Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου 2022

H παράξενη γοητεία της άμβρας και τα θαύματα των φαλαινών

“Μόλις διακρίνουν φάλαινα (να επιπλέει νεκρή και γεμάτη με άμβρα), την τραβούν στην ξηρά με χοντρά σκοινιά και σιδερένιους γάντζους που μπήγουν στην πλάτη της, με σκοπό να την ανοίξουν και να συλλέξουν την άμβρα.”

Άμπου Ζέιντ αλ-Σιράφι, Χρονικά της Κίνας και της Ινδίας, 10ος αιώνας (από την αγγλική μετάφραση του Tim McIntosh-Smith και το αραβικό κείμενο).

“Όταν ξενερίζει μια γουάλ (وال), οι άνθρωποι της θάλασσας λένε πως ήρθε «άνοιξη», γιατί αποτελεί πηγή πλούτου για αυτούς.”

Ανώνυμος Αιγύπτιος συγγραφέας, Το βιβλίο των παράξενων τεχνών και των τερπνών οπτασιών (μετάφραση από την αγγλική των Yossef Rapoport and Emilie Savage-Smith και το αραβικό κείμενο)

Ο νεαρός Υεμενίτης ψαράς κοιτά τον φακό χαμογελώντας λοξά: Η μυρωδιά δεν είναι ωραία αλλά τα λεφτά είναι πολύ καλά! λέει στα Αραβικά. Η έκφρασή του προδίδει ελπίδα αλλά και συνείδηση των παράδοξων της ιστορίας στην οποία πρωταγωνιστεί. Η ουσία στην οποία αναφέρεται είναι η άμβρα, άνμπαρ ((عنبر στην αραβική γλώσσα. Στο σχετικό ρεπορτάζ του BBC και σε άλλα δημοσιεύματα σχετικά με το συμβάν βλέπουμε το μαύρο πηχτό υγρό σε κουβάδες και έναν μεγάλο στερεό όγκο σαν κοτρόνα. Έχουν μόλις αφαιρεθεί από το στομάχι και τα έντερα μιας νεκρής φάλαινας που βρέθηκε να επιπλέει κοντά στην ακτή στην περιοχή του Άντεν στην Υεμένη.

Αν κοιτάξουμε λίγο πιο μακριά, βρίσκουμε κι άλλους παραλληλισμούς. Οι Υεμενίτες ψαράδες δηλώνουν ότι ένας φυσητήρας που περιέχει άμβρα έχει χαρακτηριστική μυρωδιά. Το ίδιο ακριβώς τονίζει ο Χέρμαν Μελβιλ περιγράφοντας την αντίδραση του τρομερού καπετάνιου Αχάαβ όταν πρωτοσυναντά τον μισητό εχθρό του, τη φάλαινα Μόμπυ Ντικ: “…ξαφνικά τίναξε τη μούρη του με άγριο τρόπο, κι άρχισε να μυρίζει τον θαλασσινό αέρα όπως θα μύριζε το έξυπνο σκυλί ενός πλοίου, πλησιάζοντας σε κάποιο βάρβαρο νησί. Δήλωσε πως κοντά τους υπήρχε σίγουρα μια φάλαινα. Σε λίγο, εκείνη η χαρακτηριστική μυρουδιά που έχει η ζωντανή σπερμοφάλαινα, και που απλώνεται μερικές φορές σε μεγάλη απόσταση, ήταν αισθητή από όλους τους άντρες της βάρδιας.”

Τέτοιες περιπτώσεις τονίζουν τις κοινές ιδέες και πρακτικές των ανθρώπων της θάλασσας διαχρονικά αλλά και διαπολιτισμικά. Αντίθετα με τον Αχάαβ του Μέλβιλ, βέβαια, οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις των Υεμενιτών αλιέων, του μεσαίωνα αλλά και του 21ου αιώνα, δεν είναι ιστορίες μανιακής καταδίωξης και εκδίκησης, αλλά γνώσης κι εμπειρίας. Οι πρωταγωνιστές τους προ πάντων ήξεραν να αναγνωρίσουν έναν φυσητήρα και να εκτιμήσουν την αξία της άμβρας.

Όπως επισημαίνει ο αφηγητής του ντοκιμαντέρ του BBC, η πλειοψηφία του πληθυσμού της Υεμένης αντιμετωπίζει βαθιά επισιτιστική ανασφάλεια, αποτέλεσμα ενός πολέμου που έχει δημιουργήσει μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις των ημερών μας. Η είδηση για το εύρημα της άμβρας αποτελεί φωτεινή και παροδική εξαίρεση στην κατά τ᾽ άλλα σπαραξικάρδια κατάσταση στην Υεμένη. Επίσης εγείρει ηθικά και πολιτικά ερωτήματα σχετικά με την εκμετάλλευση των φαλαινών, καθώς και για το μέλλον της διαχείρισης των δυνητικά πλούσιων αλιευτικών πόρων της Υεμένης. Εδώ όμως θέλω να σταθώ στην τυχερή συγκυρία του συγκεκριμένου περιστατικού και άλλων ευρημάτων άμβρας στην εποχή μας, και να σχολιάσω τις αντηχήσεις τέτοιων συμβάντων με ανάλογα του παρελθόντος, σε αυτές τις ίδιες και σε άλλες θάλασσες. Η άμβρα αλλά και τα άλλα παράγωγα των φαλαινών έχουν τελικά στηρίξει ανθρώπινες ζωές και κοινωνίες ανά τους αιώνες και έχουν εμπνεύσει ποικίλες ιστορίες και θεωρίες για τους επιβλητικούς αυτούς λεβιάθαν!

Τι είναι η άμβρα και γιατί γοητεύει

Η άμβρα είναι το παθογενές παραπροϊόν της πέψης του φυσητήρα. Παράγεται καθώς το πεπτικό σύστημα του κήτους επιχειρεί να επεξεργαστεί δύσπεπτα στοιχεία της διατροφής του, και ειδικά τα ράμφη των καλαμαριών που καταναλώνει σε τεράστιες ποσότητες. Η μάζα που προκύπτει από αυτή τη επίπονη διαδικασία είναι μαύρη, παχύρευστη και κολλώδης, και ενίοτε στερεοποιείται σε μεγάλο βαθμό. Μπορεί να αποβληθεί με τα κόπρανα του κήτους στην θάλασσα ή να φράξει το πεπτικό του σύστημα και να οδηγήσει τελικά στον θάνατο του. Η νεκρή φάλαινα μπορεί κατόπιν με διάφορους τρόπους να καταλήξει στις ακτές και εκεί να της αφαιρεθεί η ῾φρεσκια᾽ άμβρα, ή να αποσυντεθεί και να ελευθερώσει την πολύτιμη ουσία η οποία κατόπιν «ψήνεται» στην θάλασσα και αλλάζει μορφή και χρώμα.

Η αξία της άμβρας έχει υπάρξει σταθερά υψηλή ανά τους αιώνες και σε όλες τις γωνιές της υφηλίου. Η προέλευση της, ωστόσο, έγινε γενικότερα κατανοητή μόνο από τα τέλη του 18ου αιώνα και μετά. Το θέμα δυσκόλεψε τους σοφούς της ανθρωπότητας, οδήγησε δε σε κάποιες ευφάνταστες θεωρίες. Κι αυτό παρότι το ενδιαφέρον για την φύση και την δημιουργία της καθώς και οι σχετικές έρευνες ξεκίνησαν νωρίς (κατά το πρώιμο μεσαίωνα). Οι θεωρίες που προτάθηκαν ανά τους αιώνες συνθέτουν μια συναρπαστική ιστορία ιδεών… και φαντασιώσεων! Μανιτάρι, ρετσίνι παράκτιου ή υποβρύχιου φυτού, συσσωρευμένα κόπρανα πτηνών (ίσως ένα είδος γκουάνο), ορυκτό που αναβλύζει υποβρύχια (κάτι σαν την πετρελαϊκή πίσσα), πακτωμένη κηρύθρα: με αυτά έχει συνδεθεί, ευφάνταστα και εσφαλμένα, η προέλευση της άμβρας.

Οι Υεμενίτες ψαράδες του παρελθόντος ενεπλάκησαν ενεργά στην προσπάθεια των Αραβοφώνων σοφών να αποκρυπτογραφήσουν τη φύση του άνμπαρ. Όπως είναι άλλωστε λογικό, οι συγγραφείς και διανοούμενοι που άφησαν πίσω τους γραπτά τεκμήρια που μαρτυρούν την πορεία της επιστημονικής έρευνας σχετικά με την άμβρα και άλλα βιολογικά φαινόμενα των θαλασσών στηρίχτηκαν πάνω στην εμπειρική γνώση άλλων, αυτών που ο Brian Fagan ονομάζει “αφανείς αλιείς στη σκιά της ιστορίας.”

Η άμβρας είναι πολύπλοκη ουσία, κάτι που εξηγεί την σύγχυση που προκάλεσε στη σκέψη των ειδικών και του ευρύτερου κοινού, στο παρελθόν αλλά μέχρι και σήμερα. Καταρχήν, μεταμορφώνεται διαρκώς από τη στιγμή της σύστασής της στα εντόσθια του κήτους: αρχικά μαύρο και κολλώδες υγρό ή συσσωμάτωμα, μετέπειτα στερεοποιείται και ψήνεται με αποτέλεσμα να μετατρέπεται σε στερεά κομμάτια διαφόρων μεγεθών και χρωμάτων, από σκούρο κίτρινο μέχρι ανοικτό γκρι. Επίσης οι άνθρωποι την έβρισκαν σε διάφορα μέρη: συσσωρευμένη στο σώμα νεκρών φαλαινών, ελεύθερη να επιπλέει στην επιφάνεια της θάλασσας, ή ξεβρασμένη σε αμμουδιές. Επιπλέον πάντα φάνταζε παράδοξο το ότι μια δυσώδης περιττωματική ουσία καταλήγει με την πάροδο του χρόνου και την έκθεση στην θάλασσα και τον αέρα να αποπνέει μια βαριά αλλά ευχάριστη γήινη μυρωδιά και να χρησιμεύει ως πρώτη ύλη στην παρασκευή ακριβών αρωμάτων! Τέλος, παρά την αποκρουστική της προέλευση, η άμβρα (όπως και πολλά άλλα παραδοσιακά ῾μπαχάρια᾽) είχε ποικίλες χρήσεις—μαγειρικές, φαρμακευτικές, και αρωματικές—κάτι που αύξανε την αξία της. Στην αρωματοποιία, όπου η χρησιμοποιείται σήμερα όσο και στο παρελθόν, η άμβρα έχει διπλή ιδιότητα, ως αρωματικό συστατικό και ως σταθεροποιητής του αρώματος.

Στο μυστήριο και την ελκυστικότητα της άμβρας συμβάλλει βέβαια και η σπανιότητά της. Προκύπτει μόνο σε ένα κητώδες, τον φυσητήρα, και μόνο ένα μικρό ποσοστό φυσητήρων αναπτύσσει την παθολογία που την παράγει. Και είναι σπανιότερη σήμερα καθώς οι πληθυσμοί των φαλαινών έχουν μειωθεί σημαντικά από την εποχή της εντατικής φαλαινοθηρίας του 18ου και 19ου αιώνα και μετά. Οι ηθικές και πολιτικές διαστάσεις της προστασίας των κητωδών περιπλέκονται με τις επιμέρους αξίες των μελών του παγκοσμιοποιημένου μας πολιτισμού, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι φυσητήρες σήμερα απειλούνται από πολλούς νέους κινδύνους, ακόμα και αν δεν έχουν φτάσει στο σημείο καμπής όπου βρίσκονται κάποια απ´τα ξαδέλφια τους, τα άλλα κητώδη.

Άμβρα στον Ινδικό Ωκεανό του μεσαίωνα: παράδοξο ταξίδι από την προέλευση στη χρήση

Στην μεσαιωνική Ισλαμική οικουμένη η παράξενη ουσία που προερχόταν από τον Ινδικό Ωκεανό (δηλαδή τις ναυτικές παρυφές του κόσμου αυτού) και μοσχοπουλιόταν στις αγορές των μεγάλων πόλεων κέντριζε το ενδιαφέρον των Αραβόφωνων σοφών, που αναφέρονταν συχνά σ᾽αυτήν στα γραπτά τους. Οι πηγές είναι ποικίλες: ιατρικά και φαρμακολογικά εγχειρίδια, κοσμογραφίες, ταξιδιωτικά οδοιπορικά, αλλά και οδηγούς μαγειρικής καθώς και λογοτεχνικές μεταφορές της ζωής της αστικής ελίτ και των ηγεμόνων. Διαβάζοντας τα κείμενα αυτά της αραβικής γραμματείας διαπιστώνουμε ότι στην Βαγδάτη, το Κάιρο, την Δαμασκό και τις άλλες σπουδαίες πόλεις του Ισλαμικού κόσμου η άμβρα είχε ευρεία χρήση, πολύ ευρύτερη από ότι στις μέρες μας: φάρμακα, αρώματα σώματος, τσίχλες, αρωματικά και απολυμαντικά χώρου, ποτά και διάφορα καρυκεύματα παρασκευάζονταν με άμβρα. Αλλά τι ήξεραν οι εκλεπτυσμένοι αστοί για την προέλευση της;

Οι δύο κυρίαρχες θεωρίες απέδιδαν στην άμβρα φυτική και ορυκτή προέλευση αντίστοιχα. Σύμφωνα με την πλειοψηφία των Αραβόφωνων επιστημόνων του μεσαίωνα λοιπόν η άμβρα είτε εκκρινόταν από κάποιο υποθαλάσσιο φυτό, που συχνά ταυτιζόταν με μανιτάρι ή τρούφα, είτε εξέρρεε από υποβρύχια ορυκτά κοιτάσματα, παρόμοια με τα ανοικτά κοιτάσματα πετρελαίου και πίσσας στην Μεσοποταμία. Κατά μία εκδοχή αυτής της τελευταίας θεωρίας συμπυκνώματα άμβρας συσσωματώνονταν με υποβρύχια βράχια. Η σύνδεση της άμβρας με θαλάσσια ζώα ή και ειδικά με τις φάλαινες έγινε αρχικά με ασαφή τρόπο. Κατά γενική (αλλά βέβαια εσφαλμένη!) παραδοχή, οι φάλαινες και άλλα θαλασσινά είδη δεν παρήγαγαν την άμβρα, αλλά κατάπιναν κομμάτια της που επέπλεαν στην θάλασσα με αποτέλεσμα να νοσήσουν. Η ιδέα αυτή πρωτοεμφανίζεται κατά τον 9ο αιώνα, στo Βιβλίο των Ζώων (Kιτάμπ αλ-χαγιαγουάν), έργο του φημισμένου λογοτέχνη αλ-Τζάχιζ (που πέθανε το 868–869).

Μία από τις πιο εύγλωττες παραδόσεις σχετικά με την άμβρα είναι η ιστορία που μεταφέρει ο κοσμογράφος Μοχάμεντ αλ-Ιντρίσι (που πέθανε γύρω στο 560/1165). Ο φημισμένος Αββασίδης χαλίφης Χαρούν αλ-Ρασιντ, γράφει ο αλ-Ιντρίσι, απέστειλε αντιπροσώπους του στην Υεμένη να ερευνήσουν την προέλευση της άμβρας. Εννοείται εδώ η σύνδεση μεταξύ των συλλεκτών της άμβρας, δηλαδή των Υεμενιτών ψαράδων, και της παραγωγής σχετικών γνώσεων. Σύμφωνα με τον αλ-Ιντρίσι, οι άνθρωποι της θάλασσας που ρωτήθηκαν ισχυρίστηκαν ότι η άμβρα είναι το πισσώδες προϊόν υποβρύχιων πηγών, και απέρριψαν την ιδέα ότι έχει οποιαδήποτε σχέση με ζωικά κόπρανα. Η άρνηση αυτή να συνδέσουν την άμβρα με περιττωματικά κατάλοιπα είναι πιθανό να μην οφείλεται σε πραγματική παρεξήγηση εκ μέρους των ανθρώπων της θάλασσας. Οπως έχει δείξει ο Αραβολόγος Thierry Bouquet, η αιτία μπορεί να προκύπτει από εμπορική σκοπιμότητα: πως θα μπορούσε ένα τόσο ελκυστικό προϊόν να έχει μια τόσο δυσάρεστη προέλευση;;!

Σ᾽αυτές τις ίδιες θάλασσες της Υεμένης και μέχρι το Ομαν, γράφει ο μουσουλμάνος ταξιδιώτης Ιμπν αλ-Μουτζάγουιρ που έζησε το πρώτο μισό του 13ου αιώνα, η άμβρα αφθονούσε και ταυτοχρόνως αποτελούσε αντικείμενο περιέργειας. Σύμφωνα με μία από τις πολλές παραδόσεις που μεταφέρει στο ταξιδιωτικό οδοιπορικό του, το πρώτο καθεδρικό τζαμί του Άντεν χρηματοδοτήθηκε από τα έσοδα πώλησης ενός τεράστιου κομματιού άμβρας που βρέθηκε στα ανοιχτά του σημαντικού αυτού λιμανιού. Η διήγησή υπονοεί ότι το εύρημα προκάλεσε αμηχανία λόγω της νομικά και τελετουργικά απροσδιόριστης (βλέπε ακάθαρτης) φύσης του, και η ανέγερση του τζαμιού χάρη στα έσοδα της πώλησης του επινοήθηκε ως σκοπός που εξαγίασε τα μέσα!

Όποιες κι αν ήταν οι ανησυχίες για την τελετουργική καθαρότητα ή ακαθαρσία της άμβρας, οι Ρασουλίδες (1229-1454), μια δυναστεία που εγκαθίδρυσε κεντρική εξουσία στην Υεμένη και έλεγχο των παρυφών της, έδειξαν μεγάλο και ανενδοίαστο ενδιαφέρον για την παραγωγή της άμβρα και τον έλεγχο της πώλησης και φορολόγησής της, κάτι που φαίνεται σαφώς από τα διοικητικά και οικονομικά έγγραφα αυτού του πολυγραφέστατου κράτους.

Παρά την σπαραξικάρδια κατάσταση που επικρατεί στην Υεμένη σήμερα, πρόκειται πάντα για μια χώρα κι έναν λαό με βαθιά ιστορία και πλούσιο πολιτισμό, και μάλιστα ναυτικό πολιτισμό. Παρότι από την εποχή του Χαλκού η οικονομία της Υεμένης έχει βασιστεί καταρχήν στην γεωργία, η θάλασσα πάντα συνέβαλλε αποφασιστικά στη ζωή των ανθρώπων της. Η ιστορία της άμβρας στο παρελθόν και μέχρι και σήμερα μαρτυρεί βαθιές οικονομικές και πολιτισμικές διαδράσεις με τη θάλασσα.

Εντωμεταξύ στην Μεσόγειο αναφορές στην άμβρα σπανίζουν στα αρχαία κείμενα αλλά και γενικότερα, κάτι που ίσως οφείλεται εν μέρη στην σχετική σπανιότητα των φυσητήρων της Μεσογείου αλλά και στις ιδιαιτερότητες του εν λόγω πληθυσμού. Η άμβρα πρωτοαναφέρεται σχετικά αργά, σε φαρμακοϊατρικά κείμενα της Ύστερης Αρχαιότητας. Το εμπόριο της και η σχετική γνώση εξαπλώθηκαν με την γεωπολιτική που επέφεραν οι Ισλαμικές κατακτήσεις δημιουργώντας μια οικονομική και πολιτισμική κοινή από την Ισπανία έως τα σύνορα της Ινδιας.

Παρόλα αυτά για τους Μεσογειακούς η άμβρα παρέμεινε ένα εξωτικό, πολύτιμο και μυστηριώδες συστατικό στην φαρέτρα του φαρμακοτρίφτη. Μια ομολογουμένως πλάγια πρώιμη αναφορά από την Ύστερη Αρχαιότητα υποδηλώνει τις αποστάσεις που έπρεπε να διανύσει το προϊόν μέχρι θα φτάσει στις Μεσογειακές χώρες. Στα Διονυσιακά, το επικό ποίημα του Αιγύπτιου λόγιου ποιητή Νόννου Πανοπολίτη (έζησε τον 5ο αιώνα μ.Χ.). ο Ηρακλής απαντά στην ερώτηση του θεού Διονύσου σχετικά με την θαυμαστή πόλη της Τύρου, που συνδύασε την ηπειρωτική χώρα με την νησιωτική μορφή (τύπῳ χθονός εἰκόνι νήσου), ότι η πόλη δημιουργήθηκε συνενώνοντας «δύο πλωτές πέτρες που λέγονταν αμβρόσιαι πέτραι». Τι κρύβει αυτή η έκφραση και η έννοια πλωτών πετρωμάτων ικανών να δημιουργήσουν μια ολόκληρη πόλη;

Καταρχήν φαίνεται να υπάρχει φωνολογική συνάφεια μεταξύ των όρων για την άμβρα στο σημιτικό λεξιλόγιο (άνμπαρ, άμβαρ) και για την τροφή των θεών στα Ελληνικά (αμβροσία). Επίσης εύλογο είναι το ότι ο ποιητής μεταφέρει την εικόνα πετρωμάτων που επιπλέουν στη θάλασσα, συγχέοντας έτσι την (εσφαλμένη) ταύτιση της άμβρας με υποθαλάσσιο θαλάσσιο ορυκτό από τη μια, με την (πραγματική) διασπορά της από τα κύματα της θάλασσας από την άλλη. Η Αίγυπτος του Νόννου υπήρξε ο φυσικός δίαυλος για τη μετάδοση σχετικών γνώσεων, καθώς υπήρξε ο κατεξοχήν κόμβος μεταξύ του Ινδικού Ωκεανού, όπου παραγόταν η άμβρα, και την Μεσόγειο όπου ήταν ένα σπάνιο, εξωτικό αγαθό.

Υστερόγραφο: το Αραβικό λεξιλόγιο των κητωδών και άλλα παράγωγα της φάλαινας

Όπως μαρτυρούν τα παραπάνω, αναφορές σε φάλαινες απαντώνται σε ποικίλες Αραβικές πηγές του μεσαίωνα του Ισλαμικού κόσμου. Τα κητώδη ήταν πράγματι γνωστά αλλά συγχέονταν στις πηγές με μυθικά πλάσματα και συγκαταλέγονται με την γενική έννοια του λεβιάθαν. Εμφανίζονται με διάφορα ονόματα: نون (νουν), حوت (χουτ), وال (γουάλ), απλά سمك (σάμακ, ο γενικός όρος για τους ιχθύες), και τέλος με το παράξενο قاطس (κάτους), που δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά μια Αραβική μεταφορά της Ελληνικής λέξης κήτος! Μια γλαφυρή αφήγηση συναναστροφής φαλαινών και ανθρώπων στον Ινδικό Ωκεανό, τον Περσικό Κόλπο και την Θάλασσα του Ομάν, απαντάται στο Βιβλίο των Παράξενων Τεχνών και Τερπνών Οπτασιών (Κιτάμπ Γαράιμπ αλ-Φουνούν γουα Μούλαχ αλ-Ουγιούν), ένα Αραβικό γεωγραφικό και κοσμογραφικό κείμενο του 11ου Αιώνα ανώνυμου Αιγυπτίου συγγραφέα.

Η γουάλ, εξηγεί ο ανώνυμος συγγραφέας, αρέσκεται να ακολουθεί πλοία αλλά κάποιες φορές άθελα της τα βυθίζει καθώς περνάει (παιχνιδιάρικα) από την πλώρη τους! Για να αποφύγουν τέτοια μοίρα οι ναύτες ηχούν σάλπιγγες και χτυπούν τύμπανα ώστε να διώξουν τα κοίτη από το διάβα του πλοίου. Επιπλέον ο συγγραφέας ισχυρίζεται ότι οι φάλαινες καταπίνουν άμβρα που βρίσκουν να επιπλέει στην θάλασσα, μεθούν και ξενερίζουν, προσφέροντας έτσι στους ανθρώπους των ακτών πρόσβαση στην πολύτιμη ουσία. Παραδίδει έτσι την δική του έκδοχή της διαδεδομένης θεωρίας που θέλει την άμβρα παράγωγο της θάλασσας και όχι της φάλαινας!

Πάντως εκτός από την άμβρα, οι φάλαινες προσέφεραν πολλά στους ανθρώπους των μέσων χρόνων αλλά και μέχρι τα σύγχρονα χρόνια. Σύμφωνα με το Βιβλίου των Παράδοξων, για παράδειγμα, οι ναυτικοί μάζευαν το λάδι των φαλαινών σε κεραμικά σκεύη και μέρη του σκελετού της μετατρέπονταν σε καρέκλες. Έπιπλα, σκεπές, πύλες και γέφυρες, προσθετικά μέλη, ομπρέλες, κορσέδες και διακοσμητικά γλυπτά συγκαταλέγονται στην εντυπωσιακή γκάμα των αντικειμένων που κατασκευάζονταν από τα οστά των φαλαινών και προσφέρουν θαυμάσιες ευκαιρίες μελέτης του υλικού πολιτισμού που διαμόρφωσε επαφή με τη θάλασσα.

Διανοητικά δυνατός

Οι επιστήμονες θεωρούν πως το να είσαι διανοητικά δυνατός είναι ένας πιο υψηλός δείκτης που μπορεί να προβλέψει την επιτυχία. Και είναι ένας δείκτης πιο υψηλός από την ευφυΐα!

Το να είσαι διανοητικά δυνατός είναι κάτι που καλλιεργείται και μπορείς να το αποκτήσεις. Για παράδειγμα πόσο σημαντικό είναι να έχεις τον έλεγχο των συναισθημάτων σου και πόσο δυνατή είναι η θέλησή σου να πετύχεις τους στόχους σου;

Φυσικά δεν είναι εύκολο να έχεις τον έλεγχο όλων των πραγμάτων και να πας στο άλλο άκρο.
Ποια είναι, όμως, τα σημάδια ότι είσαι διανοητικά δυνατός;

Δεν ανησυχείς για πράγματα που δεν είναι στον έλεγχό σου

Το μότο σου είναι «αν μπορείς να το διορθώσεις, μην ανησυχείς, αν δεν μπορείς να το διορθώσεις, μην ανησυχείς» και αυτό σημαίνει ότι απλά δεν σε επηρεάζουν πράγματα και θέματα που προκύπτουν και δεν είναι στον έλεγχό σου. Μερικοί άνθρωποι νιώθουν ασφαλείς όταν μπορούν να τα διαχειριστούν όλα, αλλά αυτό πολλές φορές σου δημιουργεί άγχος και χάνεις ενέργεια. Και είναι καλύτερο να κρατήσεις την ενέργειά σου για να πετύχεις, να βελτιωθείς, να αλλάξεις.

Αποδέχεσαι και αντιμετωπίζεις τα προβλήματα που σου έρχονται

Η ζωή είναι σκληρή και αυτό όλοι το γνωρίζουμε. Πρέπει να αποδέχεσαι την αποτυχία, την αρρώστια, τη στεναχώρια που μπορεί να έρθουν στον δρόμο σου και όχι να τα αφήνεις στη μοίρα τους.

Τουναντίον πρέπει να τα εκμεταλλεύεσαι και να μαθαίνεις από αυτά και αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που σου κάνουν.

Λες «όχι» χωρίς να το μετανιώσεις

Πόσο δύσκολο σου είναι να λες και μερικά «όχι»; Έχεις δεσμευτεί στις ευθύνες αλλά και τους στόχους σου, ξέρεις να αξιολογείς τι αξίζει για σένα και τι όχι. Και λες «όχι» κάθε φορά που εσύ κρίνεις ότι είναι απαραίτητο.

Έχεις τον έλεγχο, χτίζεις τον σεβασμό και νιώθεις περήφανος.

Και πόσο εύκολο είναι να έχεις υπομονή; Καθόλου αλλά ξέρεις πως τα όνειρά σου δεν θα γίνουν πραγματικότητα από τη μια στιγμή στην άλλη. Περιμένεις, εργάζεσαι και κάνεις υπομονή με τον εαυτό σου, τους άλλους και ειδικά τους στόχους σου. Θέλει χρόνο και κόπο για να πετύχεις τα όνειρά σου!

Δεν διαμαρτύρεσαι, αναλαμβάνεις δράση

Δεν μένεις απλά στα λόγια και ξέρεις πως ο κόσμος αυτός δεν σου χρωστά τίποτα. Έχεις καταλάβει πως τα καλά πράγματα έρχονται μόνο όταν εργάζεσαι για αυτά. Δεν διαμαρτύρεσαι για την αδικία στον κόσμο, αλλά επικεντρώνεσαι σε αυτό που θα κάνει τη ζωή σου να έχει αξία.

Και αυτό σημαίνει πως είσαι διανοητικά δυνατός!

Δυο δρόμοι ανοίγονταν μες σε ένα δάσος, κι εγώ, πήρα εκείνον που ‘χε πατηθεί πιο λίγο. Κι αυτό τα άλλαξε όλα

Υπάρχει ένα διάσημο ποίημα του Ρόμπερτ Φροστ που λέει:

Δυο δρόμοι ανοίγονταν μες σε ένα δάσος, κι εγώ, πήρα εκείνον που ‘χε πατηθεί πιο λίγο, κι αυτό τα άλλαξε όλα.

Στην ίδια γραμμή μιλάει και ο Σκοτ Πεκ στο « Ο δρόμος ο λιγότερο ταξιδεμένος», όπου προειδοποιεί τον αναζητητή ότι τίποτα δεν είναι εύκολο όταν βγαίνει από την πεπατημένη: «Είναι ανθρώπινο —και σοφό – να φοβόμαστε το άγνωστο τουλάχιστον, να είμαστε λιγάκι επιφυλακτικοί όταν προχωράμε σε μια περιπέτεια όμως, μόνο από τις περιπέτειες μαθαίνουμε σπουδαία πράγματα».

Το βιβλίο του εξηγεί ότι η προσωπική εξέλιξη είναι πολύ σκληρή και πολύπλοκη δουλειά, που διαρκεί όλη τη ζωή, ένας δρόμος όπου δεν υπάρχουν αρκετά μονοπάτια, κυρίως επειδή τον ανοίγουν, βήμα βήμα, οι πατημασιές του ίδιου του οδοιπόρου. Ωστόσο, σε αυτό τον τρόπο μετάβασης προς το άγνωστο υπάρχει πολλή σοφία και αποτελεσματικότητα: «Οι εξαιρετικότερες στιγμές μας είναι πιο πιθανό να λαμβάνουν χώρα όταν αισθανόμαστε βαθιά καταρρακωμένοι, δυστυχείς και ανικανοποίητοι. Αφού είναι μόνο σε αυτές τις στιγμές που, ωθούμενοι από το ανικανοποίητο, είμαστε ικανοί να βγούμε από τον δρόμο τον περπατημένο και να αρχίσουμε να ψάχνουμε πιο αληθινές απαντήσεις σε άλλα μονοπάτια».

Συναισθηματικό Λεξικό

Η γνώση των ορίων μας είναι η μεγαλύτερη κατάκτηση, μια σοφία, που την κατανοούμε, μόνο όταν οι αντοχές μας έχουν εξαντληθεί. Κι όμως οι περισσότεροι προκρίνουν να ζουν με δύο αντιθετικές αυταπάτες: πως η θέλησή τους αρκεί, για να επιτύχουν οτιδήποτε ή πως οι συνθήκες έγιναν μοίρα ανίκητη.

Σχεδόν οι μισές μας επιλογές προκαθορίζονται γενετικά, σε τέτοιο σημείο, που κατ΄ επίφαση μόνο αποτελούν συνειδητές, ελεύθερες αποφάσεις. Ένα μεγάλο μέρος των πράξεων είναι αποτέλεσμα του περιβάλλοντος, της κοινωνίας, των συνεξαρτήσεων, των συμπτώσεων, μα κυρίως του τρόπου που προσαρμοζόμαστε σε αυτά.

Στο τέλος απομένει ένα κομμάτι μονάκριβο και πολύτιμο της δικής μας αυτενέργειας, μικρό ποσοστιαία, που μπορεί όμως να προκαλέσει τη μεγαλύτερη αλλαγή.

Σε αυτό εδράζεται η διαφοροποίηση στην προσωπικότητα: Άνθρωποι, που θα αποτολμήσουν το φαινομενικά αδύνατο ή ρακοσυλλέκτες των καιρών, που θα συμβιβαστούν.

Τα πάντα ξεκινούν με την αντίληψη του πεπερασμένου.

Η παραδοχή του θνητού, του ατελούς, του εύθραυστου πλάσματος, που προικίστηκε όμως, με την εμβρίθεια να το αποδέχεται και να αγωνίζεται, μάταια να το αλλάξει.

Η τραγικότητα της ύπαρξης είναι η απαρχή της αυτογνωσίας.

Και οι περισσότεροι σιωπούν ενώπιον μιας αδιανόητης ένδειας.

Είτε σα μηχανές δεν αισθάνονται, είτε αγνοούν το λεξιλόγιο των αισθημάτων, είτε δεν έχουν χρόνο να τα αναλύσουν ή, το χειρότερο, φοβούνται να αποκαλυφθούν.

Υπάρχουν και αυτοί, που άγονται από τις ορμές τους, που ανεξέλεγκτα αντιδρούν χωρίς περίσκεψη (και χωρίς αιδώ) στις καταστάσεις, που επαναλαμβάνουν ανεπιτυχή μοτίβα κατάθλιψης, φιληδονίας, εριστικότητας, απάθειας, ευσυγκινησίας, καχυποψίας, δυσπιστίας, ατολμίας, κομφορμισμού, ματαιοδοξίας και υποκρισίας.

Είναι κι εκείνοι, που έρχονται σε επαφή με τους μηχανισμούς άμυνας κι όχι με το πρωτογενές και το αυθόρμητο.

Αλήθεια πόσοι από μας λέμε δεν σε εμπιστεύομαι, υπονοώντας πως ήθελα να σε προβλέπω, να σε χαρτογραφώ και δεν το κατάφερα. Επικαλούνται το σεβασμό και ξεχνούν πως είναι κράμα αγάπης και φόβου, όχι εκτίμησης

Πόσοι κραυγάζουν οδηγείς σαν τρελός, για να μην πουν ότι τρέμουν αν δεν έχουν τον έλεγχο... κραδαίνουν τα σ' αγαπώ, για να δεσμεύσουν, να παρασιτήσουν, να ενοχοποιήσουν, να εξαρτηθούν.

Ωρύονται είσαι γελοίος, αντί να πουν νιώθω πληγωμένη, ανασφαλής, ευάλωτη.

Πόσοι θυμώνουν για την καθυστερημένη επιστροφή της κόρης το Σαββατόβραδο, για να αποφύγουν την ομολογία πως οι νουθεσίες τους δεν έθεσαν φραγμούς, πως ανησυχούν μην πάθει κακό, πως αναπολούν τα χρόνια που ήταν μικρή.

Και πόσοι ακόμα περισσότεροι επικαλούνται έναν φρενήρη τρόπο ζωής, για να μην παραδεχθούν ότι απλώς γερνούν και στάθηκαν αναποτελεσματικοί διαχειριστές του χρόνου, που καλπάζει, που αγνοεί, που χάνεται, που ποτέ δεν είναι αρκετός..

Πόσοι δεν θα υπέμεναν πολλά για μια νέα αρχή, για μια ακόμα ευκαιρία.

Πες αισθάνομαι ενοχή, θλίψη, χαρά, οργή, αγάπη και μιλάς για συναισθήματα.

Πες σκέφτομαι ότι, αισθάνομαι ότι, υπολογίζω και μιλάς με τη λογική.

Κάποιοι θεωρούν πως οι άλλοι ευθύνονται για όσα το θυμικό προστάζει. Με κάνεις να νοιώθω ασήμαντος, σπουδαίος, ανεπαρκής.

Μα τα συναισθήματα πηγάζουν εσωτερικά... Είναι δική μας η υπαιτιότητα και οι συνέπειες και το τίμημα.. και πολλοί αγνοούμε πως οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται διαφορετικά και στις πιο όμοιες περιστάσεις: Στο πένθος άλλοι επιζητούν τη μοναξιά και άλλοι την κοινωνική παραμυθία.

Επιταχύνετε την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων, να το πρώτο βήμα:
  • Επιβίωση, αυτοεκτίμηση, προσαρμογή, ασφάλεια και προβλεψιμότητα, αυτόνομος ηθικός κώδικας, προσωπική τελείωση.
  • Ξεχωρίστε τα σημαντικά από τα ασήμαντα. Δείτε πως η επιρροή, η εξουσία, η φήμη είναι εξάρτηση και συγκεκαλυμμένη αδυναμία, ανάγκη για αποδοχή, πείσμα σε πραγματικούς και συμβολικούς γονείς.
  • Διαχωρίστε το μέσο από το σκοπό. Τα υπέρμετρα υλικά αγαθά δεν προκαλούν ευμάρεια, αλλά μια κίβδηλη αίσθηση ανικανοποίητου. Οι πυκνές σχέσεις δυσχέρεια στην αφοσίωση.
  • Βάλτε στόχους συναισθηματικούς- πώς θα νιώθω αν επιτύχω αυτό, αν αντιδράσω έτσι, αν αδρανήσω, αν δειλιάσω, αν φανερωθώ..
  • Προβάρετε συναισθήματα και προκαλέστε τα σε όσους συναναστρέφεστε. Ζητήστε ανατροφοδότηση για το πως εξελίσσονται. Παίξτε με τους ρόλους σας.
Κι όλα αυτά θα είναι οι πρώτες μόνο συλλαβές στο λεξικό του συναισθήματος.

Ο έρωτας αρχίζει από τη στιγμή που μια γυναίκα εγγράφεται με μια από τις κουβέντες της, στην ποιητική μας μνήμη

Αλλά το εύθραυστο οικοδόμημα του έρωτα τους θα καταστρεφόταν μια και καλή, γιατί το οικοδόμημα στεκόταν στο ένα και μοναδικό υποστύλωμα της πίστης της και οι έρωτες είναι σαν τις αυτοκρατορίες: μόλις εξαφανίζεται η ιδέα πάνω στην οποία χτίστηκαν, εξαφανίζονται και αυτοί μαζί της.

Ήθελε να γίνει ένα μαζί του. Έτσι τον διαβεβαίωνε πεισματικά, κοιτάζοντας τον μες στα μάτια, ότι δεν ένιωθε ηδονή, παρ’ όλο που το χαλί ήταν μουσκεμένο απ’ τον οργασμό της: «Δεν ζητάω την ηδονή, ζητάω την ευτυχία, κι η ηδονή χωρίς ευτυχία δεν είναι ηδονή».

Μ’ άλλα λόγια, χτυπούσε στο κιγκλίδωμα της ποιητικής του μνήμης. Το κιγκλίδωμα όμως ήταν κλειστό. Δεν υπήρχε θέση γι’ αυτήν στην ποιητική μνήμη του Τόμας. Δεν υπήρχε θέση γι’ αυτήν παρά μόνον πάνω στο χαλί.

Έχω ήδη πει ότι οι μεταφορές είναι επικίνδυνες. Ο έρωτας αρχίζει από μια μεταφορά. Μ’ άλλα λόγια: ο έρωτας αρχίζει από τη στιγμή που μια γυναίκα εγγράφεται με μια από τις κουβέντες της, στην ποιητική μας μνήμη.

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΡΟΪΔΗΣ: Μεγάλη δυστυχία είναι να έχει κανείς πολύ καλήν καρδίαν

Το παρακάτω σατιρικό χρονογράφημα δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην εφημερίδα Εμπρός, στις 11.11.1896. Ο συγγραφέας εδώ μας δίνει έμμεσα πολλές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τη ζωή και τα ήθη των Αθηναίων στα τέλη του 19ου αιώνα. Δεν πρέπει να μας διαφύγει ο ειρωνικός χαρακτήρας του χρονογραφήματος.

Μεγάλη δυστυχία είναι να έχει κανείς πολύ καλήν καρδίαν. Το ηξεύρω εκ πείρας, διότι μ’ έκαμεν ο Θεός παραπολύ ευαίσθητον. Δεν ημπορώ να ιδώ άνθρωπον να πάσχει και να κλαίει χωρίς να γίνουν τα νεύρα μου άνω κάτω, ούτε να εννοήσω πώς κατορθώνουν άλλοι να παρευρίσκωνται εις λυπηρά θεάματα. Αν τύχει ν’ αποθάνει γνώριμός των, τρέχουν εις την κηδείαν, ακόμη και αν χιονίζει. Αλλ’ εγώ δεν ημπορώ να ίδω αποθαμένον άνθρωπον όπου εγνώρισα ζωντανόν, χωρίς να με ταράξει η σκέψις ότι κι εγώ θα αποθάνω. Έπειτα, αν οι συγγενείς του εφαίνοντο φρόνιμοι και παρηγορημένοι, τούτο θα μ’ επείραζε, διότι δεν αγαπώ τους εγωιστάς· αν πάλιν έκλαιαν και εθρήνουν, το θέαμα θα μου έκοπτε την όρεξιν ή θα εχαλούσε την χώνεψίν μου.

Το στομάχι μου είναι κι εκείνο ευαίσθητο και δύο πράγματα δεν ημπορεί να χωνέψει, τον αστακόν και τας συγκινήσεις. Τας συγκινήσεις εύκολον είναι να τας αποφύγω·να μη τρώγω όμως αστακόν θα ήτο θυσία τόσον μεγάλη, ώστε μου συμβαίνει πολλές φορές να ξεχάσω πως είναι βαρυστόμαχος και να θυμηθώ ότι πρέπει κανείς να συγχωρεί εις όσους αγαπά τα ελαττώματά των.

Άλλο πράγμα όπου δεν ημπορώ να καταλάβω είναι να υπάρχουν άνθρωποι τόσον σκληρόκαρδοι, ώστε να δέχονται να παρασταθούν φίλοι των εις μονομαχίαν. Αλλ’ εγώ είμαι ευαίσθητος, και μόνη η ιδέα ότι ημπορεί ο φίλος μου ή και ο αντίπαλος του να πάθει, με κάμνει ν’ ανατριχιάζω· προ πάντων όταν συλλογίζομαι ότι την ημέραν της μονομαχίας πρέπει να σηκωθώ εις τας επτά, ας είναι καιρός άσχημος, να χασομερέψω εις τρεχάματα, συνεντεύξεις και συντάξεις πρωτοκόλλων, και ίσως να πληρώσω και αμαξιάτικα με κίνδυνον να τα χάσω, αν τύχει. Θεός φυλάξει, ο φίλος μου να σκοτωθεί.

Μεγάλη πρέπει να είναι η αναισθησία και εκείνων όπου δανείζουν εις τους φίλους των χρήματα, χωρίς να συλλογισθούν ότι ενδέχεται να μη δυνηθεί να τα αποδώσει εις την προθεσμίαν, να τους εντρέπεται και να τους αποφεύγει. Τούτο ημπορεί να φανεί μικρόν κακόν εις όσους δεν έχουν καρδίαν, αλλ’ η ιδική μου θα ερραγίζετο, αν παλαιός μου φίλος, μ’ απαντούσεν εις τον δρόμον και εκαμώνετο πως δεν με είδεν. Αυτός είναι ο λόγος που μ’ έκαμε να πάρω την απόφασιν να μη δανείσω ποτέ εις φίλον μου εκατόν δραχμάς, έστω και αν πρόκειται να σωθεί με αυτός η τιμή και η ζωή του. Παρά να τον ίδω αχάριστον, καλύτερα να τον κλάψω αποθαμένον, αφού μάλιστα θα μ’ εμπόδιζεν η ευαισθησία μου να υπάγω εις την κηδεία του.

Άλλη σκληρότης και κουταμάρα είναι εκείνων όπου δίδουν ελεημοσύνην εις τους πτωχούς, χωρίς να συλλογισθούν ότι αν μεν είναι ο ελεούμενος ικανός να εργασθεί ενθαρρύνουν την οκνηρίαν του, αν δε τύχει χωλός, στραβός, κουλοχέρης ή λωβιασμένος, το ψωμί που του δίδουν προμακραίνει ζωήν αθλίαν και βασανισμένην. Τούτο δεν το λέγω εγώ, το λέγουν οι μεγάλοι φιλόσοφοι, ο Σπένσερ και ο Δαρβίνος, που απέδειξαν πόσον απάνθρωπα είναι τα λεγόμενα φιλανθρωπικά καταστήματα, τα άσυλα των ανιάτων, τα γηροκομεία και τα λεπροκομεία. Εσημάδεψα εις τα βιβλία των τα μέρη όπου το λέγουν, και τα δείχνω εις όσους έχουν την αδιακρισίαν να μου ζητούν χρήματα, διά να εμποδίσουν ν’ αποθάνουν με την ησυχίαν των δυστυχισμένα πλάσματα, που θα ήτο δι’ αυτά ο θάνατος ευεργεσία.

Προ μερικών μηνών μού έστειλεν ο αγιοχώματος μητροπολίτης Γερμανός μίαν επιτροπήν να μου ζητήσει να συνεισφέρω, ως μεγάλος κτηματίας, διά να συστηθεί εις κάθε τμήμα των Αθηνών ένα «λαϊκόν μαγειρείον», όπου θα εύρισκαν οι πτωχοί άνθρωποι με μόνον δεκαπέντε λεπτά ένα φλιτζάνι ζουμί κι ένα κομμάτι κρέας. Αν ήμουν άκαρδος καθώς οι άλλοι, θα έδιδα κι εγώ τας είκοσι δραχμάς μου χωρίς δυσκολίαν. Η ευαισθησία μου όμως δεν μου συγχωρεί ούτε καν να συλλογισθώ ότι τρέφονται εις το πλάγι μου δυστυχείς άνθρωποι με νερόζουμο και κοιλιές, ενώ τρώγω εγώ μπαρμπούνια και φιλέτο.

Τρανή απόδειξις της υπερβολικής μου ευαισθησίας είναι και ο τρόπος όπου υπανδρεύθην. Όταν επλησίασαν να με πλακώσουν τα γεράματα, να με κουράζουν αι διασκεδάσεις και να μ’ ενοχλούν οι ρευματισμοί, αισθάνθηκα την ανάγκην να έχω ένα σπιτικόν και μίαν γυναίκα δική μου να με περιποιείται. Καθώς πας άλλος, αγαπώ κι εγώ τις εύμορφες, και πλούσιος καθώς είμαι, εύκολον ήτο να εύρω ένα νόστιμο κορίτζι, αν δεν εζητούσα προίκα. Άλλος εις την θέσιν μου θα το έκαμνεν, αλλ’ εγώ εσυλλογίσθηκα πόσον θα εβασάνιζε την ευαισθησίαν μου, αν υπανδρευόμην εύμορφην πτωχοκόρην, η ιδέα ότι μ’ επήρεν όχι διά τα ευγενή μου αισθήματα, αλλά διά τα επτά μου σπίτια. Παρά αυτήν την ανυπόφορην υποψίαν επροτίμησα να θυσιασθώ και να πάρω πλουσίαν ασχημομούραν. Η ευγένεια της ψυχής μου είναι τόση, ώστε η μεγάλη της μύτη και τα ψεύτικα της δόντια δε μ’ εμπόδισαν, όχι μόνον να φέρωμαι καλά μαζί της, αλλά και να την αγαπώ, περισσότερον ίσως παρ’ ότι πρέπει.

Ως απόδειξιν της αγάπης μου αρκεί ν’ αναφέρω πως, όταν έτυχε πέρυσι ν’ αρρωστήσει, δεν κατώρθωσα ποτέ να την βλέπω να υποφέρει. Ο βήχας της και το γλου-γλου της γαργάρας της μου έσχιζε την καρδιά και την ακοήν, και η μυρωδιά της αρρωστοκάμερας μου έφερνε ζάλη. Η ανικανότης μου να την βλέπω να υποφέρει με ανάγκαζε να μένω έξω από το σπίτι από το πρωί έως το βράδυ και καμιά φορά από το βράδυ έως το πρωί. Αυτή η αρρώστια της γυναίκας μου μ’ έκαμε να εξοδέψω πολλά χρήματα εις αμάξια, θέατρα, γεύματα εις την Μεγάλην Βρεττανίαν και εκδρομάς με φίλους μου εις την Κηφισιάν και την Πεντέλην. Το μεγαλύτερο όμως έξοδο ήτο ότι τας ημέρας που η γυναίκα μου δεν εφαίνετο διόλου καλά, η ανησυχία και η λύπη μου ήτον τόσον μεγάλη, ώστε ηναγκάσθηκα να πάρω διά παρηγορήτραν μίαν Γαλλίδα του Φαλήρου. Περιττόν είναι να προσθέσω ότι η ευγένεια της ψυχής και των τρόπων μου μ’ εμπόδισαν να είπω τίποτε δι’ αυτά τα έξοδα εις την γυναίκα μου, όταν έγινε καλά.

Εναντίον της δεν έχω κανένα σπουδαίο παράπονο. Προσπαθεί εις όλα να μ’ ευχαριστήσει και ποτέ δεν ερωτά ούτε πού ήμουν ούτε τι κάμνω. Είναι φρόνιμη, ήσυχη νοικοκυρά και με κάμνει να καλοπερνώ χωρίς να εξοδεύει πολλά. Το σπίτι λάμπει, ποτέ δεν έλειψε κουμπί από τα πουκάμισα μου και είμαι πάντοτε βέβαιος να εύρω εις το τραπέζι το φαγί που μ’ αρέσει. Εκατάφερε μάλιστα να μαγειρεύει και τον αστακόν με μία αμερικάνικη σάλτσα που ημπορεί τώρα να τον τρώγω χωρίς να μου πειράζει το στομάχι. Αυτά είναι βέβαια μεγάλα προτερήματα. Ένα μόνον πράγμα της λείπει, η ευαισθησία. Αυτό το εκατάλαβα, όταν ήλθεν η σειρά μου ν’ αρρωστήσω!

Ενώ εγώ εις την δική της αρρώστιαν δεν ημπορούσα να την βλέπω να υποφέρει και αναγκαζόμουν να φεύγω και να ζητώ παρηγορίαν εις το ξεφάντωμα, αυτή ούτε στιγμή δεν έλειψεν από κοντά μου· αγρύπνησε δέκα νύχτες κατά σειράν εις το προσκέφαλό μου. Ήθελεν η ίδια να μου δίνει τα γιατρικά, να μ’ αλλάζει και να με μεταγυρίζει, χωρίς να με συνερίζεται διά τον κακόν μου τρόπον, χωρίς να σιχαίνεται τα καταπλάσματα ούτε να ενοχλείται από την αρρωστομυρωδιάν του δωματίου. Αυτά μ’ έκαμαν να υποπτευθώ ότι η γυναίκα μου δεν έχει ούτε καλήν όσφρησιν ούτε μεγάλην ευαισθησίαν. Πώς τω όντι θα ημπορούσε, αν ήτο ευαίσθητη, να με βλέπει να υποφέρω, να βασανίζομαι, να με καίουν οι συναπισμοί και να με δαγκάνουν αι αβδέλλαι;

Κατάντησα να πιστεύω πως έχουν κάποιον δίκαιον όσοι θεωρούν την υπερβολικήν τρυφερότητα των γυναικών ως πρόληψιν και παραμύθι. Άδικον όμως θα ήτο και ν’ απαιτήσω από τους άλλους την ιδική μου έκτακτον και μοναδικήν ευαισθησίαν.

Η αλήθεια ήταν καχύποπτη με το ψέμα

Ένας θρύλος του 19ου αιώνα λέει ότι η Αλήθεια και Το Ψέμα συναντήθηκαν κάποτε. 

Το Ψέμα καλημέρισε την Αλήθεια της είπε: «Ωραία μέρα σήμερα».

Η Αλήθεια για να βεβαιωθεί κοίταξε γύρω και τον ουρανό και όντως η μέρα ήταν ωραία.

Περπάτησαν για λίγο ώσπου έφτασαν σε ένα μεγάλο πηγάδι γεμάτο νερό.

Το Ψέμα βούτηξε το χέρι του στο νερό και γυρίζοντας στην Αλήθεια της είπε :«Ωραίο και ζεστό το νερό. Θες να κολυμπήσουμε μαζί»;

Και πάλι η Αλήθεια ήταν καχύποπτη. Δοκίμασε όμως με το χέρι της το νερό και πράγματι ήταν ζεστό.

Μπήκαν λοιπόν και οι δυο τους στο νερό και κολυμπούσαν για αρκετή ώρα, όταν ξαφνικά το Ψέμα, βγήκε από το πηγάδι, φόρεσε τα ρούχα της Αλήθειας και εξαφανίστηκε.

Η Αλήθεια θυμωμένη βγήκε γυμνή τρέχοντας παντού ψάχνοντας για το Ψέμα να πάρει τα ρούχα της.

Ο κόσμος που την έβλεπε γυμνή, γύριζε το βλέμμα του αλλού είτε από ντροπή είτε από θυμό. Η φτωχή Αλήθεια ντροπιασμένη γύρισε στο πηγάδι και χώθηκε εκεί για πάντα.

Έκτοτε το Ψέμα γυρίζει ανενόχλητο ντυμένο σαν Αλήθεια ικανοποιώντας τα τερτίπια του κόσμου, ο οποίος με κανένα τρόπο δεν θέλει να δει τη γυμνή Αλήθεια.

Το μήνυμα του Κυρίου Τ

Το ξυπνητήρι άρχισε να αναβοσβήνει τα λαμπάκια του. Σχεδόν αμέσως, από τα μικροσκοπικά ηχεία, άρχισε να ακούγεται μια μουσική γλυκανάλατη, σαν κι αυτές που ακούγονται στα ασανσέρ. Κι έπειτα άρχισε να μιλά: «Καλή σας ημέρα κύριε Τ». Η εταιρεία ωρολογίων «save time» σας υπενθυμίζει ότι ήρθε η ώρα να σηκωθείτε. Εργασία και χαρά», κι αμέσως ακούστηκε πάλι η ίδια γλυκανάλατη μουσική.

Ο κύριος Τ τρεμόπαιξε τα βλέφαρα. Νύσταζε. Ήταν ζήτημα αν είχε κοιμηθεί τέσσερις ώρες. Ένιωθε τόσο αδύναμος και κουρασμένος που δεν μπορούσε να κουνηθεί.

Έσυρε με κόπο το χέρι του και άρχισε να ψαχουλεύει επάνω στο κομοδίνο. Όταν έπιασε ένα μικρό, κυλινδρικό κουτί το έφερε κατευθείαν μπρος στα μάτια του. Του έριξε μια σύντομη ματιά, για να βεβαιωθεί ότι δεν είχε κάνει λάθος, και άνοιξε το πώμα του.

Από το εσωτερικό τού κουτιού ακούστηκε μουσική. Γλυκανάλατη κι αυτή, όπως και η προηγούμενη. Κι αμέσως μετά το μήνυμα: «Οι βιταμίνες «pure power» σας οπλίζουν με δύναμη και ενεργητικότητα. Βιταμίνες και συμπληρώματα διατροφής «pure power». Μόνο για τους πολύ απαιτητικούς».

Ο κύριος Τ έβγαλε ένα δισκίο από το κουτί και το έβαλε στο στόμα του. Πήρε το ποτήρι με το νερό και ήπιε μια μεγάλη γουλιά. Το δισκίο με τις βιταμίνες προσγειώθηκε στο στομάχι του. Σχεδόν αμέσως τινάχτηκε. Λες και τον είχε χτυπήσει ηλεκτρικό ρεύμα.

Κάθισε στην άκρη του κρεβατιού. Ανοιγόκλεισε τα μάτια του και χασμουρήθηκε. Η κούραση είχε αρχίσει να αντικαθίσταται από την ενεργητικότητα της βιταμίνης. Έσυρε τα πόδια του αργά, προσπαθώντας να τα βάλει μέσα στις μαύρες, δερμάτινες παντόφλες του. Όταν τα κατάφερε, ακούστηκε το μήνυμα: «Η εταιρεία ανατομικών υποδημάτων «shoe care» σας ευχαριστεί για την προτίμησή σας. «Shoe care», υποδήματα υψηλής ποιότητας».

Κατευθύνθηκε στο μπάνιο. Πάτησε το κουμπί του διακόπτη για να ανάψει το φως: «Μην ξεχνάτε: υπάρχουν οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας, υπάρχει και η «soul energy». «Soul energy», η πιο ισχυρή σας ενέργεια».

Στάθηκε πάνω από τη λεκάνη και άρχισε να κατουράει. Σχεδόν αμέσως ακούστηκε το μήνυμα: «αποσμητικά «flower smell». «Flower smell», και τέρμα οι ενοχλητικές μυρωδιές».

Κατούρησε, ξαλάφρωσε και κοιτάχτηκε στον καθρέφτη του νιπτήρα. Έδειχνε χάλια. Οι δυο μεγάλοι, μαύροι κύκλοι κάτω από τα μάτια του. Αυτοί τον ενοχλούσαν κυρίως. Έμεινε ακίνητος, λες κι η εικόνα του τον πάγωσε. Την μια κοιτούσε τους μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια του, την άλλη τις μεταξωτές, χρυσοκόκκινες πιτζάμες του. Εντελώς αταίριαστο θέαμα. Ή μήπως απολύτως ταιριαστό;

Άνοιξε την βρύση. Το μήνυμα ξεχύθηκε μεμιάς: «η εταιρεία ύδρευσης «fresh water» σας υπενθυμίζει ότι το νερό είναι πολύτιμο αγαθό. Μην το ξοδεύετε αναίτια».

Βγήκε από το μπάνιο και κατευθύνθηκε στην κουζίνα. Κάθισε σε μια καρέκλα, κοίταξε την καφετιέρα και παρήγγειλε: «Διπλό εσπρέσο. Σκέτο». Η καφετιέρα αναβόσβησε κάποια από τα λαμπάκια της, σημάδι ότι έλαβε την εντολή: «Κάνατε την καλύτερη επιλογή. «Future machine», οι ηλεκτρικές συσκευές που οι άλλοι θα ανακαλύψουν στο μέλλον».

Πήρε το φλιτζάνι με τον εσπρέσο και βγήκε στην βεράντα. Για πρώτη φορά σχηματίστηκε ένα αμυδρό χαμόγελο στο πρόσωπό του. Εξαιρετική η θέα. Χαλάλι το αστρονομικό ποσό που πλήρωσε για να αγοράσει το σπίτι. Αυτή, στην πραγματικότητα, ήταν και η μοναδική του ευχαρίστηση: να κάθεται στην βεράντα του και να αγναντεύει την θάλασσα.

Αν ήταν στο χέρι του δεν θα έκανε τίποτα άλλο, θα καθόταν στην βεράντα του, θα έπινε καφέ ή ποτό, ανάλογα με την ώρα, και θα κοιτούσε την θάλασσα. Με τις ώρες, με τις μέρες.

Έφερε το φλιτζάνι με τον καφέ στο στόμα του. Ο καφές μίλησε: «Italian espresso». Ο γνήσιος εσπρέσο». Ήπιε μια μικρή γουλιά κι έπιασε το πακέτο με τα πουράκια του. Μόλις το άνοιξε, και πριν καν προλάβει να πάρει πουράκι, ακούστηκε: «Η εταιρεία ασφαλειών υγείας, «long life», σας υπενθυμίζει ότι το κάπνισμα αυξάνει τα ασφάλιστρά σας και μειώνει το προσδόκιμο ζωής. «Long life», γι’ αυτούς που ενδιαφέρονται να ζήσουν πολύ».

Ένα σιγανό, σχεδόν ξεψυχισμένο «άντε γαμήσου», βγήκε από το στόμα του κυρίου Τ. Έπιασε το πουράκι και το άναψε. Το πουράκι μίλησε: «Smoke pleasure», καθαρή απόλαυση».

Ήπιε μια μεγάλη γουλιά καφέ και τράβηξε μια βαθιά ρουφηξιά. Την κράτησε λίγη ώρα μέσα του κι ύστερα την εκτόξευσε με δύναμη προς τα έξω. Για λίγα δευτερόλεπτα μπροστά από το πρόσωπό του αιωρούταν ένα σύννεφο καπνού. Σήκωσε το δεξί του χέρι και προσπάθησε να το διαλύσει. Του έκρυβε τη θάλασσα. Κι όσο κι αν αγαπούσε τον καπνό, μπρος στη θάλασσα δεν έβαζε τίποτα.

Το βλέμμα του στην θάλασσα.

Το μυαλό του στην εργασία του. Όλη του η σκέψη, η ενέργειά του, η ζωή του εν κατακλείδι, στην εργασία του. Γι’ αυτήν ζούσε. Αυτή του προσέφερε όλα αυτά τα αγαθά. Αγαθά που κάποιοι άλλοι ούτε διανοούνταν ότι θα μπορούσαν ποτέ να αποκτήσουν. Βέβαια, το τίμημα ήταν μεγάλο. Πόσοι θα μπορούσαν να εργάζονται δεκατέσσερις ή και δεκαέξι ώρες την ημέρα;

Ελάχιστοι. Ο κύριος Τ ήταν ένας από αυτούς. Τους προνομιούχους ελάχιστους.

Σηκώθηκε και πήγε πλάι στα κάγκελα της βεράντας. Άφησε το φλιτζάνι του επάνω στην κουπαστή κι άναψε πάλι το πουράκι του, που είχε σβήσει. Η θάλασσα λάδι, ακύμαντη, λες και τον προσκαλούσε να την επισκεφθεί, να βουτήξει μέσα της και να χαθεί, να ξεχαστεί, να κρυφτεί απ’ όλους και όλα.

«Τα ωρολόγια «save time» σας υπενθυμίζουν ότι εντός τριάντα λεπτών πρέπει να αποχωρήσετε για την εργασία σας». Κοίταξε το ρολόι του. Η έκφρασή του σκλήρυνε, λες και το ρολόι δεν του υπενθύμισε κάποια ανειλημμένη υποχρέωση αλλά τον έβρισε. Τρεμόπαιξε λίγο τα χείλη του, ρούφηξε την μύτη του και έριξε το βλέμμα του κάτω, στον ακάλυπτο της πολυκατοικίας.

Τέσσερα γατάκια έπαιζαν επάνω στο υγρό γρασίδι. Τα αγαπούσε τα ζώα. Αλλά ποτέ δεν μπόρεσε να αποκτήσει κάποιο δικό του. Πώς να έχεις ζώο όταν στο σπίτι σου επιστρέφεις μόνο για να κοιμηθείς; Όχι, αδύνατον. Φιλόζωος ήταν, ναι, αλλά ανεύθυνος, ώστε να πάρει ένα ζώο το οποίο δεν θα το έβλεπε ποτέ, όχι.

Έγειρε επάνω στα κάγκελα και έμεινε να παρακολουθεί τα γατάκια που έπαιζαν. Ένα αλλοπρόσαλλο κύμα χαράς ένιωσε να τον πλημμυρίζει. Λες κι έβλεπε κάτι εξαιρετικά σπάνιο, που μόνο αυτός είχε την δυνατότητα να δει. Κι άξαφνα συνειδητοποίησε πως, όντως, το θέαμα με τα γατάκια ήταν σπάνιο. Γεμάτος ο τόπος με γάτες, αλλά αυτός δεν τις έβλεπε. Και πώς να τις δει, κλεισμένος μέσα σε ένα γραφείο; Χιλιάδες, εκατομμύρια γάτες, αλλά αυτός τις έβλεπε, κι αν τις έβλεπε, μόνο μέσα από την οθόνη του υπολογιστή.

Ένιωσε να βουρκώνει. Χωρίς να ξέρει το λόγο. Ένα αίσθημα δυσφορίας τον κατέκλυσε. Άναψε κι άλλο πουράκι. Η ασφαλιστική του εταιρεία επανέλαβε το μήνυμα: «Η εταιρεία ασφαλειών υγείας, «long life», σας υπενθυμίζει ότι το κάπνισμα αυξάνει τα ασφάλιστρά σας και μειώνει το προσδόκιμο ζωής. «Long life», γι’ αυτούς που ενδιαφέρονται να ζήσουν πολύ».

Ένα «άντε γαμήσου», πιο δυνατό αυτή την φορά, βγήκε από το χείλη του κυρίου Τ. Ήθελε να μείνει μόνος. Να ξεφορτωθεί ρολόγια, τσιγάρα, καφετιέρες. Ως και τα ρούχα του ήθελε να ξεφορτωθεί. Να μείνει εκεί, γυμνός, βουβός, και πάνω απ’ όλα μόνος. Χωρίς διαφημιστικά μηνύματα, χωρίς κονσερβαρισμένες συμβουλές.

Έγειρε το σώμα του έξω από τα κάγκελα και έμεινε να παρατηρεί τα γατάκια που έπαιζαν. Και τι δεν θα έδινε να ήταν ένα από αυτά. Κι ας ήξερε πως τα περισσότερα δεν έχουν παρά λίγους μήνες ζωής. Θες από φόλα, θες από κάποιο αυτοκίνητο ή κάποια ασθένεια, τα ψωμιά τους ήταν λίγα. Αλλά δεν τον ένοιαζε το πόσο. Το πώς, αυτό ήταν που τον έκαιγε. Να ζήσει λίγο, αλλά να ζήσει.

Πέρασε το σώμα του έξω από τα κάγκελα και κάθισε επάνω στην κουπαστή. Μπροστά η θάλασσα, κάτω τα γατάκια. Αν δεν είχε ξεχάσει πως είναι η ευτυχία, θα έλεγε πως εκείνη τη στιγμή ένιωθε ευτυχισμένος. Αλλά δεν ήταν σίγουρος. Για τίποτα δεν ήταν τώρα πια σίγουρος.

Σχεδόν αμέσως ακούστηκε το μήνυμα: «Η εταιρεία ασφαλειών υγείας «long life», σας υπενθυμίζει ότι η πτώση από ύψος 38,9 μέτρων επιφέρει ακαριαίο θάνατο. Προσοχή. «Long life» για όσους ενδιαφέρονται να ζήσουν πολύ».

Ο κύριος Τ έβαλε τα γέλια.

Άρχισε να γελά δυνατά, σαν μανιακός. Τα μάτια του γέμισαν δάκρυα. Το μυαλό του θολωμένο. Ή μήπως απολύτως καθαρό; Δεν ήξερε. Τίποτα δεν ήξερε. Ούτε καν γιατί γελάει. Γιατί κατά βάθος ήθελε να κλάψει. Έκλαψε βέβαια, αλλά δεν έκλαψε για τους λόγους που ήθελε. Τι ήθελε; Ποιος ξέρει;

Σκούπισε τα μάτια του. Έριξε μια παρατεταμένη ματιά στην θάλασσα. Κι ύστερα έφερε το βλέμμα του στα γατάκια, τα οποία εξακολουθούσαν να παίζουν στο γρασίδι. Χαμογέλασε, φώναξε ένα δυνατό «άντε γαμήσου», και πήδηξε στο κενό.

Αμέσως ακούστηκε το μήνυμα: «Η εταιρεία ασφαλειών υγείας «long life» σας υπενθυμίζει ότι η απόπειρα αυτοκτονίας απαγορεύεται από το νόμο. Εκτός αυτού, σε περίπτωση που δεν είναι επιτυχής, σας υπενθυμίζει ότι δεν καλύπτει τα έξοδα νοσηλείας. «Long life» για όσους ενδιαφέρονται να ζήσουν πολύ».

Ποιος είναι ο John Galt;

Ρωτάτε: Ποιος είναι ο John Galt; Αυτός μιλάει ο John Galt. Είμαι ο άνθρωπος που αγαπά την ζωή του. Είμαι ο άνθρωπος που δεν θυσιάζει την αγάπη του ή τις αξίες του. Είμαι ο άνθρωπος που σας στέρησε θύματα και έτσι κατέστρεψα τον κόσμο σας, και αν θέλετε να μάθετε γιατί χάνεστε – εσείς που φοβάστε την γνώση – είμαι ο άνθρωπος που θα σας το πω τώρα.

Ο αρχιμηχανικός ήταν ο μόνος που μπορούσε να κινηθεί. έτρεξε σε μια τηλεόραση και πάλεψε ξέφρενα με τα καντράν της. Αλλά η οθόνη παρέμεινε άδεια. ο ομιλητής δεν είχε επιλέξει να δει. Μόνο η φωνή του γέμιζε τους αεραγωγούς της χώρας —του κόσμου, σκέφτηκε ο αρχιμηχανικός— σαν να μιλούσε εδώ, σε αυτό το δωμάτιο, όχι σε μια ομάδα, αλλά σε έναν άνθρωπο, δεν ήταν ο τόνος της ομιλίας σε μια συνάντηση, αλλά ο τόνος της ομιλίας σε ένα μυαλό.

»Έχετε ακούσει να λένε ότι αυτή είναι μια εποχή ηθικής κρίσης. Το είπες μόνος σου, μισός με φόβο, μισός με την ελπίδα ότι οι λέξεις δεν είχαν νόημα. Έχετε κλάψει ότι οι αμαρτίες του ανθρώπου καταστρέφουν τον κόσμο και έχετε καταραστεί την ανθρώπινη φύση για την απροθυμία της να ασκήσει τις αρετές που ζητήσατε. Εφόσον η αρετή, για εσάς, αποτελείται από θυσίες, έχετε απαιτήσει περισσότερες θυσίες σε κάθε διαδοχική καταστροφή. Στο όνομα της επιστροφής στην ηθική, θυσίασες όλα εκείνα τα κακά που θεωρούσες ως αιτία της δυστυχίας σου. Έχετε θυσιάσει την δικαιοσύνη στο έλεος. Έχετε θυσιάσει την ανεξαρτησία στην ενότητα. Έχετε θυσιάσει τον λόγο στην πίστη. Έχετε θυσιάσει τον πλούτο στην ανάγκη. Έχετε θυσιάσει την αυτοεκτίμηση στην αυταπάρνηση. Έχετε θυσιάσει την ευτυχία στο καθήκον.

»Έχετε καταστρέψει όλα όσα θεωρούσατε κακά και καταφέρατε όλα αυτά που θεωρούσατε καλά. Γιατί, λοιπόν, συρρικνώνεστε με φρίκη από την θέα του κόσμου γύρω σας; Εκείνος ο κόσμος δεν είναι προϊόν των αμαρτιών σας, είναι προϊόν και εικόνα των αρετών σας. Είναι το ηθικό σας ιδανικό που έγινε πραγματικότητα στην πλήρη και τελική του τελειότητα. Έχετε αγωνιστεί για αυτό, το έχετε ονειρευτεί και το έχετε ευχηθεί, και εγώ είμαι ο άνθρωπος που σας εκπλήρωσα την επιθυμία σας.

»Το ιδανικό σου είχε έναν αδυσώπητο εχθρό, τον οποίο ο κώδικας ηθικής σου ήταν σχεδιασμένος να καταστρέψει. Έχω αποσύρει αυτόν τον εχθρό. Το έχω βγάλει από το δρόμο σου και από το χέρι σου. Έχω αφαιρέσει την πηγή όλων αυτών των κακών που θυσίαζες ένα προς ένα. Τελείωσα τη μάχη σου. Έχω σταματήσει το μοτέρ σου. Στέρησα τον κόσμο σου από το μυαλό του ανθρώπου.

»Οι άντρες δεν ζουν με το μυαλό, λες; Έχω αποσύρει αυτούς που το κάνουν. Το μυαλό είναι ανίκανο, λέτε; Έχω αποσύρει αυτούς που το μυαλό τους δεν είναι. Υπάρχουν αξίες ανώτερες από το μυαλό, λέτε; Έχω αποσύρει αυτούς για τους οποίους δεν υπάρχουν. Αν θέλετε να μάθετε πώς το έκανα και τι τους είπα για να τους κάνω να σταματήσουν, το ακούτε τώρα. Τους είπα επί της ουσίας την δήλωση που κάνω απόψε. Ήταν άντρες που είχαν ζήσει με τον κώδικα μου, αλλά δεν ήξεραν πόσο μεγάλη αρετή αντιπροσώπευε. Τους έβαλα να το δουν. Τους έφερα, όχι επαναξιολόγηση, αλλά μόνο ταύτιση των αξιών τους.

»Εμείς, οι άνθρωποι του μυαλού, απεργούμε τώρα εναντίον σας στο όνομα ενός και μόνο αξιώματος, που είναι η ρίζα του ηθικού μας κώδικα, όπως η ρίζα σας είναι η επιθυμία να αποδράσετε: το αξίωμα ότι υπάρχει.

»Η ύπαρξη υπάρχει –και η πράξη της σύλληψης αυτής της δήλωσης συνεπάγεται δύο συνακόλουθα αξιώματα: ότι υπάρχει κάτι που αντιλαμβάνεται κανείς και ότι υπάρχει έχοντας συνείδηση, ενώ η συνείδηση ​​είναι η ικανότητα αντίληψης αυτού που υπάρχει.

»Αν δεν υπάρχει τίποτα, δεν μπορεί να υπάρξει συνείδηση: μια συνείδηση ​​που δεν έχει τίποτα να συνειδητοποιήσει είναι μια αντίφαση με όρους. Μια συνείδηση ​​που δεν έχει τίποτα άλλο εκτός από τον εαυτό της είναι μια αντίφαση από άποψη: για να μπορέσει να προσδιορίσει τον εαυτό της ως συνείδηση, έπρεπε να έχει συνείδηση ​​για κάτι. Εάν αυτό που ισχυρίζεστε ότι αντιλαμβάνεστε δεν υπάρχει, αυτό που κατέχετε δεν είναι η συνείδηση.

»Όποιος κι αν είναι ο βαθμός της γνώσης σας, αυτά τα δύο -η ύπαρξη και η συνείδηση- είναι αξιώματα από τα οποία δεν μπορείτε να ξεφύγετε, αυτά τα δύο είναι οι μη αναγώγιμες πρωταρχικές αρχές που υπονοούνται σε οποιαδήποτε ενέργεια αναλαμβάνετε, σε οποιοδήποτε μέρος της γνώσης σας και στο άθροισμά της, από την πρώτη ακτίνα φως που αντιλαμβάνεστε στην αρχή της ζωής σας με την ευρύτερη ευρυμάθεια που θα μπορούσατε να αποκτήσετε στο τέλος της. Είτε γνωρίζετε το σχήμα ενός βότσαλου είτε τη δομή ενός ηλιακού συστήματος, τα αξιώματα παραμένουν τα ίδια: ότι υπάρχει και ότι το γνωρίζετε .

»Το να υπάρχεις σημαίνει να είσαι κάτι, όπως διακρίνεται από το τίποτα της ανυπαρξίας, είναι να είσαι μια οντότητα συγκεκριμένης φύσης φτιαγμένη από συγκεκριμένες ιδιότητες. Πριν από αιώνες, ο άνθρωπος που ήταν – ανεξάρτητα από τα λάθη του – ο μεγαλύτερος από τους φιλοσόφους σας, δήλωσε τη φόρμουλα που ορίζει την έννοια της ύπαρξης και τον κανόνα κάθε γνώσης: Το Α είναι το Α. Ένα πράγμα είναι το ίδιο. Δεν έχετε καταλάβει ποτέ το νόημα της δήλωσής του. Είμαι εδώ για να το ολοκληρώσω: Η Ύπαρξη είναι Ταυτότητα, η Συνείδηση ​​είναι Ταυτοποίηση.

»Ό,τι κι αν επιλέξετε να λάβετε υπόψη, είτε πρόκειται για αντικείμενο, ιδιότητα ή δράση, ο νόμος της ταυτότητας παραμένει ο ίδιος. Ένα φύλλο δεν μπορεί να είναι ταυτόχρονα πέτρα, δεν μπορεί να είναι ολοκόκκινο και πράσινο ταυτόχρονα, δεν μπορεί να παγώσει και να καεί ταυτόχρονα. Το Α είναι Α. Ή, αν θέλετε, δηλώνεται σε πιο απλή γλώσσα: Δεν μπορείτε να φάτε και το κέικ σας.

»Ψάχνετε να μάθετε τι συμβαίνει με τον κόσμο; Όλες οι καταστροφές που κατέστρεψαν τον κόσμο σας, προήλθαν από την προσπάθεια των ηγετών σας να αποφύγουν το γεγονός ότι το Α είναι το Α. Όλο το μυστικό κακό που φοβάστε να αντιμετωπίσετε μέσα σας και όλος ο πόνος που έχετε υπομείνει ποτέ, προήλθαν από τη δική σας προσπάθεια να αποφύγετε το γεγονός ότι το Α είναι το Α. Ο σκοπός όσων σας έμαθαν να το αποφύγετε, ήταν να σας κάνουν να ξεχάσετε ότι ο Άνθρωπος είναι Άνθρωπος.

»Ο άνθρωπος δεν μπορεί να επιβιώσει παρά μόνο αποκτώντας γνώση και η λογική είναι το μόνο μέσο για να την αποκτήσει. Λόγος είναι η ικανότητα που αντιλαμβάνεται, προσδιορίζει και ενσωματώνει το υλικό που παρέχουν οι αισθήσεις του. Το καθήκον των αισθήσεών του είναι να του δώσει την απόδειξη ύπαρξης, αλλά το καθήκον να τα αναγνωρίσει ανήκει στη λογική του, οι αισθήσεις του του λένε μόνο ότι κάτι είναι, αλλά τι είναι πρέπει να το μάθει ο νους του.

»Όλη η σκέψη είναι μια διαδικασία ταύτισης και ολοκλήρωσης. Ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται μια σταγόνα χρώματος. Ενσωματώνοντας τα στοιχεία της όρασής του και της αφής του, μαθαίνει να το αναγνωρίζει ως στερεό αντικείμενο. Μαθαίνει να αναγνωρίζει το αντικείμενο ως πίνακα. μαθαίνει ότι το τραπέζι είναι από ξύλο. μαθαίνει ότι το ξύλο αποτελείται από κύτταρα, ότι τα κύτταρα αποτελούνται από μόρια, ότι τα μόρια αποτελούνται από άτομα. Σε όλη αυτή τη διαδικασία, το έργο του μυαλού του αποτελείται από απαντήσεις σε ένα μόνο ερώτημα: Τι είναι αυτό;

Το μέσο του για να αποδείξει την αλήθεια των απαντήσεών του είναι η λογική και η λογική βασίζεται στο αξίωμα ότι υπάρχει ύπαρξη. Η λογική είναι η τέχνη της μη αντιφατικής ταύτισης. Δεν μπορεί να υπάρχει αντίφαση. Ένα άτομο είναι το ίδιο, όπως και το σύμπαν. ούτε μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με την ταυτότητά του. ούτε ένα μέρος μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με το σύνολο. Καμία έννοια που διαμορφώνει ο άνθρωπος δεν είναι έγκυρη αν δεν την ενσωματώσει χωρίς αντίφαση στο συνολικό άθροισμα της γνώσης του. Το να φτάσει κανείς σε μια αντίφαση σημαίνει να ομολογήσει ένα λάθος στη σκέψη του. το να διατηρείς μια αντίφαση σημαίνει να παραιτηθείς από το μυαλό σου και να εκδιώξεις τον εαυτό σου από τη σφαίρα της πραγματικότητας.

»Η πραγματικότητα είναι αυτό που υπάρχει. Το εξωπραγματικό δεν υπάρχει; Το μη πραγματικό είναι απλώς εκείνη η άρνηση της ύπαρξης που είναι το περιεχόμενο μιας ανθρώπινης συνείδησης όταν προσπαθεί να εγκαταλείψει τη λογική. Η αλήθεια είναι η αναγνώριση της πραγματικότητας. Ο λόγος, το μόνο μέσο γνώσης του ανθρώπου, είναι το μοναδικό του πρότυπο αλήθειας.

»Η πιο εξαχρειωμένη πρόταση που μπορείς τώρα να πεις είναι να ρωτήσεις: Ποιανού ο λόγος; Η απάντηση είναι: Δική σου. Ανεξάρτητα από το πόσο τεράστιες ή μέτριες γνώσεις σας, είναι το δικό σας μυαλό που πρέπει να τις αποκτήσει. Μόνο με τη δική σας γνώση μπορείτε να αντιμετωπίσετε. Είναι μόνο η δική σας γνώση που μπορείτε να ισχυρισθείτε ότι κατέχετε ή να ζητήσετε από άλλους να εξετάσουν. Το μυαλό σας είναι ο μόνος σας κριτής της αλήθειας – και αν οι άλλοι διαφωνούν με την ετυμηγορία σας, η πραγματικότητα είναι το δικαστήριο της τελικής έφεσης. Τίποτα εκτός από το μυαλό ενός ανθρώπου δεν μπορεί να εκτελέσει αυτή την περίπλοκη, λεπτή, κρίσιμη διαδικασία ταύτισης που είναι η σκέψη. Τίποτα δεν μπορεί να κατευθύνει τη διαδικασία παρά μόνο η δική του κρίση. Τίποτα δεν μπορεί να κατευθύνει την κρίση του παρά μόνο η ηθική του ακεραιότητα.

»Εσείς που μιλάτε για ένα «ηθικό ένστικτο» σαν να ήταν κάποιο ξεχωριστό χάρισμα που αντιτίθεται στην λογική – η λογική του ανθρώπου είναι η ηθική του ικανότητα. Μια διαδικασία λογικής είναι μια διαδικασία συνεχούς επιλογής ως απάντηση στο ερώτημα: Σωστό ή Λάθος; -Σωστό ή λάθος; Είναι σωστός ή λάθος ένας σπόρος για να φυτευτεί στο έδαφος για να αναπτυχθεί; Είναι η πληγή ενός ανθρώπου που πρέπει να απολυμανθεί για να σωθεί η ζωή του — σωστό ή λάθος; Η φύση του ατμοσφαιρικού ηλεκτρισμού του επιτρέπει να μετατραπεί σε κινητική ισχύ—σωστό ή λάθος; Είναι οι απαντήσεις σε τέτοιες ερωτήσεις που σου έδωσαν όλα όσα έχεις—και οι απαντήσεις προήλθαν από το μυαλό ενός άνδρα, από ένα μυαλό αδιάλλακτης αφοσίωσης σε αυτό που είναι σωστό.

»Μια ορθολογική διαδικασία είναι μια ηθική διαδικασία. Μπορεί να κάνετε ένα λάθος σε οποιοδήποτε βήμα του, χωρίς τίποτα να σας προστατεύσει εκτός από τη δική σας σοβαρότητα, ή μπορεί να προσπαθήσετε να εξαπατήσετε, να παραποιήσετε τα στοιχεία και να αποφύγετε την προσπάθεια της αναζήτησης – αλλά αν η αφοσίωση στην αλήθεια είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της ηθικής , τότε δεν υπάρχει μεγαλύτερη, ευγενέστερη, πιο ηρωική μορφή αφοσίωσης από την πράξη ενός ανθρώπου που αναλαμβάνει την ευθύνη της σκέψης.

»Αυτό που αποκαλείς ψυχή ή πνεύμα σου είναι η συνείδησή σου, και αυτό που αποκαλείς «ελεύθερη βούληση» είναι η ελευθερία του μυαλού σου να σκέφτεται ή όχι, η μόνη θέληση που έχεις, η μόνη σου ελευθερία, η επιλογή που ελέγχει όλες τις επιλογές που κάνεις και καθορίζει τη ζωή και τον χαρακτήρα σας.

»Η σκέψη είναι η μόνη βασική αρετή του ανθρώπου, από την οποία προέρχονται όλες οι άλλες. Και το βασικό του ελάττωμα, η πηγή όλων των κακών του, είναι αυτή η ανώνυμη πράξη που όλοι κάνετε, αλλά αγωνίζεστε να μην παραδεχτείτε ποτέ: η πράξη του κενού, η ηθελημένη αναστολή της συνείδησής του, η άρνηση να σκεφτεί – όχι η τύφλωση, αλλά η άρνηση να δούμε? όχι άγνοια, αλλά άρνηση γνώσης. Είναι η πράξη της αποσυγκέντρωσης του μυαλού σας και της πρόκλησης μιας εσωτερικής ομίχλης για να ξεφύγει από την ευθύνη της κρίσης – με την ανείπωτη προϋπόθεση ότι ένα πράγμα δεν θα υπάρχει μόνο εάν αρνηθείτε να το αναγνωρίσετε, ότι το Α δεν θα είναι Α όσο δεν το κάνετε εκφέρετε την ετυμηγορία «Είναι ».Η μη σκέψη είναι μια πράξη εκμηδένισης, μια επιθυμία άρνησης της ύπαρξης, μια προσπάθεια εξάλειψης της πραγματικότητας. Αλλά η ύπαρξη υπάρχει. Η πραγματικότητα δεν πρέπει να σβήσει, απλώς θα εξαφανίσει τον υαλοκαθαριστήρα. Με το να αρνείσαι να πεις «είναι», αρνείσαι να πεις «είμαι». Αναστέλλοντας την κρίση σας, αναιρείτε το άτομό σας. Όταν ένας άντρας δηλώνει: «Ποιος είμαι εγώ για να μάθω;»—δηλώνει: «Ποιος είμαι εγώ για να ζήσω;»

»Αυτό, σε κάθε ώρα και σε κάθε θέμα, είναι η βασική ηθική σας επιλογή: σκέψη ή μη, ύπαρξη ή ανυπαρξία, Α ή μη Α, οντότητα ή μηδέν.

»Στο βαθμό στον οποίο ένας άνθρωπος είναι λογικός, η ζωή είναι η προϋπόθεση που κατευθύνει τις πράξεις του. Στο βαθμό που είναι παράλογος, η προϋπόθεση που κατευθύνει τις πράξεις του είναι ο θάνατος.

»Εσείς που λέτε ότι η ηθική είναι κοινωνική και ότι ο άνθρωπος δεν θα χρειαζόταν ηθική σε ένα έρημο νησί – σε ένα έρημο νησί θα την χρειαζόταν περισσότερο. Αφήστε τον να προσπαθήσει να ισχυριστεί, όταν δεν υπάρχουν θύματα για να το πληρώσουν, ότι ο βράχος είναι σπίτι, ότι η άμμος είναι ρούχο, ότι θα πέσει φαγητό στο στόμα του χωρίς αιτία ή προσπάθεια, ότι θα μαζέψει σοδειά αύριο καταβροχθίζοντας τον απόθεμα σπόρους σήμερα—και η πραγματικότητα θα τον εξαφανίσει, όπως του αξίζει. Η πραγματικότητα θα του δείξει ότι η ζωή είναι μια αξία που αγοράζεται και ότι η σκέψη είναι το μόνο νόμισμα αρκετά ευγενές για να την αγοράσει.

»Αν μιλούσα τη γλώσσα σου, θα έλεγα ότι η μόνη ηθική εντολή του ανθρώπου είναι: Να σκέφτεσαι. Αλλά μια «ηθική εντολή» είναι μια αντίφαση από άποψη. Το ηθικό είναι το εκλεκτό, όχι το αναγκασμένο. ο κατανοητός, όχι ο υπάκουος. Το ηθικό είναι το λογικό και η λογική δεν δέχεται εντολές.

»Η ηθική μου, η ηθική της λογικής, εμπεριέχεται σε ένα μόνο αξίωμα: η ύπαρξη υπάρχει και σε μια μοναδική επιλογή: να ζήσω. Τα υπόλοιπα προέρχονται από αυτά. Για να ζήσει, ο άνθρωπος πρέπει να έχει τρία πράγματα ως τις υπέρτατες και κυρίαρχες αξίες της ζωής του: Λόγος-Σκοπός-Αυτοεκτίμηση. Λόγος, ως το μόνο εργαλείο γνώσης του – Σκοπός, ως επιλογή της ευτυχίας που πρέπει να προχωρήσει για να πετύχει αυτό το εργαλείο – αυτοεκτίμηση, ως απαράβατη βεβαιότητά του ότι το μυαλό του είναι ικανό να σκέφτεται και το άτομό του είναι άξιο ευτυχίας, που σημαίνει : αξίζει να ζήσει. Αυτές οι τρεις αξίες συνεπάγονται και απαιτούν όλες τις αρετές του ανθρώπου και όλες οι αρετές του αφορούν τη σχέση ύπαρξης και συνείδησης: ορθολογισμός, ανεξαρτησία, ακεραιότητα, ειλικρίνεια, δικαιοσύνη, παραγωγικότητα, υπερηφάνεια.

»Ο ορθολογισμός είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι υπάρχει ύπαρξη, ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει την αλήθεια και τίποτα δεν μπορεί να υπερισχύει αυτής της πράξης αντίληψής της, που είναι η σκέψη – ότι ο νους είναι ο μόνος κριτής των αξιών και ο μόνος οδηγός δράσης- ότι ο λόγος είναι απόλυτος που δεν επιτρέπει κανέναν συμβιβασμό -ότι μια παραχώρηση στο παράλογο ακυρώνει τη συνείδησή του και το μετατρέπει από το καθήκον της αντίληψης στο καθήκον της παραποίησης της πραγματικότητας- ότι η υποτιθέμενη συντόμευση προς τη γνώση, που είναι η πίστη, είναι απλώς μια βραχυκύκλωμα που καταστρέφει το μυαλό – ότι η αποδοχή μιας μυστικιστικής εφεύρεσης είναι μια επιθυμία για τον αφανισμό της ύπαρξης και, σωστά, εκμηδενίζει τη συνείδησή του.

»Η ανεξαρτησία είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι δική σου είναι η ευθύνη της κρίσης και τίποτα δεν μπορεί να σε βοηθήσει να την ξεφύγεις – ότι κανένας υποκατάστατος δεν μπορεί να κάνει τη σκέψη σου, όπως κανένας τσιμπημένος δεν μπορεί να ζήσει τη ζωή σου – ότι η πιο ποταπή μορφή αυτοεξευτελισμού και η αυτοκαταστροφή είναι η υποταγή του μυαλού σου στο μυαλό του άλλου, η αποδοχή μιας εξουσίας πάνω στον εγκέφαλό σου, η αποδοχή των ισχυρισμών του ως γεγονότα, η άποψή του ως αλήθεια, τα διατάγματά του ως μεσάζων μεταξύ της συνείδησής σου και σου. ύπαρξη.

»Η ακεραιότητα είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι δεν μπορείς να παραποιήσεις την συνείδησή σου, όπως η ειλικρίνεια είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι δεν μπορείς να πλαστογραφήσεις την ύπαρξη – ότι ο άνθρωπος είναι μια αδιαίρετη οντότητα, μια ολοκληρωμένη μονάδα δύο ιδιοτήτων: της ύλης και της συνείδησης, και ώστε να μην επιτρέψει καμία παραβίαση μεταξύ σώματος και νου, μεταξύ δράσης και σκέψης, μεταξύ της ζωής του και των πεποιθήσεών του – ώστε, όπως ένας δικαστής αδιαπέραστος από την κοινή γνώμη, να μην θυσιάζει τις πεποιθήσεις του στις επιθυμίες των άλλων, είτε πρόκειται για το σύνολο του η ανθρωπότητα φωνάζει εκκλήσεις ή απειλές εναντίον του—ότι το θάρρος και η αυτοπεποίθηση είναι πρακτικές αναγκαιότητες, ότι το θάρρος είναι η πρακτική μορφή του να είσαι πιστός στην ύπαρξη, του να είσαι πιστός στη συνείδησή του.

»Η ειλικρίνεια είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι το εξωπραγματικό είναι εξωπραγματικό και δεν μπορεί να έχει αξία, ότι ούτε η αγάπη, ούτε η φήμη ούτε τα μετρητά είναι αξία εάν αποκτηθούν με απάτη – ότι μια προσπάθεια απόκτησης αξίας εξαπατώντας το μυαλό των άλλων είναι πράξη να ανεβάζεις τα θύματά σου σε μια θέση ανώτερη από την πραγματικότητα, όπου γίνεσαι έρμαιο της τυφλότητάς τους, σκλάβος της μη σκέψης και των υπεκφυγών τους, ενώ η ευφυΐα, ο ορθολογισμός τους, η οξυδέρκεια τους γίνονται οι εχθροί που πρέπει να φοβάσαι και να φεύγεις- ότι δεν σε νοιάζει να ζεις ως εξαρτώμενος, τουλάχιστον εξαρτημένος από τη βλακεία των άλλων, ή ως ανόητος του οποίου η πηγή αξιών είναι οι ανόητοι που καταφέρνει να κοροϊδέψει – ότι η ειλικρίνεια δεν είναι κοινωνικό καθήκον, ούτε θυσία για χάρη των άλλων, αλλά η πιο βαθιά εγωιστική αρετή που μπορεί να ασκήσει ο άνθρωπος: την άρνησή του να θυσιάσει την πραγματικότητα της δικής του ύπαρξης στην πλανημένη συνείδηση ​​των άλλων.

»Δικαιοσύνη είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι δεν μπορείς να προσποιήσεις τον χαρακτήρα των ανθρώπων όπως δεν μπορείς να προσποιήσεις τον χαρακτήρα της φύσης, ότι πρέπει να κρίνεις όλους τους ανθρώπους τόσο ευσυνείδητα όσο κρίνεις τα άψυχα αντικείμενα, με τον ίδιο σεβασμό στην αλήθεια, με το ίδιο άφθαρτο. όραμα, με μια τόσο καθαρή και ορθολογική διαδικασία ταύτισης—ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να κρίνεται για αυτό που είναι και αντιμετώπισε αναλόγως, ότι όπως δεν πληρώνεις υψηλότερο τίμημα για ένα σκουριασμένο κομμάτι σκραπ από ό,τι για ένα κομμάτι γυαλιστερό μέταλλο, έτσι δεν εκτιμάς την κλιμάκωση πάνω από έναν ήρωα—ότι η ηθική σου εκτίμηση είναι το νόμισμα που πληρώνει τους άντρες για αρετές ή κακίες, και αυτή η πληρωμή απαιτεί από εσάς τόσο σχολαστική τιμή όσο δίνετε στις οικονομικές συναλλαγές—ότι το να αποκρύπτετε την περιφρόνησή σας από τις κακίες των ανδρών είναι πράξη ηθικής παραχάραξης και το να αποκρύπτετε τον θαυμασμό σας από τις αρετές τους είναι πράξη ηθικής υπεξαίρεσης,

Ότι το να βάζεις οποιοδήποτε άλλο μέλημα υψηλότερα από τη δικαιοσύνη σημαίνει υποτίμηση του ηθικού σου νομίσματος και εξαπάτηση του καλού υπέρ του κακού, αφού μόνο ο καλός μπορεί να χάσει από αθέτηση δικαιοσύνης και μόνο το κακό μπορεί να ωφεληθεί—και ότι το κάτω μέρος του λάκκο στο τέλος αυτού του δρόμου, η πράξη της ηθικής χρεοκοπίας, είναι να τιμωρείς τους ανθρώπους για τις αρετές τους και να τους ανταμείβεις για τις κακίες τους, αυτό είναι η κατάρρευση στην πλήρη εξαθλίωση, η μαύρη μάζα της λατρείας του θανάτου, η αφιέρωση της συνείδησής σου στην καταστροφή της ύπαρξης.

»Παραγωγικότητα είναι η αποδοχή της ηθικής από μέρους σου, η αναγνώριση του γεγονότος ότι επιλέγεις να ζήσεις – ότι η παραγωγική εργασία είναι η διαδικασία με την οποία η συνείδηση ​​του ανθρώπου ελέγχει την ύπαρξή του, μια συνεχής διαδικασία απόκτησης γνώσης και διαμόρφωσης της ύλης για να ταιριάζει στον σκοπό του, μετάφρασης ιδέα σε φυσική μορφή, της ανακατασκευής της γης σύμφωνα με την εικόνα των αξιών του ατόμου — όλα αυτά.

Η εργασία είναι δημιουργική εργασία αν γίνεται από ένα σκεπτόμενο μυαλό, και καμία δουλειά δεν είναι δημιουργική αν γίνεται από έναν κενό που επαναλαμβάνει με άκριτη βλάστηση μια ρουτίνα που έχει μάθει από άλλους – ότι η δουλειά σας είναι δική σας να διαλέξετε και η επιλογή είναι τόσο μεγάλη όσο η δική σας μυαλό, ότι τίποτα περισσότερο δεν είναι δυνατό για σένα και τίποτα λιγότερο δεν είναι ανθρώπινο – ότι το να ξεγελάσεις το δρόμο σου σε μια δουλειά μεγαλύτερη από ό,τι μπορεί να αντέξει το μυαλό σου είναι να γίνεις ένας πίθηκος διαβρωμένος από φόβο σε δανεικές κινήσεις και δανεισμένο χρόνο και να εγκατασταθείς σε ένα δουλειά που απαιτεί λιγότερα από την πλήρη ικανότητα του μυαλού σου είναι να κόψεις τον κινητήρα σου και να καταδικάσεις τον εαυτό σου σε άλλου είδους κίνηση: αποσύνθεση

…ότι η δουλειά σου είναι η διαδικασία επίτευξης των αξιών σου και το να χάσεις τη φιλοδοξία σου για αξίες σημαίνει ότι χάνεις τη φιλοδοξία σου να ζήσεις — ότι το σώμα σου είναι μια μηχανή, αλλά το μυαλό σου είναι ο οδηγός της, και πρέπει να οδηγείς όσο πιο μακριά θα σε πάει το μυαλό σου,με το επίτευγμα ως στόχο του δρόμου σας – ότι ο άνθρωπος που δεν έχει σκοπό είναι μια μηχανή που κατηφορίζει στο έλεος οποιουδήποτε ογκόλιθου για να συντριβεί στην τάφρο της πρώτης ευκαιρίας, ότι ο άνθρωπος που πνίγει το μυαλό του είναι μια σταματημένη μηχανή που σιγά-σιγά θα σκουριά, ότι ο άνθρωπος που αφήνει έναν ηγέτη να συνταγογραφήσει την πορεία του είναι ένα ναυάγιο που ρυμουλκείται στο σωρό, και ο άνθρωπος που κάνει έναν άλλον στόχο του είναι ένας ωτοστόπ που κανένας οδηγός δεν πρέπει να πάρει ποτέ,

…ότι η δουλειά σου είναι ο σκοπός της ζωής σου και πρέπει να προσπεράσετε γρήγορα οποιονδήποτε δολοφόνο αναλαμβάνει το δικαίωμα να σας σταματήσει, ότι οποιαδήποτε αξία μπορείτε να βρείτε έξω από τη δουλειά σας, οποιαδήποτε άλλη πίστη ή αγάπη, μπορεί να είναι μόνο ταξιδιώτες που επιλέγετε να μοιραστείτε το ταξίδι σας και πρέπει να είναι ταξιδιώτες που πηγαίνουν μόνοι τους δύναμη προς την ίδια κατεύθυνση.

»Υπερηφάνεια είναι η αναγνώριση του γεγονότος ότι είσαι η ύψιστη αξία του εαυτού σου και, όπως όλες οι αξίες του ανθρώπου, πρέπει να κερδηθεί—ότι από κάθε επίτευγμα που ανοίγεται σε σένα, αυτό που κάνει όλα τα άλλα δυνατά είναι η δημιουργία του δικού σου χαρακτήρας—ότι ο χαρακτήρας σου, οι πράξεις σου, οι επιθυμίες σου, τα συναισθήματά σου είναι προϊόντα των υποθέσεων που κατέχει το μυαλό σου —ότι όπως ο άνθρωπος πρέπει να παράγει τις φυσικές αξίες που χρειάζεται για να διατηρήσει τη ζωή του, έτσι πρέπει να αποκτήσει τις αξίες του χαρακτήρα που τον κάνουν η ζωή του που αξίζει να συντηρηθεί –

…ότι όπως ο άνθρωπος είναι ένα ον με αυτοδημιούργητο πλούτο, έτσι είναι ένα ον με αυτοδημιούργητη ψυχή – ότι για να ζήσει απαιτείται μια αίσθηση αυτοεκτίμησης, αλλά ο άνθρωπος, που δεν έχει αυτόματες αξίες, δεν έχει αυτόματη αίσθηση αυτοεκτίμησης και πρέπει να την κερδίσει διαμορφώνοντας την ψυχή του στην εικόνα του ηθικού του ιδεώδους, στην εικόνα του Ανθρώπου, του λογικού όντος που γεννιέται ικανό να δημιουργήσει, αλλά πρέπει να δημιουργεί από επιλογή – ότι η πρώτη προϋπόθεση της αυτοεκτίμησης είναι αυτός ο λαμπερός εγωισμός της ψυχής που επιθυμεί το καλύτερο σε όλα τα πράγματα, στις αξίες της ύλης και του πνεύματος, μια ψυχή που επιδιώκει πάνω από όλα να επιτύχει τη δική της ηθική τελειότητα, εκτιμώντας τίποτα ανώτερο από τον εαυτό του…

Και ότι η απόδειξη της επίτευξης αυτοεκτίμησης είναι το ρίγος της περιφρόνησης και της εξέγερσης της ψυχής σου ενάντια στο ρόλο του θυσιαζόμενου ζώου, ενάντια στην ποταπή αυθάδεια οποιουδήποτε δόγματος που προτείνει να θυσιάσει την αναντικατάστατη αξία που είναι η συνείδησή σου και η απαράμιλλη δόξα που είναι η ύπαρξή σου στις τυφλές υπεκφυγές και τη στάσιμη φθορά των άλλων. μια ψυχή που επιδιώκει πάνω απ’ όλα να επιτύχει τη δική της ηθική τελειότητα, χωρίς να εκτιμά τίποτα περισσότερο από τον εαυτό της – και ότι η απόδειξη της επιτυγχανόμενης αυτοεκτίμησης είναι το ρίγος περιφρόνησης και η εξέγερση της ψυχής σου ενάντια στο ρόλο ενός ζώου θυσίας, ενάντια στην ποταπή αυθάδεια οποιουδήποτε δόγματος που προτείνει να θυσιάσει την αναντικατάστατη αξία που είναι η συνείδησή σου και η απαράμιλλη δόξα που είναι η ύπαρξή σου στις τυφλές υπεκφυγές και τη στάσιμη φθορά των άλλων.

Μια ψυχή που επιδιώκει πάνω απ’ όλα να επιτύχει την δική της ηθική τελειότητα, χωρίς να εκτιμά τίποτα περισσότερο από τον εαυτό της – και ότι η απόδειξη της επιτυγχανόμενης αυτοεκτίμησης είναι το ρίγος περιφρόνησης και η εξέγερση της ψυχής σου ενάντια στο ρόλο ενός ζώου θυσίας, ενάντια στην ποταπή αυθάδεια οποιουδήποτε δόγματος που προτείνει να θυσιάσει την αναντικατάστατη αξία που είναι η συνείδησή σου και η απαράμιλλη δόξα που είναι η ύπαρξή σου στις τυφλές υπεκφυγές και τη στάσιμη φθορά των άλλων,

…ενάντια στην ποταπή αυθάδεια οποιουδήποτε δόγματος που προτείνει να θυσιάσει την αναντικατάστατη αξία που είναι η συνείδησή σας και την απαράμιλλη δόξα που είναι η ύπαρξή σας στις τυφλές υπεκφυγές και τη στάσιμη φθορά των άλλων. Ενάντια στην ποταπή αυθάδεια οποιουδήποτε δόγματος που προτείνει να θυσιάσει την αναντικατάστατη αξία που είναι η συνείδησή σας και την απαράμιλλη δόξα που είναι η ύπαρξή σας στις τυφλές υπεκφυγές και τη στάσιμη φθορά των άλλων.

Υπάρχεις με τέτοια ψίχουλα που θα ήθελαν να σε πετάξουν.

»Εσείς που δεν έχετε κανένα πρότυπο αυτοεκτίμησης, αποδεχτείτε τις ενοχές και μην τολμήσετε να κάνετε τις ερωτήσεις. Αλλά ξέρετε την απαράδεκτη απάντηση, αρνούμενοι να αναγνωρίσετε αυτό που βλέπετε, ποια κρυμμένη υπόθεση κινεί τον κόσμο σας. Το ξέρετε, όχι με ειλικρινή δήλωση, αλλά ως μια σκοτεινή ανησυχία μέσα σας, ενώ κολυμπάτε ανάμεσα στην ένοχη εξαπάτηση και στο να ασκείτε απρόθυμα μια αρχή πολύ μοχθηρή για να αναφέρετε.

»Εγώ, που δεν δέχομαι τα άδικα, ούτε σε αξίες ούτε σε ενοχές, είμαι εδώ για να κάνω τις ερωτήσεις που αποφύγατε. Γιατί είναι ηθικό να υπηρετείς την ευτυχία των άλλων, αλλά όχι τη δική σου; Αν η απόλαυση είναι αξία, γιατί είναι ηθική όταν τη βιώνουν οι άλλοι, αλλά ανήθικη όταν τη βιώνεις εσύ; Αν η αίσθηση του να τρως ένα κέικ είναι αξία, γιατί είναι μια ανήθικη τέρψη στο στομάχι σου, αλλά ένας ηθικός στόχος για να πετύχεις στο στομάχι των άλλων; Γιατί είναι ανήθικο για σένα να επιθυμείς, αλλά ηθικό είναι να το κάνουν οι άλλοι; Γιατί είναι ανήθικο να παράγεις μια αξία και να την κρατάς, αλλά ηθικό να τη δίνεις; Και αν δεν είναι ηθικό να κρατάς μια αξία, γιατί είναι ηθικό να την αποδέχονται οι άλλοι; Αν είσαι ανιδιοτελής και ενάρετος όταν το δίνεις, δεν είναι εγωιστές και μοχθηροί όταν το παίρνουν; Η αρετή συνίσταται στο να υπηρετείς την κακία; Είναι ο ηθικός σκοπός αυτών που είναι καλοί, η αυτοπυρπόληση για χάρη αυτών που είναι κακοί;

»Η απάντηση που αποφεύγεις, η τερατώδης απάντηση είναι: Όχι, οι ληστές δεν είναι κακοί, υπό την προϋπόθεση ότι δεν κέρδισαν την αξία που τους έδωσες. Δεν είναι ανήθικο να το αποδεχτούν, υπό την προϋπόθεση ότι δεν μπορούν να το παράγουν, δεν μπορούν να το αξίζουν, δεν μπορούν να σας δώσουν οποιαδήποτε αξία σε αντάλλαγμα. Δεν είναι ανήθικο να το απολαμβάνουν, υπό την προϋπόθεση ότι δεν το αποκτούν σωστά.

»Αυτός είναι ο μυστικός πυρήνας της πίστης σου, το άλλο μισό του διπλού σταθμού σου: είναι ανήθικο να ζεις με τη δική σου προσπάθεια, αλλά ηθικό να ζεις με την προσπάθεια των άλλων—είναι ανήθικο να καταναλώνεις το δικό σου προϊόν, αλλά ηθικό καταναλώνω τα προϊόντα των άλλων —είναι ανήθικο να κερδίζεις, αλλά ηθικό να πονάς—είναι τα παράσιτα που είναι η ηθική δικαιολογία για την ύπαρξη των παραγωγών, αλλά η ύπαρξη των παρασίτων είναι αυτοσκοπός—είναι κακό το κέρδος με το επίτευγμα, αλλά καλό να κερδίζεις με θυσία—είναι κακό να δημιουργείς τη δική σου ευτυχία, αλλά καλό να την απολαμβάνεις με το τίμημα του αίματος των άλλων.

»Ο κώδικάς σας χωρίζει την ανθρωπότητα σε δύο κάστες και τους προστάζει να ζουν με αντίθετους κανόνες: εκείνους που μπορεί να επιθυμούν οτιδήποτε και εκείνους που δεν επιθυμούν τίποτα, τους εκλεκτούς και τη ζήτηση, τους καβαλάρηδες και τους μεταφορείς, τους τρώγοντες και τους τρώγονται. Ποιο πρότυπο καθορίζει την κάστα σας; Ποιος κωδικός πρόσβασης σας δέχεται στην ηθική ελίτ; Ο κωδικός πρόσβασης είναι έλλειψη αξίας.

»Όποια κι αν είναι η αξία που εμπλέκεται, η έλλειψή σας είναι αυτή που σας δίνει να διεκδικήσετε αυτούς που δεν το έχουν. Είναι η ανάγκη σας που σας δίνει την αξίωση για ανταμοιβές. Εάν είστε σε θέση να ικανοποιήσετε την ανάγκη σας, η ικανότητά σας ακυρώνει το δικαίωμά σας να την ικανοποιήσετε. Αλλά μια ανάγκη που δεν είστε σε θέση να ικανοποιήσετε σας δίνει το πρώτο δικαίωμα στη ζωή της ανθρωπότητας.

»Αν πετύχεις, όποιος αποτυγχάνει είναι κύριος σου, αν αποτύχεις, όποιος πετύχει είναι δουλοπάροικος σου. Είτε η αποτυχία σας είναι δίκαιη είτε όχι, είτε οι επιθυμίες σας είναι λογικές είτε όχι, είτε η ατυχία σας είναι άδικη είτε το αποτέλεσμα των κακών σας, είναι η ατυχία που σας δίνει το δικαίωμα στην ανταμοιβή. Είναι ο πόνος, ανεξάρτητα από τη φύση ή την αιτία του, ο πόνος ως πρωταρχικό απόλυτο, που σου δίνει μια υποθήκη σε όλη την ύπαρξη.

»Αν θεραπεύεις τον πόνο σου με την δική σου προσπάθεια, δεν λαμβάνεις καμία ηθική πίστη: ο κώδικάς σου το θεωρεί περιφρονητικά ως πράξη ιδιοτελούς συμφέροντος. Όποια αξία κι αν επιδιώκετε να αποκτήσετε, είτε είναι πλούτος είτε τροφή είτε αγάπη είτε δικαιώματα, αν την αποκτήσετε μέσω της Αρετής σας, ο κώδικάς σας δεν τη θεωρεί ηθικό απόκτημα: δεν προκαλείτε ζημιά σε κανέναν, είναι εμπόριο. όχι ελεημοσύνη? πληρωμή, όχι θυσία. Το άξιο ανήκει στην εγωιστική, εμπορική σφαίρα του αμοιβαίου κέρδους. Είναι μόνο το άδικο που απαιτεί αυτή την ηθική συναλλαγή που συνίσταται σε κέρδος για τον έναν με τίμημα καταστροφής για τον άλλον. Το να απαιτείς ανταμοιβές για την αρετή σου είναι εγωιστικό και ανήθικο. είναι η έλλειψη αρετής σου που μετατρέπει το αίτημά σου σε ηθικό δικαίωμα.

»Μια ηθική που κρατά την ανάγκη ως αξίωση, κρατά το κενό -την ανυπαρξία- ως πρότυπο αξίας, ανταμείβει μια απουσία, μια ήττα: αδυναμία, ανικανότητα, ανικανότητα, ταλαιπωρία, ασθένεια, καταστροφή, έλλειψη, το σφάλμα, το ελάττωμα – το μηδέν.

»Ποιος παρέχει τον λογαριασμό για την πληρωμή αυτών των απαιτήσεων; Αυτοί που είναι καταραμένοι επειδή είναι μη μηδενικοί, ο καθένας στο βαθμό της απόστασής του από αυτό το ιδανικό. Εφόσον όλες οι αξίες είναι προϊόν αρετών, ο βαθμός της αρετής σας χρησιμοποιείται ως μέτρο της ποινής σας. ο βαθμός των σφαλμάτων σας χρησιμοποιείται ως μέτρο του κέρδους σας. Ο κώδικάς σας δηλώνει ότι ο λογικός άνθρωπος πρέπει να θυσιαστεί στον παράλογο, ο ανεξάρτητος άνθρωπος στα παράσιτα, ο έντιμος άνθρωπος στους ανέντιμους, ο άνθρωπος της δικαιοσύνης στους άδικους, ο παραγωγικός άνθρωπος στους κλέφτες αργόσχολους, ο άνθρωπος της ακεραιότητας σε συμβιβασμούς, ο άνθρωπος της αυτοεκτίμησης έως τους σαρωτούς νευρωτικούς. Αναρωτιέσαι για την κακία της ψυχής σε αυτούς που βλέπεις γύρω σου; Ο άνθρωπος που επιτυγχάνει αυτές τις αρετές δεν θα αποδεχτεί τον ηθικό σας κώδικα. ο άνθρωπος που αποδέχεται τον ηθικό σας κώδικα δεν θα επιτύχει αυτές τις αρετές.

»Υπό την ηθική της θυσίας, η πρώτη αξία που θυσιάζεις είναι η ηθική, το επόμενο είναι η αυτοεκτίμηση. Όταν η ανάγκη είναι το πρότυπο, κάθε άντρας είναι και θύμα και παράσιτο. Ως θύμα, πρέπει να εργαστεί για να καλύψει τις ανάγκες των άλλων, αφήνοντας τον εαυτό του στη θέση ενός παρασίτου του οποίου οι ανάγκες πρέπει να καλυφθούν από άλλους. Δεν μπορεί να πλησιάσει τους συνανθρώπους του παρά μόνο σε έναν από τους δύο επαίσχυντους ρόλους: είναι και ζητιάνος και κορόιδο.

»Φοβάσαι τον άνθρωπο που έχει ένα δολάριο λιγότερο από σένα, αυτό το δολάριο είναι δικαιωματικά δικό του, σε κάνει να νιώθεις ηθικός απατεώνας. Μισείς τον άνθρωπο που έχει ένα δολάριο περισσότερο από σένα, αυτό το δολάριο είναι δικαιωματικά δικό σου, σε κάνει να νιώθεις ότι είσαι ηθικά εξαπατημένος. Ο άντρας από κάτω είναι μια πηγή της ενοχής σου, ο άνθρωπος από πάνω είναι μια πηγή της απογοήτευσής σου.

Δεν ξέρετε τι να παραδώσετε ή να απαιτήσετε, πότε να δώσετε και πότε να αρπάξετε, ποια ευχαρίστηση στη ζωή είναι δικαιωματικά δική σας και ποιο χρέος είναι ακόμα απλήρωτο στους άλλους—παλεύετε να αποφύγετε, ως «θεωρία», τη γνώση ότι από την ηθική στάνταρ που έχεις αποδεχτεί είσαι ένοχος κάθε στιγμή της ζωής σου, δεν υπάρχει μπουκιά φαγητού που καταπιείς που να μην χρειάζεται από κάποιον κάπου στη γη—και εγκαταλείπετε το πρόβλημα με τυφλή δυσαρέσκεια, καταλήγετε στο συμπέρασμα ότι η ηθική τελειότητα δεν πρέπει να επιτευχθεί ούτε να επιθυμείτε, ότι θα μπερδευτείτε με το να αρπάξετε όσο μπορεί και αποφεύγοντας τα μάτια των νέων, αυτών που σε κοιτάζουν σαν να ήταν δυνατή η αυτοεκτίμηση και περίμεναν να την έχεις. Η ενοχή είναι το μόνο που κρατάς μέσα στην ψυχή σου—και το ίδιο κάνει και κάθε άλλος άντρας, καθώς περνάει, αποφεύγοντας τα μάτια σου. Αναρωτιέστε γιατί η ηθική σας δεν έχει επιτύχει την αδελφοσύνη στη γη ή την καλή θέληση του ανθρώπου προς τον άνθρωπο;

»Η αιτιολόγηση της θυσίας, που προτείνει η ηθική σου, είναι πιο διεφθαρμένη από τη διαφθορά που υποτίθεται ότι δικαιολογεί. Το κίνητρο της θυσίας σου, σου λέει, πρέπει να είναι η αγάπη —η αγάπη που πρέπει να νιώθεις για κάθε άντρα. Μια ηθική που διακηρύσσει την πεποίθηση ότι οι αξίες του πνεύματος είναι πιο πολύτιμες από την ύλη, μια ηθική που σε διδάσκει να περιφρονείς μια πόρνη που δίνει το σώμα της αδιακρίτως σε όλους τους ανθρώπους – αυτή η ίδια ηθική απαιτεί να παραδώσεις την ψυχή σου στην άσεμνη αγάπη για όλους ερχόμενοι.

»Όπως δεν μπορεί να υπάρξει άσκοπος πλούτος, έτσι δεν μπορεί να υπάρξει άσκοπη αγάπη ή οποιοδήποτε είδος άσκοπου συναισθήματος. Ένα συναίσθημα είναι μια απάντηση σε ένα πρόσωπο της πραγματικότητας, μια εκτίμηση που υπαγορεύεται από τα πρότυπά σας. Το να αγαπάς σημαίνει να εκτιμάς. Ο άνθρωπος που σου λέει ότι είναι δυνατόν να εκτιμάς χωρίς αξίες, να αγαπάς αυτούς που εκτιμάς ως άχρηστους, είναι ο άνθρωπος που σου λέει ότι μπορείς να πλουτίσεις καταναλώνοντας χωρίς να παράγεις και ότι το χαρτονόμισμα είναι τόσο πολύτιμο όσο ο χρυσός.

»Παρατηρήστε ότι δεν περιμένει από εσάς να νιώσετε έναν άδικο φόβο. Όταν το είδος του παίρνει την εξουσία, είναι έμπειρο στο να επινοεί μέσα τρόμου, στο να σου δίνει άφθονη αιτία να νιώσεις τον φόβο με τον οποίο θέλουν να σε κυβερνήσουν. Αλλά όταν πρόκειται για αγάπη, το υψηλότερο από τα συναισθήματα, τους επιτρέπετε να σας ουρλιάζουν κατηγορώντας ότι είστε ηθικός παραβάτης, αν δεν είστε σε θέση να νιώσετε άσκοπη αγάπη. Όταν ένας άντρας αισθάνεται φόβο χωρίς λόγο, τον καλείτε σε έναν ψυχίατρο. δεν είστε τόσο προσεκτικοί για να προστατεύσετε το νόημα, τη φύση και την αξιοπρέπεια της αγάπης.

»Η αγάπη είναι η έκφραση των αξιών κάποιου, η μεγαλύτερη ανταμοιβή που μπορείς να κερδίσεις για τις ηθικές ιδιότητες που έχεις πετύχει στον χαρακτήρα και το άτομό σου, το συναισθηματικό τίμημα που πληρώνει ένας άνθρωπος για τη χαρά που λαμβάνει από τις αρετές ενός άλλου. Η ηθική σου απαιτεί να χωρίσεις την αγάπη σου από τις αξίες και να την παραδώσεις σε κάθε αλήτη, όχι ως απάντηση στην αξία του, αλλά ως απάντηση στην ανάγκη του.όχι ως ανταμοιβή, αλλά ως ελεημοσύνη, όχι ως πληρωμή αρετών, αλλά ως λευκή επιταγή στις κακίες.

Η ηθική σας λέει ότι ο σκοπός της αγάπης είναι να σας απελευθερώσει από τους δεσμούς της ηθικής, ότι η αγάπη είναι ανώτερη από την ηθική κρίση, ότι η αληθινή αγάπη υπερβαίνει, συγχωρεί και επιβιώνει κάθε είδους κακού στο αντικείμενο της, και όσο μεγαλύτερη είναι η αγάπη μεγαλύτερη η φθορά που επιτρέπει στους αγαπημένους. Το να αγαπάς έναν άνθρωπο για τις αρετές του είναι ασήμαντο και ανθρώπινο, σου λέει. να τον αγαπάς για τα ελαττώματά του είναι θεϊκό. Το να αγαπάς αυτούς που το αξίζουν είναι προσωπικό συμφέρον. το να αγαπάς τον ανάξιο είναι θυσία. Την αγάπη σου την χρωστάς σε αυτούς που δεν την αξίζουν, και όσο λιγότερο την αξίζουν, τόσο περισσότερη αγάπη τους χρωστάς—όσο πιο απεχθές είναι το αντικείμενο, τόσο πιο ευγενής η αγάπη σου—τόσο πιο άδολη η αγάπη σου,

»Τέτοια είναι η ηθική σου της θυσίας και τέτοια είναι τα δίδυμα ιδανικά που προσφέρει: να ξαναφτιάχνεις την ζωή του σώματός σου με την εικόνα ενός ανθρώπινου θησαυρού και την ζωή του πνεύματός σου με την εικόνα μιας χωματερής.

»Αυτός ήταν ο στόχος σου και τον πέτυχες. Γιατί τώρα γκρινιάζετε παράπονα για την ανικανότητα του ανθρώπου και τη ματαιότητα των ανθρώπινων φιλοδοξιών; Επειδή δεν μπορέσατε να ευημερήσετε αναζητώντας την καταστροφή; Επειδή δεν μπόρεσες να βρεις χαρά λατρεύοντας τον πόνο; Επειδή δεν μπόρεσες να ζήσεις κρατώντας τον θάνατο ως πρότυπο αξίας;

»Ο βαθμός της ικανότητάς σου να ζεις ήταν ο βαθμός στον οποίο παράβηκες τον ηθικό σου κώδικα, ωστόσο πιστεύεις ότι αυτοί που τον κηρύττουν είναι φίλοι της ανθρωπότητας, καταριέσαι τον εαυτό σου και δεν τολμάς να αμφισβητήσεις τα κίνητρά τους ή τους στόχους τους. Ρίξτε μια ματιά σε αυτά τώρα, όταν αντιμετωπίσετε την τελευταία σας επιλογή – και αν επιλέξετε να χαθείτε, κάντε το έχοντας πλήρη επίγνωση του πόσο φτηνά ένας τόσο μικρός εχθρός έχει πάρει τη ζωή σας.

»Οι μυστικιστές και των δύο σχολών, που κηρύττουν το δόγμα της θυσίας, είναι μικρόβια που σου επιτίθενται μέσω μιας μόνο πληγής: του φόβου σου να βασιστείς στο μυαλό σου. Σου λένε ότι διαθέτουν ένα μέσο γνώσης ανώτερο από το μυαλό, έναν τρόπο συνείδησης ανώτερο από τη λογική – όπως μια ειδική έλξη με κάποιον γραφειοκράτη του σύμπαντος που τους δίνει μυστικές συμβουλές που δεν έχουν από άλλους. Οι μυστικιστές του πνεύματος δηλώνουν ότι διαθέτουν μια επιπλέον αίσθηση που σας λείπει: αυτή η ειδική έκτη αίσθηση συνίσταται στην αντίφαση του συνόλου της γνώσης των πέντε σας.

Οι μύστες των μυών δεν μπαίνουν στον κόπο να διεκδικήσουν την εξωαισθητηριακή αντίληψη: απλώς δηλώνουν ότι οι αισθήσεις σας δεν είναι έγκυρες και ότι η σοφία τους συνίσταται στο να αντιλαμβάνονται την τύφλωσή σας με κάποιο τρόπο απροσδιόριστων μέσων. Και τα δύο είδη απαιτούν να ακυρώσετε τη δική σας συνείδηση ​​και να παραδοθείτε στη δύναμή τους. Σου προσφέρουν, ως απόδειξη της ανώτερης γνώσης τους, το γεγονός ότι ισχυρίζονται το αντίθετο από όλα όσα ξέρεις, και ως απόδειξη της ανώτερης ικανότητάς τους να αντιμετωπίζουν την ύπαρξη, το γεγονός ότι σε οδηγούν στη δυστυχία, στην αυτοθυσία, στην πείνα, καταστροφή.

»Ισχυρίζονται ότι αντιλαμβάνονται έναν τρόπο να είσαι ανώτερος από την ύπαρξή σου σε αυτή την γη. Οι μυστικιστές του πνεύματος το αποκαλούν «άλλη διάσταση», η οποία συνίσταται στην άρνηση των διαστάσεων. Οι μυστικιστές του μυός το αποκαλούν «το μέλλον», το οποίο συνίσταται στην άρνηση του παρόντος. Το να υπάρχεις σημαίνει να έχεις ταυτότητα. Ποια ταυτότητα μπορούν να δώσουν στην ανώτερη σφαίρα τους; Σου λένε συνέχεια τι δεν είναι , αλλά ποτέ δεν σου λένε τι είναι. Όλες οι ταυτίσεις τους συνίστανται στην άρνηση: ο Θεός είναι αυτό που κανένας ανθρώπινος νους δεν μπορεί να γνωρίζει, λένε – και απαιτούν να το θεωρήσετε γνώση – ο Θεός είναι μη άνθρωπος, ο ουρανός είναι μη γη, η ψυχή είναι μη σώμα, αρετή. είναι μη κερδοσκοπικό, το Α είναι μη Α, η αντίληψη είναι μη αισθητηριακή, η γνώση είναι μη λογική. Οι ορισμοί τους δεν είναι πράξεις καθορισμού, αλλά εξάλειψης.

»Είναι μόνο η μεταφυσική μιας βδέλλας που θα κολλούσε στην ιδέα ενός σύμπαντος όπου το μηδέν είναι ένα πρότυπο ταύτισης. Μια βδέλλα θα ήθελε να ξεφύγει από την ανάγκη να ονομάσει τη φύση της – να ξεφύγει από την ανάγκη να γνωρίζει ότι η ουσία πάνω στην οποία χτίζει το ιδιωτικό της σύμπαν είναι το αίμα.

»Ποια είναι η φύση αυτού του ανώτερου κόσμου στον οποίο θυσιάζουν τον κόσμο που υπάρχει; Οι μύστες του πνεύματος καταριούνται την ύλη, οι μύστες των μυών καταριούνται το κέρδος, οι πρώτοι εύχονται οι άνθρωποι να επωφεληθούν αρνούμενοι τη γη, οι δεύτεροι εύχονται οι άνθρωποι να κληρονομήσουν τη γη αποποιούμενοι κάθε κέρδος. Οι μη υλικοί, μη κερδοσκοπικοί κόσμοι τους είναι βασίλεια όπου τα ποτάμια τρέχουν με γάλα και καφέ, όπου το κρασί αναβλύζει από τους βράχους κατά την εντολή τους, όπου τα αρτοσκευάσματα πέφτουν πάνω τους από τα σύννεφα με το τίμημα να ανοίξουν το στόμα τους.

Σε αυτήν την υλική γη, που κυνηγά το κέρδος, απαιτείται μια τεράστια επένδυση αρετής – εξυπνάδας, ακεραιότητας, ενέργειας, δεξιοτήτων – για να κατασκευαστεί ένας σιδηρόδρομος που θα τους μεταφέρει σε απόσταση ενός μιλίου. στον μη υλικό, μη κερδοσκοπικό κόσμο τους, ταξιδεύουν από πλανήτη σε πλανήτη με το κόστος μιας ευχής. Αν ένας ειλικρινής τους ρωτήσει: «Πώς;»—απαντούν με δίκαιη περιφρόνηση ότι το «πώς» είναι η έννοια των χυδαίων ρεαλιστών. η έννοια των ανώτερων πνευμάτων είναι «Κάπως». Σε αυτή τη γη που περιορίζεται από την ύλη και το κέρδος, οι ανταμοιβές επιτυγχάνονται με τη σκέψη. σε έναν κόσμο απαλλαγμένο από τέτοιους περιορισμούς, οι ανταμοιβές επιτυγχάνονται με την επιθυμία.

»Και αυτό είναι όλο το άθλιο μυστικό τους. Το μυστικό όλων των εσωτερικών τους φιλοσοφιών, όλων των διαλεκτικών και υπερ-αισθήσεών τους, των υπεκφυγών ματιών και των γρυλιστών λέξεων τους, του μυστικού για το οποίο καταστρέφουν τον πολιτισμό, τη γλώσσα, τις βιομηχανίες και τις ζωές, το μυστικό για το οποίο τρυπούν τα μάτια και τα τύμπανα των αυτιών τους , αλέθουν τις αισθήσεις τους, αδειάζουν το μυαλό τους, ο σκοπός για τον οποίο διαλύουν τις απόλυτες της λογικής, της λογικής, της ύλης, της ύπαρξης, της πραγματικότητας—είναι να στήσουν πάνω σε αυτή την πλαστική ομίχλη ένα μοναδικό ιερό απόλυτο: την Ευχή τους.

»Ο περιορισμός που επιδιώκουν να ξεφύγουν είναι ο νόμος της ταυτότητας. Η ελευθερία που αναζητούν είναι η ελευθερία από το γεγονός ότι ένας Α θα παραμείνει Α, ανεξάρτητα από τα δάκρυα ή τα ξεσπάσματα τους – ότι ένα ποτάμι δεν θα τους φέρει γάλα, ανεξάρτητα από την πείνα τους – ότι το νερό δεν θα τρέχει ανηφορικά, ό,τι κι αν γίνει ανέσεις που θα μπορούσαν να κερδίσουν αν το έκαναν, και αν θέλουν να το σηκώσουν στην οροφή ενός ουρανοξύστη, πρέπει να το κάνουν με μια διαδικασία σκέψης και εργασίας, στην οποία η φύση μιας ίντσας σωλήνων μετράει, αλλά τα συναισθήματά τους μετράνε. όχι—ότι τα συναισθήματά τους είναι ανίκανα να αλλάξουν την πορεία ενός μόνο κόκκου σκόνης στο διάστημα ή τη φύση οποιασδήποτε ενέργειας έχουν διαπράξει.

»Αυτοί που σας λένε ότι ο άνθρωπος αδυνατεί να αντιληφθεί μια πραγματικότητα χωρίς τις αισθήσεις του, σημαίνουν ότι είναι απρόθυμοι να αντιληφθούν μια πραγματικότητα χωρίς διαστρέβλωση από τα συναισθήματά τους. «Τα πράγματα όπως είναι» είναι πράγματα όπως τα αντιλαμβάνεται ο νους σας, χωρίστε τους από την λογική και γίνονται «πράγματα όπως τα αντιλαμβάνεστε από τις επιθυμίες σας».

»Δεν υπάρχει ειλικρινής εξέγερση ενάντια στην λογική —και όταν αποδέχεσαι οποιοδήποτε μέρος της πίστης τους, το κίνητρό σου είναι να ξεφύγεις από κάτι που η λογική σου δεν θα σου επέτρεπε να επιχειρήσεις. Η ελευθερία που αναζητάς είναι η ελευθερία από το γεγονός ότι αν έκλεψες τα πλούτη σου, είσαι απατεώνας, ανεξάρτητα από το πόσα φιλανθρωπία και πόσες προσευχές απαγγέλλεις – ότι αν κοιμάσαι με τσούλες, δεν είσαι άξιος σύζυγος , ανεξάρτητα από το πόσο ανήσυχα νιώθετε ότι αγαπάτε τη γυναίκα μας το επόμενο πρωί – ότι είστε μια οντότητα, όχι μια σειρά από τυχαία κομμάτια σκορπισμένα σε ένα σύμπαν όπου τίποτα δεν κολλάει και τίποτα δεν σας δεσμεύει σε τίποτα, το σύμπαν ενός παιδικού εφιάλτη όπου οι ταυτότητες αλλάζουν και κολυμπήστε, όπου ο ρότερ και ο ήρωας είναι εναλλάξιμα μέρη που υποτίθεται αυθαίρετα κατά βούληση — ότι είστε άντρας — ότι είστε οντότητα — ότι είστε .

»Ανεξάρτητα από το πόσο πρόθυμα ισχυρίζεστε ότι ο στόχος της επιθυμίας του μυστικιστή σας είναι ένας ανώτερος τρόπος ζωής, η εξέγερση ενάντια στην ταυτότητα είναι η επιθυμία για ανυπαρξία. Η επιθυμία να μην είσαι τίποτα είναι η επιθυμία να μην είσαι.

»Οι δάσκαλοί σας, οι μυστικιστές και των δύο σχολείων, έχουν αντιστρέψει την αιτιότητα στην συνείδησή τους και μετά προσπαθούν να την αντιστρέψουν στην ύπαρξη. Παίρνουν τα συναισθήματά τους ως αιτία και το μυαλό τους ως παθητικό αποτέλεσμα. Κάνουν τα συναισθήματά τους εργαλείο για την αντίληψη της πραγματικότητας. Διατηρούν τις επιθυμίες τους ως μη αναγώγιμη πρωταρχική, ως γεγονός που υπερισχύει όλων των γεγονότων. Ένας έντιμος άνθρωπος δεν επιθυμεί μέχρι να εντοπίσει το αντικείμενο του πόθου του. Λέει: «Είναι, άρα το θέλω». Λένε: «Το θέλω, άρα είναι».

»Θέλουν να εξαπατήσουν το αξίωμα της ύπαρξης και της συνείδησης, θέλουν η συνείδησή τους να είναι ένα όργανο όχι αντίληψης αλλά δημιουργίας ύπαρξης και η ύπαρξη να μην είναι το αντικείμενο αλλά το υποκείμενο της συνείδησής τους – θέλουν να είναι ο Θεός που δημιούργησαν κατ’ εικόνα και ομοίωσή τους, που δημιουργεί ένα σύμπαν από ένα κενό μέσω μιας αυθαίρετης ιδιοτροπίας. Αλλά η πραγματικότητα δεν πρέπει να εξαπατηθεί. Αυτό που πετυχαίνουν είναι το αντίθετο της επιθυμίας τους. Θέλουν μια παντοδύναμη εξουσία πάνω στην ύπαρξη. Αντίθετα, χάνουν τη δύναμη της συνείδησης. Αρνούμενοι να μάθουν, καταδικάζουν τον εαυτό τους στη φρίκη ενός αιώνιου αγνώστου.

»Αυτές οι παράλογες επιθυμίες που σε έλκουν στο δόγμα τους, εκείνα τα συναισθήματα που λατρεύεις ως είδωλο, στο βωμό του οποίου θυσιάζεις τη γη, αυτό το σκοτεινό, ασυνάρτητο πάθος μέσα σου, που θεωρείς τη φωνή του Θεού ή των αδένων σου, δεν είναι τίποτα. περισσότερο από το πτώμα του μυαλού σου. Ένα συναίσθημα που έρχεται σε σύγκρουση με τη λογική σου, ένα συναίσθημα που δεν μπορείς να εξηγήσεις ή να ελέγξεις, είναι μόνο το κουφάρι αυτής της μπαγιάτικης σκέψης που απαγόρευες στο μυαλό σου να αναθεωρήσει.

»Όποτε έκανες το κακό να αρνείσαι να σκεφτείς και να δεις, να εξαιρέσεις από το απόλυτο της πραγματικότητας κάποια μικρή σου επιθυμία, όποτε επέλεγες να πεις: Αφήστε με να αποσυρθώ από την κρίση της λογικής τα μπισκότα που έκλεψα ή την ύπαρξη του Θεού, επιτρέψτε μου να έχω μια παράλογη ιδιοτροπία μου και θα είμαι άνθρωπος της λογικής για όλα τα άλλα—αυτή ήταν η πράξη της ανατροπής της συνείδησής σας, η πράξη της διαφθοράς του μυαλού σας. Το μυαλό σας έγινε τότε μια σταθερή κριτική επιτροπή που δέχεται εντολές από έναν μυστικό υπόκοσμο, του οποίου η ετυμηγορία διαστρεβλώνει τα αποδεικτικά στοιχεία ώστε να ταιριάζουν σε ένα απόλυτο που δεν τολμά να αγγίξει – και το αποτέλεσμα είναι μια λογοκριμένη πραγματικότητα, μια τεμαχισμένη πραγματικότητα όπου τα κομμάτια που επιλέξατε να δείτε αιωρούνται ανάμεσα τα χάσματα εκείνων που δεν κάνατε, που συγκρατούνται από αυτό το υγρό ταρίχευσης του μυαλού που είναι ένα συναίσθημα που εξαιρείται από τη σκέψη.

»Οι σύνδεσμοι που προσπαθείς να πνίξεις είναι περιστασιακές συνδέσεις. Ο εχθρός που προσπαθείτε να νικήσετε είναι ο νόμος της αιτιότητας: δεν σας επιτρέπει να κάνετε θαύματα. Ο νόμος της αιτιότητας είναι ο νόμος της ταυτότητας που εφαρμόζεται στη δράση. Όλες οι ενέργειες προκαλούνται από οντότητες. Η φύση μιας ενέργειας προκαλείται και καθορίζεται από τη φύση των οντοτήτων που ενεργούν. ένα πράγμα δεν μπορεί να ενεργεί σε αντίθεση με τη φύση του. Μια ενέργεια που δεν προκαλείται από μια οντότητα θα προκληθεί από ένα μηδέν, που θα σήμαινε ένα μηδέν που ελέγχει ένα πράγμα, μια μη οντότητα που ελέγχει μια οντότητα, το ανύπαρκτο κυβερνά το υπάρχον – που είναι το σύμπαν της επιθυμίας των δασκάλων σας, το αιτία των δογμάτων τους περί άσκοπης δράσης, ο λόγος της εξέγερσής τους ενάντια στη λογική, του στόχου της ηθικής τους, της πολιτικής τους, της οικονομίας τους, του ιδανικού που αγωνίζονται: τη βασιλεία του μηδενός.

»Ο νόμος της ταυτότητας δεν σας επιτρέπει να έχετε το κέικ σας και να το φάτε επίσης. Ο νόμος της αιτιότητας δεν σας επιτρέπει να φάτε το κέικ σας πριν το φάτε . Αλλά αν πνίξετε και τους δύο νόμους στα κενά του μυαλού σας, εάν προσποιηθείτε τον εαυτό σας και στους άλλους ότι δεν βλέπετε – τότε μπορείτε να προσπαθήσετε να διακηρύξετε το δικαίωμά σας να φάτε το κέικ σας σήμερα και το δικό μου αύριο, μπορείτε να κηρύξετε ότι τρόπος για να έχετε ένα κέικ είναι να το φάτε πρώτα, προτού το ψήσετε, ότι ο τρόπος παραγωγής είναι να ξεκινήσετε με την κατανάλωση, ότι όλοι οι επιθυμητές έχουν ίση αξίωση για όλα τα πράγματα, αφού τίποτα δεν προκαλείται από τίποτα. Το απόρροια του άδικου στην ύλη είναι το μη κερδισμένο στο πνεύμα.

»Όποτε επαναστατείς ενάντια στην αιτιότητα, το κίνητρό σου είναι η δόλια επιθυμία, όχι για να την ξεφύγεις, αλλά χειρότερα: να την αντιστρέψεις. Θέλεις αγάπη που δεν κερδίζεις, λες και η αγάπη, το αποτέλεσμα, θα μπορούσε να σου δώσει προσωπική αξία, την αιτία – θέλεις ακαταμάχητο θαυμασμό, λες και ο θαυμασμός, το αποτέλεσμα, θα μπορούσε να σου δώσει αρετή, την αιτία – θέλεις αμφίβολο πλούτο, σαν πλούτη, το αποτέλεσμα, θα μπορούσε να σας δώσει την ικανότητα, την αιτία – παρακαλείτε για έλεος, έλεος, όχι δικαιοσύνη, σαν μια άδικη συγχώρεση θα μπορούσε να εξαλείψει την αιτία της έκκλησής σας. Και για να απολαύσεις τα άσχημα μικρά σου ψέματα, υποστηρίζεις τα δόγματα των δασκάλων σου, ενώ εκείνοι τρελαίνονται διακηρύσσοντας ότι η δαπάνη, το αποτέλεσμα, δημιουργεί πλούτη, η αιτία, ο μηχανισμός, το αποτέλεσμα, η νοημοσύνη, η αιτία, η σεξουαλική σου οι επιθυμίες, το αποτέλεσμα, δημιουργούν τις φιλοσοφικές σας αξίες, την αιτία.

»Ποιος πληρώνει για το όργιο; Ποιος προκαλεί το αναίτιο; Ποια είναι τα θύματα, που είναι καταδικασμένα να παραμείνουν ανομολόγητα και να χαθούν σιωπηλά, μήπως η αγωνία τους διαταράξει την προσποίηση σας ότι δεν υπάρχουν; Είμαστε, εμείς, οι άντρες του μυαλού.

Ελευθερία από μια Παθιασμένη Μειοψηφία

Πώς μια ελάχιστη, παθιασμένη μειοψηφία μπορεί να οδηγήσει τον κόσμο στην ελευθερία.

Όπως εξήγησε ο Leonard Read, αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα ηγεσίας, όχι ένα πρόβλημα μαζικού μετασχηματισμού της νοοτροπίας των ανθρώπων.

Δεν απαιτείται μια πλειοψηφία για να επικρατήσουμε, αλλά αντίθετα, μια παθιασμένη κι ακούραστη μειοψηφία που θέλει να ανάψει φωτιές στα μυαλά των ανθρώπων.

Όσοι υποστηρίζουν την ελευθερία μπορεί να μπουν στον πειρασμό να απελπιστούν. Φαίνεται πως είμαστε απελπιστικά λιγότεροι.

Οι μάζες δεν εκτιμούν την ελευθερία, οπότε υποστηρίζουν ή υπακούν σε κυβερνήτες που είναι αποφασισμένοι να την καταργήσουν.

Για να απελευθερωθούμε από αυτούς τους τυράννους, πρέπει να στρέψουμε τους ανθρώπους προς την ελευθερία. Ωστόσο οι μάζες φαίνονται να έχουν απομακρυνθεί πολύ μακριά για να γίνει κάτι τέτοιο: υπερβολικά αδαείς οικονομικά, υπερβολικά ανερμάτιστες ηθικά, υπερβολικά εξαπατημένες από την κυβερνητική προπαγάνδα.

Η προοπτική να καταφέρουμε να κάνουμε έναν τόσο αδαή και παραπλανημένο πληθυσμό να κατανοήσει και να ενστερνιστεί την ελευθεριακή πολιτική φιλοσοφία και τα οικονομικά της ελεύθερης αγοράς μοιάζει με μεγάλη αποστολή – ακόμη κι ανέφικτη.

Τα καλά νέα είναι ότι δεν χρειάζεται να κάνουμε τις μάζες να κατανοήσουν την φιλοσοφία της ελευθερίας για να την υιοθετήσουν.

Όπως έγραψε ο Leonard E. Read στο βιβλίο του Elements of Libertarian Leadership,

«Μια μελέτη των σημαντικών πολιτικών κινημάτων, ή των τεράστιων κοινωνικών αλλαγών, θα αποκαλύψει ότι κάθε ένα από αυτά -καλό ή κακό- καθοδηγήθηκε από μια απειροελάχιστη μειοψηφία. Ποτέ καμία από αυτές τις αλλαγές δεν συνοδεύτηκε από μια μαζική συνειδητοποίηση, ούτε θα έπρεπε ποτέ να αναμένουμε κάτι τέτοιο».

Ο Read πάντως δεν παραγνωρίζει την σημασία της κατανόησης και την δύναμη των ιδεών. Ακριβώς το αντίθετο: Ο Read ίδρυσε το Foundation for Economic Education (FEE) επειδή πίστευε ότι οι προοπτικές της ελευθερίας εξαρτώνται από την επιτυχία των ιδεών της ελευθερίας. Πράγματι, όλα τα επιτυχημένα κινήματα υπέρ της ελευθερίας στο παρελθόν προέκυψαν μετά από μια πρόοδο των ιδεών της ελευθερίας.

Η Αμερικανική Επανάσταση του 18ου αιώνα, για παράδειγμα, καθοδηγήθηκε από μια «απειροελάχιστη μειοψηφία» ατόμων όπως οι Αμερικανοί ιδρυτές πατέρες, οι οποίοι ήταν ένθερμοι μελετητές του John Locke, και άλλων φιλοσόφων της ελευθερίας.

Οι φιλελεύθερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις του 19ου αιώνα που οδήγησαν στην Βιομηχανική Επανάσταση καθοδηγήθηκαν από μια «απειροελάχιστη μειοψηφία» ατόμων όπως ο Richard Cobden και ο John Bright, που ήταν θιασώτες του Adam Smith και άλλων οικονομολόγων της ελεύθερης αγοράς.

Ωστόσο, ο μέσος Αμερικανός του 18ου αιώνα δεν μελέτησε την «Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως» του Locke ούτε κατανοούσε την φιλοσοφία του φυσικού δικαίου. Και όμως, υπό την διανοητική και ηθική καθοδήγηση εκείνων που το έκαναν, υπερασπίστηκε τα δικαιώματά του και αντιτάχθηκε στην τυραννία, ούτως ή άλλως.

Ομοίως, ο μέσος Βρετανός του 19ου αιώνα δεν μελέτησε το «Ο Πλούτος των Εθνών» του Adam Smith, ούτε κατανόησε την έννοια της «αοράτου χειρός της αγοράς». Και όμως, υπό την διανοητική και ηθική καθοδήγηση εκείνων που το έκαναν, υποστήριξε το ελεύθερο εμπόριο και αντιτάχθηκε στις μερκαντιλιστικές πολιτικές (σ.σ. προστατευτισμός), ούτως ή άλλως.

Το ίδιο ισχύει και για τα μεγάλα κινήματα απομάκρυνσης από την ελευθερία. Ο μέσος Ρώσος του εικοστού αιώνα δεν είχε διαβάσει «Το Κεφάλαιο» του Μαρξ, ούτε είχε κατανοήσει την εργασιακή θεωρία του περί αξίας. Και όμως, υπό την πνευματική και ηθική καθοδήγηση εκείνων που το έκαναν, υποστήριξε τον ταξικό πόλεμο και αντιτάχθηκε στον καπιταλισμός ή άλλως.

Όπως λέει μια διάσημη ρήση (που συνήθως αποδίδεται λανθασμένα στον Samuel Adams),

«Δεν χρειάζεται μια πλειοψηφία για να επικρατήσει, αλλά αντίθετα, μια παθιασμένη, ακούραστη μειοψηφία που θέλει να ανάψει φωτιές στα μυαλά των ανθρώπων».

Και όπως έχει αναφερθεί (επίσης αμφίβολα) από την Margaret Mead:

«Ποτέ μην αμφιβάλλετε ότι μια μικρή ομάδα σκεπτόμενων, αφοσιωμένων πολιτών μπορεί να αλλάξει τον κόσμο. Πράγματι, είναι το μόνο πράγμα που τον έχει αλλάξει ποτέ».

Στα σεμινάρια του FEE, ο Read απεικόνιζε αυτή την δυναμική σχεδιάζοντας μια «κανονική καμπύλη» στον πίνακα. Το ένα άκρο της καμπύλης αντιπροσώπευε την «απειροελάχιστη μειοψηφία» του πληθυσμού που υποστηρίζει ενεργά την ελευθερία και αντιτίθεται στην τυραννία. Το άλλο άκρο αντιπροσώπευε μια άλλη «απειροελάχιστη μειοψηφία»: εκείνους που αντιτίθενται ενεργά στην ελευθερία και υποστηρίζουν το μεγάλο κράτος.

Ο μεγάλος όγκος της καμπύλης στην μέση αντιπροσώπευε «τα πολλά εκατομμύρια των ανθρώπων, λίγο ή πολύ αδιάφορων, που δεν ενδιαφέρονται να κατανοήσουν την φύση της κοινωνίας και των πολιτικών θεσμών της, όπως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται να κατανοήσουν την σύνθεση μιας μουσικής συμφωνίας – οι οποίοι, στην καλύτερη περίπτωση, μπορούν να γίνουν μόνο “ακροατές” ή οπαδοί του ενός ή του άλλου στρατοπέδου».

Δεν είναι τόσο ότι οι μάζες είναι ανίκανες να γίνουν θεωρητικοί της μουσικής ή πολιτικοί φιλόσοφοι (αν και η ικανότητα είναι ένας παράγοντας). Είναι περισσότερο θέμα του χρόνου που απαιτείται για την εκμάθηση τέτοιων εξειδικευμένων ενασχολήσεων. Εξάλλου, δεν μπορούμε όλοι να ειδικευτούμε στην πολιτική φιλοσοφία.

Τα καλά νέα είναι ότι δεν χρειάζεται να το κάνουμε όλοι. Το πεπρωμένο της ελευθερίας, εξήγησε ο Read, εξαρτάται από το ποια από τις δύο απειροελάχιστες μειοψηφίες θα κερδίσει την καρδιά και το μυαλό της πλειοψηφίας. Αλλά αυτό δεν είναι θέμα μετατροπής των μαζών σε φιλοσόφους και οικονομολόγους. Είναι θέμα του ποια ομάδα διαμορφωτών της κοινής γνώμης κερδίζει την εκτίμηση και την εμπιστοσύνη του λαού, αποκτώντας έτσι επιρροή.

«Εδώ, λοιπόν», έγραψε ο Read, «είναι το βασικό ερώτημα: Τι συνιστά μια γνώμη με επιρροή; Στο πλαίσιο της ηθικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής φιλοσοφίας, η γνώμη με επιρροή απορρέει ή στηρίζεται (1) στο βάθος της κατανόησης, (2) στην δύναμη της αφοσίωσης και (3) στην δύναμη της ελκυστικής έκθεσής της. Αυτά είναι τα συστατικά της αυτοτέλειας ως προς ένα σύνολο ιδεών. Τα άτομα που βελτιώνουν έτσι την κατανόηση, την αφοσίωση και την έκθεσή τους είναι οι ηγέτες των ανθρώπων – οι υπόλοιποι είμαστε οπαδοί, συμπεριλαμβανομένων των πρωτοπόρων πολιτικών προσωπικοτήτων».

Η ελευθερία προάγεται όταν οι ελευθεριακοί (λιμπερταριανοί) εκδηλώνουν αυτές τις αρετές. Όταν τις βλέπουν οι άλλοι ελευθεριακοί, αυτό αναδεικνύει τον καλύτερο εαυτό τους, οδηγώντας τους να αφήσουν το «φως τους να λάμψει μπροστά στα μάτια των ανθρώπων». Όταν τις βλέπουν οι μη ελευθεριακοί με κάποια λανθάνουσα κλίση προς την κατανόηση της ελευθερίας, αυτό ενεργοποιεί τις δυνατότητές τους, τους γνέφει προς την πλευρά του φωτός, και μπορεί να τους μετατρέψει κι αυτούς σε ηγέτες της ελευθερίας. Και όταν τις βλέπουν τα πλήθη που δεν ενδιαφέρονται και τόσο πολύ για τις εις βάθος κοινωνικές επιστήμες, αυτό προκαλεί δικαιωματικά τον θαυμασμό και την εμπιστοσύνη.

Ο Read άντλησε από την ανάλυση αυτή ένα «χάπι» που μπορεί να είναι δύσκολο να το καταπιούν οι λιμπερταριανοί: Αν οι μάζες απορρίπτουν την ελευθερία και αποδέχονται την τυραννία, αυτό σημαίνει ότι οι στοχαστές κατά της ελευθερίας υπερτερούν έναντι των φιλ-ελεύθερων στοχαστών στην επίτευξη και την εκδήλωση των παραπάνω ιδιοτήτων.

Αυτό σημαίνει ότι οι κληρονόμοι της μεγάλης παράδοσης της ελευθερίας «αποτυγχάνουν να κάνουν την εργασία τους για το σπίτι (homework)», όπως το έθεσε ο Read: αποτυγχάνουν να κάνουν την δουλειά με τον εαυτό τους, που είναι απαραίτητη για να «βελτιώσουν την κατανόηση, την αφοσίωση και την παρουσίασή τους». Ως αποτέλεσμα, «δεν εκδηλώνουν τις ιδιότητες της έλξης και της ηγεσίας για τις οποίες είναι ικανοί» και οι οποίες είναι απαραίτητες για να οδηγήσουν τον λαό προς την ελευθερία.

Όπως συνόψισε ο Read:

«…η επίλυση των προβλημάτων που σχετίζονται με μια ελεύθερη κοινωνία εξαρτάται από την ανάδειξη μιας συνειδητοποιημένης ηγεσίας αφοσιωμένης στην ελευθερία.Εν ολίγοις, αυτό είναι ένα πρόβλημα ηγεσίας, όχι ένα πρόβλημα μαζικής μεταρρύθμισης»

Και, όπως επεξήγησε, η λύση σε αυτό το πρόβλημα ηγεσίας είναι η αυτοβελτίωση: η μεταρρύθμιση, όχι των μαζών, αλλά του εαυτού μας.

Αν εμείς που πρεσβεύουμε την ελευθερία αφιερωθούμε στην αυτοβελτίωση, θα γίνουμε οι ηγέτες των κοινοτήτων μας -και τελικά της κοινωνίας στο σύνολό της- ως φυσικό επακόλουθο αυτής της διαδικασίας. Εμπνεόμενοι από το γνήσιο παράδειγμά μας, τα άτομα που απαρτίζουν την κοινωνία θα αλλάξουν και θα στραφούν προς την ελευθερία: ακόμη και εκείνοι που δεν κατανοούν πλήρως την λογική που την διαπνέει.

Εκείνοι που κατανοούν βαθιά την φιλοσοφία της ελευθερίας – οι «εναπομείναντες», όπως τους αποκαλούσε ο Read, ακολουθώντας τον φίλο και μέντορά του Albert Jay Nock – θα είναι πάντα «λιγότεροι». Αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για να απελπίζεται κανείς.

Για να παραφράσω την Margaret Mead αναμειγνύοντας με την ρήση του Leonard Read, μην αμφιβάλλετε ποτέ ότι μια απειροελάχιστη μειοψηφία ατόμων αφοσιωμένων στην αυτοβελτίωση μπορεί να βελτιώσει τον κόσμο. Πράγματι, είναι το μόνο πράγμα που το κατάφερε ποτέ.

Spinoza: Εάν θέλετε να σας χαμογελάσει η ζωή, χαρίστε της την καλή σας διάθεση

«Αντί να περιγελάσω, να οικτίρω ή να καταραστώ της ανθρώπινες πράξεις μερίμνησα με ιδιαίτερη φροντίδα να τις κατανοήσω»

«Αν περάσει από το μυαλό κανενός πως το πρόσωπο που αγαπάει συνδέεται και με άλλον, με τον ίδιο ή και πιο στενό ακόμα φιλικό δεσμό, τότε θα νοιώσει μίσος προς το πρόσωπο που αγαπούσε πριν και ζηλοφθονία προς τον άλλον. Το μίσος αυτό προς το αγαπώμενο πρόσωπο ονομάζεται ζηλοτυπία.»

«Εάν θέλετε να σας χαμογελάσει η ζωή, πρώτα χαρίστε της την καλή σας διάθεση.»

«Αυτός που θέλει να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα πρέπει να ξέρει αρκετά καλά τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα.»

«Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να επιλέγει να αποδέχεται το αναπόφευκτο.»

«Ευτυχία είναι η δια της λογικής κατανόηση της ζωής και του κόσμου.»

«Ό,τι είναι ενάντια στους Νόμους της Φύσης, είναι ενάντια στη Λογική και ό,τι είναι ενάντια στη Λογική, είναι ανοησία και πρέπει να απορρίπτεται.»

«Ζήλος είναι η επιθυμία ενός πράγματος που γεννιέται στον άνθρωπο απ' την ιδέα ότι και οι άλλοι κατέχονται απ' την ίδια επιθυμία.»

«Ζηλωτής είναι εκείνος που μιμείται ό,τι κρίνει ως έντιμο ωφέλιμο και ευχάριστο.»

«Ο άνθρωπος είναι ένα κοινωνικό ζώο.»

«Οι άνθρωποι θα δουν πως μπορούν να δημιουργήσουν ενωμένοι ευκολότερα όσα έχουν ανάγκη και να αποκρούσουν πολύ ευκολότερα τους κινδύνους που τους περιβάλλουν με ενωμένες δυνάμεις.»

«Οι φυσικές βάσεις ενός κράτους δεν πρέπει να βγαίνουν από τα διδάγματα του ορθού λόγου, αλλά από τη γενική φύση και τις ιδιότητες του ανθρώπου.»

«Όσο ένας άνθρωπος σκέπτεται αν μπορεί να κάνει τούτο κι εκείνο, τόσο μένει αναποφάσιστος για τις ικανότητές του, και κατά συνέπεια του είναι πάρα πολύ δύσκολο τελικά να κάνει κάτι.»

«Σωστό και δίκαιο είναι την εξουσία να κρατάει η πλειοψηφία.»

«Το τίμιο είναι να λες πάντα την αλήθεια.»

«Η ελπίδα δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ύστατη χαρά που γεννιέται απ' την εικόνα ενός περασμένου ή μελλοντικού πράγματος που η έκβασή του θεωρείται αμφίβολη.

Ο φόβος αντίθετα είναι μια άστατη λύπη που γεννιέται όμοια από την εικόνα ενός αμφίβολου πράγματος. Αν τώρα από τα πάθη αυτά αφαιρέσουμε την αμφιβολία, η ελπίδα γίνεται ασφάλεια και ο φόβος απελπισία.»

«Αν οι άνθρωποι μπορούσαν να ρυθμίσουν όλες τις υποθέσεις τους με μια βέβαιη γνώμη ή αν η τύχη τους ευνοούσε πάντα, δεν θα υπέκυπταν ποτέ σε καμιά δεισιδαιμονία.

Όμως συχνά βρίσκονται σε τέτοια δυσκολία, ώστε δεν μπορούν να καταλήξουν σε καμιά γνώμη και, ως επί το πλείστον, εξαιτίας των αβέβαιων αγαθών της τύχης, που τα επιθυμούν χωρίς μέτρο, κλυδωνίζονται δυστυχισμένοι μεταξύ ελπίδας και φόβου, γι' αυτο και η ψυχή τους είναι τόσο πρόθυμη να πιστέψει οτιδήποτε:

Όσο η ψυχή βρίσκεται σε αμφιβολία, το παραμικρό την κάνει να κλίνει εύκολα προς τη μία ή την άλλη πλευρά, και τούτο συμβαίνει ακόμα ευκολότερα όταν διεκδικείται από την ελπίδα και τον φόβο που την ταράζουν, ενώ σε άλλες περιπτώσεις είναι γεμάτη έπαρση και υπεροψία.»

«Κινούμαστε κατά ποικίλους τρόπους από εξωτερικές αιτίες, και ταραζόμαστε όπως τα κύματα της θάλασσας, που κινούνται από αντίθετους ανέμους, αγνοώντας τι θα μας συμβεί και ποια τύχη μας περιμένει».

«Οι περισσότεροι από εκείνους που έγραψαν για τα πάθη και για τον τρόπο της ζωής των ανθρώπων, φαίνεται σα να πραγματεύθηκαν, όχι φυσικά πράγματα, που απορρέουν από τους γενικούς νόμους της φύσης, αλλά πράγματα που βρίσκονται έξω από τη φύση».

«Με τον όρο συναίσθημα κατανοώ τις διαθέσεις του σώματος, με τις οποίες αυξάνεται η δύναμη του σώματος να ενεργεί, ή μειώνεται, βοηθείται ή εμποδίζεται και ταυτόχρονα τις ιδέες αυτών των διαθέσεων»
----------------------
Ο Μπαρούχ Σπινόζα (Baruch Spinoza, 24 Νοεμβρίου 1632 - 21 Φεβρουαρίου 1677) ήταν Ολλανδός φιλόσοφος

Οι συνήθειες των εφήβων στην αρχαία Ελλάδα

Η εφηβεία είναι ομολογουμένως κι αυταπόδεικτα μια από τις πιο σημαντικές χρονικές περιόδους που θα ζήσει κανείς. Είναι παράλληλα μια από τις δύσκολες κι απαιτητικές λόγω των αλλαγών που επέρχονται στις συνήθειες αλλά και στην ψυχολογία εκείνου που ταξιδεύει εντός της.

Το στάδιο της εφηβείας απασχολούσε ως φάση ζωής από πάντα. Δεν είναι κάτι που προέκυψε στη μοντέρνα εποχή. Σύμφωνα με ιστορικούς, η εφηβεία στην αρχαία Ελλάδα ήταν ένα εξαιρετικά σημαντικό γεγονός με κοινωνική σημασία. Οι γονείς προγραμμάτιζαν από πολύ νωρίς την πορεία της εξέλιξης της εφηβικής ζωής των νέων με τη βοήθεια και τη συμβολή παιδαγωγών, γυμναστών και γενικότερα ανθρώπων που αναλάμβαναν κάποιες πολύ σημαντικές υποχρεώσεις.

Πολλά από αυτά που έχουν γραφτεί για την εφηβεία στην αρχαία Ελλάδα είναι αλήθειες και βασίζονται φυσικά σε καταγραφές μέσα σε ιστορικά κείμενα κι έγγραφα αλλά και τοιχογραφίες ή εικόνες σε αρχαιολογικούς χώρους. Υπάρχουν βέβαια και μύθοι που φημολογούνται πως ίσχυαν κι εφαρμόζονταν χωρίς όμως να έχουμε στα χέρια μας κάποιες απτές αποδείξεις γι’ αυτά. Όπως και να έχει όμως, οτιδήποτε αφορά την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας είναι πάντοτε ελκυστικό προκαλώντας όχι μόνο το δικό μας ενδιαφέρον αλλά το παγκόσμιο γενικότερα.

Αθήνα και Σπάρτη διέφεραν σημαντικά στον τρόπο διαπαιδαγώγησης κι εκπαίδευσης, με τη δεύτερη να δίνει μεγάλη έμφαση στον ρόλο του κράτους. Ο Σπαρτιάτης άνηκε στο κράτος κι όχι στην οικογένεια. Στην Αθήνα αλλά και σε άλλες πόλεις ωστόσο, αρκετοί ήταν εκείνοι που κατέκριναν τις τακτικές της Σπάρτης. Ένα παιδί στην Αθήνα, αντιθέτως, είχε ως πρώτο δάσκαλο τους γονείς και κυρίως τη μητέρα. Αν υποθέσουμε λοιπόν πως η εφηβεία ξεκινά συνήθως από τα δέκα ή έντεκα έτη κι έπειτα, η μητέρα ήταν αυτή που έπαιζε μεγάλο ρόλο στην αρχή της εφηβικής ζωής. Φυσικά, πριν από την έναρξη της εφηβικής ζωής, προετοίμαζε το παιδί γι’ αυτήν. Οι μητέρες κι οι τροφοί φρόντιζαν από τα επτά έτη να μεταφέρουν στο παιδί μέσα από τραγούδια, τέχνη και συζητήσεις, τις παραδόσεις αλλά και τις υποχρεώσεις που θα αναλάμβανε εν καιρώ.

Οι παιδαγωγοί κατείχαν σημαντικό κομμάτι στη μόρφωση του παιδιού. Δίνονταν έμφαση στη γραφή κι ανάγνωση και σε δεύτερη φάση στη μουσική παιδεία. Μέσα από την εκπαίδευση, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν βέβαιοι πως συνέβαλαν σημαντικά στη νοητική αλλά και σωματική ανάπτυξη. Επομένως, ένα παιδί είχε για αυτούς πιο εύκολη αλλά και προγραμματισμένη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην εφηβική κι από εκεί στην ενήλικη ζωή, αποκτώντας τα κατάλληλα εφόδια.

Οι έφηβοι σε πολλές Ελληνικές πόλεις αφιέρωναν πολύ μεγάλο κομμάτι της καθημερινότητας στην εκγύμναση. Στην Αθήνα εκπαιδεύονταν στην παλαίστρα όπου υπάκουαν στις εντολές του «παιδοτρίβη» κι ανάλογα με τη συμπεριφορά τους, τιμωρούνταν ή έπαιρναν επαίνους. Η χρονική περίοδος της εκγύμνασης τελείωνε περίπου στα δεκαέξι έτη της ηλικίας των νέων διότι ανάλογα με την οικονομική κατάσταση, τα παιδιά των πιο φτωχών άρχιζαν πλέον να εργάζονται για να βοηθήσουν την οικογένεια. Αντίστοιχα, τα παιδιά των οικογενειών με οικονομική άνεση θα συνέχιζαν για να σπουδάσουν σε ανώτερες σχολές.

Αξίζει να σημειωθεί πως τον 4ο αιώνα η εφηβεία έγινε μόνιμος κρατικός θεσμός στην Αθήνα. Ο έφηβος πια νέος έπρεπε στα δεκαεννέα του να παρουσιαστεί στον στρατό και να υπηρετήσει μέσα από την εκπαίδευσή του για δυο χρόνια. Τα κορίτσια αντίστοιχα, είχαν χαμηλότερη κοινωνική μόρφωση αφού η συμμετοχή των αγοριών ήταν πολύ μεγαλύτερη στα καθημερινά δρώμενα. Στην Σπάρτη βέβαια, τα νεαρά κορίτσια είχαν τελείως διαφορετική πορεία κατά την εφηβική τους ζωή, λαμβάνοντας μόρφωση αλλά κι εκγύμναση σε πολλές περιπτώσεις.

Από όλα όσα αναφέραμε και κάθε καταγραφή των συνηθειών της ζωής των παιδιών στην αρχαία Ελλάδα, καταλαβαίνουμε πως η μετάβαση από την παιδική ηλικία στην εφηβική ήταν απόλυτα προγραμματισμένη. Ίσως να ήταν τόσο φιξαρισμένα όλα, που δεν άφηναν περιθώρια ψυχολογικών μεταπτώσεων στη συμπεριφορά ενός εφήβου. Σαφέστατα, η αυστηρότητα στον τρόπο ζωής συνέβαλε στο να μην εκφράζονται ίσως αυτές οι ψυχολογικές μεταπτώσεις- αν υπήρχαν. Η υπακοή στους κανόνες -τόσο των γονιών όσο και των εκπαιδευτικών και γυμναστών- επέβαλε στον κάθε έφηβο έναν συγκεκριμένο μοτίβο καθημερινότητας το οποίο και δεν αμφισβητούσε ποτέ. Αλλά κι αν ακόμη το αμφισβητούσε κάποιες φορές, η εναρμόνιση με το γύρω περιβάλλον ήταν τόσο επιτακτική που ο ίδιος ο έφηβος θα απέβαλλε τη σκέψη μιας μικρής προσωπικής επανάστασης. Σαφέστατα υπήρχαν περιπτώσεις όπου συνέβαινε κι αυτό.

Το μόνο σίγουρο είναι πως η εφηβεία μέσα στα χρόνια έχει αποκτήσει πια διαφορετική ερμηνεία. Ο ψυχολογικός παράγοντας είναι αυτός που κρίνεται απόλυτα σημαντικός πλέον στη ζωή ενός εφήβου. Δίνεται σημασία σαφώς στη μόρφωση, στην εκπαίδευση και στην εκγύμναση τόσο του μυαλού όσο και του σώματος αλλά η ψυχολογία των εφήβων είναι αυτό που απασχολεί στη δική μας εποχή, γονείς και γενικότερα εκπαιδευτικούς και ψυχολόγους.

Μπορεί τελικά, εμβαθύνοντας ακόμη πιο πολύ στις συνήθειες των εφήβων, τότε, τώρα και πάντα, να μπορούμε να διακρίνουμε πιο εύκολα και τις ανάγκες τους, από το να προσπαθούμε απλώς να τους πλάσουμε με βάση τις δικές μας. Αν δηλαδή αποδεχθούμε ότι η εφηβεία είναι μια χρονική περίοδος υποχρεώσεων των παιδιών, η κάθε προσωπική τους επανάσταση θα είναι πιο ευπρόσδεκτη. Γιατί θα είναι επιτέλους κατανοητή.

Η εφηβεία είναι ο μίσχος του λουλουδιού. Όσο πιο σταθερός τόσο πιο δυνατό το λουλούδι.