο» θα σας κάνει όντως κακό και το να σας προσφέρει κάποιος ένα τσιγάρο δεν αποτελεί καθόλου φιλική χειρονομία. Το παθητικό κάπνισμα προκαλεί μεγάλα προβλήματα στα παιδιά που πάσχουν από άσθμα. Τα παιδιά που οι γονείς τους καπνίζουν, έχουν περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν επεισόδια συριγμού και να αναγκαστούν να απουσιάσουν από το σχολείο από όσο τα παιδιά με γονείς που δεν καπνίζουν. Oι πιθανότητες είναι ακόμα περισσότερες όταν καπνίζουν και οι δύο γονείς, αλλά συνήθως μεγαλύτερο πρόβλημα προκαλεί το κάπνισμα της μητέρας, κυρίως διότι τα παιδιά περνούν ως επί το πλείστον περισσότερο χρόνο με τη μητέρα παρά με τον πατέρα τους. Το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της κύησης αυξάνει τον κίνδυνο να γεννηθεί το παιδί με άσθμα, λαμβάνοντας υπόψη και όλους τους άλλους παράγοντες κινδύνου (π.χ. το οικογενειακό ιστορικό).

Κληρονομικότητα....
Oι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι το άσθμα μπορεί να είναι κληρονομικό και υπάρχει, αναμφισβήτητα, ένας κληρονομικός παράγοντας σε αυτή την πάθηση, ιδιαίτερα στο αλλεργικό (ή εξωγενές) άσθμα. O γενετικός παράγοντας τείνει να διαδραματίζει πολύ μικρότερο ρόλο στους ασθενείς με ενδογενές άσθμα.

Βασικά Σημεία
Η προδιάθεση για την εκδήλωση άσθματος μπορεί να κληρονομηθεί, αλλά ένας ασθενής με αρκετά σοβαρή μορφή άσθματος ίσως να κάνει παιδιά που δεν θα εκδηλώσουν ποτέ την πάθηση.
O πιο σημαντικός παράγοντας έναρξης άσθματος, ιδιαίτερα στα παιδιά, είναι τα ακάρεα της οικιακής σκόνης.
Τα συμπτώματα ενδέχεται να εκδηλωθούν άνευ προφανούς λόγου ή μπορεί να προκληθούν από την έκθεση σε έναν ή και περισσότερους εκλυτικούς παράγοντες, όπως είναι η άσκηση, οι ιογενείς λοιμώξεις, οι καπνοί, η σκόνη, η θλίψη, το άγχος, το κλίμα και η ρύπανση.
Κάθε ασθενής πιθανόν να επηρεάζεται από διαφορετικούς συνδυασμούς εκλυτικών παραγόντων.

Πώς αρχίζει;
Η τάση για εκδήλωση άσθματος δεν είναι απόλυτη: δεν κληρονομείται όπως το χρώμα των ματιών και η ομάδα αίματος, και ένας ασθενής με πολύ σοβαρή μορφή άσθματος μπορεί να κάνει παιδιά που δεν θα εκδηλώσουν ποτέ την πάθηση. O ρόλος των περιβαλλοντικών παραγόντων (όπως, για παράδειγμα, τα αλλεργιογόνα ή το παθητικό κάπνισμα) είναι, ως εκ τούτου, ιδιαίτερα σημαντικός στην εκδήλωση - και την επιδείνωση - του άσθματος. Παρ' όλα αυτά, είναι γεγονός ότι, για να αναπτυχθούν οι «σπόροι» του άσθματος, πρέπει να είναι καλό το «χώμα»!
Oι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι το άσθμα μπορεί να είναι κληρονομικό και υπάρχει, αναμφισβήτητα, ένας κληρονομικός παράγοντας σε αυτή την πάθηση, ιδιαίτερα στο αλλεργικό (ή εξωγενές) άσθμα.

Γενετική προδιάθεση
Ανακαλύφθηκαν γονιδιακές μεταλλάξεις που σχετίζονται με το άσθμα
Μεγάλη διεθνής έρευνα ανακάλυψε σε ανθρώπους αρκετές γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με το άσθμα. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων, αλλά, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν μπορεί να οδηγήσει σε προβλέψεις για το ποιος τελικά θα εμφανίσει άσθμα.
Οι ερευνητές συνέκριναν τα γονίδια 10.000 παιδιών και ενηλίκων που πάσχουν από άσθμα και 16.000 μη ασθματικών και εντόπισαν συγκεκριμένες παραλλαγές γονιδίων που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης της πάθησης.
Η μελέτη του Δρ Ουίλιαμ Κούκσον του Κολεγίου Ιμπέριαλ του Λονδίνου, που δημοσιεύτηκε New England Journal of Medicine, εντόπισε τις συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές σε περισσότερο από το ένα τρίτο των παιδιών με άσθμα.
Όμως το γονίδιο που φαίνεται να έχει την ισχυρότερη επίδραση στο παιδικό άσθμα, δεν επηρεάζει όσους εμφανίζουν άσθμα ως ενήλικες, γεγονός που δείχνει, κατά τους ερευνητές, ότι υπάρχουν πιθανώς δύο παραλλαγές του άσθματος που διαφέρουν από βιολογική άποψη.
Στο άσθμα οι αεραγωγοί των πνευμόνων υφίστανται φλεγμονή και στένωση, με συνέπεια ο ασθενής να δυσκολεύεται να αναπνεύσει. Οι αιτίες για την πάθηση δεν έχουν ακόμα πλήρως κατανοηθεί, αν και οι επιστήμονες θεωρούν ότι σε αυτήν συμβάλλουν εξίσου γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες.
Όπως δήλωσε ο Δρ Κούκσον, το άσθμα είναι μια πολύπλοκη ασθένεια στην οποία ενεργοποιούνται πολλά διαφορετικά τμήματα του ανοσοποιητικού συστήματος. Η νέα μελέτη αναδεικνύει νέους στόχους για πιο αποτελεσματικές φαρμακευτικές θεραπείες, που θα καλύπτουν μεγάλους αριθμούς ασθματικών. Διευκρίνισε όμως πως μολονότι τα γονίδια συμβάλλουν στην ανάπτυξη του άσθματος, δεν υπάρχει ακόμα τρόπος να προβλεφθεί η νόσος με ένα γενετικό τεστ.

Μαρία Ιωσηφίδου

Βρήκαν το αντίδοτο στην σηψαιμία!

Ένα σημαντικό βήμα για τη θεραπεία της σηψαιμίας έκαναν επιστήμονες στις ΗΠΑ, οι οποίοι ανέπτυξαν μια συσκευή που μπορεί να καθαρίσει το αίμα, φιλτράροντάς το σε διάστημα μερικών ωρών και διαχωρίζοντας τα ζωντανά από τα νεκρά παθογόνα, αλλά και τις επικίνδυνες τοξίνες που απορρέουν από αυτά.

Την καινοτομία πέτυχαν επιστήμονες από το Ινστιτούτο Βιολογικής Μηχανικής Wyss του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, οι οποίοι εμπνεύστηκαν από τον ανθρώπινο σπλήνα προκειμένου να δημιουργήσουν μια συσκευή που θα αλλάξει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο οι γιατροί αντιμετωπίζουν τη σηψαιμία.
Η συσκευή φέρει την ονομασία βιοσπλήνας. Αποτελείται από δύο ρηχά «κανάλια» που συνδέονται μεταξύ τους με μια σειρά από σχισμές και από τα οποία το ένα περιέχει αίμα που κυκλοφορεί και το άλλο ένα αλατούχο διάλυμα που συγκεντρώνει και αφαιρεί τα παθογόνα που περνούν από τις σχισμές. Για να συμβεί αυτό, οι επιστήμονες τοποθέτησαν μαγνητικά σφαιρίδια στο μέγεθος ενός νανομέτρου, που είναι επικαλυμμένα με μια γενετικά τροποποιημένη μορφή της πρωτεΐνης MBL, η οποία παράγεται από το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα. Στον οργανισμό, η πρωτεΐνη αυτή συνδέεται από τη μία πλευρά της με συγκεκριμένα σάκχαρα που βρίσκονται στην επιφάνεια όλων των ειδών βακτηρίων, μυκήτων, ιών, τοξινών κ.λπ., ενώ η «ουρά» της προκαλεί το ανοσοποιητικό να τα καταστρέψει.
Οπως αναφέρουν οι ερευνητές στην έκθεσή τους, η οποία δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Nature Medicine», η συσκευή δοκιμάστηκε σε συνθήκες εργαστηρίου με τη χρήση ανθρώπινου αίματος αλλά και αίματος ζώων και η απόδοσή της ξεπέρασε τις προσδοκίες τους, καθώς καθάρισε το ανθρώπινο αίμα και αύξησε το προσδόκιμο ζωής των ζώων σε διάστημα μερικών ωρών.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτά είναι πολύ σημαντικά, καθώς με τα μέσα που υπάρχουν σήμερα ο εντοπισμός των παθογόνων που ευθύνονται για τη σηψαιμία μπορεί να διαρκέσει μέρες ολόκληρες, ενώ σε πολλούς ασθενείς η αιτία που την προκαλεί δεν εντοπίζεται ποτέ.

Μια γυναίκα που ζει χωρίς παρεγκεφαλίδα!

Μια γυναίκα έφθασε τα 24 χρόνια της χωρίς κανείς να συνειδητοποιήσει ότι είχε ένα… σημαντικό κενό στον εγκέφαλο.

Για την ακρίβεια η γυναίκα αυτή γεννήθηκε χωρίς παρεγκεφαλίδα, γεγονός άκρως σπάνιο το οποίο δείχνει για άλλη μια φορά πόσο προσαρμοστικός είναι ο εγκέφαλός μας ανάλογα με τις συνθήκες που καλείται να αντιμετωπίσει προκειμένου να επιβιώσει.
Η απίστευτη ανακάλυψη
Η ανακάλυψη σχετικά με το κενό στον εγκέφαλο της νεαρής γυναίκας έγινε όταν εκείνη εισήχθη στο Κινεζικό Γενικό Νοσοκομείο PLA της επαρχίας Σαντόνγκ με ζαλάδες και ναυτία. Η ασθενής ανέφερε στους γιατρούς ότι είχε προβλήματα ισορροπίας κατά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της ενώ η μητέρα της σημείωσε ότι το παιδί της περπάτησε για πρώτη φορά στα επτά έτη του ενώ η ομιλία του ήταν ακατάληπτη μέχρι τα έξι χρόνια του.
Οι γιατροί διεξήγαγαν αξονική τομογραφία στην ασθενή και εντόπισαν την πηγή του προβλήματος αμέσως – έλειπε ολόκληρη η παρεγκεφαλίδα της. Το σημείο στο οποίο έπρεπε να βρίσκεται η παρεγκεφαλίδα δεν έφερε άλλους ιστούς αλλά ήταν γεμάτο με εγκεφαλονωτιαίο υγρό, το οποίο λειτουργεί ως «ασπίδα» του εγκεφάλου ενάντια στις ασθένειες.
Η μικρή αλλά πολύτιμη παρεγκεφαλίδα
Η παρεγκεφαλίδα, που ορισμένες φορές αποκαλείται «μικρός εγκέφαλος», βρίσκεται κάτω από τα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου. Στην όψη είναι διαφορετική από τον υπόλοιπο εγκέφαλο καθώς αποτελείται από πολύ μικρότερα και πιο συμπαγή στρώματα ιστών. Αντιπροσωπεύει περίπου το 10% του συνολικού όγκου του εγκεφάλου αλλά περιέχει το 50% των νευρώνων του.
Παρότι δεν είναι πρωτάκουστο να λείπει κάποιο τμήμα του εγκεφάλου από έναν άνθρωπο – είτε λόγω συγγενούς νοσήματος είτε εξαιτίας επέμβασης – η γυναίκα στην Κίνα ανήκει σε ένα πολύ κλειστό κλαμπ που αριθμεί μόλις εννέα μέλη (πρόκειται για ανθρώπους που ζουν χωρίς την παρεγκεφαλίδα τους). Μια λεπτομερής περιγραφή σχετικά με το πώς η διαταραχή επηρεάζει έναν ενήλικο άνθρωπο δεν υφίσταται, και αυτό διότι, όπως αναφέρουν οι γιατροί του κινεζικού νοσοκομείου, τα περισσότερα άτομα χωρίς παρεγκεφαλίδα πεθαίνουν σε πολύ μικρή ηλικία και τελικώς το κενό στον εγκέφαλό τους φαίνεται από τη νεκροψία.
Το κύριο καθήκον της παρεγκεφαλίδας είναι να ελέγχει τις εκούσιες κινήσεις και την ισορροπία ενώ επίσης πιστεύεται ότι εμπλέκεται στην εκμάθηση κινήσεων και στην ομιλία. Προβλήματα στην παρεγκεφαλίδα μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή ψυχική και νοητική διαταραχή, σε διαταραχές της κίνησης, σε επιληψία αλλά και σε εν δυνάμει θανατηφόρα συσσώρευση υγρού στον εγκέφαλο.
Η απίστευτη πλαστικότητα του εγκεφάλου
Ωστόσο σε αυτή τη γυναίκα η έλλειψη παρεγκεφαλίδας οδήγησε μόνο σε ήπια προβλήματα κινητικότητας και ομιλίας όπως μικρές δυσκολίες στην προφορά των λέξεων. Οι γιατροί της 24χρονης περιγράφουν ότι οι επιδράσεις από την έλλειψη της παρεγκεφαλίδας ήταν λιγότερες από το αναμενόμενο και τονίζουν πως η περίπτωση αυτή δείχνει την απίστευτη πλαστικότητα του εγκεφάλου.
«Αυτού του είδους οι σπάνιες περιπτώσεις είναι ενδιαφέρουσες καθώς μας βοηθούν να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί το κύκλωμα του εγκεφάλου και πώς αντισταθμίζει τις όποιες απώλειές του» ανέφερε ο Μάριο Μάντο που ειδικεύεται στις διαταραχές της παρεγκεφαλίδας στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών στο Βέλγιο. Μάλιστα οι γιατροί της νεαρής υποπτεύονται ότι τη λειτουργία της απούσας παρεγκεφαλίδας ανέλαβε ο φλοιός – αναμένονται ωστόσο ειδικές απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου για να αποδειχθεί αν η υποψία αυτή ευσταθεί.

Αιμοδιψείς θεότητες στην ιστορία της ανθρωπότητας

Στο διάβα της Ιστορίας ο άνθρωπος λάτρεψε και τίμησε αναρίθμητους θεούς και θεές, για λόγους που ποικίλουν φυσικά και έχουν να κάνουν με τον ιδιαίτερο κάθε φορά πολιτισμό που τους ανέδειξε.

Την ώρα λοιπόν που κυβερνούσαν τις ζωές των πιστών και άφηναν το χνάρι τους βαθιά στην κοινωνία, δεν ήταν λίγοι αυτοί που απαίτησαν ανθρώπινο αίμα για να εξασφαλιστεί η εύνοιά τους ή να κατευναστεί η μήνη τους.
Κι έτσι τα σαδιστικά και μοβόρικα ένστικτα των θεών άπλωσαν τη σκιά τους στην ανθρωπότητα, απαιτώντας συχνά βαρύτατο φόρο ανθρώπινου αίματος.
Και το σλόγκαν εδώ ήταν συνήθως «όσο πιο αποτρόπαιο, τόσο το καλύτερο»!
Ας μη χάνουμε λοιπόν χρόνο και ας τους γνωρίσουμε αμέσως…
Huitzilopochtli
Ο θεός του πολέμου ήταν στις σημαντικότερες θεότητες που λάτρευαν οι Αζτέκοι, η θεότητα που τους ανάγκασε να εγκαταλείψουν τη γενέτειρά τους και να βρουν νέο σπίτι στο Μεξικό. Και βέβαια ήταν ο κινητήριος μοχλός πίσω από την ίδρυση της Tenochtitlan, της περίφημης πρωτεύουσας των Αζτέκων. Ο Huitzilopochtli, κατά τον θρύλο, βγήκε από τη μήτρα της εγκυμονούσας μητέρας του και σκότωσε τα 400 άλλα αστέρια, αδελφοί και αδελφές του, που είχαν συνωμοτήσει κατά της μητέρας του Coatlicue. Φυσικά, αυτό δεν ήταν αρκετό για τον αιμοδιψή θεό του πολέμου, ο οποίος ήπιε το αίμα πολλών αιχμαλώτων πολέμου των Αζτέκων, όμηροι από τις τόσες μάχες που έδινε ο πολιτισμός με τις γειτονικές φυλές. Η πλέον κοινή μέθοδος ανθρωποθυσίας στον Huitzilopochtli, για να τον κατευνάσουν και να φέρει βροχή, καλή συγκομιδή και πολεμικές επιτυχίες φυσικά (το ατού του), ήταν το άνοιγμα του στέρνου του θύματος και το ξερίζωμα της -με παλμό ακόμα- καρδιάς…  Teutates, Esus και Taranis Το τρίπτυχο των σημαντικότερων θεών των Κελτών ήταν ενωμένο σε μια αγία τριάδα, κοινή σε πολλές παγανιστικές θρησκείες της εποχής. Πολλές μάλιστα εξ αυτών απαιτούσαν ανθρώπινο αίμα, όπως εξάλλου συμβαίνει και στην περίπτωσή μας: Ο πολυαγαπημένος των Κελτών Teutates, θεός γονιμότητας, ευημερίας και πολέμου, ήθελε ανθρώπινες ζωές με πνιγμό: η ανθρωποθυσία γινόταν βουτώντας το κεφάλι του θύματος σε ένα πιθάρι με αδιευκρίνιστο υγρό. Για τον Esus δεν είναι και πολλά γνωστά, ξέρουμε πάντως ότι δεν ήταν ιδιαιτέρως συμπονετικός και καλόκαρδος: οι ρωμαίοι ποιητές τον περιγράφουν ως φρικαλέα θεότητα με τους ανατριχιαστικούς βωμούς του. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι ήταν θεός των ελών και όσοι αφιερώνονταν σε αυτόν είτε μαχαιρώνονταν τελετουργικά είτε απαγχονίζονταν από δέντρα είτε τέλος αφήνονταν να πεθάνουν από αιμορραγία. Τελευταίος αλλά όχι λιγότερο διψασμένος για αίμα ο Taranis, θεός του ουρανού, του κεραυνού και πολέμαρχος φοβερός, δεν είχε κανένα πρόβλημα με τις ανθρωποθυσίες: τα θύματά του τοποθετούνταν μέσα σε καλαθόπλεκτες κατασκευές και καίγονταν ζωντανά στην πυρά… Tezcatlipoca Άλλη μια σημαντική θεότητα των Αζτέκτων, ο θεός της νύχτας και της μαγείας και προστάτης βασιλιάδων και πολεμιστών παραήταν εκδικητικός και πρόθυμος να τιμωρήσει τους παραβάτες. Κι έτσι μια από τις σημαντικότερες θρησκευτικές εορτές των Αζτέκων ήταν αφιερωμένη στον Tezcatlipoca: κάθε χρόνο ο ιερέας διάλεγε έναν νεαρό και όμορφο αιχμάλωτο πολέμου, ο οποίος θα ενσάρκωνε τον θεό. Στην αρχή όλα ήταν καλά: ζούσε στα λούσα και τη χλιδή και τέσσερις πανώριες κοπέλες τον υπηρετούσαν μέρα νύχτα ικανοποιώντας όλες του τις ανάγκες, ακόμα και τις σεξουαλικές (αν όχι κυρίως τις σεξουαλικές). Όλα τα καλά όμως τελειώνουν κάποια στιγμή, ιδιαίτερα οι ζωές των αιχμαλώτων των Αζτέκων. Μόλις ο χρόνος απόλαυσης και ηδονής έφτανε στο τέλος του, ο φουκαράς υποχρεωνόταν να ανέβει τα σκαλιά ενός μικρού ναού, όπου και θα γινόταν θυσία στον θεό, ξεριζώνοντας την καρδιά του. Κατόπιν ο επόμενος κρατούμενος θα επιλεγόταν για τον θεϊκό και μοιραίο τελικά ρόλο της ζωής του σε έναν αδιάκοπο κύκλο… Μολώχ Γνωστός με διάφορα ονόματα σε όλους τους σημιτικούς λαούς της εποχής, ο αιμοδιψής θεός λατρευόταν από διάφορα φύλα που κατοικούσαν στην αρχαία Μέση Ανατολή (Χαναναίοι, Φοίνικες, Μωαβίτες κ.λπ.) και αναφέρεται στη Βίβλο φυσικά. Τον συναντάμε ακόμα και στους Καρχηδόνιους, ενώ μνημονεύεται στη Βίβλο ως θεός της σφαγής και περιγράφονται οι ανθρωποθυσίες παιδιών προς τιμή του. Το θυσιαζόμενο θύμα φορτωνόταν τα αμαρτήματα και την ενοχή των συγγενών που πρόσφεραν τη θυσία, αν και ο Μολώχ είχε τέτοια δίψα για αίμα που δεν του έφταναν φυσικά το τσούρμο με τα παιδιά που έχαναν τη ζωή τους προς τιμή του. Θεωρίες για τον τρόπο εκτέλεσης των ανθρωποθυσιών πολλές, καθώς αρκετοί παγανιστικοί βωμοί έχουν βρεθεί στην ευρύτερη συροπαλαιστινιακή περιοχή, όπου τοποθετούνταν κάλπες που περιείχαν οστά βρεφών, πάνω στις οποίες υπήρχαν στήλες με αφιερωματικές επιγραφές στους θεούς… Huehueteotl Την ώρα που οι ανθρωποθυσίες ήταν κοινός τόπος στους Αζτέκους, ένας θεός ήταν ιδιαιτέρως σαδιστής, ακόμα και μέσα στο ανατριχιαστικό αυτό πλαίσιο! Δεν ήταν άλλος από τον θεό του θανάτου, του κρύου και της ζέστης, τον φοβερό και τρομερό Huehueteotl! Η ανθρωποθυσία στο όνομά του περιλάμβανε νάρκωση του θύματος, ψήσιμό του ζωντανού και κατόπιν ξερίζωμα της καρδιάς και καύση των απομειναριών. Σε άλλες περιπτώσεις, το θύμα ριχνόταν στην φωτιά και ανασυρόταν λίγο πριν εκπνεύσει, ακολουθώντας μετά την ίδια διαδικασία (ξερίζωμα καρδιάς, καύση του πτώματος), αν και λίγη σημασία έπαιζε η σειρά των επεισοδίων της φρίκης… Tlaloc Είναι σίγουρο ότι οι Αζτέκοι έψαχναν αφορμές για ανθρωποθυσίες, δεν εξηγείται αλλιώς! Ο Tlaloc είναι ένας ακόμα από τη μακρά σειρά των θεοτήτων που δεν τους πείραζε η ανθρωποθυσία μια στο τόσο. Ο Tlaloc ήταν όμως ιδιότροπος και ανυπόμονος θεός, έτοιμος να σπείρει τον σπόρο της συμφοράς αν εξοργιζόταν: καταιγίδες, τυφώνες, πλημμύρες, ξηρασίες, αρρώστιες και λιμοί μάστιζαν τη χώρα των Αζτέκων από τη μήνη του θεού της βροχής, της γονιμότητας και των κεραυνών. Κι ενώ οι άλλοι αιμοδιψείς των Αζτέκων θεοί δεν είχαν ανθρώπινες προτιμήσεις, ο Tlaloc ήταν ξεκάθαρος: ήθελε παιδιά. Κι αν μάλιστα έκλαιγαν κιόλας, τίποτα δεν τον κατεύναζε καλύτερα από αυτό (οι ιερείς συνήθιζαν να μαζεύουν και να προσφέρουν τα παιδικά κλάματα ως ξεχωριστή προσφορά). Όσο για τους γονείς τα παιδιά των οποίων πέθαιναν για χάρη του Tlaloc, η ανθρωποθυσία των τέκνων τους αποτελούσε μεγάλη τιμή… Kali Ας κάνουμε ένα διάλειμμα από τους μονίμως διψασμένους για ανθρώπινη σάρκα θεούς των Αζτέκων και ας μεταφερθούμε σε μια εξίσου μοχθηρή και ανηλεή θεότητα από μια άλλη γωνιά της Γης. Γνωρίστε λοιπόν την Kali, τη μοχθηρή θεά της καταστροφής με έδρα την Ινδία. Και βέβαια μιλάμε για μια από τις πιο επίμονες θεότητες, καθώς εκεί που οι άλλοι θεοί της λίστας μας έχουν απολέσει πια τους πιστούς τους, η Kali δεν λέει να καταθέσει τα όπλα και όχι μόνο λατρεύεται ακόμα, αλλά λαμβάνει και ανθρωποθυσίες μια στο τόσο προς τιμή της. Το γεγονός δηλαδή ότι οι ανθρωποθυσίες απαγορεύονται στην Ινδία δεν αποτρέπει τους πιστούς της από το να προσπαθούν να την κατευνάσουν, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες επαρχίες της αχανούς χώρας. Όσο για τον τρόπο τελετουργικής θανάτωσης του θύματος, ποικίλει: αποκεφαλίζονται, στραγγαλίζονται, ακρωτηριάζονται ή απλά πετσοκόβονται μέχρι θανάτου… Toci Τέρμα το διάλειμμα όμως και ώρα να επιστρέψουμε στα σαδιστικά τελετουργικά των Αζτέκων. Κι εδώ ακριβώς μπαίνει η Toci, η καλή θεά της θεραπευτικής και προστάτιδα μαιών και θεραπευτών, η οποία δεχόταν επίσης ανθρωποθυσίες ως δώρα, αν και όλοι θα περιμέναμε το ακριβώς αντίθετο από τη θεά της ζωής και της καλής υγείας! Μόνο γυναίκες θυσιάζονταν στην Toci, αν και έπρεπε να βρεθεί ένα τέχνασμα για να μην αναστατωθεί το θύμα, καθώς η θεά δεν άντεχε τις υστερίες (κακό οιωνό το έλεγαν). Αφού λοιπόν έντυναν την τυχερή βασιλικά, την παραμύθιαζαν ότι θα συναντούσε τον ηγεμόνα: και μόλις ανέβαινε τα σκαλιά του ναού, την αποκεφάλιζαν στη στιγμή και κατόπιν έγδερναν το σώμα της χωρίς αντίσταση. Άλλες πηγές κάνουν λόγο για τελετουργικότερες ανθρωποθυσίες στην Toci, που περιλάμβαναν το ξερίζωμα της καρδιάς και μετά το γδάρσιμο. Όπως κι αν ήταν, το δέρμα της κοπέλας το φορούσε αργότερα ο ιερέας… Chac Οι Αζτέκοι δεν ήταν οι μόνοι Αμερικανοί της προ Κολόμβου εποχής που θυσίαζαν ανθρώπους: το έκαναν εξίσου καλά και οι Μάγια! Ο Chac, ο θεός της βροχής, της αστραπής και του νερού, απεικονιζόταν συνήθως με χαρακτηριστικά ερπετοειδούς, την ίδια ώρα που απολάμβανε πολύ να ψαρεύει. Όχι βέβαια ότι το ψάρεμα μπορούσε να καλύψει την ακόρεστη δίψα του για ανθρώπινο αίμα, γι’ αυτό και οι ανθρωποθυσίες λάμβαναν συχνά χώρα προς τιμή του: τα θύματα ρίχνονταν καταρχάς σε βαθιά πηγάδια, καθώς ο Chac πιστευόταν ότι ζούσε στους πάτους των πηγαδιών. Αν μάλιστα η ανθρωποθυσία ήταν επίκληση για βροχή ή καλή συγκομιδή, τότε άγουρα αγόρια και κορίτσια επιστρατεύονταν ως ζοφερά δώρα στη θεότητα. Δύο τέτοια πηγάδια θανάτου συναντά κανείς στην Chichen Itza, σημαντικότατο κέντρο των Μάγια άλλοτε…  Inti και Viracocha Αφού το έκαναν οι Αζτέκοι και οι Μάγια, θα έμεναν πίσω οι Ίνκας; Κι έτσι οι δύο σημαντικότεροι θεοί της θρησκείας τους, ο γεννήτορας Viracocha και ο γιος του Inti, θεός του ηλίου, δέχονταν δώρα βροχή: από τιμαλφή και φυτά μέχρι ζώα και ανθρώπους φυσικά. Οι ανθρωποθυσίες στον Inti ήταν μάλιστα απόλυτη αναγκαιότητα, για να μη θυμώσει ο θεός και ρίξει άπλετο σκοτάδι στην οικουμένη. Κι έτσι επιστρατεύονταν κυρίως παιδιά σε ένα περίπλοκο φονικό ιεροτελεστικό που ονομαζόταν «capacocha». Το καλύτερο παιδί της χρονιάς του, γερό, δυνατό και πανέμορφο, έβαζε σκοπό να καλοπιάσει τον θεό με τίμημα τη ζωή του. Όσο πιο τέλεια η προσφορά, τόσες περισσότερες οι πιθανότητες να ευχαριστηθεί ο θεός. Το πράγμα δεν ήταν όμως στιγμιαίο, καθώς το άτυχο παιδί θα περνούσε αρκετό καιρό, ακόμα και χρόνια, μέσα στις τιμές και τα λούσα μέχρι να φτάσει η ώρα του. Τελικά, όταν οι περιστάσεις καλούσαν σε κατευνασμό του Inti, μια μεγαλοπρεπής γιορτή λάμβανε χώρα, στην οποία ο μικρός εξαναγκαζόταν να τα «τσούξει». Κατόπιν η πομπή με το θύμα, τους ιερείς, τους γονείς του και τη βασιλική οικογένεια οδηγούσαν το παιδί στους πρόποδες του λόφου και το σκότωναν εκεί. Οι κοινές μέθοδοι εκτέλεσης ήταν χτύπημα στο κεφάλι, στραγγαλισμός ή ακόμα και θάψιμο ζωντανός…

Τα σύμβολα των πλανητών και τι σημαίνουν εσωτερικά…

Ένα από τα στοιχεία που περιέχει εσωτερική σημασία στην αστρολογία είναι ο συμβολισμός των ίδιων των πλανητών. Τα σύμβολα τους εν γένει αποτελούνται από τρία στοιχεία: Τον κύκλο, το ημικύκλιο και το σταυρό.

Μέρος της Εσωτερικής Αστρολογίας είναι η ερμηνεία αυτών των συμβολισμών με βάση την αντιστοιχία:

Κύκλος είναι το Πνεύμα
Ημικύκλιο είναι η Ψυχή Σταυρός είναι η Ύλη
Η διάκριση των τριών αυτών στοιχείων εμπεριέχει ήδη από μόνη της μία σειρά εσωτερικών διδασκαλιών, καθώς θεωρεί δεδομένο ότι συμφωνούμε πως ο άνθρωπος και ο κόσμος αποτελείται στην ουσία από τρία διακριτά μεταξύ τους στοιχεία, το Πνεύμα, την Ψυχή και την Ύλη.

Η άποψη αυτή είναι νεοπλατωνική και ανάγεται στη φιλοσοφία του νεοπλατωνικού φιλοσόφου Πλωτίνου, ο οποίος το 2ο αιώνα μΧ ισχυρίστηκε ότι μεταξύ του κόσμου των Ιδεών του Πλάτωνα (το Πνεύμα) και της Ύλης υπάρχει και ένα ενδιάμεσο πεδίο, που το Πνεύμα συναντά την Ύλη και το οποίο είναι εν μέρει θνητό και εν μέρει αθάνατο, την Ψυχή.

Αργότερα με την επικράτηση του Χριστιανισμού αυτή η άποψη πολεμήθηκε, καθώς ο επίσημος Χριστιανισμός υποστήριξε ότι το Πνεύμα δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο κοινός νους και η διάκριση δεν είναι παρά μεταξύ της Ψυχής που είναι αθάνατη (αλλά σώζεται ή καταδικάζεται σε τιμωρία) και της Ύλης που είναι θνητή.

Ο συμβολισμός αυτός λοιπόν που αν και φαίνεται τόσο απλοϊκός περιέχει πίσω του κάποιους αιώνες θρησκευτικής και φιλοσοφικής δημιουργίας αλλά και αντιθέσεων εφαρμόζεται στα σύμβολα των πλανητών ως εξής:

ΗΛΙΟΣ Είναι ο εκπρόσωπος του Πνεύματος. Η τελεία στη μέση είναι ο πρωταρχικός σπινθήρας μέσα μας, που εκφράζεται κυρίως ως Θέληση, αλλά δεν πρέπει να συγχέουμε τη Θέληση με την απλή επιθυμία. Η πραγματική Θέληση είναι διαρκής, χωρίς σκαμπανεβάσματα και ταυτίσεις κι επίσης δε μας δημιουργεί την ανάγκη να τη δικαιολογούμε. Πολλές φορές μάλιστα δεν μπορούμε να τη δικαιολογούμε, γιατί απλά την δεν την κατανοούμε. Απλά είναι. Χωρίς να χρωστάει εξηγήσεις σε κανέναν.

ΣΕΛΗΝΗ Είναι η εκπρόσωπος της Ψυχής. Καθρεφτίζεται πάντα από το Πνεύμα. Στην απλή ζωή μας η Σελήνη εκφράζεται ως η ανάγκη αναγνώρισης από τον άλλο, επομένως η δυαδικότητα, η όχι αυτάρκεια, η εξάρτηση. Όμως αυτή είναι περισσότερο μία ψυχολογική ερμηνεία. Εσωτερικά η Σελήνη χτίζει, γεμίζει με λεπτομέρειες, εμπλουτίζει την αρχική Θέληση του Πνεύματος. Χωρίς τη Σελήνη η αρχή Θέληση είναι στεγνή, απόμακρη, ίσως και φοβερή. Με τη Σελήνη γίνεται πιο οικεία, μεταφράζεται ερμηνεύεται, αντιστοιχίζεται στα γήινα, γεφυρώνεται. Στο μύθο του Πλάτωνα η Ψυχή πάντα περιμένει τον άντρα της. Είναι έτοιμη να δοθεί, να θυσιαστεί. Δε λογαριάζει τη δική της ζωή για χάρη του έρωτα. Ωστόσο μπορεί και να πλανάται. Μπορεί να πιστέψει ότι μία μάσκα είναι η αλήθεια, γι’ αυτό και αντιστοιχίζεται και με την Πλάνη, τη ινδική «Maya», το πέπλο. Συμβολικά είναι η Μαρία, που το όνομα της, αν τελικά έχει ρωμαϊκή καταγωγή κι όχι ιουδαϊκή σημαίνει «θαλασσινή».

ΕΡΜΗΣ Η Ψυχή ανοίγεται προς τον Ουρανό για να δεχτεί τη γνώση. Βρίσκεται πάνω πάνω στο σύμβολο, άρα έχει τον κυρίαρχο χαρακτήρα. Θα μπορούσαμε να πούμε με βάση τα όσα ξέρουμε ως τώρα ότι είναι ο νους μας που είναι δεκτικός στις ανώτερες οδηγίες, ο μαθητής, που περιμένει τα κελεύσματα του δασκάλου, ο πρόθυμος για γνώση δόκιμος σπουδαστής. Η παρουσία των άλλων συμβόλων δείχνει ότι η γνώση αυτή ατομικοποιείται. Ο σπουδαστής προσπαθεί να εφαρμόσει σε προσωπικό επίπεδο αυτά που είναι συμπαντική γνώση, να δει πώς επηρεάζουν τον ίδιο. Έτσι φιλτράρει τις γνώσεις μέσα από τον προσωπικό του στόχο, την προσωπική του πορεία, το δικό του Πνεύμα και στο τέλος τα εφαρμόζει στην πράξη στην Ύλη. Με το συμβολισμό αυτό ο Ερμής γίνεται ο Μάγος ή ο Επιστήμονας, που χρησιμοποιεί την παγκόσμια γνώση για πρακτικούς και υποκειμενικούς σκοπούς, όχι απρόσωπα, ούτε πανανθρώπινα.

ΑΦΡΟΔΙΤΗ Στο σύμβολο αυτό δεν υπάρχει ψυχή. Υπάρχει μόνο Πνεύμα και Ύλη. Κατά αναλογία με την προηγούμενη ερμηνεία ο Σκοπός ο προσωπικός τείνει να περάσει στην Ύλη. Ο άνθρωπος θέλει να περάσει το Σκοπό, του τη θέληση του στην Ύλη. Είναι υποκειμενικός. Ωστόσο λείπει το στοιχείο της Ψυχής. Έτσι δεν έχουμε εισροή από το εξωτερικό. Ο τύπος της Αφροδίτης είναι αυτάρκης (στην ψυχολογική αστρολογία ίσως λέγαμε ωραιοπαθής).

ΑΡΗΣ Το σύμβολο του Άρη στην ουσία είναι ο σταυρός πάνω από το Πνεύμα. Εδώ η ύλη επικρατεί του Πνεύματος. Στον Άρη δεν υπάρχει σκοπός με την έννοια της διαρκούς θέλησης που εκφράστηκε στον Ήλιο. Υπάρχει επιθυμία. Είναι κάτι διαφορετικό. Η επιθυμία επικρατεί της Θέλησης, την ανατρέπει. Γι’ αυτό και ο Άρης είναι καταστροφέας των σχεδίων, είναι απρόοπτος, είναι η επανάσταση της ύλης, που θέλει να κάνει το δικό της, η επανάσταση των επιθυμιών που θέλουν να κάνουν το δικό τους.

ΔΙΑΣ Ο Δίας περιέχει το σύμβολο της Ψυχής που βρίσκεται πάνω από το σταυρό. Ας προσέξουμε ότι δεν περιέχεται κύκλος. Δεν υπάρχει λοιπόν Ατομικός Σκοπός σε αυτό το σύμβολο. Είναι αυτό που λέμε στην κλασσική αστρολογία Κοινωνικός Πλανήτης. Ό,τι συμβαίνει, συμβαίνει σε όλους, απρόσωπα κι όχι Υποκειμενικά. Η Ψυχή όπως βλέπουμε στρέφεται προς μία πλευρά κι όχι προς τα πάνω. Δε στρέφεται στο Σύμπαν αλλά στο συνάνθρωπο. Και στρέφεται σε μία πλευρά, που σημαίνει είναι επιλεκτική. Ο Δίας συνδέει το ανθρώπινο είδος (και όχι μόνο) και στον Εσωτερισμό συνδέεται με αυτό που θα δούμε παρακάτω ως αιθερικό πεδίο, το πεδίο που συνδέει τα πάντα ενεργειακά. Ο Δίας είναι η προσπάθεια της Φυλής να επικρατήσει στην επιβίωση.

ΚΡΟΝΟΣ Ο Κρόνος είναι το Κάρμα της Φυλής, οι τιμωρίες της, οι δομές της, οι περιορισμοί της. Η Ύλη επικρατεί της Ψυχής, αντίστροφα από τον Δία. Η Φυλή είναι αναγκασμένη να υποκύπτει στις ανάγκες της επιβίωσης.

ΟΥΡΑΝΟΣ Ο Ουρανός έχει δύο ημισελήνους. Ο ουράνιος τύπος δε στρέφεται μόνο στη μία πλευρά, δεν είναι επιλεκτικός στις φιλίες. Είναι ανοικτός σε όλους. Το πνεύμα βρίσκεται στο βάθος του συμβόλου. Ο ατομικός Σκοπός υπάρχει, αλλά υποτάσσεται στο καλό όχι της μίας Φυλής, αλλά όλων των Φυλών και της σκληρής πραγματικότητας. Ο Ουράνιος τύπος υπηρετεί, δεν ηγείται.

ΠΟΣΕΙΔΩΝ Στον Ποσειδώνα η Ψυχή στρέφεται πάλι προς το Σύμπαν. Σε αυτό μοιάζει με τον Ερμή, γι’ αυτό και εδώ έχουμε αντί για τον Μάγο, τον Μυστικιστή. Δεν υπάρχει όμως ατομικός σκοπός να παρεμβάλλεται. Ο άνθρωπος χάνει το όριο της ατομικότητας του και γίνεται ένα με το Σύμπαν.

ΠΛΟΥΤΩΝ Στον Πλούτωνα το Πνεύμα ξαναγυρίζει στην κορυφή του συμβόλου. Ίσως λόγω αυτού του συμβόλου η σύγχρονη Εξελικτική Αστρολογία τον τοποθετεί ως σύμβολο της Ψυχής. Ποιας Ψυχής όμως; Της ατομικοποιημένης Ψυχής. Στον Πλούτωνα δεν έχουμε την έλλειψη ορίων που έχουμε στον Ποσειδώνα. Ο άνθρωπος έχει συνείδηση της ατομικότητας του και της διακριτής του οντότητας, όμως αυτή υψώνεται πλέον πάνω από την ανάγκη ανοίγματος της Ψυχής, πάνω από την ανάγκη της Γνώσης. Ο πλουτώνιος άνθρωπος απομυθοποιεί ακόμα και τη μαζικότητα, ακόμα και τη Μεταφυσική. Το ότι βάζει το Σκοπό πάνω πάνω μπορεί να είναι ένδειξη ενός άκρατου εγωισμού, μπορεί όμως να είναι και η ώρα της απελευθέρωσης.

Η Σκέψη είναι Πράξη

Είναι φανερό ότι τα πάντα γύρω μας, τουλάχιστον τα ανθρωπογενή, είναι αποτέλεσμα της σκέψης μας. Ανάλογα με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του στοχαστή (νοητική ικανότητα, συγκέντρωση, επιμονή, κλπ) και με την αγωγιμότητα του εκφραστικού μηχανισμού (νοητικού, ψυχολογικού, υλικοσωματικού) μεσολαβεί ένας χρόνος έκφρασης και υλοποίησης μιας ιδέας σε πράξη.
Οι έννοιες στο χώρο των ιδεών μόνο μέσω της σκέψης μπορούν να γίνουν αντιληπτές και μέσω της λογικής να μορφοποιηθούν νοητικά και να βρουν τρόπο έκφρασης. Μια έννοια ή μια θεωρία βρίσκει εφαρμογή έτσι, με τη σκέψη να είναι εκφραστής μιας δημιουργικής έννοιας. Όσον αφορά στην εξελιξιμότητα των εννοιών, θα πρέπει να πούμε ότι οι έννοιες είναι η δική μας αντίληψη για τις ιδέες και γι’ αυτό πρέπει κατ’ ανάγκην να είναι μεταβλητές, δηλαδή διευρυνόμενες κατά περιεχόμενο, και να παρακολουθούν τη μετεξέλιξη της ατομικής και συλλογικής συνείδησης.
Η πράξη, είτε στο πεδίο της δράσης είτε στο πεδίο της διανόησης, είναι αποτέλεσμα σκέψης. Η διανοητική λειτουργία που μέσω στοχασμού και σύνθεσης μορφοποιεί μια θεωρία ή μια έννοια στο ίδιο της το πεδίο έκφρασης είναι η δημιουργική σκέψη.
Εδώ μπορούμε να διαχωρίσουμε ποιοτικά τη σκέψη σε δυο βασικές κατηγορίες: τη δημιουργική σκέψη και την αντανακλαστική. “…Νομίζει ότι σκέπτεται, αλλά αυτό δεν είναι πραγματική ή ολοκληρωμένη σκέψη, είναι αποδοχή εντυπώσεων, αντανακλαστική σκέψη ως αντίδραση στο περιβάλλον και σκέψη που έρχεται αργά, όταν οι συνέπειες δεν μπορούν πια να αποφευχθούν, και η οποία σκέψη είναι και πάλι αντίδραση στις αρνητικές συνέπειες των επιλογών και εκ των υστέρων αντίληψη της προφανούς πια αλήθειας. Η σκέψη αυτή δεν κινείται με επάρκεια στον χώρο της έννοιας, αλλά είναι κυρίως διαπιστωτική στον κόσμο των φαινομένων και κινείται στο πεδίο των αποτελεσμάτων αντίθετα προς αυτά, δηλαδή διαπιστώνει τα αποτελέσματα ως γεγονότα προσπαθώντας να τα αντιμετωπίσει ως τέτοια, πράγμα που δεν είναι δημιουργική σκέψη, αλλά ενστικτώδης ζωική … Η αντανακλαστικότητα στη σκέψη είναι πολύ επικίνδυνη … γιατί είναι αυτή που διαμορφώνει συχνά τις θεωρίες που … έχουν μεγαλύτερη δύναμη και διάρκεια “.
Η δημιουργική σκέψη είναι μια διαδικασία μορφοποίησης των ιδεών που αναπτύσσονται μέσα από μια ενατενιστική θέση του στοχαστή. Η δημιουργική σκέψη βοηθά στην ολοκλήρωση της έκφρασης μιας ιδέας και στοχεύει σε αυτό με πρόθεση. Διατηρεί επικέντρωση στην υπό έκφραση ιδέα και εμμένει σε αυτή μέχρι ολοκληρώσεως του έργου.
Η αντανακλαστική σκέψη, αντιθέτως, δημιουργείται από ερεθίσματα κυρίως του περιβάλλοντος, έχει μικρή διάρκεια συγκέντρωσης και μικρότερο χρόνο «ζωής» και κατά συνέπεια τα αποτελέσματά της στην πράξη είναι ασθενέστερα.
Η αντανακλαστική σκέψη είναι πράξη, αλλά περιορισμένης εμβέλειας, και δεν έχει εκείνη τη δυναμική που μπορεί να δημιουργήσει ρεύμα σκέψης, ώστε να λειτουργήσει σαν εστιακό σημείο έμπνευσης. Είναι επικουρική ή αντιδραστική και παίζει ενισχυτικό ή αναχαιτιστικό ρόλο στα γεγονότα και στις βασικές ιδέες και τα νοήματά τους.
Συνήθως οι περισσότερες σκέψεις μας είναι αντανακλαστικές, επιτελούν λειτουργίες που έχουν σχέση με διεκπαιρεωτικά θέματα και περιστρέφονται γύρω από τον εαυτό μας. Οι αλλαγές που φέρνουν είναι μικρές, πολλές φορές αμελητέες, και κυρίως στοχεύουν στο να προσαρμόσουν όσο είναι δυνατόν το περιβάλλον στις ανάγκες μας. Από το άλλο μέρος ο άνθρωπος έρχεται συνήθως σε επαφή με δημιουργικές σκέψεις άλλων, με σκέψεις έξω από τον δικό του νοητικό χώρο, οπότε δεν είναι αυτός ο στοχαστής και το αποτέλεσμα είναι αυτή η σκέψη να λειτουργεί αποκομμένα από την υπόλοιπη έκφραση της ζωής και να μην αγγίζει την προσωπική του ζωή. Αυτές οι μεταδιδόμενες δημιουργικές σκέψεις δεν έχουν βιωματικό χαρακτήρα και δεν καταλήγουν εύκολα σε αλλαγές.
Αλλά ας δούμε μερικά ερωτήματα:
Η κάθε σκέψη μας μπορεί να επηρεάσει τους άλλους ή το επιστητό;
Τι σχέση έχει ή κοινή γνώμη με τις σκέψεις μας και το αντίστροφο;
Η απουσία σκέψης είναι πράξη που ενισχύει την εξουσία αυτών που λειτουργούν με στόχο να εξουσιάσουν – χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη;
Η απουσία σκέψης είναι απόφαση ότι αυτοί που έχουν την εξουσία – δύναμη μπορούν να την ασκήσουν χωρίς αντίσταση πάνω μας. Όμως αυτό συμβαίνει, διότι έχουμε επιλέξει την απουσία και την παθητικότητα, ενσυνείδητα σχεδόν, σαν τρόπο ζωής. Επειδή η σκέψη είναι πράξη και σαν πράξη απαιτεί ανάλωσή μας, η παθητικότητα και η απουσία από το πεδίο της νοητικής δράσης είναι ο πιο εύκολος τρόπος να αποφύγουμε τον κόπο. Ιδίως κιόλας, όταν οι συνθήκες του περιβάλλοντός μας δεν είναι ιδιαίτερα πιεστικές ως προς την επιβίωσή μας, οπότε αναπτύσσεται αδιαφορία για τον κόσμο και αμεριμνησία που ενισχύουν την απουσία κάθε δημιουργικού προβληματισμού.
Όμως η σκέψη είναι θέση, έχει ιδιοσυχνότητα και καταλαμβάνει χώρο. Ο στοχαστής είναι παρών, δεν απουσιάζει, και γι’ αυτό ο εισβολέας πρέπει να πιέσει, για να καταλάβει αυτό τον χώρο και να πάρει τον έλεγχο ή να αποθέσει τη δική του ιδέα. Κάτω από αυτό το πρίσμα η παρουσία και μόνο της σκέψης στον νου μας είναι πράξη -τουλάχιστον μια πράξη αντίστασης.
Σκέψη, αυτογνωσία και τυραννία της επιθυμίας
Ανακαλύπτοντας ο άνθρωπος σταδιακά μέσω της σκέψης τα βαθύτερα αίτια, που κινούν ή διαπερνούν τον κόσμο και τον εαυτό του, αντιλαμβάνεται καλύτερα τον εαυτό του και τα κίνητρά του. Έτσι αναπτύσσεται η αυτογνωσιακή διαδικασία. Χωρίς σκέψη ο άνθρωπος είναι αδύνατον να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του. Σε αυτή τη διαδικασία ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με δύο επιλογές :
Α. Να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και στην συνέχεια να αναθεωρήσει τη σχέση του με το εγγύς και ευρύτερο περιβάλλον του. Μια αναθεώρηση που θα ρυθμίσει εκ νέου τις σχέσεις του σε μια βάση πιο αρμονικής συνύπαρξης χωρίς τον ανταγωνισμό, την επεκτατικότητα και την εξουσία ως δεσπόζοντα χαρακτηριστικά.
Β. Να επιδιώξει, αντιθέτως, να χρησιμοποιήσει ιδιοτελώς τη σκέψη σαν μοχλό, για να ελέγξει το μέρος του κόσμου εκείνο, όπου έχει επιρροή και να το χρησιμοποιήσει για την ικανοποίηση του εαυτού του.
Σε κάθε περίπτωση η σκέψη μέσω αυτού του μηχανισμού μετατρέπεται σε πράξη και έχει άμεση επιρροή στο περιβάλλον.
Η σκέψη αποκαλύπτει σε κάποιο βαθμό το πεδίο των προθέσεων του ανθρώπου. Τον φέρνει βαθύτερα αντιμέτωπο με την όποια κατάσταση, ώστε αρχίζει να βλέπει σχετικά και με πιο συνειδητό τρόπο τί επιθυμεί και τί δεν επιθυμεί να πραγματωθεί και αρχίζει να γίνεται δημιουργικός και επικοινωνιακός φορέας στο πεδίο των εννοιών και των ιδεών.
Η σκέψη είναι, και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται, μια λειτουργία επικέντρωσης της συνείδησης σε ένα εσωτερικό σημείο ψηλότερο από τον αντανακλαστικό μηχανισμό του συναισθήματος. Έτσι, όταν η σκέψη δεν παρορμάται από το συναίσθημα, δημιουργεί απόσταση και αποσύνδεση από την κυριαρχικότητά του, οπότε δίνει χρόνο σε μια πιο λογική διαδικασία που μπορεί να ελέγξει την αντανακλαστικότητα του συναισθήματος, αν και χωρίς να το αποκλείει.
Η σκέψη μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει σαν απελευθερωτικός παράγοντας από την τυραννία της επιθυμίας. Η επιθυμία σαν κυριαρχικός παράγοντας δράσης καθηλώνει τη σκέψη στην υπηρεσία της, και έτσι η σκέψη με την σειρά της υποτάσσει τους νοητικούς μηχανισμούς στην υπηρεσία της επιθυμίας. Ακόμη και έτσι, η σκέψη είναι εν δυνάμει πράξη-δράση, όπου η δράση αυτή εκδηλώνεται ή θα εκδηλωθεί στην προσπάθεια της επιθυμίας να εκφραστεί. Άρα κάθε επιθυμία προς εκπλήρωση ή μη δεσμεύει τη σκέψη ή μέρος της. Κατευθύνει την πράξη χρησιμοποιώντας τη σκέψη, γιατί η σκέψη κατευθύνει την πράξη.
Πληθώρα σκέψεων είναι κάτω από το κατώφλι της συνείδησης, εκτελούνται ακαριαία και ασυνείδητα και ελέγχονται από μηχανισμούς που η συνείδηση δεν γνωρίζει. Αυτό είναι το μέρος του εαυτού μας που δεν γνωρίζουμε ή δεν γνωρίζουμε καλά, αλλά ελέγχει τεράστιο μέρος των πράξεών μας. Αυτό καθιστά την αυτογνωσιακή διαδικασία αναγκαιότητα. Εκεί μέσα κρύβονται πολλά κίνητρα που τις περισσότερες φορές έχουν ιδιοτελή χαρακτήρα και σκοπό τη συνεχή ικανοποίηση των επιθυμιών. Η σκέψη σαν νοητικός μηχανισμός που μπορεί να απελευθερώσει από την τυραννία της επιθυμίας έχει τη δυνατότητα να ανακαλύπτει σταδιακά αυτούς του μηχανισμούς που λειτουργούν ακαριαία χωρίς την εποπτεία του συνειδητού νου. Έτσι ο άνθρωπος, ή μια κοινωνία κατ΄ επέκταση, μέσω της σκέψης και της αποκάλυψης που φέρνει αυτή πράττει ή δεν πράττει αναλόγως. Αλλά και η μη πράξη είναι μια πράξη που αυτομάτως δημιουργεί χώρο για την εισβολή αυτών που θέλουν να καταλάβουν τον νοητικό χώρο.

Η δημιουργική σκέψη είναι μια λεπτοφυής λειτουργία του συνόλου της συνείδησης με κύριο φορέα της τη νόηση και μας φέρνει σε επαφή με τον κόσμο των αιτιών. Η σκέψη αποκαλύπτει τη συνάφεια και την ενιαιότητα που διαπερνά τα πάντα. Ο άνθρωπος που σήμερα ενδιαφέρεται ειλικρινά για το κοινό καλό μπορεί να προσφέρει στην ανθρωπότητα μόνον εάν αναπτύξει και τον νου του, πλην των άλλων ποιοτικών χαρακτηριστικών του.
Η σκέψη όμως και η ικανότητα του «σκέπτεσθαι» του καθενός μας έχει ρόλο στο παγκόσμιο γίγνεσθαι;
Έχει, γιατί μια κοινωνία όπου η σκέψη είναι χαρακτηριστικό των ανθρώπων είναι αδύνατον ή δύσκολο να χειραγωγηθεί.
Ο σκεπτόμενος άνθρωπος, καθώς ξεδιπλώνει μέσα στον νοητικό χώρο το νήμα της σκέψης και αντιλαμβάνεται την ποιότητα μιας ιδέας, μιας θεωρίας ή μια λογικής, ακαριαία πολλές φορές μέσω της νοητικής ή αισθαντικής του λειτουργίας παίρνει θέση, κρίνει και συμφωνεί ή διαφωνεί, συνταυτίζεται ή απορρίπτει κλπ. Αυτή η διαδικασία σε μεγάλα σύνολα δημιουργεί την κοινή γνώμη, μόνο που πολλές φορές η κοινή γνώμη διαμορφώνεται από ελάχιστους που σκέφτονται και που γνωρίζουν ότι, επειδή η διαδικασία της σκέψης στους πολλούς δεν είναι κυρίαρχο χαρακτηριστικό, μπορούν εύκολα να διαπεράσουν την κοινωνία και να επιβάλουν έμμεσα συγκεκριμένη άποψη. Αυτό αποδεικνύει την τεράστια αναγκαιότητα που υπάρχει στους ανθρώπους για ανάπτυξη της νόησής τους, επειδή ακριβώς η σκέψη είναι πράξη. Είναι το ποιοτικό εκείνο χαρακτηριστικό που ο πολίτης από παθητικός μεταλλάσσεται σε δυναμικό κύτταρο της κοινωνίας και της παγκόσμιας νόησης της ανθρωπότητας.
Η σκέψη αποτελεί πράξη και παράγει έργο. Το παραγόμενο έργο όμως πρέπει πέρα από τον νοητικό χώρο να υλοποιείται σε γραπτό, προφορικό, καλλιτεχνικό, φιλοσοφικό λόγο ή σε πράξη στον κόσμο των φαινομένων, να εμπνέει και να επάγει τις συνειδήσεις των ανθρώπων, αλλιώς η σκέψη σαν δραστηριότητα χρησιμοποιείται σαν άλλοθι για μια λεπτοφυή αδράνεια, που στο τέλος καταλήγει να απομονώνει τον στοχαστή και να τον τοποθετεί σε ένα βάθρο, όπου στέκεται χωρισμένος από τον χώρο των ιδεών και κρίνει κάθε ιδέα, χωρίς πραγματικά να νοιώθει τίποτα από αυτές και μη έχοντας καμιά σχέση με τα νοήματά τους.
Ένα σημείο εδώ που δεν πρέπει να παραβλέπεται είναι ότι η σκέψη δεν είναι ο στοχαστής, αλλά ένας τρόπος έκφρασης του στοχαστή. Αυτό θα βοηθήσει στο να αντιμετωπίζονται οι ιδέες με νηφαλιότητα και να αποφεύγεται η φανατική προσκόλληση στα νοήματα, που πρέπει να παρέλθουν καθώς νέες ιδέες, πιο περιεκτικές και συνθετικές, κάνουν την εμφάνιση τους στη νοόσφαιρα της ανθρωπότητας.
Το μέλλον της κοινωνίας βρίσκεται στο να διεισδύσουν και να αποκαλύψουν οι άνθρωποι μέσα από μια αυξανόμενη νοητική δραστηριότητα τον κόσμο της έννοιας και των ιδεών. Διαφαίνεται όλο και πιο ξεκάθαρα η ανάγκη ότι οι έννοιες πρέπει να γίνουν πραγματικότητα στον νου των ανθρώπων και να αποκαλύψουν ότι οι αιτίες που μας κυβερνούν εκπορεύονται από τις ιδέες. Ο κόσμος των ιδεών, επειδή κυβερνάται από λογική, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών και αποκαλύπτει αυτό που λειτουργεί κρυμμένο ή με κίνητρα που υπονομεύουν το όλο.
Η Σκέψη ως πράξη ευθύνης
Η θέση των ανθρώπων που σκέφτονται είναι μια θέση ευθύνης. Ευθύνη, γιατί έχουν κρίση και σχετική γνώση για την κρίση τους και, επομένως, είναι λιγότερο δέσμιοι μιας τυφλότητας, η οποία δέχεται μια σκέψη σαν σωστή επειδή το λένε οι πολλοί, τα ΜΜΕ, ή κάποιοι εξουσιαστές.
Η σκέψη σαν πράξη (και σαν πράξη συνεπάγεται ευθύνη, γιατί κάθε πράξη φέρει ηθικό αποτύπωμα) πρέπει να ιδωθεί σαν ένα πεδίο δράσης, όπου οι εκφραζόμενες ιδέες δίνουν, και θα συνεχίσουν να δίνουν με αυξανομένη ένταση, μια μάχη έκφρασης ή επικράτησης.
Μέσα στα πεδία της σκέψης οι επικρατούσες ιδέες θα καθορίσουν το μέλλον του πλανήτη καθώς και την ποιότητα της ζωής μας κατ’ επέκταση. Οι διανοούμενοι, οι επιστήμονες σε κάθε τομέα καθώς και οι άνθρωποι με προσανατολισμό στη νόηση σαν πιο κυρίαρχο χαρακτηριστικό που ελέγχει τη ζωή τους φέρουν μεγάλη ευθύνη, γιατί είναι οι πρώτοι που έρχονται σε επαφή με δημιουργικές ιδέες, αλλά και επειδή οι ομάδες αυτές μπορούν περισσότερο και πιο ολοκληρωμένα να τις εκφράσουν. Από το άλλο μέρος ένα σχετικά μεγαλύτερο σύνολο ανθρώπων, επειδή λειτουργεί αντανακλαστικά, φέρει ευθύνη κυρίως στα επίπεδα μιας ορθής κατανόησης και περαιτέρω μεταβίβασης και κυκλοφορίας των δημιουργικών ιδεών. Για να επιτευχθεί αυτό, πρέπει να υπάρξει η απαιτούμενη ανταπόκριση στις ιδέες μέσα από την οποία θα καθοριστούν κατ’ επέκταση η κοινή γνώμη και βούληση. Απαραίτητη, λοιπόν, προϋπόθεση είναι η πόλωση όσον το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού ανθρώπων στο πεδίο της σκέψης και της αυτογνωσίας σαν πράξη ευθύνης απέναντι στην ανθρωπότητα και το σπίτι μας, τη Γη.