Τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από τη χαμηλή Συναισθηματική Νοημοσύνη

Είναι μια κρίσιμη δεξιότητα για την οικοδόμηση ισχυρότερων και ενσυναισθητικών σχέσεων και μας βοηθά να συνδεθούμε με τα βαθύτερα συναισθήματά μας, επιτρέποντάς μας να λαμβάνουμε αποφάσεις που είναι περισσότερο ευθυγραμμισμένες με τις αξίες και τους προσωπικούς μας στόχους.

Η συναισθηματική νοημοσύνη ορίζεται συνήθως από τέσσερα χαρακτηριστικά:

1) Η αυτογνωσία είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε τα δικά μας συναισθήματα και τον αντίκτυπο που έχουν στους άλλους.

2) Αυτοδιαχείριση είναι η ικανότητα να ρυθμίζουμε τα συναισθήματα, να ελέγχουμε τις παρορμητικές αντιδράσεις και να προσαρμοζόμαστε ευέλικτα στις μεταβαλλόμενες συνθήκες.

3) Κοινωνική επίγνωση είναι η ικανότητα κατανόησης και ενσυναίσθησης των συναισθημάτων των άλλων.

4) Η διαχείριση σχέσεων περιλαμβάνει ένα σύνολο κοινωνικών δεξιοτήτων, συμπεριλαμβανομένων της θετικής επιρροής, της ομαδικής εργασίας, της σαφούς επικοινωνίας και της διαχείρισης συγκρούσεων.

Γιατί είναι σημαντική η συναισθηματική νοημοσύνη;

“Αυτό που έχει πραγματικά σημασία για την επιτυχία, τον χαρακτήρα, την ευτυχία και τα επιτεύγματα σε όλη τη ζωή είναι ένα συγκεκριμένο σύνολο συναισθηματικών δεξιοτήτων – το EQ σας – και όχι μόνο οι καθαρά γνωστικές ικανότητες που μετρούνται με τα συμβατικά τεστ IQ” – Daniel Goleman\

Σύμφωνα με τη δήλωση του Goleman, η συναισθηματική νοημοσύνη μπορεί να ωφελήσει την προσωπική και επαγγελματική μας ζωή με διάφορους τρόπους.

Είναι ένα πολύτιμο εργαλείο που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε όταν χειριζόμαστε απρόβλεπτες και συναισθηματικά φορτισμένες καταστάσεις, προάγει την καλύτερη σαφήνεια των κινήτρων και των στόχων μας και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ανάπτυξης πιο ικανοποιητικών σχέσεων με τους άλλους.

Η EI αποτελεί επίσης σημαντικό προγνωστικό παράγοντα της επαγγελματικής επιτυχίας, καθώς πιστεύεται ότι αντιπροσωπεύει το 58% της απόδοσης σε όλους τους τύπους θέσεων εργασίας (Bradberry and Greaves, 2006).

Πότε είναι σημαντική η συναισθηματική νοημοσύνη;

Συνολικά, έχει βρεθεί ότι η ΣΝ περικλείει μια ποικιλία δεξιοτήτων που είναι κρίσιμες στην καθημερινή μας ζωή.

Η αυξημένη ευαισθησία στα συναισθήματα των άλλων επιτρέπει την αποτελεσματικότερη επικοινωνία και αποτρέπει την κλιμάκωση της έντασης και των συγκρούσεων.

Καθώς έχουμε μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθηματικών αναγκών των ανθρώπων με τους οποίους αλληλεπιδρούμε, είναι πιο πιθανό να υιοθετήσουμε μια συνεργατική στάση και να είμαστε ανοιχτοί σε συμβιβασμούς (Petrovici and Dobrescu, 2014).

Διαχείριση του άγχους

Η αναγνώριση του τρόπου με τον οποίο συγκεκριμένες καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν στρεσογόνα συναισθήματα μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε ότι ελέγχουμε περισσότερο τις αντιδράσεις μας, αντικαθιστώντας τα αρνητικά συναισθήματα με κατάλληλες δεξιότητες αντιμετώπισης για την αντιμετώπισή τους.

Η παραμέληση του τρόπου με τον οποίο το συναισθηματικό στρες οδηγεί τις συμπεριφορές μας μπορεί να οδηγήσει σε παράλογες αποφάσεις και τελικά να επιδεινώσει τα αποτελέσματα της ψυχικής υγείας (Ciarrochi, Deane και Anderson, 2002).

Λήψη αποφάσεων

Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο τα συναισθήματα επηρεάζουν τις σκέψεις μας μπορεί να μας αποτρέψει από το να λαμβάνουμε λανθασμένες αποφάσεις, τόσο στην προσωπική μας ζωή όσο και στον εργασιακό χώρο.

Καθώς είμαστε σε θέση να εντοπίζουμε τα συναισθήματα που είναι περιττά ή άσχετα με ένα πρόβλημα, μπορούμε να σχηματίζουμε πιο αντικειμενικές κρίσεις και να βελτιώνουμε την ποιότητα της λήψης αποφάσεων (Hess and Bacigalupo, 2011).

Ανοχή στην αλλαγή

Οι αλλαγές στην προσωπική και επαγγελματική μας ζωή είναι συνεχείς και μπορεί μερικές φορές να είναι συναισθηματικά έντονες.

Ο προβληματισμός σχετικά με τις συναισθηματικές αντιδράσεις που μας κάνουν να αντιστεκόμαστε στις αλλαγές, καθώς και τις ερμηνείες και τις προκαταλήψεις που συνδέονται με αυτές, μπορεί να μας βοηθήσει να υιοθετήσουμε μια πιο θετική προοπτική και να σκεφτούμε πιο αισιόδοξα για τις ευκαιρίες που μπορούν να προκύψουν από την αλλαγή (Lin et al., 2016).

Κίνητρα

Με υψηλή EI, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα το νόημα των φιλοδοξιών μας και τις δεξιότητες παρακίνησης που απαιτούνται για την επίτευξη στόχων σε σχέση με την εργασία, την προσωπική μας ζωή και την υγεία μας (Magnano, Craparo, and Paolillo, 2016).

Επιπλέον, με την ικανότητα αναγνώρισης των συναισθημάτων, μπορούμε επίσης να επηρεάσουμε τα κίνητρα των άλλων ανθρώπων, ενθαρρύνοντας τη θετική στάση απέναντι στους κοινούς στόχους όταν εργαζόμαστε σε ομάδες.

Πώς να αναπτύξετε τη συναισθηματική νοημοσύνη

Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια ευέλικτη δεξιότητα που μπορεί να διδαχθεί

Παρόλο που ορισμένα άτομα μπορεί να είναι εκ φύσεως πιο συναισθηματικά ευφυή από άλλα, η υψηλή EI μπορεί να αναπτυχθεί με τον καιρό μέσω της τακτικής εξάσκησης.

Παρακάτω παρατίθενται ορισμένοι τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν στην αύξηση της συναισθηματικής νοημοσύνης.

Εξασκηθείτε στην ενεργητική ακρόαση

Η ενεργητική ακρόαση έχει να κάνει με την ακρόαση πέρα από τα λόγια των ανθρώπων. Περιλαμβάνει τον πλήρη συντονισμό με αυτό που επικοινωνείται, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου του μηνύματος και της στάσης που το διέπει (Rogers και Farson, 1957).

Δίνοντας προσοχή στη γλώσσα του σώματος του άλλου, καθώς και στον τόνο και την ταχύτητα της φωνής του, μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό της συναισθηματικής κατάστασης του ομιλητή εκείνη τη στιγμή και σε τυχόν μηνύματα πέρα από αυτά που λέει.

Για την εξάσκηση της ενεργητικής ακρόασης, είναι σημαντικό να αφήνετε τον άξονα σκέψης του άλλου ατόμου να ρέει χωρίς διακοπές, καθώς αυτό θα διευκολύνει την ανοιχτή επικοινωνία και θα δημιουργήσει ένα κλίμα εμπιστοσύνης και αποδοχής.

Δεύτερον, ο έλεγχος των εξωτερικών και εσωτερικών περισπασμών μπορεί να βοηθήσει στη διευκόλυνση της ενεργητικής ακρόασης. Συγκεκριμένα, η εσωτερική φλυαρία στο μυαλό μας και η ανάγκη να σχεδιάζουμε τις απαντήσεις μας θα μας επιτρέψει να είμαστε πλήρως παρόντες στη στιγμή και να οξύνουμε τις ικανότητές μας στην ακρόαση (Lunenburg, 2010).

Συναισθηματική επίγνωση

Όταν βιώνουμε δυσάρεστα συναισθήματα, μπορεί να έχουμε την τάση να τα αγνοούμε ή να τα κλείνουμε μέσα μας αντί να τα αποδεχόμαστε ως ένα φυσιολογικό και μερικές φορές χρήσιμο μέρος της ζωής μας.

Το να σκύψουμε στα δυσάρεστα συναισθήματά μας μπορεί να μας δώσει την ευκαιρία να αντιμετωπίσουμε τα συναισθήματά μας παραγωγικά, αυξάνοντας την αυτογνωσία μας και την ικανότητά μας να εισάγουμε θετικές αλλαγές στη ζωή μας (Bradberry και Greaves, 2009).

Εξερευνώντας με περιέργεια όλο το φάσμα των συναισθημάτων μας, μπορούμε να αποκτήσουμε μια πιο αντικειμενική άποψη για το άτομο που είμαστε και για το πώς τα συναισθήματά μας επηρεάζουν τις πράξεις μας. Για να δούμε τα πράγματα από μια ευρύτερη οπτική γωνία, μπορούμε επίσης να ανοιχτούμε σε ανατροφοδότηση από τους άλλους, ρωτώντας για συγκεκριμένες καταστάσεις στις οποίες ενεργήσαμε με κακή συναισθηματική επίγνωση.

Προσδιορίστε τα συναισθήματα

Το να μάθουμε να ονομάζουμε τα συναισθήματα με πιο συγκεκριμένο λεξιλόγιο μπορεί να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια το είδος της συναισθηματικής κατάστασης που βιώνουμε και να νιώσουμε ότι ελέγχουμε περισσότερο τις αντιδράσεις μας (David, 2016).

Αναγνωρίζοντας, για παράδειγμα, ότι η θλίψη διαφέρει από την πλήξη ή το αίσθημα μοναξιάς- μπορούμε να γίνουμε πιο ικανοί να εντοπίσουμε τα συναισθήματά μας και να τα διαχειριστούμε αποτελεσματικά.

Μια πρόσθετη στρατηγική για την ανάπτυξη συναισθηματικής επίγνωσης θα μπορούσε να είναι η τήρηση ημερολογίου, όπου γράφουμε μια περιγραφή των συναισθημάτων μας και πώς αυτά αναδύονται από συγκεκριμένες περιστάσεις.

Μετά από μερικές εβδομάδες, μπορεί να αρχίσουμε να βλέπουμε μοτίβα. Μπορεί να καταλάβουμε ποια συναισθήματα μας είναι πιο δύσκολο να ανεχτούμε, ποια μας πυροδοτούν και ποια συμβάλλουν στο να νιώθουμε πιο συνδεδεμένοι με τις αξίες μας και πιο ικανοποιημένοι από τη ζωή μας.

Κατανοήστε τους στρεσογόνους παράγοντες σας

Το να γνωρίζουμε ποιες καταστάσεις πυροδοτούν είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη της ικανότητας να διαχειριζόμαστε τις συναισθηματικές μας αντιδράσεις και να διατηρούμε την ηρεμία μας.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα ημερολόγιο για να εντοπίσουμε επίσης τις πηγές του στρες ή να καταγράψουμε έναν κατάλογο που περιλαμβάνει α) συγκεκριμένες καταστάσεις – όταν είναι πιο πιθανό να νιώσουμε φόβο, αδυναμία ή να μην έχουμε τον έλεγχο β) ανθρώπους – για παράδειγμα, εκείνους που φαίνονται τοξικοί, φίλους που δεν σέβονται τα όρια ή συναδέλφους που προσπαθούν να επιβάλουν τη γνώμη τους γ) συνθήκες στο περιβάλλον – όπως πολυσύχναστοι ή θορυβώδεις χώροι.

Αυτό θα μας βοηθήσει να προβλέψουμε τους στρεσογόνους παράγοντες και στη συνέχεια να σκεφτούμε τρόπους να θέσουμε σε εφαρμογή στρατηγικές για να χειριζόμαστε τα συναισθήματά μας πιο κατάλληλα (Bradberry και Greaves, 2009).

Διοχετεύστε τα συναισθήματα με υγιή τρόπο

Μόλις αναπτύξουμε μεγαλύτερο άνοιγμα προς τα συναισθήματά μας, είναι επίσης σημαντικό να μάθουμε πώς να τα χρησιμοποιούμε προς όφελός μας αντί να τα αφήνουμε να μας ελέγχουν.

Το πρώτο βήμα είναι να αποφεύγουμε να κρίνουμε τα συναισθήματά μας και να τα χαρακτηρίζουμε ως καλά ή κακά. Αντ’ αυτού, θα πρέπει να τα αναγνωρίζουμε ως ισχυρές πηγές πληροφοριών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να οδηγήσουν τις ενέργειές μας προς αυτό που έχει σημασία για εμάς (Bradberry and Greaves, 2009).

Ο επαναπροσδιορισμός της προσοχής μας σε πράγματα που είναι υπό τον έλεγχό μας και μπορούν να βελτιωθούν μας επιτρέπει επίσης να μην αισθανόμαστε παγιδευμένοι σε ένα καθοδικό συναισθηματικό σπιράλ και να εμπλακούμε σε πιο αφοσιωμένες δράσεις.

Για να δώσουμε στο μυαλό μας ένα διάλειμμα, θα πρέπει επίσης να δώσουμε προτεραιότητα στον προγραμματισμό δραστηριοτήτων στη ρουτίνα μας που μας κάνουν να νιώθουμε ψυχικά φορτισμένοι. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν άσκηση, ή άλλες χαλαρωτικές δραστηριότητες για το μυαλό.

Πώς να ενθαρρύνετε τη συναισθηματική νοημοσύνη στους άλλους

Η ανάπτυξη συναισθηματικών ικανοτήτων δεν είναι σημαντική μόνο σε προσωπικό επίπεδο.

Η ενθάρρυνση της συναισθηματικής νοημοσύνης στους άλλους, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών, των μαθητών, των ερωτικών συντρόφων και των εργασιακών ομάδων, μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της ευαισθησίας σε συναισθηματικές ενδείξεις που συχνά διαφεύγουν μέσα στον εαυτό μας και στο περιβάλλον και τελικά να ενισχύσει την ποιότητα των διαπροσωπικών σχέσεων (Nagarjuna Nagar, 2020).

Υπάρχουν μερικές συμβουλές που μπορούμε να ακολουθήσουμε για να ενισχύσουμε την EI στους άλλους:

Να είστε ανοιχτοί και περίεργοι

Η δημιουργία ευκαιριών για ανταλλαγή απόψεων μπορεί να συμβάλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης τόσο στις δυαδικές όσο και στις ομαδικές αλληλεπιδράσεις, ενισχύοντας τη σημασία της αυτοέκφρασης και προωθώντας τη διαφανή επικοινωνία μεταξύ των ατόμων.

Για παράδειγμα, σε ένα εργασιακό περιβάλλον, θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε ρωτώντας την ομάδα μας πώς αισθάνεται για μια συγκεκριμένη απόφαση, αντί να ορίσουμε μια γρήγορη λύση σε ένα πρόβλημα χωρίς να εξηγήσουμε το σκεπτικό πίσω από αυτή.

Θα μπορούσαμε επίσης να προσπαθήσουμε να εμπλακούμε σε συζητήσεις ρωτώντας τους συναδέλφους μας για πράγματα που τους απογοητεύουν στη δουλειά, τι τους παρακινεί περισσότερο και πώς αντιμετωπίζουν το συναισθηματικό στρες που σχετίζεται με την εργασία.

Ονομάστε το συναίσθημα

Για να ενθαρρύνουμε την αυτοέκφραση των άλλων, όπως π.χ. των παιδιών, θα μπορούσαμε να τους ζητήσουμε να ονομάσουν ένα συναίσθημα που ταιριάζει με την παρούσα κατάστασή τους. Αν δυσκολεύονται με αυτή την άσκηση ή δίνουν επίπεδες απαντήσεις όπως “νιώθω καλά/καλά”, μπορούμε να τους ζητήσουμε να βαθμολογήσουν ένα συναίσθημα σε κλίμακα 1-10 ή να χρησιμοποιήσουμε τον τροχό των συναισθημάτων.

Για παράδειγμα, θα μπορούσατε να ρωτήσετε: “Πόσο ανήσυχος αισθάνεστε σε κλίμακα 1-10;”.

Αυτή η τεχνική μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και για ενήλικες που μπορεί να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά τους.

Προσφέρετε τη δική σας οπτική γωνία

Μπορεί να είναι χρήσιμο να δώσετε κάποια εποικοδομητική ανατροφοδότηση σε άλλους σχετικά με καταστάσεις στις οποίες ενήργησαν με ανεπαρκή συναισθηματική επίγνωση.

Μήπως δεν έδειξαν αρκετή φροντίδα ή υποστήριξη σε ανθρώπους που χρειάζονταν τη βοήθειά τους; Είπαν κάτι που θα μπορούσε να εκληφθεί ως ασέβεια ή έλλειψη σεβασμού για τα συναισθήματα των άλλων; Υιοθετούν συχνά ασαφή ή ασυνεπή επικοινωνία των καθηκόντων τους;

Βεβαιωθείτε ότι αυτή η ανατροφοδότηση δεν είναι συγκρουσιακή ή δεν χρησιμοποιεί γλώσσα κατηγορίας, αλλά εκφράζεται με ευγενικό τρόπο, ώστε να ενθαρρύνει την ανοιχτή, υγιή συζήτηση.

Προωθήστε μια ομαδική κουλτούρα συνεργασίας

Η ενθάρρυνση της συνεργασίας εντός των ομάδων διευκολύνει την ανταλλαγή στόχων, αξιών και ανησυχιών, η οποία μπορεί τελικά να οδηγήσει σε αυξημένη αίσθηση ομαδικής ταυτότητας και δέσμευσης στα καθήκοντα.

Για να ενισχύσουμε την ΕΙ μιας ομάδας, μπορούμε να αναδείξουμε τα δυνατά και αδύνατα σημεία των συμμετεχόντων, να οικοδομήσουμε ένα ομαδικό πνεύμα για να πυροδοτήσουμε το πάθος και τα κίνητρα και να παρέχουμε συνεχώς ένα χώρο για να αναστοχαστούμε την προσωπική πρόοδο και τους τρόπους βελτίωσης των υφιστάμενων δεξιοτήτων.

Ποια προβλήματα μπορεί να προκύψουν από τη χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη;

Η χαμηλή EI εκδηλώνεται με δυσκολία στην αντιμετώπιση των δικών μας συναισθημάτων και στη σχέση με τις συναισθηματικές εμπειρίες των άλλων (Goleman, 1996). Η συναισθηματική αποσύνδεση μπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες και παρορμητικές συμπεριφορές, όπως συναισθηματικά ξεσπάσματα, αναίσθητες αντιδράσεις, ή την επίρριψη ευθυνών στους άλλους, τα οποία μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ποιότητα των σχέσεών μας.

Η αγνόηση των συναισθημάτων των άλλων ανθρώπων μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο συγκρούσεων, εάν οι συζητήσεις είναι πολύ κλειστές, εγωκεντρικές και ευνοούν τις παρεξηγήσεις (Hansen, 2015). Τελικά, η χαμηλή EI μπορεί να οδηγήσει σε μείωση του κοινωνικού κύκλου ενός ατόμου και του επιπέδου συναισθηματικής υποστήριξης, με επιζήμιες επιπτώσεις στην ψυχική υγεία και την ευημερία.

Μπορεί να έχετε υψηλό δείκτη νοημοσύνης αλλά χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη;

Αν και το IQ και η EI συνδέονται μερικές φορές, αντιπροσωπεύουν δύο ξεχωριστές δομές που μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικά επίπεδα ανάπτυξης στο ίδιο άτομο.

Η ισχυρή ικανότητα ανάλυσης και ερμηνείας καταστάσεων (που συχνά συνδέεται με υψηλό δείκτη νοημοσύνης) δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε ικανότητα ανάγνωσης των συναισθημάτων των άλλων ανθρώπων ή προσοχής στις συναισθηματικές ενδείξεις.

Ομοίως, η ικανότητα εύρεσης ορθολογικών λύσεων σε προβλήματα μπορεί να μην εκδηλώνεται σε κοινωνικές καταστάσεις όπου απαιτούνται ισχυρές δεξιότητες EI για τη διαχείριση συγκρούσεων και την επίτευξη συμβιβασμού (Goleman, 2020).

Μπορεί η συναισθηματική νοημοσύνη να διδαχθεί στους άλλους;

Λαμβάνοντας υπόψη τον ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο της ΕΙ στην ακαδημαϊκή και εργασιακή επιτυχία, καθώς και στη διαχείριση του άγχους και των μεταβάσεων στη ζωή, υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη διδασκαλία της συναισθηματικής νοημοσύνης σε εφήβους και φοιτητές.

Σε ένα περιβάλλον τάξης, η ενσωμάτωση εκπαίδευσης που επικεντρώνεται στην ενίσχυση της διεκδικητικής επικοινωνίας και στη διαχείριση της αρνητικής αυτο-ομιλίας μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση των δεξιοτήτων της EI (Chang, 2006).

Επιπλέον, οι μαθητές που παρουσιάζουν το μεγαλύτερο όφελος από τα προγράμματα ΕΙ είναι επίσης πιο πιθανό να επιμείνουν στις σπουδές τους στο μέλλον (Qualter et al., 2009). Στην πράξη, η εισαγωγή συμπεριφορών στις τάξεις που βασίζονται στις αρχές της EI, όπως η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών και η εξάσκηση ασκήσεων αυτοαναστοχασμού, μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές να αφομοιώσουν σταδιακά αυτή τη δεξιότητα.

Η διαφορά μεταξύ πνεύματος και ψυχής

Στο σύμπαν υπάρχει μία αιώνια συνείδηση, πηγή άπειρης σοφίας χάρη στην οποία υφίσταται όλη η Δημιουργία και η οποία προσδίδει ενέργεια προς όλες τις κατευθύνσεις της πλάσης!

Αυτή η Συνείδηση είναι συνδεδεμένη με όλα της τα δημιουργήματα, άψυχα και έμψυχα, με τα δέντρα, τα φυτά τα ζώα αλλά και τους ανθρώπους. Η Δύναμη αυτή αν θέλετε η οποία στήνει το πέπλο της διασύνδεσης μεταξύ των πάντων που μεταφέρει ενέργεια από και προς αυτήν και που νιώθουμε την παρουσία της μόνο και μόνο επειδή μπορούμε να αντιληφθούμε το θαύμα που λέγεται ζωή, ονομάζεται και Πνεύμα. Έχει αναφερθεί έτσι από πολλές θρησκείες αλλά και από πολλούς σοφούς ανθρώπους που με το πέρασμά τους έμειναν στην ιστορία.

Το Πνεύμα υπάρχει παντού στο σύμπαν δεν εξαρτάται από την καμπυλότητα του χωροχρόνου, είναι άπειρο και αιώνιο. Το Πνεύμα είναι η ενέργεια η οποία πηγάζει μέσα από το ίδιο του το μεγαλείο. Καθώς λοιπόν η συνείδησή του είναι συνδεδεμένη με τα πάντα έτσι είναι και με τη δική μας συνείδηση.

Και όταν λοιπόν ένας άνθρωπος αντιλαμβάνεται την ύπαρξη του πνεύματος τότε αντιλαμβάνεται σχεδόν ακούσια αυτό το ζεστό συναίσθημα που όλοι μας νιώθουμε όταν σκεφτόμαστε την υπόσταση της ψυχής μας.

Η ψυχή είναι το πιο σημαντικό συστατικό της πνευματικής μας φύσης και καθορίζει το τι είμαστε και το τι θα γίνουμε στην πορεία. Όσα χρόνια και αν περάσουν τα χαρακτηριστικά και ο χαρακτήρας των ανθρώπων μπορεί να αλλάξει αλλά η ψυχή είναι η ίδια.

Η ψυχή είναι ο λόγος για τον οποίο είμαστε στο ταξίδι της ζωής και ενδεχομένως να συλλέγει πληροφορίες χρήσιμες για το σκοπό του Πνεύματος που αναφέραμε πιο πριν.

Η διαφορά τους είναι ότι:

Η ψυχή έχει το δικαίωμα να βιώσει το θαύμα της Δημιουργίας, και αν θέλετε το Πνεύμα της Δημιουργίας είναι και η Ψυχή του!

Η ανθρώπινη ψυχή σε βοηθάει να φτάσεις στην αυτοπραγμάτωση σου, να γνωρίσεις δηλαδή τον εαυτό σου και γίνεται σοφότερη και πιο καθαρή καθώς συμβαίνει αυτό! Για αυτό το λόγο και είναι το Α και το Ω της υπόστασής μας. Μας καθοδηγεί καθώς προσφέρει μία εσωτερική πυξίδα που μας κατευθύνει και φιλτράρει τις επιλογές μας μέσα από ένα πρίσμα ηθικών αξιών και ανιδιοτελούς αγάπης. Η ψυχή μας δίνει αυτό το διαισθητικό συναίσθημα ότι ζεις πολλά περισσότερα από ότι βιώνεις σε αυτήν την πραγματικότητα.

Για αυτό και η ψυχή που υποφέρει είναι αυτή που έχει χάσει την πνευματική της αποστολή και καθοδήγηση! Είναι η χαμένη ψυχή, το απολωλός πρόβατο αν θέλετε.

Η Δειλία

Η διαφορά μεταξύ φόβου και δειλίας

Υπάρχουν πολλές βασικές διαφορές μεταξύ φόβου και δειλίας.

1. Ο φόβος είναι η αντίδραση του σώματος σε μια απειλή και η δειλία είναι πάντα πράξη (και η παθητικότητα είναι επίσης πράξη).
2. Από εδώ προέρχεται η ακόλουθη έννοια, η δειλία συνδέεται πάντα με μία εκούσια δραστηριότητα ή την έλλειψή της.
3. Η δειλία συνδέεται με βαθιές προσωπικές στάσεις που διαμορφώνει κάθε άτομο, και οι οποίες επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες. Έτσι, η παραπάνω έννοια επηρεάζεται από όλες τις σχέσεις που καθορίστηκαν για το παιδί, τα ηθικά του δόγματα, την ικανότητα λήψης αποφάσεων, το αίσθημα ευθύνης, γενικά, την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του από ψυχολογική πλευρά. Έτσι εξηγείται γιατί, για παράδειγμα, μερικοί άνθρωποι θα προτιμήσουν να αποχωριστούν τη ζωή τους εάν η ζωή ενός παιδιού τεθεί στη ζυγαριά, ενώ άλλοι απορρόφησαν τη στάση ότι τα παιδιά δεν έχουν μεγάλη αξία και θα προτιμήσουν ήρεμα το δικό τους όφελος σε μια ακραία κατάσταση.

Εκδηλώσεις Δειλίας

Με την πρώτη ματιά, διαβάζοντας τον ορισμό της Δειλίας, μπορεί να σκεφτείς ότι δεν υπάρχει τίποτα κακό με αυτό το χαρακτηριστικό , ωστόσο η δειλία, όπως μια λυδία λίθος, δείχνει πολλά αρνητικά στοιχεία της προσωπικότητας που υπερτροφούν.

Έτσι ο Ηλίθιος γίνεται τρελός, ο Χαζός και Αργός με μια καθυστερημένη αντίδραση, ο Δόλιος μετατρέπεται στον Απατεώνα, τον Συκοφάντη και τον Προδότη.

Όταν ένα άτομο τρέχει σε μια στιγμή κινδύνου, η φωνή της συνείδησης και της λογικής δεν μπορεί να τον σταματήσει – αυτό δεν είναι δειλία.

Η κλασική εκδήλωση της Δειλίας είναι το Brutality.

Η δειλία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την προσοχή, το μέτρο, ή τη σύνεση.
Οι τελευταίες ιδιότητες, ως επί το πλείστον, αναφέρονται στο αντίθετο – στο Θάρρος.

Ένα δειλό άτομο, χρησιμοποιώντας πρόσθετες ιδιότητες όπως η δυσαρέσκεια και ο θυμός, επιτίθεται στο θύμα του. Οι πιο κυνικοί φόνοι, που παγώνουν την καρδιά με τη σκληρότητά τους, συχνά διαπράττονται υπό την επιρροή του Φόβου. Τέτοιες ενέργειες διαπράττουν οι αδύναμοι άνθρωποι -πρόκειται για την μεταμφίεση ενός δειλού.

Ο φόβος εξελίσσεται σε φρίκη και ο τελευταίος σε αχαλίνωτη σκληρότητα. Η δειλία στερεί από ένα άτομο τη λογική, και γίνεται η ενσάρκωση της Ακαρδίας, της Σκληρότητας και της Αδιαφορίας. είναι πάντα αποτέλεσμα φόβου, αδυναμίας και δειλίας.

Η δειλία ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας

Όταν η δειλία εξελίσσεται σε ποιότητα προσωπικότητας, είναι φυσικό να απορρίπτει τα αντίθετά της – θάρρος και ανιδιοτέλεια.

Η δειλία αποφεύγει να επιλύει δυσάρεστες καταστάσεις συσσωρεύοντας όλο και περισσότερες από αυτές. Η απροθυμία και η τεμπελιά να αντιμετωπίσεις τον Φόβο ή οποιαδήποτε εσωτερική συνήθεια ή στάση γίνεται η κινητήρια δύναμη της δειλίας. Ο εγωισμός ενός ανθρώπου με αρνητική αυτοεικόνα, που φοβάται για την αποκάλυψή της, οδηγεί στην προδοσία και την κακία.

Η δειλία είναι το κύριο πορτρέτο των προδοτών. Η δειλία, η συκοφαντία και η προδοσία είναι η αμετάβλητη τριάδα της εξαχρείωσης.

Η δειλία επιλέγει πάντα ένα άνετο, μη απειλητικό παρόν έναντι ενός απρόβλεπτου και αβέβαιου μέλλοντος. Ταυτόχρονα, έχει πλήρη επίγνωση του αβάσιμου των φόβων του. Η δειλία μεταμορφώνεται εύκολα σε τεράστιο φόβο.

Επιλέξτε μόνο τα θέματα που σας αφορούν

Οι λανθασμένες αποφάσεις που βασίζονται σε βιαστικές και κακοχωνεμένες γνώμες μπορεί να είναι καταστροφικές. Είναι απελευθερωτικό να μην έχουμε γνώμη για όλους και για όλα. Η έλλειψη γνώμης δεν είναι σημάδι διανοητικών περιορισμών˙ δεν πρέπει να ντρέπεστε για κάτι τέτοιο. Αντιθέτως, είναι σημάδι νοημοσύνης.

Την εποχή μας χαρακτηρίζει περισσότερο η υπερφόρτωση γνωμών παρά η υπερφόρτωση πληροφοριών. Επιλέξτε τα θέματα που σας αφορούν. Γιατί πρέπει να αφήνετε δημοσιογράφους, bloggers και tweeters να σας υπαγορεύουν ποια Θέματα πρέπει να σας αφορούν; Δεν είστε υπάλληλοι αυτών των ανθρώπων! Να είστε λοιπόν εξαιρετικά επιλεκτικοί. Τοποθετήστε όσα νομίζετε στο καλάθι με τα υπερβολικά περίπλοκα. Όταν σας ρωτούν τη γνώμη σας για το ένα ή για το άλλο, αρνηθείτε να τη δώσετε – και θα ανακαλύψετε με έκπληξη: ο κόσμος συνεχίζει να γυρίζει ακόμη και χωρίς το δικό σας σχόλιο.

Έστω ότι θέλετε ωστόσο να διαμορφώσετε μια γνώμη. Πως μπορείτε να το επιτύχετε; Αφιερώστε χρόνο˙ γράψτε γύρω από το ζήτημα με ηρεμία. Το γράψιμο είναι η βασιλική οδός για να οργανώσετε τις σκέψεις σας. Μια συγκεχυμένη σκέψη γίνεται αυτομάτως σαφέστερη όταν τη βάζετε στο χαρτί ή στην οθόνη. Και τελικά, ακούστε απόψεις άλλων, κατά προτίμηση όσων σκέφτονται διαφορετικά από σας. Αν είστε βέβαιοι ότι η γνώμη σας είναι σωστή, αμφισβητήστε τη. Δοκιμάστε να διατρυπήσετε τα επιχειρήματά σας για να δείτε αν είναι εύθραυστα ή αν αντέχουν.

Συμπέρασμα: Όσο λιγότερες βιαστικές απόψεις έχετε, τόσο καλύτερη θα είναι η ζωή σας. Τολμώ να πω ότι το 99% των απόψεών σας είναι περιττές. Μόνο 1% είναι πραγματικά σημαντικό για σας – για την ιδιωτική ή επαγγελματική σας ζωή. Φανταστείτε ότι συμμετέχετε σε τηλεοπτική εκπομπή με άλλους πέντε επισκέπτες κι ότι όλοι τούς διαφωνούν μαζί σας. Μόνο αν μπορείτε να επεξεργαστείτε τις Θέσεις τους με την ευγλωττία με την οποία επεξεργάζεστε τις δικές σας έχετε πραγματικά κερδίσει το δικαίωμα στη γνώμη σας.

Οι αστρονόμοι λύνουν το μυστήριο των κβάζαρ

Πριν από εξήντα χρόνια ανακαλύφθηκαν τα κβάζαρ, τα πιο ισχυρά και φωτεινά αστρόμορφα ουράνια αντικείμενα που βρίσκονται στον πυρήνα γαλαξιών.

Όμως, μέχρι σήμερα παρέμενε μυστήριο τι θα μπορούσε να προκαλέσει μια τόσο ισχυρή δραστηριότητα και απαντήσεις δίνει μια έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society».

Παρατηρώντας 48 γαλαξίες που φιλοξενούν κβάζαρ και συγκρίνοντάς τους με περισσότερους από 100 γαλαξίες χωρίς κβάζαρ, επιστημονική ομάδα με επικεφαλής τα Πανεπιστήμια του Σέφιλντ και του Χερτφορντσάιρ ανακάλυψε ότι το φαινόμενο είναι αποτέλεσμα της σύγκρουσης γαλαξιών.

Όταν δύο γαλαξίες συγκρουστούν, οι βαρυτικές δυνάμεις ωθούν τεράστιες ποσότητες αερίου προς υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες στο κέντρο του υπολείμματος του συστήματος γαλαξιών που προκύπτει από τη σύγκρουση.

Λίγο πριν το αέριο καταναλωθεί από τη μαύρη τρύπα, απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας με τη μορφή ακτινοβολίας και αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη χαρακτηριστική φωτεινότητα των κβάζαρ.

Επίσης, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι γαλαξίες με κβάζαρ έχουν περίπου τριπλάσιες πιθανότητες να αλληλεπιδρούν ή να συγκρούονται με άλλους γαλαξίες.

«Τα κβάζαρ είναι ένα από τα πιο ακραία φαινόμενα στο Σύμπαν και αυτό που βλέπουμε είναι πιθανό να αντιπροσωπεύει το μέλλον του δικού μας Γαλαξία όταν συγκρουστεί με τον γαλαξία της Ανδρομέδας σε περίπου πέντε δισεκατομμύρια χρόνια», δηλώνει ο καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής και Αστρονομίας του Πανεπιστημίου του Σέφιλντ, Κλάιβ Ταντχάντερ.

Τα κβάζαρ είναι σημαντικά για τους αστροφυσικούς, καθώς λόγω της φωτεινότητάς τους ξεχωρίζουν σε μεγάλες αποστάσεις και λειτουργούν ως φάροι για τις πρώτες εποχές της ιστορίας του Σύμπαντος.

«Ένα από τα κύρια επιστημονικά κίνητρα για το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb της NASA ήταν η μελέτη των πρώτων γαλαξιών του Σύμπαντος και το τηλεσκόπιο αυτό είναι σε θέση να ανιχνεύσει φως ακόμη και από τα πιο μακρινά κβάζαρ, που εκπέμφθηκαν πριν από σχεδόν 13 δισεκατομμύρια χρόνια», εξηγεί ο ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Χερτοφρντσάιρ, Τζόνι Πιρς.

Νέα στοιχεία για τον υγρό πυρήνα στο κέντρο του Άρη

Νέα στοιχεία για τον υγρό πυρήνα στο κέντρο του Άρη αποκαλύπτει μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Proceedings of the National Academy of Sciences», συμβάλλοντας στην κατανόηση του σχηματισμού και της εξέλιξης του πλανήτη.

Η διεθνής διεπιστημονική ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε δεδομένα από το ρομποτικό διαστημικό σκάφος InSight της NASA, που σχεδιάστηκε για να εξερευνήσει το εσωτερικό του Άρη. Ο ρομποτικός προσεδαφιστής InSight ανέπτυξε ένα ευρυζωνικό σεισμόμετρο στην επιφάνεια του Άρη το 2018 επιτρέποντας την ανίχνευση σεισμικών γεγονότων, συμπεριλαμβανομένων των σεισμών του Άρη και των προσκρούσεων μετεωριτών.

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν παρατηρήσεις δύο σεισμικών γεγονότων που βρίσκονταν στο αντίθετο ημισφαίριο από το σεισμόμετρο για να μετρήσουν τους χρόνους διαδρομής των σεισμικών κυμάτων που πέρασαν μέσα από τον πυρήνα σε σχέση με τα σεισμικά κύματα που παρέμειναν στον μανδύα. Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν αυτές τις μετρήσεις για να δημιουργήσουν μοντέλα που περιγράφουν τις φυσικές ιδιότητες του πυρήνα, συμπεριλαμβανομένου του μεγέθους του και της ταχύτητας των ελαστικών κυμάτων.

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, αποκάλυψε τις πρώτες ανιχνεύσεις σεισμικών κυμάτων που ταξιδεύουν στον πυρήνα του Άρη και οι μετρήσεις αυτής της ενέργειας έδειξαν ότι ο υγρός πυρήνας του πλανήτη είναι ελαφρώς πυκνότερος και μικρότερος από ό,τι πίστευαν μέχρι σήμερα και αποτελείται από ένα μείγμα σιδήρου και πολλών άλλων στοιχείων, όπως μιας μεγάλης ποσότητας θείου και μικρότερων ποσοτήτων οξυγόνου, άνθρακα και υδρογόνου.

Το σεισμόμετρο της αποστολής InSight που αν και επικαλύφθηκε από σκόνη του Άρη κατάφερε να καταγράψει σεισμικά γεγονότα από την άλλη πλευρά του πλανήτη. Την εικόνα κατέγραψε το ρομποτικό σκάφος InSight

Όπως επισημαίνει η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Τζέσικα Ίρβινγκ, λέκτορας Γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο του Μπρίστολ, «τα νέα αποτελέσματα είναι σημαντικά για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο σχηματισμός και η εξέλιξη του Άρη διαφέρουν από εκείνα της Γης. Οι νέες θεωρίες σχετικά με τις συνθήκες σχηματισμού και τα δομικά στοιχεία του κόκκινου πλανήτη θα πρέπει να είναι σε θέση να ταιριάζουν με τις φυσικές ιδιότητες του πυρήνα, όπως αποκαλύπτονται από αυτή τη νέα μελέτη».

Η εκπληκτικά μεγάλη ποσότητα ελαφρών στοιχείων που υπάρχουν στο εσωτερικό στρώμα του Άρη διαφέρει έντονα από το συγκριτικά μικρότερο ποσοστό βάρους ελαφρών στοιχείων στον πυρήνα της Γης, υποδεικνύοντας ότι ο πυρήνας του Άρη είναι πολύ λιγότερο πυκνός και περισσότερο συμπιεζόμενος από τον πυρήνα της Γης.

«Η μοναδικότητα του πυρήνα της Γης της επιτρέπει να δημιουργεί ένα μαγνητικό πεδίο που μας προστατεύει από τους ηλιακούς ανέμους βοηθώντας να διατηρούμε το νερό. Ο πυρήνας του Άρη δεν δημιουργεί αυτή την προστατευτική ασπίδα και έτσι οι συνθήκες στην επιφάνεια του πλανήτη είναι εχθρικές για τη ζωή», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής Γεωλογίας του συνεργαζόμενου στην έρευνα Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, Νίκολας Σμερ.

Παρόλο που ο Άρης δεν έχει σήμερα μαγνητικό πεδίο, οι επιστήμονες υποθέτουν από τα ίχνη μαγνητισμού που παραμένουν στον φλοιό του Άρη ότι κάποτε υπήρχε μια μαγνητική θωράκιση παρόμοια με το γήινο πεδίο που δημιουργείται στον πυρήνα της Γης. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ο Άρης εξελίχθηκε σταδιακά στις σημερινές του συνθήκες, μετατρεπόμενος από έναν πλανήτη με δυνητικά κατοικήσιμο περιβάλλον σε ένα απίστευτα εχθρικό περιβάλλον.

Μια ζωή στο ψέμα

Ζούμε σε μια κατάσταση ψευδή.

Μια ζωή βουτηγμένη στο ψέμα.

Δυστυχώς όμως το ψέμα ως τρόπο ζωής το επιλέξαμε εμείς και μόνο εμείς.

Η σπατάλη της ενέργειάς μας να δημιουργήσουμε και να διατηρήσουμε γύρω μας ένα σύμπαν – ή σκηνικό αν προτιμάτε – που δεν υπάρχει, με χιλιάδες -ισμους, μας εξαντλεί αναπότρεπτα.

Σας μειώνει εκθετικά την πολύτιμη ενέργειά σας, αυτή η καταβολή της προσπάθειας και τα ελαττωμένο αυτό προϊόν δεν είναι άμεσα υπολογίσιμο. Σας δίνονται όμως πολλά σημάδια για να το αντιληφθείτε, αλλά έχετε συνηθίσει να ζείτε με αυτά και τα αγνοείτε.

Το άγχος που καθημερινά σας συντροφεύει σαν άσπονδος φίλος είναι παρόν για να σας χτυπήσει το καμπανάκι της εσφαλμένης τάσης και ροπής σας. Το άγχος σας προβάλει και σας σωματοποιεί την στρεβλότητα που εμφανίζεται κόντρα στην πηγαία σας φύση.

Η τάση αυτή δεν μπορεί να είναι διαφορετική για τον καθένα μας αλλά κοινή. Είναι η τάση προς το καλό, προς το αληθινό, το αγνό. Το ασυνείδητο στέλνει συνεχόμενα κύματα άγχους όταν διαβλέπει δράση κόντρα στο ατομικό, και σε συνέχεια σε ομαδικό επίπεδο, καλό και ωφέλιμο. Ο άνθρωπος ενδόμυχα και σε υπολανθάνουσα κατάσταση βιώνει όταν κάποια από τις πράξεις του αντιβαίνει προς το συνολικό καλό. Όταν ο άνθρωπος επιλέγει τον εαυτό και πως αυτός θα είναι, επιλέγει όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά για όλη την ανθρωπότητα. Ενδόμυχα το αισθάνεται πως όλα είναι συγκοινωνούντα στην πλάση.

Το ανθρώπινο είδος επαίρεται γι’ αυτό που το ξεχωρίζει από το ζωικό βασίλειο. Η λογική είναι αυτή που μας κάνει να διαφέρουμε από τα υπόλοιπα όντα της γης. Από την άλλη πλευρά δεν μπορούμε να μην παραδεχτούμε και την ωφελιμιστική τάση του ανθρώπου. Δηλαδή κύριος στόχος από τα μόρια που μας απαρτίζουν μέχρι την σύνταξή τους σε ανθρώπινο ον είναι το όφελος. (Επίκουρος)

Μάλιστα από το επίπεδο των μορίων παρατηρούμε ότι αυτή η ωφελιμιστική τάση πραγματώνεται από την προσπάθεια για την καταβολή της ελάχιστης απαιτούμενης ενέργειας προς την επίτευξη του μέγιστου τελικού επιθυμητού αποτελέσματος. Την ωφελιμιστική τάση του ανθρώπου θα ήταν σφάλμα μας αν την κατακρίναμε. Είναι καθολικό φυσικό φαινόμενο η τάση του να κερδίζεις τα μέγιστα καταβάλλοντας λιγότερο κόπο.

Όπως προείπαμε, ο άνθρωπος είναι λογικός και ωφελιμιστής. Άρα δια μέσω αυτών των δύο ιδιοτήτων θα μπορούσαμε να στοχαστούμε πάνω στο ψέμα. Θα έπρεπε παρατηρώντας την τωρινή κατάσταση αλλά και το παρελθόν μας να δούμε πόσο ωφέλιμη ήταν η σπατάλη ενέργειας για την δημιουργία ψευδών καταστάσεων.

Βγήκε το ανθρώπινο είδος κερδισμένο ζώντας μέσα στην αναλήθεια;

Βγήκαμε εμείς προσωπικά κερδισμένοι λέγοντας ψέματα στους γύρω μας άλλα και στους ίδιους μας τους εαυτούς; Σπαταλήσαμε και συνεχίζουμε να σπαταλάμε τις δυνάμεις μας για να δημιουργούμε γύρω μας ένα παραμύθι, μια ιστορία, το δικό μας σενάριο σκηνοθετημένο από εμάς ή από τα ιερατεία τα οποία εμπιστευόμαστε άνοα και ηλίθια.

Ας αναρωτηθούμε μέσα από όλη αυτή την διαδικασία κερδίσαμε προσωπική γαλήνη, ήρθαμε πιο κοντά και ειλικρινά στον συνάνθρωπο μας, μειώθηκε η κοινωνική ανισομέρεια, μειώθηκε η πείνα, μειώθηκαν οι ανταγωνισμοί, μειώθηκε ο πόνος του ανθρώπου εν γένει; Ας το δούμε και ας το ζυγίσουμε ωφελιμιστικά, κερδοσκοπικά.

Τόσα δώσαμε στο ψέμα, στην εξαπάτηση, τι κερδίσαμε;

Αφού η ανθρώπινη ιστορία δείχνει ξεκάθαρα πως η ανθρωπότητα δεν ωφελήθηκε τίποτα από το ψέμα, ας βρει χώρο η λογική να κάνει το ζύγι και να αποφασίσει αν υπάρχει σκοπιμότητα στην συνέχεια του ψεύδους…

Δεν πρέπει να μένετε εκεί που δεν σας θέλουν.

Δεν υπάρχουν φωνές που πάνε χαμένες. Να θυμόσαστε ότι οι ιδέες θέλουν το χρόνο τους, είναι σαν το φαΐ, θέλουν χώνεψη – αν λέτε κάτι ουσιαστικό. Ακόμη και αυτό που δεν κατανοείται, εισχωρεί και καταγράφεται μέσα στην συνείδηση και αναδύεται – σαν κάτι γνωστό – ύστερα από χρόνο, όταν η ανθρώπινη υπόσταση έχει προχωρήσει.

* Αν συναντήσετε έναν άνθρωπο, που μπορεί να ωφεληθεί από αυτά που μπορείτε να του πείτε, αλλά δεν επιχειρήστε να του μιλήσετε, τότε αφήνετε έναν άνθρωπο να πάει χαμένος. Αν αρνηθεί να ακούσει και πάλι τα λόγια σας πήγαν χαμένα.

* Κάθε παρατήρηση – υπόδειξη σφάλματος πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο που ο άλλος να ωφεληθεί. Αν υπάρχει αγάπη και πραγματικό ενδιαφέρον ο άλλος δεν κλωτσάει, μπορεί να στενοχωριέται αλλά δεν πληγώνεται. Δεν πρέπει να λέτε αυτό που ξέρετε ή καταλαβαίνετε αν δεν είναι ωφέλιμο για την ψυχή του άλλου. Άλλο βέβαια να εκφράζετε την άποψη σας και άλλο θέλετε να την επιβάλλετε.

*Δεν είναι σωστό να δίνετε απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα των άλλων. Μερικά ερωτήματα είναι τόσο σημαντικά που ο άλλος πρέπει να βρει την απάντηση μόνος του.

* Αν ένας άνθρωπος δεν αντιδρά θετικά σε κάποιο θετικό σας μήνυμα, μάλλον βρίσκεστε με λάθος άνθρωπο.

* Η γαλήνη μέσα μας είναι ένα από τα πιο σπουδαία πράγματα που μπορούμε να κάνουμε για τους άλλους. Σιωπηλός και ήρεμος θα στέλνετε τις πιο σωστές δονήσεις θετικής ατμόσφαιρας.

* Δεν πρέπει να μένετε εκεί που δεν σας θέλουν. Να τινάζετε τα παπούτσια από την σκόνη και να πηγαίνετε αλλού χωρίς θυμό. Μερικοί δεν σας χωράνε. Σταματήστε και συμμαζευτείτε. Όταν βλέπεις στον άλλον αρνητικότητα πρέπει να λες στον εαυτό σου ότι έχει νικηθεί από έναν εσωτερικό εχθρό και από έναν κακό άνθρωπο. Αν κάποιος δεν θέλει να δει και να ανακαλύψει κάτι, μόλις το καταλάβουμε δεν πρέπει να πιέζουμε, αλλά να φεύγουμε.

* Να μιλάτε με τέτοιο τρόπο που να μην προκαλείτε σύγκριση. Είναι κακό να κάνετε τους γύρω να νιώθουν μικροί, ασήμαντοι μπροστά στην δική σας πνευματικότητα και συγκρότηση. Ο σοφός άνθρωπος δεν σαστίζει τον ακροατή του, αλλά του χαρίζει αυτοπεποίθηση.

* Οτιδήποτε σας ενοχλεί πάνω στους άλλους μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα τον εαυτό σας. Αν ταράσσεστε από το πρόβλημα κάποιου, το πρόβλημα είναι και δικό σας. Αν δεν ταράσσεστε είστε σε θέση να βοηθήσετε. Όταν νιώθετε ένταση με την συμπεριφορά κάποιου, κάντε ένα βήμα πίσω για να βρείτε την ισορροπία σας

* Ασφαλώς είμαστε διαφορετικοί, οι διαφορές αυτές όμως δεν μας χωρίζουν. Και όχι μόνο δεν μας χωρίζουν, αλλά αναδεικνύουν και την σημασία της συνάντησης και βοηθούν στην ανάπτυξη μας μέσω της μάθησης, δεδομένου ότι μαθαίνει κανείς μόνο από τον διαφορετικό. Με κάποιον που ξέρει μονάχα όσα κι εγώ και με τον οποίον συμφωνώ σε όλα, μπορώ εύκολα να επικοινωνήσω, να μοιραστώ ιδέες και εμπειρίες, αλλά πολύ λίγα ή απολύτως τίποτα δεν θα μάθω απ’ αυτήν την σχέση.

Εμπιστοσύνη και Προδοσία

Δύο σημαντικές έννοιες που καθορίζουν τις σχέσεις μας. Η πρώτη θέτει γερές βάσεις, η δεύτερη μπορεί να γκρεμίσει στη στιγμή τον συναισθηματικό μας κόσμο. Ας δούμε μια ενδιαφέρουσα θέση για το πώς μπορούμε να διαχειριστούμε τα συναισθήματά μας και σε κάθε περίπτωση μέσα από πέντε σκέψεις επάνω στο θέμα άκρως δυναμωτικές για τον Νου.

1. Οι σχέσεις συνεπάγονται ρίσκο: Η εμπιστοσύνη πάντα συνεπάγεται την τρωτότητα και το ρίσκο, γιατί τίποτα δε θα μετρούσε ως εμπιστοσύνη εάν δεν υπήρχε η πιθανότητα της προδοσίας. Η εμπιστοσύνη είναι ο πυρήνας όλων των ανθρώπινων σχέσεων. Όταν δεν έχουμε εμπιστοσύνη, είναι αδύνατο να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να δεθεί, να δώσει και να ανοιχτεί στον άλλο. Κατ΄επέκταση είναι αδύνατον να αποκτήσουμε σχέσεις με βάθος και νόημα. Ίσως αυτός ο φόβος, ότι μπορεί μία μέρα να προδοθούμε, μας οδηγεί όχι μόνο σε δυσπιστία και δυσκολία στο να ανοιχτούμε, αλλά ταυτόχρονα μας αποτρέπει από το να δούμε την πραγματική φύση των σχέσεων, που χαρακτηρίζεται από το ρίσκο και την τρωτότητα.

2. Η έλλειψη εμπιστοσύνης αυξάνει το αίσθημα μοναξιάς: Είναι αδύνατο να ζήσεις χωρίς εμπιστοσύνη. Αυτό θα σήμαινε να φυλακιστείς στο χειρότερο απ’ όλα τα κελιά, τον εαυτό σου. Μιλώντας για ρίσκο, άραγε ποιο είναι μεγαλύτερο; Το ρίσκο να εμπιστευτείς κάποιον ή το ρίσκο να μην εμπιστεύεσαι κανέναν; Συχνά ακούω από ανθρώπους που έχουν αισθανθεί προδομένοι στις σχέσεις τους ότι θα είναι πολύ δύσκολο να ξαναεμπιστευτούν άλλους ανθρώπους. Ενώ αυτό είναι μια φυσική και κατανοητή άμυνά μας, ίσως να μην εξυπηρετεί απόλυτα την ευτυχία μας.

Η δυσπιστία είναι ένας τοίχος που υψώνουμε προς τους άλλους και πίσω από αυτόν είναι πιθανό να νιώσουμε μόνοι και αποκλεισμένοι. Όμως, όπως ακριβώς όλοι κινδυνεύουμε από την προδοσία, έτσι και όλοι έχουμε δικαίωμα στην αγάπη και την εμπιστοσύνη. Η εμπιστοσύνη είναι δικαίωμά μας και καλό θα ήταν να το προστατεύσουμε και να μην αφήσουμε να μας το αφαιρέσουν!

3. Για να συγχωρέσεις, χρειάζεται προσπάθεια: Το να συγχωρείς δεν σημαίνει να ξεχνάς. Σημαίνει το να απελευθερώνεσαι από τον θυμό σου για τον άλλο. Η συγχώρεση δεν δικαιολογεί τίποτα. Ίσως χρειαστεί να δηλώσεις την συγχώρεσή σου εκατό φορές την πρώτη μέρα και άλλες εκατό την δεύτερη, ίσως την τρίτη χρειαστείς λιγότερες, μέχρι μια μέρα να συνειδητοποιήσεις ότι έχεις συγχωρέσει ολοκληρωτικά.

Όταν κάποιος προδίδει την εμπιστοσύνη μας, η συγχώρεση είναι από τα πιο δύσκολα πράγματα. Η συγχώρεση όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχάσουμε και να προσποιούμαστε ότι τίποτα δεν έχει συμβεί. Αντίθετα, είναι κάτι που συνεπάγεται προσπάθεια, υπομονή και πολύ κουράγιο. Προϋποθέτει βέβαια και την ειλικρινή απόφαση του άλλου να αλλάξει και να προσπαθήσει να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη μας. Η επανοικοδόμηση της σχέσης μετά την συγχώρεση είναι μια διαδικασία σταδιακή. Είναι το πρώτο βήμα για μία δεύτερη ευκαιρία για όσους θέλουν να προσπαθήσουν.

4. Για να συγχωρεθείς, χρειάζεται προσπάθεια: Μην καταστρέφεις μια συγγνώμη με δικαιολογίες. Εάν με οποιονδήποτε τρόπο έχεις προδώσει την εμπιστοσύνη κάποιου δικού σου ανθρώπου και επιθυμείς τη συγχώρεσή του, θα πρέπει πρώτα να αναγνωρίσεις ότι η πράξη σου πράγματι κλόνισε κάτι σημαντικό μέσα του. Πολλές φορές, ακόμα κι όταν ξέρουμε ότι έχουμε λάθος, τείνουμε να ζητάμε συγγνώμη, αλλά ταυτόχρονα προσπαθούμε να βρούμε επιχειρήματα για να δικαιολογήσουμε τον εαυτό μας. Όμως ο άνθρωπος που πληγώσαμε χρειάζεται να ξέρει πως υπάρχουν πραγματικά συναισθήματα μετάνοιας από την πλευρά μας, καθώς και η πρόθεση να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο δρούσαμε μέχρι τώρα, προκειμένου να μας συγχωρήσει. Με άλλα λόγια, για να συγχωρεθείς, θα πρέπει όχι μόνο να το ζητήσεις, αλλά και να προσπαθήσεις να δείξεις έμπρακτα ότι το εννοείς.

5. Κάποιες φορές ίσως χρειάζεσαι απλώς μια καινούργια αρχή: Κανείς δε μπορεί να γυρίσει πίσω και να κάνει μια καινούργια αρχή, όλοι όμως μπορούν να αρχίσουν σήμερα φτιάχνοντας ένα καινούργιο τέλος. Η προδοσία της εμπιστοσύνης μας, είτε συμβαίνει ηθελημένα είτε αθέλητα, είναι πάντα κάτι οδυνηρό. Πολλοί άνθρωποι βρίσκουν την δύναμη να συγχωρήσουν και να συνεχίσουν. Κάποιοι άλλοι όμως ίσως νιώθουν ότι τα πράγματα έχουν φτάσει σε κομβικό σημείο, ότι η εμπιστοσύνη τους έχει προδοθεί επανειλημμένα και ανεπανόρθωτα.

Εάν αισθάνεσαι έτσι, ίσως έχει έρθει η στιγμή να προχωρήσεις, να βάλεις τέλος στην σχέση που δημιούργησε την απογοήτευση και, αφού δώσεις τον απαραίτητο χρόνο στον εαυτό σου για να συνέλθει, να συνθέσεις ένα καινούργιο μέλλον. Στην αρχή μπορεί να δυσκολευτείς να εμπιστευτείς ξανά, αλλά μην ξεχνάς ότι μόνο έτσι δίνεις στον εαυτό σου μια ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία για μία σχέση με νόημα.

Τυχαίες επιδόσεις σε συνειδητό επίπεδο.

Έχετε αισθανθεί ποτέ ότι κάποιος δεν σας λέει την αλήθεια αλλά δεν μπορείτε να «στηρίξετε» αυτή την αίσθηση με λογικά επιχειρήματα; Αντί να απορρίψετε την ιδέα σας ως παράλογη, ίσως θα ήταν καλύτερο να την εμπιστευθείτε.

Μελέτη που έγινε στις Ηνωμένες Πολιτείες διαπίστωσε πως τελικά το ένστικτό μας είναι πολύ καλύτερο στο να αναγνωρίσει πότε κάποιος μας λέει ψέματα από ό,τι η συνειδητή σκέψη και η λογική μας. Υποσυνείδητα, λένε οι επιστήμονες, οι άνθρωποι είναι τελικά εξαιρετικοί «ανιχνευτές ψεύδους».

Δεκάδες μελέτες έχουν δείξει ως τώρα ότι οι άνθρωποι δεν είναι και τόσο καλοί στο να εντοπίσουν έναν ψεύτη – αντιθέτως, κατορθώνουν συνήθως να αναγνωρίσουν πότε κάποιος λέει ψέματα σε επίπεδα τα οποία μπορούν να αποδοθούν απλώς στην τύχη.

«Αν σας δώσω δέκα βίντεο στα οποία πέντε άτομα λένε ψέματα και πέντε όπου λένε την αλήθεια μπορώ να προβλέψω ότι τόσο εσείς όσο και οποιοσδήποτε άλλος άνθρωπος θα έχει σωστές επιδόσεις κατά περίπου 50%» δήλωσε μιλώντας στον δικτυακό τόπο επιστημονικών ειδήσεων LiveScience η Λεάνε τεν Μπρίνκε, κοινωνική ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και εκ των συγγραφέων της νέας μελέτης που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Psychological Science». «Αυτό σημαίνει ακρίβεια τόση όση το να παίξει κανείς ‘κορόνα-γράμματα’».

Οι τόσο φτωχές επιδόσεις στην ανίχνευση του ψεύδους δεν έχουν εξελικτικό «νόημα» σύμφωνα με τους επιστήμονες: το να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από το ψέμα είναι μια ικανότητα σημαντική για την επιβίωσή μας, οπότε δεν ακούγεται και τόσο λογικό να την διαθέτουμε σε τόσο μικρό βαθμό. Για τον λόγο αυτόν η κυρία Τεν Μπρίνκε και οι συνεργάτες της σχεδίασαν ένα πείραμα προκειμένου να διερευνήσουν μήπως τελικά η ικανότητα αυτή λειτουργεί καλύτερα στο ασυνείδητό μας.

Το ασυνείδητο είναι ο καλύτερος κριτής.

Οι επιστήμονες «στρατολόγησαν» φοιτητές τους οποίους χώρισαν σε δύο ομάδες ζητώντας τους να μπουν και να «ψαχουλέψουν» ένα άδειο δωμάτιο. Οι εθελοντές της πρώτης ομάδας θα έβρισκαν 100 δολάρια μέσα σε κάποιο βιβλίο, τα οποία και θα έπρεπε να πάρουν λέγοντας όταν κάποιος τους ρωτούσε ότι δεν είχαν ιδέα σχετικά με τα χρήματα. Οι εθελοντές της δεύτερης ομάδας δεν είχαν ανάλογες οδηγίες. Μετά την σκηνοθετημένη «κλοπή» ένας ερευνητής «ανέκρινε» όλους τους εθελοντές και οι συνομιλίες βιντεοσκοπήθηκαν.

Στην συνέχεια οι ερευνητές έδειξαν τις βιντεοσκοπημένες «ανακρίσεις» σε 72 άλλους φοιτητές ζητώντας τους να εντοπίσουν ποιοι έλεγαν ψέματα και ποιοι αλήθεια. Όπως σε όλες τις ανάλογες μελέτες που έχουν γίνει στο παρελθόν, αυτοί εντόπισαν τους ψεύτες μόνο στο 43% των περιπτώσεων και εκείνους που έλεγαν την αλήθεια μόνο στο 48%. Παράλληλα όμως οι ειδικοί έκαναν και άλλα τεστ προκειμένου να μετρήσουν τις υποσυνείδητες αντιδράσεις των εθελοντών μέσω των έμμεσων, «αυτόματων» συνειρμών.

Σε αυτά τα τεστ οι επιδόσεις αποκαλύφθηκαν εξαιρετικά καλύτερα, καθώς όλοι οι συμμετέχοντες είχαν περισσότερες πιθανότητες να συνδέσουν εκείνους που έλεγαν ψέματα με λέξεις όπως «αναληθής», «ανέντιμος» ή «απατηλός» και εκείνους που έλεγαν την αλήθεια με χαρακτηρισμούς όπως «έντιμος» ή «έγκυρος». Ενα δεύτερο πείραμα επιβεβαίωσε ότι τελικά οι ασυνείδητες εντυπώσεις των εθελοντών σχετικά με την αλήθεια και το ψέμα ήταν πολύ πιο ακριβείς από τις συνειδητές κρίσεις τους.

Η γενική εντύπωση είναι το καλύτερο «σημάδι».

Οι ειδικοί θεωρούν πως το γεγονός ότι σε συνειδητό επίπεδο οι ψεύτες μπορούν εύκολα να μας ξεγελάσουν ενδεχομένως να είναι αποτέλεσμα της προσπάθειάς μας να ανιχνεύσουμε το ψέμα με βάση λανθασμένα στερεότυπα. Υπάρχει για παράδειγμα μια ευρέως διαδεδομένη πεποίθηση ότι όσοι λένε ψέματα αποφεύγουν να κοιτάξουν τον συνομιλητή τους στα μάτια ή κάνουν νευρικές κινήσεις, όμως επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι τα «σημάδια» αυτά είναι συνήθως απατηλά. «Το ασυνείδητό μας όμως ίσως εντοπίζει τα σωστά δείγματα, τα οποία πράγματι υπάρχουν» τόνισε η κυρία Τεν Μπρίνκε.

Όπως ανέφερε η ψυχολόγος, οι εθελοντές που είπαν ψέματα δήλωσαν ότι ένιωσαν περισσότερο στρεσαρισμένοι και φοβισμένοι κατά την διάρκεια της βιντεοσκόπησης ενώ μιλούσαν πιο γρήγορα και ήταν λιγότερο συνεργάσιμοι, οπότε ενδεχομένως ο εγκέφαλός μας να είναι σε θέση να «συλλαμβάνει» αυτές ή άλλου είδους μικρές διαφορές, τις οποίες και αξιολογεί συνολικά ως δείγματα απάτης.

«Στο κάτω-κάτω, αν το δούμε εξελικτικά, ενδεχομένως να μην είναι απαραίτητο να εντοπίζουμε ξεκάθαρα το ψέμα – μια αόριστη εντύπωση που μας προδιαθέτει δυσάρεστα σε σχέση με κάποιο πρόσωπο ίσως να είναι αρκετή ώστε να μας κάνει να είμαστε επιφυλακτικοί απέναντί του ή και να το αποφύγουμε. Δεν είναι ανάγκη να γίνεται συναγερμός με καμπανάκια που χτυπάνε στο κεφάλι μας λέγοντάς μας ‘μην τον εμπιστεύεσαι’» υπογράμμισε η κυρία Τεν Μπρίνκε.

Φαίνεται τελικά, πώς η μεγαλύτερη απειλή για αυτόν τον κόσμο δεν είναι ο θάνατος από έλλειψη τροφής και νερού, ούτε από κάποιον μακρινό αστεροειδή που θα εξαφανίσει ολόκληρη την ζωή, ούτε από κάποιον θανατηφόρο ιό, ούτε από κάποια άλλη φυσική καταστροφή!

Οι πόλεμοι, οι παραδόσεις, οι θρησκείες, (τα νεκρά συστήματα, οι -ισμοι κάθε είδους) τα οργανωμένα εκπαιδευτήρια συμμόρφωσης και ανεκτικότητας, είναι υπεύθυνα για έναν άνθρωπο εσωτερικά πολύ άρρωστο και ανεύθυνο, αδιάφορο χωρίς ευαισθησία για το έδαφος που βαδίζει…

Στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου κυριαρχεί η σύγκρουση, η σύγχυση και η αποδιοργάνωση, όπως σε ένα ηφαίστειο, που συνεχώς καίγεται εσωτερικά!

Είμαστε τόσο υγιείς στις ανακαλύψεις τεχνολογικών δήθεν θαυμάτων αλλά τόσο βαθιά, εσωτερικά μολυσμένοι, στην ανακάλυψη της υγείας στο μικρόκοσμό μας.

Η σημερινή κοινωνία που συνεχώς μολύνει τον πυρήνα των ατόμων της, τα καθιστά ανίκανα για ορθές σκέψεις, ώστε να είναι ελεύθερες από τα πολιτικά, θρησκευτικά, κοινωνικά και ατομικά υποδείγματα.

Ο ψυχολογικός εγκλεισμός φέρνει την βία, αποσύροντας κάθε δημιουργική ευαισθησία, και εκφυλίζοντας όλη τη κοινωνία σπρώχνοντάς την στα σύμβολα και στις πίστεις, έτσι ώστε να είναι πάντα φοβισμένη και διαιρεμένη!

Η μεγαλύτερη ασυνείδητη απειλή που ακόμα ο άνθρωπος δεν έχει κατανοήσει και δείχνει να αδιαφορεί μάλιστα επιδεικτικά, και σε αυτήν θα οφείλεται προφανώς η εξαφάνισή του , είναι όχι οι φυσικές καταστροφές, αλλά η άρρωστη ψυχολογική του κατάσταση, ο πυρήνας του, οτιδήποτε φτάνει ή φεύγει από εκεί είναι και αυτό μολυσμένο και καταδικασμένο στην μιζέρια, στην πονηριά, στην εξαπάτηση, στην έλλειψη νοημοσύνης, που είναι ο Αληθινός Ναός της υγείας του Νου, φέρνοντας πάντα την νέα ανθοφορία τις στιγμές που δεν το περιμένεις!

Βγες από την ζώνη ασφαλείας

Η ασφάλεια σαν έννοια δεν υπάρχει είναι άλλη μια παρανόηση, μια ψευδαίσθηση μια σκιά στον τοίχο. Όσο μένεις στη ζώνη ασφαλείας σου, τίποτα δεν αλλάζει στην ζωή σου. Και από την στιγμή που επέλεξες να διαβάσεις αυτό το άρθρο, σημαίνει ότι ψάχνεις τρόπους για να βγεις.

Παρακάτω σου γράφουμε 9 λόγους – τρόπους να σκέφτεσαι – που θα σε διευκολύνουν να κάνεις το μεγάλο βήμα.

1) Κάνε ό,τι μπορείς για να μην είσαι επικεντρωμένος στον εαυτό σου. Δεν μπορείς να δεις τις άπειρες δυνατότητες και την ομορφιά του κόσμου εάν είσαι συνεχώς επικεντρωμένος σε αυτό που σου συμβαίνει. Εντάξει, το είδες, το ανέλυσες και τώρα κοίταξε λίγο τον ορίζοντα… Κουράγιο είναι ο φόβος που έχει κάνει τις εργασία του, μαζεύει τα κομμάτια του και προχωράει μπροστά.

2) Μέσα στο κρανίο σου έχεις έναν εγκέφαλο, μέσα στα παπούτσια σου έχεις πόδια. Μπορείς να στρέψεις τον εαυτό σου σε όποια κατεύθυνση ΕΣΥ επιλέξεις. Και ξέρεις ότι ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ! Και ΕΣΥ θα αποφασίσεις που θα πας. Μην αφήνεις κανέναν να σου υποδεικνύει ποιο είναι το σωστό για σένα ή ποιος είναι ο δρόμος σου. Ο δικός σου δρόμος είναι ΜΟΝΟ δικός σου και κανένας άλλος δεν τον γνωρίζει. Μπορείς να ακούσεις συμβουλές, αλλά ΕΣΥ αποφασίζεις.

3) Ο άνθρωπος ζει διαμέσου της εμπειρίας και όχι δια μέσου της σκέψης. Δεν πρόκειται να ζήσεις ποτέ την ζωή σου στο μυαλό σου. Η ζωή είναι εκεί έξω. Άσε τον γρύλο και… κολύμπα! Ντύσου όμορφα, βάλε το άρωμά σου, άνοιξε την πόρτα και ζήσε!

4) Μην φοβάσαι τον φόβο. Ο φόβος είναι ευκαιρία να κατακτήσεις κάτι καινούργιο. Ο φόβος δεν σου λέει ότι κάτι είναι κακό. Σου λέει απλά ότι είναι άγνωστο. Εκεί λοιπόν, σε αυτό το άγνωστο, είναι η ζωή που ονειρεύεσαι. Το καλύτερα φυλαγμένο μυστικό στον κόσμο είναι ότι, από την άλλη πλευρά του φόβου, υπάρχει κάτι ασφαλές και ωφέλιμο που σας περιμένει. Αν περάσετε μέσα από έστω και μια λεπτή κουρτίνα φόβου, θα αυξήσετε την εμπιστοσύνη που έχετε στην ικανότητά σας να δημιουργήσετε την ζωή σας.

Ο στρατηγός Τζορτζ Πάτον είπε: “Ο φόβος σκοτώνει περισσότερους ανθρώπους από τον θάνατο”. Ο θάνατος μας σκοτώνει μόνο μια φορά και συνήθως ούτε καν το ξέρουμε. Ο φόβος όμως μας σκοτώνει ξανά και ξανά, άλλες φορές απαλά και άλλες κτηνωδώς. Ωστόσο, αν συνεχώς προσπαθούμε να αποφύγουμε τους φόβους μας, θα μας κυνηγήσουν σαν επίμονα σκυλιά. Το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να κλείσουμε τα μάτια μας και να προσποιηθούμε ότι δεν υπάρχουν.

Ο φόβος και ο πόνος, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως σινιάλα, όχι για να κλείνουμε τα μάτια μας, αλλά για να τα ανοίγουμε περισσότερο. Με το να κλείνουμε τα μάτια μας καταλήγουμε στην πιο σκοτεινή από τις ανέσεις – θαμμένοι ζωντανοί. Κάνε τον φόβο σου φίλο και δες τον σαν μια ευκαιρία να ζήσεις καινούργιες εμπειρίες. Κάντο κι ας φοβάσαι…

5) Νικητής είναι αυτός που αποδέχεται τα λάθη του και τις αποτυχίες του. Δεν έχει νόημα να μην τα παραδέχεσαι, διότι ΕΣΥ γνωρίζεις ότι υπάρχουν. Από εσωτερική άποψη, δεν υπάρχει απολύτως καμία αποτυχία και απολύτως κανένα λάθος. Από την στιγμή όμως που πιστεύεις ότι απέτυχες κάπου, αποδέξου το, μάζεψε τις εμπειρίες που έμαθες και ξεκίνα πάλι από την αρχή.

6) Ο δρόμος προς την επιτυχία είναι πάντα υπό κατασκευή! Δεν πρόκειται ποτέ να φτάσεις στην απόλυτη προσωπική επιτυχία εάν ψάχνεις να βρεις έναν έτοιμο στρωμένο δρόμο. Οι στρωμένοι δρόμοι έχουν ονόματα άλλων και δεν θα γίνουν ποτέ δικοί σου δρόμοι. Τον δικό σου δρόμο τον φτιάχνεις εσύ. Γι’ αυτό και πάντα χρειάζεται εργασία, κούραση και ξεκούραση. Για την ακρίβεια, εάν δεν συμβαίνει αυτό στον δρόμο σου, τότε σίγουρα περπατάς σε κάποιου άλλου το μονοπάτι. Όσο όμορφο κι αν είναι όμως αυτό το μονοπάτι, δεν θα σε κάνει ποτέ να αισθανθείς πλήρης.

7) Κανείς δεν μπορεί να σε κάνει να νιώσεις κατώτερος χωρίς την συγκατάθεσή σου. Ο κόσμος ασκεί συνέχεια κριτική, σε όλους, στα πάντα και ακόμα περισσότερο στον ίδιο του τον εαυτό. Πάντα λοιπόν θα υπάρχουν κάποιοι που θα προσπαθήσουν να σε κάνουν να αισθανθείς κατώτερος. Αυτό όμως δεν έχει καμία σημασία, γιατί το μόνο που μετράει είναι αυτό που πιστεύεις εσύ για τον εαυτό σου.

Εάν εσύ είσαι ο πρώτος που υποτιμά, προσβάλλει και ασκεί ανελέητη κριτική στον εαυτό του, τότε, όσα κομπλιμέντα και να σου κάνουν, εσύ θα αισθάνεσαι πάντα χάλια. Εάν όμως αρχίσεις να αποδέχεσαι τον εαυτό σου όπως είναι, με κατανόηση ότι είσαι άνθρωπος και ότι κάνεις λάθη, θα συνειδητοποιήσεις ότι είσαι απόλυτα μοναδικός. Ούτε καλύτερος, ούτε χειρότερος από κανέναν. Θα είσαι απλά ο μοναδικός εσύ! Κι όταν αυτό συμβεί, πως θα μπορεί κάποιος άλλος να σε κάνει να αισθάνεσαι κατώτερος;

8) Η ηλικία είναι μια μεγάλη ανοησία. Επειδή συμφώνησαν κάποιοι στο παρελθόν ότι θα μετρούν τον χρόνο σύμφωνα με τις περιστροφές της γης γύρω από τον Ήλιο, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ο δικός σου τρόπος μέτρησης. Όταν κουράζεσαι είσαι 120 ετών, όταν είσαι χαρούμενος είσαι 17 και όταν σκέφτεσαι την καριέρα σου μπορεί να είσαι 40.

Είσαι αυτό που αισθάνεσαι. Και δεν υπάρχει καμία αντικειμενικότητα σε αυτό. Μια μέρα άκουσα κάτι πολύ σοφό! Ότι ένας άνθρωπος γερνάει όταν πλέον αυτά για τα οποία μετανιώνει είναι περισσότερα από αυτά που ονειρεύεται. Και όσο η ζυγαριά γέρνει, τόσο κι αυτός γερνάει… Είναι στο χέρι σου λοιπόν να είσαι ό,τι ηλικία θέλεις!

9) Δεν έχει νόημα να ψάχνεις την ευτυχία. Εάν η ευτυχία σου ήταν εκεί, τότε θα την είχες ήδη βρει. Άρα, η ευτυχία είναι κάπου στο άγνωστο. Όσο κι αν σε φοβίζει το άγνωστο, θυμήσου ότι κάπου εκεί κρύβεται η ευτυχία σου.

Για την ακρίβεια, η ευτυχία κρύβεται μέσα σου. Αλλά για να οδηγηθείς μέσα σου πολλές φορές, χρειάζεται να δεις τον έξω κόσμο. Χρειάζεσαι τις εμπειρίες που θα σου επιτρέψουν να εισέλθεις μέσα σου. Καινούργιες εμπειρίες λοιπόν μπορείς να βρεις μόνο στο άγνωστο… Ξεκίνα… μια ιδέα είναι μόνο…

10) …. μιας κι έφτασες μέχρι εδώ, μπορείς να συμπληρώσεις ό,τι θέλεις!

Σε κάθε πόλεμο, το ήξερε καλά αυτό, ασχέτως πόσο μεγάλη είναι η δύναμη μιας κυβέρνησης η εξουσία της δεν είναι ποτέ απόλυτη. Σε κάθε πόλεμο, ασχέτως πόσο δίκαιος είναι ο αγώνας, ποτέ η προσπάθεια δεν είναι ομόψυχη. Καμία εκστρατεία δε διεξάχθηκε ποτέ με την ηγεσία ενωμένη υπέρ αυτής, και με τις μεγάλες μάζες εκατό τοις εκατό πίσω της. Υπάρχει πάντοτε μια μειονότητα που αντιτίθεται στον πόλεμο για διαφόρους λόγους, όπως η απροθυμία για τις αναγκαίες θυσίες, ο φόβος της προσωπικής απώλειας και του πόνου, καθώς και φιλοσοφικές και ηθικές αντιρρήσεις στον πόλεμο ως μέθοδο διευθέτησης των διαφορών.

Μετά, μπορεί να υπάρχει μια έλλειψη εμπιστοσύνης στις ικανότητες της ηγεσίας ή δυσφορία επειδή σ’ εξαναγκάζουν να παίξεις υποδεέστερο ρόλο. Μπορεί να υπάρχουν απαισιόδοξες απόψεις ότι η νίκη δεν είναι διόλου σίγουρη κι ότι η ήττα είναι πιθανή. Τέλος, μπορεί να υπάρχει μια εγωκεντρική ικανοποίηση στο ν’ αρνείσαι ν’ ακολουθήσεις το κοπάδι ή μια ψυχολογική αντίθεση στο να σου τρώνε τ’ αυτιά κάποιοι αποπάνω με το παραμικρό ασήμαντο πρόσχημα – και χίλιοι δυο άλλοι λόγοι.

Καμία πολιτική ή στρατιωτική δικτατορία δεν πέτυχε ποτέ εκατό τοις εκατό να εντοπίσει και να καταστείλει τους δυσαρεστημένους, οι οποίοι και καιροφυλακτούν για την κατάλληλη ευκαιρία τους να δράσουν. Ο Μώουρυ μπορούσε να είναι σίγουρος ότι, με βάση το νόμο των μέσων όρων, και ο Τζάιμεκ θα πρέπει να είχε το μερίδιο που του αναλογούσε απ’ όλους τους παραπάνω. Μετά, εκτός από τους ειρηνιστές και ημι-ειρηνιστές, υπήρχαν και οι τάξεις των κακοποιών στοιχείων, των οποίων το μοναδικό ενδιαφέρον στη ζωή ήταν το πώς να κονομάνε το εύκολο χρήμα, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την οποιοδήποτε ανάμειξη σε οτιδήποτε που το θεωρούσαν δυσάρεστο.

Η δουλειά μιας σφήκας ήταν να εκμεταλλευτεί στο έπακρο όλους εκείνους που δεν έκαναν κέφι να υπακούσουν στο κάλεσμα της σάλπιγγας, ούτε ν’ ακολουθήσουν στο ρυθμό των τυμπάνων. Πράγματι, ακόμη κι αν αποδεικνυόταν αδύνατο να εντοπίσει και να εκμεταλλευτεί αυτά καθαυτά τα σχετικά άτομα, ο Μώουρυ μπορούσε και πάλι να εκμεταλλευτεί το φόβο που ασκούσε η ύπαρξή τους στους άλλους. -ΣΦΗΚΑ, Έρικ Φρανκ Ράσελ.
-------------------------
«Η δουλειά του δημοσιογράφου είναι να καταστρέφει την αλήθεια, να ψεύδεται κατάφωρα, να διαστρεβλώνει, να διαβάλλει, να κολακεύει τον θεό του χρήματος και να πουλάει τη χώρα του και τους συνανθρώπους του για το καθημερινό του ψωμί… Είμαστε υποτελείς και εργαλεία των πλουσίων ανθρώπων που βρίσκονται στο παρασκήνιο. Είμαστε μαριονέτες, εκείνοι τραβάνε τα κορδόνια κι εμείς χορεύουμε. Τα ταλέντα μας, οι δυνατότητες και οι ζωές μας είναι όλα ιδιοκτησία άλλων ανθρώπων. Είμαστε διανοούμενες πόρνες». -John Swinton (1829-1901) αρχισυντάκτης στους New York Times

Το Φαίνεσθαι

«Μίμ είναι ένα μεταδοτικό σχήμα πληροφορίας που αναπαραγάγεται με παρασιτική μόλυνση των ανθρώπινων εγκεφάλων και αλλάζει τις συμπεριφορές τους, κάνοντας τους να εκπέμψουν κι αυτοί το ίδιο σχήμα πληροφορίας. Τα σλόγκαν, οι έξυπνες εκφράσεις, οι μελωδίες, οι εικόνες, οι εφευρέσεις και οι μόδες είναι τυπικά μιμς. Μια ιδέα ή ένα σχήμα δεν είναι μιμ μέχρι να αναγκάσει κάποιον να την αναπαράγει με οποιοδήποτε τρόπο, να την επαναλάβει και να μολύνει έτσι κάποιον άλλον εγκέφαλο. Κάθε μεταδιδόμενη γνώση είναι μιμητική». -Richard Dawkins

«Οι ειδικοί των αγορών μπορούν πλέον να εξαπολύσουν σε πλήρη έκταση σχεδιασμένους εγκεφαλικούς ιούς προκειμένου να προωθήσουν τις διαφημίσεις τους. Το αποτέλεσμα είναι τρομακτικό και απρόβλεπτο: οι άνθρωποι μπορούν κυριολεκτικά να σκλαβωθούν στις διαφημιστικές εταιρείες… Οι πληροφοριακοί ξενιστές, όπως τα ταμπλόιντ μίντια, η καλωδιακή τηλεόραση και το Ίντερνετ είναι ιδανικά μέσα για την διάδοση τους πάνω σε ανυποψίαστους πληθυσμούς». -Neil Stephenson

Η κοινωνία του θεάματος. Είμαστε καθορισμένοι από το πως φαινόμαστε.

Μια εποχή όπου οι εικόνες, οι διαφημιστικές πινακίδες, η διαφήμιση και ο καταναλωτισμός ενθαρρύνονται και είναι πανταχού παρόντες. Υπάρχει τρόπος να αποφύγουμε τα φώτα της δημοσιότητας των καπιταλιστών;

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο καπιταλισμός εισήλθε σε μια χρυσή εποχή.

Οι φόροι στους πλούσιους ήταν σχετικά υψηλοί σε όλες τις προηγμένες καπιταλιστικές χώρες, γεγονός που επέφερε υψηλότερους μισθούς και καλύτερο βιοτικό επίπεδο στον υπόλοιπο πληθυσμό. Η προσοχή στράφηκε προς την κατανάλωση: Πώς να κάνουμε τους ανθρώπους να αγοράζουν ό,τι παράγεται, να τους κάνουμε να νιώθουν ότι το χρειάζονται; Η μέση οικογένεια μπορούσε πλέον να αγοράσει μια τηλεόραση και ένα ραδιόφωνο. Άρχισε σταδιακά και προπαγανδιστικά να αναδύεται η κοινωνία του θεάματος (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κινηματογράφος) και των ΜΜΕ.

Σε κάθε νέο προϊόν υπάρχει ένταση. Από την μία πλευρά προσπαθεί να παρουσιαστεί ως ένα μοναδικό, πρωτοποριακό αντικείμενο που μπορεί να σε κάνει να γίνεις ένας από τους λίγους και εκλεκτούς ανθρώπους που μπορούν να το κατέχουν – ταυτόχρονα, παράγεται σε μαζική κλίμακα.

Με την μαζική παραγωγή, το προϊόν χάνει την μοναδική του αύρα. Μόλις αυτό συνηθίζεται από το καταναλωτικό κοινό, ένα νέο προϊόν που υπόσχεται τα ίδια πράγματα αποκαλύπτεται στον καταναλωτή, ο οποίος εκτελεί ευχαρίστως το ίδιο έργο, ξανά και ξανά.

Αν αυτά τα προϊόντα υποτίθεται ότι γεμίζουν κάποια βαθιά επιθυμία μέσα μας, γιατί αντικαθίστανται σε κάθε κύκλο παραγωγής από ένα νέο προϊόν;

Κάθε διαφήμιση είναι από μόνη της παραδοχή του ψέματος της προηγούμενης.

Πάντα αποδεικνύεται ότι το προϊόν που υποτίθεται ότι θα έλυνε όλα τα προβλήματά σας δεν το έκανε στην πραγματικότητα αυτό και έρχεται το επόμενο και η ιστορία επαναλαμβάνεται.

Σε αυτή την νέα κοινωνική τάξη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όλα όσα ζούσαν προηγουμένως άμεσα βιώνονταν τώρα μέσω αναπαραστάσεων. Οι εικόνες δημιουργούν από μόνες τους έναν ψευδόκοσμο, έναν κόσμο θεάματος που μας αιχμαλωτίζει διασκεδαστικά.

“Το θέαμα είναι μια συγκεκριμένη αντιστροφή της ζωής, μια αυτόνομη κίνηση του μη ζωντανού”.

Το θέαμα για τον Guy Debord είναι το κυρίαρχο μοντέλο ζωής, η καρδιά του τρόπου παραγωγής. Χρησιμεύει επίσης ως αιτιολόγηση του σημερινού συστήματος και του τρόπου παραγωγής. Το σημερινό σύστημα δεν μας αντιμετωπίζει ως μια πραγματική φυσική οντότητα που μας δίνεται άμεσα στην εμπειρία μας, αλλά ως ένα επαυξημένο δίχτυ κοινωνικών σχέσεων, που όλες εμπλέκονται στη συσσώρευση του κεφαλαίου.

Το θέαμα δεν σημαίνει «ψεύτικο» ή «απατηλό» για τον Debord. Αντίθετα, το θέαμα είναι η πραγματικότητα, η απαραίτητη αλλοτρίωση που υποστηρίζει το σύστημα από το οποίο αναπτύσσεται.

Το σύστημα του θεάματος σηματοδοτεί την άρνηση της ζωής.

Ο κόσμος βρίσκεται παγιδευμένος στο δίχτυ του και η δύναμη του θεάματος μοιάζει αναπόφευκτη.

Το θέαμα δεν είναι απλώς ένα κερασάκι στην κορυφή της τρέχουσας κοινωνικής τάξης, αλλά η ίδια η ουσία της. Χωρίς το θέαμα, το σύστημα δυσλειτουργεί. Είναι το λάδι που κρατά την μηχανή σε λειτουργία, ο θεατής παθητικός, χαμένος στην ροή των εικόνων. Παίρνει κάθε πτυχή της ζωής και την πουλάει πίσω στον καταναλωτή, εντελώς αποστειρωμένη από την ζωτικότητά της. Τους πουλάει πίσω την εξέγερσή τους σε μορφή μπλούζας με τον Τσε Γκεβάρα για 6,99$ και έκπτωση στο Das Capital από το Amazon.

Αν πετάξεις μια πέτρα στο θέαμα, αυτό μπαίνει σε μουσείο. Εκμεταλλεύεται οτιδήποτε μπορεί να οικειοποιηθεί και να πουληθεί πίσω στους ανθρώπους.

«Η δουλειά του δημοσιογράφου είναι να καταστρέφει την αλήθεια, να ψεύδεται κατάφωρα, να διαστρεβλώνει, να διαβάλλει, να κολακεύει τον θεό του χρήματος και να πουλάει τη χώρα του και τους συνανθρώπους του για το καθημερινό του ψωμί… Είμαστε υποτελείς και εργαλεία των πλουσίων ανθρώπων που βρίσκονται στο παρασκήνιο. Είμαστε μαριονέτες, εκείνοι τραβάνε τα κορδόνια κι εμείς χορεύουμε. Τα ταλέντα μας, οι δυνατότητες και οι ζωές μας είναι όλα ιδιοκτησία άλλων ανθρώπων. Είμαστε διανοούμενες πόρνες». John Swinton (1829-1901) αρχισυντάκτης στους New York Times

Η εικόνα και ο φευγαλέος κόσμος

Το θέαμα δεν είναι απλώς μια διαφήμιση στην τηλεόραση αλλά ένας τρόπος να είμαστε στον κόσμο που επηρεάζει θεμελιωδώς την εμπειρία μας και τις σχέσεις μας με τους άλλους ανθρώπους. Η εμφάνιση του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης απλώς ενίσχυσε αυτό το πρόβλημα. Όλες οι αλληλεπιδράσεις μας διαμεσολαβούνται από μια εισροή φευγαλέων εικόνων. Η εμπειρία της ζωής μας έχει διαχωριστεί από οποιαδήποτε πραγματικότητά της. Κάθε πτυχή της ζωής μας παγιδεύεται από το θέαμα και εμπορευματοποιείται από αυτό.

Αυτή η εμπορευματοποίηση εξυπηρετεί επίσης την απόκρυψη των σχέσεών μας. Σκεφτείτε μόνο πώς η αντίληψή μας για κάποιον μπορεί να επηρεαστεί από τους followers του στο Instagram.

Η ιδέα της μονιμότητας, την οποία προσέφερε η θρησκεία στο παρελθόν, παρέχεται τώρα από το θέαμα. Ο υπερκόσμιος κόσμος, η θεϊκή ευτυχία και η υπερβατικότητα μπορούν να βρεθούν με την αγορά του κατάλληλου προϊόντος. Οι σχέσεις μας βιώνονται ως φευγαλέες.

Ο κόσμος γλιστρά μέσα από τα δάχτυλά μας, οι κοινότητές μας γίνονται κοινότητες θεάματος, που κρατιούνται μαζί όχι από την αίσθηση του ανήκειν ή της ταυτότητας αλλά από το κοινό πεδίο του θεάματος.

“Το θέαμα είναι απλώς η κοινή γλώσσα αυτού του διαχωρισμού. Οι θεατές συνδέονται αποκλειστικά και μόνο με την μονόδρομη σχέση τους με το ίδιο το κέντρο που τους κρατά απομονωμένους μεταξύ τους. Το θέαμα επανενώνει έτσι τους διαχωρισμένους, αλλά τους επανενώνει μόνο μέσα στην χωριστότητά τους”.

Αντίσταση στο θέαμα: Χτίζοντας καταστάσεις

Το θέαμα είναι ο ασταμάτητος μονόλογος της σημερινής τάξης για τον εαυτό της. Η δύναμή του μοιάζει αναπόφευκτη και φαίνεται να μας πιάνει σε κάθε στροφή της ζωής μας. Ο Ντεμπόρντ, ωστόσο, δεν θεωρητικολογούσε απλώς για το θέαμα, αλλά προσπαθούσε ενεργά να οικοδομήσει τρόπους για να αποφύγει την υπαγωγή σε αυτό. Αυτό είναι που οι καταστασιολόγοι όπως ο Ντεμπόρντ αποκαλούν κατασκευή μιας “Κατάστασης”.

Μια κατάσταση μπορεί να είναι οτιδήποτε αυθόρμητο το οποίο γίνεται για τον εαυτό του. Ένα επιχείρημα που επαναλαμβάνεται μέχρι αηδίας είναι ότι είσαι υποκριτής αν επικρίνεις την τρέχουσα τάξη πραγμάτων που σου έχει δώσει μια τόσο καλή ποιότητα ζωής.

Αντιθέτως, οι καταστασιακοί πίστευαν ότι οι μόνες εμπειρίες που αξίζει να ζεις είναι εκείνες που διαμεσολαβούνται λιγότερο από το φάντασμα του κεφαλαίου. Αυτές οι αυθεντικές εμπειρίες θα μπορούσαν να είναι οτιδήποτε. Μια βόλτα σε μέρη της πόλης που δεν είχατε επισκεφθεί ξανά θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάδυση του αυθορμητισμού, σε μια αίσθηση απρόβλεπτου, σε μια γνήσια αλληλεπίδραση με αγνώστους που δεν υποκινείται από τίποτα άλλο παρά από την ανθρώπινη περιέργεια.

Μια άλλη τεχνική ανατροπής που πρότεινε ο Guy Debord ήταν το Detournement. Το Detournement συνίσταται στο να κοροϊδεύουμε το θέαμα χρησιμοποιώντας την δική του γλώσσα, κατευθύνοντας πίσω την δική του δύναμη – για παράδειγμα, στρέφοντας τα λογότυπα ή τα συνθήματα ενάντια στους ίδιους τους διαφημιστές.

Αυτό που επιδιώκουν οι διαφημιστές είναι η αποτύπωση των προϊόντων που προωθούν σ’ ένα μικρό τμήμα του εγκεφάλου των υποψήφιων καταναλωτών. Η μάρκα του προϊόντος πρέπει να εντυπωθεί στην μνήμη του καταναλωτή, ώστε αυτός να λειτουργήσει παβλοφιανά όταν δει το προϊόν αυτό στο ράφι του σούπερ μάρκετ. Κι αυτό επιτυγχάνεται με την συχνότητα επανάληψης και έντασης διαφημιστικού μηνύματος. Όπως έλεγε και ο Άλντους Χάξλεϊ:

«Εξήντα χιλιάδες επαναλήψεις κάνουν την αλήθεια».

«Ο καθένας μόνος του μπροστά στην τηλεόραση και να του τρυπούν το μυαλό με το μήνυμα που λέει πως η μόνη αξία στην ζωή είναι να έχει όλο και περισσότερα εμπορεύματα ή να ζει όπως η πλούσια οικογένεια της μεσαίας τάξης που βλέπει στην τηλεόραση και να έχει τέτοιες ‘ευγενικές αξίες’, όπως η αρμονία και ο αμερικανισμός. Όλα αυτά είναι η ζωή;» -Τόμσκι

Είναι η επιθυμία καθαρά προσωπική;

Η αντίληψή μας για την επιθυμία και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι μιλούν γι’ αυτήν είναι ιδιαίτερα προσωπικός και εξατομικευμένος. Η επιθυμία βασίζεται πάντα στο υποκείμενο που επιθυμεί. Θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι οι διαφημίσεις και το Spectacle απλώς ενημερώνουν τους πιθανούς καταναλωτές για προϊόντα που μπορεί να τους λείπουν.

Για τον Ντεμπόρντ, αυτό δεν είναι αλήθεια. Η επιθυμία βίωνε μια μετατόπιση, λέει, από το να υπάρχει στο να εμφανίζεται. Αυτό σήμαινε ότι οι άνθρωποι άρχισαν να ενδιαφέρονται λιγότερο για την αξία χρήσης ενός εμπορεύματος και περισσότερο για το σύμβολο της ανταλλακτικής του αξίας. Τι σηματοδοτεί το εμπόρευμα που καταναλώνεται στους άλλους για το ποιος είναι ο καταναλωτής;

Η επιθυμία έγινε συμβολική, θεμελιωμένη στον Άλλο και όχι σε κάποια εγγενή ανάγκη για ένα συγκεκριμένο προϊόν. Ένα αυτοκίνητο μπορεί να κοστίζει 5.000$ ή 500.000$. Δεν είναι αληθοφανές ότι το δεύτερο αυτοκίνητο είναι απλώς 100 φορές καλύτερο από το πρώτο. Πιθανόν να φαίνεται πολύ καλύτερο και πιθανόν να είναι κάπως ταχύτερο, αλλά αυτές οι τεχνικές λεπτομέρειες δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την τιμή του. Ο μόνος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι θα πλήρωναν τόσα πολλά επιπλέον χρήματα για ένα αυτοκίνητο είναι η συμβολική αξία που παρέχει η κατοχή του αυτοκινήτου στην δική τους ταυτότητα στα μάτια των Άλλων.

Το χάσμα τιμών εξηγείται από την συμβολική διαφορά. Μιλάει από μόνη της. Το θέαμα δημιουργεί ένα πεδίο συμβολικών αξιών που χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν τον τύπο του ατόμου που θέλει κανείς να γίνει αντιληπτός. Η ταυτότητα συνδέεται τελικά με τις επιλογές των καταναλωτών.

Το Instagram και η Κοινωνία του Θεάματος

Υπάρχει ένα περίεργο φαινόμενο στην σύγχρονη κοινωνία. Πολλοί άνθρωποι φαίνεται να επιθυμούν την φήμη για χάρη της φήμης. Δεν θέλουν να γίνουν γνωστοί για το ότι κάνουν κάτι συγκεκριμένο, αλλά θέλουν απλώς να γίνουν γνωστοί, ακολουθώντας ένα απόκοσμο, κενό θέαμα βασισμένο σε τίποτα άλλο εκτός από την επιθυμία να αναγνωριστούν από τον Άλλο.

Αυτή η τάση προς την επιθυμία να είναι κανείς γνωστός κορυφώνεται μέσα στους χώρους που δημιουργεί το Instagram, το facebook κ.α. Οι άνθρωποι κατασκευάζουν ολόκληρη την ταυτότητά τους προετοιμάζοντας το βλέμμα του Άλλου, περιμένοντας πάντα ένα βλέμμα από κάποιον, πάντα έτοιμοι να θέλουν να εντυπωσιάσουν.

Ο Guy Debord, ο οποίος πέθανε το 1994, δεν θα μπορούσε να γνωρίζει την ύπαρξη του Instagram του Facebook και όλων των άλλων social. Ωστόσο, η ανάλυσή του είναι εύκολα εφαρμόσιμη στην σημερινή μας κατάσταση. Με την εμφάνιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να ζουν σε ένα διαρκές παιχνίδι προσπαθώντας να προβλέψουν την αντίδραση του Άλλου στην ταυτότητά τους.

Αυτό οδηγεί τους ανθρώπους στο να τροποποιούν συνεχώς την ταυτότητά τους, συχνά με έναν πολύ ad hoc τρόπο – ανάλογα με το ποιος μας κοιτάζει – αφήνοντάς τους μόνο μια άμορφη ικανότητα μεταμόρφωσης προκειμένου να ικανοποιήσουν το βλέμμα κάποιου.

Βλέποντας την σελίδα ενός μέσου influencer, μπορεί κανείς να δει αυτό το κενό στην πράξη.

Ο επηρεαστής συλλέγει σημάδια της ταυτότητάς του, περιβάλλοντας τον εαυτό του με αυτό που θα μεταφέρει καλύτερα στον άλλο την επιθυμητή αντίληψη για τον εαυτό του. Στέκεται μπροστά σε ένα σπορ αυτοκίνητο με τσάντες από μια πολυτελή μάρκα ακουμπισμένες στο έδαφος, με ένα ακριβό κοστούμι, στην παραλία του Μονακό. Όλα αυτά τα σημάδια είναι προσεκτικά προσαρμοσμένα και ρυθμισμένα για να δίνουν την εντύπωση σε όποιον την δει:

«Είμαι πολύ επιτυχημένος και έχω ό,τι σου λείπει».

Το θέαμα είναι ένας μόνιμος πόλεμος οπίου που έχει σχεδιαστεί για να αναγκάσει τους ανθρώπους να εξισώνουν τα αγαθά με τα εμπορεύματα και να εξισώνουν την ικανοποίηση με μια επιβίωση που επεκτείνεται σύμφωνα με τους δικούς της νόμους. Η καταναλωτική επιβίωση πρέπει να επεκτείνεται συνεχώς, επειδή δεν παύει ποτέ να περιλαμβάνει στερήσεις.

Το μυαλό του μέσου ανθρώπου είναι ένα «στραγγισμένο σφουγγάρι», που ρουφά άκριτα κατασκευασμένες πληροφορίες και νοητικά παράσιτα, τα οποία και το καθιστούν ανίκανο να ελέγξει την ζωή του, άρα εύκολο στην χειραγώγηση. Είναι ένα νέο πεδίο μάχης στο οποίο διεξάγεται ήδη ένας αόρατος πόλεμος για το έλεγχό του. Πρόκειται για τον πρώτο αναίμακτο παγκόσμιο πόλεμο στην ιστορία της ανθρωπότητας.

Έναν πόλεμο που διεξάγεται όχι στα παραδοσιακά πεδία των μαχών, αλλά ταυτόχρονα μέσα στα ηλεκτρονικά δίκτυα, στις κονσόλες των υπολογιστών, στις ενοποιημένες χρηματαγορές, στα ΜΜΕ, στα ράφια των σούπερ μάρκετ, μέσα στο σώμα και, κυρίως, μέσα στο μυαλό των ανθρώπων. Χρησιμοποιούνται επιδέξια κομβικοί άνθρωποι, «δεξαμενές σκέψης», πληροφορίες και fake news που δρουν ως “Σιωπηλά Όπλα”, «νοητικοί ιοί» και σκόπιμα διοχετευμένες ροές πληροφοριών, για να προκληθεί διανοητική σύγχυση και υπνωτική ευχαρίστηση στις στοχευόμενες μάζες, ώστε να ξεχάσουν την επερχόμενη βελούδινη σκλαβιά τους.

Αμείλικτο συμπέρασμα: ο εγκέφαλος μας είναι το επόμενο πεδίο μάχης. Αντικείμενο διεκδίκησης είναι η διάθεσή μας. Πρέπει να μεταστραφεί, ώστε γίνει ευνοϊκή προς προϊόντα, πολιτικές και ιδέες, που σε τελική ανάλυση στρέφονται εναντίον του εαυτού. Πρέπει να συμφιλιωθεί με την ιδέα της υποταγής χωρίς αντίρρηση -πάντα, όπως του προπαγανδίζουν για το “δικό του καλό”.

Υπάρχει πάντως ελπίδα:

«Αφού η Σπάρτη και η Ρώμη έπεσαν, ποιο κράτος ελπίζει να διαρκέσει για πάντα;» -Ζαν Ζακ Ρουσό.

Ο Αριστοτέλης και η εκπλήρωση προσδοκίας ως εγγύηση φιλίας

Το δεδομένο της ωφέλειας που λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος στις σχέσεις των ανθρώπων δεν είναι τίποτε άλλο από την προσδοκία της ισότιμης ανταλλαγής, που θα εξισορροπήσει τη δυναμική των διασυνδέσεων. Δεν μπορεί να υπάρξει σχέση ανάμεσα σε κάποιον που μόνο παίρνει και σε κάποιον που μόνο δίνει. Μια τέτοια εκδοχή είναι μοιραίο να επιφέρει παράπονα.

Η ολική δυσαρέσκεια που θα προκύψει (σχεδόν νομοτελειακά) θα διακόψει τις επαφές: «Όπως έχουμε ήδη πει, σε όλα τα είδη φιλίας ανάμεσα σε ανόμοιους ανθρώπους ισότητα δημιουργεί μεταξύ των δύο πλευρών και διασώζει τη φιλία η αναλογία στα ανταλλασσόμενα μεταξύ τους πράγματα» (1163b 1, 34-35).

Η λαϊκή ρήση που θέλει τους καλούς λογαριασμούς να κάνουν τους καλούς φίλους φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τον Αριστοτέλη, αφού οι ανόμοιοι σε αξία άνθρωποι συσχετίζονται μόνο στη βάση της ισάξιας προσφοράς του ενός προς τον άλλο: «Στη φιλία π.χ. που γεννιέται μεταξύ των συμπολιτών: ο παπουτσής παίρνει για τα παπούτσια που έφτιαξε την αμοιβή που του αξίζει· το ίδιο και ο υφαντής και όλοι οι άλλοι. Εδώ όμως έχει προβλεφθεί σαν κοινό υποχρεωτικό μέτρο το νόμισμα: όλα γίνονται σε αναφορά προς αυτό και με αυτό μετριούνται» (1163b 1, 36-37 και 1164a 1-3).

Οι καθημερινές δοσοληψίες της αγοράς αποτελούν ξεκάθαρη συνάφεια των ανθρώπων που αλληλοεξαρτώνται, ώστε να επιτευχθεί η αυτάρκεια όλων στο πλαίσιο της πόλης. Η εξασφάλιση της αυτάρκειας αποτελεί κύριο στοιχείο για τη συνύπαρξη που μέσω αυτής επιδιώκει την επίτευξη της ευτυχίας. Από αυτή την άποψη, οι συναλλαγές με τον παπουτσή ή το χασάπη αποτελούν μορφή φιλίας με την έννοια της επαφής που αποδίδει όφελος και στα δύο μέρη.

Η επαφή αυτή, για να συνεχιστεί, πρέπει διαρκώς να εκπληρώνει αυτό που υπόσχεται, δηλαδή την παροχή ποιοτικών προϊόντων σε απόλυτη αναλογία με την τιμή τους από τη μία πλευρά και την εξόφλησή τους με χρήμα από την άλλη. Αν η ποιότητα του παπουτσιού δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του αγοραστή ή αν ο αγοραστής δεν εξοφλεί το χρέος του, η σχέση είναι αδύνατο να συνεχιστεί.

Βεβαίως, στην περίπτωση αυτή η συνέχεια της σχέσης έχει να κάνει μόνο με τη διαρκή εξισορρόπηση της αναλογίας παπούτσια-χρήμα κι όχι με την αξία των συνδιαλεγόμενων ως προσωπικοτήτων. Η εκπλήρωση των προσδοκιών και από τα δύο μέρη είναι το μόνο που ενδιαφέρει. Το χρήμα και ο μόχθος που θα καταβληθούν είναι οι εγγυητές της ισοτιμίας και η μετατροπή αυτή των ανταλλασσόμενων αξιών (κόπου και χρήματος) πρέπει να γίνεται με βάση τη δικαιοσύνη. (Οι όροι που θα συμβεί αυτό επεξηγούνται από τον Αριστοτέλη στο πρώτο βιβλίο από τα «Πολιτικά»).

Τα πράγματα περιπλέκονται, όταν η αποτίμηση της ισάξιας προσφοράς και από τα δύο μέρη είναι δύσκολο να συμβεί: «στην ερωτική όμως φιλία άλλοτε παραπονιέται ο εραστής ότι, ενώ προσφέρει υπερβολική αγάπη δεν εισπράττει ως αντάλλαγμα ανάλογη αγάπη (μολονότι δε λείπουν και οι περιπτώσεις που δεν έχει τίποτε το αξιαγάπητο) και, από την άλλη μεριά, ο αγαπημένος παραπονιέται ότι, ενώ πρώτα ο εραστής του τού υποσχόταν τα πάντα, τώρα δεν εκτελεί τίποτε από όλα αυτά» (1164a 1, 3-7).

Σε τέτοιου είδους περιπτώσεις όπου η ανταλλαγή είναι πολυπλοκότερη (δεν αποτιμάται με την ευκολία της κοστολόγησης των παπουτσιών), αυτό που μένει είναι η συναισθηματική είσπραξη του καθενός, ανάλογα με το πόσο έχει επενδύσει στη σχέση. Σε τελική ανάλυση, πρόκειται και πάλι για αποτίμηση προσδοκίας σε κάποιο όφελος, όπου διερευνάται το κατά πόσο έχει εκπληρωθεί: «Όλα αυτά συμβαίνουν όταν ο εραστής αγαπάει τον αγαπημένο του για την ηδονή και εκείνος τον εραστή του για το όφελος και τα δύο αυτά στοιχεία δεν υπάρχουν στους δυο τους: αφού η φιλία τους βασιζόταν σ’ αυτά, η φιλία αυτή διαλύεται, όταν δεν εκπληρώνονται αυτά που ήταν ο σκοπός της φιλικής τους σχέσης· γιατί ο καθένας από τους δύο δεν αγαπούσε και δεν έκανε φίλο του τον άλλο γι’ αυτό που ήταν, αλλά για τις ιδιότητες που είχε, ιδιότητες όμως που δεν έχουν μονιμότητα και διάρκεια» (1164a 1, 7-13).

Εν τέλει, όλες οι παρεξηγήσεις αφορούν την προσδοκώμενη ωφέλεια του καθενός, που άλλα υπολόγιζε κι άλλα βρήκε, δηλαδή που δεν εισέπραξε αυτά που επιθυμούσε: «Διενέξεις δημιουργούνται μεταξύ αυτών των φίλων όταν ο καθένας τους παίρνει από τη φιλία τους κάτι διαφορετικό και όχι αυτό που επιθυμεί· γιατί είναι σαν να μην παίρνει τίποτε, όταν δεν παίρνει αυτό που επιθυμεί» (1164a 1, 15-17).

Το ερώτημα που προκύπτει, ιδίως στις σχέσεις όπου ανταλλάσσονται αξίες ασαφούς προσδιορισμού, δηλαδή μη μετρήσιμου με όρους ξεκάθαρα αντικειμενικούς (όπως στην περίπτωση των εραστών), αφορά το πρόσωπο που δικαιούται να καθορίσει την αξία, ώστε να προσδιοριστεί με σαφήνεια ποιος αδικείται από το να μην εισπράττει το όφελος που του αξίζει. Με άλλα λόγια, ποιος έχει το δικαίωμα να αποτιμήσει το ύψος της προσδοκίας, ώστε να διαπιστωθεί αν πράγματι εκπληρώθηκε ή όχι: «Τίνος όμως δουλειά είναι να καθορίσει την αξία; Αυτού που δίνει ή αυτού που παίρνει;» (1164a 1, 25-26).

Ως παράδειγμα επικαλείται τον Πρωταγόρα: «Γιατί αυτός που δίνει μοιάζει να αφήνει αυτό το πράγμα στον άλλο – κάτι που λένε ότι έκανε ο Πρωταγόρας· όταν, δηλαδή, δίδασκε σε κάποιον κάτι –ό,τι κι αν ήταν αυτό–, σύστηνε στο μαθητή του να εκτιμήσει αυτός την αξία αυτών που είχε μάθει, κι έπαιρνε τόσα» (1164a 1, 26-29). Άλλοι πάλι πιστεύουν ότι η αποτίμηση της αξίας πρέπει να είναι προσυμφωνημένη: «Σ’ αυτού όμως του είδους τις περιπτώσεις κάποιοι προτιμούν να ακολουθούν “στον καθένα η αμοιβή που συμφωνήθηκε”» (1164a 1, 30).

Η περίπτωση της είσπραξης πριν από την προσφορά της υπηρεσίας κρίνεται επίφοβη, αφού και πάλι μπορεί να προκαλέσει διενέξεις: «Αυτοί που παίρνουν από πριν τα χρήματα και ύστερα, λόγω των υπερβολικών τους υποσχέσεων, δεν κάνουν τίποτε από αυτά που επαγγέλθηκαν, είναι φυσικό να ξεσηκώνουν σε βάρος τους παράπονα, αφού δεν εκτελούν αυτά που συμφώνησαν» (1164a 1, 31-34).

Από κει και πέρα, σε περιπτώσεις όπου το όφελος δεν είναι αυστηρά προκαθορισμένο, επειδή δεν μπορεί διατυπωθεί επακριβώς (όπως στις σχέσεις των εραστών), ο καθένας θα λειτουργήσει ανάλογα με την ευχαρίστηση που εισπράττει ή τη δυσαρέσκεια. Το ότι η ερωτική σχέση δεν έχει την ευδιάκριτα ωφελιμιστική οπτική των τυπικών συναλλαγών, δε σημαίνει ότι απαλλάσσεται από τη διεκδίκηση της ωφέλειας. Το συναίσθημα που αντλείται ή το αίσθημα της ασφάλειας και της πληρότητας είναι η είσπραξη των συμμετεχόντων, κι όταν αυτά παύουν να εκπληρώνονται, οι διενέξεις θα οδηγήσουν στη διάλυση.

Σε κάθε περίπτωση, οι συνάφειες των ανθρώπων πρέπει να καθορίζονται από το όφελος που θα διεκδικήσουν όλες οι πλευρές. Το μονόπλευρο όφελος σε μία σχέση είναι η αδικία, που θα λειτουργήσει διασπαστικά. Και φυσικά, όλα αυτά αφορούν τις σχέσεις των ελεύθερων ανθρώπων. Γιατί οι δούλοι δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στην ωφέλεια: «Όπου κάνει κανείς προσφορές με τη συμφωνία για κάποια ανταπόδοση, είναι ασφαλώς προτιμότερο η ανταπόδοση να γίνεται με έναν τρόπο που να τον βρίσκουν σωστό και οι δύο πλευρές» (1146b 1, 7-9).

Κι αν αυτό δεν είναι εφικτό, είναι προτιμότερο να έχει το προβάδισμα αυτός που δέχεται την προσφορά κι όχι αυτός που τη δίνει: «αν αυτό δεν είναι δυνατό, τότε θα φαινόταν όχι μόνο αναγκαίο, αλλά και δίκαιο, να ορίσει την αξία της προσφοράς αυτός που τη δέχτηκε» (1146b 1, 9-11).

Εξάλλου, αυτός είναι και ο τρόπος που λειτουργεί η αγορά. Ο παπουτσής που θα τιμολογήσει αστρονομικά τα παπούτσια του προφανώς δε θα τα πουλήσει. Πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του τις τιμές της αγοράς και να προσαρμοστεί σ’ αυτές. Και οι τιμές της αγοράς είναι αλληλένδετες με τις προτεραιότητες και την οικονομική δυνατότητα των αγοραστών.

Αντιλαμβανόμενοι ότι οι φιλίες που σχετίζονται με την ωφέλεια έχουν να κάνουν πρωτίστως με την ισότιμη ανταπόδοση αυτών που λαμβάνει κανείς, καθίσταται σαφές ότι οι σχέσεις που ορίζονται από την αρετή, δηλαδή το ανώτερο είδος φιλίας, αν και δεν απαλλάσσονται από την ωφέλεια, δεν την προσμετρούν με τον ίδιο αυστηρά μελετημένο τρόπο: «Η φιλία που συνάπτεται για το όφελος δίνει ένα πλήθος από αφορμές για παράπονα· γιατί, καθώς η σχέση των δύο φίλων βασίζεται στο όφελος, ο καθένας τους απαιτεί πάντοτε το μεγαλύτερο μερτικό και θεωρεί ότι παίρνει λιγότερα από αυτά που θα έπρεπε, με αποτέλεσμα να κατηγορούν ο ένας τον άλλο ότι δεν παίρνουν όσα αξιώνουν, μολονότι τα αξίζουν. Αυτοί όμως που κάνουν καλό, δεν μπορούν να παρέχουν σ’ αυτούς που δέχονται το καλό τόσα όσα αυτοί αξιώνουν» (1162b 13, 18-24).

Και βέβαια, όταν κάποιος κάνει το καλό, εννοείται ότι ασκεί την αρετή. Ο Αριστοτέλης θα επαναδιατυπώσει την άποψη: «αυτοί που δίνουν επειδή απλώς ο ένας θέλει το καλό του άλλου είναι, όπως το είπαμε ήδη, απαλλαγμένοι από παράπονα και κατηγόριες (αυτή είναι η φιλία που βασίζεται στην αρετή) και η ανταπόδοση πρέπει να γίνεται στη βάση των προθέσεων και των επιλογών τους (αυτές αποτελούν το κύριο χαρακτηριστικό του φίλου και της αρετής)» (1146a 1, 40 και 1146b 1, 1-3).

Οι γνήσιοι φίλοι δεν έχουν ανάγκη με μετρήσουν την ωφέλεια που μπορεί να προσφέρει ο ένας στον άλλο στη βάση της καθημερινής συναλλαγής. Δε θα υπολογίσουν, δηλαδή, αν το δώρο που έκανε ο ένας ήταν ακριβότερο από εκείνο που έκανε ο άλλος. Οι ωφέλειες αυτού του είδους δεν έχουν κανένα νόημα μπροστά στην ανεκτίμητη αμοιβαία ωφέλεια της αληθινής φιλίας που προσφέρει ο ένας στον άλλο. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι θα κάνει δώρα ή κεράσματα μόνο ο ένας και ποτέ ο άλλος, αφού μια τέτοια σχέση τείνει προς την εκμετάλλευση. Το αντάλλαγμα του γνήσιου φίλου δε χρειάζεται να είναι ισόποσο, αλλά ανάλογο των δυνατοτήτων του. Εξάλλου, και μόνο η πρόθεση είναι αρκετή.

Με τον ίδιο τρόπο αποτιμάται και η προσφορά της φιλοσοφίας, που ασφαλώς είναι επίσης αλληλένδετη με την αρετή: «Έτσι είναι αρμόζον να γίνονται τα πράγματα και μεταξύ αυτών που συνδέονται μεταξύ τους στο χώρο της φιλοσοφίας· γιατί εδώ η αξία της προσφοράς δε μετριέται με το χρήμα, και ούτε θα μπορούσε να υπάρξει τιμή ακριβώς αντίστοιχη προς αυτήν· ίσως είναι αρκετό να κάνει κανείς αυτό που μπορεί» (1164b 1, 3-5).

Κι όχι μόνο αυτό, αλλά στην περίπτωση που οι σχέσεις διέπονται από την αρετή υπάρχουν περιπτώσεις που δε θα έπρεπε να υπάρχει καμία ανταπόδοση, αφού μια τέτοια ανταποδοτική συμπεριφορά θα μπορούσε να εκληφθεί ως αποστασιοποίηση, ως μη επιθυμία αποδοχής ενός δώρου, υποβαθμίζοντας τη σχέση από το επίπεδο της αρετής στην κατώτερη μορφή της ωφέλειας. Μια τέτοια άκομψη ισότιμη ανταπόδοση θα έκανε κάποιος από τυπικότητα, για να δείξει ότι δεν αποδέχεται το άνοιγμα του άλλου. Ενδεχομένως να λειτουργούσε ακόμη και προσβλητικά: «μερικές φορές δεν είναι καν σωστό να ανταποδίδει κανείς το ίσο για μια εξυπηρέτηση που προηγήθηκε, αν ο ένας έκανε την εξυπηρέτησή του σε κάποιον που ξέρει ότι είναι καλός άνθρωπος, αυτός όμως κάνει την ανταπόδοση σε έναν άνθρωπο για τον οποίο πιστεύει ότι είναι κακός» (1165a 2, 5-8).

Το ζήτημα της διάλυσης των φιλικών σχέσεων, όταν στηρίζονται στο όφελος ή την ευχαρίστηση, έχει σχεδόν απαντηθεί. Οι σχέσεις αυτές είναι εύθραυστες και μπορούν να διαλυθούν, όταν το αντικείμενο της ευχαρίστησης ή της ωφέλειας παύει να υφίσταται. Οι άνθρωποι που συνάπτουν φιλίες τέτοιου είδους ουσιαστικά δεν αγαπούν τους ανθρώπους που συναναστρέφονται, αλλά αυτά που απολαμβάνουν: «Οι άνθρωποι αυτοί ήταν, στην πραγματικότητα, φίλοι αυτών των πραγμάτων· όταν λοιπόν αυτά έλειψαν, φυσικά είναι να μην αγαπάει ο ένας τον άλλο» (1165b 3, 4-5).

Το θέμα είναι τι πρέπει να κάνει κανείς, όταν έρχεται σε διένεξη κι απογοητεύεται από κάποιον που θεωρεί αληθινό του φίλο: «Αν όμως δεχτεί κανείς κάποιον ως φίλο του πιστεύοντας πως είναι καλός άνθρωπος και αυτός γίνει κακός –ή έστω έτσι του φαίνεται–, άραγε πρέπει να εξακολουθήσει να τον αγαπάει και να τον έχει φίλο του;» (1165b 3, 14-16).

Για τον Αριστοτέλη μια τέτοια εκδοχή είναι αδύνατη, αφού κάποιος που είναι καλός άνθρωπος είναι αδύνατο να γίνει κακός. Αν γίνει αποδεκτό κάτι τέτοιο, τότε αίρεται η μονιμότητα της αρετής, η οποία μπορεί να έρχεται και να παρέρχεται: «Μήπως όμως αυτό δεν είναι καν δυνατό, δεδομένου ότι άξιο να αγαπηθεί δεν είναι το καθετί παρά μόνο το αγαθό; Το κακό ούτε άξιο να αγαπηθεί είναι ούτε και πρέπει. Φίλος του κακού κανείς δεν πρέπει να είναι, ούτε να μοιάζει με τον κακό· και εμείς έχουμε πει ότι το όμοιο αγαπάει το όμοιο» (1165b 3, 16-19).

Από αυτή την άποψη, ή και ο ίδιος που σύναψε φιλίες με έναν κακό είναι κακός ή δεν έχει σωστά κριτήρια στην επιλογή φίλων, ώστε τελικά να νιώθει προδομένος. Πρέπει κανείς να έχει ορθή κρίση και να μπορεί να διαβλέπει την κακή συμπεριφορά από τα πρώτα της σημάδια. Οι άνθρωποι που νιώθουν προδομένοι από τους φίλους τους κατά βάση προδίδονται από το ένστικτο και τα κριτήρια που οι ίδιοι έχουν στην επιλογή τους. Κι αυτή είναι ίσως η σκληρότερη ματαίωση της προσδοκίας που έχει κανείς από τον άλλο, αφού εν τέλει στρέφεται προς τον ίδιο του εαυτό.

Όμως, επειδή ακριβώς η αρετή δε φθείρεται, το ζήτημα μπορεί να τεθεί και διαφορετικά. Αν κάποιος είναι βέβαιος για την αρετή του άλλου, δεν πρέπει να διαλύσει τη φιλία με την πρώτη ανάρμοστη συμπεριφορά. Ίσως να υπάρχει λόγος που ο άλλος συμπεριφέρεται με τέτοιο τρόπο. Ίσως να περνάει δυσκολίες που αδυνατεί να διαχειριστεί και βγάζει αρνητικότητα. Για να διακόψει κανείς τη φιλία με ένα τέτοιο άτομο, πρέπει να βεβαιωθεί ότι πρόκειται πράγματι για ανάξιο άτομο, δηλαδή να παραδεχτεί ότι έσφαλε στην μέχρι τώρα κρίση που είχε γι’ αυτό. Γενικά, η βιασύνη δεν είναι καλός σύμβουλος για τις ανθρώπινες σχέσεις ούτε στη σύναψη ούτε και στη διάλυση μιας φιλίας: «Πρέπει λοιπόν κανείς να διαλύει αμέσως τη φιλία; Ίσως όχι σε όλες τις περιπτώσεις, αλλά μόνο στην περίπτωση που ο άλλος είναι αθεράπευτα κακός» (1165b 3, 20-21).

Αν, όμως, βρίσκει ακόμη σημεία της αρετής στον άλλον δεν πρέπει να διακόψει τη φιλία. Πρέπει να του σταθεί και να τον βοηθήσει να στραφεί προς την κατεύθυνση της αρετής. Κι αυτό ίσως είναι το χρέος του φίλου: «σ’ αυτούς που έχουν δυνατότητα βελτίωσης πρέπει να προσφέρουμε βοήθεια για τη βελτίωση του χαρακτήρα τους μεγαλύτερη από αυτή που τους προσφέρουμε για τη σωτηρία της περιουσίας τους, και αυτό για το λόγο ότι το πρώτο δείχνει μεγαλύτερη καλοσύνη και σχετίζεται σε μεγαλύτερο βαθμό με την ουσία της φιλίας» (1165b 3, 21-24).

Από την άλλη, δεν είναι παράλογο το να εγκαταλείψει κανείς μια τέτοια φιλία. Ως ένα βαθμό το ζήτημα έχει να κάνει με τις δυνάμεις του ανθρώπου, που θα προσπαθήσει να παλέψει επαναφέροντας το φίλο στην αρχική του συμπεριφορά. Αν ξεπεραστεί το σημείο της ανοχής του, είναι προφανώς φυσιολογικό να διακόψει τις σχέσεις: «Αυτός, πάντως, που διαλύει μια τέτοια φιλία δε θεωρείται ότι κάνει κάτι το άτοπο· ο λόγος είναι ότι δεν ήταν φίλος ενός τέτοιου ανθρώπου· τώρα λοιπόν που ο άνθρωπος αυτός είναι πια ένας άλλος, και ο ίδιος βρίσκεται σε απόλυτη αδυναμία να τον σώσει και να τον επαναφέρει στην προηγούμενη κατάστασή του, απομακρύνεται από αυτόν» (1165b 3, 24-26).

Αυτό που μένει είναι η διερεύνηση της τελευταίας περίπτωσης που μπορεί να υπονομεύσει τη φιλία: «Αν όμως ο ένας φίλος μένει όπως ήταν, ενώ ο άλλος γίνεται καλύτερος και στο τέλος ξεπερνάει κατά πολύ τον πρώτο στην αρετή, τότε μπορεί άραγε ο δεύτερος να εξακολουθήσει να έχει φίλο του τον πρώτο; Σίγουρα αυτό δεν είναι δυνατό. Το πράγμα γίνεται ιδιαίτερα φανερό, αν η μεταξύ τους απόσταση γίνει πολύ μεγάλη, όπως συμβαίνει, επιπαραδείγματι, στις φιλίες μεταξύ παιδιών: αν ο ένας έχει παραμείνει στο μυαλό παιδί και ο άλλος έχει γίνει ένας τέλειος άντρας, πώς μπορούν πια να είναι φίλοι, αφού δε θα τους ευχαριστούν πια τα ίδια πράγματα και ούτε αισθάνονται χαρά ή λύπη για τα ίδια πράγματα;» (1165b 3, 27-33).

Οι παιδικές φιλίες (όπως και οι παιδικοί έρωτες) διακρίνονται από αβεβαιότητα με την έννοια ότι το αδιαμόρφωτο του παιδικού χαρακτήρα δεν μπορεί να εγγυηθεί την ποιότητα των επιλογών. Όμως και πέρα από αυτό, ακόμη κι αν οι επιλογές είναι σωστές, αυτό αφορά αποκλειστικά τη στιγμή που συμβαίνουν, χωρίς να μπορεί να προκαθοριστεί, αν θα παραμείνουν σωστές και στο μέλλον. Η διάπλαση των νέων ενδέχεται να επιφέρει αποστάσεις. Το έμπειρο μάτι ενός ενήλικα ίσως να διακρίνει (κι όχι με βεβαιότητα) ποιες παιδικές σχέσεις μπορούν να αντέξουν. Κάτι τέτοιο, όμως, κρίνεται αδύνατο για τα παιδιά. Από την άλλη, αν η παιδική φιλία αντέξει στο χρόνο, τότε είναι ίσως η γνησιότερη μορφή φιλίας που μπορεί να υπάρξει, αφού τα βιώματα που συνδέουν τα δύο μέρη κάνουν τη σχέση ανεξίτηλη.

Σε κάθε περίπτωση είναι ωραίο να κρατάει κανείς τις παιδικές του αναμνήσεις και να θυμάται τους φίλους εκείνης της εποχής, ασχέτως αν αργότερα η φιλία δεν αποδείχθηκε τόσο δυνατή στο χρόνο. Αρκεί βέβαια, να μη διαλύθηκε λόγω κακίας: «Σίγουρα πρέπει να διατηρήσει ανάμνηση της παλαιότερης φιλίας τους, και όπως ακριβώς θεωρούμε ότι πρέπει να κάνουμε χάρες μάλλον στους φίλους μας παρά στους ξένους, έτσι και σ’ αυτούς που υπήρξαν κάποτε φίλοι μας πρέπει να προσφέρουμε κάτι για χάρη της παλαιότερης φιλίας μας – φτάνει η διάλυση της φιλίας να μην έγινε λόγω υπερβολικής τους κακίας» (1165b 3, 37-41).

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια

Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας

ΞΕΝΟΦΩΝ, ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΞΕΝ Απομν 3.9.10–3.9.13

Ορισμός του αληθινού άρχοντα

Από την αρχή του συγκεκριμένου κεφαλαίου ο Ξενοφώντας αναφέρθηκε σύντομα στις απόψεις του Σωκράτη για την ανδρεία, τη σοφία, τη σωφροσύνη, τον φθόνο και τον τρόπο που περνούν οι άνθρωποι τον ελεύθερο χρόνο τους. Και συνεχίζει:

[3.9.10] Βασιλέας δὲ καὶ ἄρχοντας οὐ τοὺς τὰ σκῆπτρα ἔχοντας
ἔφη εἶναι οὐδὲ τοὺς ὑπὸ τῶν τυχόντων αἱρεθέντας οὐδὲ τοὺς
κλήρῳ λαχόντας οὐδὲ τοὺς βιασαμένους οὐδὲ τοὺς ἐξαπατή-
σαντας, ἀλλὰ τοὺς ἐπισταμένους ἄρχειν. [3.9.11] ὁπότε γάρ τις
ὁμολογήσειε τοῦ μὲν ἄρχοντος εἶναι τὸ προστάττειν ὅ τι χρὴ
ποιεῖν, τοῦ δὲ ἀρχομένου τὸ πείθεσθαι, ἐπεδείκνυεν ἔν τε νηὶ
τὸν μὲν ἐπιστάμενον ἄρχοντα, τὸν δὲ ναύκληρον καὶ τοὺς
ἄλλους τοὺς ἐν τῇ νηὶ πάντας πειθομένους τῷ ἐπισταμένῳ,
καὶ ἐν γεωργίᾳ τοὺς κεκτημένους ἀγρούς, καὶ ἐν νόσῳ τοὺς
νοσοῦντας, καὶ ἐν σωμασκίᾳ τοὺς σωμασκοῦντας, καὶ τοὺς
ἄλλους πάντας οἷς ὑπάρχει τι ἐπιμελείας δεόμενον, ἂν
μὲν αὐτοὶ ἡγῶνται ἐπίστασθαι ἐπιμελεῖσθαι—· εἰ δὲ μή,
τοῖς ἐπισταμένοις οὐ μόνον παροῦσι πειθομένους, ἀλλὰ
καὶ ἀπόντας μεταπεμπομένους, ὅπως ἐκείνοις πειθόμενοι τὰ
δέοντα πράττωσιν· ἐν δὲ ταλασίᾳ καὶ τὰς γυναῖκας ἐπε-
δείκνυεν ἀρχούσας τῶν ἀνδρῶν διὰ τὸ τὰς μὲν εἰδέναι ὅπως
χρὴ ταλασιουργεῖν, τοὺς δὲ μὴ εἰδέναι. [3.9.12] εἰ δέ τις πρὸς
ταῦτα λέγοι ὅτι τῷ τυράννῳ ἔξεστι μὴ πείθεσθαι τοῖς ὀρθῶς
λέγουσι, Καὶ πῶς ἄν, ἔφη, ἐξείη μὴ πείθεσθαι, ἐπικειμένης
γε ζημίας, ἐάν τις τῷ εὖ λέγοντι μὴ πείθηται; ἐν ᾧ γὰρ ἄν
τις πράγματι μὴ πείθηται τῷ εὖ λέγοντι, ἁμαρτήσεται δήπου,
ἁμαρτάνων δὲ ζημιωθήσεται. [3.9.13] εἰ δὲ φαίη τις τῷ τυράννῳ
ἐξεῖναι καὶ ἀποκτεῖναι τὸν εὖ φρονοῦντα, Τὸν δὲ ἀποκτεί-
νοντα, ἔφη, τοὺς κρατίστους τῶν συμμάχων οἴει ἀζήμιον
γίγνεσθαι ἢ ὡς ἔτυχε ζημιοῦσθαι; πότερα γὰρ ἂν μᾶλλον
οἴει σῴζεσθαι τὸν τοῦτο ποιοῦντα ἢ οὕτω καὶ τάχιστ’ ἂν
ἀπολέσθαι;

***
Βασιλείς δε και άρχοντες, είπεν, ότι είναι όχι εκείνοι που έχουν τα σκήπτρα, ούτε εκείνοι που εξελέγησαν από τους τυχόντας, ούτε εκείνοι που βγήκαν με τον κλήρον, ούτε εκείνοι που μετεχειρίσθησαν βίαν, ούτε εκείνοι που εξηπάτησαν, αλλ' εκείνοι που ηξεύρουν να άρχουν. Οσάκις δηλαδή ήθελεν ομολογήσει κανείς εκ των ακροατών του ότι ίδιον μεν του άρχοντος είναι να διατάζη τι πρέπει να κάμνουν οι άλλοι, του δε αρχομένου ίδιον το να πείθεται, έφερεν ως παράδειγμα το ότι και εις το πλοίον, εκείνος μεν ο οποίος ηξεύρει να κυβερνά είναι κυβερνήτης, ο δε ιδιοκτήτης του πλοίου, και όλοι οι άλλοι, που είναι μέσα εις το πλοίον, πείθονται εις τον γνωρίζοντα να κυβερνά, και εις την γεωργίαν εκείνοι που έχουν αγρούς, και εις την ασθένειαν εκείνοι που ασθενούν, και εις την άσκησιν του σώματος εκείνοι που ασκούνται σωματικώς και όλοι οι άλλοι, οι οποίοι φροντίζουν διά κάτι, εάν μεν νομίζουν, ότι οι ίδιοι ηξεύρουν να φροντίσουν, φροντίζουν· ει δε μη πείθονται εις τους γνωρίζοντας όχι μόνον όταν είναι παρόντες, αλλά και όταν απουσιάζουν στέλλουν και τους προσκαλούν, διά να κάμνουν όσα πρέπει, πειθόμενοι εις εκείνους· εις δε την εριουργίαν επεδείκνυεν, ότι αι γυναίκες άρχουν των ανδρών, διά το ότι αύται μεν γνωρίζουν πώς να υφαίνουν τα μαλλιά, οι δε άνδρες δεν γνωρίζουν. Εάν δε κανείς εις αυτά απαντούσεν, ότι εις τον τύραννον είναι επιτετραμμένον να μη πείθεται εις εκείνους που ομιλούν σωστά. ― Και πώς είπε, θα ήτο δυνατόν να μη πείθεται, αφού επικρέμαται τιμωρία, εάν κανείς δεν πείθεται εις εκείνον, που ομιλεί σωστά; Διότι με το να μη πείθεται εις εκείνον που ομιλεί σωστά, θα διαπράξη βεβαιότατα κανέν σφάλμα, εάν δε κάμη σφάλμα, θα τιμωρηθή. Εάν δε κανείς έλεγεν, ότι εις τον τύραννον επιτρέπεται και να φονεύση εκείνον που σκέπτεται σωστά. ―Εκείνος δε, απήντα που σκοτώνει τους καλυτέρους από τους συμμάχους του, νομίζεις ότι δεν τιμωρείται ή ότι τιμωρείται ελαφρώς, διότι ποίον από τα δύο παραδέχεσαι: εκείνος που κάμνει έτσι μάλλον θα σωθή ή τάχιστα θα καταστραφή;

Αρχές Σύνταξης της Αρχαιοελληνικής Γλώσσας: 7. ΤΑ ΑΚΛΙΤΑ ΜΕΡΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΑ

§7.84. Τα επιφωνήματα αποτελούν αρχέγονα στοιχεία που δεν ανήκουν μέσα στο οργανωμένο γλωσσικό σύστημα, αλλά εμφανίζονται στο περιθώριο των προτάσεων ή εντελώς αυτόνομα, συνήθως χωρίς ιδιαίτερη σύνδεση με τα άλλα γλωσσικά στοιχεία και εντελώς γυμνά από μορφολογία. Τα επιφωνήματα είναι συνήθως ηχομίμητες λέξεις, που αναπαράγουν φυσικούς ήχους του περιβάλλοντος (ζώων και άλλους) ή εκφράζουν συναισθήματα (χαρά, λύπη, ενθουσιασμό, οργή, φόβο, θαυμασμό, έκπληξη, αγανάκτηση κ.λπ.) με αυθόρμητο τρόπο παραπέμποντας σε κραυγές μιας "προγλωσσικής" κατάστασης.

Η ινδοευρωπαϊκή κληροδότησε ορισμένα επιφωνήματα στην Ελληνική, και κάποια τα βρίσκουμε στον Όμηρο και ακόμη περισσότερο στην αρχαία τραγωδία και κωμωδία. Ως προς τη μορφή τους, τα αρχαιοελληνικά επιφωνήματα είναι συνήθως δισύλλαβα, καθώς ακόμη και τα μονοσύλλαβα διπλασιάζονται. Πολλά είναι αμιγώς φωνηεντικά (ἔ, ἤ, ὦ, ἆ) και άλλα έχουν τη μορφή σύμφωνο + φωνήεν ή το αντίστροφο (βᾶ, φεῦ), ενώ λείπουν εντελώς τα καθαρά συμφωνικά. Τα επιφωνήματα, παρόλο που αποκλίνουν με πολλές έννοιες από το γλωσσικό σύστημα, συμμορφώνονται στους κανόνες φωνητικής τού συστήματος, δηλαδή αποτελούνται από ήχους που εμπεριέχονται στο φωνολογικό σύστημα της ελληνικής, ή, αντίστοιχα, άλλων γλωσσών, διαφέροντας μόνο ως προς την ποσότητα (μακρότητα) και τον τόνο.

Συντακτικά ισοδυναμούν με ολόκληρες προτάσεις: μερικές φορές είναι απλές αναφωνήσεις, άλλοτε όμως είναι συνθετότερες γλωσσικές πράξεις και εκφράζουν απειλή, ευχή, προειδοποίηση κ.λπ. Βρίσκονται συνήθως στην αρχή ή το τέλος μιας περιόδου ή ενός κειμένου και σπανιότερα στο εσωτερικό, παρενθετικά. Όταν παρεμβάλλονταν μεταξύ στίχων στην ποίηση, δεν λάμβαναν υπόψη τους μετρικούς κανόνες. Παρόλο που γενικά είναι, όπως είπαμε, αυτοδύναμα, μπορεί να τα συναντήσουμε με κλητική προσφώνηση ή με γενική της αιτίας, που εκφράζει τον λόγο του ψυχικού πάθους το οποίο δηλώνει το επιφώνημα, ή τέλος να συνοδεύουν προστακτική.

ΞΕΝ ΚΠαιδ 3.1.39 ὁ μὲν δὴ Κῦρος ἐπὶ τούτοις εἶπε· Φεῦ τοῦ ἀνδρός. || Ο Κύρος λοιπόν είπε για αυτά: Αλίμονο για τον άνδρα!

ΙΣΟΚΡ 17.12 ὁ μὲν ἀγών μοι μέγας ἐστὶν, ὦ ἄνδρες δικασταί. || Ο δικαστικός αυτός αγώνας είναι σημαντικός για μένα, ω άνδρες δικαστές.

ΑΡΙΣΤΟΦ Λυσ 350 Ἔασον, ὤ, τουτὶ τί ἦν; || Ω λοιπόν, άσε, τι συνέβη σε αυτόν;

Σε ορισμένες περιπτώσεις ένα επιφώνημα συνάπτεται σε κλητική ή προστακτική με την οποία συνεμφανίζεται συχνά και παράγεται ένα μόριο αντί της αρχικής πρότασης. Καθαρά φωνηεντικά μονοσύλλαβα είναι τα ἔ, ἤ, ὦ, ἆ, ἰαί, αἴ, οἴ, που αποτελούν κυρίως εκφράσεις θρήνου ή πόνου· το εἶα με τη σημασία του παρακελευσματικού (“εμπρός, έλα!”)· το εὖα είναι βακχικός αλαλαγμός· το βᾶ χρησιμοποιείται για σκωπτικό γέλωτα· το βαβαὶ δηλώνει θαυμασμό, το παπαῖ έκπληξη, το οὐᾶ απορία, τα φεῦ/ οἴμοι/ ἰὼ/ ἰοὺ είναι σχετλιαστικά, το ὦ κλητικό, το ἐλελεῦ πολεμικό κάλεσμα κ.λπ.