Μέσα σε αυτή τη θεώρηση εντάσσονται και οι αστρολογικές εποχές, οι οποίες συνδέονται με τους αστερισμούς του ζωδιακού κύκλου και τη μετάπτωση των ισημεριών. Ο μεγάλος αυτός κύκλος, γνωστός ως Μεγάλος Ενιαυτός ή Μεγάλο Έτος, εκτείνεται περίπου σε 25.920 χρόνια, με κάθε ζωδιακή εποχή να διαρκεί κατά μέσο όρο περίπου 2.160 χρόνια.
Η Εποχή του Ταύρου τοποθετείται συμβατικά από το 4000 έως το 2000 π.Χ., περίοδο κατά την οποία το εαρινό ισημερινό σημείο βρισκόταν στον αστερισμό του Ταύρου. Για πολλούς μελετητές του συμβολισμού και της ιστορίας των θρησκειών, η εποχή αυτή χαρακτηρίζεται από την ιδιαίτερη ανάδειξη των συμβόλων της γονιμότητας, της γης, της βλάστησης και της δημιουργικής δύναμης της φύσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι κατά την ίδια περίοδο συναντούμε ισχυρές ταυρικές λατρείες σε διάφορους πολιτισμούς. Στην Αίγυπτο, ο ιερός ταύρος Άπις της Μέμφιδας θεωρούνταν φορέας της θεϊκής παρουσίας και συνδεόταν με τον θεό Πτα. Στη Μεσοποταμία, ο «Ταύρος του Ουρανού» και τα σχετικά μυθολογικά επεισόδια του Έπους του Γκιλγκαμές μαρτυρούν την ίδια βαθιά ιερότητα που αποδιδόταν στο ζώο.
Ωστόσο, ο πολιτισμός που αξιοποίησε με τον πιο εκθαμβωτικό και πολυσήμαντο τρόπο το σύμβολο του ταύρου υπήρξε ο Μινωικός. Σε κανέναν άλλο πολιτισμό της Εποχής του Ταύρου το συγκεκριμένο σύμβολο δεν εμφανίζεται με τέτοια συχνότητα και ποικιλία εκφράσεων. Κυριαρχεί στη θρησκεία, στη μυθολογία, στην τέχνη, στην αρχιτεκτονική, στις τελετουργίες και στη συλλογική φαντασία των ανθρώπων της εποχής. Τα ταυροκαθάψια, τα ιερά κέρατα καθιερώσεως, ο Μινώταυρος, η Πασιφάη, η Ευρώπη και ο Δίας μεταμορφωμένος σε ταύρο αποτελούν διαφορετικές όψεις του ίδιου μεγάλου συμβολικού πυρήνα, ο οποίος διαπερνά ολόκληρο τον Μινωικό πολιτισμό.
Στη Μινωική Κρήτη, τα ταυροκαθάψια δεν ήταν απλώς ένα άθλημα ή μια επίδειξη δεξιοτεχνίας. Αποτελούσαν πιθανότατα μια τελετουργική πράξη με μυητικό χαρακτήρα, κατά την οποία ο άνθρωπος ερχόταν αντιμέτωπος με τη ζωτική δύναμη που ενσάρκωνε ο ταύρος. Το άλμα πάνω από το ιερό ζώο συμβόλιζε ίσως τη μετάβαση, την υπέρβαση και την εναρμόνιση με τις δυνάμεις της φύσης.
Ιδιαίτερη θέση στη Μινωική θρησκεία κατείχαν τα περίφημα κέρατα καθιερώσεως ή ιερά κέρατα. Το σχήμα τους παραπέμπει στα κέρατα του ταύρου ή της αγελάδας, αλλά ταυτόχρονα θυμίζει και το σεληνιακό τόξο. Έτσι, συνδέουν συμβολικά τον ταύρο με τη Σελήνη, τη γονιμότητα και τους κοσμικούς κύκλους της ζωής.
Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ο ταύρος δεσπόζει ακριβώς την εποχή κατά την οποία η Μεγάλη Μητέρα αποτελεί την κεντρική θεότητα του Μινωικού κόσμου. Ο ταύρος και η αγελάδα συνιστούν ένα ιερό συμπληρωματικό ζεύγος, εκφράζοντας τις αρσενικές και θηλυκές δυνάμεις της γονιμότητας και της αναγέννησης. Τα κέρατα καθιερώσεως, που συγχρόνως θυμίζουν τα κέρατα του ταύρου και το σεληνιακό τόξο, αποτελούν μια χαρακτηριστική σύνθεση ουράνιων, γήινων και χθόνιων συμβολισμών, αποκαλύπτοντας τη βαθιά ενότητα φύσης, ουρανού και θείου που διέκρινε τον Μινωικό τρόπο θέασης του κόσμου.
Η Μεγάλη Μητέρα των θηρών, των όφεων, της γης και της βλάστησης δεσπόζει στη Μινωική εικονογραφία και λατρεία. Πρόκειται για μια θεότητα που συνδέεται με τη γονιμότητα, την αναγέννηση και τους αέναους κύκλους της φύσης. Η παρουσία των όφεων στα χέρια της δεν συμβολίζει το κακό, αλλά τη σοφία της γης, την ανανέωση και τη δύναμη της ζωής που αναδύεται αδιάκοπα από τα βάθη του κόσμου.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο αποκτούν ιδιαίτερο νόημα οι μεγάλοι Μινωικοί μύθοι. Η Πασιφάη, ο Μινώταυρος, η Αριάδνη και ο Λαβύρινθος δεν αποτελούν απλώς μυθικές αφηγήσεις, αλλά συμβολικές αναπαραστάσεις βαθύτερων θρησκευτικών και πολιτισμικών μετασχηματισμών. Ο ταύρος εμφανίζεται ως φορέας μιας αρχέγονης κοσμικής δύναμης, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο της Μινωικής κοσμοαντίληψης.
Κατά μία μυθαγωγική ανάγνωση, οι Μινωικοί μύθοι αποτυπώνουν επίσης τη σταδιακή μετάβαση από την κυριαρχία της Μεγάλης Μητέρας σε μια νέα θεολογική πραγματικότητα. Η απαγωγή της Ευρώπης από τον Δία μεταμορφωμένο σε ταύρο, η γέννηση του Δία στο Ιδαίον Άντρο της Κρήτης και η μετέπειτα επικράτηση του Ολύμπιου Πανθέου φαίνεται να συμβολίζουν τη μετάβαση από τις παλαιότερες γονιμικές και μητριαρχικές αντιλήψεις προς μια περισσότερο πατριαρχική και ουράνια θρησκευτικότητα.
Με την ολοκλήρωση της Εποχής του Ταύρου ακολουθεί η Εποχή του Κριού, η οποία τοποθετείται περίπου από το 2000 π.Χ. έως τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες. Στον συμβολισμό πολλών παραδόσεων, η νέα αυτή εποχή συνδέεται με την άνοδο της πατριαρχίας, την ενίσχυση της ατομικής συνείδησης, την ανάπτυξη της λογικής σκέψης και την ανάδειξη ηρωικών και ποιμενικών προτύπων.
Δεν είναι τυχαίο ότι το σύμβολο του κριαριού αρχίζει να υποκαθιστά εκείνο του ταύρου. Από τον Ερμή Κριοφόρο έως μεταγενέστερες θρησκευτικές παραδόσεις, ο κριός αναδεικνύεται σε νέο σύμβολο καθοδήγησης, ηγεσίας και πνευματικής προστασίας.
Μέσα σε αυτό το πρίσμα, η θανάτωση του Μινώταυρου από τον Θησέα μπορεί να ιδωθεί ως αλληγορία της μετάβασης από την Εποχή του Ταύρου στην Εποχή του Κριού. Ο Θησέας, ως ηλιακός και πατριαρχικός ήρωας, εισέρχεται στον Λαβύρινθο και αναμετράται με την αρχέγονη ταυρική δύναμη. Η Αριάδνη, φορέας της παλαιότερης ιερής γνώσης και κληρονόμος της Μεγάλης Μητέρας, του προσφέρει τον μίτο που θα του επιτρέψει να διασχίσει τα σκοτεινά περάσματα της μετάβασης.
Έτσι, η Μινωική Κρήτη αναδύεται όχι μόνο ως ένας λαμπρός πολιτισμός της αρχαιότητας, αλλά και ως ένα συμβολικό σταυροδρόμι μεταξύ δύο μεγάλων κοσμικών εποχών. Ανάμεσα στη σεληνιακή σοφία της Μεγάλης Μητέρας και στην ηλιακή κυριαρχία του Δία, ανάμεσα στον ταύρο και στον κριό, ανάμεσα στη γονιμική δύναμη της φύσης και στην ανάδυση της ατομικής συνείδησης, διασώζεται μια από τις πιο γοητευτικές μυθολογικές και πνευματικές παρακαταθήκες του αρχαίου κόσμου
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου