Πως αναπτύσσεται το εγώ

Τα εγώ αναπτύσσονται όταν σας επαινούν, όταν σας δωροδοκούν, όταν σας κολακεύουν. Αυτό το εγώ αναπτύσσεται στο φυσικό επίπεδο, στο συναισθηματικό επίπεδο και στο νοητικό επίπεδο. Στο φυσικό επίπεδο αναπτύσσεται κυρίως όταν βοηθάτε κάποιον πάρα πολύ. Αναπτύσσει το εγώ γιατί σκέφτεται ότι είναι κάτι και γι' αυτό τον βοηθάτε. Η βοήθειά σας πρέπει να είναι πολύ έξυπνη, πολύ σοφή για αυτόν που βοηθάτε. Τα περισσότερα από τα προβλήματα της ανθρωπότητας προκαλούνται από λάθος βοήθεια σε λάθος μέρος σε λάθος χρόνο. "Α, είμαι κάτι." Γίνεται ένα μυρμήγκι στο μέτωπο του ελέφαντα.

Μια μέρα ένας ελέφαντας εισερχόταν με έναν νικηφόρο βασιλιά σε μια πόλη. Μια μύγα στη μύτη του ελέφαντα είπε: "Κοίτα, όλοι με επευφημούν." Μερικές φορές είμαστε αυτή η μύγα. Νομίζουμε ότι οι άνθρωποι μας επευφημούν. Δεν μας επευφημούν μερικές φορές. Επευφημούν τον βασιλιά, αλλά η μύγα λέει: "Είναι για μένα".

Εάν σας κολακεύουν, αν δεν σας λένε τα λάθη σας, αναπτύσσετε αμέσως ένα εγώ. Ο Δάσκαλος σάς παίρνει και σας λέει ότι είστε έτσι κι έτσι. Αν το άτομο πληγωθεί, σημαίνει ότι ο Δάσκαλος σπάει την θυμαπάτη, τις ψευδαισθήσεις, το Κατώφλι. Αυτός είναι ο ρόλος που μερικές φορές ο Δάσκαλος παίζει για να σπάσει αυτά τα πράγματα.

Αν μιλήσετε για τις αυταπάτες και τις θυμαπάτες και την ανοησία του και την ματαιοδοξία και το εγώ του, θα αντιδράσει, όχι στο εξωτερικό επίπεδο ενίοτε, αλλά ο εσωτερικός του μηχανισμός αρχίζει να λειτουργεί. "Ο άτιμος... Έκανα αυτά τα πράγματα γι' αυτόν και ακόμα δεν του αρέσω." Το εσωτερικό κασετόφωνο παίζει μέρα και νύχτα για να δικαιολογήσει τον εαυτό του ότι είναι ένας πολύ καλός άνθρωπος και ο Δάσκαλος είναι λάθος. Εάν υπάρξει αυτή η αντίδραση, δεν υπάρχει καμία ελπίδα προς το παρόν. Μερικές φορές οι Δάσκαλοι, για να δοκιμάσουν το εγώ σας, λένε ότι κάτι είναι λάθος που είναι σωστό και αντιδράτε. Είναι η αντίδραση που έχει σημασία.

Το εγώ αναπτύσσεται με τον έπαινο και με την αποδοχή ενός ατόμου όπως είναι. Για παράδειγμα, αποδεχόμαστε γενικά τους φίλους μας όπως είναι, αλλά αυτό είναι μια πολύ κακή κατάσταση της συνειδητότητας. Μια μέρα είδα μια κυρία που είχε μια πολύ συμπαθητική φίλη που αργούσε για το δείπνο. Της είπε: "Πρέπει να έρχεσαι εδώ την κατάλληλη ώρα, όχι δύο ώρες αργότερα". Μου άρεσε αυτό επειδή την διόρθωσε. Δεν είπε: "Να έρχεσαι όποτε θέλεις, τρώμε το δείπνο μας και ας έρχεσαι δύο ώρες αργότερα για να ικανοποιήσεις την θυμαπάτη σου". Να έχετε ευθείες κουβέντες με τους φίλους σας, ή μερικές φορές να κρατάτε μακρά σιωπή μέχρι να είστε σίγουροι ότι έχετε δίκιο. Αυτό βοηθά το άτομο να καταστρέψει το εγώ του.

Οι δυνατοί επιλέγουν την μοναξιά τους, γιατί δεν έμαθαν να κάνουν εκπτώσεις στα συναισθήματά τους

Δεν μένουνε μόνοι τους οι άνθρωποι επειδή είναι αδύναμοι. Μένουνε μόνοι τους επειδή είναι δυνατοί.
Επειδή δεν κουμπώνουν εύκολα σε όλες τις αγκαλιές.
Δεν κάνουνε εκπτώσεις στα συναισθήματα τους.
Δεν μένουνε μόνοι επειδή έχουνε κολλήσει στο παρελθόν.
Απλά κουβαλάνε μέσα τους τις αναμνήσεις τους και δεν θέλουνε να προχωρήσουνε.
Όχι από αδυναμία αλλά από αδιαφορία.
Αδιάφοροι είναι.
Βαριούνται να εξηγούνε, βαριούνται να ξαναρχίζουν.
Τους είναι πολύ εύκολο να κοιμούνται μόνοι τους ,παρά να κοιμίζουνε μέτριες αγάπες και μέτρια αισθήματα στο στήθος τους.
Τους είναι πολύ οικείο να τρώνε μόνοι τους,παρά να διασκεδάζουνε έξω με κάποιον που δεν θα ονομάσουνε ποτέ Ζωή τους.

 Για αυτό αφήστε αυτούς τους περήφανους, τους ανόητους ρομαντικούς μόνους τους.
Δεν έχουνε να απολογηθούνε για την μοναξιά τους.
Κάποτε αγάπησαν, κάποτε λάτρεψαν, κάποτε πέθαναν για έναν έρωτα.
Δεν αγαπάνε κάθε μέρα και κάθε σαιζόν.
Αγαπάνε μια φορά και για πάντα.
Μην ασχολείστε με τους ανθρώπους τους μοναχικούς.
Δεν επέλεξε η μοναξιά εκείνους.
Εκείνοι την διάλεξαν,σε αντίθεση απο μία μίζερη και άνοστη ζωή.
Αφήστε τους μόνους τους.
Είναι το καλύτερο τους.
Μέσα στα σκοτάδια που άλλους τους τρομάζουν, εκείνοι φτιάχνουν τον δικό τους παράδεισο.
Η μοναξιά δεν είναι αναγκαστική για εκείνους.
Είναι λύτρωση.
Είναι απόλαυση.
Γιατί μοναξιά δεν είναι η απουσία της αγάπης απο την ζωή μας.
Είναι η αρετή που μέσα από εκείνη, μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε την αγάπη.

Ντοστογιέφσκι: Όνειρα

Ή ήρωας ή βούρκος, μέσος όρος δεν υπήρχε. Αυτό ήταν που με κατάστρεψε, γιατί στο βούρκο παρηγοριόμουν με το να ονειρεύομαι τον εαυτό μου ήρωα σ’ άλλες στιγμές κι ο ήρωας σκέπαζε όλο το βούρκο.

Ένας συνηθισμένος άνθρωπος, σκεφτόμουνα, ντρέπεται να βουτηχτεί στο βούρκο, μα ο ήρωας είναι πολύ ψηλός για να λασπωθεί ολόκληρος, επομένως μπορεί κανείς να μπαίνει στο βούρκο.

Είναι αξιοσημείωτο πως αυτές οι πλημμύρες κάθε ωραίου και υψηλού μ’ έβρισκαν και την ώρα της μικροπαρεκτροπής και κυρίως τη στιγμή που βρισκόμουν στο βυθό, μ’ έβρισκαν τμηματικά σε χωριστές μικρές αναλαμπές σα να ’θελαν να μου θυμίσουν τον εαυτό τους, δεν εξαφάνιζαν όμως την μικροπαρεκτροπή με την εμφάνισή τους.

Μα πόση αγάπη, Θεέ μου, πόση αγάπη δοκίμαζα σ’ αυτά τα όνειρά μου, σ’ αυτά τα ταξίδια μέσα στο κάθε «ωραίο και υψηλό».

 Κι ας ήταν αγάπη φανταστική που σε τίποτε ανθρώπινο στην πραγματικότητα δεν προσαρμοζόταν, ήταν όμως τόσο πολλή, που ύστερα στην πραγματικότητα μήτε καν αισθανόμουν την ανάγκη να την προσαρμόσω κάπου – αυτό πια θα ’ταν μια περιττή πολυτέλεια.

 Όλα, άλλωστε, ωραιότατα τέλειωναν με την οκνηρή και απολαυστική μεταπήδηση στην τέχνη, δηλαδή στις ομορφότερες φόρμες της ζωής, εντελώς έτοιμες, κατακλεμμένες απ’ τους ποιητές και τους μυθιστοριογράφους και προσαρμοσμένες σε κάθε λογής παραποιήσεις κι απαιτήσεις. Εγώ, π.χ., θριαμβεύω πάνω σ’ όλους.

Όλοι, εννοείται, πέφτουν μπρούμυτα κι αναγκάζονται θεληματικά ν’ αναγνωρίσουν όλες τις τελειότητές μου, κι εγώ πάλι τους συγχωρώ.

 Ερωτεύομαι καθώς είμαι ένας διάσημος ποιητής και βαθμούχος.

 Παίρνω αμέτρητα εκατομμύρια κι αμέσως τα θυσιάζω για τους ανθρώπους και ταυτόχρονα ξομολογιέμαι μπροστά σ’ όλον τον κόσμο τα αίσχη μου, που, εννοείται, δεν είναι απλώς αίσχη, μα περικλείουν πάρα πολύ από κάθε «ωραίο και υψηλό», κάτι το Μαμφρεδικό.

 Όλοι κλαίνε και με φιλούν, (αλλιώς τι είδους βλάκες θα ’ταν;) κι εγώ προχωρώ ξυπόλητος και πεινασμένος να διδάξω τις νέες ιδέες».

Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, Το υπόγειο

Η μεγαλύτερη αντίσταση στην απελευθέρωση από το Εγώ

Υπάρχουν αρκετά πράγματα που μπορεί να κάνει κανείς για να απελευθερωθεί από την τυραννία του Εγώ:

 να παρατηρεί και να αμφισβητεί τον προγραμματισμό του, να κατανοήσει ότι οι σκέψεις μπορεί να κάνουν και λάθος, να δει ότι τα συναισθήματα δεν δηλώνουν κάτι για μια κατάσταση, να γνωρίσει την παροδική φύση των σκέψεων και των συναισθημάτων, κ.ά.

  Υπάρχουν όμως και άνθρωποι που αδυνατούν να αντιληφθούν ότι η δυστυχία τους προέρχεται από τους ίδιους. Δεν παραδέχονται ότι χρειάζονται βοήθεια γιατί νιώθουν ότι έχουν δίκιο σε όλα όσα σκέφτονται και δεν δείχνουν καμία πρόθεση να αλλάξουν το παραμικρό.

Αυτοί οι άνθρωποι κουβαλούν την ισχυρότερη μορφή αντίστασης απέναντι στην απελευθέρωση από το Εγώ. Και αυτή η αντίσταση έχει τη μορφή της πεποίθησης "εγώ έχω δίκιο" (σε ό,τι σκέφτομαι και ό,τι κάνω).

Η πεποίθηση "εγώ έχω δίκιο" δηλώνει ότι το Εγώ υποστηρίζει τον εαυτό του και δεν έχει καμία πρόθεση να αλλάξει, να αφήσει κάποιο άνοιγμα ή κάποιο ενδεχόμενο να παραδεχτεί ότι οι σκέψεις μπορεί και να ερμηνεύουν με λάθος τρόπο τις καταστάσεις.

Το "εγώ έχω δίκιο" εμποδίζει κάποιον να αναζητήσει βοήθεια, αφού ο νους παίρνει σαν δεδομένο ότι η πηγή των σκέψεων είναι αλάνθαστη. Η πηγή αυτή είναι το Εγώ, κάτι που φανερώνεται από την έκφραση "εγώ σκέφτομαι", αντί του "εγώ παρατηρώ ότι εμφανίστηκε η τάδε σκέψη" (σ' αυτή την περίπτωση το Εγώ θα αναφερόταν στην Επίγνωση).

Εκφράσεις του τύπου "εγώ ξέρω ότι έτσι είναι τα πράγματα", "εγώ ξέρω ότι έχω δίκιο", "εγώ ξέρω ότι ο άλλος φταίει", κ.ά, δείχνουν ότι απουσιάζει εντελώς το άνοιγμα της αμφισβήτησης του νου και του προγραμματισμού.

 Και σ' αυτές τις πιο δύσκολες περιπτώσεις, η προϋπόθεση για την απελευθέρωση είναι η ίδια: να συμβεί με κάποιο τρόπο η διάρρηξη του σκληρού κελύφους του

Εγώ και να ακολουθήσει η διαπίστωση ότι όσα θεωρούσαμε βεβαιότητες τα προηγούμενα χρόνια, δεν ήταν παρά ερμηνείες που είχαμε ντύσει με το μανδύα της αλήθειας.

Ο πυρήνας της Γης κρύβει τα μεγαλύτερα μυστικά του πλανήτη

Ο πυρήνας της Γης αποτελεί ένα μυστήριο που πολύ δύσκολα θα λυθεί.

Πόσο βαθειά πρέπει να φτάσουμε για να ανακαλύψουμε το πιο ενδιαφέρον μέρος του πλανήτη;

Χωρίς να μπορούμε να ταξιδέψουμε στο «αφιλόξενο» εσωτερικό της Γης, όποια θεωρία για αυτό παραμένει επιστημονικά «αδύναμη. Η απουσία απτών στοιχείων για τον πυρήνα κάνει τις μελέτες να περιορίζονται σε… εικασίες, με λιγοστά στοιχεία να τις στηρίζουν.

Για αυτό το λόγο υπάρχουν εκατοντάδες συναρπαστικές θεωρίες, σε ένα ζήτημα που περιέχει τεράστιο επιστημονικό ενδιαφέρον.

Είναι ο πυρήνας της Γης μια τεράστια αποθήκη θείου; Εχει σύσταση παρόμοια με αυτήν του Ηλίου; Εχει μήπως την μορφή ενός πανέμορφου κρυσταλλικού δάσους; Πόσο βαθειά πρέπει να φτάσουμε για να ανακαλύψουμε το πιο ενδιαφέρον μέρος του πλανήτη; Μέχρι που έχουμε φτάσει έως και σήμερα;

Η βαθύτερη τρύπα στον κόσμο – Μια προσπάθεια της Σοβιετικής Ενωσης που τελείωσε άδοξα
Οι επιστήμονες της Σοβιετικής Ενωσης, σε μια προσπάθεια να καταφέρουν το ακατόρθωτο, την άνοιξη του 1970 ξεκίνησαν να σκάβουν με στόχο να φτάσουν όσο πιο κοντά μπορούν στον πυρήνα της Γης. Η διαδικασία διήρκεσε 24 ολόκληρα χρόνια, αφήνοντας εν τέλει ανάμεικτα συναισθήματα στους συμμετέχοντες.

Η τρύπα που βρίσκεται στην χερσόνησο Κόλα είναι πράγματι η βαθύτερη που υπάρχει στον πλανήτη. Με βάθος που ξεπερνά τα 12 χιλιόμετρα είναι ικανή να… χωρέσει ενάμισι Εβερεστ. Μέσα της, οι επιστήμονες βρήκαν ένα σύνολο από πέτρες ηλικίας περίπου 2.7 δισεκατομμυρίων ετών.

Παρά τις όποιες επιτυχίες είχε η προσπάθεια, το σκάψιμο σταμάτησε όταν η θερμοκρασία ανέβηκε στους 150 βαθμούς Κελσίου, μαλακώνοντας τις πέτρες και εμποδίζοντας το τρυπάνι να προσχωρήσει βαθύτερα στα έγκατα του πλανήτη.

Αν αναλογιστεί κανείς πως η μέση ακτίνα της Γης έχει μήκος 6.371 χιλιόμετρα, καταλαβαίνει πως η διαδικασία σταμάτησε πριν καν αρχίσει. Αν ο πλανήτης είχε την μορφή μήλου, τότε η τρύπα στην Κόλα δεν θα περνούσε ούτε την φλούδα του.

Το χημικό στοιχείο που κάνει τον πυρήνα της Γης να μοιάζει με… επίγεια κόλαση  
Στα πρώτα στάδια της δημιουργίας της Γης, πριν από 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια, ο πλανήτης πέρασε μια διαδικασία που ονομάζεται πλανητική διαφοροποίηση. Τα πυκνότερα υλικά, λόγω της βαρύτητας, έρρευσαν προς το κέντρο ενώ τα υπόλοιπα δημιούργησαν τα υπόλοιπα στρώματα. Για αυτόν τον λόγο, υπολογίζεται πως ο πυρήνας της Γης αποτελείται κυρίως από σίδηρο (περίπου 80%) και νικέλιο.

Πριν κάποιους μήνες ωστόσο, επιστήμονες από τις Η.Π.Α την Γαλλία και την Ελβετία υπολόγισαν πως μέσα στον πυρήνα βρίσκεται μια τεράστια ποσότητα θείου, που αντιστοιχεί περίπου στο 1/10 της συνολικής μάζας της Σελήνης. Αυτή η ανακάλυψη μάλιστα, ενισχύει τη θεωρία ότι το φεγγάρι δημιουργήθηκε μετά από μια πλανητική σύγκρουση, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.

Χρησιμοποιώντας το γεγονός ότι ο πυρήνας είναι αρκετά ελαφρύτερος από όσο θα έπρεπε, αν αποτελούνταν αποκλειστικά από «βαριά» χημικά στοιχεία, οι επιστήμονες κάνοντας κατάλληλες αναλύσεις κατέληξαν πως το κέντρο της Γης είναι μια τεράστια αποθήκη θείου. Σύμφωνα με τις αναλύσεις, το θείο στον πυρήνα είναι δεκαπλάσιο από αυτό που βρίσκεται στην επιφάνεια του πλανήτη. Εάν οι προβλέψεις αυτές ισχύουν, τότε το εσωτερικό της Γης είναι πολύ πιθανό να μοιάζει με… κόλαση. Με κίτρινο-κόκκινο χρώμα και θειάφι να κοχλάζει από τις απίστευτα υψηλές θερμοκρασίες.

Το κρυσταλλικό δάσος που κρύβεται στα έγκατα του πλανήτη – Θεωρίες που προκαλούν εντυπώσεις
Μια λιγότερο δημοφιλής θεωρία, θέλει τον πυρήνα να αποτελείται από υδρογόνο και ήλιο, σε παρόμοια κατάσταση με αυτή που εικάζεται πως υπάρχει στο εσωτερικό του Ηλίου. Αν και οι επιστήμονες δεν δίνουν πολλές πιθανότητες σε αυτό το σενάριο, καμία θεωρία δεν μπορεί να απορριφθεί.

Κάθε μελέτη που γίνεται, βασίζεται στα δεδομένα της επιφάνειας του πλανήτη και ως εκ τούτου παραμένει ξεκάθαρα θεωρητική, χωρίς να μπορεί να αποδειχτεί.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιάπωνας γεοφυσικός Kei Hirose, πριν από 4 χρόνια, ανέπτυξε μια θεωρία που παρουσιάζει την εικόνα του πυρήνα της Γης. Σύμφωνα με τον κ. Hirose, περίπου 5.000 μέτρα κάτω από τα πόδια μας, υπάρχει ένα… περίεργο δάσος από κρυστάλλους διάφορων μετάλλων.

Ο καθηγητής δημιούργησε στο εργαστήριο του συνθήκες που επικρατούν στο εσωτερικό του πλανήτη, για να καταλήξει πως από την τεράστια θερμοκρασία και την πίεση σχηματίστηκε αυτό το ιδιόμορφο δάσος κρυστάλλων.

Κάνοντας ταλαντώσεις των νετρίνων στον πάγο

Η αποστολή IceCube στον πάγο της Ανταρκτικής έχει μετρήσει ταλαντώσεις των νετρίνων σε ενέργειες υψηλότερες από οποιαδήποτε προηγούμενη παρατήρηση. Τα ατμοσφαιρικά νετρίνα – που δημιουργούνται όταν οι κοσμικές ακτίνες συγκρούονται με μόρια στην ανώτερη ατμόσφαιρα – μπορούν να ταλαντεύονται από τη μια γεύση στην άλλη καθώς μετακινούνται προς τους ανιχνευτές στο έδαφος. Το παρατηρητήριο νετρίνων του IceCube, που βρίσκεται στον Νότιο Πόλο, έχει μετρήσει την ταλάντωση των ατμοσφαιρικών νετρίνων σε μια περιοχή ενέργειας κατά έναν παράγοντα 10 – πλάσιο από τα προηγούμενα πειράματα. Τα αποτελέσματα αυτά μειώνουν την αβεβαιότητα ορισμένων παραμέτρων ταλάντωσης, συμβάλλοντας έτσι στην επίλυση μιας έντασης στις πρόσφατες μετρήσεις.

 

Τα πειράματα που παρατηρούν τα ατμοσφαιρικά νετρίνα καταγράφουν όχι μόνο τα νετρίνα που δημιουργούνται 10 χιλιόμετρα ψηλά και πέφτουν μετά προς τα κάτω στον ανιχνευτή, αλλά και εκείνα που διαπερνούν περίπου 10.000 χιλιόμετρα μέσα από τη Γη και εμφανίζονται κινούμενα προς τα πάνω μέσα στον ανιχνευτή. Οι παλαιότερες μελέτες, εξετάζοντας τις ενέργειες του νετρίνο γύρω στο 1 GeV, εντόπισαν ένα έλλειμμα νετρίνων του μιονίου που κινούνται προς τα πάνω. Η καλύτερη εξήγηση είναι ότι καθώς περνούν από τη Γη, τα νετρίνα του μιονίου ταλαντεύονται σε νετρίνα ταυ με ένα μεγάλο εύρος «ανάμειξης». Ωστόσο, τα πρόσφατα πειράματα που χρησιμοποιούν δέσμες νετρίνων από τους επιταχυντές έχουν διαφωνήσει σχετικά με την τιμή του εύρους μίξης του νετρίνου ταυ.

 

Το πείραμα IceCube – μια σειρά με πάνω από 5000 φωτοανιχνευτές σε ένα κυβικό χιλιόμετρο πάγου της Ανταρκτικής – μπορεί να στοχεύει σε νετρίνα υψηλότερης ενέργειας από τους μικρότερους ανιχνευτές που έχουν βάση το νερό. Οι συγκρούσεις μεταξύ αυτών των νετρίνων και των νουκλεονίων στον πάγο μπορούν να δημιουργήσουν καταρράκτες σωματιδίων που παράγουν ένα ανιχνεύσιμο σήμα φωτός Cherenkov στον μεγάλο όγκο του ανιχνευτή.

 

Η συνεργασία IceCube έχει αναλύσει τα δεδομένα από το 2012 έως το 2015, προσδιορίζοντας τα ατμοσφαιρικά νετρίνα στην περιοχή των 5 έως 50 GeV. Οι παρατηρήσεις τους σχετικά με την εξαφάνιση του νετρίνου του μιονίου θέτουν νέους περιορισμούς σε ορισμένες από τις σχετικές παραμέτρους ταλάντωσης. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα συμφωνούν με αυτά τα πειράματα που δείχνουν ότι το εύρος ανάμειξης μεταξύ των νετρονίων του μιονίου και του ταυ είναι κοντά στη μέγιστη επιτρεπόμενη από τη θεωρία τιμή.

Ηράκλειτος: τι είναι ο απαίδευτος άνθρωπος;

Πώς να σκεφτόμαστε τον κόσμο;

§1

απόσπασμα B 13

Κείμενο ‒ μετάφραση:

«δεῖ γὰρ τὸν χαρίεντα μήτε ῥυπᾶν μήτε αὐχμεῖν μήτε βορβόρῳ χαίρειν καθ' Ἡράκλειτον.
ὕες βορβόρῳ μᾶλλον χαίρουσιν ἢ καθαρῷ ὕδατι».

***
«Γιατί ο άνθρωπος ο πεπαιδευμένος δεν πρέπει να είναι ούτε ρυπαρός ούτε άπλυτος ούτε να χαίρεται στο βόρβορο.
Τα γουρούνια τέρπονται πιο πολύ στο βόρβορο παρά στο καθαρό νερό».

§2
Ερμηνεία ‒ κατανόηση:

     Ι. Ο πεπαιδευμένος άνθρωπος συνιστά πάντα θεμελιώδης προϋπόθεση για να μπορεί να ευδοκιμήσει μια κοινότητα των ανθρώπων. Ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα έχει το γεγονός ότι αυτοί που άρχουν σε μια πολιτεία θα πρέπει να είναι οι πιο πεπαιδευμένοι, ώστε να νομιμοποιούνται να άρχουν τους άλλους και συγχρόνως να τους οδηγούν σε υψηλά μονοπάτια σκέψης και φρόνησης.

     ΙΙ. Η πραγματικότητα του σήμερα όμως, σε παγκόσμιο-πανευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και κατ’ εξοχήν στην Ελλάδα, μαρτυρά πως οι άρχοντες, ως όλο, μόνο πεπαιδευμένοι δεν είναι· άρα μόνο άρχοντες ευγενείς δεν είναι παρά τρωκτικά του συμφέροντος, της ιδιοτέλειας, της αχαλίνωτης αρχομανίας και όλων των παρεπόμενων μιας τέτοιας αρχομανίας. Κύριο παρεπόμενο, μεταξύ των άλλων, είναι η δειλία, η ανανδρία, η δικτατορία του ψεύδους και της πολιτικής απάτης με φωτοστέφανο τον εθνομηδενισό και την εθνική μειοδοσία.

     ΙΙΙ. Τα ως άνω γνωρίσματα είναι πιο έντονα χαραγμένα στις συνειδήσεις των νεοφασιστών της καθεστωτικής αριστεράς, η οποία, ακριβώς επειδή είναι κυλισμένη στο βούρκο, όπως μας λέει ο Ηράκλειτος, μπερδεύει, στις πολιτικές της, τις χαρωπές γι’ αυτήν αλλά παράνομες ακόμη και για τον κοινό νου καταλήψεις σχολείων, πανεπιστημίων κ.λπ. με τη νόμιμη υπεράσπιση της ακεραιότητας της χώρας. Βέβαια μια τέτοια υπεράσπιση θέλει «αρετήν και τόλμη» (Κάλβος), που τέτοιοι κλεφτοκοτάδες δεν τη διαθέτουν· γι’ αυτό κι έχουν εγκαταλείψει τη σωτηρία της χώρας, καθ’ όλα τα επίπεδα, στην «καλή βούληση» των δημίων της, δηλαδή στα ξένα αφεντικά, τα οποία υπηρετούν πιστά οι αριστεροί νεοφασίστες, με τίμημα την παραμονή τους στην εξουσία.

     ΙV. Το απόσπασμα της §1 επιχειρεί να αποτυπώσει, με πάσα δυνατή ακρίβεια, το πνεύμα του Ηρακλείτου σχετικά με τη διάκριση των ανθρώπων, με βάση την ενδότερη σχέση με τον Λόγο και τη σκέψη: ρητή διάκριση ανάμεσα στους ανθρώπους που ακολουθούν τον καθολικό Λόγο, την κατανοητική σκέψη, και την πλειονότητα που έχει ιδιωτική σκέψη. Κατ’ αυτό το πνεύμα, πεπαιδευμένος δεν είναι ο άνθρωπος της τυπικής εκπαίδευσης, με σημερινούς όρους, αλλά εκείνος που προχωρεί σε μια βαθύτερη κατανόηση των πραγμάτων. Μια τέτοια κατανόηση δηλαδή, που να μετασχηματίζει και τον ίδιο το στοχαστή: να τον καθιστά αληθινό άρχοντα της σκέψης και όχι κίβδηλο εξουσιαστή αθώων ανθρώπων.

     V. Οι πεπαιδευμένοι σκέπτονται και ενεργούν με βάση την αίσθηση του μέτρου, την ερμηνευτική διαύγαση του κόσμου, του Είναι· έτσι υψώνονται πάνω από τη μονοσήμαντη προσκόλληση στον υλικό κόσμο, στις αντινομίες του, στο διχασμό της ψυχής, στη μεγαλομανία, στη φιλαρχία, εν τέλει στον αρνητικό μηδενισμό. Να γιατί από μόνη της μια τέτοια προσκόλληση υποδηλώνει καθήλωση της ανθρώπινης ύπαρξης στο βόρβορο σαν τα γουρούνια.

     VI. Οι απαίδευτοι είναι οι καθεύδοντες και παρομοιάζονται σαν γουρούνια, που βρίσκουν τη μέγιστη ηδονή τους μέσα στο βούρκο: ύψιστη αρχή του βίου τους είναι η πάσης μορφής φιληδονία και η μόνη «αρετή» της ψυχής είναι η ανοσιότητα, η ανηθικότητα, η εξαπάτηση, η φαυλότητα, με μια λέξη: όλες οι σημάνσεις που περικλείει η λέξη βούρκος.

     VII. Ο Ηράκλειτος λοιπόν φέρνει σε συζήτηση την αντίθεση ανάμεσα στην αξιακή εκτίμηση και προτίμηση των πραγμάτων ανάλογα με τη φύση, το Είναι των όντων: τα ζωικά όντα, εδώ τα γουρούνια, που δεν έχουν καμιά πρόσβαση στον Λόγο, βρίσκουν τη χαρά της ύπαρξής τους στο βούρκο, ενώ τα ανθρώπινα όντα, δυνάμει του Λόγου, γίνονται έμφρονα και χαίρονται με ή στο καθαρό νερό: ο ρυθμός του Είναι τους αναζητείται στη διαύγασή τους ως όντων που σκέφτονται το Είναι (τους).

ΑΙΣΩΠΟΣ - Μῦθοι (21.1-25.1)

21. ΑΛΙΕΙΣ [21.1] ἁλιεῖς ἐπ᾽ ἄγραν ἐξελθόντες καὶ πολὺν χρόνον κακοπαθήσαντες οὐδὲν συνέλαβον, καθεζόμενοι δὲ ἐν τῇ νηὶ ἠθύμουν. ἐν τοσούτῳ δὲ θύννος διωκόμενος καὶ πολλῷ τῷ ῥοίζῳ φερόμενος ἔλαθεν εἰς τὸ σκάφος ἐναλλόμενος. οἱ δὲ συλλαβόντες αὐτὸν καὶ εἰς τὴν πόλιν ἐλάσαντες ἀπημπόλησαν.
οὕτω πολλάκις ἃ μὴ τέχνη παρέσχε, ταῦτα τύχη διεβράβευσεν.

22. ΑΛΩΠΗΞ ΚΑΙ ΔΡΥΤΟΜΟΣ
[22.1] ἀλώπηξ κυνηγοὺς φεύγουσα ὡς ἐθεάσατό τινα δρυτόμον, τοῦτον ἱκέτευσε κατακρύψαι αὐτήν. ὁ δὲ αὐτῇ παρῄνεσεν εἰς τὴν ἑαυτοῦ καλύβην εἰσελθοῦσαν κρυβῆναι. μετ᾽ οὐ πολὺ δὲ παραγενομένων τῶν κυνηγῶν καὶ τοῦ δρυτόμου πυνθανομένων, εἰ τεθέαται ἀλώπεκα τῇδε παριοῦσαν, ἐκεῖνος τῇ μὲν φωνῇ ἠρνεῖτο ἑωρακέναι, τῇ δὲ χειρὶ νεύων ἐσήμαινεν, ὅπου κατεκρύπτετο. τῶν δὲ οὐχ οἷς ἔνευε προσσχόντων, οἷς δὲ ἔλεγε πιστευσάντων, ἡ ἀλώπηξ ἰδοῦσα αὐτοὺς ἀπαλλαγέντας ἐξελθοῦσα ἀπροσφωνητὶ ἐπορεύετο. μεμφομένου δὲ αὐτὴν τοῦ δρυτόμου, εἴ γε διασωθεῖσα ὑπ᾽ αὐτοῦ οὐδὲ διὰ φωνῆς αὐτῷ ἐμαρτύρησεν, ἔφη· «ἀλλ᾽ ἔγωγε ηὐχαρίστησα ἄν σοι, εἰ τοῖς λόγοις ὅμοια τὰ ἔργα τῆς χειρὸς [καὶ τοὺς τρόπους] εἶχες».
τούτῳ τῷ λόγῳ χρήσαιτο ἄν τις πρὸς ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους τοὺς χρηστὰ μὲν σαφῶς ἐπαγγελλομένους, δι᾽ ἔργων δὲ φαῦλα δρῶντας.

23. ΑΛΕΚΤΡΥΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΕΡΔΙΞ
[23.1] ἀλεκτρυόνας τις ἐπὶ τῆς οἰκίας ἔχων ὡς περιέτυχε πέρδικι τιθασσῷ πωλουμένῳ, τοῦτον ἀγοράσας ἐκόμισεν οἴκαδε ὡς συντραφησόμενον. τῶν δὲ τυπτόντων αὐτὸν καὶ ἐκδιωκόντων ὁ πέρδιξ ἐβαρυθύμει νομίζων διὰ τοῦτο αὐτὸν καταφρονεῖσθαι, ὅτι ἀλλόφυλός ἐστι. μικρὸν δὲ διαλιπὼν ὡς ἐθεάσατο τοὺς ἀλεκτρυόνας πρὸς ἑαυτοὺς μαχομένους καὶ οὐ πρότερον ἀποστάντας πρὶν ἢ ἀλλήλους αἱμάξαι, ἔφη πρὸς ἑαυτόν· «ἀλλ᾽ ἔγωγε οὐκέτι ἄχθομαι ὑπὸ τούτων τυπτόμενος. ὁρῶ γὰρ αὐτοὺς οὐδὲ αὑτῶν ἀπεχομένους».
ὁ λόγος δηλοῖ, ὅτι ῥᾴδιον τὰς ἐκ τῶν πέλας ὕβρεις οἱ φρόνιμοι δέχονται, ὅταν ἴδωσιν αὐτοὺς μηδὲ τῶν οἰκείων ἀπεχομένους.

24. ΑΛΩΠΗΞ ΕΞΟΓΚΩΘΕΙΣΑ ΤΗΝ ΓΑΣΤΕΡΑ
[24.1] ἀλώπηξ λιμώττουσα ὡς ἐθεάσατο ἔν τινι δρυὸς κοιλώματι ἄρτους καὶ κρέα ὑπό τινων ποιμένων καταλελειμμένα, ταῦτα εἰσελθοῦσα κατέφαγεν. ἐξογκωθεῖσα δὲ τὴν γαστέρα ἐπειδὴ οὐκ ἠδύνατο ἐξελθεῖν, ἐστέναζε καὶ ὠδύρετο. ἑτέρα δὲ ἀλώπηξ τῇδε παριοῦσα ὡς ἤκουσεν αὐτῆς τὸν στεναγμόν, προσελθοῦσα ἐπυνθάνετο τὴν αἰτίαν. μαθοῦσα δὲ τὰ γεγενημένα ἔφη πρὸς αὐτήν· «ἀλλὰ μενετέον σοι ἐνταῦθα, ἕως ἂν τοιαύτη γένῃ, ὁποία οὖσα εἰσῆλθες, καὶ οὕτω ῥᾳδίως ἐξελεύσῃ».
ὁ λόγος δηλοῖ, ὅτι τὰ χαλεπὰ τῶν πραγμάτων ὁ χρόνος διαλύει.

25. ΑΛΚΥΩΝ
[25.1] ἀλκυὼν ὄρνεόν ἐστι φιλέρημον διὰ παντὸς ἐν θαλάττῃ διαιτώμενον. ταύτην λέγεται τὰς τῶν ἀνθρώπων θήρας φυλαττομένην ἐν σκοπέλοις παραθαλαττίοις νεοττοποιεῖσθαι. καὶ δήποτε τίκτειν μέλλουσα παρεγένετο εἴς τι ἀκρωτήριον καὶ θεασαμένη πέτραν ἐπιθαλάσσιον ἐνεοττοποιεῖτο ἐνταῦθα. ἐξελθούσης δὲ αὐτῆς ποτε ἐπὶ νομὴν συνέβη τὴν θάλασσαν ὑπὸ λάβρου πνεύματος κυματωθεῖσαν ἐξαρθῆναι μέχρι τῆς καλιᾶς καὶ ταύτην ἐπικλύσασαν τοὺς νεοττοὺς διαφθεῖραι. καὶ ἡ ἀλκυὼν ἐπανελθοῦσα ὡς ἔγνω τὸ γεγονός, εἶπεν· «ἀλλ᾽ ἔγωγε δειλαία, ἥτις τὴν γῆν ὡς ἐπίβουλον φυλαττομένη ἐπὶ ταύτην κατέφυγον, ἣ πολλῷ μοι γέγονεν ἀπιστοτέρα».
οὕτω καὶ τῶν ἀνθρώπων ἔνιοι τοὺς ἐχθροὺς φυλαττόμενοι λανθάνουσι πολλῷ χαλεπωτέροις τῶν ἐχθρῶν φίλοις ἐμπίπτοντες.

***
21. Οι ψαράδες.
[21.1] Ήταν κάτι ψαράδες που ξανοίχτηκαν για ψάρεμα και βολόδερναν για πολλή ώρα χωρίς να πιάσουν τίποτε. Κάθονταν λοιπόν μέσα στη βάρκα στενοχωρημένοι. Στο μεταξύ, όμως, πέρασε από εκεί ένας τόνος που τον κυνηγούσαν μεγάλα σκυλόψαρα· αυτός, με τη φόρα που είχε πάρει, πήδηξε έξω από τα νερά και προτού καλά-καλά το καταλάβει βρέθηκε μέσα στο σκάφος των ψαράδων. Αμέσως εκείνοι τον έπιασαν και τον έφεραν στην πόλη, όπου τον μοσχοπούλησαν.
Έτσι συμβαίνει πολλές φορές: Όσα δεν μας προσπορίζει η δουλειά, μας τα επιδαψιλεύει η τύχη.

22. Η αλεπού και ο ξυλοκόπος.
[22.1] Μια φορά η αλεπού έτρεχε να ξεφύγει από κάτι κυνηγούς, όταν ξαφνικά είδε μπροστά της έναν ξυλοκόπο. Ευθύς τον ικέτεψε να την κρύψει, και εκείνος όντως την καθοδήγησε να χωθεί μέσα στο καλύβι του και να μείνει κρυμμένη εκεί. Μετά από λίγο, που λέτε, κατέφτασαν οι κυνηγοί και ρωτούσαν τον ξυλοκόπο αν είδε καμιά αλεπού να περνάει από εκείνα τα μέρη. Ξέρετε τί έκανε ο ξυλοκόπος τότε; Στα λόγια μεν δήλωνε πως δεν είχε δει, αλλά με το χέρι τούς έκανε νοήματα, δείχνοντας πού ήταν κρυμμένο το ζώο. Πάντως εκείνοι δεν έδωσαν προσοχή στα νεύματά του και πίστεψαν όσα τους έλεγε. Όταν η αλεπού τους είδε να απομακρύνονται, βγήκε έξω και πήρε τον δρόμο της χωρίς να ξεστομίσει λέξη. Τότε ο ξυλοκόπος ξέσπασε σε διαμαρτυρίες: ακούς εκεί να μη βγάλει η αχάριστη ούτε κιχ, να μην του πει έναν καλό λόγο, παρόλο που του χρωστούσε τη σωτηρία της! Η αλεπού όμως απάντησε: «Έγνοια σου, θα σου έλεγα ευχαριστώ, αρκεί τα έργα των χεριών σου να ήσαν όμοια με τα λόγια σου».
Αυτός ο μύθος βρίσκει εφαρμογή σε εκείνους τους ανθρώπους που δίνουν ωραίες υποσχέσεις στα φανερά, αλλά κάνουν το κακό στην πράξη.

23. Τα κοκόρια και η πέρδικα.
[23.1] Ήταν κάποιος άνθρωπος που είχε κοκόρια στο σπίτι του. Αυτός, που λέτε, έτυχε να βρεθεί κάπου όπου πουλούσαν μια εξημερωμένη πέρδικα. Την αγόρασε, λοιπόν, και την έφερε στο σπίτι του, για να την εκθρέψει μαζί με τα κοκόρια του. Οι πετεινοί, βέβαια, έδιναν ξύλο στη νεοφερμένη και την έδιωχναν μακριά. Γι᾽ αυτό εκείνη στενοχωριόταν πολύ — πίστευε, βλέπετε, πως την περιφρονούσαν επειδή ανήκε σε διαφορετικό είδος. Μετά από λίγο καιρό, όμως, είδε τους κόκορες να παλεύουν μεταξύ τους, και μάλιστα δεν εννοούσαν οι αναθεματισμένοι να χωριστούν παρά μόνο αφού είχαν χύσει ο ένας το αίμα του άλλου. Τότε σκέφτηκε από μέσα της: «Βρε δεν αξίζει να χαλάω εγώ τη διάθεσή μου επειδή με βαράνε τούτοι εδώ. Από ό,τι βλέπω, δεν χαρίζονται ούτε ο ένας στον άλλον».
Το δίδαγμα του μύθου: Οι μυαλωμένοι υπομένουν εύκολα τις προσβολές από τους άλλους, άμα διαπιστώσουν ότι αυτοί οι τελευταίοι δεν λυπούνται ούτε τους δικούς τους ανθρώπους.

24. Η αλεπού με το φούσκωμα στην κοιλιά.
[24.1] Μια φορά και έναν καιρό ήταν μια πεινασμένη αλεπού. Αυτή, που λέτε, ανακάλυψε μέσα στην κουφάλα κάποιας βελανιδιάς ψωμί και κρέατα, παρατημένα εκεί πέρα από κάτι βοσκούς. Μια και δυο, τρύπωσε μέσα στην κουφάλα και τα έφαγε όλα. Έλα όμως που έτσι φούσκωσε η κοιλιά της και μετά δεν χωρούσε να βγει. Καθόταν λοιπόν και στέναζε και έκλαιγε τη μοίρα της. Πάνω στην ώρα έτυχε να περνάει από εκεί κάποια άλλη αλεπού, η οποία άκουσε τους στεναγμούς και πλησίασε για να μάθει την αιτία. Μόλις πληροφορήθηκε τί είχε συμβεί, η δεύτερη αυτή αλεπού ορμήνευσε τη φουσκωμένη: «Τί σκας, καλέ; Το μόνο που σου χρειάζεται είναι να μείνεις εδώ που βρίσκεσαι μέχρι να ξαναγίνεις όπως ήσουν προτού μπεις. Τότε θα βγεις χωρίς δυσκολία».
Το δίδαγμα του μύθου: Ο χρόνος εξομαλύνει τις δύσκολες καταστάσεις.

25. Η αλκυόνα.
[25.1] Η αλκυόνα, ως γνωστόν, είναι πουλί που αγαπάει τη μοναξιά και περνάει όλη τη ζωή του στη θάλασσα. Καθώς λένε, γεννάει τα μικρά της στα βράχια που προεξέχουν δίπλα στα νερά, επειδή θέλει να προφυλαχτεί από το κυνήγι των ανθρώπων. Έτσι, που λέτε, κάποια μέρα τής ήρθε να γεννήσει. Μια και δυο, λοιπόν, έσπευσε στο ακρωτήρι, εντόπισε έναν βράχο άκρη-άκρη στον γιαλό και εκεί μέσα κάθισε και εκκόλαψε τους νεοσσούς της. Αργότερα, σε κάποια στιγμή, βγήκε έξω για να βρει τροφή. Για κακή της τύχη, εκείνη ακριβώς την ώρα συνέπεσε να σηκώσει η θάλασσα μεγάλα κύματα εξαιτίας του σφοδρού ανέμου, με αποτέλεσμα τα νερά να σκεπάσουνε τη φωλιά, κατακλύζοντάς την και πνίγοντας τα κλωσσόπουλα. Μετά από λίγο γύρισε η καημένη η αλκυόνα, και μόλις κατάλαβε τί είχε συμβεί, αναστέναξε: «Αχ η δύσμοιρη εγώ! Φυλαγόμουν από τη γη και τις επιβουλές της, και γι᾽ αυτό κατέφυγα στη θάλασσα. Ποιός το περίμενε πως αυτή θα μου προέκυπτε ακόμη πιο άπιστη;».
Το δίδαγμα του μύθου: Κάποιοι άνθρωποι, προσπαθώντας να προφυλαχτούν από τους εχθρούς τους, πέφτουν στα χέρια φίλων οι οποίοι, ενάντια σε κάθε προσδοκία, αποδεικνύονται πολύ χειρότεροι.

Ησυχαστές Κολλυβάδες και Διαφωτισμός

Γιατί στην Ανατολή μείναμε στον Μεσαίωνα

Ο Διαφωτισμός στις αρχές του 18^ου αιώνα, ήταν παιδί και φιλοσοφική εξέλιξη της επιστημονικής επανάστασης του 17^ου αιώνα και φυσικά όλων των διεργασιών που ακολούθησαν την Αναγέννηση από τον 15^ο αιώνα και της έντονης φιλοσοφικής αναζήτησης την τελευταία περίοδο του Μεσαίωνα, όπως έχουμε δείξει εδώ.

Ο Διαφωτισμός μάς έφερε την εποχή της “Νεωτερικότητας” και πολλά καλά που έλλειπαν στην ανθρωπότητα τουλάχιστον από τις αρχές του Μεσαίωνα. Πρόβαλε την έννοια της ανεξιθρησκίας, την έμφαση στην γνώση και την παιδεία, την κυριαρχία της επιστήμης έναντι των δεισιδαιμονιών και των ιδεοληψιών, έδωσε σημασία και επεδίωκε την ανατροπή του καθεστώτος της θεοκρατικής μοναρχίας και αριστοκρατίας που κυριαρχούσε και πρόβαλε την Δημοκρατία. Επίσης είχε έντονο αντικληρικαλισμό και σε κάποιο βαθμό άρνηση της θρησκείας. Η κυριότερη αξία του η ελευθερία, στην τέχνη και στην έκφραση όσο και η αυτονομία του ανθρώπου και της τέχνης.

Αν θέλουμε να δώσουμε το στίγμα του συνοπτικά, οι αρχές του ήταν: Ο ορθός λόγος, η επιστήμη-γνώση, και η ελευθερία.

Η εμφάνισή του ήταν καταλυτική για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό και είναι αυτός που έθεσε τις βάσεις της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, και της συνέχισης της επιστημονικής έρευνας σε όλη την Ευρώπη και τις περιοχές που επηρεάζονταν από αυτή όπως στην Βόρεια Αμερική. Οι δύο επαναστάσεις που ακολούθησαν, η γαλλική και η ελληνική, είχαν έντονες επιρροές από κάποιες αρχές του.

Είναι προφανές, ότι αυτή η επανάσταση θα έφερνε αντίδραση και την έφερε σύντομα. Η αντίδραση αυτή ήταν ο Ρομαντισμός. Ο Ρομαντισμός δίνοντας έμφαση αντί της λογικής στο συναίσθημα και στον ιδεαλισμό, οδήγησε σύντομα σε μια λατρεία των φολκλορικών στοιχείων της παράδοσης και ευνόησε κατά πολλούς και την ανάπτυξη των σοσιαλιστικών και εθνικοσοσιαλιστικών ολοκληρωτικών καθεστώτων του 20^ου αιώνα, που πίστευαν ότι θα δημιουργήσουν τέλειες κοινωνίες, βασισμένες σε ουτοπικές ιδεολογίες. Ακόμα και αυτή τη στιγμή η μεγάλη διαφορά που υπάρχει ανάμεσα στους ελάχιστους ορθολογιστές στη χώρα μας και στους άκρατους ιδεαλιστές, είναι παιδί της αντίδρασης στον Διαφωτισμό, από τον οποίο μπορεί να πήραμε ιδέες για την Επανάσταση, αλλά σύντομα οι αρχές του ξεχάστηκαν. Πέρασε και δεν μας άγγιξε.

Το επιχείρημα, λοιπόν, που αναφέρουν κάποιοι της Εκκλησίας ότι ο Σταλινισμός ή και ο Κομμουνισμός είναι αποτελέσματα του Διαφωτισμού, είναι πέρα για πέρα άσχετα, αφού βασικές αρχές του Διαφωτισμού είναι η ελευθερία, η δημοκρατία και ο ορθός λόγος και δεν έχουν καμία σχέση με κανέναν ολοκληρωτισμό.

Ας δούμε όμως γιατί η Εκκλησία και η Ορθοδοξία, έχουν μεγάλο πρόβλημα με τον Ορθολογισμό και τον Διαφωτισμό που τον ξανάφερε στο προσκήνιο. Αν διαβάσετε κάποιο θρησκευτικό κείμενο για τον Διαφωτισμό, θα δείτε ότι, ούτε λίγο ούτε πολύ, του φορτώνουν όλα τα κακά της ανθρωπότητας από τον 18^ο αιώνα και μετά. Διαβάστε για παράδειγμα μια ομιλία του Θεολόγου Γ. Μεταλληνού από την ΟΟΔΕ, που όχι μόνο έχει πρόβλημα με τον Διαφωτισμό, αλλά και με την ίδια την Αναγέννηση:

Πολλοί, ακούτε την λέξη «Αναγέννηση» και λέτε «τι ωραίο». Δεν υπάρχει χειρότερο δημιούργημα από την Αναγέννηση! Δείτε, εν στροφή στην ρωμανικότητα, κυρίως στην φραγκολατινική παράδοση της Δύσεως, όλους τους μεγάλους. Ο Σίντερμιχ, ένας μεγάλος που έγραψε ογκώδες βιβλίο για την Αναγέννηση, λέει ότι είναι η «περίοδος σκότους». Γιατί, τι κάνει; «Αποσπά τον άνθρωπο από τον Θεό...” .
(οι επισημάνσεις δικές τους)

Παρακάτω, παραδέχεται ως μόνο θετικό του Διαφωτισμού την επιστήμη, μόνο που η επιστήμη για να προχωρήσει έχει ανάγκη, τόσο την αμφισβήτηση και την γνώση, όσο και κυρίως την ελευθερία.

Σε άλλη δημοσίευσή του, κάνει κάτι σύνηθες στην ορθόδοξη θεολογία: Κατηγορεί τον Διαφωτισμό γιατί είχε άγνοια της εξαίρετης ορθόδοξης παράδοσης, γιατί αν την ήξερε δεν θα ήθελε ανεξιθρησκία και ελευθερία προφανώς. Διαβάστε:

Η άγνοια της ουσίας της Ορθοδοξίας, ως πατερικής και αποστολικής συνέχειας,παρέσυρε -και παρασύρει ακόμη- τη διαφωτιστική διανόηση στην ίδια αντιμετώπιση της Ορθοδοξίας με τη χριστιανική Δύση.

Την αντίδραση στα μέρη μας για τον Διαφωτισμό, όταν πρωτοεμφανίστηκε, την ξεκίνησαν οι Κολλυβάδες. Ο ίδιος ο Μεταλληνός, το παραδέχεται στην ομιλία του.

Σε άλλο κείμενό του μας λέει για αυτούς ότι:

Σε αυτούς ανήκει η τιμή ότι κράτησαν την πατερική συνέχεια στην Εκκλησία μας, τη νοερά προσευχή και τον ησυχασμό, την άσκηση και την εμπειρία, που συνιστούν την ταυτότητα της Ορθοδοξίας στους αιώνες.

Για τους Κολλυβάδες, διαβάστε και εδώ.

Βλέπουμε λοιπόν, ότι από την εποχή του Ησυχασμού, δεν έχει αλλάξει τίποτα στην Ορθοδοξία και οι Κολλυβάδες φρόντισαν να παραμείνει έτσι. Τί ήταν όμως ο Ησυχασμός;

Ο Ησυχασμός ήταν ένα οπισθοδρομικό κίνημα, κάποιων καλογήρων, με έμφαση στην ομφαλοσκόπηση και τον διαλογισμό. Μόνο με αυτά τα μέσα, σύμφωνα με την λογική τους, μπορούσε να γίνει η ενατένιση του Ακτίστου Φωτός, μια δική τους ορολογία που τελικά εννοούν τον θεό, σε αντίθεση με τους Θωμιστές ή Σχολαστικούς, που πίστευαν στην δύναμη της γνώσης, με την οποία μπορεί κάποιος να οδηγηθεί στον θεό. Να σημειώσουμε ότι κάτι αντίστοιχο πιστεύουν και οι Ινδοί Γιόγκι, ότι μέσα από τον διαλογισμό μπορούν να φθάσουν στο νιρβάνα ή ό,τι φαντάζονται ως θέωση.

Αυτά συμβαίνουν μέσα του 14^ου αιώνα. Αν όμως έχετε διαβάσει την δημοσίευση Γιατί η Αναγέννηση έγινε στην Δύση, θα ξέρατε ότι ήδη στην Ευρώπη τον Ύστερο Μεσαίωνα, υπήρχε μεγάλη πρόοδος στην φιλοσοφική έρευνα. Σε αυτό οδήγησε ο Σχολαστικισμός, δηλαδή η απέλπιδα προσπάθεια που έκαναν στα πανεπιστήμια και τις σχολές της Δύσης οι Λατίνοι θεολόγοι, να συμβιβάσουν την φιλοσοφία με την θεολογία και να βρουν λογικές αποδείξεις για την ύπαρξη του Θεού. Αυτή, η φαινομενικά αθώα και χαμένη από χέρι διαδικασία, είχε τελικά εκπληκτικές αλυσιδωτές συνέπειες για την ανθρωπότητα: Βοήθησε στον διάλογο, βοήθησε στην αντιπαράθεση (φιλοσοφική ή θεολογική πάντα), βοήθησε στο να ανοίξει η διάνοια και οι μαθητές να ψάχνουν να βρουν λογικά επιχειρήματα, εν ολίγοις οι άνθρωποι ξανάρχισαν σταδιακά να προσπαθούν να σκέπτονται λογικά, αφού ως γνωστόν όλα ξεκινούν από την Παιδεία. Η διαφοροποίηση αυτή από την Ανατολή ήταν και αυτή που έφερε αρχικά την Αναγέννηση, μετά την Μεταρρύθμιση και την διάσπαση της Δυτικής Εκκλησίας και ακολούθως την Επιστημονική Επανάσταση και τον Διαφωτισμό.

Γιατί όμως αυτό δεν συνέβη και στην Ανατολή, ή γιατί η Ανατολή δεν επηρεάστηκε από ένα τέτοιο ρεύμα; Την απάντηση μάς την δίνει αυτή η ησυχαστική έριδα και η απόφαση της Εκκλησίας.

Ας ξεκινήσουμε όμως από την αρχή. Η Ανατολή μέχρι και τον 10^ο αιώνα, ήταν υποτίθεται η πηγή της γνώσης. Μια γνώσης που είχε χαθεί με την αρχή του Μεσαίωνα και επανεμφανίστηκε με την “Μακεδονική Αναγέννηση” σε μια προσπάθεια πραγματικής Αναγέννησης, μόνο που αυτή δεν ήρθε ποτέ. Με την δίωξη του Ιταλού οι προσπάθειες αυτές σταμάτησαν και αυτό φαίνεται και στην τέχνη που ενώ έκανε κάποιες εκλάμψεις αυτές δεν είχαν συνέχεια.

Εκείνη όμως την εποχή έχουμε αντίστοιχη προσπάθεια στην Δύση την “Καρολίγγεια Αναγέννηση”. Στην δημοσίευση για την Φιλοσοφία στην Δύση υπάρχουν περισσότερες λεπτομέρειες, το θέμα είναι ότι εκείνη μολονότι ήταν και αυτή κατ` ευφημισμόν επανάσταση, οδήγησε στην δημιουργία πολλών σχολών και σύντομα πανεπιστημίων σε όλη την Ευρώπη, και μια μεγάλη αύξηση της ζήτησης αρχαίων κειμένων. Η φιλοσοφία είχε άνθιση και δημιούργησε τον Σχολαστικισμό, όπως είπαμε νωρίτερα. Στο Ύστερο Βυζάντιο λοιπόν είναι η πρώτη φορά που η Ανατολή γίνεται δέκτης νέας γνώσης και ιδεών και οι σχολαστικιστικές ιδέες έρχονται δειλά δειλά και επηρεάζουν κάποιους λόγιους. Και λέω δειλά, γιατί λόγω της αντιδυτικής μανίας που είχε πιάσει τους ορθόδοξους, κάθε τι το οποίο εκπορευόταν από την Δύση, το κοιτούσαν στην καλύτερη περίπτωση με καχυποψία. Ο Ησυχασμός ήταν ακριβώς η αντίδραση της Ανατολής στις ιδέες των σχολαστικών, ήταν η αντίδραση με τις εξελίξεις της Δύσης που οδήγησαν στην Αναγέννηση και μετά στον Διαφωτισμό.

Ο κύριος ηγέτης των Ησυχαστών ήταν ο Γρηγόριος Παλαμάς που έγινε και επίσκοπος Θεσσαλονίκης. Ο πρώτος που αντέδρασε στους Ησυχαστές, ήταν ο μοναχός Βαρλαάμ που ήταν από την Ιταλία και καλός γνώστης του Σχολαστικισμού. Έγινε η πρώτη σύνοδος το 1341, οι θέσεις του Βαρλαάμ καταδικάστηκαν, υποχρεώθηκε να μην ξαναμιλήσει για τις ιδέες του και αναγκάστηκε να φύγει για την Ιταλία όπου έγινε δάσκαλος του Πετράρχη.

Ακολούθησε ο Γρηγόριος Ακίνδυνος, για τον οποίον έγινε δεύτερη σύνοδος τον επόμενο μήνα και επίσης καταδικάστηκε προφορικά και έγινε άλλη μία σύνοδος το 1347 που επίσης ξαναδικάστηκε μαζί με τον πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Καλέκα που καθαιρέθηκε.

Στην 4^η φάση, ο σπουδαιότερος αντιδρών ήταν ο μοναχός Νικηφόρος Γρηγοράς, μεγάλος λόγιος και πανεπιστήμων, ο πρώτος που μίλησε στην Ανατολή για το λάθος του ημερολογίου. Έγινε μια οριστική σύνοδος το 1351 για να λήξει το θέμα και ο Γρηγοράς καταδικάστηκε μαζί με δύο μητροπολίτες τον Εφέσου Ματθαίο και τον Γάνου Ιωσήφ. Ο Γρηγοράς φυλακίστηκε για δύο χρόνια στην μονή της Χώρας και βγήκε λίγο πριν πεθάνει, λόγω της αλλαγής του αυτοκράτορα, που ήταν φίλος του. Μετά τον θάνατό του οι ορθόδοξοι βεβήλωσαν το σώμα του.

Ας δούμε όμως το ότι υπάρχουν κατά διαστήματα και κάποιες σημαντικές φωνές κριτικής στην ορθόδοξη θεολογία, σε ένα κείμενο του Χρυσ. Σταμούλη, την γνώμη του Παναγιώτη Τρεμπέλα για τον Παλαμά, που τον κατηγορεί για ασάφεια και υπερβολές και εξαρτώμενο από τον Ψευδοδιονύσιο (σ. 9) και του ομότιμου καθηγητή θεολογίας Σάββα Αγουρίδη που επεκτείνει την κριτική Τρεμπέλα:

θεωρεί τη θεολογία του Παλαμά για την ουσία και τις ενέργειες στον Θεό ως προσπάθεια εκμηδένισης της σημασίας της κτιστής Δημιουργίας κατ`αντίθεση προς την Αναγέννηση, και τέλος ούτε λίγο ούτε πολύ καυτηριάζει εξτρεμιστικές από το παρελθόν θεωρίες περί του Χριστιανισμού ως θέα του θείου φωτός, θεώσεως κ.τ.τ.
(σελ. 18) στο «Χρυσόστομος Σταμούλης, Ο Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς στη σύγχρονη Ελληνική θεολογία», 1999.

Ας έρθουμε τώρα, στο γιατί και πως μια θεολογική έριδα επηρεάζει την πορεία και εξέλιξη της επιστήμης και της έρευνας, και πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε αυτό, γιατί για όλα αυτά η μόνιμη επωδός των απολογητών είναι ότι όλοι αυτοί ήταν αιρετικοί και δεν τιμωρήθηκαν για τις επιστημονικές τους γνώσεις, αλλά μόνο για τις θεολογικές. Αυτό το έχω κάνει ήδη στην δημοσίευση Χριστιανισμός και επιστήμη και αντιγράφω από εκεί το σχετικό κείμενο.

Ας δούμε αρχικά τι είναι η φιλοσοφία. “Είναι η επιστήμη που ασχολείται με ερωτήματα, προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά, θεμελιώδη, ή έσχατα, όπως αυτά της ύπαρξης, γνώσης, αξίας, αιτίας, γλώσσας και του νου. Ξεχωρίζει από άλλους τρόπους αντιμετώπισης των παραπάνω προβλημάτων, από την κριτική και γενικώς συστηματική προσέγγιση των θεμάτων και την οικοδόμησή της πάνω σε λογικές εξηγήσεις”.

Η επιστήμη, εκτός του ότι είναι παιδί της φιλοσοφίας, θέλει και αυτή ελεύθερο πνεύμα, και όταν αυτό υπάρχει για να αναπτυχθεί η φιλοσοφία, ταυτόχρονα ακολουθεί και η επιστήμη.

Από τον 7^ο αιώνα π.κ.ε οι Ίωνες φιλόσοφοι και διανοητές ζώντας σε ένα πολύ πιο ελεύθερο περιβάλλον από κάθε άποψη, ήταν ελεύθεροι πνευματικά και το απέδειξαν με όλες τις θεωρίες που έκαναν για την προέλευση της φύσης, της ζωής και των όντων, και όλες τις θεωρίες τους για τον άνθρωπο, θέτοντας και την βάση της φιλοσοφίας αλλά ταυτόχρονα και της επιστήμης. Η διαφορετική άποψη στην φιλοσοφία δεν στηλιτεύεται, αντίθετα βοηθάει τους επόμενους διανοητές για να κάνουν πλέον βελτιωμένες προτάσεις.

Με την έλευση όμως του Χριστιανισμού, τα πράγματα άλλαξαν. Ο Χριστιανισμός νόμιζε ότι όλα αυτά τα θέματα που διαπραγματεύεται η φιλοσοφία, τα έχει λύσει και μάλιστα, όπως είπαμε, δεν δεχόταν καμία αντίρρηση. Χρησιμοποίησε από την ίδια την φιλοσοφία ότι τον βόλευε, αλλά ότι παρέκλινε από το κυρίαρχο δόγμα του, έπρεπε να παταχθεί ή να σιγήσει. Η ίδια η εξέλιξη της θεολογίας του δεν ήταν μια διαλογική σύνθεση, δεν ήταν δημοκρατική ή λογική απόφαση· προήλθε από το πια ομάδα είχε την δύναμη και την εξουσία από την εγγύτητά της στο παλάτι για να την επιβάλει και μάλιστα αν υπήρχε μειοψηφούσα θέση έπρεπε να σιγήσει οριστικά. Τελικά η επικρατούσα Εκκλησία, απέκτησε σύντομα μεγαλύτερη δύναμη και από το ίδιο το παλάτι, αρκετά νωρίς, όπως φάνηκε στις διαμάχες για την εικονολατρία.

Ας δούμε τώρα, τι εννοούμε “επιστήμη” της εποχής. Η εκπαίδευση μπορεί να ήταν ιδιωτική, αλλά οι ανώτερες σχολές τις οποίες η Εκκλησία δεν έλεγχε, τελικά έκλεισαν (Ακαδημία της Αθήνας, Φιλοσοφική σχολή της Έδεσσας στην Μεσοποταμία, η σχολή της Κωνσταντινουπόλεως που άνοιξε και έκλεισε πάρα πολλές φορές και με διαφορετικό όνομα, όπως Μέγα Διδασκαλείον, Πανδιδακτήριον, Οικουμενικό Διδασκαλείο, ξανά Πανδιδακτήριο, σχολή της Μαγναύρας, Βασιλικόν Μουσείον). Από τους Κομνηνούς και μετά και μέχρι το 1821, η Εκκλησία ελέγχει πλήρως την εκπαίδευση.

Στην διαδικασία της εκπαίδευσης, μπορεί να υπήρχαν ξεχωριστά μαθήματα, αλλά δεν υπήρχε καμιά εξειδίκευση στην επιστημονική εκπαίδευση και ενασχόληση όπως την φανταζόμαστε τώρα, με εξαίρεση την Νομική. Τα όρια της επιστήμης, της φιλοσοφίας και της θεολογίας ήταν αρκετά συγκεχυμένα, και πρακτικά για να μελετήσεις περισσότερο την φιλοσοφία, έπρεπε να κατευθυνόσουν στην θεολογία. Όταν λοιπόν υπήρξαν κάποιες περίοδοι που κάποιοι μέσω της φιλοσοφίας προχώρησαν λίγο περισσότερο στα θέματα που την αφορούν, πέρα δηλαδή από υπομνηματισμούς των αρχαίων κειμένων, και άρχισαν πράγματι να αναρωτιούνται φιλοσοφικά, προέκυπτε αυτόματα θεολογικό πρόβλημα, γιατί όπως είπαμε η κυρίαρχη Εκκλησία θεωρούσε αίρεση κάθε άλλη σχετική άποψη σε σχέση με όλα τα βασικά ερωτήματα.

Όταν λέμε λοιπόν επιστήμη για το Βυζάντιο εννοούμε κυρίως την ίδια την φιλοσοφία που εμπλέκεται δομικά με την θεολογία. Οι ίδιοι οι χριστιανοί σε αναρίθμητα κείμενα θεωρούσαν την φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων πηγή αιρέσεων. Ακριβώς για αυτό τον λόγο οι περισσότεροι “αιρετικοί” ξεκίνησαν έτσι ακριβώς, δηλαδή επηρεασμένοι από αρχαίους φιλοσόφους. Άρα, το σωστό είναι ότι, η Εκκλησία γενικά είχε άμεσο πρόβλημα με την διαφορετική άποψη, η οποία τροφοδοτείται από τον ελεύθερο στοχασμό (πράγμα αυστηρά απαγορευμένο) και την φιλοσοφία, αλλά εμμέσως και με την Επιστήμη, αφού τα όρια της με την φιλοσοφία, εκείνη την εποχή ήταν ασαφή, αλλά και οι λόγιοι που ασχολούντο και με τα δύο, οι ίδιοι.

Τα αποτελέσματα γνωστά αν διαβάσετε την σχετική σελίδα  Ορθοδοξία και άλλη άποψη: Κάψιμο των βιβλίων, σίγαση με κάθε τρόπο κάθε άλλης άποψης, δολοφονίες, αφορισμοί, ξύλο μεταξύ τους με αιρετικούς, γενοκτονίες, καψίματα αλλόδοξων στον Ιππόδρομο κ.λπ.

Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι οι θεολογικές έριδες στην Ανατολή, με αποτέλεσμα την σίγηση ή εξαφάνιση των αντιπάλων, είχε άμεσο αποτέλεσμα στην εξέλιξή της επιστήμης και αλλά και μακροπρόθεσμο επίσης, γιατί κανείς δεν τολμάει βλέποντας τις εξελίξεις και την τύχη των προηγούμενων να ερευνήσει πάρα πέρα από τα καθιερωμένα.

Η συγκεκριμένη διαμάχη όμως των Ησυχαστών επηρέασε την ίδια την ουσία της δυνατότητας των ορθοδόξων να ερευνούν, γιατί αντίστοιχα οι Δυτικοί που δεν είχαν τέτοια αξιωματική απαγόρευση κατάφεραν τελικά να φέρουν την Αναγέννηση και τον Διαφωτισμό και να προχωρήσουν, να φύγουν από τον Μεσαίωνα. Ο Ησυχασμός ήταν η δεύτερη μετά την δίωξη του Ιταλού μεγάλη ταφόπλακα της γνώσης και του διαλεκτισμού στην Ανατολή, από την οποία ακόμα δεν έχει βγει. Η έλλειψη δημοκρατικής συνείδησης των Νεοελλήνων, οι διαρκείς δικτατορίες και η σοσιαλιστοποίηση του κράτους που ξεκινάει από την 3^η δεκαετία του 20^ου αιώνα, μας το δείχνουν ξεκάθαρα.

Φιλοσοφικές ερμηνείες της μέτρησης του χρόνου στην αρχαία Ελλάδα

Έννοια του Χρόνου

• Ο Χρόνος αντιμετωπιζόταν ως πρωταρχική φιλοσοφική έννοια
• Στην ελληνική αρχαιότητα ο Χρόνος εκπροσωπούνταν με τη θεότητα της Αιωνιότητας
• Η ονομασία του προήλθε από τον θεό Κρόνο, προστάτη της γονιμότητας της γης και των καιρικών μεταβολών που την υποβοηθούν

Χρόνος-Κρόνος

• Δρεπάνι στο δεξί χέρι: Σύμβολο θερισμού των χρόνων που περνούν και σύμβολο θανάτου
• Μικρό παιδί στο αριστερό χέρι: Σύμβολο της ζωής μέσα στην αιωνιότητα

Χρόνος και αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι

• Συσχέτιση της ουσίας του χρόνου με τη συνεχή μεταβολή και φθορά των ζωντανών οργανισμών
• Προσανατολισμένη, ευθύγραμμη και μη αναστρέψιμη εξέλιξη του χρόνου
• Συνεχής σειρά χρονικών σημείων των γεγονότων που συμβαίνουν στην πραγματικότητα
• Αριστοτέλης: Αντίληψη του χρόνου μόνο όταν υπάρχει έκδηλη κίνηση — αίσθηση της αδιευκρίνιστης ενότητας του σχετικιστικού χωροχρόνου

Παρατήρηση για τον υπολογισμό της έννοιας του χρόνου

• Από την πρώτη στιγμή της ύπαρξής του ο άνθρωπος παρατήρησε τον Ήλιο και τους άλλους αστερισμούς και παρακολουθούσε την κίνησή τους
• Διαπίστωσε τις κινήσεις των αστερισμών και την περιοδικότητά τους
• Στη συνέχεια συνδύασε τις θέσεις τους με τις μεταβολές που συνέβαιναν στη φύση
• Θεοποίησε τον Ήλιο, τη Σελήνη και τα άλλα I    ουράνια σώματα λόγω των
• υπερφυσικών χαρακτηριστικών τους

Χρόνος και Παρατήρηση φυσικών φαινομένων

  Εναλλαγή ημέρας και νύχτας

• Διαδοχικές φάσεις της Σελήνης
• Περιοδικότητα των εποχών του έτους

Ανάγκη για τη μέτρηση του χρόνου

• Οι καθημερινές και θρησκευτικές ανάγκες οδήγησαν στη μεθοδικότερη παρατήρηση των ουρανίων σωμάτων (μεταξύ αυτών ο Ήλιος και η Σελήνη)
• Εφόσον ο χρόνος ήταν ταυτισμένος με τη θεϊκή ύπαρξη, δε μπορούσε παρά να ορίζεται από την περιοδική εξέλιξη της  θέσης και της όψη των ουρανίων σωμάτων

Αρχαία Ελλάδα – 9η χιλιετία π.Χ.

• Ανάπτυξη της ναυσιπλοΐας
• Διαπίστωση της χρησιμότητας των αστέρων και των αστερισμών
• Η απλή παρατήρηση των ουρανίων σωμάτων μετατράπηκε σε επιστημονική καταγραφή των αστερισμών της ουράνιας σφαίρας
• Η ημερολογιακή γνώση φαίνεται ότι ξεκίνησε από τη Ναυσιπλοΐα και από αυτή πέρασε στον γεωργικό τομέα

Μονάδες μέτρησης χρόνου

 

1) Πρώτη μονάδα μέτρησης του χρόνου – Ημερονύκτιο

2) Μονάδες μέτρησης ακέραια πολλαπλάσια του ηλιακού ημερονυκτίου

3) Κλιματολογικές εποχές (αν και ασαφείς) 44) Έτος

5) Σεληνιακός Συνοδικός Μήνας (29,53 ηλιακά ημερονύκτια)

6) Σεληνιακό Τέταρτο – Εβδομάδα

7) Άνισες εποχιακές ώρες

Πρακτική Αστρονομία

• Η απλή παρατήρηση των ουρανίων σωμάτων μετατράπηκε σε επιστημονική καταγραφή τους και έτσι γεννήθηκε η Αστρονομία
• Σύνταξη αστρικών καταλόγων και χαρτών με τις συντεταγμένες των ουρανίων σωμάτων

«Εργαλεία» για τη μέτρηση του χρόνου

• Μαθηματικά
• Επίπεδη και σφαιρική τριγωνομετρία
• Οπτική
• Γεωμετρική Οπτική
• Πρακτική Αστρονομία
• Γνωμονική
• Όργανα μέτρησης του χρόνου-Τεχνολογικό Υπόβαθρο

Τα πρώτα Όργανα Μέτρησης του Χρόνου

• Γνώμονας – Ηλιακό Ρολόι
• Κλεψύδρα

Όργανα Μέτρησης του Χρόνου

• Ουράνια σφαίρα
• Σφαιρικός αστρολάβος
• Διόπτρα του Ιππάρχου

Όργανα Μέτρησης του Χρόνου

• Πλινθίς
• Σκάφη
• Διάφορα ηλιακά ρολόγια

Άρα οι Αρχαίοι Έλληνες

• Έδωσαν φιλοσοφική έκταση στην έννοια του χρόνου – αντιλήφθηκαν ακόμα και τον χωρόχρονο
• Λάτρεψαν τον χρόνο ως θεότητα
• Διαπίστωσαν την έννοια του χρόνου με την παρατήρηση των διαφόρων φυσικών φαινομένων
• Κατανόησαν την έννοια του χρόνου με την καταγραφή των θέσεων και της τροχιάς των ουρανίων σωμάτων
• Ανέπτυξαν τα κατάλληλα εργαλεία για τη μέτρηση του
• Κατασκεύασαν όργανα για τη μέτρηση του χρόνου και τον προσδιόρισαν με ικανοποιητική ακρίβεια για τα δεδομένα της εποχής.

ΑΙΣΩΠΟΣ - Μῦθοι (16.1-20.1)

16. ΑΙΛΟΥΡΟΣ ΚΑΙ ΑΛΕΚΤΡΥΩΝ [16.1] αἴλουρος συλλαβὼν ἀλεκτρυόνα τοῦτον ἐβούλετο μετ᾽ εὐλόγου αἰτίας καταθοινήσασθαι. καὶ δὴ ἀρξάμενος κατηγόρει αὐτοῦ λέγων ὀχληρὸν αὐτὸν εἶναι τοῖς ἀνθρώποις νύκτωρ κεκραγότα καὶ οὐδὲ ὕπνου τυχεῖν αὐτοὺς ἐῶντα. τοῦ δὲ εἰπόντος ὡς ἐπ᾽ ὠφελείᾳ αὐτῶν τοῦτο ποιεῖ, ἐπὶ γὰρ τὰ συνήθη τῶν ἔργων διεγείρει, ἐκ δευτέρου ἔλεγεν· «ἀλλὰ καὶ ἀσεβὴς εἰς τὴν φύσιν καθέστηκας καὶ ἀδελφαῖς καὶ μητρὶ ἐπεμβαίνων». τοῦ δὲ καὶ τοῦτο εἰς ὠφέλειαν τῶν δεσποτῶν πράττειν φήσαντος, πολλὰ γὰρ αὐτοῖς ὠὰ τίκτεσθαι παρασκευάζει, διαπορηθεὶς ἐκεῖνος ἔφη· «ἐὰν οὖν σὺ ἀφορμῶν ἀεὶ εὐπορῇς, ἐγώ σε οὐ κατέδομαι;»
ὁ λόγος δηλοῖ, ὅτι καὶ πονηρὰ φύσις πλημμελεῖν προαιρουμένη, κἂν μὴ μετ᾽ εὐλόγου προσχήματος δυνηθῇ, ἀπαρακαλύπτως πονηρεύεται.

17. ΑΛΩΠΗΞ ΚΟΛΟΥΡΟΣ
[17.1] ἀλώπηξ ὑπό τινος πάγης τὴν οὐρὰν ἀποκοπεῖσα ἐπειδὴ δι᾽ αἰσχύνην ἀβίωτον ἡγεῖτο τὸν βίον ἔχειν, ἔγνω δεῖν καὶ τὰς ἄλλας ἀλώπεκας εἰς τὸ αὐτὸ προσαγαγεῖν, ἵνα τῷ κοινῷ πάθει τὸ ἴδιον ἐλάττωμα συγκρύψῃ. καὶ δὴ ἁπάσας ἀθροίσασα παρῄνει αὐταῖς τὰς οὐρὰς ἀποκόπτειν, λέγουσα, ὡς οὐκ ἀπρεπὲς μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ περισσόν τι αὐταῖς βάρος προσήρτηται. τούτων δέ τις ὑποτυχοῦσα ἔφη· «ὦ αὕτη, ἀλλ᾽ εἰ ‹μή› σοι τοῦτο συνέφερεν, οὐκ ἂν ἡμῖν τοῦτο συνεβούλευσας».
οὗτος ὁ λόγος ἁρμόττει πρὸς ἐκείνους, οἳ τὰς συμβουλίας ποιοῦνται τοῖς πέλας οὐ δι᾽ εὔνοιαν ἀλλὰ διὰ τὸ ἑαυτοῖς συμφέρον.

18. ΑΛΙΕΥΣ ΚΑΙ ΜΑΙΝΙΣ
[18.1] ἁλιεὺς καθεὶς τὸ δίκτυον ἀνήνεγκε μαινίδα. τῆς δὲ ἱκετευούσης αὐτὸν πρὸς τὸ παρὸν μεθεῖναι αὐτήν, ἐπειδὴ μικρὰ τυγχάνει, ὕστερον δὲ αὐξηθεῖσαν συλλαβεῖν εἰς μείζονα ὠφέλειαν, ὁ ἁλιεὺς εἶπεν· «ἀλλ᾽ ἔγωγε εὐηθέστατος ἂν εἴην, εἰ τὸ ἐν χερσὶ παρεὶς κέρδος ἄδηλον ἐλπίδα διώκοιμι».
ὁ λόγος δηλοῖ, ὅτι αἱρετώτερόν ἐστι τὸ παρὸν κέρδος, κἂν μικρὸν ᾖ, τοῦ προσδοκωμένου, κἂν μέγα ὑπάρχῃ.

19. ΑΛΩΠΗΞ ΚΑΙ ΒΑΤΟΣ
[19.1] ἀλώπηξ φραγμὸν ἀναβαίνουσα ἐπειδὴ ὀλισθαίνειν ἔμελλε, βάτου ἐπελάβετο. ξυσθεῖσα δὲ τὸ πέλμα καὶ δεινῶς διατεθεῖσα ᾐτιᾶτο αὐτήν, εἴ γε καταφυγοῦσαν ἐπ᾽ αὐτὴν ὡς ἐπὶ βοηθὸν χεῖρον αὐτῇ ἐχρήσατο καὶ αὐτοῦ τοῦ προκειμένου. καὶ ἡ βάτος ὑποτυχοῦσα εἶπεν· «ἀλλ᾽ ἐσφάλης τῶν φρενῶν, ὦ αὕτη, ἐμοῦ ἐπιλαβέσθαι βουληθεῖσα, ἥτις αὐτὴ πάντων ἐπιλαμβάνεσθαι εἴωθα».
οὕτω καὶ τῶν ἀνθρώπων μάταιοί εἰσιν, ὅσοι τούτοις ὡς βοηθοῖς προσφεύγουσιν, οἷς τὸ ἀδικεῖν μᾶλλόν ἐστιν ἔμφυτον.

20. ΑΛΩΠΗΞ ΚΑΙ ΚΡΟΚΟΔΕΙΛΟΣ
[20.1] ἀλώπηξ καὶ κροκόδειλος περὶ εὐγενείας ἤριζον. πολλὰ δὲ τοῦ κροκοδείλου διεξιόντος περὶ τῆς τῶν προγόνων λαμπρότητος καὶ τὸ τελευταῖον λέγοντος, ὡς γεγυμνασιαρχηκότων ἐστὶ πατέρων, ἡ ἀλώπηξ ὑποτυχοῦσα ἔφη· «ἀλλὰ κἂν σὺ μὴ εἴπῃς, ἀπὸ τοῦ δέρματος φαίνῃ, ὅτι ἀπὸ πολλῶν εἶ γυμνασμάτων».
οὕτω καὶ τῶν ψευδολόγων ἀνθρώπων ἔλεγχός ἐστι τὰ πράγματα.

***
16. Ο γάτος και ο πετεινός.
[16.1] Μια φορά ο γάτος έπιασε στα χέρια του τον πετεινό και γύρευε εύλογη πρόφαση για να τον καταβροχθίσει. Στην αρχή, λοιπόν, βάλθηκε να τον ψέγει ότι ενοχλεί τον κόσμο τη νύχτα με τα κραξίματά του και δεν αφήνει κανέναν να χαρεί μια στάλα ύπνο. Ο πετεινός όμως δικαιολογήθηκε ότι με αυτό που κάνει ωφελεί τους ανθρώπους, διότι τους ξυπνάει για να ασχοληθούν με τις συνηθισμένες τους δουλειές. Έπειτα ο γάτος ακολούθησε άλλη γραμμή κατηγορίας: «Ναι, αλλά εσύ διαπράττεις συστηματικά ασέβεια ενάντια στη φύση, αφού βατεύεις τις αδελφές σου και τη μάνα σου». Ο πετεινός τότε ισχυρίστηκε ότι και αυτό για ωφέλεια το κάνει — ωφέλεια των αφεντικών του, δηλαδή, αφού έτσι συντελεί στο να γεννιούνται πολλά αυγά για χάρη τους. Στο τέλος πια ο γάτος απαύδησε και φώναξε: «Δεν μου λες, επειδή εσύ έχεις πάντα έτοιμες δικαιολογίες, εγώ πρέπει να στερηθώ το φαΐ μου;».
Το δίδαγμα του μύθου: Ο φαύλος άνθρωπος, που έχει πρόθεση να αμαρτήσει, ακόμη και αν δεν μπορέσει να βρει εύσχημη πρόφαση, θα κάνει το κακό απροκάλυπτα.

17. Η κολοβή αλεπού.
[17.1] Ήταν μια αλεπού που πιάστηκε σε παγίδα και της κόπηκε η ουρά. Στην αρχή, που λέτε, ήταν τέτοια η ντροπή της που η ζωή τής φαινόταν ανυπόφορη. Ώσπου σε κάποια στιγμή συνέλαβε το σχέδιο: έπρεπε να παρασύρει και τις άλλες αλεπούδες στην ίδια συμφορά, ώστε να συγκαλύψει το δικό της κουσούρι με το κοινό πάθημα. Τις μάζεψε λοιπόν όλες και τις παρακινούσε να κόψουν την ουρά τους, λέγοντας πως αυτό το εξάρτημα δεν είναι μόνο άσχημο αλλά και περιττό βάρος κρεμασμένο πάνω τους. Πάνω εκεί, όμως, μία από τις άλλες αλεπούδες τη διέκοψε και αντιμίλησε: «Μωρή, προφανώς σε βολεύει εσένα αυτό, αλλιώς δεν θα μας το συμβούλευες».
Αυτός ο μύθος ταιριάζει σε όποιον δίνει συμβουλές στους συνανθρώπους του όχι για το δικό τους το καλό αλλά για να εξυπηρετήσει προσωπικό του συμφέρον.

18. Ο ψαράς και η μαρίδα.
[18.1] Ήταν μια φορά ένας ψαράς που έριξε τα δίχτυα του και έβγαλε στην επιφάνεια μια μαριδίτσα. Εκείνη, που λέτε, έπιασε να τον εκλιπαρεί: «Άφησέ με για την ώρα, να χαρείς, έτσι μικρούλα που είμαι. Αργότερα, άμα μεγαλώσω, με πιάνεις ξανά, και τότε θα αποκομίσεις πιο πολύ κέρδος». Όμως ο ψαράς αποκρίθηκε: «Καλά, τόσο μπουνταλάς θαρρείς πως είμαι; Σιγά μην αφήσω το κέρδος που έχω στο χέρι για να τρέχω πίσω από άδηλες προσδοκίες».
Το δίδαγμα του μύθου: Το τωρινό κέρδος, έστω και μικρό, είναι προτιμότερο από οποιεσδήποτε ελπίδες για μεγάλα οφέλη στο μέλλον.

19. Η αλεπού και ο βάτος.
[19.1] Κάποια φορά η αλεπού σκαρφάλωνε σε μια συστάδα θάμνους. Εκεί λοιπόν που κόντευε να γλιστρήσει, γαντζώθηκε από έναν αγκαθωτό βάτο. Φυσικά, έγδαρε τα πέλματά της και έπαθε μεγάλο κακό. Ξέσπασε λοιπόν σε παράπονα ενάντια στον βάτο: «Εγώ βρε κατέφυγα σε σένα για βοήθεια, και εσύ μου φέρθηκες ακόμη χειρότερα και από τούτο εδώ το σύθαμνο μπροστά μου». Εντούτοις ο βάτος τής έκοψε τη φόρα και αποκρίθηκε: «Τα έχεις τελείως χαμένα, μωρή, που λογάριαζες να πιαστείς από μένα. Δεν το ήξερες; Εγώ είμαι εκείνος που έχει συνήθειο να τα γραπώνει όλα».
Έτσι γίνεται και με τους ανθρώπους: Είναι ανόητοι όσοι καταφεύγουν για βοήθεια σε άτομα που έχουν έμφυτη μέσα τους την τάση για αδικία.

20. Η αλεπού και ο κροκόδειλος.
[20.1] Μια φορά μάλωναν η αλεπού και ο κροκόδειλος ποιός έχει πιο αριστοκρατική καταγωγή. Ο κροκόδειλος, λοιπόν, αράδιαζε πολλά και διάφορα σχετικά με τους λαμπρούς προγόνους του, και στο τέλος ισχυρίστηκε κιόλας ότι οι πατεράδες του διοργάνωναν γυμναστικούς αγώνες. Τότε η αλεπού άδραξε την ευκαιρία και απάντησε: «Αυτό θα το καταλάβαινα και χωρίς να μου το πεις. Το πετσί σου το φανερώνει αμέσως ότι έχεις τραβήξει κάμποσα γυμνάσματα».
Παρόμοια γίνεται και με τους ανθρώπους: Οι ψεύτες αποκαλύπτονται από τα ίδια τα πράγματα.

Άσε τα «αν» και μπες στο «θέλω»

Γιατί είναι εξαιρετικά βολικό και εύκολο το «Αν οι συνθήκες ήταν διαφορετικές, θα…», «Αν είχες έρθει πιο νωρίς…», «Αν περνούσε από το χέρι μου θα το άλλαζα, αλλά…».

Πάντοτε θα υπάρχουν φοβισμένα «αλλά» και πάντοτε θα στεκόμαστε παγωμένοι μπροστά σε αλλαγές βουνά σα μικρά παιδιά που κάνουν τώρα τα πρώτα τους βήματα.

Πάντοτε θα μας ξεπερνάει ένα παράλογο πάθος, ένα μοιραίο λάθος, μια παρόρμηση ανερμήνευτη και όλα αυτά θα οδηγούν σε ερωτήματα του στιλ «Από εδώ και πέρα, τι;»

Η ζωή είναι μικρή και συμβαίνει τώρα, μου ‘χε πει κάποτε ένας φίλος και πράγματι σε αυτήν την τόσο «πιασάρικη» και αυθόρμητη φιλοσοφία της στιγμής, κρύβεται η ουσία της υπόθεσης. Η ουσία που ισχύει ολοκληρωτικά σε κάθε, μα κάθε συνθήκη.

Κάθε στιγμή που περνάει, κάθε τώρα, αποτελεί μια πρόκληση και μια ευκαιρία. Όλα όσα υποτίθεται είναι μη αναστρέψιμα «αν», σηκώνονται σα μαστίγια πάνω στα κορμιά μας, αποφασισμένα να ασκήσουν σωστή ψυχολογική βία και να μας φιμώσουν.

Λειτουργούν σαν τύραννοι αδίστακτοι που φυτρώσαν οικειοθελώς και ασυνείδητα μέσα μας για να μας βγάλουν πιθανότατα από τη «δύσκολη θέση», τοποθετώντας μας σε μια ακόμα πιο δύσκολη φυσικά. Αυτή του «ευνουχισμένου».

Πονάει αυτή η θέση, το έχεις νιώσει κι εσύ, δε μπορεί… Μοιάζει σχεδόν απίστευτο το τι μπορούμε να σκαρφιστούμε, να προφασιστούμε, ή να κεράσουμε τον εαυτό μας σαν άλλοθι, προκειμένου να διατηρήσουμε την όποια κανονικότητα της ζωής μας, την όποια ασφάλεια, εν ολίγοις… το comfort zone μας.

Μπαίνοντας σε τέτοιες διαδικασίες φίλοι μου, αλήθεια… δεν έχουμε ιδέα το τι χάνουμε, τι θα μπορούσαμε να ζήσουμε, να γευτούμε, να αλλάξουμε. Όταν τα «αν» φιλτράρονται μέσω του «θέλω» και γίνονται «να», τότε μιλάμε για την πραγματική ζωή, αυτή που σε κινητοποιεί, αυτή που σε αλλάζει, σε εξυψώνει, σε κάνει να νιώθεις ζωντανός.

Άσε τα «αν» και πιάσε τα «θέλω» λοιπόν και ναι, καθόλου απλό δεν είναι, όταν μια ζωή ολόκληρη συνηθίσαμε να θάβουμε τις επιθυμίες μας στο σκοτάδι, είτε από φόβο, είτε από ντροπή, είτε από ενοχές, είτε, είτε, είτε. Αξίζει τόσο όμως να προσπαθήσουμε… Αξίζουμε.

Όχι, δεν είμαστε θεοί, αλλά ναι, δε μπορούμε να διανοηθούμε καν την απεραντοσύνη της θείας δύναμης που κρύβουμε μέσα μας, αν γνέψουμε θετικά στη ζωή και κυρίως στα «θέλω» μας, όλα όσα μας κινητοποιούν και μας κάνουν να αισθανόμαστε πως κάθε μέρα, χτίζουμε έναν κόσμο από την αρχή ξανά.

Η δύναμη της θέλησης είναι μαγική. Και είναι κρίμα να θυσιάζουμε τη μαγεία αυτή στο βωμό του δεδομένου, του σίγουρου, του γνώριμου, μόνο και μόνο για να μη διαταραχτούν οι όποιες ισορροπίες. Η ζωή είναι καρδιογράφημα άλλωστε… Η ευθεία γραμμή δε συνεπάγεται ποτέ με κάτι καλό.

Η δύναμη βρίσκεται στην ευαλωτότητά σου

Ναι, το ξέρω ότι ακούγεται λίγο τρελό. Τι σχέση έχει η δύναμη με την ευαλωτότητα; Δεν είναι τα δύο αντίθετα;

Η αλήθεια είναι πως έτσι μεγαλώνουμε, μαθαίνοντας ότι το να είσαι δυνατός σημαίνει να έχεις έλεγχο πάνω στα πάντα. Έλεγχο πάνω στον εαυτό σου, στα συναισθήματά σου, στους άλλους.

Για να είσαι δυνατός πρέπει να είσαι τέλειος ή τουλάχιστον έτσι πρέπει να δείχνεις. Δε μπορείς να εκφράσεις τις αδυναμίες σου, τα ψεγάδια ή τις ανασφάλειές σου. Πρέπει να είσαι ανέκφραστος σαν πορσελάνινη κούκλα χωρίς ραγίσματα.

Αλλά η ερώτηση που θέλω να σου θέσω είναι η εξής: είσαι αρκετά δυνατός για να αποκαλύψεις την ευαλωτότητά σου;

Είσαι αρκετά δυνατός για να εκφράσεις τον αληθινό σου εαυτό -μαζί με τα ελαττώματα και τις αδυναμίες σου- στα κοντινά σου πρόσωπα; Είσαι αρκετά δυνατός για να ανοιχτείς στους άλλους γνωρίζοντας ότι υπάρχει πάντα μια πιθανότητα να πληγωθείς;

Είσαι αρκετά δυνατός για να παραδεχθείς στους αγαπημένους σου ότι τους αγαπάς και τους χρειάζεσαι στη ζωή σου; Ότι μπορείς να ζήσεις χωρίς αυτούς αλλά ότι δε θέλεις;

Είσαι αρκετά δυνατός για να παραδεχθείς ότι καμιά φορά αισθάνεσαι μοναξιά και ανασφάλεια; Ότι καμιά φορά δε ξέρεις τι πρέπει να κάνεις και αισθάνεσαι αδύναμος και χαμένος;

Οι άνθρωποι καμιά φορά φοβόμαστε να εκφράσουμε την ευάλωτη πλευρά μας μήπως καταστρέψουμε την κοινωνική εικόνα του δυνατού και σίγουρου ατόμου, που έχουμε πασχίσει πολύ για να κατασκευάσουμε.

Προτιμούμε να κρυβόμαστε πίσω από μία προστατευτική μάσκα παρά να αποκαλύψουμε τις ανασφάλειές τους στους άλλους.

Αλλά όταν τελικά το κάνει, συμβαίνει κάτι μαγικό. Όταν αποκαλύπτει τον αληθινό του εαυτό με τα ελαττώματα και τις αδυναμίες του, αισθάνεται πιο συνδεδεμένος με τους άλλους.

Οι άλλοι αρχίζουν και βλέπουν μπροστά τους ένα πιο αυθεντικό και αληθινό πρόσωπο με πολλές διαστάσεις, με θετικά αλλά και αρνητικά στοιχεία. Πλέον σε αισθάνονται πιο κοντά τους. Είσαι άνθρωπος, σαν και αυτούς.

Έτσι, μπορούν να συσχετιστούν πιο εύκολα μαζί σου καθώς σε βλέπουν ως ένα άτομο με παρόμοιους φόβους και ανησυχίες. Είναι, μάλιστα, πιο πιθανόν να μοιραστούν και τις δικές τους ανησυχίες μαζί σου.

Με λίγα λόγια, αρχίζουν να αισθάνονται πιο ελεύθεροι να βγάλουν την κοινωνικό προσωπείο τους και να σου αποκαλύψουν και εκείνοι ένα πιο ανθρώπινο και ευάλωτο πρόσωπο. Γιατί εκεί βρίσκεται η μαγεία της ανθρώπινης φύσης, όχι στην τελειότητα.

Εσύ ακούγοντας και τις ανασφάλειες των άλλων συνειδητοποιείς ότι δεν είσαι μόνος σου σε όλο αυτό. Είστε αρκετοί και είστε μαζί.

Τότε είναι που αρχίζεις να συνδέεσαι και να επικοινωνείς πραγματικά με τον άλλον.

«Μέχρι να δούμε το σκοτάδι κάποιου, δε ξέρουμε τι άτομο είναι. Μέχρι να συγχωρέσουμε το σκοτάδι κάποιου, δε ξέρουμε τι πραγματικά θα πει η αγάπη»

ΜΕΓΑΛΑΥΧIA

Ο Λουκιανός, ο σατιρικός συγγραφέας και ρήτωρ του 2ου αιώνα μ.Χ. από τα Σαμόσατα, την πρωτεύουσα της Κομμαγηνής στον άνω Ευφράτη της Συρίας, καυτηριάζει ανθρωπάκια της εποχής του στην προσπάθειά τους να φιλοτεχνήσουν μια πλαστή εικόνα για τον εαυτό τους, προκειμένου να κρύψουν την ανεπάρκειά τους. Άνθρωποι απαίδευτοι, θέλοντας να φαίνονται σπουδαίοι, αγοράζουν αφειδώς τόμους βιβλίων και νεόπλουτοι, στοχεύοντας σε καταξίωση που δεν την αξίζουν, είτε μεγαλώνουν το όνομά τους προσθέτοντας στο τέλος μερικές συλλαβές, όπως ο Σίμων που παρουσιάζεται σαν Σιμωνίδης, είτε το αλλάζουν, όπως ο Πυρρίας ή ο Δρόμων ή ο Τίβειος, μετατρέποντάς το σε Μεγακλή ή Μεγάβυζο ή Πρώταρχο, για να ακούγεται μεγαλοπρεπέστερα.

Όσο επικριτικός, ωστόσο, κι αν είναι για τις μεθόδους που μηχανεύονται οι μικροί άνθρωποι για να εμφανίζονται σαν κάτι άλλο από εκείνο που είναι, δεν παραλείπει, εντούτοις, ο Λουκιανός να αναγνωρίσει ένα ελαφρυντικό στην ασυγχώρητη μεγαλαυχία τους. Γιατί να είναι παράξενο, αναρωτιέται, που ένας νεόπλουτος ή ένας απαίδευτος προσπαθεί να αλλάξει την πραγματική εικόνα του, όταν οι μεγαλοσχήμονες υπόκεινται στην ίδια αδυναμία. Ο Πύρρος της Ηπείρου, εξέχων ηγεμών στην ελληνιστική εποχή, αυτοπροβαλλόταν, με την παρότρυνση αυλοκολάκων του, σαν όμοιος προς τον Μέγα Αλέξανδρο.

Τούτο, βέβαια, ως την μέρα που συνάντησε στην Λάρισα μια γερόντισσα, η οποία του είπε την αλήθεια υποχρεώνοντάς τον να αφήσει τις ανοησίες. Δείχνοντάς της ο Πύρρος τις προσωπογραφίες του Φιλίππου, του Αλέξανδρου του Περδίκα, του Κάσσανδρου και άλλων τινών βασιλέων, την ρώτησε σε ποιον έμοιαζε, βέβαιος ότι η γερόντισσα θα κατέληγε στην ομοιότητά του με τον Αλέξανδρο. Κι αυτή, αφού σκέφτηκε πολύ, του είπε: στον Βατραχίωνα, τον μάγειρα.

Στην Λάρισα, πράγματι, υπήρχε κάποιος μάγειρας ονόματι Βατραχίωνας, όμοιος με τον Πύρρο.

Τελικά, η μεγαλαυχία είναι ένα ελάττωμα που διαπερνά την ανθρώπινη φυλή σε όλα τα επίπεδά της. Φτιαχτήκαμε με ένα μυαλό ικανό να χωρέσει μέσα του τού κόσμου τις αμέτρητες αλήθειες, το οποίο, συγχρόνως όμως, κράτησε σε κάποιαν άκρη του κι έναν χώρο κενό να τον μεταχειριζόμαστε ελεύθερα, ανεξάρτητα από την πραγματικότητα, προς την οποία, χάριν της επιβίωσής μας, είμαστε υποχρεωμένοι να συμβαδίζομε. Κι αυτόν τον χώρο του μυαλού άλλοι τον αξιοποιούν σαν πεδίο δράσης είτε της φαντασίας – για την δημιουργία μορφών όμορφων που, όσο κι αν δεν αποτελούν συστατικά της πραγματικότητας, τις χρειαζόμαστε, παρόλα αυτά, για να μας προσφέρουν μιαν απόλαυση που αλλού δεν μπορούσαμε να βρούμε – είτε της σκέψης – για τον ορισμό κανόνων περί του πώς πρέπει να ζούμε, ώστε ο βίος μας να είναι βιωτός – κι άλλοι πάλι τον διαθέτουν για μεγαλαυχίες και άλλες τέτοιες μικροπρεπείς συμπεριφορές.

Μια νέα θεωρία της σκοτεινής ύλης βασίζεται στην ανίχνευση της ασυνήθιστης ακτινοβολίας ακτίνων Χ από τους γαλαξίες

Οι ερευνητές έχουν παρουσιάσει μια νέα θεωρία της σκοτεινής ύλης, η οποία υποδηλώνει ότι τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που νομίζουμε. Συγκεκριμένα, η θεωρία τους περιλαμβάνει σωματίδια σκοτεινής ύλης τα οποία είναι εξαιρετικά ελαφρά – σχεδόν εκατό φορές ελαφρύτερα από τα ηλεκτρόνια, σε έντονη αντίθεση με πολλά συμβατικά μοντέλα που περιλαμβάνουν πολύ βαριά σωματίδια σκοτεινής ύλης. 

Αυτή είναι μια εικόνα ακτίνων Χ του σμήνους γαλαξιών του Περσέα, περίπου 240 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη. Η ακτινοβολία ακτίνων Χ που εκπέμπεται από τους γαλαξίες και τα σμήνη των γαλαξιών εξακολουθεί να δημιουργεί πολλά αινίγματα στους αστροφυσικούς. Ειδικότερα, μπορεί να δίνει ενδείξεις για τη φύση της μυστηριώδους σκοτεινής ύλης

Η σκοτεινή ύλη είναι όλο και πιο αινιγματική. Σε όλο τον κόσμο, οι φυσικοί προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να καθορίσουν τη φύση αυτών των σωματιδίων ύλης, τα οποία δεν εκπέμπουν φως και επομένως είναι αόρατα στο ανθρώπινο μάτι. Η ύπαρξή τους προτάθηκε στη δεκαετία του 1930 για να εξηγήσει ορισμένες αστρονομικές παρατηρήσεις. Καθώς η ορατή ύλη, όπως αυτή που σχηματίζει τα αστέρια και τη Γη, αποτελεί μόλις το 5% του σύμπαντος, έχει προταθεί ότι η σκοτεινή ύλη πρέπει να αντιπροσωπεύει το 23% όσων υπάρχουν εκεί έξω. Αλλά μέχρι σήμερα και παρά την εντατική έρευνα, έχει αποδειχθεί αδύνατο να προσδιοριστούν πραγματικά τα σωματίδια που εμπλέκονται με τη σκοτεινή ύλη. Οι ερευνητές στο πανεπιστήμιο Johannes Gutenberg του Mainz (JGU) έχουν παρουσιάσει τώρα μια νέα θεωρία της σκοτεινής ύλης, η οποία υποδηλώνει ότι τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που υποτίθεται κανονικά. Συγκεκριμένα,

Σύμφωνα με την κοινή θεωρία, η σκοτεινή ύλη πρέπει να υπάρχει επειδή διαφορετικά τα αστέρια δεν θα συνεχίσουν να περιστρέφονται γύρω από το κέντρο των γαλαξιών τους όπως στην πραγματικότητα κάνουν. Μεταξύ των ιδιαίτερα ευνοούμενων υποψηφίων για τη σκοτεινή ύλη είναι τα λεγόμενα Ασθενώς Αλληλεπιδρώντα Σωματίδια με Μάζα ή WIMPs. Οι ερευνητές τα αναζητούν στο ιταλικό υπόγειο εργαστήριο του Gran Sasso, για παράδειγμα. Αλλά οι πρόσφατες επιστημονικές δημοσιεύσεις στον τομέα της φυσικής αστροσωματιδίων θεωρούν όλο και περισσότερο ότι τα WIMP είναι απίθανο να έχουν βιώσιμες προοπτικές όταν πρόκειται για τη σκοτεινή ύλη. «Και εμείς, επί του παρόντος, είμαστε προς την αναζήτηση πιθανών εναλλακτικών λύσεων», δήλωσε ο καθηγητής Joachim Kopp του Πανεπιστημίου του Μάιντς.

 

Ο φυσικός αυτός  κοίταξε καλύτερα στα αποτελέσματα των παρατηρήσεων που ανέλαβαν αρκετές ανεξάρτητες ομάδες το 2014. Οι ομάδες ανέφεραν την παρουσία μιας απαρατήρητης μέχρι τώρα φασματικής γραμμής, ενέργεια 3,5 keV, σε ακτινοβολία ακτίνων Χ από μακρινούς γαλαξίες και σμήνη γαλαξιών. Αυτή η ασυνήθιστη ακτινοβολία ακτίνων Χ μπορεί να προσφέρει μια ένδειξη για τη φύση της σκοτεινής ύλης. Έχει επισημανθεί προηγουμένως ότι τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης ενδέχεται να διασπαστούν, εκπέμποντας έτσι ακτίνες Χ. Ωστόσο, η ομάδα του Joachim Kopp στο κέντρο PRISMA του Mainz, βασίζεται σε μια άλλη προσέγγιση.

Μια καινοτόμος ερμηνεία των δεδομένων ακτίνων-Χ από ένα σμήνος γαλαξιών θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να επιτύχουν τον καθορισμό της φύσης της σκοτεινής ύλης.

 

Ακτινοβολία ακτίνων Χ που παράγεται από την εξαΰλωση της σκοτεινής ύλης

Οι ερευνητές του PRISMA προτείνουν ένα σενάριο στο οποίο δύο σωματίδια σκοτεινής ύλης συγκρούονται, με αποτέλεσμα την αμοιβαία εξαφάνιση (εξαΰλωση) τους. Το φαινόμενο αυτό είναι ανάλογο με αυτό που συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν ένα ηλεκτρόνιο συναντά το αντι-σωματίδιο του, ένα ποζιτρόνιο. «Από παλιά υποτίθεται ότι δεν θα ήταν δυνατόν να παρατηρήσουμε μια τέτοια εξαΰλωση της σκοτεινής ύλης αν ήταν φτιαγμένα από σωματίδια που λάμπουν», εξήγησε ο Kopp. «Τώρα έχουμε υποβάλει το νέο μας μοντέλο σε έλεγχο και το έχουμε συγκρίνει με πειραματικά δεδομένα, και όλα ταιριάζουν μαζί πολύ καλύτερα από ό, τι στην περίπτωση των παλαιότερων μοντέλων.»

 

Σύμφωνα λοιπόν με το μοντέλο της Kopp, τα σωματίδια σκοτεινής ύλης θα ήταν φερμιόνια με μια μάζα μόνο μερικών keV, που συχνά ονομάζονται άγονα νετρίνα. Μια τέτοια ελαφριά σκοτεινή ύλη θεωρείται συνήθως προβληματική επειδή καθιστά δύσκολο να εξηγήσει πώς θα μπορούσαν να σχηματιστούν οι γαλαξίες. «Μέχρι στιγμής, καταφέραμε να αντιμετωπίσουμε αυτές τις ανησυχίες», εξήγησε η Kopp. «Το μοντέλο μας δίνει μια κομψή διέξοδο.»

 

Η υπόθεση ότι η εξαφάνιση της σκοτεινής ύλης είναι μια διαδικασία δύο σταδίων είναι κρίσιμης σημασίας στο πλαίσιο αυτό: κατά την αρχική φάση της διαδικασίας σχηματίζεται μια ενδιάμεση κατάσταση, η οποία αργότερα αποσυντίθεται στα παρατηρούμενα φωτόνια ακτίνων Χ. «Τα αποτελέσματα των υπολογισμών μας δείχνουν ότι η προκύπτουσα υπογραφή ακτίνων Χ συσχετίζεται στενά με τις παρατηρήσεις και έτσι προσφέρει μια νέα εξήγηση για αυτά»

 

Ταυτόχρονα, το νέο μοντέλο είναι τόσο γενικό ώστε θα προσφέρει ένα ενδιαφέρον σημείο εκκίνησης για την αναζήτηση σκοτεινής ύλης, ακόμη και αν αποδειχθεί ότι η φασματική γραμμή που ανακαλύφθηκε το 2014 έχει διαφορετική προέλευση. Οι θεωρητικοί και πειραματικοί φυσικοί του πανεπιστημίου  JGU εργάζονται επί του παρόντος στην προτεινόμενη αποστολή της ESA, e-ASTROGRAM, η οποία στοχεύει στην ανάλυση της αστροφυσικής ακτινοβολίας ακτίνων Χ με μια πολύ μεγάλη ακρίβεια.

Τελικά η Ανδρομέδα έχει περίπου το ίδιο μέγεθος με τον Γαλαξία μας

Μια νέα τεχνική για τη μέτρηση της μάζας των γαλαξιών εφαρμόστηκε στον πλησιέστερο γαλαξιακό μας γείτονα – και διαπιστώθηκε ότι ο γαλαξίας της Ανδρομέδας έχει περίπου το ίδιο μέγεθος με τον Γαλαξία μας και δεν είναι δύο με τρεις φορές μεγαλύτερος, όπως είχε προηγουμένως θεωρηθεί.  Αυτό σημαίνει ότι όταν οι δύο γαλαξίες συγχωνευθούν σε περίπου 4 δισεκατομμύρια χρόνια, ο Γαλαξίας μας δεν θα απορροφηθεί πλήρως από τον γαλαξία της Ανδρομέδας, όπως πρότειναν προηγούμενα μοντέλα.

 

Η επιστημονική ομάδα, με επικεφαλής τον αστροφυσικό Prajwal Kafle στο Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ, διαπίστωσε ότι η μάζα του γαλαξία Ανδρομέδα (γνωστός και ως Μ31) είναι περίπου 800 δισεκατομμύρια φορές μεγαλύτερη από τη μάζα του Ήλιου μας.  Φυσικά είναι πολύ δύσκολο να μετρήσουμε τις διαστάσεις του δικού μας Γαλαξία από το εσωτερικό του, αλλά οι αστρονόμοι κατάφεραν να υπολογίσουν τη μάζα τους – περίπου 800 δισεκατομμύρια έως 1,2 τρισεκατομμύρια ηλιακές μάζες, ανέφεραν οι ερευνητές στην εργασία τους.

 

Αυτή η ανακάλυψη βάζει τους δύο γαλαξίες, που απέχουν περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός, στο ίδιο περίπου μέγεθος.  Ο Γαλαξίας μας και η Ανδρομέδα είναι οι δύο μεγαλύτεροι στην Τοπική Ομάδα, μια συλλογή περισσότερων από 30 γαλαξιών που εκτείνεται σε περίπου 10 εκατομμύρια έτη φωτός.

 

«Το αποτέλεσμα αυτό μεταμορφώνει εντελώς την αντίληψή μας για την τοπική ομάδα. Είχαμε σκεφτεί ότι υπήρχε ένας μεγαλύτερος γαλαξίας (με διπλάσιο έως τριπλάσιο μέγεθος σε σχέση με τον δικό μας Γαλαξία ) και ο δικός μας Γαλαξίας να είναι είναι λίγο μικρότερος αλλά αυτό το σενάριο έχει αλλάξει εντελώς”, δήλωσε ο Kafle.

 

Η νέα μέτρηση λήφθηκε με μια τεχνική που υπολογίζει την ταχύτητα που απαιτείται για να ξεφύγει από τη βαρυτική έλξη ενός γαλαξία δηλαδή την ταχύτητα διαφυγής του.

 

«Όταν ένας πύραυλος εκτοξεύεται στο διάστημα, εκτοξεύεται με ταχύτητα 11 χλμ / δευτερόλεπτα για να ξεπεράσει τη βαρυτική έλξη της Γης», εξήγησε ο Kafle . «Ο Γαλαξίας μας είναι πάνω από ένα τρισεκατομμύριο φορές βαρύτερος από τον μικροσκοπικό μας πλανήτη τη Γη, έτσι για να αποφύγουμε την βαρυτική έλξη πρέπει να ξεκινήσουμε με μία ταχύτητα 550km / s».

 

Η ομάδα αυτή χρησιμοποίησε την κίνηση πλανητικών νεφελωμάτων υψηλής ταχύτητας μέσα στον γαλαξία της Ανδρομέδας για να υπολογίσει την ταχύτητα διαφυγής του γαλαξία αυτού και έφτασε σε μια ταχύτητα περίπου 470 ± 40 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο.

 

Ο Kafle χρησιμοποίησε λοιπόν μια παρόμοια τεχνική για να καθορίσει τη μάζα του Γαλαξία το 2014 . Επίσης, διαπίστωσε ότι ο Γαλαξίας μας  περιέχει λιγότερο σκοτεινή ύλη από ό, τι είχε προηγουμένως θεωρηθεί – ένα αποτέλεσμα το οποίο έχει βρει και για την Ανδρομέδα με τη νέα του έρευνα.

 

«Μελετώντας τις τροχιές των άστρων υψηλής ταχύτητας, ανακαλύψαμε ότι αυτός ο γαλαξίας έχει πολύ λιγότερη σκοτεινή ύλη από ό, τι πιστεύαμε προηγουμένως και μόνο το ένα τρίτο αυτού που αποκαλύφθηκε σε προηγούμενες παρατηρήσεις», δήλωσε.

 

Το αποτέλεσμα σημαίνει ότι ίσως χρειαστούμε νέες προσομοιώσεις για να καταλάβουμε τι μπορεί να συμβεί όταν οι δύο γαλαξίες συγχωνευτούν αναπόφευκτα. 

 

Όμως αυτό σημαίνει, επίσης, ότι έχουμε έναν νέο τρόπο συλλογής δεδομένων για το σύμπαν μας.

 

Η μελέτη πρόκειται να δημοσιευθεί στο επιστημονικό έντυπο Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας.

Τι βρίσκεται κάτω από τον πάγο της Ανταρκτικής;

Έναν λεπτομερή χάρτη της Ανταρκτικής χωρίς πάγους δημιούργησαν επιστήμονες της Βρετανικής Έρευνας της Ανταρκτικής, σε συνεργασία με τη NASA.

Για να φτιάξουν τον χάρτη, που ονομάζεται Bedmap2, οι επιστήμονες στην ουσία «ξεφλούδισαν» την Ανταρκτική από τα φύλλα πάγου και μελέτησαν το έδαφος, χρησιμοποιώντας δεδομένα από τον δορυφόρο ICESat, ο οποίος τώρα έχει αποσυρθεί.

Επίσης οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν στοιχεία που συνέλεξαν εξειδικευμένα αεροσκάφη στο πλαίσιο της αποστολής IceBridge της NASA. Πρόκειται κυρίως για μετρήσεις του όγκου των θαλάσσιων πάγων και των παγετώνων στην Ανταρκτική.

Ο χάρτης Bedmap2 αποτελεί βελτιωμένη και εξελιγμένη εκδοχή του αρχικού χάρτη Bedmap, ο οποίος δημιουργήθηκε πριν μια δεκαετία και είχε επίσης αποψύξει την παγωμένη ήπειρο, αλλά σε χαμηλότερη ανάλυση.

Και οι δυο χάρτες συνδυάζουν πληροφορίες για το πάχος των πάγων, την τοπογραφία του εδάφους και την ανύψωση της επιφάνειας του, ωστόσο το Bedmap2 προσέθεσε εκατομμύρια νέα στοιχεία και καλύπτει μεγαλύτερη έκταση.

Οι επιστήμονες χρειάζονται ακριβή και συνεχή πληροφόρηση για το βραχώδες έδαφος της Ανταρκτικής ώστε να προβλέψουν πώς θα ανταποκριθεί στις κλιματικές και περιβαλλοντικές αλλαγές.

Οι πάγοι της Ανταρκτικής δεν είναι στατικοί αλλά συνεχώς κινούνται προς τη θάλασσα. Γνωρίζοντας το ανάγλυφο του εδάφους αλλά και το πάχος των πάγων οι επιστήμονες μπορούν να προσομοιώσουν τις κινήσεις των πάγων και να προβλέψουν ενδεχόμενες μελλοντικές αλλαγές λόγω της υπερθέρμανσης.

Λογική σκέψη και επίλυση προβλημάτων

Ζούμε σε έναν αβέβαιο κόσμο, όπου ελάχιστες είναι οι καταστάσεις ή οι περιπτώσεις για τις οποίες μπορούμε να εκφράσουμε μία γνώμη με απόλυτη βεβαιότητα, λόγω της πολυπλοκότητας, πολυμορφικότητας και ρευστότητας της γνώσης και της πληροφορίας που λαμβάνουμε από το περιβάλλον, οι οποίες πλαισιώνονται από πληθώρα παραδοχών και υποθέσεων.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα προκειμένου να γίνει αυτό αντιληπτό είναι το γεγονός ότι, όταν καλούμαστε να επιλύσουμε μια προβληματική κατάσταση, αφυπνίζονται εκείνοι οι νοηµατικοί μηχανισμοί που αποτελούνται από ανώτερης τάξης σχήματα και σενάρια, προοπτικές, θεωρίες, παραδοχές, πεποιθήσεις που συνυφαίνουν το αντιληπτικό μας σύστημα και την προσωπική μας ιδεολογία και αναφέρονται στο σύνολο των πρότερων υποθέσεων. Διαµέσου αυτών, η νέα εμπειρία αφορμάται από τις προγενέστερες του ατόµου, όντας αυτό σε φάση ερμηνείας των φαινομένων.

 

Οι νοητικές διεργασίες που ενεργοποιούνται προκειμένου να εξετάζουμε κάποιο λογικό πρόβλημα, να αναλύσουμε τα δεδομένα, να αξιολογήσουμε τις πιθανότητες για κάποιο γεγονός, ώστε να οδηγηθούμε στις όποιες συναγωγές είναι οι εξής:

Η λογική σκέψη, η οποία δεν αφορά μόνο προβλήματα μαθηματικών ή επιστημονικά προβλήματα συλλήβδην, αλλά επιστρατεύεται σε πολλών ειδών καθημερινά προβλήματα. Ο κανόνας που τη διέπει έχει τη μορφή: Αν Α τότε Β. Δηλαδή, αν έχουμε την κατάσταση Α τότε θα συντελεστεί το Β. Γνωρίζουμε ότι το Α συμβαίνει. Κατά συνέπεια και το Β θα πρέπει να συντελεστεί.

Αυτό, λοιπόν, είναι ένα απλό μοντέλο για το πώς επιλύουμε προβλήματα που έχουν τη μορφή: ‘Εφόσον ισχύει αυτό… άρα έχουμε εκείνο’.

 

Η κλασσική λογική, αφετέρου, είναι ένα σύνολο από αξιώματα τα οποία μας επιτρέπουν να αντιμετωπίσουμε οποιοδήποτε πρόβλημα λογικής. Π.χ., ένα τέτοιο αξίωμα εσωκλείεται στο σχήμα:

 

«Το Α και Β είναι αληθές μόνο όταν το Α είναι αληθές και το Β είναι αληθές».

 

Οι κανόνες αυτοί οργανώνονται με κάποιους αλγορίθμους οι οποίοι επιλέγουν και συνδυάζουν τους κανόνες για την επίλυση προβλημάτων.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι ένα ιδιαίτερα ευέλικτο υπολογιστικό όργανο το οποίο επιτρέπει συλλογισμούς ποικιλοτρόπως. Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι αν η κλασσική λογική είναι μέρος του γνωσιακού συστήματος σε τέτοιο βαθμό ώστε λογικά επιχειρήματα να φαίνονται περισσότερο πειστικά και ισχυρά σε ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν συγκεκριμένη εκπαίδευση στην κλασσική λογική.

Θεωρούμε ότι η κλασσική λογική όντως είναι η βάση των συλλογιστικών διεργασιών. Παρ’ όλα αυτά, για απλά, καθημερινά προβλήματα το γνωσιακό σύστημα έχει αναπτύξει μια σειρά από προτιμήσεις και επιρροές οι οποίες προλειαίνουν το έδαφος για τη γρήγορη αλλά όχι απαραίτητα ακριβή επίλυση των καθημερινών προβλημάτων.

 

Οι άνθρωποι αναγνωρίζουν επιχειρήματα τα οποία βασίζονται σε κανόνες της λογικής ως περισσότερο ισχυρά, σωστά, πειστικά, κτλ. Πράγματι, πολλές φορές σε καθημερινές συζητήσεις μπορεί να πούμε: «Είσαι παράλογος» ή «Χρειάζεται λογική αντιμετώπιση του προβλήματος», δηλώσεις που εξαίρουν την πίστη στην παραδοχή ότι τα περισσότερο έγκυρα επιχειρήματα βασίζονται στη λογική σκέψη.

 

Και ενώ, η αναντίρρητη αλήθεια προέτασσε μέχρι πρότινος ότι η λογική σκέψη ήταν η βάση για τον χαρακτηρισμό των ανθρώπων ως ορθολογικά όντα, πλέον τα πράγματα περιπλέκονται λίγο. Διότι, βάσει πολυσχιδών ερευνητικών πορισμάτων, φαίνεται ότι οι «απλοί» άνθρωποι (σε αντιπαραβολή με αυτούς, οι οποίοι έχουν κάποια συγκεκριμένη επιστημονική ή μαθηματική κατάρτιση) δεν ακολουθούν, βάσει ερευνών και πειραμάτων, τους κανόνες της λογικής στους καθημερινούς τους συλλογισμούς.

Hegel: Ιστορία και αλήθεια

Ανθρώπινη ατομικότητα και ιστορία

§1

     Ι. Εάν η ιστορία αποτελεί το Όλο και συνιστά το μείζον του ιστορικού ανθρώπου, μέσα σε αυτό το όλο εξέχουσα θέση κατέχει η φιλοσοφική προβληματική του ατόμου. Η φιλοσοφία, κυρίως με/για τον Χέγκελ, γίνεται φιλοσοφία της παγκόσμιας ιστορίας. Σε άμεση σχέση με τούτο το γίγνεσθαι, ο συγκεκριμένος φιλόσοφος ομιλεί για ενιαία ιστορία, η οποία δεν είναι άλλη από την ιστορία της ανθρώπινης εξέλιξης εν όλω, από τη συνολική ιστορία του ανθρώπου και της ανθρωπότητας. Η θεμελιώδης διαλεκτική δύναμη που συντελεί, ώστε να εκδηλώνεται η ιστορική κίνηση του κόσμου και των πραγματικών φαινομένων, είναι το πνεύμα (Geist).

     ΙΙ. Αυτό εδώ δεν είναι ούτε μονοσήμαντα νους ούτε κάποιος πάνω και έξω από τον κόσμο θεός. Είναι η ίδια η κίνηση του εαυτού ως κίνηση ή εξέλιξη της σκέψης που ως εκ της φύσης της δεν πνίγεται μέσα στα όρια του περατού. Περατά είναι μόνο τα φυσικά αντικείμενα ή όντα, ενώ απέραντη είναι η κίνηση, με βάση την οποία αυτά κατανοούνται, αναπτύσσονται και αυτοπροσδιορίζονται. Το ανθρώπινο άτομο, ως φυσικό ον, είναι περατό, πεπερασμένο: έχει ημερομηνία γέννησης και θανάτου. Ως πνευματικό ον όμως. δηλαδή όχι απλώς ως καθεαυτό αλλά θεμελιωδώς ως διεαυτό, γίνεται πρωταγωνιστής της ιστορίας και είναι διηνεκώς παρόν ως σκέψη, ως ιδέα.

     ΙΙΙ. Ο Ηράκλειτος, για παράδειγμα, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Χέγκελ, ο Νίτσε, ο Χάιντεγκερ κ.λπ. και κάθε πεπληρωμένο πνευματικά ον βιολογικά δεν υπάρχει πια. Ωστόσο, ως σκέψη και ιδέα, ως στοχαστικό ον, συνιστά αναλλοίωτο συστατικό στοιχείο του Πνεύματος, δηλαδή της κίνησης του εαυτού ως κίνησης και εξέλιξης της ανθρώπινης σκέψης. Προφανώς, εκείνοι που δεν εντάσσονται, για τον φιλόσοφο, μέσα σε αυτή την πνευματική ιστορία του ανθρώπου είναι μόνο ο αποδεδειγμένα αντι-πνευματικός συρφετός ανθρώπινων όντων, όπως είναι τα «αριστερά» νεοφασιστικά απολιθώματα της εθνικής μειοδοσίας, που ο ρόλος τους στην ιστορία είναι αυτός της πολιτικής μαριονέτας: να ξεπουλούν αδιάντροπα την πατρίδα τους και πρόθυμα να εκδίδονται «στο παραμικρό σφύριγμα του κέρδους» (Σεφέρης).

§2

     Ι. Στο πνευματικό Ευαγγέλιο της νεωτερικής εποχής, στη Φαινομενολογία του πνεύματος, ο Χέγκελ μεταστοχάζεται την ανέλιξη του ανθρώπινου όντος από την εμβρυακή μορφή της πνευματικής του ανωριμότητας ως φυσικού, βιολογικού ατόμου, ως φυσικής συνείδησης με τη δική του ορολογία, μέχρι την εντελή του πραγμάτωση ως πνεύματος. Η πραγμάτωση αυτή ακολουθεί συγκεκριμένη πορεία και εκτυλίσσεται κατά την τάξη του Λόγου ως δια-Λόγου.

     ΙΙ. Πρώτη βαθμίδα είναι ο κοινός νους, μετά ακολουθεί η συνείδηση, η αυτοσυνείδηση, ο Λόγος και τέλος η απόλυτη Γνώση. Αυτή η πορεία αφορά τόσο την εξέλιξη του ατομικού πνεύματος όσο και του απόλυτου πνεύματος. Ολόκληρη τούτη η πορεία νομιμοποιείται μέσα στην ιστορία ως διαλεκτική περατού και απείρου: ως διαλεκτική αυτού που, καθότι φυσικό ή περατό, δεν γνωρίζει τίποτα για τα όρια της καθολικότητάς του και της δυναμικότητας του πνεύματος ως μιας ακατάπαυστης δραστηριότητας που διέρχεται μέσα από την προσδιορισμένη και όχι χαοτική άρνηση και μαθαίνει πώς να γνωρίζει.

     ΙΙΙ. Το πνεύμα εμπλουτίζεται με αντιθετικά ή αντιφατικά νοήματα μέσα από μια αντίστοιχη κίνηση. Όμως δεν μένει σε αυτά, αλλά ως προσδιορισμένη άρνηση (bestimmte Negation) μεταβαίνει σε επόμενα στάδια ανασυγκρότησης του νοήμονος όλου. Όπως παρατηρεί ο φιλόσοφος, τα όρια ενός φυσικού αντικειμένου ή όντος γίνονται γνωστά ως έλλειμμα, ως έλλειψη, ως ανεπαρκή, μόνο όταν συγχρόνως με τη βιολογική μας συνθήκη βρισκόμαστε πέρα από αυτά ως πνεύμα. Το γεγονός ακριβώς ότι κάτι δηλώνεται ως πεπερασμένο, ως εφήμερο συνιστά απόδειξη, τεκμήριο παρουσίας του άπειρου, του απέραντου.

§3

      Ι. Η αλήθεια, μας λέει ο φιλόσοφος, είναι συγκεκριμένη. Αυτό σημαίνει ότι η φιλοσοφία έχει να κάνει πάντοτε με ό,τι είναι παρόν και συγκεκριμένο εν χώρω και χρόνω. Σε τούτη τη διάσταση του χώρου και του χρόνου, το υποκείμενο προσδιορίζεται από τη διαρκή του αναφορά προς το αντικείμενο και αντίστροφα: το ένα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το άλλο. Η φιλοσοφία του πραγματικού έτσι διαμορφώνεται εν αναφορά προς το σκεπτόμενο υποκείμενο ή τη συνείδηση ως την άμεση ύπαρξη του πνεύματος.

     ΙΙ. Τούτο το προσλαμβάνουμε ως εξής: όσο αναπτύσσεται η συνείδησή μας, τόσο κατανοούμε καλύτερα τον γύρω μας κόσμο και ως νοήμονα υποκείμενα διεισδύουμε στον λόγο του ενός ή του άλλου φαινομένου. Αυτός ο πραγματικός κόσμος βαθμιαία γίνεται γνωστός σε μας και αρχίζει να υπάρχει για τη συνείδηση ή για εμάς ως συνείδηση όσο προχωρεί η διαδικασία της γνώσης. Αυτή όμως η προχώρηση της γνωσιακής διαδικασίας ή διεργασίας δεν είναι τυχαία ούτε αυθόρμητη.

     ΙΙΙ. Συνιστά μια Λογική , κατά Λόγο, μετα-ερμηνεία του υπάρχοντος και ως τέτοια δεν ακολουθεί μόνο τη γραμμή μιας βήμα προς βήμα ερμηνείας και κατανόησης του εξωτερικού κόσμου, αλλά με την ίδια ένταση επιδιώκει και την ιδιο-ποίησή του. Πρόκειται για την κίνηση επιστροφής, κατά την εγελιανή ορολογία, του πνεύματος στον εαυτό του· μια κίνηση, η οποία ολοκληρώνεται απόλυτα, στο μέτρο που το γνωρίζον υποκείμενο, ως συνειδητό-Είναι πλέον, πραγματώνει εξίσου απόλυτα την ως άνω Λογική μετα-ερμηνεία του υπάρχοντος.

     ΙV. Η πραγμάτωση τούτη ουσιαστικά σημαίνει πως το αντικείμενο ή το εξωτερικά υπάρχον έχει γίνει απόλυτα εγνωσμένο, δηλαδή έχει εισδύσει στη Λογική του υποκειμένου και υπάρχει ως η ανάκτηση του εαυτού του υποκειμένου ή ως επιστροφή εντός εαυτού του πνεύματος από την εξωτερικότητά του, ήτοι από την εξωτερίκευσή του ή την αποξένωσή του. Ανάλογα με το πώς κατορθώνει η επί μέρους ή η συλλογική ατομικότητα να φτάνει σε τούτη την πλήρωση, δηλαδή στη διαλεκτική ενότητα ή ταυτότητα του εαυτού και του άλλου, γίνεται άξια της ιστορίας και του ανθρώπινου πεπρωμένου, χωρίς να εκπίπτει στην οντολογική κατάσταση του μίσθαρνου και πραιτοριανού, πράγματος/res.