Θεωρία υπερχορδών - Όταν η επιστήμη αφουγκράζεται τη μουσική του κόσμου

Η Θεωρία των Υπερχορδών αποτελεί μία από τις αιχμές της σύγχρονης επιστημονικής έρευνας και όπως δηλώνουν οι επιστήμονες που εμπλέκονται στην έρευνά της αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο δρόμο κατανόησης του Κόσμου μέσα στον οποίο ζούμε. Η ενασχόληση μαζί της όμως δεν είναι η «ξερή» επιστημονική μέθοδος των προηγούμενων αιώνων, αλλά ουσιαστικά συνιστά τρόπο φιλοσοφικής θεώρησης του Κόσμου.

Ένα Σύντομο Ιστορικό

Αρχικά οι επιστήμονες πίστευαν πως η ύλη αποτελείται από μικρούς δομικούς λίθους που ονόμασαν μόρια, ενώ στη συνέχεια κατέληξαν στο συμπέρασμα πως τα ίδια τα μόρια δομούνται από μικρότερα σωμάτια που ονόμασαν άτομα. Αργότερα διαπίστωσαν πως τα άτομα αποτελούνται και αυτά από μικρότερους δομικούς λίθους: τα πρωτόνια, τα νετρόνια και τα ηλεκτρόνια. Και τελικά διαπίστωσαν ότι και αυτά προκύπτουν από συνδυασμούς μικρότερων σωματιδίων που τα ονόμασαν «κουάρκ». Επίσης, σιγά - σιγά άρχισε να γίνεται αντιληπτό από τους φυσικούς πως η ύλη είναι απλά μορφική έκφραση δονούμενης ενέργειας, όπως ακριβώς η άμμος που παίρνει σχήματα πάνω σε έναν δονούμενο μεταλλικό δίσκο. Έτσι τα στοιχειώδη σωμάτια άρχισαν να αναγνωρίζονται στη συνείδηση των επιστημόνων ως συγκεκριμένες ενεργειακές εκφράσεις συγκεκριμένων ενεργειακών δονήσεων.
Τα πράγματα πήγαν ένα βήμα πιο πέρα όταν ορισμένοι θεωρητικοί φυσικοί πρότειναν ότι οι δομικοί λίθοι της ύλης δεν είναι μεμονωμένα σωμάτια αλλά δονούμενες χορδές. Χορδές παλλόμενες που καθώς κραδαίνονται δίνουν ως αποτέλεσμα τα γνωστά στοιχειώδη σωμάτια. Με άλλα λόγια τα στοιχειώδη σωμάτια της ύλης ήταν αντιληπτά ως η μορφική έκφραση μικροσκοπικών χορδών που πάλλονται με συγκεκριμένη συχνότητα. Κάτι ανάλογο δηλαδή με μια χορδή κιθάρας που ανάλογα με την τάση της και με τη συχνότητα με την οποία δονείται παράγει συγκεκριμένες μουσικές νότες.

Με αυτό τον τρόπο η Θεωρία των Υπερχορδών μας φέρνει στο κατώφλι της μουσικής του Κόσμου. Και το εντυπωσιακό είναι ότι οι επιστήμονες ανά τον κόσμο ανυπομονούν να μάθουν τις νότες αυτής της παγκόσμιας μουσικής.
Η Θεωρία των Πάντων

Οι πρώτοι σπόροι της νέας αυτής θεωρίας ρίχτηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1960 από την εργασία του θεωρητικού φυσικού Gabrielle Veneziano ο οποίος έφερε στο φως τη βασική εκείνη ιδέα που αποτέλεσε τη βάση της Θεωρίας των Χορδών. Ότι δηλαδή οι δομικοί λίθοι της ύλης δεν είναι σωματίδια αλλά δονούμενες μικροσκοπικές χορδές. Μάλιστα διαπιστώθηκε ότι αυτή η νέα θεωρία βρισκόταν σε καλύτερη συμφωνία με τα πειραματικά δεδομένα από τις παλαιότερες θεωρίες που θεωρούσαν ότι ο Κόσμος αποτελείται από σωματίδια – δομικούς λίθους. Από εκεί και έπειτα και μετά από πολλές δυσκολίες η θεωρία αυτή εμπλουτίστηκε, δοκιμάστηκε πειραματικά και τελικά στις μέρες μας μέσα από την εξέλιξή της ήρθε στο προσκήνιο της επιστημονικής έρευνας μετουσιωμένη και πιο αποτελεσματική με μια νέα ονομασία και συγκεκριμένα ως Θεωρία των Υπερχορδών.

Η Θεωρία των Υπερχορδών αποτελεί ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο μαθηματικό μοντέλο φτιαγμένο έτσι ώστε να περιγράφει τον τρόπο λειτουργίας του μικρόκοσμου, του μακρόκοσμου, του χώρου, του χρόνου, όλων των στοιχειωδών σωματιδίων, αλλά και όλων των φυσικών δυνάμεων. Ο τρόπος που βλέπει τον Κόσμο τούτη η θεωρία είναι συνθετικός. Για παράδειγμα, μια από τις βασικές προσπάθειες των επιστημόνων που εργάζονται πάνω στη θεωρία αυτή είναι η ενοποίηση των τεσσάρων θεμελιωδών φυσικών δυνάμεων (ηλεκτρομαγνητικής, βαρυτικής, πυρηνικής και ασθενούς) σε μία και μόνο Δύναμη της οποίας αυτές οι τέσσερις θα αποτελούν συγκεκριμένες εκφράσεις κάτω από κατάλληλες συνθήκες.

Η προοπτική αυτή είναι συγκλονιστική και αποτέλεσε το όνειρο του Aλμπερτ Αϊνστάιν αλλά και αποτελεί το όνειρο κάθε φυσικού επιστήμονα στις μέρες μας. Και αυτό διότι υπόσχεται ότι θα μπορεί ο Κόσμος να γίνεται αντιληπτός όχι αποσπασματικά αλλά στο σύνολό του. Έτσι θα εισέλθουμε στο άδυτο της φύσης, στην επικράτεια των αιτιών από όπου θα μπορούμε να παρατηρούμε, να ερμηνεύουμε και να κατανοούμε τον Φυσικό Κόσμο ως αποτέλεσμα αυτών των αιτιών. Με άλλα λόγια η αντίληψη του Κόσμου μέσα από τη Θεωρία των Υπερχορδών προσφέρει ουσιαστικά ένα νέο είδος συνείδησης που ανυψώνεται πάνω από τον κόσμο των φαινομένων και γι’ αυτό θεωρείται ότι θα μπορεί να ερμηνεύει τα πάντα μέσα στον κόσμο των φαινομένων. Αυτός ήταν σε γενικές γραμμές ο λόγος που οι φυσικοί αναγνωρίζοντας αυτές τις εξαιρετικές προοπτικές χαρακτηρίζουν πλέον τη Θεωρία των Υπερχορδών ως την επερχόμενη Θεωρία των Πάντων, μέσα στην οποία θα βρίσκει ερμηνεία όλος ο Κόσμος.

Ένας Κόσμος Χορδών, Ένας Κόσμος Αλλιώτικος

Μπορεί κάτι τέτοιο να ακούγεται απλό αλλά δεν είναι. Αυτή τη στιγμή οι φυσικοί έχουν στα χέρια τους μια πρωτοποριακή ιδέα (αυτή της ύπαρξης των χορδών) και ένα υψηλότατο μαθηματικό μοντέλο το οποίο προτείνει λύσεις. Ανάλογα όμως με τις παραμέτρους αυτού του μοντέλου μπορούμε να έχουμε διαφορετικές εκφράσεις της Θεωρίας των Υπερχορδών.
Με άλλα λόγια, υπάρχουν δυνητικά χιλιάδες ή και εκατομμύρια Θεωρίες Υπερχορδών ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του εκάστοτε μαθηματικού μοντέλου (όπως για παράδειγμα για το αν πρόκειται για ανοικτές ή κλειστές χορδές ή για το πόσες διαστάσεις προβλέπονται πέραν αυτών του χωρόχρονου). Ωστόσο θεωρείται ότι μόνο πέντε με έξι τέτοιες θεωρίες μπορούν να σταθούν με συνέπεια και πάνω σε αυτές δουλεύουν κυρίως οι ερευνητές.
Ένα από τα βασικότερα σημεία της Θεωρίας των Υπερχορδών είναι ότι προβλέπει πως οι χορδές δεν υπάρχουν μόνο μέσα στις τέσσερις διαστάσεις του χωρόχρονου αλλά υπάρχουν ταυτόχρονα σε πολλές επιπλέον διαστάσεις. Δηλαδή οι χορδές ταλαντώνονται μέσα στο χώρο των τριών διαστάσεων, μέσα στο χρόνο, αλλά και μέσα σε όλες τις επιπλέον διαστάσεις. Με άλλα λόγια μιλάμε πλέον για Σύμπαν πολλαπλών διαστάσεων! Οι διαστάσεις αυτές ποικίλουν, ανάλογα με το μοντέλο της θεωρίας. Για παράδειγμα, υπάρχει μοντέλο Υπερχορδών με βάση το οποίο οι διαστάσεις είναι εικοσιέξι, ενώ σε κάποιο άλλο μοντέλο οι διαστάσεις είναι δέκα. Αυτές οι επιπλέον διαστάσεις δεν γίνονται αντιληπτές από εμάς διότι, όπως εκτιμούν οι ερευνητές, με κάποιο τρόπο θεωρείται ότι συμπτύσσονται σε πάρα πολύ μικρό μέγεθος. Ανάλογα δε με το ποιον τρόπο συρρικνώνονται αυτές οι επιπλέον διαστάσεις προκύπτουν και διαφορετικές Θεωρίες Υπερχορδών, όπως προαναφέρθηκε.

Επίσης, η Θεωρία των Υπερχορδών προβλέπει την ύπαρξη της αποκαλούμενης «Σκιώδους Ύλης», μιας ύλης αόρατης διότι δεν αλληλεπιδρά με το γνωστό μας φως. Μια ύλης που μπορεί αυτή τη στιγμή που διαβάζετε τούτο το κείμενο να σας διαπερνά αλλά να μην το αντιλαμβανόσαστε. Ωστόσο οι φυσικοί αναφέρουν πως αυτή η σκιώδης ύλη είναι δυνητικά ανιχνεύσιμη από τις βαρυτικές της επιδράσεις.
Συνεπώς μπορούν να υπάρχουν σκιώδεις πλανήτες ή σκιώδεις αστέρες και γαλαξίες, ακόμη και ένα ολόκληρο σκιώδες σύμπαν. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά για αυτό το θέμα ο John Schwarz, ένας από τους πρωτεργάτες ερευνητές της Θεωρίας των Υπερχορδών: «Η ύπαρξη της Σκιώδους Ύλης είναι συνεπής με ότι ξέρουμε για το Σύμπαν, διότι υπάρχει η ένδειξη πως η ορατή ύλη του Σύμπαντος αποτελεί περίπου το 10% της ολικής μάζας του. Έτσι ακόμη και αν το μισό της μάζας του αποτελούνταν από Σκιώδη Ύλη, αυτό θα ήταν απολύτως συνεπές».

Μία ακόμη εντυπωσιακή δυνατότητα που δίνει η ύπαρξη των χορδών είναι ότι μια χορδή μπορεί να εκταθεί, αν υπάρξουν οι κατάλληλες συνθήκες, στο άπειρο χωρίς να σπάσει, να αποκτήσει διαστάσεις συμπαντικές και να ανιχνευθεί από τους αστρονόμους. Επίσης υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να υπάρχουν στο Σύμπαν χορδές απομεινάρια της Μεγάλης Έκρηξης οι οποίες να μπορούν να εντοπιστούν από τα γήινα τηλεσκόπια.

Το Πρόβλημα Της Συνείδησης

Όπως αναφέρουν οι θεωρητικοί φυσικοί που μελετούν τη Θεωρία των Υπερχορδών αυτή η θεωρία ανήκει στη φυσική του 21ου και του 22ου αιώνα και κατά τύχη έγινε αντιληπτή στον 20ο αιώνα. Αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη θεωρία δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή πλήρως στις μέρες μας διότι απλούστατα δεν υπάρχει το κατάλληλο συνειδησιακό υπόβαθρο για την κατανόησή της. Και ακόμη δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή εκείνα τα κατάλληλα μαθηματικά (παρά το ότι τα μαθηματικά που χρησιμοποιούνται είναι αρκετά πρωτοποριακά) που μπορούν να χειριστούν πλήρως μια τέτοια ιδέα. Έτσι όλοι εναποθέτουν τις ελπίδες τους στα μαθηματικά του μέλλοντος, που θα διαμορφωθούν μέσα στους επόμενους δύο αιώνες, και τα οποία θα μπορέσουν να στηρίξουν αποτελεσματικότερα τη θεωρία από τα υπάρχοντα αυτή τη στιγμή μαθηματικά. Κατά μία έννοια μοιάζουμε με κάποιον πρωτόγονο άνθρωπο που βρίσκει τυχαία στο δρόμο του ένα πολύπλοκο εξελιγμένο εργαλείο το οποίο κάθεται και το περιεργάζεται με απορία και δέος, καθώς δεν γνωρίζει το πώς να το χρησιμοποιήσει παρόλο που διαισθάνεται τη χρησιμότητά του.

Οι φυσικοί θεωρούν πως η κατανόηση της Θεωρίας των Υπερχορδών θα σημάνει την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο η ανθρωπότητα θα αντιλαμβάνεται τον Κόσμο και την ανατολή ενός νέου τρόπου συνείδησης πολύ ευρύτερου και πιο διεισδυτικού. Όπως δήλωσε ο Michael Green ένας από τους σύγχρονους πρωτεργάτες της Θεωρίας των Υπερχορδών: «Αν αυτή η εντελώς νέα θεωρία είναι σωστή, θα σημειωθούν αλλαγές στη δομή των φυσικών θεωριών, οπότε θα προβλέψει κάποια εντυπωσιακά φαινόμενα που δεν τα έχουμε παρατηρήσει ποτέ πριν».

Πάντως το σίγουρο είναι ότι αέρας αλλαγής πνέει πάνω από τα «εδάφη» της σύγχρονης επιστήμης. Η έννοιες της δόνησης, η έννοια της ενότητας που κρύβεται πίσω από την πολυμορφία του σύμπαντος, οι πολλαπλές διαστάσεις του Σύμπαντος και η συνειδητοποίηση της εξέλιξης της συνείδησης είναι κάποια από τα δώρα που μας φέρνει η Θεωρία των Υπερχορδών. Δεν είναι όμως νέα δώρα. Και αυτό διότι αποτελούν απόψεις που εδώ και χιλιετίες εμφανίζονται σε όλες τις εσωτερικές παραδόσεις του κόσμου. Ίσως τελικά η επιστήμη να ξαναανακαλύπτει αιώνιες αλήθειες που έχουν ξεχαστεί εδώ και πολύ καιρό από την ανθρωπότητα.

Yλικό μετατρέπει τη ζέστη... σε ηλεκτρικό ρεύμα!

Το νέο θερμοηλεκτρικό υλικό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε υβριδικά αυτοκίνητα, σε εργοστάσια και πλοία.

Λονδίνο: Τα δύο τρίτα της ενέργειας που καταναλώνει ο άνθρωπος, από τη βενζίνη που καίνε τα αυτοκίνητα μέχρι το ηλεκτρικό ρεύμα που ξοδεύουμε για φωτισμό, χάνεται τελικά στο περιβάλλον υπό τη μορφή θερμότητας. Τώρα, ένα νέο υλικό που μετατρέπει τη ζέστη σε ηλεκτρικό ρεύμα υπόσχεται να μετριάσει σημαντικά τις σπατάλες ενέργειας.

Το νέο υλικό, αποτελούμενό κυρίως από μόλυβδο και τελλούριο, είναι μια παραλλαγή του υλικού που κρύβεται στη θερμοηλεκτρική γεννήτρια του ρομπότ Opportunity στον Άρη.. Θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στα αυτοκίνητα, όπου θα μπορούσε να μετατρέπει τη θερμότητα σε ηλεκτρικό ρεύμα για τη φόρτιση της μπαταρίας σε υβριδικά μοντέλα. Θα μπορούσε επίσης να αξιοποιηθεί σε ενεργοβόρες βιομηχανίες, ακόμα και σε κινητήρες εσωτερικών καύσεων που παραμένουν συνεχώς σε λειτουργία, όπως οι κινητήρες των πλοίων.

Τα θερμοηλεκτρικά υλικά είναι γνωστά εδώ και χρόνια, μέχρι σήμερα όμως η απόδοσή τους ήταν υπερβολικά μικρή για να μπορούν να αξιοποιηθούν σε εμπορική κλίμακα.

Χάρη στις ηλεκτρικές τους ιδιότητες και την ιδιαίτερη μικροσκοπική δομή τους, τα υλικά αυτά μετατρέπουν τη διαφορά θερμοκρασίας σε ροή ηλεκτρονίων, δηλαδή σε ηλεκτρικό ρεύμα: όταν η μία άκρη του υλικού είναι θερμότερη από την άλλη δημιουργείται ανάμεσά τους μια διαφορά τάσης, όπως συμβαίνει και στους πόλους μιας μπαταρίας.

Στο εσωτερικό οποιουδήποτε στερεού υλικού, η θερμότητα μπορεί να θεωρηθεί ως μικροσκοπικές κβαντικές ταλαντώσεις των ατόμων, τις οποίες οι φυσικοί ονομάζουν «φωνόνια». Όπως τα κύματα του ήχου ή τα κύματα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας, καθένα από τα φωνόνια αυτά έχει το δικό του μήκος κύματος.

Η υψηλή αποδοτικότητα του νέου υλικού, αναφέρουν στο βρετανικό περιοδικό Nature οι ερευνητές του Πανεπιστημίου Northwestern στο Ίλινοϊ, οφείλεται στο γεγονός ότι αξιοποιεί τις ταλαντώσεις σε πολλά μήκη κύματος: μικρά, μεσαία και μεγάλα.

Στο εσωτερικό του υλικού, μικροσκοπικοί κόκκοι του στοιχείου τελλούριου απορροφούν ενέργεια από φωνόνια με μήκος κύματος μερικές εκατοντάδες ή χιλιάδες νανόμετρα (δισεκατομμυριοστά του μέτρου.

Μικροσκοπικά σωματίδια τελλουριούχου στροντίου απορροφούν φωνόνια μέσου μήκους κύματος, ενώ ακόμα μικρότερα μήκη κύματος απορροφώνται από ίχνη νατρίου που ενσωματώθηκαν στους κρυστάλλους του υλικού.

Η προσεκτική ρύθμιση της εσωτερικής δομής του υλικού επέτρεψε στους ερευνητές να αυξήσουν την απόδοσή τους στο 15 με 20 τοις εκατό, συγκρίσιμη με την απόδοση των σημερινών φωτοβολταϊκών συστημάτων.

«Στο επίπεδο αυτό, υπάρχουν ρεαλιστικές προοπτικές για την ανάκτηση της χαμένης θερμότητας και τη μετατροπή της σε χρήσιμη ενέργεια» εκτιμά ο Μέρκιουρι Κανατζίδης, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας.

Συγκριτικά, η θερμοηλεκτρική γεννήτρια του Curiosity, η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια από τη θερμότητα που παράγεται από τη διάσπαση μιας ποσότητας πλουτωνίου, έχει τη μισή απόδοση σε σχέση με το νέο υλικό.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θερμοηλεκτική τεχνολογία επιδέχεται ακόμα σημαντικών βελτιώσεων, όχι όμως επ΄αόριστον: ο δεύτερος νόμος της θερμοδυναμικής προβλέπει ότι είναι αδύνατο να κατασκευαστεί μια μηχανή που λειτουργεί χωρίς να αποβάλλει έστω και λίγη θερμότητα.

Αν κάποιες κουβέντες πάλλονται μέσα στην καρδιά σου, άκουσέ τις!

 Ίσως να σου δείχνουν το μονοπάτι που ψάχνεις.

-Εσύ, τι κάνεις για το κάθε τι δάσκαλε;

-Και γιατί θα πρέπει να κοιτάζεις το τι κάνω εγώ; Παρέα νοιώθουμε; Όταν εγώ έχω χαρά, την έχεις και εσύ; Όταν εγώ κλαίω, έχεις εσύ βουρκώσει; Άμα κάτσω κάτω και δεν κάνω τίποτα, εσύ θα λυτρωθείς; Άμα εγώ λυτρωθώ, θα λυτρωθείς και εσύ;

Ποτέ να μην σε απασχολεί το τι κάνουν ή καταλαβαίνουν ή το πώς τοποθετούνται οι άλλοι! Δεν είναι αυτό το μέλημά σου. Κανείς δεν θα ζήσει τη δική σου τη ζωή, και εσύ, δεν μπορείς να βιώσεις τις εμπειρίες των άλλων.

Αν κάποιος με τις πράξεις του σε συγκινεί, βρίσκεις νόημα σε αυτά που κάνει, και αισθάνεσαι την ψυχή σου να φτερουγίζει από αυτά που βλέπει, τότε παρατήρησε πως το κάνει, γιατί σου ταιριάζει. Έχεις να μάθεις από αυτόν, επειδή εκεί θέλεις να φτάσεις και εσύ!

Αν κάποιες κουβέντες πάλλονται μέσα στην καρδιά σου, άκουσέ τις! Ίσως να σου δείχνουν το μονοπάτι που ψάχνεις. Ίσως αισθάνεσαι πως σου ξεκαθαρίζουν τον υψηλότερο εαυτό σου!

Δες εσύ τι έχεις να πάρεις από αυτά, πάρε τα, πάρε το μέγιστο δυνατό που μπορείς, ρούφα αυτό που τραβάει η ζωή σου, γιατί κανείς άλλος δεν θα το κάνει για εσένα. Και μην κοιτάς γύρω σου το τι απορροφούν οι άλλοι!

Όταν εσύ φτάσεις, αποκλειστικά για εσένα, τότε θα δεις και άλλους που έχουν φτάσει, και θα επηρεάζετε πολλούς άλλους που θα θέλουν να φτάσουν, και τότε δεν θα σε νοιάζει το τι κάνουν οι άλλοι, γιατί θα έχεις δει τα λόγια και τις πράξεις να λειτουργούν μέσα από εσένα, θα έχεις γίνει τα λόγια και οι πράξεις και θα είσαι στον ύψιστο σκοπό σου.

Ο αθλητής, έχει πάντα καλύτερες επιδόσεις από τον προπονητή του, και πάντα τον ακούει και ακολουθεί το πρόγραμμά του για να βελτιωθεί και άλλο, χωρίς να αναρωτιέται τι κάνει ο προπονητής του.

Στα χρόνια του photoshop

Η βρετανική εφημερίδα «The Guardian» παρουσίασε  στην ηλεκτρονική της έκδοση ένα θέμα αφιερωμένο στα 25 χρόνια του photoshop. Ειδωμένο με χιουμοριστική διάθεση, το κομμάτι μιλούσε για τα διάφορα ευτράπελα και τις παρεξηγήσεις που έχουν κατά καιρούς δημιουργήσει οι (εκατομμύρια) μικρές και μεγάλες παρεμβάσεις στον κόσμο των εικόνων.

Πέρα από την πλάκα βέβαια, είναι γεγονός πως μιλάμε για ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα υπολογιστών που δημιουργήθηκαν ποτέ. Κι αυτό όχι λόγω αυτών των παρεμβάσεων· των σταρ της βιομηχανίας του θεάματος που φαίνονται πιο λαμπεροί από ό,τι είναι, των καλλιτεχνών φωτογράφων που πλέον περνούν περισσότερη ώρα στον υπολογιστή παρά στον σκοτεινό θάλαμο ή των γραφιστών που «κόβουν-ράβουν» με χίλιες φορές μεγαλύτερη άνεση από ό,τι στο παρελθόν. Είναι κυρίως ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε πλέον τις εικόνες. Με λίγα λόγια, είμαστε υποψιασμένοι. Η αλήθεια της εικόνας, της φωτογραφίας, ήταν για ολόκληρες δεκαετίες περίπου αδιαμφισβήτητη.

Φυσικά οι γνώστες κατείχαν πάντα «κόλπα» για να ξεγελάσουν ή να παραπλανήσουν τον θεατή, όμως οι δυνατότητές τους ήταν περιορισμένες. Δεν μπορούσαν να παρουσιάσουν πειστικά κάτι το οποίο δεν ήταν καν εκεί.

Στην εποχή του Photoshop αντίθετα, ένας άριστος γνώστης του προγράμματος μπορεί ουσιαστικά να εισάγει τα πάντα και -το σημαντικότερο- να αφήσει τόσο ελάχιστα ίχνη, ώστε ακόμα και το εμπειρότερο μάτι να δυσκολευτεί να τα εντοπίσει. Εκτός αυτού, τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία του Photoshop εξαπλώνεται ραγδαία και στον τομέα της κινούμενης εικόνας, του βίντεο. Σήμερα παρατηρούμε τις εικόνες στο Διαδίκτυο, στα έντυπα και αλλού με την «κρυφή» γνώση πως αυτές δεν ανταποκρίνονται πλήρως στην πραγματικότητα. Κι αυτό αν το καλοσκεφτούμε είναι τουλάχιστον περίεργο…

Τεχνολογία που τρομάζει

Internet, Τεχνολογία και Ψυχαγωγία που τρομάζει

Κατάσκοποι και κυβερνήσεις που κλέβουν, hackάρουν, διαχειρίζονται και συλλέγουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων από το Internet, bloatware και adware στους υπολογιστές, μαζική εισβολή κατά της ιδιωτικής ζωής στο διαδίκτυο, τηλεοράσεις που ακούνε τι λέτε, τηλέφωνα που μεταφέρουν αυτά που λέτε ή αυτά κάνετε, δωρεάν εφαρμογές που έχουν σχεδιαστεί με σκοπό το κέρδος, και η λίστα συνεχίζει να μεγαλώνει μέρα με τη μέρα.
Μόνο την τελευταία εβδομάδα, έγινε γνωστό ότι η Lenovo χρησιμοποιεί adware στους υπολογιστές της, ότι οι υπηρεσίες διαδικτυακής κατασκοπείας κατάφεραν να παραβιάσουν το υλικο λογισμικό μιας εταιρείας κλέβοντας τα κλειδιά κρυπτογράφησης καρτών SIM.
Κάθε εβδομάδα, συνεχίζουν και έρχονται νέες αποκαλύψεις που επιβεβαιώνουν πόσο πολύ μας κατασκοπεύουν, μας παρακολουθούν, και μας χειραγωγούν με διάφορους τρόπους.

Ένα παράδειγμα: τα bloatware ή adware, έρχονται προ-εγκατεστημένα με συντομεύσεις για κακόβουλες εφαρμογές στην επιφάνεια εργασίας. Οι εφαρμογές αυτές συλλέγουν δεδομένα για τους online εμπόρους λιανικής πώλησης και ερχόταν σαν μέρος των περισσότερων υπολογιστών με Windows για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όταν αγοράζετε ένα PC, η πιθανότητα να το πάρετε με προγράμματα και άλλα πράγματα που δεν χρειάζεστε είναι πολύ μεγάλη. Οι κατασκευαστές κερδίζουν αρκετά χρήματα από προσφορές τρίτων που προσθέτουν στα συστήματα τους.
Οι περισσότεροι υπολογιστές που έρχονται με adware καθιστώντας τα συστήματα πολύ πιο αργά από ό, τι θα ήταν χωρίς αυτά, και αυτό αντανακλά αρνητικά όχι μόνο για τον κατασκευαστή του υπολογιστή, αλλά και το λειτουργικό σύστημα της Microsoft τα Windows.
Ορισμένοι κατασκευαστές μάλιστα είχαν την έξυπνη ιδέα να χρεώνουν την απομάκρυνση των προγραμμάτων που εγκατέστησαν οι ίδιοι.
Υπάρχουν εναλλακτικές; Μόνο με δραστικά μέτρα για να είστε απόλυτα σίγουροι.
*Format και εγκατάσταση των Windows (φυσικά όχι OEM έκδοση) από την αρχή.
*Αγοράστε Mac
*ή εγκαταστείστε Linux (με επιφύλαξη πάντα)

Αλήθεια σκεφτήκατε ποτέ τι θα γίνει όταν εισβάλει η εικονική πραγματικότητα στο σπίτι σας μέσω Internet; Εικονικές φιλίες στο Internet, από το Facebook, ή άλλα κοινωνικά δίκτυα. Έρχεται το τέλος των ανθρώπινων σχέσεων όπως τις ξέραμε, μοναξιά και απομόνωση, και τα prozac θα κάνουν θραύση. Ήδη οι φαρμακοβιομηχανίες έχουν αλλάξει τη θλιβερή ονομασία «αντικαταθλιπτικό» στην πιασάρικη «ρυθμιστικό διάθεσης.»
Κάθε διαρροή του Snowden αποκαλύπτει τρομακτικά νέα σχετικά με (γνωρίζετε όλοι τις αδελφές υπηρεσίες όπως η βρετανική GCHQ και NSA) το παγκόσμιο πρόγραμμα κατασκοπείας. Το τελευταίο που ακούσαμε πριν από τις hacked SIM, ήταν το hack στο firmware των σκληρών δίσκων, κάτι το οποίο είναι αδύνατο να ανιχνευθεί από τους τελικούς χρήστες.
Το hack του μεγαλύτερου κατασκευαστή καρτών SIM που χρησιμοποιεί ο καθένας από εμάς στο smartphone θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια κοινότητα, δεδομένου ότι επιτρέπει στις υπηρεσίες να αποκωδικοποιήσουν τα δεδομένα που περνούν από τα κινητά στα κέντρα των παρόχων κινητής τηλεφωνίας.
Φαίνεται ότι δεν πρέπει να εμπιστευόμαστε τίποτα πια από συσκευές και λογισμικό, μέχρι και τις εταιρείες η τους κατασκευαστές που τα παράγουν.
Ακόμα και αν έχετε αγοράσει ένα σύστημα με Microsoft Signature Edition (πουλάμε και καθαρούς υπολογιστές αν θέλετε με κάτι «ψιλά» παραπάνω) από καταστήματα της Microsoft, που έρχονται χωρίς εγκαταστάσεις λογισμικού τρίτων και bloatware, δεν μπορείτε να είστε σίγουροι ότι κάποια κατασκοπευτική υπηρεσία δεν παρακολουθεί το πακέτο, τροποποιώντας το firmware της συσκευής ή φυτεύοντας κάποια άλλη κρυφή εφαρμογή εντοπισμού.

Ψυχαγωγία μέσω Internet
Όσον αφορά την ψυχαγωγία στο Internet τώρα, μάλλον γνωρίζετε τι συμβαίνει στην βιομηχανία παιχνιδιών.
Ενώ τα παιχνίδια υπολογιστή συνεχίζουν να κοστίζουν στην αγορά, πολλά από αυτά έρχονται με επιλογές αγοράς DLC, προσφέροντας downloadable περιεχόμενο, καθώς premium εκδόσεις. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, με τη πρώτη ματιά, αλλά ήδη γίνεται κατάχρηση από ορισμένες εταιρείες.
Μπορεί να χρειαστεί να αγοράσετε DLC για να έχετε την πλήρη εμπειρία παιχνιδιού ενώ κάποια παιχνίδια έρχονται με όλα τα περιεχόμενά τους, αγοράζοντας μια έκδοση premium που φυσικά κοστίζει περισσότερο.
Θα πρέπει να αναφέρουμε επίσης τα δωρεάν παιχνίδια, στον τομέα των κινητών επικοινωνιών.
Πολλά από αυτά τα παιχνίδια έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν το μέγιστο κέρδος και όχι για να παρέχουν στους gamers απολαυστικές εμπειρίες gaming. Αυτό γίνεται μέσω τεχνικών που αποσκοπούν στον πλουτισμό του developer ή της εταιρείας. Για παράδειγμα, με την προσθήκη χρονομέτρων σε διάφορες δραστηριότητες του παιχνιδιού αναγκάζουν τους παίχτες να περιμένουν ή να πληρώσουν για να επιταχύνουν τη διαδικασία.
Μερικοί λένε ότι αυτό είναι μόνο η αρχή, και ότι τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα στο μελλοντικό Internet. Το Διαδίκτυο των Πραγμάτων (Internet of Things) μόλις αρχίζει να εισβάλει στα σπίτια όλου του κόσμου, προσφέροντας στις επιχειρήσεις νέες επιλογές παρακολούθησης και χειραγώγησης των πελατών τους.
Μην παραξενευτείτε αν σε λίγο δείτε διαφημίσεις στο ψυγείο σας.

Οι τελευταίοι κάτοικοι

Οι τελευταίοι κάτοικοι των βυθιζόμενων νησιών Ghoramara

Εξαιτίας της ανόδου του ορίου της θάλασσας, τουλάχιστον τα μισά από τα νησιά του Ινδικού συμπλέγματος Ghoramara έχουν αρχίσει να βυθίζονται στη θάλασσα. Μάλιστα οι μελετητές υπολογίζουν πως σε λίγες, μόνο, δεκαετίες τα νησιά θα εξαφανιστούν εντελώς.

“Είναι ένα φανταστικό τοπίο που, όμως, υπάρχει στην πραγματικότητα”, θα πει ο Daesung Lee, ένας φωτογράφος που επισκέφθηκε τα νησιά πριν από λίγα χρόνια για να καταγράψει τα απομεινάρια από τα νησιά. Πολλά από τα χωριά στα νησιά έχουν ήδη εξαφανιστεί, με τη πλειονότητα των κατοίκων να έχουν μετακομίσει στην Ινδία ή το Μπαγκλαντές.
“Ήθελα να δείξω πως υπάρχουν άνθρωποι που χάνουν τα σπίτια τους και τη πατρίδα τους, εξαιτίας του προβλήματος”, τονίζει ο φωτογράφος.

Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι τα δέντρα στην περιοχή κόβονται ή ξεριζώνονται από τις άγριες καταιγίδες. Το περασμένο καλοκαίρι, η κακοκαιρία κατέστρεψε τα φράγματα που είχαν ιδρυθεί για να προστατεύσουν τα χωριά από την άνοδο της στάθμης του νερού, με αποτέλεσμα να καταστραφούν σπίτια και τα χωριά να σκεπαστούν από λάσπη. Μάλιστα, όπως αναφέρεται μολύνθηκαν όλες οι πηγές του πόσιμου νερού, κάνοντας ακόμη πιο δύσκολη τη ζωή των κατοίκων.
Περισσότεροι από τα 2/3 των κατοίκων έχουν εγκαταλείψει τα χωριά, καθώς είναι, σχεδόν, αδύνατο να επιβιώσουν, αφού δεν μπορούν να φυτέψουν οτιδήποτε και να ψαρέψουν. Μέχρι το 2050, υπολογίζεται πως περισσότεροι από 1 εκατομμύριο άνθρωποι, όσο και ο πληθυσμός των νησιών θα εγκαταλείψουν τη περιοχή και θα γίνουν πρόσφυγες λόγω της κλιματικής αλλαγής.

“Η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα”, προσθέτει ο Daesung Lee.

Πώς γεννήθηκαν οι εποχές

Μια φορά, όταν ο κόσμος ήταν νέος, ζούσε ο Χρόνος. Ήταν μοναδικός στο είδος του και, έτσι τεράστιος που ήταν, δε χωρούσε σε καμία σπηλιά, όπως έκαναν όλα τα άλλα πλάσματα. Ωστόσο, για να μπορέσουμε σήμερα να τον φανταστούμε κάπως, ας πούμε ότι ο Χρόνος είχε τη μορφή ενός άντρα. Μη μπορώντας να κάνει αλλιώς λοιπόν, γυρνούσε από εδώ και από εκεί και σκέπαζε τα πάντα στο πέρασμά του.
Κανείς δεν ήξερε από πού είχε γεννηθεί ένα τέτοιο πλάσμα. Ούτε οι παλιότεροι από τους ανθρώπους, που ήξεραν όλα τα βότανα και τα ζωντανά και αράδιαζαν από εδώ και από εκεί τις πιο σπάνιες ιστορίες, ούτε καν εκείνοι που ζούσαν από εδώ και από εκεί και είχαν γνωρίσει όλα τα πλάσματα και φυτά αυτού του κόσμου. Ο Χρόνος ήταν μοναδικός στο είδος του, πιο ψηλός από το πιο ψηλό βουνό, πιο μεγάλος και από την πιο μεγάλη θάλασσα και μπορούσε να σκεπάσει τα πάντα με τη σκιά του, όταν στεκόταν όρθιος.
Έτσι όπως ήταν ξεχωριστός, είχε ενδιαφέρον το πώς τον αντιμετώπιζαν. Τα πλάσματα και τα φυτά, που δε βιάζονταν ποτέ και είχαν όλο το χρόνο να παρατηρούν τα πράγματα γύρω τους και να μαθαίνουν, είχαν παρατηρήσει τον Χρόνο από την κορυφή μέχρι τα νύχια, τον είχαν συνηθίσει, συνυπήρχαν αρμονικά μαζί του, μόνο πρόσεχαν μην τα πατήσει με τα τεράστια πόδια του. Έτσι και αυτός, παρά τον μεγάλο του όγκο, πρόσεχε όσο μπορούσε για να μην τα πατήσει ή τους χαλάσει τις φωλιές τους.

Τα μόνα πλάσματα που δεν τα πήγαιναν καθόλου καλά με τον Χρόνο ήταν οι άνθρωποι. Άλλοι από αυτούς, που ζούσαν αδιάφορα τη ζωή τους, δεν είχαν προσέξει καν την ύπαρξή του. Όταν συναντούσαν την τεράστια σκιά του, δεν κοιτούσαν ψηλά να τον δουν, μόνο έλεγαν ο ένας στον άλλον ότι ξαφνική νύχτα ήρθε στα μέρη τους και ότι αυτό είναι φυσικό. Οι περισσότεροι άνθρωποι πάντως, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τον φοβούνταν. Άλλοι από αυτούς λοιπόν, πρόσεχαν πολύ μήπως τον συναντήσουν, τον παρατηρούσαν όταν αυτός ακόμα βρισκόταν χιλιόμετρα μακριά και έτσι δεν τον συναντούσαν ποτέ.
Βέβαια, δεν ήταν λίγες οι φορές που αυτό καταντούσε γελοίο, μιας και αυτό που νόμιζαν ότι ήταν ο Χρόνος, ήταν κάτι άλλο, όπως ένα μεγάλο δέντρο που ξεχώριζε από μακριά. Κάποιοι άλλοι, τόσο πολύ φοβούνταν, που είχαν πείσει τον εαυτό τους ότι αυτός δεν υπήρχε. Έτσι κατσάδιαζαν όποιον μιλούσε για αυτόν και του έκοβαν και την καλημέρα. Άλλοι πάλι, τον χρησιμοποιούσαν σα μπαμπούλα και τρόμαζαν τα παιδιά τους λέγοντας ότι αν δε φάνε όλο το φαγητό τους “θα τα δώσουν στον κακό Χρόνο να τα φάει”.

Πέρα από αυτούς, υπήρχαν εκείνοι που μετρούσαν τα πάντα με το χρήμα και ήθελαν να τον δωροδοκήσουν. Νόμιζαν τάχα ότι θα μπορέσουν να τον χρησιμοποιούν κατά πώς θέλουν απέναντι στους αντιπάλους τους και τον έψαχναν να τον βρουν γι αυτό. Σ’όλη την πλάση είναι ζήτημα να υπήρχαν ένας-δύο άνθρωποι που τον κοίταζαν στα μάτια και ζούσαν αρμονικά μαζί του.
Ο Χρόνος, που εκτός από τεράστιος, τεράστιο ήταν και το μυαλό του και η σοφία του, έβλεπε όλα αυτά που συνέβαιναν από κάτω του. Είχε πλήρη επίγνωση του ρόλου, του μεγέθους και της δύναμής του, όμως είχε μάθει να σέβεται την ισορροπία γύρω του, ακόμα και αν αυτός είχε το πάνω χέρι. Όλα μπορούσε άλλωστε να τα παρατηρεί από εκεί πάνω. Υπήρχαν πολλές στιγμές ωστόσο που ένιωθε μόνος του και αναρωτιόταν αν θα μπορούσε να βρει κάπου συντροφιά ή έστω κάποιον να μιλήσει.
Από όλα τα πλάσματα που έβλεπε γύρω του, αγαπούσε πιο πολύ τους ανθρώπους. Κι αυτό γιατί του έμοιαζαν και σε αυτούς έβλεπε μακρινούς συγγενείς. Όταν ήταν πιο νέος προσπάθησε να τους πλησιάσει, να τους μιλήσει. Είδε όμως ότι οι αντιδράσεις τους δεν ήταν ανάλογες με τις προσδοκίες του, ότι τους φόβιζε, και έτσι αποφάσισε να μείνει μακριά τους. Παρ’όλα αυτά εξακολουθούσε να τους αγαπάει πολύ αλλά δεν έβρισκε τρόπο να τους το δείξει.
Πέρασαν τα χρόνια λοιπόν και ήρθε η ώρα ο Χρόνος να τελειώσει τη ζωή του σε αυτόν τον κόσμο. Λένε λοιπόν ότι λίγο πριν πεθάνει, αποφάσισε να κάνει ένα δώρο στους ανθρώπους μόνο που δεν ήξερε τι. Λένε λοιπόν ότι σκεφτόταν από εδώ, σκεφτόταν από εκεί, μέρες ολόκληρες. Μέχρι που του ήρθε μια ιδέα.
Έβγαλε την καρδιά του και την έκοψε στα τέσσερα.

Το πρώτο κομμάτι το πέταξε στη φωτιά που είχε κοντά του, για να μένει αναμμένη και να μη σβήνει, να έχουν οι άνθρωποι να ζεσταίνονται όταν παγώνουν. Και φούντωσαν λένε όλες οι φωτιές του κόσμου και δεν έσβησαν ποτέ, και ζεστάθηκαν οι άνθρωποι. Κάπως έτσι λένε ότι γεννήθηκε ο Χειμώνας, με τα κρύα, τα χιόνια και τους πάγους τους, για να θυμίζει στους ανθρώπους ότι και στις πιο μεγάλες παγωνιές, υπάρχει τρόπος να ζεστάνεις μέχρι και την καρδιά σου.

Το δεύτερο κομμάτι, το έριξε σε ένα λιβάδι, για να βλαστήσει η γη και να τους δίνει τροφή, καρπούς και άνθη, να μη δυσκολεύονται αυτοί να την χρησιμοποιήσουν. Και άνθισαν λένε όλα τα χωράφια, τα λιβάδια, τα παρτέρια και τα βουνά. Κάπως έτσι λένε ότι γεννήθηκε η Άνοιξη, με τα λούλουδα, τα χρώματα και τις πρασινάδες της για να θυμίζει στους ανθρώπους τα δώρα που μπορεί να γεννήσει η φύση.

Το τρίτο κομμάτι το πέταξε στον αγέρα, για να το πάρει και να είναι δυνατός και δροσερός όταν τον χρειαστούν οι άνθρωποι. Και το πήρε ο αγέρας λένε και το σήκωσε ψηλά, τόσο ψηλά που χάθηκε. Και φύσηξαν παντού αέρηδες και ανοιγόκλειναν τα παραθυρόφυλλα. Κάπως έτσι λένε ότι γεννήθηκε το Καλοκαίρι, με τις μεγάλες ζέστες του, που καίει τη γη, για να θυμίζει στους ανθρώπους τη σημασία του δροσερού αέρα που ανακουφίζει αυτόν που καίγεται.

Το τέταρτο κομμάτι, το έριξε σε ένα πηγάδι, για να έχουν οι άνθρωποι πάντα νερό να ξεδιψούν τους εαυτούς τους και τα παιδιά τους και να έχουν να ποτίσουν τα χωράφια τους όταν θα το έχουν ανάγκή. Το πηγάδι και μαζί όλα τα πηγάδια και οι πηγές, λένε ότι τότε γέμισαν νερό. Και κάπως έτσι λένε γεννήθηκε το Φθινόπωρο, με τις βροχές και τα νερά του που γέμιζε τα πηγάδια με το νερό, για να θυμίζει στους ανθρώπους τη σημασία του νερού που δίνει ζωή σε κάθε τι ξερό.
Αυτά έκανε ο Χρόνος την καρδιά του και μια ελπίδα γεννήθηκε μέσα του ότι θα εκτιμήσουν οι άνθρωποι τα δώρα του. Λίγο μετά, λένε ότι έγειρε, ξάπλωσε για πρώτη και τελευταία φορά, και έκλεισε τα μάτια του.

Και λένε ότι έτσι όπως τέλειωσε ο Χρόνος, κάπως έτσι γεννήθηκαν οι εποχές.

Ο χαρταετός

Κι όμως ήμουν πλασμένη για χαρταετός.
Τα ύψη μου άρεσαν ακόμη
και όταν έμενα στο προσκέφαλο μου μπρούμυτα
τιμωρημένη ώρες και ώρες.
Ένιωθα το δωμάτιο μου ανέβαινε
-δεν ονειρευόμουν- ανέβαινε
φοβόμουνα και μου άρεσε.

Ήταν εκείνο που έβλεπα πως να το πω
κάτι σαν την “ανάμνηση τον μέλλοντος”
όλο δέντρα που έφευγαν βουνά πού άλλαζαν όψη
χωράφια γεωμετρικά με δασάκια σγουρά
σαν εφηβαία – φοβόμουνα και μου άρεσε-
ν’ αγγίζω μόλις τα καμπαναριά
να τους χαϊδεύω τις καμπάνες
σαν όρχεις και να χάνομαι. . .

Άνθρωποι μ’ ελαφρές ομπρέλες περνούσανε λοξά
και μου χαμογελουσανε·
κάποτε μου χτυπούσανε στο τζάμι:
“δεσποινίς” φοβόμουνα και μου άρεσε.

Ήταν οι “πάνω άνθρωποι” έτσι τους έλεγα
δεν ήταν σαν τους “κάτω”·είχανε γενειάδες
και πολλοί κρατούσανε στο χέρι μια γαρδένια
“μερικοί μισάνοιγαν την μπαλκονόπορτα
και μου ‘βαζαν αλλόκοτους δίσκους στο πικ-άπ.

Ήταν θυμάμαι ” Ή Άννέτα με τα σάνταλα”
” Ό Γκέυζερ της Σπιτσβέργης”
το “Φρούτο δεν εδαγκώσαμε Μάης δεν θα μας έρθει”
(ναι θυμάμαι και αλλά)
το ξαναλέω — δεν ονειρευόμουν αίφνης εκείνο
το “Μισάνοιξε το ρούχο σου κι έχω πουλί για σένα”

Μου το ‘χε φέρει ο Ίππότης-ποδηλάτης
μια μέρα πού καθόμουνα κι έκανα πώς εδιάβαζα
το ποδήλατο του με άκρα προσοχή
το ‘χε ακουμπήσει πλάι στο κρεβάτι μου·
υστέρα τράβηξε τον σπάγκο
κι εγώ κολπώνομουν μες στον αέρα
φέγγανε τα χρωματιστά μου εσώρουχα
κοίταζα πόσο διάφανοι γίνονται κείνοι πού αγαπούνε
τροπικά φρούτα και μαντίλια μακρινής ηπείρου·
φοβόμουνα και μου άρεσε το δωμάτιο μου
ή εγώ — δεν το κατάλαβα ποτέ μου.

Είμαι από πορσελάνη καί
το χέρι μου κατάγεται από τους πανάρχαιους Ίνκας
ξεγλιστράω ανάμεσα στις πόρτες
όπως ένας απειροελάχιστος σεισμός
που τον νιώθουν μονάχα οι σκύλοι καί τα νήπια·
δεοντολογικά θα πρέπει να είμαι τέρας
και όμως η εναντίωση αείποτε μ’ έθρεψε
και αυτό εναπόκειται σ’ εκείνους με το μυτερό καπέλο
που συνομιλούν κρυφά με τη μητέρα μου
τις νύχτες να το κρίνουν.

Κάποτε η φωνή της σάλπιγγας
από τους μακρινούς στρατώνες
με ξετύλιγε σαν σερπαντίνα
και όλοι γύρω μου χειροκροτούσαν
-απίστευτων χρόνων θραύσματα μετέωρα όλα.

Στο λουτρό από δίπλα οι βρύσες ανοιχτές
μπρούμυτα στο προσκέφαλο μου
θωρούσα τις πηγές με το άσπιλο λευκό
πού με πιτσίλιζαν·τι ωραία Θεέ μου τι ωραία
χάμου στο χώμα ποδοπατημένη
να κρατάω ακόμη μες στα μάτια μου
ένα τέτοιο μακρινό του παρελθόντος πένθος.

Οδυσσέας Ελύτης (Μαρία Νεφέλη)

«Όσοι έχουν παιδιά, να τα χαίρονται. Όσοι δεν έχουν παιδιά, να χαίρονται»

«Όσοι έχουν παιδιά, να τα χαίρονται. Όσοι δεν έχουν παιδιά, να χαίρονται»

Σκέψου Πριν Επιλέξεις να Αναπαραχθείς

Σαν μία νεαρή γυναίκα όταν ήμουν είκοσι ετών αναρωτιόμουν αν θα έκανα ή όχι παιδιά. Υπάρχει άραγε κάποιος τρόπος, αναρωτιόμουν, να αποφασίσω μετά από σκέψη και όχι αδιάφορα για την πιο βαρυσήμαντη ανθρώπινη απόφαση που υπάρχει; Είναι η γέννηση ενός παιδιού βαρυσήμαντη απόφαση που πρέπει να γίνεται κατόπιν επιλογής; Επιλογής από ποιόν και με ποιά κριτήρια; Διάβασε πόση ελευθερία επιλογής έχει ο άνθρωπος. Καμία, απολύτως καμία. Ποιός αποφασίζει λοιπόν αν θα κάνω ή όχι παιδιά αν όχι εγώ; Χμ για να δούμε …

Σίγουρα πρόκειται για μία δύσκολη απόφαση γιατί δεν μπορείς να γνωρίζεις εκ των προτέρων πώς θα είναι το παιδί που θα αποκτήσεις ή πώς θα είσαι εσύ σαν γονιός. Δεν μπορείς να καταλάβεις τι είναι καλό και τι είναι δύσκολο σε αυτή τη διαδικασία δημιουργίας και ανατροφής παρά μόνο αφού αποκτήσεις παιδί, δηλαδή κατόπιν εορτής. Η απόφαση να αποκτήσεις παιδί, είναι μία απόφαση που θα σου αλλάξει τη ζωή για πάντα.

Είναι μη αναστρέψιμη και έτσι αν τη συγκρίνουμε με άλλες αναστρέψιμες επιλογές όπως μόρφωση, εργασία, γεωγραφική τοποθεσία ή επιλογή συντρόφου έχει μεγαλύτερη ηθική βαρύτητα για την ζωή σου. Αφού είναι τόσο σημαντική με ποια κριτήρια αποφασίζεις να κάνεις παιδί. Άντε ας πούμε ψευδώς, πως αποφασίζεις εσύ.

Η επιλογή να αναπαραχθείς ή όχι μπορεί να μη φαίνεται ότι πρόκειται για μία απόφαση που αξίζει ή υπάρχει δυνατότητα να μελετηθεί πλήρως. Η Καναδή συγγραφέας Margaret Laurence έγραψε, «Δεν νιώθω ότι θα πρέπει να αναλύσω ποια είναι τα κίνητρά μου για να θέλω να αποκτήσω παιδιά. Για τη δική μου εξασφάλιση; Για πλάκα; Για να ικανοποιήσω το εγώ μου; Δεν έχει σημασία. Είναι σαν να μου ζητάς να σου αναλύσω γιατί είμαι συγγραφέας. Ποιος νοιάζεται; Μόνο εσύ.»

Μα νοιάζονται όλοι, τουλάχιστον όλοι όσοι η ζωή και η επιβίωση τους  εξαρτώνται από αυτή σου την απόφαση, από το πως θα είναι αυτό το νέο ον που θα φέρεις ανάμεσα μας, όπως επίσης και τι είναι αυτά που γράφει η συγγραφέας. Τα Πάντα Είναι Ενέργεια, Επηρεάζουν και Αλληλεπιδρούν με τα Πάντα. Γνωστόν έτσι;

Στην πραγματικότητα  όσοι επιλέγουν να μην αποκτήσουν παιδιά θα πρέπει να δώσουν εξηγήσεις, ωστόσο εκείνοι που αποκτούν παιδιά δεν πρέπει να δώσουν εξηγήσεις; Τρελό έτσι; Όχι και τόσο αν σκεφτούμε πως ζούμε σε έναν κόσμο παράλογης λογικοφάνειας και η παρέκκλιση στην νόηση και στην πράξη, συχνά είναι ο κανόνας και σπάνια η εξαίρεση.

Εξάγεται δηλαδή το αυθαίρετο και παραφυσικό συμπέρασμα, ότι όσοι δεν έχουν παιδιά, είναι επειδή έχουν κάποιο πρόβλημα στειρότητας, ότι είναι είναι πολύ εγωιστές ή ότι δεν ξέρουν τι τους γίνεται. Σε κάθε περίπτωση όμως οφείλουν στον συνομιλητή τους μία εξήγηση και μάλιστα μιά που να ενισχύει κάποια από αυτές τις ανοησίες.

Από την άλλη πλευρά όμως, κανείς δεν τολμάει να ρωτήσει τους περήφανους γονείς ενός νεογέννητου, «Γιατί έκανες αυτό το παιδί; Ποιοι ήταν οι λόγοι; Ποιός το αποφάσισε;» Η επιλογή να τεκνοποιήσει κάποιος, με λίγα λόγια δεν θεωρείται ότι χρειάζεται οποιαδήποτε σκέψη ή αιτιολόγηση. Ωστόσο, θεωρώ ότι η στάση της Laurence, «Ποιον ενδιαφέρει;»  είναι λάθος όπως τόσα και τόσα. Φυσικά και ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ.

Ήμαστε τυχεροί που στο θέμα της τεκνοποίησης, είναι ολοένα και περισσότερο θέμα προσωπικής επιλογής, τουλάχιστον στον Δυτικό  κόσμο. Όχι πάντα φυσικά—δεν έχουν όλοι πρόσβαση σε αποτελεσματικούς τρόπους αντισύλληψης ή διακοπής κύησης και μερικές γυναίκες αναγκάζονται να διανύσουν εγκυμοσύνες που δεν ήθελαν. Αλλά το μεγάλο φάσμα των διαθέσιμων μέτρων αντισύλληψης αποδεικνύει ότι η τεκνοποίηση δεν μπορεί να είναι απλά μία έκφραση προσωπικού γούστου, χάριν εγωιστικών κινήτρων.

Στο δίλημμα της απόκτησης παιδιών έχουμε να κάνουμε εν μέρει με τη σύνεση

Έχει σχέση με το τι είναι αυτό που υπάρχει ή όχι στα ενδιαφέρονται κάποιου. Πρόκειται όμως και για ένα ηθικό δίλλημα, που αφορά αν θα έρθει στον κόσμο μία νέα—σε κάποιες περιπτώσεις περισσότερες από μία—ζωή και αυτό το άτομο που θα έρθει στη ζωή, δεν έχει από τη φύση της θέσεως που βρίσκεται τη δυνατότητα να συναινέσει ή όχι στην δημιουργία του. Ένα τέτοιο δίλημμα έχει επίσης τεράστιες επιπτώσεις στην ευημερία των ήδη υπαρχόντων ανθρώπων (πιθανοί γονείς, αδέλφια αν υπάρχουν και παππούδες/γιαγιάδες).

Έχει επιπτώσεις και εκτός των συνόρων της οικογένειας στην ευρύτερη κοινωνία η οποία αναπόφευκτα έχει αλλάξει από τις αλλεπάλληλες επιπτώσεις—σε πράγματα που αφορούν την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη, την απασχόληση, τη γεωργία, την ανάπτυξη και το σχεδιασμό της κοινότητας, της διαθεσιμότητα και της κατανομής των πόρων—που έχουν οι αποφάσεις των ατόμων για το αν θα τεκνοποιήσουν ή όχι.

Υπάρχουν βιβλία αυτοβοήθειας στην αγορά που φιλοδοξούν να βοηθήσουν τους επίδοξους γονείς να κάνουν μια πρακτική επιλογή για το αν πρέπει ή όχι να αποκτήσουν παιδιά. Υπάρχουν επίσης άτυπες σχετικές συζητήσεις στο διαδίκτυο, σε εφημερίδες και περιοδικά και σε blogs. Ωστόσο, η ηθική φύση αυτής της επιλογής σπάνια αναγνωρίζεται, ακόμη και—ή κυρίως—από τους φιλοσόφους. Ίσως οι άνθρωποι αποτυγχάνουν να δουν την τεκνοποίηση ως μια ηθική επιλογή, επειδή την θεωρούν ως μία απόφαση έκφρασης του βιολογικού ενστίκτου, όπως η σεξουαλική έλξη ή ο «έρωτας», ο οποίος δεν επιδέχεται από την κοινωνία μας δεοντολογική αξιολόγηση.

Αλλά όποιες και αν είναι οι βιολογικές κλίσεις, πολλοί άνθρωποι ελέγχουν τη γονιμότητά τους, χάρη στα σύγχρονα μέσα αντισύλληψης και τη διακοπή της κύησης. Η ραγδαία μείωση των γεννήσεων στα περισσότερα μέρη του κόσμου είναι απόδειξη του γεγονότος αυτού. Παρόλο που η επιλογή ή όχι στην τεκνοποίηση μπορεί να υπόκεινται σε συναισθηματισμούς, διάφορα κίνητρα, παρορμήσεις, μνήμες και συναισθήματα, μπορεί και πρέπει επίσης να είναι ένα θέμα για προβληματισμό για όλους μας.

Αν δεν καταφέρουμε να αναγνωρίσουμε ότι η απόφαση του αν θα γίνουμε γονείς ή όχι είναι μια πραγματική επιλογή που έχει ηθικές προεκτάσεις, τότε αντιμετωπίζουμε την τεκνοποίηση ως απλή έκφραση ενός βιολογικού πεπρωμένου. Αντί να βλέπουμε τα παιδιά ως κάτι που «ποιούν» οι γυναίκες, θα συνεχίσουμε να το βλέπουμε ως κάτι που απλά συμβαίνει και στις γυναίκες, ή ως κάτι που είναι απλώς «φυσικό» και σύμφωνο με τα ζωώδη κατώτερα ανθρώπινα ένστικτα.

Η απόφαση να κάνουμε παιδιά σίγουρα αξίζει τουλάχιστον τόσο σκέψη όση πίστευαν οι άνθρωποι ότι χρειάζεται για τη μίσθωση ενός αυτοκινήτου ή την αγορά ενός σπιτιού. Η απόφαση της αναπαραγωγής έχουν να κάνουν με το αν πρέπει ή όχι να αναλάβεις την πλήρη ευθύνη, για μια περίοδο τουλάχιστον 18 ετών, για μια νέα ζωή ή νέες ζωές. Επειδή το να αποφασίσει να τεκνοποιήσει κάποιος έχει ηθικές διαστάσεις, οι λόγοι που οι άνθρωποι δίνουν για την επιλογή τους να αναπαραχθούν αξίζουν ανάλογη εξέταση. Μερικοί λόγοι μπορεί να είναι καλύτεροι—ή χειρότερα—από τους άλλους.

Σπεύδω να προσθέσω ότι ο στόχος μου δεν είναι να αστυνομεύσω τα αναπαραγωγικά κίνητρα των ανθρώπων. Απλά επιχειρηματολογώ για την ανάγκη που υπάρχει οι άνθρωποι να σκέφτονται συστηματικά και σοβαρά για αυτή τη θεμελιακή πτυχή της ανθρώπινης ζωής, τουλάχιστον στον βαθμό που σκέφτονται για την αγαπημένη τους ομάδα, πολιτική, θρησκεία, τραγουδιστή κλπ ανοησίες.

Το βάρος της απόδειξης–ή τουλάχιστον το βάρος της αιτιολόγησης—ως εκ τούτου θα πρέπει να στηρίζεται πρωτίστως σε εκείνους που επιλέγουν να αποκτήσουν παιδιά και όχι σε εκείνους που επιλέγουν να είναι άτεκνοι. Η επιλογή να έχουν τα παιδιά απαιτεί μία πιο προσεκτική αιτιολόγηση και σκέψη από την επιλογή να μην κάνουν παιδιά, γιατί η τεκνοποίηση χωρίς τα παραπάνω δημιουργεί ενδεείς και ευάλωτες ανθρώπους των οποίων το μέλλον μπορεί να είναι σε κίνδυνο.

Το άτομο που επιλέγει την ατεκνία αναλαμβάνει μία λιγότερο ηθική επικίνδυνη πορεία.Ούτως ή άλλως, άνθρωποι που δεν έχουν δημιουργηθεί δεν μπορούν να υποφέρουν από το γεγονός της μη δημιουργίας τους. Δεν έχουν το δικαίωμα να έρθουν σε αυτή τη δημιουργία σε ύπαρξη και δεν τους το χρωστάμε να τους φέρουμε σε δημιουργία. Αλλά όταν υπάρχουν παιδιά, έχουμε σοβαρές ευθύνες απέναντί τους.

Επειδή τα παιδιά είναι εξαρτώμενα, χωρίς πόρους και ευάλωτα οι μελλοντικοί γονείς θα πρέπει να εξετάσουν το πόσο καλά μπορούν να αγαπούν και να φροντίζουν για τους απογόνους που δημιουργούν και το είδος της σχέσης που μπορούν να έχουν μαζί τους. Το σχέδιο μίας πραγματικά ανιδιοτελούς ζωής, τουλάχιστον μερικές φορές μπορεί να είναι η επιλογή μη απόκτησης παιδιών, ειδικά στην περίπτωση των ατόμων που θα αναπαράγονται απλώς για να τηρήσουν την παράδοση, για να ευχαριστήσουν τους άλλους, να συμμορφωθούν με τις συμβάσεις μεταξύ των δύο φύλων, ή για να επωφεληθούν από την πιο ίσως ακατάλληλη προσδοκία ότι τα παιδιά τους θα λύσουν τα προβλήματά τους.

Τα παιδιά δεν είναι ούτε κατοικίδια, ούτε μικροί θεραπευτές αν και πολλές φορές οι άνθρωποι- γονείς ως τέτοια τα εκλαμβάνουν.

Μερικοί άνθρωποι ισχυρίζονται ότι το γεγονός ότι οι απόγονοι θα είναι πιθανώς ευτυχισμένοι, δίνει αρκετούς λόγους να τεκνοποιήσουμε.Το πρόβλημα με αυτό το επιχείρημα είναι, πρώτον, ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις, η λέξη ‘πιθανώς’ δεν αφήνει πολλά περιθώρια. Η ολοφάνερη μη προβλεψιμότητα των παιδιών, τα όρια σχετικά με τις δυνατότητές μας ως γονείς και η αστάθεια των κοινωνικών συνθηκών καθιστούν μη συνετό να θεωρούμε δεδομένο οι απόγονοί, θα έχουν απαραίτητα μία καλή ζωή.

Αλλά εξίσου σημαντικό είναι επίσης η δικαιολογία για τεκνοποίηση λέγοντας ότι οι απόγονοί μας θα είναι ευτυχισμένοι που δεν δίνει κάποιο όριο στην αναπαραγωγική συμπεριφορά, υποστηρίζοντας ότι αν δύο παιδιά είναι ευτυχισμένα το ίδιο θα ισχύει ίσως και για τα τέσσερα, τα επτά ή τα δέκα. Χώρια που είναι συγκρίσιμο μέγεθος, το τι θεωρεί κανείς ευτυχία και κατά προέκταση τι κάνει κάποιον ευτυχισμένο.

Η απροθυμία να σταματήσει την τεκνοποίηση πήρε δραματικές διαστάσεις στο πρόσωπο της λεγόμενης Octomom, την Nadya Suleman, που απέκτησε πρώτα έξι παιδιά, μέσω τεχνητής γονιμοποίησης, και κατέληξε με επιπλέον οκτώ από μία και μόνο εγκυμοσύνη με τη βοήθεια του γιατρού της Michael Kamrava. Αυτές οι πολυδίδυμες κυήσεις, δημιουργούν μακροπρόθεσμα προβλήματα υγείας για τα παιδιά που γεννήθηκαν από αυτές.

Είναι επίσης απίθανο ότι η Suleman μπορεί να παρέχει επαρκή φροντίδα και προσοχή σε 14 παιδιά της ηλικίας κάτω των 12 ετών, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της πρόσφατης πτώχευσής της, τις δημόσιες προσπάθειές της να συγκεντρώσει τα χρήματα και την επικείμενη απώλεια του σπιτιού της. Ήταν επιθυμία της Suleman για μία μεγάλη οικογένεια δίκαιη για τους απογόνους της; Ειδικά όταν η ίδια λέει πως θα γυρίσει πορνό για να βγάλει χρήματα; Το ‘αμάρτησα για το παιδί μου’ σε όλο του το μεγαλείο της εξαθλίωσης, ενός ήδη εξαθλιωμένου όντος.

Σκεφτείτε επίσης τα τηλεοπτικά «αστέρια» των σόου reality, όπως η Michelle και ο Jim Bob Duggar, γονείς των 19 παιδιών. Οι Duggars ισχυρίζονται ότι έχουν θρησκευτικά κίνητρα για τη δημιουργία των μεγάλων οικογενειών τους. Αλλά δεν είναι καθόλου σαφές ότι ο Θεός δίνει τόσο μεγάλη αξία για την γενετική κληρονομιά των Duggar. Σε αντίθεση με τη Suleman, οι Duggars δεν αγωνίζονται να στηρίξουν τους γόνους τους, Μία απλή οικονομική φερεγγυότητα δεν αποτελεί επαρκή λόγο για τη γέννηση πάνω από μια ντουζίνα και μισή από απογόνους, ακόμη και αν τα παιδιά φαίνονται να βρίσκονται σε ένα φυσιολογικό περιβάλλον. Ποιός ορίζει αυτούς του τόσο αοριστολόγους όρους; Τι είναι αυτό το ‘φυσιολογικό’;

Άνθρωποι σαν τους Duggars και τη Suleman μπορούν να απαντήσουν ότι έχουν δικαίωμα να αναπαραχθούν. Σίγουρα έχουν το δικαίωμα, όπως επίσης είναι απαλλαγμένοι από την κρατική παρέμβαση στην αναπαραγωγική συμπεριφορά τους. Μέτρα για υποχρεωτική αντισύλληψη και διακοπή κύησης και κυρώσεις για αλόγιστη τεκνοποίηση, είναι απεχθή και έχει αποδειχθεί πως είναι καταστροφικά. Αλλά το δικαίωμα για μη παρέμβαση δεν δικαιολογεί κάθε απόφαση που παίρνει κάποιος να κάνει ένα μωρό.

Δεν μετανιώνουμε για την ύπαρξη των παιδιών -αλλοίμονο- σε αυτές τις πολύ δημόσιες οικογένειες, που τώρα υπάρχουν. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι τα μοντέλα των γονέων που αφορούν την λήψη της απόφασης για την αναπαραγωγική διαδικασία αξίζουν τον σκεπτικισμό, ανθρώπων που δεν έχουν χάσει την πολύτιμη ικανότητα να ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΙ. Οι γονείς φαίνεται να αγνοούν αυτό που βρίσκεται στο ηθικό επίκεντρο: τη δυνατότητα να σχηματίζουν ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, βελτιώνοντας τη ζωή και τη στενή σχέση με καθέναν από τους απογόνους τους.

Αφού πάλεψα με το δικό μου δίλημμα για το αν θα τεκνοποιήσω, στο τέλος αποφασίσαμε με τον σύζυγο μου να κάνουμε δύο παιδιά, τα οποία λατρεύω. Τα πολλά οφέλη και οι προκλήσεις στην ανατροφή των παιδιών έχουν αποκαλύψει σταδιακά τις εκτεταμένες συνέπειες της λήψης της απόφασης να μπει κάποιος στην αναπαραγωγική διαδικασία. Επιλέγοντας να γίνει ένας γονέας, επιδιώκει να δημιουργήσει μια σχέση, και επιδιώκει επίσης να δημιουργήσει το πρόσωπο με το οποίο έχει κανείς την σχέση. Η επιλογή ή όχι να έχει κάποιος παιδιά θα έπρεπε να είναι λοιπόν η πιο σημαντική ηθική συζήτηση-απόφαση στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων.

Σε όλο το άρθρο πουθενά δεν αναφέρθηκε η τεκνοποιία όπως συντελείται στις ανατολικές κοινωνίες. Τα αποτελέσματα αυτής της ανεξέλικτης τεκνοποιίας θα τα ζήσουμε άμεσα εμείς οι δυτικοί και τα πολύ ολέθρια αποτελέσματα τους είναι ήδη ορατά.  Επίσης δεν αναφέρθηκα στην Προπαγάνδα και Μαζάνθρωπος ούτε φυσικά για την τεκνοποιία από τις Γυναίκες που Αγαπούν τους Ψυχοπαθείς.

Τελειώνοντας αυτό το μικρό σκεπτικό-άρθρο σκοπός μου είναι να ΣΚΕΦΤΕΙΣ με τον δικό σου Νου, πριν ξανά – παπαγαλίσεις, όσα σου έχουν εμφυτεύσει.

Το Κράτος Δικαίου

H πιο σημαντική αρχή του συνταγματικού δικαίου είναι η αρχή του κράτους δικαίου.

Είναι η αρχή που συγκεντρώνει τους πιο ουσιώδεις κανόνες του συντάγματος σε μια λογικά συνδεδεμένη ομάδα αρχών. Δεν είναι το γραπτό σύνταγμα που γεννά το συνταγματικό δίκαιο ως κλάδο του δικαίου αλλά η αρχή του κράτους δικαίου που δίνει νόημα στους όποιους κανόνες εντάσσονται στο γραπτό κείμενό του ή σε «εκτελεστικούς» και άλλους νόμους. Το κράτος δικαίου γεννά υποχρεώσεις που είναι ανεξάρτητες από το γραπτο κείμενο.

Κυριαρχία

Το αγγλικό δίκαιο δεν έχει γραπτό Σύνταγμα, γι αυτό και τα ερωτήματα περί του περιεχομένου του συντάγματος τίθενται άμεσα στην καθημερινή νομική πρακτική και νομολογία. Βασικό του στοιχείο είναι η έννοια της κυριαρχίας, έννοια που βρίσκουμε κυρίως στην μεσαιωνική πολιτική σκέψη. Η έννοια της κυριαρχίας ανατρέχει στα επιχειρήματα υπέρ της απολυταρχίας των Bodin και Hobbes, καθώς και στην ιδεά του θετικού δικάιου που παράγεται από τον νομοθέτη εντελώς ανεξάρτητα από ηθικές αρχές.

Μια τέτοια θεωρία περίπου εκφράζει ο πιο σημαντικός άγγλος θεωρητικός του συνταγματικού δικαίου (καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης στις αρχές του 20ου αιώνα) Α. V. Dicey, ο οποίος ορίζει την κυριαρχία του κοινοβουλίου ως εξής:

«Η αρχή της Κυριαρχίας του Κοινοβουλίου συμαίνει ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο το εξής, ότι το Κοινοβούλιο οριζόμενο με αυτόν τον τρόπο [δηλαδή ως ο Βασιλιάς στον Κοινοβούλιο (King in Parliament) έχει το δικαίωμα κατά το αγγλικό Σύνταγμα να παράγει ή να καταργεί οποιοδήποτε νόμο και, ότι σε κανένα πρόσωπο η σώμα δεν αναγνωρίζεται από το δίκαιο της Αγγλίας το δικαίωμα να ξεπερνά ή να παραμερίζει την νομοθεσία του Κοινοβουλίου".[2]

Η θεωρία του Dicey έχει γίνει δεκτή από τους περισσότερους ακαδημαϊκούς σχολιαστές στην Βρετανία. Η ορθότητά της όμως ερίζεται.

Το πρώτο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η θεωρία του Dicey οφείλεται στην βαθύτερη σχέση της με την θεωρία του δικαίου των John Austin και Jeremy Bentham, την «θεωρία των προσταγών». Η κυριαρχία του κοινoβουλίου είναι πολύ κοντά στην ιδέα του Κυρίαρχου όπως την παρουσιάζουν οι δύο αυτοί φιλόσοφοι και συνεπώς πάσχει από τα ίδια ακριβώς προβλήματα. Θα παρουσιάσω περιληπτικά τα προβλήματα αυτά. Η θεωρία των προσταγών αποτυγχάνει διότι δεν εξηγεί τους διαφορετικούς τύπους νομικών κανόνων που συνήθως δεχόμαστε ως αναγκαίους για μια στοιχειώδη έννομη τάξη. [3]

Αν υπάρχει κυρίαρχος, τότε κάθε επιθυμία του γίνεται νόμος. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρξει συνταγματικό δίκαιο. Το συνταγματικό δίκαιο είναι το ανώτερο δίκαιο που μας λέει με ποιό τρόπο παράγεται το δίκαιο, δηλαδή με ποιές διαδικασίες και όρους. Ο Κυρίαρχος όμως, πάντοτε επικρατεί αυτών των περιορισμών. Καθε φορά που μιλάει, το δίκαιο αλλάζει. Δεν μπορούν συνεπώς να υπάρχουν δικαστήρια, νομοθέτης και εκτελεστική εξουσία χωριστά. Όλα ενώνονται στην βούληση του Κυριάρχου. To Σύνταγμα είναι κάτι το δευτερεύον.

Στο διάσημο βιβλίο του The Concept of Law ο Η. L. A. Hart εξήγησε ότι η θεωρία του  Austin περί κυριαρχίας ήταν εντελώς ακατάλληλη ως θεωρία του δικαίου της Αγγλίας, όπου η νομοθετική και άλλη εξουσία ήταν μοιρασμένη μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, του Αρχηγού του Κράτους αλλά και των εκλεκτόρων, των ψηφοφόρων. Στο συνταγματικό δίκαιο το πρόβλημα το εξέφρασε πολύ όμορφα και λιτά ο αυστραλός νομικός R. T. E. Latham ο οποίος είπε ότι

«δεν μπορούν ο Βασιλιάς, οι Λόρδοι και οι Κοινότητες ακόμα και αν συναντηθούν σε ένα κοινό συμβούλιο και αν ψηφίσουν με πλειοψηφία μεταξύ τους ή και με απόλυτη ομοφωνία να δημιουργήσουν έναν νόμο» [4] Για να υπάρξει νόμος πρέπει να τηρηθούν οι διαδικασίες του κοινοβουλίου. Ένας τέτοιος περιορισμός όμως δεν μπορεί να εξηγηθεί από την θεωρία του Austin.

H απάντηση του Hart ήταν ότι το δίκαιο χρειάζεται την διάκριση μεταξύ ανώτερων και κατώτερων κανόνων δικάιου, και συγκεκριμένα (δευτερευόντων) κανόνων που εξηγούν πώς δημιουργούνται οι κανόνες και (πρωτευόντων) κανόνων που επιτρέπουν η απαγορεύουν κάποια συμπεριφορά. [5] Η διάκριση των εξουσιών είναι αποτέλεσμα των δευτερευόντων κανόνων. Η διάκριση αυτή είναι αδύνατη για τον Austin.

Ο Dicey κατανόησε το πρόβλημα, άσκησε κριτική στον Austin και τελικά δέχθηκε ότι η κυριαρχία είναι νομική έννοια, όχι πραγματικό γεγονός. Τότε όμως ο κυρίαρχος δεν είναι αποτέλεσμα φυσικής υπεροχής αλλά νομικής εξουσιοδότησης. Αλλά αν ο κυρίαρχος ορίζεται από το δίκαιο, τότε είναι παράδοξο να πούμε ότι το δίκαιο ορίζεται από τον Κυρίαρχο. Είμαστε σε έναν φαύλο κύκλο.

Σύννομη Κυριαρχία

Το πρόβλημα βρίσκεται στην ίδια την έννοια της κυριαρχίας. Είναι αδύνατο να προσαρμόσουμε την κυριαρχία στην άσκηση της εξουσίας από συλλογικά όργανα.  Το συλλογικό  όργανο,  όπως το κοινοβούλιο, χρειάζεται κανόνες για την σύνθεσή του και για τις διαδικασίες του. Χωρίς αυτές το όργανο κυριολεκτικά δεν υπάρχει ακόμα και αν τα μέλη του ομοφώνως επιθυμούν το Α ή το Β. Μια διακήρυξη (resolution) της βουλής των Κοινοτήτων και της Βουλής των Λόρδων απλά δεν είναι νόμος, αν και αποτυπώνει την βούληση των μελών του οργάνου που συνήθως παράγει νόμους.

Αυτό απαιτεί η αρχή του κράτους δικαίου. Αυτή είναι και η γνώμη όλων των βρετιανικών δικαστηρίων. Γίνεται δεκτή τουλάχιστον από το 1839 όταν στην υπόθεση Stockdale and Hansard το δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα της Βουλής των Κοινοτήτων για τα προνόμια της Βουλής. [6] Ο δικαστής Patteson J είπε ότι η Βουλή:

«Είναι ο μεγάλος Ελεγχος (grand inquest) του έθνους και μπορεί να ρωτήσει για κάθε παραβίαση και κάθε αδίκημα οπουδήποτε, φυσικά, στα δικαστήρια ή σε κάποιους από τους δικαστές. Αλλά δεν μπορεί από μόνο του να διορθώσει ή να τιμωρήσει καμμία από αυτές τις καταχρήσεις ή παραβιάσεις. Μπορεί μόνο να ξεκινήσει αγωγή εναντίον των θεωρουμένων ως υπευθύνων σε κάποιο δικαστήριο ή μπορεί μαζί με τα άλλα τμήματα του Νομοθετικού να διορθώσει το πρόβλημα με έναν νέο νόμο» [7]

Δεν υπάρχει αντίλογος στην νομολογία αγγλικών δικαστηρίων. [8] Τα Αγγλικά δικαστήρια δέχονται συνεπώς ότι θεμέλιο του συνταγματικού δικαίου είναι το κράτος δικαίου και όχι η κυριαρχία. Οι νόμοι φτιάχνονται σύμφωνα με άλλους νόμους.

Πώς όμως αυτό συνάδει με την αρχή της κυριαρχίας; Ο H. L. A. Hart γι αυτό υποστηρίξε ότι στην βάση της «κυριαρχίας του Κοινοβουλίου» δεν υπάρχει η υπερίσχυση ενός κυρίαρχου αλλά η γενική επικράτηση ενός βασικού «κανόνα της αναγνώρισης» ο οποίος δημιουργείται από διάχυτες αντιλήψεις και κοινωνικές πρακτικές, ιδίως μεταξύ των αξιωματούχων του κράτους.  Για τον Hart ο κανόνας της αναγνώρισης δίνει στον νομοθέτη το δικαίωμα να νομοθετεί. Ο κανόνας υπάρχει επειδή «είναι γενικά αποδεκτός». [9]

Έτσι για τον Hart δεν είναι η ισχύς που γεννά το Σύνταγμα, αλλά η κοινωνική πεποίθηση και συμφωνία που στηρίζει τους συνταγματικούς θεσμούς.

Πώς γνωρίζουμε όμως ποιός είναι  ο κανόνας της αναγνώρισης και πώς παραμένει σταθερός; Ο Hart είπε ότι για να υπάρχει ο κανόνας της αναγνώρισης πρέπει να είναι δημόσιος και κοινός:

Πρέπει να γίνεται δεκτός από μια εσωτερική οπτική γωνία ως ένα δημόσιο, κοινό μέτρο ορθής δικαστικής απόφασης και όχι ως κάτι που ο κάθε δικαστής απλά ακολουθεί για τον εαυτό του και μόνο. Αν και κάποια δικαστήρια του συστήματος μπορούν, κατά περίπτωση, να αποφύγουν την συμμόρφωση, πρέπει γενικά να τους απασχολεί κριτικά αυτή η μη συμμόρφωση ως αποτυχία τήρησης του μέτρου, το οποίο είναι κοινό ή δημόσιο. Αυτό δεν αφορά μόνο την αποτελεσματικότητα ή την υγεία της έννομης τάξης αλλά είναι λογικά αναγκαίο ώστε να μπορούμε να μιλούμε για την ύπαρξη μιας ξεχωριστής έννομης τάξης. [10]

Πώς όμως ξέρουμε ότι υπάρχει τέτοιος μόνιμος κανόνας ή τέτoια μόνιμη συμφωνία; Ο Ηart λέει ότι ο κανόνας αλλάζει αργά, χωρίς να διαταράσσεται η συνέχεια του δικαίου. Ποιός όμως γνωρίζει τις βουλήσεις της κοινής γνώμης και πώς είναι δυνατόν να μην αλλάζει η αφοσίωσή της στο δίκαιο, που ούτως ή άλλως δεν γνωρζει στις λεπτομέρειές του; Πρόκειται για ένα απίθανο επιχείρημα. Η κοινή γνώμη συνήθως ασχολείται με άλλα πράγματα, όχι θεσμούς και διαδικασίες.

Το ίδιο ενδεχδομένως θα ισχύει και για τους αξιωματούχους του συστήματος. Τελικά το επιχείρημα για την δημόσια υποστήριξη του Κανόνα της Αναγνώρισης και του Συντάγματος το κάνει τον πιο αδύναμο κανόνα που υπάρχει σε όλην την έννομη τάξη. Η ιδέα της σύννομης κυριαρχίας προυποθέτει έναν θεμελιώδη κανόνα της αναγνώρισης που δεν είναι καν κανόνας, παρά μια θαυμάσια σύμπτωση κοινής πεποίθησης στο ισχύον δίκαιο. Στην πραγματικότητα δεν θεμελιώνει τίποτα ακριβώς.

Κράτος Δικαίου

Πιστεύω ότι όλες οι προσπάθειες των νομικών να θεμελιώσουν την έννομη τάξη και το συνταγματικό δίκαιο σε κάποιο φυσικό γεγονός αποτυγχάνουν. Στην πραγματικότητα το αγγλικό συνταγματικό δίκαιο δεν βασίζεται στην έννοια της κυριαρχίας, πραγματικής ή σύννομης. Το αγγλικό δίκαιο εμπεριέχει την κυριαρχία του κοινοβουλίου ως μέρος μόνο της διάκρισης των εξουσιών. Οι νεώτερες δικαστικές αποφάσεις καθώς και οι θεωρητικές τοπθετήσεις στην Αγγλία μιλούν για το common law constitution. Το Σύνταγμα είναι κομμάτι του κοινού δικαίου. Μα πώς είναι αυτό δυνατόν; Ακούγεται παραδοξότητα.

Θα ήθελα τώρα να επιστρέψω στην ουσία του κράτους δικαίου για να εξηγήσω ότι η αυτοαναφορικότητα του δικαίου δεν είναι παραδοξότητα. Το συνταγματικό δίκαιο ρυθμίζει την ίδια την δική του παραγωγή. Η πεποίθηση ότι το συνταγματικό δίκαιο παράγεται από κάποιο κοινωνικό γεγονός ή επεισόδιο, οδηγεί στο αδιέξοδο ότι αυτό το γεγονός και και αυτό το επεισόδιο θα πρέπει να βρίσκεται εκτός δικαίου και να είναι μια θαυμάσια σύμπτωση. Η ιδέα της σύννομης κυριαρχίας προσπαθεί να βάλει το δίκαιο στον ορισμό του κυριάρχου.

Πώς όμως μπορούμε να αποφύγουμε τον φαύλο κύκλο; Η απάντηση που δίνουν νεώτεροι φιλόσοφοι του δικαιόυ, π.χ. οι John Finnis, Nigel Simmonds και Ronald Dworkin, είναι ότι δεν χρειάζεται καν να προσπαθήσουμε. Το δίκαιο είναι για αυτούς μέρος του πρακτικού λόγου. Ο κύκλος δεν είναι φαύλος διότι η δημιουργία του δικαίου δεν είναι ένα γεγονός που ακολουθεί φυσική αιτιότητα, αλλά πρακτική κατασκευή και ερμηνεία. Αυτήν ακριβώς την άποψη έχω υποστηρίξει και εγώ στο βιβλίο μου για την έννοια του δικαιώματος. [11]

Το κλειδί του επιχειρήματος αυτού είναι ότι το δίκαιο έχει πρακτική, ηθική αξία, ακόμα και όταν είναι ατελές. Αυτό που ονομάζω πρακτική ή ίσως ηθική φιλοσοφία του δικαίου δεν βλέπει το δίκαιο ως κάτι ταυτόσημο της δικαιοσύνης. Το δίκαιο έχει αξία, ακόμα και όταν είνα άδικο. Ποιά όμως μπορεί να είναι αυτή η πρακτική, ηθική αξία του ατελούς δικαίου; Αυτό είναι το νόημα της αρχής του κράτους δικαίου.

Η αρχή του κράτους δικαίου απαιτεί ότι οι νόμοι πρέπει να είναι δημόσιοι, κατανοητοί, ακολουθήσιμοι και ρητά προβλέψιμοι στην βάση σταθερών θεμελιωδών κανόνων. Πώς θεμελιώνεται όμως η αρχή του κράτους δικαίου; Μήπως δίνει προτεραιότητα σε κάτι δευτερεύον, δηλαδή την διαδικασία και όχι το αποτέλεσμα.[12] Αν υποθέσουμε ότι η αξία του κράτους δικαίου επιβάλλει στους νομικούς και πολίτες μιας χώρας να αναγνωρίζουν την ύπαρξη δεσμευτικού συνταγματικού δικαίου για κάθε εκδήλωση δημόσιας εξουσίας, τότε τί εμποδίζει αυτούς τους πολίτες να διαλέγουν και άλλες αξίες που τις θεωρούν σημαντικές και να τις κάνουν και αυτές θεμελιώδεις αρχές;

Θα μπορούσαν να διαλέξουν την μαρξισιτική ανυπαρξία κράτους για παράδειγμα, ή την χριστιανική αγάπη. Το κράτος δικαίου δεν μπορεί να είναι παρά μία από πολλές σημαντικές ηθικές αρχές, για την ιεράρχηση των οποίων τελικά λογικοί άνθρωποι θα διαφωνήσουν. Αν το δίκαιο είναι εφαρμοσμένη ηθική τότε ένας μαρξιστής νομικός θα υιοθετεί μαρξιστικές αρχές, ένας βουδιστής βουδιστικές, ένας χριστιανός χρινιστανικές και ένας αναρχικός αναρχικές. Όταν δηλαδή ανοίγουμε την πόρτα στις αξίες, χάνεται η βεβαιότητα και ουδετερότητα του δικαίου.

Και όμως το κράτος δικαίου έχει ηθική προτεραιότητα. Το επιχείρημα για την προτεραιότητά του είναι αρχαίο. Στην αρχή της φιλοσοφικής μας παράδοσης ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης μας έδωσαν ένα φιλοσοφικό ιδεώδες της ‘πολιτείας’ που δεν είναι η απόλυτα δίκαιη πολιτεία. Τον όρον αυτόν ‘πολιτεία’ χρησιμοποεί ο  Malcolm Schofield, για να εννοήσει να είσαι πολίτης, δηλαδή το να υπάγεσαι σε ένα ‘σύστημα νόμων και πρακτικών που οργανώνουν την ζωή των πολιτών». [13]

Οι νόμοι αυτοί είναι προυπόθεση όλων των άλλων πραγμάτων που απαιτούνται για την καλλιέργεια της αρετής.  Σε αντίθεση με το ιδεώδες μιας  τέλειας κοινωνίας, ίσως μιας κοινωνίας με τέλειους κατοίκους και τέλειους ηγέτες, που ίσως έχει κατά νου ο πρώιμος Πλάτων στην Πολιτεία του, ο ύστερος Πλάτων των Νόμων και του Πολιτικού – και ο Αριστοτέλης  παρουσιάζουν και υποστηρίζουν την αξία της πολιτείας ως ατελούς οικοδομήματος. Και οι δύο μιλούν για την ατέλεια των νόμων, που δεν μπορούν να προβλέψουν όλες τις ανθρώπινες υποθέσεις.

Ο Πλατων το εξηγεί στον Πολιτικό πολύ καθαρά ως εξής:

«Ο νόμος δεν μπορεί να καλύψει με ακρίβεια τί είναι το καλύτερο και το πιο δίκαιο για όλους κάθε στιγμή και συνεπώς δεν μπορεί να μας υποδείξει την καλύτερη δυνατή πράξη. Οι διαφορές μεταξύ των ανθρώπων και των πράξεών τους και το γεγονός ότι τίποτε δεν παραμένει σταθερό, κάνουν αδύνατη την γνώση του πώς να παίρνει κανείς απλές αποφάσεις που να καλύπτουν όλες τις υποθέσεις και να διαρκούν για πάντα» [14]

Και όμως, για τον Αριστοτέλη δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχούμε καθήκον ως πολίτες να υπακούμε τους νόμους της ατελούς πολιτείας ακόμα και στο μικρότερο ζήτημα:

«Σε κάθε καλά οργανωμένη διακυβέρνηση δεν υπαρχει τίποτε που να πρέπει αν το προστατεύουμε με μεγαλύτερο ζήλο, από το πνεύμα υπακοής στον νόμο, και ιδιαίτερα στα μικρά. Η παραβίαση μεγαλώνει χωρίς να το καταλάβουμε και τελικά καταστρέφει την πολιτεία ακριβώς όπως η συνεχής επανάλειψη μικρών εξόδων κατατρώει μια μεγάλη περιουσία» [15]

Η Αριστοτελική πολιτεία είναι λοιπόν φτιαγμένη με νόμους και επειδή είναι φτιαγμένη με νόμους είναι εκ γενετής ατελής. Έχει δύο στοιχεία που την εμποδίζουν να γίνει τέλεια. Πρώτον, γενικούς νόμους και δεύτερον ατελής αξιωματούχους. Και τα δύο μπορεί να κάνουν λάθη. Και όμως ο Αριστοτέλης είναι ξεκάθαρος, το καθήκον υπακοής υπάρχει. Απο που μπορεί να προκύπτει το καθήκον υπακοής;

Αν υπάρχει τέτοιο καθήκον, θα πρέπει να υπάρχει επειδή ο νόμος είναι δίκαιος, όχι επειδή είναι άδικος. Όταν λοιπόν ο Αριστοτέλης προυποθέτει το καθήκον υπακοής, εννοεί ότι υπάρχει μόνον όταν οι νόμοι είναι δίκαιοι; Αν εννοεί αυτό, η συμβουλή του μας είναι σήμερα άχρηστη διότι γνωρίζουμε ότι πολλοί νόμοι είναι άδικοι. Σε μια δημοκρατία, μάλιστα, είναι βέβαιο ότι μια μεγάλη μειοψηφία, ίσως και πλειοψηφία, απορρίπτει κάποιους νόμους ως άδικους (π.χ. η Αριστερά απορρίπτει τους νόμους της Δεξιάς και αντιστρόφως).

Δικαιοσύνη

Η απάντησή του Αριστοτέλη είναι απλή. Ξεκινά, νομίζω, από την διάκριση που κάνει – βιαστικά και χωρίς ανάλυση – στο 5ο βιβλίο των Ηθικών, ότι δικαιοσύνη μπορεί να υπάρχει για τριά διαφορετικά πράγματα, την τιμή, τα χρήματα και την ασφάλεια (σωτηρίαν). [16] Φαίνεται από τα συμφραζόμενα ότι η Τιμή αφορά την θέση που έχει ο ένας έναντι του άλλου, π.χ. ως εκ κληρονομίας βασιλιάς, ή ως εκλεγμένος αρχηγός, ως συμπολίτης, ως ήρωας, ή ως κατάδικος φυλακισμένος χωρίς τιμή.

Είναι προφανές ότι η τιμή δεν αφορά υλικά αγαθά, που είναι το δεύτερο αντικείμενο της δικαιοσύνης (χρήματα). Το τρίτο αντικείμενο είναι η ασφάλεια, με την οποία εννονείται ο κίνδυνος υπό τον οποίον τελούν όλα όσα έχουμε, π.χ. ο κίνδυνος εγκλήματος, ή πολέμου, ή απόλυσης από την δουλειά μας. Έτσι π.χ. σήμερα ένας τραπεζίτης στο Λονδίνο έχει κάποια σχετική τιμή (ψηλη ή χαμηλή) στην κοινωνία, αρκετά χρήματα, αλλά ελάχιστη ασφάλεια στην δουλειά του. Αν αυτά τα τρια πράγματα που κατέχει είναι δίκαια ή άδικα, το κρίνει διαφορετικά  η δικαιοσύνη.

Αργότερα στα Ηθικά Νικομάχεια ο Αριστοτέλης λέει ότι η ‘πολιτική δικαιοσύνη’ μπορεί να υπάρχει μόνο μεταξύ ίσων:

«Δεν πρέπει να μας ξεφεύγει ότι ότι το ζητούμενο είναι και η απλή δικαιοσύνη (‘το απλόν δίκαιον’) και η πολιτική δικαιοσύνη (‘το πολιτικόν δίκαιον’). Η πολιτική δικαιοσύνη σημαίνει δικαιοσύνη μεταξύ ανθρώπων που ζουν μαζί, ελεύθερων, ίσων ή απόλυτα ή κατ’ αναλογία (επί κοινωνών βίου, ελευθέρων και ίσων ή κατ’ αναλογίαν ή κατ’ αριθμόν). Μεταξύ ανθρώπων που δεν είναι ίσοι δεν μπορεί να υπάρχει πολιτική δικαιοσύνη, αλλά μόνο δικαιοσύνη κατ’ αναλογία.

Δικαιοσύνη υπάρχει μόνο μεταξύ ανθρώπων των οποίων οι σχέσεις ρυθμίζονται δια του νόμου (‘έστι γαρ δίκαιον, οις και νόμος προς αυτούς’) και ο νόμος υπάρχει μεταξύ αυτών στους οποίους μπορεί να υπάρξει αδικία, διότι η δικαστική κρίση αποφασίζει μεταξύ δικαίου και αδίκου. Γι’ αυτό δεν επιτρέπουμε σε έναν άνθρωπο να κυβερνά, αλλά τον νόμο, διότι ένας άνθρωπος θα κυβερνούσε για το δικό του συμφέρον και θα γινόταν τύραννος. Αλλά αυτός που κυβερνά (άρχων) φύλακας της δικαιοσύνης (φύλαξ του δικαίου), και εφόσον είναι της δικαιοσύνης είναι και της ισότητας. [17]

Ο Αριστοτέλης τότε αντιδιαστέλει την πολιτική δικαιοσύνη με την οικογενειακή ή την δικαιοσύνη δούλου και αφέντη. Επαναλαμβάνει ότι η πολιτική δικαιοσύνη  is ‘υπάρχει στον νόμο, και υπάρχει στις σχέσεις όσων τους αρμόζει ο νόμος, δηλαδή όσους υπάρχει ισότητα στο να άρχουν και να άρχονται (‘ούτοι δ’ ήσαν οις υπάρχει ισότης του άρχειν και άρχεσθαι’) [18]

Φαινομενικά εδώ υπάρχει ένα παράδοξο. Η δικαιοσύνη εφαρμόζεται μόνο εκεί που υπάρχει ήδη.  Ακούγεται σαν φαύλος κύκλος. Και όμως μπορούμε να δούμε ότι δεν υπάρχει φαύλος κύκλος αν ιεραρχήσουμε τα τρία αντικείμενα της δικαιοσύνης. Η δικαιοσύνη στο άρχειν είναι δικαιοσύνη για τις τιμές, όχι για τα χρήματα ή την ασφάλεια.  Η ισοπολιτεία κάνει την τιμή μας ίση ως πολιτές και γι’ αυτό δίκαιη. [19] Η τυπική αυτή ισότητα εξηγεί πώς μοιραζόμαστε την εξουσία. Φυσικά, το πώς την ασκούμε είναι άλλο θέμα. Αλλά δεν νοείται άλλη μορφή δικαιοσύνης όταν η πολιτεία μας μας αρνείται την δικαισύνη στην ιση τιμή, στην ισοπολιτεία.

Η ισοπολιτεία μως δεν υπάρχει χωρίς σταθερούς και δημόσιους κανόνες,. που σήμερα ονομάζουμε συνταγματικούς.  Συνεπώς το επιχείρημα του Αριστοτέλη εξηγεί την υπέρτερη αξία της συνταγματική νομιμότητας έναντι των άλλων μορφών δικαιοσύνης. Μια πολιτεία συνεπώς μπορεί να είναι δίκαι κα άδικη την ίδια στιγμή. Δίκαιη συνταγματικά και άδικη με άλλους τρόπους, π.χ. όσον αφορα την διανομή του πλούτου ή της ασφάλειας.

Το Συνταγματικό Δίκαιο ως Τεχνική της Πολιτικής Ελευθερίας.

Το άγραφο αγγλικό συνταγματικό δίκαιο έχει δύο αριστοτελικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, πιστεύει στην ισοπολιτεία, και την εξασφαλίζει δια του κράτους δικαίου. Το θεμέλιο του συντάγματος δεν είναι κάποιο εξωτερικό γεγονός αλλα αυτή η ηθική παραδοχή, που βρίσκει έκφραση παντού  στο δημόσιο δίκαιο της χώρας. Αυτό εξηγεί ότι όλες οι συνταγματικές αλλάγές στην βρετανία τα τελευταία είκοσι χρόνια ήταν ομαλές, νομικά συντεταγμένες, και σε πλήρη αρμονία με το κοινό δημόσιο δίκαιο.

Η κυριαρχία του κοινoβουλίου σταματά εκεί που ξεκινά η ενδογενής δικαιοδοσία (inherent jurisdiction) του High Court  και η εξίσου θεμελιώδης εξουσία του Στέμματος (Crown) δηλαδή της εκτελεστικής εξουσίας δια μέσου του ‘βασιλικού προνομίου’ (Royal Prerogative). Παρά τις αριστοκρατικές του καταβολές, το αγγλικό δημόσιο δίκαιο είναι σήμερα εντελώς δημοκρατικό – και ο ρόλος της μοναρχίας διακοσμητικός.

Δεύτερον, το δίκαιο είναι ρητά μια διαδικασία και τεχνική πρακτικής διαβούλευσης (practical deliberation) δια μέσου της οποίας επιχειρηματολογoύμε για το ορθό και το λάθος αποτέλεσμα. Θα σταθώ λίγο σε αυτό. Οι δικαστικές αποφάσεις έρχονται στο τέλος μια οργανωμένης προφορικής αντιπαράθεσης των διαδίκων σε δημόσια ακρόαση ενώπιον δικαστών. Η παρουσίαση των επιχειρμάτων γίνεται από δικηγόρους ειδικευμένους στην αγόρευση.

Η απόφαση των δικαστών απαντά σε όλα τους τα επιχειρήματα ξεχωριστά, με μέθοδο και υπομονή. Τέλος οι δικαστές εκφράζουν στην δικαστική απόφαση ο καθένας την δίκή του γνώμη προσωπικά και επώνυμα. Το αποτέλεσμα έιναι ότι το δίκαιο δεν μπορεί να περιγραφεί παρά μόνο κριτικά, δηλαδή με την αναφορά στην διαδικασία της διαβούλευσης και στα στάδια της κατασκευής του πρακτικού αποτελέσματος. Το δίκαιο δεν είναι μια λίστα με καθήκοντα και υποχρεώσεις. Είναι μια πρακτική έλλογης διαβούλευσης, στη βάση σταθερών γενικών κανόνων.

Ο άγγλος δικαστής John Laws συγκρίνοντας τον Κικέρωνα – κι αυτόν πιστό αναγνώστη των Πλάτωνα και Αριστοτέλη – με τον μοντέρνο δικηγόρο στα αγγλικά δικαστήρια περιγράφει το δίκαιο ως ακολούθως:

Το δίκαιο είναι μια επιστήμη σκληρής δουλειάς. Εκπαιδευτικά ανήκει μεταξύ της αυστηρότητας της λογικής και των μαθηματικών από τη μία και τον πολιτιστικό πλούτο των κλασικών σπουδών, της ιστορίας ή της λογοτεχνίας από την άλλη. Έτσι χρειάζεται και τα δύο. Το αναγκαίο όργανό της είναι η γλώσσα. Η κομψότητα της γλώσσας είναι συνεπώς η αρετή και υπηρέτριά της. Αυτό είναι αλήθεια και στα αγγλικά και στα λατινικά. Ο Κικέρων κατανοούσε πολύ καλύτερα από πολλούς σύγχρονους άγγλους νομικούς την ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ τέχνης και λογικής που συνθέτει το δίκαιο και την μέθοδό του. [20]

Η πειθώ στο δίκαιο είναι ακριβώς η ίδια με την πειθώ σε κάθε πρακτική ερώτηση

Αυτή είναι η αριστοτελική αντίληψη για την φύση του δικαίου. Πιστεύω ότι η αλήθεια αυτή κερδίζει έδαφος σε όλα τα συνταγματικά ή ανώτατα δικαστήρια του κόσμου, στο Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο, στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Η νομική παιδεία στην Ελλάδα υιοθετεί την αντίληψη αυτή σε κάποιο βαθμό από την εποχή του Σβώλου και σίγουρα στα γραπτά του μεγάλου και αξέχαστου Αριστόβουλου Μάνεση, αν και οι δικαστές μας προσπαθούν να την κρύψουν πίσω από έναν ξύλινο φορμαλισμό. Στη διάλεξή του για το συνταγματικό δίκαιο ως ‘τεχνική της πολιτικής ελευθερίας΄ ο Αριστόβουλος Μάνεσης εξήγησε ότι οι κανόνες του γραπτού συντάγματος κυριολεκτικά δεν βγάζουν νόημα δίχως μια ηθική αντίληψη για την αξία του κράτους δικαίου και της πολιτικής ελευθερίας. [21]

Σε μια εποχή που το κράτος δικαίου στη χώρα μας απειλείται από ποικίλους εχθρούς της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και κάποιο μέρος του εκλογικού σώματος αγκαλιάζει μια φιλοτυραννική δήθεν ριζοσπαστική λογική, η αρχαία αυτή αλήθεια δεν πρέπει να μας ξεφεύγει.

***
[1] Το παρόν κείμενο βασίζεται σε ομιλία στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο τον Σεπτέμβριο του 2012 και στο  συνέδριο ‘Ελληνο-Βρετανικές Σχέσεις’, που οργανώθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων τις 2-3 Νοεμβρίου 2012 στην Αθήνα.

[2] A. V. Dicey, Introduction to the Study of the Law of the Constitution, 8th ed. (London: Macmillan, 1915; reprinted Indianapolis, IN: Liberty Fund, 1982)   3-4.

[3] H. L. A. Hart, The Concept of Law, 2nd ed. (Oxford: Oxford University Press, 1993)

[4] R. T. E. Latham, The Law and the Commonwealth (Oxford: Oxford University Press, 1949) 523, n 3.

[5] Hart, The Concept of Law, 79-99.

[6] 9 A & E. 1. See also D. L. Keir and F. H. Lawson, Cases in Constitutional Law, fourth edition (Oxford: Clarendon Press, 1954) 127-140. Βλ. επίσης R (Jackson) v. Attorney General [2005] U.K.HL. 56.

[7] Keir and Lawson, Cases in Constitutional Law, 130.

[8] Βλ. και Thomas Bingham, The Rule of Law (London: Penguin, 2011) and John Laws, ‘Law and Democracy’ (1995) Public Law 72.

[9] H. L. A. Hart, The Concept of Law, second edition (Oxford, 1994) 58.

[10] Hart, The Concept of Law, p. 116.

[11] Pavlos Eleftheriadis, Legal Rights (Oxford: Oxford University Press, 2008).

[12] Για σύγχρονες αναλύσεις βλ. Jeremy Waldron, ‘The Concept and  the Rule of Law’ 43 Georgia Law Review (2008) 1, David Dyzenhaus, The Constitution of Law: Legality in a Time of Emergency (Cambridge: Cambridge University Press, 2006), N. E. Simmonds, Law as a Moral Idea (Oxford: Oxford University Press, 2007) και Grant Lamond, ‘The Rule of Law’ in Andrei Marmor (ed.), The Routledge Companion to Philosophy of Law (New York and London: Routledge, 2012) 495-507.

[13] Malcolm Schofield, Plato: Political Philosophy (Oxford: Oxford University Press, 2006) 33.

[14] Πολιτικός, 294a.

[15] Πολιτικά, 1307b.

[16] Ηθικά Νικομάχεια, v. ii.  6.

[17] Ηθικά Νικομάχεια, v. vi. 4-5.

[18] Ηθικά Νικομάχεια,, v. vi. 9.

[19] Για την έννοια της τιμής, δηλαδή της αξιοπρέπειας σε αντιδιαστολή με την εκτίμηση βλ. Avishai Margalit, The Decent Society, trans. by Naomi Goldblum (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1996) 9-56.

[20]John Laws, ‘Cicero and the Modern Advocate’ εις J. Powell and J. Patterson (eds.), Cicero the Advocate (Oxford: Oxford University Press, 2004) 402, at  414.

[21][21] Αριστόβουλος Μάνεσης, ‘Το Συνταγματικόν Δίκαιον ως Τεχνική της Πολιτικής Ελευθερίας’ εις Μάνεση, Συνταγματική Θεωρία και Πράξη Ι (Αθήνα Θεσσαλονίκη: Σάκκουλας, 1980) 57.

«Όλοι κάτω μαζί μας»

Η Σοφία Των Ινδιάνων και στις business.

Xρησιμοποίησε την προς Όφελος σου

Η αδυναμία είναι αρρώστια, άφησε την ΜΟΝΗ της, μαζί με την ψυχολόγο της ίσως, αλλά όχι μαζί με σένα. Ειδικά όταν η καταστροφή, υπάρχει μόνο μέσα στο μυαλό της,του, και την αναπαράγει-συντηρεί με ευλάβεια για να έχει κάποιο νόημα η ύπαρξη του και να συνεχίσει να βασανίζει ότι κινείται σε απόσταση χιλομέτρων, γύρω από το χίλιο-βασανισμένο ασήμαντο εγώ του.

Υπάρχει ένας κλασσικός και άκρως αποτελεσματικός τρόπος για να χειριστείς-ξεφορτωθείς κάθε υπεύθυνο που ζει καταναλώνοντας την διαθέσιμη περιρρέουσα ενέργεια. Κάθε άχρηστο όν που είναι ταγμένος στο να καταστρέφει κάθε εποικοδομητική, δημιουργική δράση, ώρα, στιγμή, χρόνο.. Διάβασε και πράξε αναλόγως.

Οι ινδιάνοι κι όχι μόνο της Αμερικής, είχαν πολύ έξυπνους τρόπους να χειρίζονται καθημερινά ζητήματα. Δεν θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά αφού ήταν άνθρωποι που είχαν πολύ καλή επαφή με τον φυσικό κόσμο, όντας κυνηγοί και πολεμιστές. Είχαν το πολύτιμο στοιχείο της παρατηρητικότητας.

Πως θα μπορούσαν διαφορετικά να ανταπεξέλθουν στις σκληρές συνθήκες διαβίωσης. Είδαν λοιπόν πως όταν οι τραυματισμένοι κυνηγοί επικοινωνούσαν, για τα τραύματα τους, δηλ. γκρίνιαζαν συνεχώς, τα τραύματα τους αργούσαν να γιατρευτούν. Όχι μόνο αυτό, αλλά αυτή η συνεχής γκρίνια, επεκτεινόταν και στην υπόλοιποι ομάδα με αποτέλεσμα η φυλή να έχει πολλούς αγιάτρευτους κυνηγούς, και λίγους ικανούς. Με όλα τα άσχημα συνεπακόλουθα. Με έναν πολύ απλό τρόπο έλυσαν το πρόβλημα.

Όποιος ήθελε να επικοινωνήσει για τα τραύματα του, σωματικά ή ψυχικά, γινόταν ΜΟΝΟ ΔΗΜΟΣΙΑ. Η φυλή μαζευόταν και τον άκουγε με προσοχή και κατανόηση, τον συμβούλευαν τι να κάνει ή τι να μην κάνει, για να περάσει ο πόνος και να γιατρευτούν τα τραύματα. Αυτό μπορούσε να το κάνει κάποιος ΜΟΝΟ τρείς φορές. Αν επέμενε να συνεχίζει πέρα από τις τρείς επιτρεπόμενες φορές, η φυλή του γύριζε την πλάτη και δεν επιτρεπόταν σε κανέναν να τον ακούει.

Το πολύ απλό σαν σκέψη, αλλά και δύσκολο σαν εφαρμογή, σχέδιο τους ήταν να μπει ο τραυματίας σε κατάσταση ίασης εδώ και τώρα, αναλαμβάνοντας την ευθύνη του γεγονότος.

Κατάφεραν επίσης να ξεχωρίσουν την αναγκαία ανθρώπινη επικοινωνία, από την δόλια δράση της γκρίνιας.

Φέρε τώρα όλο αυτό στο σήμερα και δες πόσοι έχουν συνηθίσει και βολεύτηκαν να είναι τραυματίες και ζουν άρρωστοι από δική τους επιλογή, αλλά και από δική σου ευθύνη, επειδή κάθεσαι και ακούς την γκρίνια τους. Ξανά και Ξανά και Ξανά και Ξανά … Πάνω από τρεις [χιλιάδες] φορές. Κοίτα γύρω σου, πόσοι από τους γνωστούς που συναντάς καθημερινά, επιμένουν να γκρινιάζουν, να λένε και ξανά λένε τα ίδια και τα ίδια και τα ίδια χιλιάδες φορές.

Έχουν φύγει πολύ πάνω από τις τρείς επιτρεπόμενες φορές.

Ενισχύουν με τα λόγια τους τα τραύματα τους και μάλιστα με την δική σου ανοχή.

Χρονικά Ορια

Ο χρόνος είναι σημαντικό σημείο αναφοράς και πολύ καλό δικό σου εργαλείο για να εντοπίσεις, από πότε, ΧΡΟΝΙΚΑ, αυτό το επεισόδιο που ακούς για εκατοστή φορά, έχει πρωτοπαιχτεί. Τι θα συμβεί αν ξαφνικά σταματήσεις να γίνεσαι συνυπεύθυνος για την δική τους συνέχιση της γκρίνιας, της δικαιολογίας, της ανικανότητας, του βολέματος;

Α ΧΑ κάνε το και δες.

Στην καλύτερη περίπτωση, αυτόματα μετατρέπεσαι σε εχθρός. Κάποιος που δεν νοιάζεται γι αυτούς, τώρα που είναι αδύναμοι. «Είσαι αναίσθητος και κακός που αυτοί σε έχουν ανάγκη κι εσύ ο άχρηστος κοιτάς την πάρτη σου» και το διαλαλούν με ντουντούκα στο Σύμπαν για να σε αναγκάσουν να υποκύψεις στην παράνοια τους. Βολεύονται να είναι αδύναμοι μόνιμα γιατί είναι «Δικαιολογητική Προσωπικότητα». [Δες το άρθρο Θύματα Θυμάτων]

Την αναγνωρίζεις -και την αποφεύγεις- γιατί ζει στο παρελθόν, βρίσκεται στο παρόν μόνο για να γκρινιάζει, μηρυκάζοντας το παρελθόν της, αφού το μέλλον της είναι ανύπαρκτο ή δυσοίωνο για να ταιριάζει στο παρελθόν της. Στο παρελθόν που ζει, θέλει να εγκλωβίσει κι εσένα κι ολόκληρη την ανθρωπότητα. Είναι το γνωστό σύνδρομο της «δικαιολογητικής προσωπικότητας» και σημαίνει «Όλοι κάτω μαζί μας»

«Όλοι κάτω μαζί μας»

Αυτός είναι ένας ορισμός της παράνοιας, με απλά λόγια σημαίνει, αφού δεν μπορώ να είμαι χαρούμενος, ούτε κι εσύ μπορείς να είσαι χαρούμενος. Αφού εγώ δεν βρίσκω λόγο να γελάω, ούτε κι εσύ μπορείς να γελάς. Αφού εγώ δεν έχω καλό γάμο – με ότι κι αν σημαίνει αυτό- ούτε κι εσύ μπορείς να είσαι χαρούμενη στον δικό σου γάμο. Αφού εγώ δεν μπορώ να στεριώσω σε δουλειά, εσύ που δουλεύεις είσαι ή βυσματωμένος άρα ανίκανος, ή τυχερός άρα και πάλι ανίκανος.

Αφού εγώ δεν πουλάω πάνω από ένα σπίτι το εξάμηνο, εσύ που πουλάς ένα τον μήνα, είσαι σατανιστής (!!!) κι άρα επικίνδυνος, πρέπει να σε διώξουν. Αφού εγώ δεν μπορώ να γράψω μια αράδα λέξεις, είμαι ανορθόγραφος, ασύντακτος και χωρίς φαντασία [αφού η φαντασία εδράζεται στο μέλλον] εσύ που γράφεις ένα βιβλίο και γίνεται κι επιτυχία ανήκεις στα γνωστά κυκλώματα που προωθούν σκουπίδια σαν το δικό σου.

«Αφού η δική μου ομάδα δεν πετυχαίνει στατιστικές πάνω από το όριο, η δική σου ομάδα τις πετυχαίνει επειδή πολύ απλά, είναι πλασματικές, δηλ. τις γράφετε μόνοι σας και δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα» !!!

Όλα αυτά που αναφέρω τα έχω ακούσει προσωπικά, σε συνεδρίες και σεμινάρια εταιρικά. Αυτό με τον «σατανιστή» πωλητή με άφησε με το στόμα ανοιχτό και κρατήθηκα πολύ για να μην παρεκτραπώ και βάλω τα γέλια σε εταιρικό σεμινάριο 60 επαγγελματιών, αν και χρειάστηκα μερικές πολύ βαθιές αναπνοές κι ένα καλό ανέκδοτο από την κάβα μου, το πέταξα, γελάσαμε όλοι μαζί και ισορροπήσαμε.

Το άλλο με τις στατιστικές, μου το ανέφερε ο μάνατζερ, ένας, αρκετά ακριβά καλοντυμένος κύριος, για την αντίπαλη ομάδα που αποτελείτο στην πλειοψηφία της από όμορφες γυναίκες, που πουλούσαν σχεδόν πέντε φορές πάνω από την δική του, χρηματοοικονομικά προϊόντα Είπε δηλ. ότι οι στατιστικές τους ήταν ψεύτικες που τις έφτιαχναν μόνες τους και υπνώτιζαν το διοικητικό συμβούλιο για να τις δεχτεί. Αυτή είναι η λέξη που είπε «υπνώτιζαν».

Στην ερώτηση μου πως μπορεί να γίνει αυτό αφού οι στατιστικές καθρεπτίζουν και τα συμβόλαια που υπογράφονται, τους νέους πελάτες, όπως και τα χρήματα στο ταμείο, απάντησε, με απόλυτα σοβαρό ύφος, ότι είναι «ψευδαίσθηση» και είμαστε θύματα «ύπνωσης» της άλλης ομάδας. Αυτή η «διαμάχη» ήταν ο βασικός λόγος που με κάλεσαν για τα εταιρικά σεμινάρια, η κόντρα ανάμεσα σε δύο ομάδες με χορταστικές πινελιές παραφυσικού, μεταφυσικού και υπερφυσικού μεγαλείου, σ’ ένα χρηματοοικονομικό ασφαλιστικό οργανισμό. Κάποτε θα γράψω γι αυτό, όπως και για τον «σατανιστή» που του το κόλλησαν σαν παρατσούκλι κάποια σαΐνια στο γραφείο κι ο τύπος αναγκάστηκε ν’ αλλάξει πόλη και δουλειά.

Η μικρή πιθανότητα να μάθουν από την άλλη ομάδα και να ανελιχθούν, δεν υπήρχε ούτε σαν λέξη και μόλις το άκουσαν από το στόμα μου, σχεδόν μου επιτέθηκαν λέγοντας πως «ΕΓΩ, δεν κάνω τέτοια πράματα, να κατεβάσουν τις στατιστικές και να πάψουν να μας το παίζουν σπουδαίες» και …

ΟΥΑΟΥ, νατο το σύνδρομο «Όλοι κάτω μαζί μας» Αφού ΕΓΩ δεν μπορώ ή δεν θέλω ή δεν αντέχω να είμαι ικανός πρέπει ΕΣΥ να μην με ξεπεράσεις και να μείνεις στον πάτο μαζί μου.

Είναι εκπληκτικά απίστευτο πόσο συχνά συμβαίνει αυτό και τώρα που πήρες μια ιδέα αν παρατηρήσεις γύρω σου, βλέπεις ό,τι συμβαίνει πολύ-πολύ συχνά και σε φαινομενικά ασύνδετα γεγονότα. Αυτό που συνδέει πολιτική και θρησκεία είναι αυτό το σύνδρομο «Όλοι κάτω μαζί μας»

Αυτό ο Βίλχελμ Ράιχ το ονομάζει «Συναισθηματική Πανούκλα» που οδηγεί σε «Ερημωτική Εξέλιξη» και προτείνω να μελετήσεις το βιβλίο του «Η ανάλυση του χαρακτήρα»

Να αναφέρω εδώ σε παρένθεση ότι:

Ο υγιής διανοητικά άνθρωπος ζει στο ΠΑΡΟΝ δημιουργώντας το ΜΕΛΛΟΝ, αξιοποιώντας το ΠΑΡΕΛΘΟΝ.

Ο Συνδεδεμένος με την ΕΝΟΤΗΤΑ άνθρωπος, ζει στο ΜΕΛΛΟΝ δημιουργώντας το ΠΑΡΟΝ αποκομμένος από το ΠΑΡΕΛΘΟΝ.
Ο Δικαιολογητικός ζει στο ΠΑΡΕΛΘΟΝ, μόλις και μετά βίας ζει στο ΠΑΡΟΝ και του είναι άγνωστο έστω και σαν ιδέα δημιουργίας το ΜΕΛΛΟΝ.

Είναι ο «δικαιολογητικός» αυτός που σε θέλει μαζί του στον πάτο της ύπαρξης που βρίσκεται
και είναι ο ΧΡΟΝΟΣ ο οδοδείκτης.

> Είναι 2 χρόνια άνεργος (!!)

> Την άφησε ο Κώστας πέντε χρόνια πριν …

> Δεν τον αγαπούσε η μαμά του, εδώ και 30+ χρόνια …

> Έχασε τον τέλειο σύζυγο στα νιάτα της και πήρε εσένα τον … Πριν από 40+ χρόνια.

> Το αφεντικό την χαστούκισε πριν 10 χρόνια.

> Τον απέβαλλαν από το σχολείο στην 5η Δημοτικού και μέχρι σήμερα 30+ χρόνια δεν μπορεί να …

Τον, Την έδιωξαν, χτύπησαν, πλήγωσαν, πόνεσαν, έβρισαν, τόσο παλιά χρονικά, που ούτε και ο ίδιος δεν θυμάται πια να σου πει. Αν του πεις, πως ΜΟΝΟΣ του τα συντηρεί αυτά τα γεγονότα, με το να τα επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία που του δίνεται, δηλ. συνέχεια. Θα σε κοιτάξει με το βλέμμα της τρελής κάμπιας και θα σου πει πως «Δεν είσαι φίλος εσύ»

Αν του πεις πως σταματώντας την γκρίνια και τα χάπια θα μπορέσει ίσως να απολαύσει εκείνη την βόλτα στο πάρκο, θα σου πει πως είναι αδύνατον να κόψει τα χάπια γιατί πονάει, και η ψυχολόγος του είπε, να μιλάει για το πρόβλημα του σε έναν καλό του φίλο, για να μην νοιώθει πόνο. Γι αυτό και βγήκατε αυτή την βόλτα, για να σου πει (χιλιοστή φορά) πόσο άσχημα είναι τα πράγματα με την κρίση, που δεν τον παίρνουν σε καμιά δουλειά, δυο χρόνια τώρα. Θα ξεχάσει να αναφέρει πως από τις τελευτές δουλειές, που έκανες την ανοησία να τον συστήσεις, τον έδιωξαν κακήν κακώς λόγο ανικανότητας, και κακοτροπίας, εεε και πώς να το κάνουμε τα νέα διαδίδονται στην αγορά. Τι να κάνεις;

Άφησε τον ΜΟΝΟ ΤΟΥ, να συνεχίζει να γκρινιάζει για χρόνια προβλήματα, είτε είναι αληθινά είτε στην φαντασία του. Αν έστω και λίγο νοιάζεσαι για τον φίλο σου, άφησε τον ΜΟΝΟ του, μαζί με την ψυχολόγο του ίσως, αλλά όχι μαζί με σένα. Πες του πως αυτό που έχει σημασία είναι το τι κάνουμε ΤΩΡΑ, στον Παρόντα χρόνο και όχι το τι κάναμε ή μας έκαναν πριν ή στο τι θα μας κάνουν μετά.

Πες του πως τον νοιάζεσαι, δώσε του στοργή, αλλά σταμάτα να συντηρείς τα τραύματα του, γιατί θα σε τραβήξει μαζί του στον πάτο που ζει, αφού το σύνδρομο, «Όλοι κάτω μαζί μας» είναι σαν το παράσιτο που στο τέλος πεθαίνει μαζί με τον ξενιστή, βαμπιρίζοντας τον. Οι ινδιάνοι θα σου έλεγαν πως είσαι κι ΕΣΥ υπεύθυνος, που «δεν βρίσκει δουλειά τόσα χρόνια». Όταν του τα πεις αυτά, θα επιστρέψει, αυτόματα, το βλέμμα της τρελής κάμπιας, αλλά άφησε την μόνη της και ίσως τότε η κάμπια μεταμορφωθεί σε πεταλούδα.

Οι κυνηγοί της φυλής San: Κυνηγούν χρησιμοποιώντας τόξα και βέλη παρέα με ένα άγριο τσιτάχ

Τους ατρόμητους κυνηγούς της φυλής San που κυνηγούν χρησιμοποιώντας τόξα και βέλη και που συνυπάρχουν σε απόλυτη αρμονία με την άγρια φύση, απαθανάτισε ο φακός του Jack Somerville.

 

Ο 26χρονος φωτογράφος από το Λονδίνο, ταξίδεψε στην Ναμίμπια της Αφρικής και έζησε για μήνες κοντά στις φυλές San, που ζουν νομαδική ζωή ως κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες.

Οι ιθαγενείς που ονομάζονται επίσης «Βουσμάνοι» ή «Basarwa» ζουν στα εδάφη της Νοτιοανατολικής Αφρικής και καλύπτουν τα εδάφη της Μποτσουάνα, της Ναμίμπια, της Ανγκόλα, της Ζάμπια, και της Ζιμπάμπουε.
Ζουν σε απόλυτη αρμονία με την φύση. Στις φωτογραφίες του Jack Somerville, απαθανατίζονται δυο κυνηγοί που κυνηγούν παρέα με ένα αιλουροειδές. Το αρσενικό τσιτάχ που δεν έχει εξημερωθεί τους ακολουθεί στην προσπάθεια τους να βρουν τροφή.
«Οι δύο κυνηγοί νιώθουν τελείως άνετα με τον «Aiko», το μεγάλο αρσενικό τσιτάχ που τους ακολουθεί» δήλωσε ο φωτογράφος.
«Οπως συμβαίνει με κάθε μεγάλη γάτα που δεν γεννήθηκε σε αιχμαλωσία, ο Aiko δεν έχει εξημερωθεί. Ωστόσο, επειδή ξέρουν πως να συμπεριφερθούν και σέβονται τον χώρο που χρειάζεται το ζώο, μπορούν να έρθουν πολύ κοντά του χωρίς να κινδυνεύουν».
Η φυλή San τρέφει έναν βαθύ σεβασμό για την άγρια ζωή και συνυπάρχει αρμονικά με τη φύση επί αιώνες.
Θεωρούνται ο αρχαιότερος πολιτισμός που ζει αυτήν την στιγμή στην γη.





 

Φιλισταίοι οι «ξεχασμένοι» Έλληνες της Παλαιστίνης

Η προέλευση της ονομασίας της Παλαιστίνης είναι πολύ παλαιά, στην πραγματικότητα είναι πάνω από τριών χιλιάδων χρόνων.

Το όνομα Παλαιστίνη προέρχεται από τους Φιλισταίους που είναι ελληνικό φύλο με καταγωγή από τους Αχαιούς από τη Μικρά Ασία και τα νησιά του αιγαίου πελάγους. Έφθασαν στη νότια ακτή της Παλαιστίνης σε διάφορα κύματα.

Μια ομάδα έφθασε στις αρχές της ιστορικής περιόδου και εγκαταστάθηκε στη Γάζα. Μια άλλη ομάδα, προήλθε από την Κρήτη αφού είχε πρώτα απωθηθεί από τον Ράμσι ΙΙΙ το 1194 π.Χ. από μια απόπειρα εισβολής που είχαν κάνει στην Αίγυπτο. Αυτή η ομάδα των Κρητών κατέλαβε τη νότια παράκτια περιοχή, όπου ίδρυσαν πέντε πόλεις στην παράκτια πεδιάδα.
Οι Φιλισταίοι ίδρυσαν αυτές τις πέντε πόλεις, και κάθε μια κυβερνιόταν από ένα βασιλιά όπως ήταν η συνήθεια των πόλεων κρατών στον ελληνικό κόσμο.Αυτές οι πόλεις ονομάστηκαν ΝκάΘ (η Πατρίδα του Γολιάθ), Αστόθ, Έκρον, Γάζα, και Ασκάλον.
Η γη των Φιλισταίων ονομαζόταν από τους Εβραίους «νεγέβ των Χερεθί», φράση η οποία σημαίνει «νότος των Κρητών» ακριβώς λόγω της κυρίαρχης παρουσίας των Φιλισταίων στην περιοχή.
Σύμφωνα με τις λίγες επιγραφές που έχουν μείνει, κατά το 630 π.Χ. οι Φιλισταίοι είχαν χάσει την Ελληνική τους γλώσσα και μιλούσαν Αραμαϊκά. Όμως με την ελληνιστική περίοδο, η Ελληνική παρουσία και γλώσσα επανεμφανίζονται στην Παλαιστίνη. Η ελληνιστική περίοδος διάρκεσε στην Παλαιστίνη κατά την περίοδο 332-63 π.χ.
Η επαρχία της Γαλιλαίας, όπως και οι γειτονικές επαρχίες της Δεκαπόλεως και της Περαίας, ήταν κατά την εποχή εκείνη πλήρως εξελληνισμένες. Οι εξελληνισμένες πόλεις της Γαλιλαίας και ευρύτερα της Παλαιστίνης παρέμεναν ακμάζουσες και κατά την εποχή του Χριστού.
Αν και οι πόλεις ευρίσκονταν υπό Ρωμαϊκή διοίκηση, το ελληνικό στοιχείο εξακολουθούσε να είναι κυρίαρχο και ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού ήταν ελληνικής καταγωγής και οι Φιλισταίοι που μετονομάστηκαν Παλαιστίνιοι, είχαν ξανά εξελληνιστεί.
Με την κάθοδο του χριστιανισμού, οι Έλληνες της Παλαιστίνης, αλλά και οι Παλαιστίνιοι, όπως και οι κάτοικοι της Συρίας, της Ιορδανίας, και του Λιβάνου, έγιναν χριστιανοί.
Όταν διαιρέθηκε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η Παλαιστίνη, όπως και όλες οι άλλες χώρες της περιοχής, έγιναν μέρος του Βυζαντίου. Κατά συνέπεια, οι Παλαιστίνιοι αλλά και μεγάλο μέρος των κατοίκων της Συρίας, του Λιβάνου, και της Ιορδάνιας έγιναν Ελληνορθόδοξοι χριστιανοί.
Με την εμφάνιση του Ισλάμ, και τις επιδρομές των Αράβων από την έρημο της Αραβίας, το Βυζάντιο έχασε αυτές τις περιοχές στους μουσουλμάνους Άραβες. Οι Άραβες επέβαλαν τη θρησκεία τους και τη γλώσσα τους στις χώρες που κατέκτησαν. Έτσι μαζί με τη μουσουλμανική θρησκεία, η περιοχή αυτή υιοθέτησε και την αραβική γλώσσα, και σε πολύ μικρό διάστημα ο πληθυσμός αραβοποιήθηκε.
Όμως όχι όλοι οι κάτοικοι της Παλαιστίνης και των γύρω χωρών έγιναν μουσουλμάνοι. Αρκετοί παρέμειναν Ορθόδοξοι χριστιανοί, αν και έχασαν τη γλώσσα τους και μιλούν μόνο αραβικά. Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου, αυτοί όλοι οι αραβόφωνοι Ελληνορθόδοξοι χριστιανοί, ονομάστηκαν Ρωμιοί Ορθόδοξοι (Rum Orthodox) από τους Τούρκους, όπως το ίδιο και οι Έλληνες.
Από τότε οι αραβόφωνοι κάτοικοι της Παλαιστίνης αλλά και όλης της Μέσης Ανατολής, αποκαλούνται και αυτοαποκαλούνται Rum Orthodox, δηλ. Ρωμιοί Ορθόδοξοι και όχι μόνο ως Άραβες. Σίγουρα «Ρωμιοί» δεν είναι μόνο οι Ελλαδίτες κι οι Ελληνοκύπριοι. Οι αραβόφωνοι Rum Orthodox, είναι οι τελευταίοι εναπομείναντες Βυζαντινοί στη Μέση Ανατολή.

Πόσες μυρωδιές μπορούμε να διακρίνουμε

Οι άνθρωποι σίγουρα δεν είναι τόσο ικανοί, όσο τα σκυλιά, όσον αφορά την ικανότητά τους να εντοπίζουν και να διακρίνουν ξεχωριστές μυρωδιές, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ανθρώπινη μύτη δεν εξακολουθεί να είναι ένα πολύ ισχυρό «εργαλείο».

 

Σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι πιθανό οι μύτες μας να μπορούν να διακρίνουν όχι απλά χιλιάδες αλλά εκατομμύρια και δισεκατομμύρια διαφορετικές μυρωδιές!

Κάθε φορά που παίρνουμε μια ανάσα, μόρια του αέρα εισέρχονται στην μύτη και προσγειώνονται στο οσφρητικό επιθήλιο, έναν βλεννώδη ιστό που καλύπτει την ρινική κοιλότητα. Αυτή η περιοχή είναι γεμάτη με εκατομμύρια οσφρητικούς υποδοχείς-νευρώνες, που είναι τα όργανα ανίχνευσης των οσμών.
Για παράδειγμα, όταν τα μόρια του καφέ ή της κανέλας εισέλθουν στην μύτη συνδέονται στους ειδικούς οσφρητικούς υποδοχείς που στέλνουν την πληροφορία στον εγκέφαλο και αυτός αντιστοιχίζει την συγκεκριμένη μυρωδιά με την πηγή της.
Η όλη διαδικασία θυμίζει διαφορετικά κλειδιά που μπαίνουν σε διαφορετικές κλειδαριές. Όσες περισσότερες τέτοιες κλειδαριές (οσφρητικοί υποδοχείς) έχει η μύτη τόσα περισσότερα κλειδιά (οσμές/μυρωδιές) θα αντιστοιχιστούν.
Αν και ο ακριβής αριθμός των πιθανών μυρωδιών που μπορούμε να «αποκωδικοποιήσουμε» δεν είναι γνωστός, εντούτοις οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα μπορούσε να φτάνει ακόμα και το 1 τρισεκατομμύριο!