Νίτσε: Να μην σκέφτεσαι πια τον εαυτό σου

Θα έπρεπε να σκεφτούμε σοβαρά: γιατί πηδούμε στο νερό για να ανασύρου­με κάποιον που βλέπουμε να πνίγεται, ενώ δεν τρέφουμε κα­μιά συμπάθεια γι' αυτόν; 

Από έλεος: εδώ δεν σκέφτεσαι πια παρά τον πλησίον σου, - απαντά ο παραλογισμός. Η αλήθεια είναι ότι στον οίκτο, - εννοώ σ' αυτό που συνήθως αποκαλούμε εσφαλμένα οίκτο - δεν σκεπτόμαστε πια τον εαυτό μας συ­νειδητά, αλλά τον σκεφτόμαστε πολύ έντονα με ασυνείδητο τρόπο, όπως όταν το πόδι μας γλιστρά και κάνουμε ασυνείδη­τα τις αντίθετες κινήσεις που αποκαθιστούν την ισορροπία μας, χρησιμοποιώντας καταφανώς όλη μας τη λογική.

Το ατύ­χημα ενός άλλου προσώπου μας προσβάλλει γιατί μας κάνει να νιώσουμε την αδυναμία μας, ίσως και τη δειλία μας, αν δεν τον βοηθήσουμε. Ή μάλλον αυτό προκαλεί ήδη από μόνο του μείωση της τιμής μας μπροστά στους άλλους ή και στον ίδιο τον εαυτό μας.

Ακόμη περισσότερο βρίσκουμε στο ατύχημα και στον πόνο ένα σήμα κινδύνου που παραμονεύει για μας. Και ήδη αυτές οι ενδείξεις της ανθρώπινης αβεβαιότητας και αδυ­ναμίας μπορούν να μας προκαλέσουν οδυνηρές συνέπειες. Απωθούμε αυτό το είδος αθλιότητας και προσβολής και απα­ντούμε σ' αυτό με μια πράξη συμπόνιας που μπορεί να κρύβει μια λεπτή άμυνα και ακόμη μια εκδίκηση.

Μαντεύει κανείς ότι στο βάθος σκεφτόμαστε πολύ τον εαυτό μας, όταν βλέπουμε την απόφαση που παίρνουμε σε όλες τις περιπτώσεις όπου μπο­ρούμε να αποφύγουμε το θέαμα του άλλου που πάσχει, που στερείται, που οδύρεται: αποφασίζουμε να μην το αποφύγου­με όταν μπορούμε να το πλησιάζουμε ως άνθρωποι δυνατοί και συμπονετικοί, σίγουροι για την επιδοκιμασία, θέλοντας να νιώσουμε την αντίθεση της δικής μας ευτυχίας, ή καλύτερα ελ­πίζοντας να διασκεδάσουμε την πλήξη μας.

Οδηγούμε στην παραπλάνηση όταν αποκαλούμε οίκτο (Mitleid) την οδύνη (Leid) που μας προκαλεί ένα τέτοιο θέαμα και που μπορεί να είναι πολύ ποικιλόμορφο, επειδή σε κάθε περίπτωση, είναι μια οδύνη από την οποία λυτρώνεται αυτός που υποφέρει μπρο­στά μας: αυτό είναι δικό μας, όπως εκείνου είναι δικός του ο πόνος του.

Όταν λοιπόν επιδιδόμαστε σε συμπονετικές πρά­ξεις, απαλλασσόμαστε μόνο από τον προσωπικό πόνο. Ωστό­σο, δεν ενεργούμε ποτέ έτσι από ένα μόνο κίνητρο: όπως είναι βέβαιο ότι θέλουμε να λυτρωθούμε από ένα πόνο, το ίδιο βέ­βαιο είναι ότι, για την ενέργεια, υποχωρούμε σε μια παρόρμηση ευχαρίστησης - και η ευχαρίστηση προκαλείται από το θέα­μα μιας κατάστασης αντίθετης με τη δική μας, επειδή η σκέψη της δύναμης να βοηθούμε μόνο αν θέλουμε, αποσκοπεί σε επαίνους και σε αναγνώριση στην περίπτωση που θα βοηθού­σαμε, με την πράξη της ίδιας της βοήθειας, εφόσον η πράξη πετυχαίνει (και όπως πετυχαίνει προοδευτικά, προκαλεί από μόνη της χαρά στον εκτελεστή της), αλλά κυρίως από το αί­σθημα ότι η παρέμβασή μας θέτει ένα όρο σε μια εξοργιστική αδικία (η εκτόνωση της οργής αρκεί ήδη για να ανακουφίσει).

Όλα αυτά μαζί με πολλά ακόμη λεπτότερα στοιχεία, είναι «οί­κτος» («Mitleid»): -πόσο αδέξια επιτίθεται η γλώσσα μας μ' αυ­τή τη λέξη για ένα τόσο περίπλοκο οργανισμό! - Το ότι, αντίθε­τα, η συμπόνια είναι ταυτόσημη με την οδύνη που την προκα­λεί η θέα της, ή το ότι έχει γι' αυτό μια ιδιαίτερα διεισδυτική και ευαίσθητη κατανόηση - αυτά αντιτίθενται στην εμπειρία, κι εκείνος που έχει εγκωμιάσει τον οίκτο μ' αυτές τις δύο σχέ­σεις, στερείται αρκετής πείρας στο ηθικό πεδίο.

Γι' αυτό μου εγείρονται αμφιβολίες όταν διαβάζω τα απίστευτα πράγματα που αναφέρει ο Σοπενχάουερ για την ηθική: αυτός που θα ήθε­λε με όλα αυτά να μας πείσει να πιστέψουμε στην μεγάλη και­νοτομία της εφεύρεσής του, ότι δηλαδή ο οίκτος - αυτός ο οί­κτος που παρατηρεί τόσο επιπόλαια και που περιγράφει τόσο αδέξια - είναι η πηγή κάθε ηθικής πράξης για το παρόν και για το μέλλον - ακριβώς εξαιτίας των ικανοτήτων που αυτός πρώ­τος επινόησε γι' αυτόν.

Στο κάτω- κάτω, τι ξεχωρίζει τα άτομα χωρίς έλεος από τα συμπονετικά άτομα;

Πριν απ' όλα -για να δώσουμε ακόμη ένα σκίτσο με αδρές γραμμές- δεν έχουν την ευερέθιστη φαντασία που προκαλεί ο φόβος, ούτε την επιδεξιότητα να προαισθάνονται τον κίνδυνο. Έτσι, η ματαιοδοξία τους πληγώνεται πιο αργά αν γίνει κάτι που θα μπορούσαν να το είχαν αποφύγει (για να διαφυλαχτεί η περηφάνια τους, τους προστάζει να μην αναμιχτούν ανώφελα σε υποθέσεις των άλ­λων, και μάλιστα, εφόσον ενεργούν έτσι, τους αρέσει να βοη­θά ο καθένας τον εαυτό του και να παίζει με τα δικά του χαρ­τιά) . Επιπλέον, έχουν συνηθίσει γενικά να υπομένουν περισσό­τερα βάσανα απ' όσο οι συμπονετικοί άνθρωποι, και δεν τους φαίνεται άδικο να υποφέρουν οι άλλοι εφόσον έχουν υποφέ­ρει κι αυτοί οι ίδιοι.

Στο κάτω-κάτω, το θέαμα των ευαίσθητων αισθημάτων τους προκαλεί τον ίδιο πόνο που προκαλεί το θέα­μα της στωικής απάθειας στους συμπονετικούς ανθρώπους. Κι έχουν για τις ευαίσθητες καρδιές περιφρονητικά λόγια και φοβούνται ότι το αρρενωπό πνεύμα τους και η ψύχραιμη ανδρεία τους κινδυνεύουν: μπροστά στους άλλους κρύβουν τα δάκρυά τους και όταν είναι μόνοι τους τα σφουγγίζουν οργι­σμένοι με τον ίδιο τους τον εαυτό.

Αυτοί ανήκουν σε ένα άλλο είδος εγωιστών από τους συμπονετικούς ανθρώπους. Αλλά με το να τους χαρακτηρίσουμε κακούς με διακριτική σημασία και να αποκαλέσουμε τα συμπονετικά άτομα καλούς, δεν σημαίνει τίποτα άλλο από μια ηθική της μόδας: ακριβώς όπως είχε η αντίθετη μόδα στην εποχή της, μια πολύ μακρόχρονη εποχή!

 

Νίτσε: Αυγή, Σκέψεις για τις ηθικές προλήψεις

Μεγαλώνοντας το παιδί σε μία γυάλα, δεν μαθαίνει πώς να σταθεί στα πόδια του ως ενήλικας

Φόβος. Ένα συναίσθημα το οποίο στις κατάλληλες «δόσεις» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί χρήσιμο μιας κι η παντελής έλλειψή του θα μας έθετε συχνά σε μεγάλους κι ίσως αχρείαστους κινδύνους. Παρ’ όλα αυτά, όπως σχεδόν τα πάντα στη ζωή έτσι κι ο φόβος, έχει δύο όψεις κι η μία είναι αρκετά σκοτεινή.

Αν ρωτήσουμε τους ανθρώπους ποιο θεωρούν πως είναι το πιο έντονο και καθοριστικό συναίσθημα, πιθανότατα αυθόρμητα θα σκεφτούν την αγάπη για πολλούς λόγους – έχει εν μέρει ίσως αποδειχτεί μετά από μια μικρή προσωπική έρευνα. Ωστόσο, αν το σκεφτούμε λίγο περισσότερο θα συνειδητοποιήσουμε πως ίσως ένα από τα πιο έντονα συναισθήματα – αν όχι το εντονότερο – στην πραγματικότητα είναι ο φόβος.

Αποτελεί όπλο στα χέρια όσων έχουν συμφέρον να αποκτήσουν εξουσία πάνω στους ανθρώπους. Αποτελεί όπλο προπαγάνδας και πλύσης εγκεφάλου. Αποτελεί εμπόδιο στην πραγματοποίηση πολλών από τα όνειρά μας. Αποτελεί σε πολλές περιπτώσεις εμπόδιο στην όποια αντίδρασή μας, όταν η αξιοπρέπειά μας υποτιμάται.

Δεν αφήνει πολλούς να εξερευνήσουν τους εαυτούς τους όπως και τον κόσμο γύρω τους παγιδεύοντάς τους στο τέλμα της καθημερινότητας η οποία για κάποιους αποτελεί πλασματική ασφάλεια. Κατά τη διάρκεια της ιστορίας, χρησιμοποιήθηκε για να διαμορφώσει τον κόσμο όπως είναι σήμερα. Κι ούτω καθεξής μειώνοντας σε κάθε περίπτωση την ποιότητα ζωής πολλών ανθρώπων όπως και την εξέλιξή τους.

Με δεδομένο ότι θα ήταν καλό να μπορούμε να διαχωρίσουμε πότε ο φόβος μας προστατεύει όντως και πότε αποτελεί τροχοπέδη στην όποια δραστηριότητά μας αγγίζοντας ή και ξεπερνώντας τα όρια της υπερβολής, θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει η συμπεριφορά ενός υπερπροστατευτικού γονέα απέναντι στο παιδί του. Το να έχεις την ανάγκη να προστατεύσεις το παιδί σου από οτιδήποτε θα μπορούσε να το βλάψει είναι κάτι το ενστικτώδες. Παρ’ όλα αυτά, δεν είναι λίγες οι φορές που η ενστικτώδης αυτή ανάγκη υπερβαίνει τα όρια του ευεργετικού κι αγγίζει τα όρια του μακροπρόθεσμα δυνάμει καταστροφικού.

Μεγαλώνοντας το παιδί σε μία γυάλα είναι σχεδόν βέβαιο πως μεγαλώνεις έναν άνθρωπο που δε θα καταφέρει σχεδόν ποτέ να σταθεί απόλυτα στα δικά του πόδια. Έναν άνθρωπο φοβικό ο οποίος θα συνοδεύει κάθε κίνησή του – όταν τολμάει να την κάνει – με την ψυχοφθόρα αμφιβολία ότι κάτι κάνει λάθος ή με τη φοβία πως κάτι κακό θα του συμβεί αν ξεφύγει από την πεπατημένη. Από τις πιο μικρές ως τις πιο μεγάλες – καθημερινές ωστόσο – δραστηριότητες θα φαντάζουν όλα στα μάτια του ως απειλές.

Ακόμη κι αν ο γονιός δεν είναι από εκείνους που απαγορεύουν στο παιδί τους να κάνει αυτό που πραγματικά θέλει, υπάρχουν πολλοί τρόποι που θα μπορούσαν να καλλιεργήσουν μέσα του έναν φόβο υπερτροφικό. Ένας από αυτούς – καλοπροαίρετος μα εξίσου επίφοβος – είναι η εκτενής παρουσίαση από τη μεριά του γονέα των πιθανών δεινών που θα μπορούσε να πάθει το παιδί ως απόρροια της εκάστοτε πράξης του κι η μετατόπιση ανάληψης πρωτοβουλιών από το παιδί στον γονέα ώστε να μην «κινδυνεύσει» τελικά το ίδιο.

Όσο ακόμη είναι πολύ μικρό το άγχος, έχει να κάνει με το να μην πέσει, να μη χτυπήσει, να μην κρυώσει, να μην αρρωστήσει κ.ο.κ. Μεγαλώνοντας με υπερπροστατευτικούς γονείς η κάθε μέρα του παιδιού μεταμορφώνεται σε έναν διαρκή αγώνα επιβίωσης. Υποσυνείδητα του εντυπώνονται ιδέες λόγω των φοβιών των γονιών του που καταλήγουν να γίνονται φοβίες δικές του. Δε θα ρισκάρει, δε θα τρέχει, δε θα σκαρφαλώνει, δε θα εξερευνά. Κι όλα αυτά όντας ακόμη σε ηλικία που δε θα έχει δυνατότητα να αξιολογήσει τις ικανότητές του, θα παραμείνουν μέσα του ως πράγματα τα οποία δεν μπορεί να κάνει ακολουθώντας το κι ως ενήλικα.

Το ίδιο συμβαίνει και σε ψυχολογικό επίπεδο, όταν μεγαλώνοντας, τα άγχη των υπερπροστατευτικών γονιών είτε αλλάζουν είτε προστίθενται στα ήδη υπάρχοντα κι άλλα, περισσότερο ψυχολογικής φύσεως. Όπως το να μην πληγωθεί, να μην το εκμεταλλευτούν, να μην αποτύχει και στεναχωρηθεί κ.ο.κ. Βομβαρδίζουν έτσι το παιδί/έφηβο με σωρεία άσχημων πιθανοτήτων σχετικά με το τι θα μπορούσε να πάει στη ζωή του στραβά κάνοντάς το τελικά – καθώς όλα αυτά λειτουργούν μέσα του αθροιστικά – να καταλήγει να φοβάται την ίδια τη ζωή.

Ο φόβος ως ένστικτο μπορεί να αποβεί όντως σωτήριος. Μα η ίδια η φύση ξέρει σε τι ποσότητα είναι καλό να συμβαίνει αυτό. Όταν από φυσικό ένστικτο μετατρέπουμε τον φόβο σε αδιαπέραστο εμπόδιο, τότε καταλήγουμε να πιστεύουμε πως είμαστε ανίκανοι να κάνουμε όσα στην πραγματικότητα μας έμαθαν απλώς να τα φοβόμαστε.

Προκειμένου να αποκτήσει ο οργανισμός αντισώματα θα πούμε απλοϊκά πως χρειάζεται να «εκτεθεί» σε ορισμένους πιθανούς κινδύνους και μικρόβια. Κάπως έτσι κι ένας άνθρωπος, για να μπορέσει να σταθεί στα πόδια του, θα πρέπει να είναι ικανός να αντιμετωπίζει δυσκολίες, κινδύνους, ρίσκα, τολμηρές καταστάσεις. Κι αν δεν έχει ποτέ του τολμήσει να γνωριστεί μαζί τους ως παιδί τότε δύσκολα θα το κάνει ως ενήλικας.

Με το να υπερπροστατεύεις το παιδί σου καλλιεργώντας μέσα του τον υπερβολικό φόβο, το μόνο που καταφέρνεις είναι να μεγαλώνεις έναν άνθρωπο που αργότερα θα πιστεύει για τον εαυτό του πως απλώς «δεν μπορεί». Σίγουρα το θέμα είναι πολυπαραγοντικό κι η ιδιοσυγκρασία του κάθε παιδιού/ανθρώπου διαφέρει.

Πράγμα που θα πει πως διαφέρει κι η αντιμετώπιση του εκάστοτε παιδιού/ανθρώπου στην εκάστοτε συμπεριφορά των γονιών του. Όμως, όσο ακόμη ο χαρακτήρας του διαμορφώνεται κι από εξωτερικά ερεθίσματα, θα ήταν καλύτερο να μην είσαι η αιτία να θεωρεί κάποτε πως είναι ανίκανο να τα καταφέρει.

Ο νόμος της αδράνειας και η μάχη με τον φόβο

Ο «νόμος της αδράνειας» δημιουργεί στον ανθρώπινο εγκέφαλο ένα από τα μεγαλύτερα περιοριστικά πιστεύω που τον βασανίζει σε όλη του τη ζωή: Την τάση να αντιστέκεται σε οποιαδήποτε αλλαγή!

Ο φόβος, η ανασφάλεια, η χαμηλή αυτοεκτίμηση μας εμποδίζουν από το να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις που θα αλλάξουν τη ζωή μας και συχνά μας κρατάνε σε καταστάσεις που «δεν τις αντέχουμε άλλο», αλλά που τελικά κρατάνε μια ζωή…

«Δεν μπορώ άλλο τη δουλειά μου», «Δεν αντέχω άλλο τον σύντροφό μου», «δεν», «δεν»… και τίποτα τελικά δεν αλλάζει αφού ο εγκέφαλος απλά «δεν» παίρνει τα σωστά ερεθίσματα που βέβαια απαιτούν κόπο και αποφασιστικότητα.

Το φοβισμένο κομμάτι του εαυτού μας λέει:

«Φοβάμαι να πηδήξω από τον ψηλό κοφτερό βράχο στα άγνωστα νερά της θάλασσας.

Δεν ξέρω τι θα πάθω κατά την πτώση.

Δεν ξέρω τι υπάρχει εκεί κάτω.

Μπορεί να σκοτωθώ.

Μπορεί, ακόμα χειρότερα, να χτυπήσω σοβαρά και να υποφέρω για την υπόλοιπη ζωή μου. Το άγνωστο ατύχημα είναι αυτό που με φοβίζει».

Στη συνέχεια, υπάρχει κάτι μέσα μας βαθιά που θέλει να αντισταθεί στην αδράνεια και προσθέτει ερωτηματικά στον φόβο μας:

«Αν ήξερα ότι δεν θα κινδυνέψω θα πηδούσα;

Αν ήταν βέβαιο ότι ο βυθός είναι φιλικός, βαθύς χωρίς απρόοπτα βράχια;»

Σε αυτό το ερώτημα καλείται ο άνθρωπος να απαντήσει καθημερινά, όταν δέχεται προκλήσεις στη ζωή του ή όταν χρειάζεται να πάρει κρίσιμες αποφάσεις ή πορείες που διαφαίνεται ότι εμπεριέχουν ρίσκο.

Ρίσκο αποτυχίας με κόστος άλλοτε οικονομικό και άλλοτε συναισθηματικό.

Το μέγεθος του ρίσκου που αντέχεις να πάρεις, μαρτυρά το δέσιμο και την σχέση που έχεις με τον εαυτό και την ψυχή σου.

Επίσης μαρτυρά το μέγεθος της εξάρτησής σου από τα υλικά αγαθά καθώς και από τα συναισθήματα των άλλων.

Το φοβισμένο κομμάτι του εαυτού μας, ελέγχει και τις σχέσεις μας αφού μας λέει:

«Δεν θέλω να θέσω τον εαυτόν μου σε κίνδυνο με το να δεθώ με κάποιον που πιθανόν να μου ελέγξει τη ζωή!»

Ο Mahatma Gandhi έλεγε: «Δειλός είναι κάποιος που δεν μπορεί να δείξει την αγάπη. Αυτό, είναι προνόμιο των γεναίων!»

Απαντώντας στην άρνηση για «δέσιμο με κάποιον», στρέφω την προσοχή μου στο κομμάτι αυτοεκτίμηση και στο δικαίωμα να ονειρεύεσαι με λογική και αισιοδοξία.

Κανείς δεν αξίζει να είναι δίπλα σου, αν ο σκοπός του είναι να σου ελέγξει τη ζωή.

Ο σύντροφος της ζωής σου, είναι εκεί για να σου κάνει τη ζωή λίγο πιο όμορφη.

Να μοιραστεί τις σκοτεινές μέρες και να τις κάνει λίγο πιο φωτεινές.

Να πάρει λίγο από το γέλιο σου και να ζωγραφίσει την ευτυχία.

Το ίδιο κι εσύ γι' αυτόν!

Το δέσιμο δύο ανθρώπων είναι η αφετηρία της εξέλιξης δυο δυνατών ελεύθερων ψυχών.

Δύο ψυχών που η ένωση τους δίνει φτερά για να πετάξουν και όχι αλυσίδες για να δεθούν σταθερά στη Γη.

Αυτά τα φτερά είναι η ουσία μια αληθινής δυνατής σχέσης.

Όχι η φήμη, η κοινωνική αποδοχή, το χρήμα, η εικόνα και τα like στο facebook.

Η εμπειρία του ταξιδιού στο φως το βαθύτερο της ψυχής χωρίς φόβο.

Η στιγμή που θα σταθείς γυμνός δίπλα στο «άλλο σου ολόκληρο» και μαζί θα νιώθετε έτοιμοι να απορροφήσετε όλη τη δυνατή ενέργεια του σύμπαντος και να την κατευθύνετε όπου θέλετε και όπου κρίνετε εσείς απαραίτητο.

Χωρίς δυσκολία, απλά και μόνο με απόλυτα φυσικό τρόπο…

Είναι ωραίο να τολμάς.

Να λες όχι στο φόβο σου.

Να είσαι έτοιμος να ζήσεις κι ας αποτύχεις.

Μια νέα μέρα θα ξημερώσει και θα είσαι πάλι εδώ.

Πιο δυνατός μέσα ακόμη και από ένα μάθημα αποτυχίας.

Όταν όμως το μάθημα ζωής σε φέρει στο επόμενο επίπεδο…

θα ευγνωμονείς τον εαυτό σου που εναρμονίστηκε με το σύμπαν, νίκησε τους φόβους του και ζει στην δυνατή συχνότητα της συμπαντικής αγάπης.

Τότε θα ξέρεις…

Και, ακόμα κι αν αγωνιούσες σε όλη σου τη ζωή για το πως θα μοιραστείς την ευτυχία, τώρα θα βλέπεις ότι όλο αυτό δεν είχε κανένα νόημα ποτέ…

Ποτέ δεν θα μπορούσες να μοιραστείς κάτι με κάποιον αληθινά, αν δεν το ήθελε κι εκείνος. Αν δεν συντονιζόταν με την δική του θέληση στην ίδια συχνότητα.

Ακόμα κι αν το φανταζόσουν, ακόμα και αν προσποιόσουν, ακόμα κι αν τον «έσερνες», τίποτα δεν θα ήταν αληθινό…

Επιστήμονες δημιούργησαν νέο επαναστατικό υλικό δύο διαστάσεων

Το γραφένιο, που ανακαλύφθηκε το 2004, είχε ως αποτέλεσμα να αρχίσει μια κούρσα για τη σύνθεση υλικών δύο διαστάσεων- υλικών ενός στρώματος, με πάχος που κυμαίνεται μεταξύ ενός ατόμου και λίγων νανομέτρων. Τα υλικά αυτά έχουν μοναδικές ιδιότητες, οι οποίες έχουν να κάνουν με τις διαστάσεις τους, και παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νανοτεχνολογίας και της νανομηχανικής.

 

Το νέο αυτό υλικό προέρχεται από τον αιματίτη, ένα από τα πιο κοινά ορυκτά στη Γη και βασική πηγή του σιδήρου.

 

Διεθνής ομάδα ερευνητών, περιλαμβανομένων Βραζιλιάνων επιστημόνων που συνεργάζονται με το University of Campinas, δημιούργησαν ένα νέο υλικό με τέτοια χαρακτηριστικά: Αναλυτικότερα, κατάφεραν να εξάγουν ένα δισδιάστατο υλικό, το οποίο αποκαλούν αιματίνη, από συνηθισμένο κατά τα άλλα σιδηρομετάλλευμα. Το υλικό αυτό έχει πάχος μόλις τριών ατόμων και θεωρείται ότι έχει βελτιωμένες φωτοκαταλυτικές ιδιότητες.

 

Η έρευνα παρουσιάστηκε στο Nature Nanotechnology. Όπως είπε ένας από τους ερευνητές, το υλικό αυτό μπορεί να λειτουργεί ως φωτοκαταλύτης, διασπώντας νερό σε υδρογόνο και οξυγόνο- κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, δεδομένου του ότι από το υδρογόνο μπορεί να παράγεται ηλεκτρισμός, μεταξύ και πολλών άλλων πιθανών εφαρμογών.

 

Το νέο αυτό υλικό προέρχεται από τον αιματίτη, ένα από τα πιο κοινά ορυκτά στη Γη και βασική πηγή του σιδήρου. Αντίθετα με τον άνθρακα και τη δισδιάστατη μορφή του, το γραφένιο, ο αιματίτης είναι ένα υλικό μη van der Walls, κάτι που σημαίνει ότι συγκρατείται από τρισδιάστατα δίκτυα δεσμών αντί για μη χημικές και συγκριτικά πιο αδύναμες ατομικές αλληλεπιδράσεις van der Waals, που δεν περιλαμβάνουν τον διαμοιρασμό ενός ή περισσότερων ζευγών ηλεκτρονίων από τα άτομα που συμμετέχουν στους δεσμούς.

 

Δοκιμές και μαθηματικοί υπολογισμοί που έγιναν για να διαπιστωθούν οι μαγνητικές ιδιότητες του νέου υλικού έδειξαν ότι αυτές απέχουν από τις αντίστοιχες του αιματίτη. Επίσης, ως προς τις φωτοκαταλυτικές του ιδιότητες (τη δυνατότητα αύξησης της ταχύτητας μιας χημικής αντίδρασης όταν ενεργοποιείται από το φως) διαπιστώθηκε ότι η φωτοκατάλυση από την αιματίνη είναι πολύ πιο αποδοτική από την φωτοκατάλυση από αιματίτη. Για να μπορεί ένα υλικό να είναι αποτελεσματικός φωτοκαταλύτης, πρέπει να απορροφά το ορατό φάσμα του ηλιακού φωτός, να παράγει ηλεκτρικό φορτίο και να το μεταφέρει στην επιφάνεια του υλικού για να πραγματοποιείται η επιθυμητή αντίδραση. 

 

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η φωτοκατάλυση μέσω αιματίνης είναι πιο αποδοτική επειδή τα φωτόνια παράγουν τόσο θετικό όσο και αρνητικό φορτίο εντός ολίγων ατόμων από την επιφάνεια. Συνδυάζοντας το νέο υλικό με ειδικά δίκτυα νανοσωλήνων από διοξείδιο του τιτανίου, που παρέχουν μία εύκολη οδό για να φεύγουν τα ηλεκτρόνια από την αιματίνη, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι είναι δυνατή η απορρόφηση περισσότερου ορατού φωτός. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για χρήση του σε συσκευές νέας γενιάς, που χρησιμοποιούν σπιντρονική (ή μαγνητοηλεκτρονική) τεχνολογία, η οποία αποθηκεύει, προβάλλει και επεξεργάζεται πληροφορίες με βάση τις αλλαγές που επέρχονται στην περιστροφή ενός ηλεκτρονίου.

To σκάφος TESS της NASA άρχισε την αναζήτηση πλανητών

Σύμφωνα με τη NASA το TESS αναμένεται να μεταδώσει τα πρώτα του επιστημονικά δεδομένα πίσω στη Γη τον Αύγουστο, και από εκεί και πέρα περιοδικά κάθε 13,5 ημέρες, μια φορά ανά περιστροφή γύρω από τη Γη, καθώς το διαστημόπλοιο προσεγγίζει πιο κοντά τον πλανήτη μας. H επιστημονική ομάδα του TESS θα αρχίσει την έρευνα πάνω στα δεδομένα αμέσως αφού φτάσει το πρώτο «πακέτο».

Την αναζήτηση για πλανήτες γύρω από κοντινά άστρα άρχισε και επίσημα το Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) της NASA

«Είναι συναρπαστικό που η νέα αποστολή “κυνηγιού” πλανητών μας είναι έτοιμη να αρχίσει να ψάχνει νέους κόσμους στη γειτονιά του ηλιακού μας συστήματος» είπε ο Πολ Χερτζ, διευθυντής του τμήματος Αστροφυσικής της NASA στα κεντρικά της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας, στην Ουάσινγκτον. «Τώρα που γνωρίζουμε ότι υπάρχουν περισσότεροι πλανήτες από άστρα στο σύμπαν μας, ανυπομονώ για τους περίεργους, φανταστικούς κόσμους που πρόκειται να ανακαλύψουμε».

 

Το TESS είναι ο πιο σύγχρονος δορυφόρος της NASA που αναζητά πλανήτες έξω από το ηλιακό μας σύστημα- γνωστούς ως εξωπλανήτες. Η αποστολή θα περάσει τα δύο επόμενα χρόνια παρακολουθώντας τα κοντινότερα και φωτεινότερα άστρα για περιοδικές μειώσεις της φωτεινότητάς τους. Αυτά τα συμβάντα, γνωστά ως φαινόμενα transits (περάσματα/ μεταβάσεις) υποδεικνύουν ότι ένας πλανήτης ίσως να περνά μπροστά από το άστρο του (από την οπτική γωνία του παρατηρητή). Το TESS αναμένεται να εντοπίσει χιλιάδες πλανήτες μέσω αυτής της μεθόδου- και θεωρείται πως κάποιοι από αυτούς θα μπορούσαν να υποστηρίξουν και ζωή.

 

Η αποστολή θα «σαρώσει» σχεδόν το σύνολο του ουρανού, παρατηρώντας πάνω από 200.000 από τα κοντινότερα και φωτεινότερα άστρα. Σημαντική σε αυτή την προσπάθεια αναμένεται να είναι και η συμβολή του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb, που προορίζεται να εκτοξευτεί το 2019, ως προς την περαιτέρω ανάλυση των εξωπλανητών που ανακαλύπτονται από το TESS οι οποίοι παρουσιάζουν το περισσότερο ενδιαφέρον. Αξιοποιώντας αυτές τις δυνατότητες, οι επιστήμονες θα μπορέσουν να μελετήσουν τις ατμόσφαιρές τους, και, σε κάποιες ειδικές περιπτώσεις, να αναζητήσουν ενδείξεις ότι οι πλανήτες αυτοί μπορούν να υποστηρίξουν ζωή.

 

Πάνω από το 78% από τους 3.700 επιβεβαιωμένους εξωπλανήτες έχουν βρεθεί μέσω transits. To Kepler της NASA είχε βρει πάνω από 2.600 εξωπλανήτες σε απόσταση 300-3.000 ετών φωτός μακριά, χρησιμοποιώντας αυτή τη μέθοδο. Το TESS θα επικεντρωθεί σε άστρα 30-300 ετών φωτός μακριά και 30-100 φορές πιο φωτεινά από τους στόχους του Kepler.

Αδύνατη η «γεωδιαμόρφωση» του Άρη με τις σημερινές τεχνολογίες

Ο αποικισμός του Άρη μπορεί να αποτελεί ένα από τα πιο παλιά όνειρα της επιστήμης και της επιστημονικής φαντασίας, ωστόσο ο Κόκκινος Πλανήτης είναι σίγουρα αφιλόξενος- και ως εκ τούτου, για να μπορέσει να αποικιστεί, θα χρειαζόταν μια μακροχρόνια διαδικασία μετατροπής του, που είναι γνωστή στην επιστήμη/ επιστημονική φαντασία ως «terraforming» (γεωδιαμόρφωση, γαιοποίηση ή γαιοπλασία). Μεταξύ των σχεδίων που έχουν προταθεί για την υλοποίηση αυτού του φιλόδοξου οράματος είναι η απελευθέρωση διοξειδίου του άνθρακα που είναι παγιδευμένο στην επιφάνεια του Άρη, προκειμένου να γίνει πιο πυκνή η ατμόσφαιρα και να λειτουργήσει ως «κουβέρτα» για τη θέρμανση του πλανήτη. 

 

Ωστόσο, ο Άρης δεν έχει αρκετό διοξείδιο του άνθρακα ώστε να μπορεί αυτό να βγει στην ατμόσφαιρα και να τον θερμάνει, σύμφωνα με νέα έρευνα για λογαριασμό της NASA- οπότε η μετατροπή του αφιλόξενου περιβάλλοντος του Κόκκινου Πλανήτη σε ένα μέρος όπου θα μπορούσαν αστροναύτες και άποικοι να ζήσουν χωρίς μέσα υποστήριξης ζωής δεν είναι δυνατή με τις τεχνολογικές δυνατότητες του σήμερα. 

 

Αν και η παρούσα ατμόσφαιρα του Άρη αποτελείται κυρίως από διοξείδιο του άνθρακα, είναι πολύ αραιή και ψυχρή για να υποστηρίζει νερό σε υγρή μορφή- απαραίτητο συστατικό της ζωής. Στον Άρη, η πίεση της ατμόσφαιρας είναι κάτω από το 1% αυτής της ατμόσφαιρας της Γης. Νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνεια είτε θα εξατμιζόταν πολύ γρήγορα είτε θα πάγωνε.

 

Οι υπέρμαχοι της γεωδιαμόρφωσης του Άρη προτείνουν την απελευθέρωση αερίων από ένα εύρος πηγών στον πλανήτη για να πυκνώσει η ατμόσφαιρα και να αυξηθεί η θερμοκρασία σε σημείο που θα μπορεί να παραμείνει νερό σε υγρή μορφή στην ατμόσφαιρα. Τα αέρια αυτά είναι τα γνωστά «αέρια θερμοκηπίου»- και τα μόνα από αυτά που θεωρείται ότι μπορεί να υπάρχουν σε επαρκείς ποσότητες στον πλανήτη για να παρέχουν θέρμανση σε ικανές ποσότητες είναι το διοξείδιο του άνθρακα και οι υδρατμοί.

 

Αν και μελέτες πάνω στην πιθανότητα γεωδιαμόρφωσης του Άρη έχουν γίνει και στο παρελθόν, τα νέα αυτά αποτελέσματα λαμβάνουν υπόψιν περίπου 20 επιπλέον χρόνια παρατήρησης του πλανήτη από διαστημόπλοια- που περιλαμβάνουν σημαντικά νέα δεδομένα. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως παράγοντες όπως η έλλειψη αρκετού διοξειδίου του άνθρακα στον πλανήτη ώστε να βγει στην ατμόσφαιρα και να έχει αποτελέσματα, η δυσκολία πρόσβασης σε αυτό, η μικρή ατμοσφαιρική πίεση, η ηλιακή ακτινοβολία και ο ηλιακός άνεμος (που εξαφανίζουν υδρατμούς και διοξείδιο από την ατμόσφαιρα) καθιστούν πρακτικά αδύνατο το terraforming με σημερινές τεχνολογίες. Φυσικά, υπάρχουν και άλλες ιδέες, όπως η εκτροπή κομητών και αστεροειδών για να πέσουν στον Άρη και να εισάγουν νέα στοιχεία στην «εξίσωση», ωστόσο θα χρειάζονταν χιλιάδες- κάτι που αποτελεί ξεκάθαρο πρακτικό πρόβλημα.

Η κατάρα της Κασσάνδρας: εσύ θέλεις να ξέρεις το μέλλον;

Μπορεί το διάβασμα του καφέ, οι αστρολογικές προβλέψεις ή το ρίξιμο των χαρτιών να γοητεύουν και να κάνουν τη φαντασία ορισμένων να ταξιδεύει. Μπορεί οι “προφητείες” να απασχολούν κατά καιρούς πολλούς. Μπορεί οι περισσότεροι να έχουμε σκεφτεί έστω μία φορά στη ζωή μας ότι θα ήταν υπέροχο να μπορούσαμε να ταξιδέψουμε στον χρόνο και να δούμε το μέλλον. Αν, όμως, ήμασταν σίγουροι ότι υπάρχει τρόπος να μάθουμε πέρα από κάθε αμφισβήτηση και αμφιβολία τι μας περιμένει, θα θέλαμε να το ξέρουμε;

Σύμφωνα με τα ευρήματά, η ψυχολογία του να μη θέλεις να γνωρίζεις”, η μεγάλη πλειοψηφία όσο κι αν (λένε ότι) πασχίζουν να ελαχιστοποιήσουν τον παράγοντα του αγνώστου, στην πραγματικότητα δεν θέλουν να ξέρουν τι θα φέρει το μέλλον.
Κασσάνδρα: η καταραμένη προφήτης

“Στην ελληνική μυθολογία, η Κασσάνδρα, η κόρη του βασιλιά της Τροίας, είχε τη δύναμη να προβλέπει το μέλλον. Αλλά ήταν επίσης καταραμένη και κανείς δεν πίστευε τις προφητείες της”.

“Στη μελέτη μας διαπιστώσαμε πως οι άνθρωποι θα προτιμούσαν να αρνηθούν τις δυνάμεις που έκαναν την Κασσάνδρα διάσημη, σε μία προσπάθεια να αποφύγουν το βάσανο που μπορεί να επιφέρει η γνώση του μέλλοντος και το αίσθημα της μετάνοιας, αλλά και για να διατηρήσουν την απόλαυση της αγωνίας που παρέχουν τα ευχάριστα γεγονότα”.

Η μελέτη

Για τις ανάγκες της έρευνας, πραγματοποιήθηκαν δύο μελέτες στις οποίες συμμετείχαν συνολικά περισσότεροι από 2000 ενήλικες άνθρωποι από τη Γερμανία και την Ισπανία. Οι συμμετέχοντες είχαν διαφορετικό εκπαιδευτικό υπόβαθρο μεταξύ τους και κάλυπταν μία ποικίλη ηλικιακή κλίμακα, ώστε το δείγμα να είναι εθνικά αντιπροσωπευτικό.

Οι συμμετέχοντες ρωτήθηκαν για ένα μεγάλο φάσμα πιθανών γεγονότων, τόσο θετικών όσο και αρνητικών.

Για παράδειγμα, η ερευνητική ομάδα ρώτησε τους συμμετέχοντες, αν θέλουν να μάθουν το σκορ από έναν αγώνα τον οποίο είχαν δρομολογήσει για να δουν μετά, τι δώρο θα λάμβαναν τα Χριστούγεννα, αν υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο, αν ο γάμος τους θα καταλήξει σε διαζύγιο ή ποιο θα είναι το φύλο του αγέννητου παιδιού τους.

Τα αποτελέσματα της έρευνας

Διαπιστώθηκε ότι το 85% με 90% των συμμετεχόντων δεν θα ήθελαν να ξέρουν για ένα μελλοντικό γεγονός αν αυτό είναι αρνητικό. Ακόμα και αν το γεγονός από το μέλλον που θα αποκαλυπτόταν ήταν θετικό, ποσοστό από 40% έως 70% (αναλόγως γεγονότος) των συμμετεχόντων δήλωσε πως προτιμά να μένει στην άγνοια.

Μόλις το 1% των συμμετεχόντων στην έρευνα δήλωνε με συνέπεια σε κάθε ερώτηση ότι θέλει να μάθει τι του επιφυλάσσει το μέλλον.

Η μόνη ερώτηση στην οποία η πλειοψηφία απάντησε ότι θέλει να ξέρει την απάντηση που θα φέρει το μέλλον, ήταν η πιθανά πιο “ανώδυνη” από όλες, εκείνη σχετικά με το φύλο του μωρού τους, πληροφορία για την οποία μόνο το 37% των συμμετεχόντων αδιαφόρησε.

Παρά τις διαφορές στα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων από Γερμανία και Ισπανία, το μοτίβο σκόπιμης άγνοιας ήταν εξαιρετικά παρόμοιο στις δύο χώρες, συμπεριλαμβανομένης της συχνότητας και της προβλεψιμότητάς του, όπως σημειώνεται στη δημοσιευμένη έρευνα.

Μεταξύ άλλων ευρημάτων, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως ο χρόνος που μεσολαβεί από το παρόν μέχρι τη στιγμή που θα συμβεί ένα γεγονός παίζει ρόλο στο κατά πόσο ένας άνθρωπος θέλει να το γνωρίζει από τώρα. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας ήταν λιγότερο πιθανό να θέλουν να μάθουν πότε και πώς θα πεθάνει ο σύντροφός τους, σε σχέση με τους πιο νέους.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι οι (λίγοι) άνθρωποι οι οποίοι θα ήθελαν να ξέρουν το μέλλον αναλαμβάνουν περισσότερα ρίσκα γενικά στη ζωή τους, σε σχέση με όσους προτιμούν να μένουν στην άγνοια. Από την άλλη, όσοι δεν θέλουν να γνωρίζουν σήμερα τι θα φέρει το αύριο, αποφεύγουν το ρίσκο και τείνουν να αγοράζουν πιο συχνά ασφάλειες ζωής και περιουσίας.

Η συγκεκριμένη παρατήρηση, σύμφωνα με τον Δρ. Gigerenzer, υποδεικνύει ότι όσοι επιλέγουν να μη γνωρίζουν τα μελλούμενα, το κάνουν επειδή περιμένουν πως στο μέλλον τους περιμένει θλίψη και μεταμέλεια.

Ποια είναι, τελικά, η πραγματική φύση μας;

“Το να θέλουμε να γνωρίζουμε φαίνεται ότι είναι η φυσική κατάσταση της ανθρωπότητας και ότι δεν χρειάζεται αιτιολόγηση. Οι άνθρωποι δεν καλούνται απλά, αλλά αναμένεται κιόλας από αυτούς να συμμετέχουν σε εξετάσεις για έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου, να υποβάλλονται σε τακτικές εξετάσεις υγείας, να κάνουν δεκάδες προγεννητικές εξετάσεις στο αγέννητο παιδί τους ή να χρησιμοποιούν συσκευές υγείας για να αυτό-παρακολουθούνται”, σχολίασε ο Δρ. Gigerenzer.

“Το να μην θέλουμε να γνωρίζουμε [το μέλλον], φαίνεται αντιφατικό και μπορεί να εκπλήσσει ως συμπέρασμα, αλλά το φαινόμενο της σκόπιμης άγνοιας, όπως δείξαμε στην έρευνά μας, δεν υπάρχει απλά, αλλά είναι και μία ευρέως διαδεδομένη κατάσταση του νου”, κατέληξε ο ειδικός.

Ρητορεία και ρητορική: Το ύφος του λόγου

(λέξις / ἑρμηνεία, elocutio)

 

Το συγκεκριμένο έργο του ρήτορα (μέρος της τέχνης) αφορά τη ρητορική «ένδυση» (τη διατύπωση) των ιδεών στις οποίες οδήγησε το στάδιο της εύρεσης (inventio). Αντικείμενο λοιπόν του ύφους είναι η εύρεση των λέξεων (verba) - πρόκειται προφανώς για μια περιοχή όπου η γραμματική συναντά τη ρητορική. Βεβαίως, στο πλαίσιο της ρητορικής δεν νοείται επί της ουσίας -παρά μόνο για λόγους μεθοδικότερης παρουσίασης του συστήματος-απόλυτος διαχωρισμός μεταξύ μορφής (λέξεως, verba)και περιεχομένου (πράγματος, res) του λόγου, αφού το περιεχόμενο και η μορφή πρέπει να συμφωνούν αρμονικά μεταξύ τους.

 

Εξάλλου το συγκεκριμένο έργο βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση όχι μόνο με την εύρεση του υλικού αλλά και με τη διάταξή του: η εύρεση και η κατανομή των λέξεων στα διάφορα τμήματα του λόγου δεν μπορεί να αγνοεί τους ιδιαίτερους κάθε φορά στόχους αυτών των τμημάτων: να διδάξουν, να τέρψουν, να συγκινήσουν.

 

Η λέξις οφείλει καταρχάς, κιόλας κατά τον Αριστοτέλη -της αφιερώνει το δωδέκατο κεφάλαιο του τρίτου βιβλίου της Ρητορικής του-, να είναι σαφής και πρέπουσα (Ῥητορική 3.12.1414a23-25). H έννοια του πρέποντος διευκρινίζεται στη συνέχεια ως εξής (3.12.1414a26): δῆλον ὅτι τὸ μέσον ἁρμόττει («είναι φανερό ότι το αρμόζον είναι το μέσον»). Ο ομιλητής θα πρέπει επομένως να τηρήσει (και) ως προς το ύφος τη βασική αριστοτελική αρχή της μεσότητας, να αποφύγει δηλαδή τις ακρότητες, τόσο την υπερβολή όσο και την έλλειψη.

 

Γενικά αναγνωρίζονται τέσσερις αρετές της λέξεως (virtutes elocutionis) - αποτελούσαν πιθανότατα το κέντρο της διδασκαλίας του Θεόφραστου για το ύφος: ο ελληνισμός (λατινισμός για τα λατινικά, latinitas, puritas - η ορθοέπεια, η καθαρότητα), η σαφήνεια (perspicuitas), το πρέπον (aptum) και ο κόσμος (καλλωπισμός, ornatus). Ελαττώματα (vitia) και λάθη που πλήττουν αυτές τις αρετές θα πρέπει φυσικά να αποφεύγονται, εκτός κι αν η εμφάνισή τους υπηρετεί συγκεκριμένο ρητορικό στόχο.

 

Τα είδη του ύφους

(χαρακτῆρες τῆς λέξεως, genera dicendi, genera elocutionis)

 

Κιόλας στα τέλη του 5ου αι. π.Χ. φαίνεται πως αρχίζει να αναπτύσσεται μια θεωρία για το ύφος. Στους Βατράχους του Αριστοφάνη (405 π.Χ.) η αντιπαράθεση μεταξύ Αισχύλου και Ευριπίδη κινείται γύρω και από το ερώτημα ποιό είναι το καλύτερο ύφος: το ισχνόν, που εκπροσωπεί ο νεότερος ποιητής, ή το ογκώδες, που χαρακτηρίζει τις τραγωδίες του γηραιότερου (Βάτραχοι 937-944); Πάντως ο Αριστοτέλης στο 12ο κεφάλαιο του τρίτου βιβλίου της Ρητορικής του, όπου κάνει λόγο για τη λέξη, σημειώνει ότι σε κάθε είδος λόγου ταιριάζει και διαφορετικό ύφος: το ύφος του γραπτού λόγου (λέξις γραφική) δεν είναι το ίδιο με το ύφος του προφορικού (λέξις ἀγωνιστική) ούτε το ύφος των συμβουλευτικών λόγων (λέξις δημηγορική) με εκείνο των δικανικών (λέξις δικανική, Ῥητορική 3.12.1413b3-5). Σε κάθε περίπτωση όμως θεωρεί περιττή τη διάκριση της λέξεως σε ἡδείαν (ύφος ευχάριστο, τερπνό) και μεγαλοπρεπῆ (ύφος υψηλό, επίσημο) (Ῥητορική 3.12.1414a19-21). Ωστόσο η θεωρία που φαίνεται να έχει επικρατήσει μέσα στον 1ο αι. π.Χ. για τα τρία είδη ύφους έχει πιθανόν τις καταβολές της στη σχετική διδασκαλία του Θεόφραστου, μαθητή και διάδοχου του Αριστοτέλη. Περίπου τρεις αιώνες αργότερα ο Κικέρωνας θα υποστηρίξει ότι τα είδη της λέξεως (genera dicendi) αντιστοιχούν στα καθήκοντα του ρήτορα (Κικέρων, Orator 21.69): «το ισχνόν ταιριάζει στην απόδειξη, το μέσον στην τέρψη, το ορμητικόνστη συγκίνηση» (…subtile in probando, modicum in delectando, vehemens in flectendo.). Καθώς όμως τα συγκεκριμένα καθήκοντα συνδέονται το καθένα χωριστά καταρχήν με συγκεκριμένο είδος λόγου και με συγκεκριμένο τμήμα του λόγου, είναι προφανές ότι κάθε είδος ύφους αντιστοιχεί καταρχήν σε συγκεκριμένο είδος λόγου όπως και σε συγκεκριμένο τμήμα του (Κοϊντιλιανός, Institutio oratoria 12.10.69). Σε κάθε περίπτωση ο Κικέρωνας, όπως και ο Κοϊντιλιανός, θα υποστηρίξουν ότι ο ικανός ρήτορας θα πρέπει να μπορεί να χειρίζεται επαρκώς όλα τα είδη του ύφους, ώστε να πετύχει τον ρητορικό στόχο που υπηρετεί κάθε φορά. Επί της ουσίας βεβαίως δεν πρόκειται για τρία μόνο είδη, αφού υπάρχει ένας πολύ μεγάλος αριθμός υποδιαιρέσεων και παραλλαγών τους.

 

(α) Απλό

(χαρακτὴρ ἰσχνός, genus subtile)

 

Στα λατινικά υπάρχουν για το συγκεκριμένο είδος διάφορες ονομασίες: genus subtile, humile, tenue. Πρόκειται για ύφος που διακρίνεται από απλότητα και ταιριάζει στα ταπεινά και απλά θέματα, όπως και στο τμήμα του λόγου που αποβλέπει στη διαφώτιση του ακροατηρίου και στην απόδειξη της θέσης του ομιλητή (διήγηση, απόδειξη). Βασικές αρετές του είναι η ορθοέπεια και η σαφήνεια. Ρητορικοί τρόποι και σχήματα χρησιμοποιούνται με μέτρο και κατά βάσιν ελάχιστα. Ιδιαιτέρως αποφεύγονται ποιητικοί εκφραστικοί τρόποι όπως και εκφράσεις που προκαλούν την αίσθηση του όγκου και του βάρους. Ο Κοϊντιλιανός εντοπίζει κιόλας στην Ιλιάδα έναν εκπρόσωπο του είδους: ο Μενέλαος, που δεν αγαπά τα περιττά, κενά περιεχομένου και άστοχα λόγια, είναι σύντομος, περιεκτικός και συγκεκριμένος· ο λόγος του κυριολεκτεί χωρίς να είναι δυσάρεστος (Κοϊντιλιανός, Institutio οratoria 12.10.64). Η υπερβολή στη χρήση του ισχνού ύφους μπορεί να οδηγήσει σε ύφος ξηρόν.

 

(β) Μεσαίο

(χαρακτὴρ μέσος / μεικτός, genus medium)

 

Για το συγκεκριμένο είδος είναι διαδεδομένες και οι ακόλουθες ονομασίες: χαρακτὴρ ἀνθηρός, γλαφυρός, μέσος. Στα λατινικά εκτός από τον όρο genus medium (γένος μέσον) απαντούν και οι ονομασίες genus modicum/mediocre (μέτριο), floridum (ανθηρό), moderatum (ήπιο, συγκρατημένο, μετριοπαθές). Από την άποψη του υλικού ο συγκεκριμένος τύπος ύφους ταιριάζει σε υποθέσεις όπου το ακροατήριο δεν καλείται να αναλάβει δράση, αλλά απλώς τέρπεται ακούγοντας τον λόγο, που από την άποψη της έκφρασης κινείται ανάμεσα στο απλό ύφος και στο μεγαλοπρεπές. Ο βασικός λοιπόν στόχος του συγκεκριμένου ύφους είναι η τέρψη των ακροατών. Στα χαρακτηριστικά του ανήκουν η χάρις και η γλυκύτητα. Ως τυπικά παραδείγματα του συγκεκριμένου ύφους αναφέρονται οι «γλυκύτεροι κι από μέλι» λόγοι του Νέστορα (Όμηρος, Ἰλιάς Α 249), η ποίηση της Σαπφούς (Δημήτριος (;), Περὶ ἑρμηνείας 132), οι λόγοι του Δημητρίου του Φαληρέως (Κικέρων, Orator 27.92). Η υπερβολή μπορεί να οδηγήσει σε ύφος χλιαρό (tepidum), χαλαρό (dissolutum), άνευρο (enerve).

 

(γ) Υψηλό

(χαρακτὴρ ὑψηλός, genus grande / genus sublime)

 

Για τον χαρακτηρισμό του συγκεκριμένου ύφους απαντούν επιπλέον οι εξής ελληνικοί όροι: ἁδρόν (γένος), βαρύ, χαρακτήρ δεινός. Στα λατινικά χρησιμοποιούνται και οι όροι genus vehemens (χειμαρρώδες, ορμητικό), robustum (αδρό, ευμέγεθες και χονδροειδές), sublime (υψηλό), amplum (πλούσιο), grandiloquum (μεγαλόστομο), validum (ισχυρό). Χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ύφους είναι η ενέργεια, ο όγκος, το ύψος. Σοβαρά και σημαντικά είναι τα θέματα που του ταιριάζουν. Στόχος του είναι να συγκινήσει το κοινό, να προκαλέσει τη μεταστροφή του, να του εμπνεύσει πάθος. Στον κόσμο των ομηρικών επών εκπρόσωπος του συγκεκριμένου είδους είναι ο Οδυσσέας. Η δύναμη του λόγου του, αναφέρει ο Κοϊντιλιανός (Institutio οratoria 12.10.64), μοιάζει με χιονοθύελλα και ως προς την αφθονία των λέξεων και ως προς την ορμητική τους δύναμη. Ωστόσο, είναι λάθος να μιλά κανείς σταθερά με τον συγκεκριμένο τρόπο: ο λόγος γεννά την αίσθηση της έπαρσης και του υπερβολικού όγκου. Ο (Ψευδο-)Δημήτριος, που διακρίνει μεταξύ χαρακτῆρος μεγαλοπρεποῦς και χαρακτῆρος δεινοῦ (Περὶ ἑρμηνείας 36), μολονότι αναγνωρίζει τη συγγένειά τους, όπως και αυτήν των εκφυλισμένων μορφών τους (Περὶ ἑρμηνείας 272), αναφέρει ως υπερβολή του πρώτου το ψυχρόν(Περὶ ἑρμηνείας 115-117), ενώ του δεύτερου τον ἄχαριν χαρακτῆρα (Περὶ ἑρμηνείας302-304).

 

Κατά τον (Ψευδο-)Δημήτριο (Περὶ ἑρμηνείας38-113) το υψηλό ύφος επιτυγχάνεται με τη χρήση μεταξύ άλλων

• ποιητικών εκφραστικών τρόπων (όπως μεταφορών)
• ποιητικών εκφράσεων, που χρησιμοποιούνται με διάθεση πρωτοτυπίας
• σύνθετων λέξεων
• λέξεων στις οποίες εμφανίζονται συριστικά σύμφωνα (σ,ζ,ξ)
• νεολογισμών και ονοματοποιημένων (ηχομιμητικών) λέξεων
• σχημάτων λέξεως (πολυσύνδετου, ασύνδετου, επανάληψης), σχημάτων διανοίας (αλληγορίας, προσωποποιίας), ρητορικών ερωτήσεων
• γνωμικών
• εμφατικής σύνταξης (συχνά μιας μη αναμενόμενης συντακτικής δομής)
• του σχήματος της κλίμακος
• μεγάλων και ανεξάρτητων τμημάτων λόγου (που χαρακτηρίζονται ως κῶλα), σύντομων περιόδων, πυκνής διαδοχής περιόδων
• τμημάτων ορμητικών και ισχυρών στο τέλος της περιόδου ή του λόγου
• μέτρου (εναλλαγής βραχέων και μακρών φωνηέντων σύμφωνα με ένα μετρικό σχήμα) αλλά και φράσεων που δεν έχουν κανονικό ρυθμό
• εκφράσεων που προκαλούν την αίσθηση του αστείου (ειδικότερα, το κυνικό χιούμορ μπορεί να προκαλέσει την αίσθηση ενός αδρού, ιδιαιτέρως ισχυρού ύφους).

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΑΙΣΧΥΛΟΣ - Εὐμενίδες (837-869)

ΧΟ. ἐμὲ παθεῖν τάδε, φεῦ, [στρ. β]
ἐμὲ παλαιόφρονα, κατά τε γᾶν οἰκεῖν,
ἀτίετον, φεῦ, μύσος.
840 πνέω τοι μένος ἅπαντά τε κότον.
οἰοῖ δᾶ, φεῦ.
τίς μ᾽ ὑποδύεται πλευράς, ‹τίς› ὀδύνα
θυμόν; ἄιε, μᾶτερ
845 Νύξ· ἀπὸ γὰρ τιμᾶν δαναιᾶν με θεῶν
δυσπάλαμοι παρ᾽ οὐδὲν ἦραν δόλοι.

ΑΘ. ὀργὰς ξυνοίσω σοι· γεραιτέρα γὰρ εἶ.
καὶ τῷ μὲν ‹εἶ› σὺ κάρτ᾽ ἐμοῦ σοφωτέρα,
850 φρονεῖν δὲ κἀμοὶ Ζεὺς ἔδωκεν οὐ κακῶς.
ὑμεῖς δ᾽ ἐς ἀλλόφυλον ἐλθοῦσαι χθόνα
γῆς τῆσδ᾽ ἐρασθήσεσθε· προυννέπω τάδε.
οὑπιρρέων γὰρ τιμιώτερος χρόνος
ἔσται πολίταις τοῖσδε. καὶ σὺ τιμίαν
855 ἕδραν ἔχουσα πρὸς δόμοις Ἐρεχθέως
τεύξῃ παρ᾽ ἀνδρῶν καὶ γυναικείων στόλων
ὅσ᾽ ἂν παρ᾽ ἄλλων οὔποτ᾽ ἂν σχέθοις βροτῶν.
σὺ δ᾽ ἐν τόποισι τοῖς ἐμοῖσι μὴ βάλῃς
μήθ᾽ αἱματηρὰς θηγάνας, σπλάγχνων βλάβας
860 νέων, ἀοίνοις ἐμμανεῖς θυμώμασιν,
μήτ᾽, ἐξελοῦσ᾽ ὡς καρδίαν ἀλεκτόρων,
ἐν τοῖς ἐμοῖς ἀστοῖσιν ἱδρύσῃς Ἄρη
ἐμφύλιόν τε καὶ πρὸς ἀλλήλους θρασύν.
θυραῖος ἔστω πόλεμος, οὐ μόλις παρών,
865 ἐν ᾧ τις ἔσται δεινὸς εὐκλείας ἔρως·
ἐνοικίου δ᾽ ὄρνιθος οὐ λέγω μάχην.
τοιαῦθ᾽ ἑλέσθαι σοι πάρεστιν ἐξ ἐμοῦ,
εὖ δρῶσαν, εὖ πάσχουσαν, εὖ τιμωμένην
χώρας μετασχεῖν τῆσδε θεοφιλεστάτης.

***
ΧΟΡΟΣ
Εγώ να πάθω αυτά, καημός!
κι εγώ η παλαιϊκιά να κατοικώ στη γης
σίχαμα καταφρονεμένο!
840 Λυσσάω απ᾽ την οργή, λυσσάω απ᾽ το κακό,
ω γης κι ουρανέ!
ποιός στα πλευρά περνά,
ποιός σφάχτης στην καρδιά;
άκουσε το θυμό μου, μάνα Νύχτα!
απ᾽ τις αρχαίες μου τις τιμές
μ᾽ άνομες πονηριές
με βγάλανε θεοί — κι είμαι τίποτα πια!

ΑΘΗΝΑ
Δε θα συνεριστώ την τόση οργή, γιατ᾽ είσαι
στα χρόνια μεγαλύτερη· μα όσο κι αν ξέρεις
από με βέβαια πιο πολλά, όμως και μένα
850 μου έδωσε ο Δίας να μπορώ σωστά να κρίνω.
Αν φύγετε σ᾽ αλλόφυλη να πάτε χώρα,
θα θυμηθείτε αυτής της γης, σας το προλέγω·
γιατί τα χρόνια που ᾽ν᾽ να ᾽ρθουν πιο δοξασμένα
θα ᾽ναι για το λαό μου αυτό, κι όταν συ θα ᾽χεις
σεβαστήν έδρα πλάι εδώ στον Ερεχθέα,
τόσα θα ᾽ναι να βρεις κι απ᾽ άντρες και γυναίκες
όσα πουθενά αλλού ποτέ σου απ᾽ άλλους θα ᾽χες.
Μα έτσι και συ μη σπείρεις σε δικούς μου τόπους
ζιζάνια φονικά, που τα σπλάχνα ρημάζουν
860 των νέων και με χωρίς κρασί τους ξεφρενώνουν,
μηδέ φωτιές μες στου λαού μου συδαυλίζεις,
σαν να ᾽ν᾽ κοκόρια, τις καρδιές κι αμάχη στήσεις,
που άγρια να πολεμούν αδέρφια με τ᾽ αδέρφια·
με τους απ᾽ έξω ας είν᾽ ο πόλεμος, που νά τος,
έρχετ᾽ ως που να πεις και τον τρανό της δόξας
έρωτ᾽ ανάβει, κι όχι να μου λες για μάχες
που στις αυλές τα σπιτικά τα ορνίθια στήνουν.
Λοιπόν τέτοια να βρεις, αν θες, μπορεί από μένα:
να ᾽χεις μαζί μου αυτή την άγια χώρα, μ᾽ όσες
θα σου πρέπουν τιμές για όσα καλά της κάμεις.

Μπορεί ένας ναρκισσιστής να νιώσει αγάπη για τον σύντροφό του;

Ένας άνθρωπος που αγαπά ένα ναρκισσιστή βασανίζεται διαρκώς από ένα επίμονο ερώτημα: «Με αγαπά;», «Με εκτιμά;». Νιώθει κομμένος στα δύο, ανάμεσα στην αγάπη και τον πόνο. Ανάμεσα στο «να μείνω» ή «να φύγω». Κάποιοι ορκίζονται ότι έχουν αγαπηθεί, και κάποιο άλλοι είναι πεπεισμένοι ότι δεν τα κατάφεραν. Είναι μία περίπλοκη κατάσταση, καθώς κάποιες φορές αισθάνονται ότι έχουν απέναντί τους ένα άτομο που τους νοιάζεται και του οποίου η παρέα είναι απολαυστική, ενώ κάποιες άλλες αυτό το άτομο δίνει τη θέση του σε έναν σύντροφο που τους κάνει να νιώθουν ασήμαντοι και ανεπαρκής. Οι ναρκισσιστές ισχυρίζονται ότι αγαπούν την οικογένειά τους και τους συντρόφους τους, λένε όμως την αλήθεια;

Πώς αγαπά ένας ναρκισσιστής;
Οι ναρκισσιστές είναι πιθανό να δείξουν πάθος στα πρώτα βήματα μίας σχέσης. Ωστόσο, σύμφωνα με τον αναλυτή Robert Johnson, είναι εκείνο το είδος του πάθους «που κατευθύνεται πάντοτε στις δικές τους προβολές, στις δικές τους  προσδοκίες και φαντασιώσεις. Δεν είναι η αγάπη προς ένα άλλο άτομο, αλλά προς τον εαυτού τους». Σκοπός του ναρκισσιστή είναι μέσα από αυτές τις σχέσεις να ενισχύσει το Εγώ του και την αυτοπεποίθησή του και να πάρει ευχαρίστηση χωρίς καμία δέσμευση. Επιπλέον, αξιολογούν αυτές τις σχέσεις ως μία μορφή συναλλαγής.

Είναι ενεργητικοί, παθιασμένοι ενώ έχουν υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Αυτά τα χαρακτηριστικά τους βοηθούν να γοητεύουν τους ανθρώπους γύρω τους και να κερδίζουν την αγάπη και τον θαυμασμό τους. Από την άλλη, η κοινωνικότητά τούς επιτρέπει να αφήσουν μία καλή πρώτη εντύπωση. Μπορούν επίσης να αποπλανήσουν το «θήραμά» τους με τη γενναιοδωρία, τις κολακείες, το σεξ, τον ρομαντισμό και τις υποσχέσεις παντοτινής αγάπης.

Ωστόσο, οι  ναρκισσιστές χάνουν το ενδιαφέρον τους, καθώς η προσδοκία της οικειότητας αυξάνεται ή όταν θεωρήσουν ότι έχουν κερδίσει το παιχνίδι που έστησαν. Οι περισσότεροι αδυνατούν να διατηρήσουν μία σχέση για διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών. Θέτουν ως προτεραιότητα στην εξουσία έναντι της οικειότητας και δεν θέλουν σε καμία περίπτωση να νιώσουν αδυναμία. Η προσέγγισή τούς επιτρέπει να λάβουν την επιβεβαίωση που επιζητούν, αλλά τους αφήνει ελεύθερους να φλερτάρουν και να παίξουν με πολλούς εραστές ή ερωμένες ταυτόχρονα.

Επιπλέον, οι ναρκισσιστές μπορούν να αναπτύξουν θετικά συναισθήματα προς τον σύντροφό τους, τα οποία όμως βασίζονται περισσότερο στη φιλία και τα κοινά ενδιαφέροντα. Αν κάποια στιγμή στη ζωή τους παντρευτούν, δεν έχουν καμία διάθεση να διατηρήσουν τη ρομαντική μάσκα που φορούσαν στην αρχή της σχέσης , ενώ αναπτύσσουν αμυντικές συμπεριφορές για να αποφύγουν την εγγύτητα. Γίνονται ψυχροί, επικριτικοί και άγριοι, ειδικά όταν αμφισβητούνται ή όταν δεν γίνεται το δικό τους. Είναι πιθανό να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τα θέλω  του συντρόφου  τους μόνο όταν το Εγώ τους είναι ικανοποιημένο. Αφού υποτιμήσουν τον σύντροφό τους, θα αναζητήσουν αλλού την επιβεβαίωση.

Οι προκλήσεις για έναν ναρκισσιστή
Η πραγματική αγάπη δεν είναι ένα ειδύλλιο. Για τον Αριστοτέλη, είναι το «να θες το καλό του άλλου». Ο Nathaniel Branden υποστήριξε  ότι «για να αγαπήσεις  ένα ανθρώπινο ον, θα πρέπει να γνωρίσεις και να αγαπήσεις  το άτομο του». Είναι μια ένωση δύο ατόμων, η οποία προϋποθέτει ότι βλέπουμε τον άλλον ως κάτι ξεχωριστό από τους εαυτούς μας. Περαιτέρω, στο βιβλίο  «Η Τέχνη της Αγάπης», ο Erich Fromm τόνισε ότι η αγάπη συνεπάγεται γνώση, ευθύνη και δέσμευση. Πρέπει να έχουμε κίνητρα να γνωρίζουμε τις επιθυμίες, τις ανάγκες και τα συναισθήματα του άλλου και να παρέχουμε ενθάρρυνση και υποστήριξη. Παίρνουμε ευχαρίστηση από  ευτυχία του άλλου και προσπαθούμε να μην τον  βλάψουμε με κανέναν τρόπο.

Όταν αγαπάμε, ενδιαφερόμαστε πραγματικά για τη ζωή και την εξέλιξη του συντρόφου μας. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε τις εμπειρίες του και την άποψη του για τη ζωή, ακόμη κι αν διαφέρει από τη δική μας. Βέβαια, οι ναρκισσιστές δεν έχουν κίνητρο να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τους άλλους.

Οι ναρκισσιστές δεν μπορούν να δείξουν συμπόνια . Είναι απρόθυμοι να αναγνωρίσουν ή να ταυτιστούν με τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων. Η έρευνα έχει δείξει ότι παρουσιάζουν δομικές  ανωμαλίες στις περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με ενσυναίσθηση. Συνεπώς, η ικανότητά τους να κατανοούν, να φροντίζουν και να στέκονται δίπλα σε κάποιον που το έχει ανάγκη είναι εξαιρετικά ανεπαρκής.

Ανάμεσα στους ναρκισσιστές και την αγάπη μπαίνουν πολλά εμπόδια. Πρώτον, δεν μπορούν να δουν ούτε τον εαυτό τους ούτε τους γύρω τους καθαρά. Δεύτερον, αντιλαμβάνονται τους άλλους ανθρώπους ως προέκταση του εαυτού τους και όχι ως ξεχωριστά άτομα με διαφορετικές ανάγκες, επιθυμίες και αισθήματα. Τρίτον, υπερεκτιμούν τη δική τους ενσυναίσθηση. Τέταρτον, οι άμυνες τους στρεβλώνουν τις αντιλήψεις και τις αλληλεπιδράσεις τους με τους άλλους.

Θα απομακρυνθούν από τη σχέση όταν τα όρια της εγγύτητας ξεπερνιούνται, σύμφωνα με τα δικά τους δεδομένα, θα προβάλλουν στους άλλους τις ανεπιθύμητες και αρνητικές πτυχές του δικού τους εαυτού και θα χρησιμοποιήσουν την άρνηση  και τη ναρκισσιστική κακοποίηση, συμπεριλαμβανομένης της ενοχοποίησης, της περιφρόνησης, της επίκρισης, της επιθετικότητας. Οι τελειομανείς ναρκισσιστές χωρίς οίκτο θα υποτιμήσουν τους άλλους και θα προσπαθήσουν να τους καταστρέψουν με σκοπό να διατηρήσουν την ψευδαίσθηση της τελειότητάς τους.

Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά μειώνουν  την ικανότητα των ναρκισσιστών να μπουν και να κατανοήσουν την πραγματικότητα ενός άλλου ανθρώπου ή ακόμη και την αγάπη που μπορεί να δείξει αυτό το άτομο προς αυτούς. Στην πραγματικότητα, η ναρκισσιστική συναισθηματική νοημοσύνη τους βοηθά να χειραγωγούν και να εκμεταλλεύονται τους άλλους για να πάρουν αυτό που θέλουν, ενώ η μειωμένη συναισθηματική ενσυναίσθηση τους καθιστά ανίκανους να αντιληφθούν τον πόνο που προκαλούν.

Συμπερασματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι…
Οι άνθρωποι που αγαπούν τους ναρκισσιστές είναι μάλλον αδύνατο να πάρουν αγάπη από εκείνους. Οι ναρκισσιστές δεν είναι ανίκανοι να αισθανθούν ή να κατανοήσουν τα συναισθήματα των άλλων. Το πρόβλημα τους τις περισσότερες φορές σχετίζεται με κάποιο παιδικό τραύμα ή κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα που τους εμποδίζει να νιώσουν στοργή για κάποιο άλλο άτομο.

Εξιδανίκευση και Υποτίμηση

Η επιθυμία των μικρών παιδιών, να πιστεύουν ότι τα άτομα που κυβερνούν τον κόσμο είναι από τη φύση τους πιο σοφά και πιο ισχυρά από τους συνηθισμένους ανθρώπους που πέφτουν σε σφάλματα, επιβιώνει στους περισσότερους από εμάς και σε μεγαλύτερη ηλικία.

Όλοι μας εξιδανικεύουμε. Κουβαλούμε υπολείμματα της ανάγκης μας να αποδώσουμε ιδιαίτερη αξία και δύναμη σε άτομα από τα οποία εξαρτιόμαστε συναισθηματικά.   

Η φυσιολογική εξιδανίκευση είναι ένα ουσιαστικό μέρος της ώριμης αγάπης.

Επιπλέον, η τάση μας, που αναπτύσσεται στην πορεία του χρόνου, για απόρριψη ή υποτίμηση των ανθρώπων με τους οποίους είχαμε συναισθηματική σχέση ως παιδιά φαίνεται ότι αποτελεί ένα φυσιολογικό και σημαντικό βήμα της διεργασίας αποχωρισμού-εξατομίκευσης.

Κανένας δεκαοκτάχρονος που εγκαταλείπει με τη θέλησή του το σπίτι του δεν αισθάνεται ότι το μέρος που αφήνει είναι καλύτερο από το μέρος στο οποίο σκοπεύει να πάει.

Σε μερικά άτομα όμως η ανάγκη της εξιδανίκευσης φαίνεται ότι δεν διαφοροποιείται και πολύ από τη μορφή που είχε στη βρεφική τους ηλικία. Μέσω της ψυχολογικής συγχώνευσης με αυτό το υπέροχο Άλλο θα είναι ασφαλείς.

Επιπλέον, ελπίζουν να απαλλαγούν από τη ντροπή. Απόρροια της εξιδανίκευσης και της πεποίθησης για την τελειότητα του άλλου είναι ότι το άτομο δεν ανέχεται τις δικές του ατέλειες.

Η λαχτάρα του βρέφους για την παντοδύναμη τροφό του συνήθως εμφανίζεται και στις θρησκευτικές πεποιθήσεις των ανθρώπων.

Με πιο προβληματικό τρόπο συναντάται στην επιμονή ενός ατόμου ότι ο ερωτικός του σύντροφος είναι τέλειος, ή στην πεποίθησή του ότι ο προσωπικός του γκουρού είναι αλάθητος, ότι το σχολείο του είναι το καλύτερο, ότι το γούστο του είναι ακαταμάχητο, ότι η κυβέρνηση της χώρας του δεν είναι δυνατόν να κάνει σφάλματα, καθώς και σε άλλες συναφείς αυταπάτες.

Σε γενικές γραμμές, όσο πιο εξαρτημένο είναι ή αισθάνεται ότι είναι ένα άτομο, τόσο πιο ισχυρός είναι ο πειρασμός της εξιδανίκευσης των άλλων.

Όσο περισσότερο εξιδανικεύεται ένα άτομο / αντικείμενο, τόσο πιο ραγδαία θα είναι η υποτίμηση η οποία τελικά θα του συμβεί.

Στην καθημερινή ζωή διαπιστώνουμε τέτοιες αναλογίες στο μίσος και στην οργή που στρέφονται ενάντια σε όσους φαίνονται να υπόσχονται πολλά και στη συνέχεια απέτυχαν να εκπληρώσουν τις προσδοκίες των γύρω τους.

Ερωτικός σύντροφος – Η ενσάρκωση ενός ασυνείδητου πόθου

Στις αρχές του 1907 ο Φρόιντ δημοσιεύει μία ανάλυση που έγραψε ο ίδιος πάνω στο μυθιστόρημα του Βίλχελμ Γιένσεν «Γκραντίβα – Μία Πομπηιανή Φαντασία» και, την οποία ονόμασε «Το Παραλήρημα και τα Όνειρα στην Γκραντίβα του Β. Γιένσεν».

 

Το μυθιστόρημα πραγματεύεται την ιστορία ενός νεαρού αρχαιολόγου, ο οποίος ερωτεύεται ένα αρχαίο αγαλματίδιο, το οποίο αναπαριστά μία νεαρή κοπέλα, μάλλον ελληνικής προέλευσης. Η φαντασία του φτάνει σε τέτοιο σημείο, όπου αρχίζει να πιστεύει πως η κοπέλα ήταν αληθινό πρόσωπο, ελληνικής καταγωγής, γόνος αριστοκρατικής οικογένειας, με πατέρα Πατρίκιο, η οποία έζησε στην Πομπηία και πέθανε μέσα στην πύρινη λέλαπα του ηφαιστείου Βεζούβιου, το οποίο εκρήγνηκε το 79 μχ. Συνεπαρμένος από την ιστορία αυτή, την οποία ο ίδιος δημιούργησε μέσα στο μυαλό του, χάνει κάθε ενδιαφέρον για την παρούσα ζωή του και αποφασίζει να ταξιδέψει στην Πομπηία, με σκοπό να ανακαλύψει κάποια σημάδια, τα οποία άφησε η Γκραντίβα στο πέρασμά της.

 

Έχουμε μεγαλώσει με την πεποίθηση, πως οι πράξεις, σκέψεις και συναισθήματά μας είναι προϊόντα της ελεύθερής μας βούλησης. Παρ’ όλ' αυτα, όπως ο ίδιος ο Φρόιντ μας διδάσκει – «είναι καθημερινό φαινόμενο, ακόμη και υγιή άτομα να απατώνται για τα κίνητρα των πράξεών τους και να το συνειδητοποιούν πολύ αργότερα, όταν η αντίφαση μεταξύ διαφορετικών συναισθημάτων μέσα τους, τούς δείξει την αιτιολογική σχέση του σφάλματός τους. Η απωθημένη παρόρμηση είναι αρκετά δυνατή για να μπορέσει να εκδικηθεί της κατασταλτικής της δυναμης, μέσω ενός συναισθήματος μη ικανοποίησης και ανημπορίας».

 

Ο Ρόμπιν Σκίννερ, στο βιβλίο του «Η οικογένεια και πώς να επιβιώσουμε μέσα σ’ αυτήν», παραθέτει ένα πείραμα (μελέτη των οικογενειακών συστημάτων), όπου μία ομάδα ατόμων, άγνωστων μεταξύ τους, επιλέγουν από ένα σύντροφο, ο οποίος είτε τους θυμίζει κάποιο μέλος της οικογένειάς τους, είτε τους εμπνέει τη σιγουριά πως θα μπορούσε να γεμίσει το «κενό» που βρίσκεται μέσα τους. Όταν μαζευτούν σε ζευγάρια, αρχίζουν να συζητούν μεταξύ τους, για το ποιοί θα μπορούσαν να είναι οι πιθανοί λόγοι και κίνητρα για αυτή την επιλογή και όχι για κάποια άλλη, συγκρίνοντας τις οικογένειές τους. Μετά το κάθε ζευγάρι επιλέγει κάποιο άλλο ζευγάρι και το κάθε μέλος της τετραμελούς ομάδας ταυτίζεται με ένα οικογενειακό ρόλο. Στο τέλος συζητάνε μεταξύ τους για τα κίνητρα του καθενός να επιλέξει τον οικογενειακό ρόλο που επέλεξε μέσα στην ομάδα, σε σχέση πάντοτε με τις δικές τους οικογένειες. Αυτό που ανακάλυψαν, ήταν πως υπήρχαν κάποια κοινά χαρακτηριστικά μεταξύ των οικογενειών – είτε στον τρόπο έκφρασης κάποιων συναισθημάτων, είτε στη γενικότερη φύση των σχέσεων μεταξύ κάποιων μελών της οικογενείας, είτε στις προσδοκίες που είχαν οι γονείς τους προς αυτούς, είτε στη θέση που είχε το κάθε μέλος μέσα στην οικογένεια, είτε σε κάποια σημαντική απώλεια ή αλλαγή κτλ. Στο μεταξύ, ύπηρχαν μερικά άτομα, τα οποία δεν είχαν επιλεγεί ή επιλέξει κανένα. Όταν τους ζητήθηκε να μιλήσουν για τις δικές τους οικογένειες, ανακάλυψαν πως όλοι τους, είτε μεγάλωσαν σε ορφανοτροφεία, είτε σε ξένες οικογένειες, είτε ήταν υιοθετημένοι, είτε βίωσαν με έντονο τρόπο στην πρώιμη παιδική τους ηλικία την απόρριψη.

 

Η ψυχολογία και σε μεγαλύτερο βαθμό η ψυχανάλυση, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην υποκειμενική πραγματικότητα, παρά στην αντικειμενική. Οι ερωτικές σχέσεις υπάρχουν ως κοινωνικό φαινομένο, το οποίο λίγο ή πολύ όλοι μας έχουμε βιώσει. Εντούτοις, αυτό που μας ενδιαφέρει περισσότερο απ΄ οτιδήποτε άλλο, είναι ο τρόπος με τον οποίο το κάθε συγκεκριμένο άτομο βιώνει το αίσθημα του έρωτα. Αντικείμενο της έρευνάς μας είναι οι προσδοκίες, πόθοι, επιθυμίες, φαντασιώσεις, όλοι εκείνοι οι παράγοντες οι οποίοι διαμορφώνουν και χαρακτηρίζουν την ατομικότητα του καθενός μέσα στις σχέσεις του με τους άλλους και οι οποίοι είναι προϊόντα της πρoσωπικής του ιστορίας.

 

Η προσωπική αλήθεια του καθενός, διαμορφώνεται μέσα από τις προσωπικές του εμπειρίες. Η α-λήθεια, δηλαδή η αλησμόνητη λήθη, απαιτεί την αναγνώρισή της. Επιζητεί κάποιο δυνατό τρόπο έκφρασής της, μέσω της ανάδυσής της στο συνειδητό πεδίο του μυαλού μας. Παρ’ όλα αυτά, λόγω του ότι η αλήθεια είναι πάντοτε φορτισμένη με έντονα συναισθήματα, τα οποία το άτομο πολλές φορές δεν μπορεί να χειριστεί, η συνείδηση τα απωθεί στο ασυνείδητο πεδίο του ψυχισμού του. Ο ψυχισμός, όμως, στην ολότητά του, έχει τη δική του δυναμική, ό,τι προϋπάρχει ή εισχωρεί μέσα του, συνεχίζει να λειτουργεί, ανεξαρτήτως αν βρίσκεται στο συνειδητό ή ασυνείδητο πεδίο του. Το γεγονός αυτό, παρουσιάζεται ως πρόβλημα για το συνειδητό, το οποίο στην προσπάθειά του  να κρατήσει την αλήθεια στο χώρο του ασυνειδήτου, καταναλώνει μεγάλες ποσότητες ψυχικής ενέργειας. Γι΄ αυτόν τον λόγο, τα δύο πεδία «βρίσκουν» μία συμβιβαστική λύση, χρησιμοποιόντας δύο βασικούς μηχανισμούς: την μετάθεση και την συμπύκνωση.

 

Μετάθεση, είναι η διοχέτευση του ασυνείδητου υλικού σε διαφορετική, από την πρωταρχική του κατεύθυνση, ή σε διαφορετικό από το πρωταρχικό του αντικείμενο. Η μετάθεση πραγματοποιείται μέσω αντικατάστασης ενός στοιχείου με κάποιο άλλο, ή μέσω ανταλλαγής των λεκτικών μορφών των δύο στοιχείων. Όπως ανέφερα και πιο πάνω, οι άνθρωποι τείνουν να κοινωνικοποιούνται με άτομα, τα οποία φέρουν κάποια κοινά ή αντίθετα χαρακτηριστικά με οικία τους πρόσωπα. Ο λόγος έγκειται στο εξής γεγονός – αφού δεν μπορώ να έχω το άτομο που τόσο πολύ αγάπησα, τότε θα βρώ κάποιο που να του μοιάζει. Από την άλλη όμως, αν ο ψυχικός πόνος ήταν τόσο δυνατός που η αγάπη μετατράπηκε σε μίσος, τότε μπορεί να ψάχνω κάποιο άτομο με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από το προηγούμενο, λές και με αυτό τον τρόπο θα αποτρέψω κάποια παρόμοια, μελλοντική κατάληξη της σχέσης μου.

 

Συμπύκνωση, είναι η χρησιμοποίηση ενός αντικειμένου, με διττή η πολλαπλή σημασία. Μία παράσταση ή ένα αντικείμενο, μπορούν να συμπυκνωθούν με διάφορους τρόπους, όπως για παράδειγμα μέσω παράληψης κάποιου στοιχείου τους, μέσω συγχώνευσής τους με άλλες παραστάσεις ή αντικείμενα ή μέσω κάποιου νεολογισμού.

 

Στην ψυχανάλυση υπάρχει επίσης ο όρος μετουσίωση. Η μετουσίωση είναι η μετατροπή της ουσίας ενός πράγματος σε κάτι άλλο. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται λόγος για ασυνείδητο υλικό, το οποίο πολλές φορές λόγω του περιεχομένου και της φύσης του, αναγκαζόμαστε να το διοχετεύσουμε σε κοινωνικά αποδεκτές ενασχολήσεις, ακριβώς λόγω των περιορισμών που η ίδια η κοινωνία μας επιβάλλει.

 

Στόχος και των τριών μηχανισμών είναι η ικανοποίηση του ασυνείδητου υλικού, έστω και με κάποιο υποκατάστατο αντικείμενο ή έμμεσο τρόπο.

 

Η τέχνη είναι η προσωποποίηση της μετουσίωσης. Είναι ο χώρος όπου μεταθέτουμε όλες μας τις επιθυμίες, δίνοντας τους καλλιτεχνική μορφή. Τα όνειρα είναι ένας άλλος τρόπος ικανοποίησης των ασυνείδητων επιθυμιών μας. Οι μηχανισμοί που χρησιμοποιούνται όπως στην τέχνη, έτσι και στα όνειρα, με σκοπό την ικανοποίηση του ασυνείδητου υλικού, είναι η μετάθεση και η συμπύκνωση. Απ΄ αυτή την άποψη, ένα έργο τέχνης, δεν είναι λιγότερο αληθινό, από μία πραγματική ιστορία πάθους, ακριβώς γι΄ αυτό τον λόγο. Ο καλλιτέχνης, προβάλλει πάνω στο έργο του τον εσωτερικό του κόσμο και μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τον τρόπο, με τον οποίο ο ίδιος αντιλαμβάνεται και βιώνει το ερωτικό πάθος.

 

Η ερωτική συνάντηση, είτε αυτή είναι μυθιστορηματική, είτε είναι πραγματική, πραγματοποιείται στη σφαίρα του φαντασιακού. Ο ένας ταυτίζεται με τις προσδοκίες του άλλου. Αυτό που τους ενώνει είναι οι προσδοκίες που έχει ο ένας για τον άλλο. Δηλαδή, υπάρχει μία αμφίδρομη σχέση φαντασιακής προβολής, ή αν θέλετε αμφίδρομης προβολικής ταύτισης, όπου και τα δύο άτομα φέρουν μέσα τους από τη μιά μεριά τις προσδοκίες τους και, από την άλλη κάποια προδιάθεση να ταυτιστούν με τις προσδοκίες του άλλου. Όταν το μυστήριο που κρύβεται πίσω από το πρόσωπο του ερωτικού συντρόφου και, το οποίο τροφοδοτεί τη φαντασία και τις προσδοκίες, διαλευκανθεί, τότε ξαφνικά βρισκόμαστε ενώπιον κάποιου άγνωστου, ακόμη και ανεπιθύμητου προσώπου. Αυτό που ερωτευόμαστε δεν είναι το άτομο, αλλά την εικόνα που προβάλλουμε πάνω σ’ αυτό, βάσει των δικών μας προσωπικών βιωμάτων και εν συνεχεία προσδοκιών. «Μία επιτυχημένη και ευτυχής σχέση, λέει η Μέλανι Κλάιν, έγκειται στο βαθμό σύγκλισης μεταξύ του ασυνειδήτου των δύο συντρόφων».

 

Όπως γράφει ο Έριχ Φρόμ, στο βιβλίο του «Η Τέχνη της Αγάπης», «ο έρωτας είναι εκείνη η έλξη που βιώνουμε μέσα μας προς πλήρη συγχώνευση με κάποιο άλλο άτομο. Αυτό το εκρηκτικό βίωμα ερωτικού πάθους με κάποιο άτομο οδηγεί προς μια ξαφνική κατεδάφιση των υφιστάμενων φραγμών που υπάρχουν μεταξύ των δύο συντρόφων, ξένων μέχρι τώρα ο ένας για τον άλλο. Όταν όλοι οι φραγμοί μεταξύ των δύο συντρόφων κατεδαφιστούν, τότε χάνεται η κάθε πιθανή δυνατότητα για την επίτευξη κάποιας άλλης ξαφνικής εγγύτητας με τον ερωτικό σύντροφο.»

 

Ο Χοσέ Ορτέγκα Υ Γκασέτ, στο βιβλίο του «Μελέτες για τον έρωτα», γράφει «ο έρωτας είναι μία παθιασμένη συγκέντρωση της προσοχής μας πάνω σε κάποιο συγκεκριμένο άτομο. Όλος ο υπόλοιπος κόσμος και πράγματα σταδιακά αντικαθιστούνται μέσα στη συνείδηση του ερωτευμένου μόνο από ένα άτομο. Όπου κι αν βρίσκεται ο ερωτευμένος, ό,τι κι αν βρίσκεται μπροστά στο πεδίο όρασής του, η προσοχή του θα έλκεται συνεχώς από το ερωτικό του αντικείμενο. Η κάθε του προσπάθεια να μετατοπίσει την προσοχή του σε κάθε τι άλλο, θα αποβαίνει μοιραία. Τα όρια της συνείδησης στενεύουν σε τέτοιο βαθμό, που πλέον δεν υπάρχουν περιθώρια για περισσότερα από ένα αντικείμενα. Ο Πλάτωνας ονομάζει αυτή την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση, «Θεία Μανία».

Sex: O φόβος της συναισθηµατικής εγγύτητας

Ποιος είναι ο λόγος που πολλοί άνθρωποι συναντούν δυσκολίες στη σεξουαλική τους ζωή; «Γιατί δεν μπορώ να νιώσω ευχαρίστηση;», «Γιατί δεν έχω επιθυμία πιο συχνά;», «Γιατί δεν απολαμβάνω τη σεξουαλική πράξη;», «Γιατί οι άλλοι χαίρονται περισσότερο το σεξ;»... Αυτά είναι κάποια από τα πολλά ερωτήματα που απασχολούν σημαντικό ποσοστό ανθρώπων και τα οποία επηρεάζουν σημαντικά την αυτοεκτίμηση και την ποιότητα ζωής τους.

Οι λύσεις που επιδιώκονται στις περισσότερες περιπτώσεις είναι συνήθως βιαστικές ή κινούνται στα πλαίσια στερεοτύπων, όπως είναι, για παράδειγμα, η βελτίωση της εξωτερικής εμφάνισης, η χρήση διαφόρων μεθόδων αναζωογόνησης κατά τη σεξουαλική πράξη, η συχνή εναλλαγή ερωτικών συντρόφων...

Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζεται η άποψη ότι ένας βασικός λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι οι άμεσα εμπλεκόμενοι φοβούνται να έρθουν πιο κοντά σε συναισθηματικό επίπεδο και αυτή η αδυναμία εγγύτητας «χαλάει» και επηρεάζει άμεσα και με σημαντικό τρόπο την ποιότητα της ερωτικής πράξης.

Ο φόβος της συναισθηματικής εγγύτητας αφορά επίσης τον τρόπο με τον οποίο κάθε άνθρωπος «αφήνεται» γενικότερα σε πολλά πράγματα στη ζωή του, και αφορά επίσης και τον τρόπο με τον οποίο κανείς σχετίζεται με το σώμα του και αφήνεται στα αισθητηριακά ερεθίσματα. Ο τρόπος με τον οποίο κάθε άνθρωπος δίνεται και δίνει συναισθηματικά αποτελεί μια διαφορετική τοποθέτηση ζωής και έναν διαφορετικό τρόπο σεξουαλικής έκφρασης.

Ας εξετάσουμε όμως τους τρόπους με τους οποίους μπορεί κανείς να δημιουργήσει μια «συναισθηματική απόσταση» κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής και πώς αυτή εκδηλώνεται:

-ξαφνική αίσθηση «παγώματος»

-απώλεια ερωτικής επιθυμίας

-αίσθηση ότι «δεν είμαι εκεί» ή ότι «δεν είμαι ολόκληρος/ η εκεί»

-προσποίηση συμμετοχής

-τάση φυγής από τη σεξουαλική επαφή

-επιθετικότητα προς το/ τη σύντροφο

-παρατήρηση/ παρατηρητής της σεξουαλικής πράξης

-μη ολοκλήρωση της σεξουαλικής πράξης

-αίσθηση ανικανοποίητου

-σεξουαλική αποστροφή

Εκδήλωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας

Ο φόβος της συναισθηματικής εγγύτητας μπορεί εν δυνάμει να οδηγήσει και στην εκδήλωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής. Για να το κατανοήσουμε αυτό καλύτερα, μπορούμε να φανταστούμε την εικόνα ενός ανθρώπου που ενώ ετοιμάζεται να μπει στην κατάσταση διέγερσης της σεξουαλικής επαφής, η οποία αποτελεί αναμφισβήτητα ένα άνοιγμα σε συναισθηματικό και σωματικό επίπεδο, εκείνος μπαίνει εξαιρετικά φοβισμένος με σκοπό να αμυνθεί σε μια απειλή. Η αντιφατική αυτή συναισθηματική κατάσταση είναι φυσικό να δημιουργήσει προβλήματα και, τελικά, την εκδήλωση σεξουαλικής δυσλειτουργίας.

«Ήταν μόνο σεξ...»

Πολλές φορές οι άνθρωποι καταλήγουν να εκλογικεύουν το φόβο τους αντί να προσπαθούν να επιλύουν τα πραγματικά αίτια στις δυσκολίες που συναντούν. Έτσι, λοιπόν, στο πλαίσιο αυτό, θα ακούσουμε συχνά ανθρώπους να λένε για μια ερωτική τους εμπειρία ότι «ήταν μόνο σεξ...», σαν να μπορεί πραγματικά να διαχωριστεί το σεξ από το συναίσθημα. Η τοποθέτηση αυτή αποτελεί πράγματι μια άμυνα στο μπλοκάρισμα που το ίδιο το άτομο νιώθει στη σύνδεση συναισθήματος και σεξουαλικής δραστηριότητας.

Η ανθρώπινη σεξουαλικότητα και η έκφρασή της αποτελούν τη βασικότερη διάσταση της προσωπικότητας του ανθρώπου. Όταν όμως όλα αυτά μας φοβίζουν, αρχίζουμε αμυντικά να τα διασπούμε σε κομμάτια και να θεωρούμε ότι μπορεί η σεξουαλική δραστηριότητα να είναι μια απλή μηχανική πράξη στην οποία κανείς εκτονώνεται σωματικά και τίποτα περισσότερο. Σε αυτή την περίπτωση λοιπόν δεν θα ταίριαζε τόσο η φράση «ήταν μόνο σεξ...», όσο «ήταν μόνο μια άμυνα...».

Η συναισθηματική εγγύτητα

Με τον όρο «συναισθηματική εγγύτητα» εννοούμε περισσότερο την ικανότητα ενός ατόμου να επικοινωνεί συναισθηματικά με τους άλλους ανθρώπους.

Από τη στιγμή που ερχόμαστε στον κόσμο αναπτύσσουμε αυτή την ικανότητα μέσα από τον τρόπο που τη γνωρίσαμε στις πρώτες βασικές σχέσεις της ζωής μας. Αν αυτές δεν αποδειχθούν ικανοποιητικές, εγείρονται άμυνες οι οποίες διαμορφώνουν τη συναισθηματική μας έκφραση. Οι άμυνες αυτές, στη συνέχεια της ζωής μας, όταν ξαναπροσπαθήσουμε να δημιουργήσουμε μια οικεία σχέση «εγείρονται» εμποδίζοντάς μας να προσεγγίσουμε συναισθηματικά τους άλλους.

Παράλληλα, οι άμυνες στη συναισθηματική έκφραση προσδίδουν και σημαντικά αρνητικά στοιχεία στην εικόνα που διαμορφώνουμε για τον εαυτό μας, για το σώμα μας. Ο φόβος της μοναξιάς, της εγκατάλειψης, της απόρριψης μας επηρεάζουν σημαντικά. Τα συναισθήματα που μπορεί να νιώθουμε συνοδεύονται και από όλους αυτούς τους φόβους που μπορούν εύκολα να μπλοκάρουν τη σεξουαλική μας έκφραση και επικοινωνία. Η σεξουαλική επαφή αποτελεί βέβαια το «πιο κοντά» που μπορεί να βρεθεί κανείς με έναν άλλο άνθρωπο και γι' αυτό οι δυσκολίες εκεί μεγεθύνονται.

Στις σημερινές κοινωνίες παράλληλα επικρατεί έντονα μια τάση επικέντρωσης στον «εαυτό», το ναρκισσισμό. Ασχολούμαστε περισσότερο με τον εαυτό μας με αποτέλεσμα να μην αλληλοεπιδρούμε ουσιαστικά με το άλλο φύλο. Η τάση αυτή φυσικά αντανακλάται άμεσα και στη σεξουαλική επαφή, η οποία έτσι μοιάζει να είναι περισσότερο μια αναμέτρηση με τον ίδιο μας τον εαυτό και την εικόνα μας.

Η σεξουαλική επαφή που γίνεται για ναρκισσιστικούς λόγους μοιάζει σαν να έχουμε τοποθετήσει έναν καθρέφτη μπροστά μας και παρατηρούμε και θαυμάζουμε τον εαυτό μας σχετικά με τις αποδόσεις του. Με άλλα λόγια, σε μια τέτοια σεξουαλική συνεύρεση δεν εμπεριέχουμε τον άλλον, δεν επικοινωνούμε και, ουσιαστικά, δεν ενδιαφερόμαστε για τον άλλον. Είμαστε απλώς εκεί για τον εαυτό μας και τις σεξουαλικές αποδόσεις μας.

Σε ένα τέτοιο κοινωνικό και ψυχολογικό πλαίσιο δεν θα μπορούσε παρά να προκύψει και αυτή η τόσο αμυντική συμπεριφορά που έχει επικρατήσει, αυτή της αναζήτησης συντρόφου μέσω διαδικτύου, η οποία τείνει να θεωρείται και πολύ φυσική. Η συμπεριφορά αυτή όμως πράγματι ταιριάζει στην αδυναμία ή το φόβο που υπάρχει στους ανθρώπους για συναισθηματική εγγύτητα. Πράγματι, οι γνωριμίες μέσω διαδικτύου προσφέρουν τη δυνατότητα συναισθηματικής αποστασιοποίησης.

Με άλλα λόγια δίνουν τη δυνατότητα σε κάποιον να συνομιλεί με άλλους ανθρώπους τοποθετώντας ένα διαχωριστικό ασφαλείας ανάμεσα σε εκείνον και τον άλλον. Συχνά ακούγεται ότι αυτή η διαδικασία δεν διαφέρει από το να γνωρίζει κανείς κάποιον από κοντά. Αυτό βέβαια δεν ισχύει, το πρόβλημα όμως έγκειται όταν κανείς δεν μπορεί να αντιληφθεί τη διαφορά...

Πώς θα μπορούσαμε λοιπόν να τοποθετηθούμε πιο ορθά απέναντι σε αυτά τα ζητήματα;

Ένα βασικό στοιχείο στο οποίο πρέπει να σταθούμε είναι το να μη θεωρούμε το σεξ ως κάτι ξεχωριστό, ένα διαφορετικό τομέα της ζωής στον οποίο μπορούμε να συμμετέχουμε χωρίς συναίσθημα, με άλλο πρόσωπο. Αυτό που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής και οι δυσκολίες που προκύπτουν αντανακλούν τις δυσκολίες και τις άμυνες που έχουμε σε ψυχικό επίπεδο και για αυτό θα πρέπει να τους δώσουμε και ιδιαίτερη σημασία.

Τέλος, είναι πολύ σημαντικό -και φαίνεται να μην υπάρχει και άλλη λύση μάλλον- να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Μόνο έτσι μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε τους φόβους και τις αναστολές μας και να μπορέσουμε να τους αλλάξουμε. Μια τέτοια διαδικασία μάς οδηγεί σε μια καλύτερη επικοινωνία με τον εαυτό μας και τους άλλους ανθρώπους γύρω μας, άρα και σε μια καλύτερη σεξουαλική ζωή.

Συμφιλιώνομαι με το παρελθόν, το αποδέχομαι και προχωράω μπροστά

Ακούμε συχνά τη φράση «ξέχασε το παρελθόν και πήγαινε παρακάτω». Το παρελθόν χρησιμοποιείται σε αυτή την περίπτωση ώστε να περιγράψει ένα άσχημο βίωμα ή πληγή που έχει παρέλθει, το οποίο όμως έχει μείνει μέσα μας και συνεχίζει τη βλαπτική του δράση στη ζωή που προσπαθούμε να χτίσουμε τώρα. Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός και έχει διαφορετικές αντοχές και άμυνες, οπότε μία στενάχωρη κατάσταση μπορεί να διαφοροποιείται στο να ξεπεραστεί από τον κάθε άνθρωπο.

Η αλήθεια είναι πως η έκφραση «ξεχνώ το παρελθόν» είναι λανθασμένη. Δεν πρέπει να ξεχάσω κάτι που είναι κομμάτι της ζωής μου, έχει συνδεθεί έστω και παρελθοντικά με εμένα και αποτελεί ένα κεφάλαιο της ιστορίας μου. Πολλές φορές μάλιστα ένα δυσάρεστο βίωμα είναι εκείνο που μας ωθεί να θέλουμε να πετύχουμε και να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας. Η εξέλιξή μας μέσα σε αυτή τη ζωή έρχεται, κυρίως, από δυσάρεστες καταστάσεις, αποτυχίες και συναισθηματικές πληγές, οπότε ένα κομμάτι μας πρέπει να αισθάνεται και ευγνωμοσύνη διότι ξεπέρασε τα όποια εμπόδια που παρουσιάστηκαν στο διάβα του.

Αυτό που πρέπει να λέμε και είναι το σωστό, είναι «πως το παρελθόν είναι ένα κομμάτι της ζωής μου, αλλά δεν θα του επιτρέψω να δηλητηριάσει το τώρα μου, το σήμερα και αυτό που θέλω να γίνω». Αποδέχομαι το παρελθόν μου, αλλά παράλληλα το ακινητοποιώ και του αφαιρώ τη δύναμη να επεμβαίνει στην ευτυχία που προσπαθώ να χτίσω σήμερα.

Δεν είναι επιτρεπτό αλλά ούτε και σωστό να διαγράφουμε κομμάτια της ζωής μας. Και δε μας επιτρέπεται κιόλας. Τα αποδεχόμαστε και αυτό που κρατάμε για να μας τα θυμίζει είναι το αποτύπωμά τους. Αν μάλιστα κάποιος τα έχει ξεπεράσει και έχει συμφιλιωθεί με αυτό δηλαδή έχει περάσει στο στάδιο της αποδοχής, δεν έχει πρόβλημα να μιλάει για ένα παρελθοντικό γεγονός και να το θυμάται.

Το πρόβλημα εμφανίζεται μόνο σε εκείνον ο οποίος δεν έχει αποδεχτεί μία κακή κατάσταση ή τραυματική εμπειρία και εξακολουθεί να πονάει εξαιτίας της. Συμφιλιώνομαι με το παρελθόν, το αποδέχομαι, κρατάω το αποτύπωμα και προχωράω μπροστά δημιουργώντας την ευτυχία μου απροσπέλαστα και άφοβα. Αυτό είναι το πραγματικά σωστό και υγιές.

Η μοναξιά είναι ο δρόμος από τον οποίο το πεπρωμένο θέλει να οδηγήσει τον άνθρωπο στον εαυτό του

Ο Νίτσε έλεγε ότι το περπάτημα μας βοηθάει να κατεβάσουμε ιδέες, να ανακαλύψουμε τον εαυτό μας. Το να χαρίζουμε στον εαυτό μας μια στιγμή μοναξιάς μας επιτρέπει να βάζουμε σε τάξη τις σκέψεις μας, να διερωτόμαστε για τη ζωή, για το τι στ’ αλήθεια θέλουμε. Είναι δική μας στιγμή περισυλλογής, ο δικός μας χώρος για να γινόμαστε δημιουργικοί.

Είναι σημαντικό να φυλάμε ένα τμήμα της μέρας για τον εαυτό μας, όχι απλώς για χουζούρεμα, αλλά για να είμαστε παρόντες εδώ και τώρα, να χαλαρώνουμε και να μη μας βαραίνουν τα γεγονότα. Έχουμε ανάγκη από έναν προσωπικό χώρο για να ξεφεύγουμε από τον θόρυβο και να σκεφτόμαστε, ή για το εντελώς αντίθετο: για να αδειάζουμε το μυαλό μας από τα καθημερινά προβλήματα.

Ο Έκχαρτ Τόλλε μας μιλάει για το πόσο προβληματικός μπορεί να γίνει ο διανοητικός θόρυβος, το να σκεφτόμαστε διαρκώς. Αν ο εγκέφαλος μας βρίσκεται πάντα σε διέγερση, δε θα μπορέσουμε να απολαύσουμε ούτε μια στιγμή ησυχίας ούτε να ζήσουμε εδώ και τώρα. Γι’ αυτό είναι καλό να αποσυνδεόμαστε. Να κάνουμε switch off. Όλα τα άλλα μπορούν να περιμένουν για λίγα λεπτά.

Η απομάκρυνση από τον θόρυβο, έστω και για λίγο, μας ξαναδίνει την ηρεμία και το νόημα της ύπαρξης. Μας δίνει μία κατεύθυνση για να αποσαφηνίσουμε τα σχέδια μας και να ενεργήσουμε με σιγουριά.

Μπορούμε να αναπνέουμε το οξυγόνο της μοναξιάς έξω στη φύση ή σε ένα δωμάτιο του σπιτιού, σε ένα καφέ, οπουδήποτε μπορούμε να σκεφτούμε.

Αυτή είναι η σημασία του να αποσυνδέεσαι για μερικές στιγμές από τον κόσμο και να συνδέεσαι με τον εαυτό σου. Ανακαλύπτεις ότι η μοναξιά είναι θεραπευτική, δημιουργική και απελευθερωτική. Αν κρατάς ένα μικρό κομμάτι της μέρας για σένα, θα πάψεις να νιώθεις χαμένος.

Στη ζήλια, όπως νομίζουν, υπάρχει ακούσιο στοιχείο

Οι άνθρωποι ομολογούν άλλες από τις συμφορές τους εύκολα και άλλες δύσκολα. Έτσι κανείς δεν ομολογεί πως είναι τρελός ή ανόητος, αλλά, αντίθετα, θ’ ακούσεις όλους να λένε “Μακάρι όσο νου έχω τόση τύχη να είχα”. Εύκολα ομολογούν την ντροπαλότητά τους και λένε: “Είμαι λίγο ντροπαλός, τ’ ομολογώ, στα άλλα, όμως, δεν θα βρεις να είμαι μωρός”. Κάποιος δεν ομολογεί εύκολα πως είναι οξύθυμος, δεν ομολογεί καθόλου πως είναι άδικος, φθονερός επίσης καθόλου, όπως και αδιάκριτος· οι περισσότεροι ομολογούν πως είναι ελεήμονες. Ποια είναι, λοιπόν, η αιτία;

Η κυριότερη είναι η απροθυμία για παραδοχή και η σύγχυση σε όλα όσα αφορούν το καλό και το κακό· για άλλους ανθρώπους, όμως, υπάρχουν και άλλες αιτίες, και μπορούμε, να πούμε ότι όλα όσα θεωρούν αισχρά δεν τα ομολογούν καθόλου· φαντάζονται ότι η ντροπαλότητα είναι στοιχείο καλού χαρακτήρα, όπως και ο οίκτος, ενώ η ηλιθιότητα αρμόζει σε δούλους· τα κοινωνικά σφάλματα, επίσης, δεν ομολογούνται καθόλου.

Ο κύριος λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι ομολογούν τα περισσότερα σφάλματα είναι ότι φαντάζονται πως γίνονται ακούσια, όπως η ντροπαλότητα και ο οίκτος. Αν, μάλιστα, κάποιος ομολογεί πως είναι γενικά ακρατής, προσθέτει ως αιτία τον έρωτα, για να συγχωρηθεί, επειδή το σφάλμα του είναι ακούσιο. Την αδικία, όμως, κανείς δεν την θεωρεί ακούσια. Στη ζήλια, όπως νομίζουν, υπάρχει ακούσιο στοιχείο. Γι’ αυτό και την ομολογούν.

Επίκτητος, Διατριβαί Β (Περί ἀνομολογίας)

Καμιά υπόθεση των ανθρώπων δεν αξίζει το ακραίο άγχος

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που συναντάμε σήμερα είναι ότι δεν ξέρουμε να κατεβάζουμε το επίπεδο του στρες και της υπερδραστηριότητας που βιώνουμε. Και, αν καταφέρουμε να έχουμε στη διάθεσή μας μια στιγμή παύσης για μας τους ίδιους, δεν ξέρουμε τι να την κάνουμε, γιατί δεν είμαστε συνηθισμένοι να έχουμε μια στιγμή χαλάρωσης.
Οι μελέτες αποδεικνύουν ότι το υπερβολικό στρες επηρεάζει βαθιά το σώμα, μια και τροφοδοτεί σοβαρές ασθένειες και μειώνει το προσδόκιμο της ζωής.
Γι’ αυτό έφτασε η στιγμή να σταματήσουμε για λίγο, ώστε να ξεκουράσουμε όχι μόνο το σώμα αλλά και το μυαλό.
Πρέπει να μάθουμε ν’ αφήνουμε για λίγο τα προβλήματα και το άγχος, έστω και για μια στιγμή καθημερινά, και να έχουμε έτσι χρόνο για μας τους ίδιους και για τα πρόσωπα που μας ενδιαφέρουν αληθινά.
Και πώς θα το πετύχω; Πώς θα αποσυνδεθώ όταν έχω τόσα πράγματα να κάνω; Και τόσο δύσκολα που είναι όλα;
Ναι, είναι εύκολο να πέσεις στην παγίδα του άγχους.
Κοίτα το ημερολόγιο, κοίτα μακροπρόθεσμα. Κι έπειτα κοίτα πίσω. Συνειδητοποίησε ότι, όσο κι αν μπορείς να προβλέψεις το μέλλον, στο τέλος πάντα συμβαίνουν πράγματα ανέλπιστα, που δεν είσαι σε θέση να ελέγξεις.
Και, παρ’ όλα αυτά, καταφέρνεις να τα ξεπερνάς.
Γι’ αυτό μην ανησυχείς τόσο πολύ για το μέλλον και ζήσε το παρόν, για το οποίο έχεις τη δυνατότητα να αποφασίζεις.
Απόλαυσε τον κόσμο. Παρατήρησε τα μικρά πράγματα, όπως η ηλιαχτίδα που μπαίνει από το παράθυρο, η ριπή του ανέμου που σου ανακατεύει τα μαλλιά αλλά σε κάνει να νιώθεις λίγο πιο ζωντανός.
Συνειδητοποίησε ότι είμαστε μικρές υπάρξεις σ’ έναν πολύ μεγάλο κόσμο.
Και θα δεις πως τα προβλήματά σου, συγκρινόμενα με το αχανές του σύμπαντος, φαίνονται πιο ασήμαντα.
Όπως έγραψε ο ποιητής Ραλφ Ουάλντο Έμερσον στην κοπέλα που αγωνιούσε για την φοίτησή της στο πανεπιστήμιο:
Τελείωνε την κάθε μέρα δίχως να την τριβελίζεις άλλο.
Για να ζεις σοφά, το να θυμάσαι είναι ελάττωμα. Κάποιες αστοχίες και παραλογισμοί σίγουρα θα έχουν τρυπώσει στη μέρα σου.
Αλλά ξέχνα τα όσο πιο γρήγορα μπορείς, γιατί αύριο είναι μια καινούργια μέρα.
Ξεκίνα την καλά και γαλήνια, με το πνεύμα ανεβασμένο τόσο που να μην το επηρεάζουν οι παλιές σου ανοησίες.

Διογκωμένη καρδία όσοι ζουν σε πόλεις - Η επίδραση των ρύπων

Οι ρύποι των πόλεων δεν προκαλούν μόνο αναπνευστικά αλλά και καρδιολογικά προβλήματα σύμφωνα με νέα μελέτη.

Η συχνή έκθεση των ανθρώπων ακόμη και σε χαμηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης μπορεί να προκαλέσει επιβαρυντικές αλλαγές στην καρδιά τους, παρόμοιες με αυτές που παρατηρούνται στα αρχικά στάδια της καρδιακής ανεπάρκειας, σύμφωνα με μια νέα βρετανική επιστημονική έρευνα.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον δρα Νάι Ονγκ του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό καρδιολογικό περιοδικό "Circulation", σύμφωνα με το BBC, μελέτησαν στοιχεία για περίπου 4.000 ανθρώπους.

Διαπιστώθηκε ότι όσοι ζούσαν κοντά σε θορυβώδεις, πολυσύχναστους και ρυπογόνους δρόμους, είχαν κατά μέσο όρο μεγαλύτερη καρδιά σε σχέση με τους ανθρώπους που ζούσαν σε περιοχές με μικρή ρύπανση. Αυτό ίσχυε ακόμη και για όσους εκτίθεντο σε επίπεδα ρύπανσης εντός των ορίων ασφαλείας.

Για κάθε παραπάνω μικρογραμμάριο σωματιδίων ΡΜ2,5 ανά κυβικό μέτρο αέρα και για κάθε δέκα παραπάνω μικρογραμμάρια διοξειδίου του αζώτου ανά κυβικό μέτρο αέρα, η καρδιά ενός ανθρώπου είχε 1% μεγαλύτερο μέγεθος.

Αυτή η επιβάρυνση της καρδιάς είναι περίπου ανάλογη με εκείνη που παρατηρείται σε περίπτωση παρατεταμένης σωματικής αδράνειας ή υπέρτασης.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα μικροσκοπικά σωματίδια ΡΜ2,5 δεν πρέπει να ξεπερνούν τα δέκα μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα, ενώ το διοξείδιο του αζώτου τα 40 μικρογραμμάρια. Τα σωματίδια αυτά είναι επικίνδυνα, επειδή μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στους πνεύμονες και στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Οι επιστήμονες δήλωσαν ότι είναι αδύνατο να προβλεφθεί πόσοι άνθρωποι με διογκωμένη καρδιά τελικά θα εμφανίσουν καρδιοπάθεια.

Δημιούργησαν πνεύμονες σε εργαστήριο και τους μεταμόσχευσαν με επιτυχία σε πειραματόζωα

Πρόκειται για μια ενθαρρυντική πρόοδο στο πεδίο της δημιουργίας και μεταμόσχευσης οργάνων και ιστών. Είναι η πρώτη φορά που ένα εργαστηριακό όργανο μεταμοσχεύθηκε σε μεγάλο ζώο και αυτό επιβίωσε. Όλα τα πειραματόζωα που έλαβαν τον βιο-τεχνητό πνεύμονα, παρέμειναν υγιή για διάστημα έως δύο μηνών.

Ήδη δύο εβδομάδες μετά την μεταμόσχευση ο εργαστηριακός πνεύμονας είχε δημιουργήσει το αναγκαίο δίκτυο αιμοφόρων αγγείων που του επέτρεψε να επιβιώσει στο σώμα, γεγονός που απέτρεψε τον κίνδυνο πνευμονικού οιδήματος. Κανένα μόσχευμα δεν απορρίφθηκε, παρόλο που τα πειραματόζωα δεν είχαν πάρει ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.

Οι ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Γκάλβεστον, με επικεφαλής την καθηγήτρια Τζόαν Νίκολς, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο αμερικανικό ιατρικό περιοδικό Science Translational Medicine.

«Ο αριθμός των ανθρώπων που έχουν σοβαρά προβλήματα πνευμόνων, έχει αυξηθεί παγκοσμίως, ενώ ο αριθμός των διαθέσιμων οργάνων προς μεταμόσχευση έχει αντίθετα μειωθεί. Ο απώτερος στόχος μας είναι τελικά να παρέχουμε νέες επιλογές για τους πολλούς ανθρώπους που περιμένουν ένα μόσχευμα» δήλωσε η Νίκολς.

Χρειάζονται 5-10 χρόνια για να πραγματοποιηθεί σε άνθρωπο
Η ίδια ερευνητική ομάδα ήταν η πρώτη που το 2014 είχε επιτυχώς δημιουργήσει ανθρώπινους πνεύμονες στο εργαστήριο μέσω βιοϊατρικής τεχνολογίας. Τώρα, οι Αμερικανοί επιστήμονες πήγαν ένα βήμα παραπέρα, προχωρώντας σε μεταμόσχευση εργαστηριακών πνευμόνων.

Πάνω σε ένα «ικρίωμα» (σκελετό) πνεύμονα στο εργαστήριο τοποθετήθηκαν τα κατάλληλα κύτταρα, τα οποία, μετά από καλλιέργεια 30 ημερών, δημιούργησαν ένα νέο πνεύμονα.

Όμως ακόμη και μετά από δύο μήνες ο εργαστηριακός πνεύμονας δεν ήταν αρκετά ώριμος για να τροφοδοτεί με οξυγόνο το πειραματόζωο. Μελλοντικές μελέτες θα εξετάσουν σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου τη δυνατότητα επιβίωσης των ζώων.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, αν εξασφαλίσουν επαρκή χρηματοδότηση των ερευνών τους, θα έχουν καταφέρει να μεταμοσχεύσουν εργαστηριακούς πνεύμονες σε ανθρώπους σε πέντε έως δέκα χρόνια από σήμερα.

Η μεταμόσχευση πνεύμονα χρησιμοποιείται για τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων όπως η κυστική ίνωση και το εμφύσημα. Συχνά, εκτός από τη μακρά αναμονή για εύρεση μοσχεύματος, ο πνεύμονας του δωρητή πρέπει να προσαρμοσθεί στο μέγεθος του ασθενούς και ο τελευταίος είναι ανάγκη να παίρνει ανοσοκατασταλτικά φάρμακα για να μειώσει τον κίνδυνο αποβολής του ξένου οργάνου.

Οι εργαστηριακοί πνεύμονες που θα έχουν δημιουργηθεί από κύτταρα του ίδιου του ασθενούς, θα επιτρέψουν στους γιατρούς να αποφύγουν πολλά από αυτά τα εμπόδια στο μέλλον.

Η σκόνη της Σαχάρας αποτρέπει τους τυφώνες

Η σκόνη από τη Σαχάρα δεν ταλαιπωρεί μόνο εμάς εδώ στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της NASA, 158.000 τόνοι σκόνης σηκώνονται με τον αέρα κάθε χρόνο από την έρημο και ταξιδεύουν προς όλες τις κατευθύνσεις, καλύπτοντας αποστάσεις χιλιάδων χιλιομέτρων και φθάνοντας ως και την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ειδικά φέτος μεγάλο μέρος των νότιων Ηνωμένων Πολιτειών, και κυρίως το Τέξας, υποφέρουν από αυτήν εδώ και εβδομάδες. Όπως ωστόσο ανακάλυψε μια ομάδα επιστημόνων, έχει και την καλή της πλευρά, καθώς φαίνεται ότι εμποδίζει τον σχηματισμό καταιγίδων.

Οι ερευνητές από το Τμήμα Ατμοσφαιρικών Επιστημών του Πανεπιστημίου A&M του Τέξας μελέτησαν πρόσφατες δορυφορικές εικόνες της NASA και υπολογιστικά μοντέλα προκειμένου να δουν πώς η εξάπλωση της σκόνης φθάνει μέχρι την αμερικανική ήπειρο και κατά πόσον επιδρά στα κλιματικά φαινόμενα. Όπως είδαν, το «σύννεφο» που έρχεται από την αφρικανική έρημο αποτελείται από σωματίδια άμμου και άλλων ανόργανων συστατικών τα οποία μεταφέρονται με τα ρεύματα του αέρα, περνούν επάνω από τον Ατλαντικό Ωκεανό και φθάνουν ως τον Κόλπο του Μεξικού και τις γύρω περιοχές.

Καθώς ο φορτωμένος με σκόνη αέρας κινείται στην ατμόσφαιρα επιδρά στην ακτινοβολία, στη μεταφορά της θερμότητας και στον σχηματισμό των νεφών σε όλη τη Δυτική Αφρική και στις τροπικές περιοχές του Ατλαντικού. Συγκεκριμένα, μειώνει ελαφρά τη θερμοκρασία με αποτέλεσμα να αποτρέπει να σχηματιστούν σύννεφα και κατ’ επέκταση να εμποδίζει σε έναν βαθμό τη δημιουργία συνθηκών ευνοϊκών για τις καταιγίδες. Στη μελέτη τους, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Journal of Climate», οι επιστήμονες  καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι όταν η σκόνη είναι παρούσα επάνω από τον Ατλαντικό – όπως συμβαίνει τον τελευταίο καιρό – οι πιθανότητες να σημειωθούν έντονες καταιγίδες ή ακόμη και τυφώνες είναι μικρότερες.