Ο ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟΣ ΗΛΙΟΣ ΤΗΣ ΕΡΗΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΣ ΗΛΙΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Η «ΓΕΕΝΝΑ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΝΔΩΤΕΙΡΑ ΔΗΜΗΤΡΑ (ΓΗ-ΜΗΤΗΡ)
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ – ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ. ΕΝΑ ΑΠΟΚΥΗΜΑ ΑΠΟΞΗΡΑΜΕΝΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΩΝ,
Η μήτρα του χριστιανισμού
Εάν μελετήσει κανείς την παλαιά διαθήκη, το ιερό αυτό βιβλίο των Εβραίων και των χριστιανών και το τελευταίο βιβλίο της, την καινή λεγόμενη διαθήκη, το ιερό βιβλίο των απανταχού της γης χριστιανών (με τις χιλιάδες των αιρέσεών τους), αλλ’ ουχί των Εβραίων, θα παρατηρήσει ότι η φράση «γέεννα του πυρός» ή άλλως πως «το πυρ το εξώτερον» αναφέρεται κατά κόρον, με την έννοια πάντοτε της κόλασης δηλαδή της τιμωρίας.
«Γέεννα, Εβραϊκή λέξη σύνθετος ge- hinnom, κοιλάς Εννόμ, ήτις παριστά τον τόπον της μελλούσης κολάσεως, Ματθ. ε΄22 κ. αλλ. (λεξ. LIDDELL- SCOTT).
Ασφαλώς πρόκειται για τοποθεσία της ερήμου όπου οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν στα ύψη.

Μόνο εάν περιπλανηθεί κανείς μέσα στην έρημο επί σαράντα χρόνια, όπως οι Εβραίοι όταν διέφυγαν από την Αίγυπτο, μπορεί να γνωρίζει άριστα τι πάει να πει «το πυρ το εξώτερο» ή «γέεννα του πυρός».
Στο σημείο αυτό πρέπει να υπενθυμίσουμε δυο δεδομένα: πρώτον ότι εάν είναι κάποιος χριστιανός, οποιασδήποτε αίρεσης, τότε αυτομάτως δέχεται την Παλαιά Διαθήκη ως ιερό βιβλίο, εκτός αν έχει δηλώσει το αντίθετο.
Όσο για το δεύτερο ότι εάν η Καινή Διαθήκη είναι το τελευταίο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, αρκεί και μόνον η εξής δήλωση του Χριστού: (Ματθ. 5. 17-18) «Μη νομίσετε ότι ήλθον καταλύσαι τον νόμον ή τους προφήτας, ουκ ήλθον καταλύσαι αλλά πληρώσαι. αμήν λέγω υμίν έως αν παρέλθει ο ουρανός και η γη, ιώτα εν ή μία κεραία ου μη παρέλθη από του νόμου έως αν πάντα γένηται».
Πώς τώρα ένας χριστιανός να μη δέχεται την Παλαιά Διαθήκη ως ιερό βιβλίο του, παρ’ όλες τις φρικαλεότητες και τις γενοκτονίες των λαών της Παλαιστίνης που περιγράφει, από την πλευρά του εκλεκτού λαού του θεού; Πώς να του προτείνουμε να την αποβάλλει από τα ιερά βιβλία του!
Αλλά ας επανέλθουμε στο κυρίως θέμα μας. Πράγματι τα δεινά, οι κακουχίες, οι δίψες, οι λιμοί και οι λοιμοί, υπό τη μουσική υπόκρουση των συνεχών διαμαρτυριών των εξοδούχων, κατά του Μωυσέως και των διαδόχων του, για το άστοχο της εξόδου από την Αίγυπτο και μ’ έναν λόγο η κόλαση αυτή στην οποία κατακάηκαν οι Εβραίοι της περίφημης Εξόδου, μέχρι την εγκατάστασή τους στην γη της επαγγελίας, περιγράφονται τόσο  παραστατικά μέσα στα βιβλία της Βίβλου: Έξοδος, Λευιτικόν, Αριθμοί και Δευτερονόμιον, ώστε αρκεί μια απλή ανάγνωσή τους για να αισθανθεί κανείς το μέγεθος της κολάσεως αυτής.

Σχετικά χωρία δια του λόγου το αληθές: Έξοδος, ιε΄. 22, ιστ΄. 3, ιζ΄. 2, Αριθμοί, ια΄. 1-5, ιδ΄. 3 και 34, ιστ΄. 13, κα΄. 5, κζ΄. 14.
Αντιγράφουμε μερικά εξ αυτών: «και επορεύοντο τρεις ημέρας εν τη ερήμω και ουχ ηύρισκον ύδωρ ώστε πιείν, ήλθον δε εις Μερρά και ουκ ηδύναντο πιείν εκ Μαρράς, πικρόν γαρ ην… και διεγόγγιζεν ο λαός επί Μωυσή». «διεγόγγυζε πάσα συναγωγή υιών Ισραήλ επί Μωυσή και Ααρών και είπαν προς αυτούς, όφελον απεθάνομεν πληγέντες υπό Κυρίου εν τη γη Αιγύπτω, όταν εκαθίσαμεν επί των λεβήτων των κρεών και ησθίομεν άρτους εις πλησμονήν. ότι εξηγάγετε ημάς εις την έρημον ταύτην πάσαν την συναγωγήν ταύτην εν λιμώ». «και ινατί τούτο;ανηγάγετε ημάς εξ Αιγύπτου παραγενέσθαι εις τον τόπον τον πονηρόν τούτον, τόπος ού ου σπείρεται ουδέ συκαί, ουδέ άμπελοι, ούτε ροαί, ούτε ύδωρ εστί πιείν».
Και δεν έφτανε το πυρ της ερήμου! Ο ίδιος ο θεός τους ο Γιαχβέ συναγωνίζονταν την έρημο στην  κατάκαυση του λαού του, του Ισραήλ! Ιδού η απόδειξη: «Και ην ο λαός γογγύζων πονηρά έναντι Κυρίου, και ήκουσε Κύριος και εθυμώθη οργή και εξεκαύθη εν αυτοίς πυρ παρά Κυρίου και κατέφαγε μέρος τι της παρεμβολής…και εκλήθη το όνομα του τόπου εκείνου Εμπυρισμός, ότι εξεκαύθη εν αυτοίς παρά Κυρίου,,, και έκλαιον και οι υιοί Ισραήλ και είπαν: τις ημάς ψωμιεί κρέας; εμνήσθημεν τους ιχθύας, ους ησθίομεν εν Αιγύπτω δωρεάν, και τους σικύους και τους πέπονας και τα πράσα και τα κρόμμυα και τα σκόρδα. νυνί δε η ψυχή ημών κατάξηρος, …». (στο προηγούμενο χωρίο το «δωρεάν» ας το ψάξουν οι σχετικοί ερευνητές).
Το μαρτύριο όμως για τον εκλεκτό λαό του Γιαχβέ περιλαμβάνει και τα τρις χειρότερα: σαράντα χρόνια καταδίκη στην κόλαση της ερήμου και θάνατος εντός αυτής όλων των άνω των είκοσι ετών Ισραηλιτών για κάποιες ψιλοαμαρτίες τους. «λέγει Κύριος… εν τη ερήμω ταύτη πεσείται τα κώλα υμών, και πάσα η επισκοπή υμών… από εικοσαετούς και επάνω, όσοι εγόγγυζον επ’ εμοί … κατά τον αριθμόν των ημερών, όσας κατεσκέψασθαι την γην, τεσσαράκοντα ημέρας, ημέραν του ενιαυτού, λήψεσθε τας αμαρτίας υμών τεσσαράκοντα έτη και γνώσεσθε τον θυμόν της οργής μου».
Θεός να σου πετύχει!! Κύριε χριστιανέ αυτός ο σαδιστής θεός είναι και θεός δικός σου, διότι είναι ο πατέρας του Χριστού και βεβαίως ένα από τα τρία πρόσωπα της αγίας τριάδος σου. Μάλιστα, τέτοιον θεό σου φορέσανε. Τον θεό της ερήμου. Για να σε κατακάψουν. Θα μάθεις λίγο πιο κάτω ποιο είναι το αληθινό του πρόσωπο.
Είναι λογικό λοιπόν οι άνθρωποι αυτοί, οι κατακαυμένοι ( από τι άραγε άλλο πλην του ηλίου της ερήμου;) να μη μπορούσαν να φανταστούν κάτι χειρότερο από την κόλαση στην οποία έζησαν όλ’ αυτά τα σαράντα χρόνια της περιπλάνησής τους. Ποιος όμως είναι ο αληθινός αίτιος, τον οποίον αναγνωρίζουν έτσι κι αλλιώς οι πάντες και ο οποίος ανάβει το καμίνι του εξώτερου πυρός; Μα ποιος άλλος εκτός από τον ήλιο;
Κάποιοι Βεδουΐνοι κάθε πρωί εκτοξεύουν κατάρες προς τον ήλιο, τον αίτιο αυτόν της δυστυχίας τους. τι νόημα θα είχε γι’ αυτούς μια ηλιοκεντρική λατρεία, όπως αυτή των Ευρωπαϊκών λαών, για τους οποίους ο ήλιος είναι η πηγή της ζωής των πάντων τους;
Μια γη λοιπόν καταραμένη. Ένα σωστό καμίνι. Για να βρεις νερό πρέπει να βαδίσεις πολλά χιλιόμετρα. Πώς ο κατακαυμένος αυτός Βεδουΐνος να λατρέψει την γη όπως ο Ευρωπαίος λατρεύει τη Γη – Μητέρα (Δήμητρα, γ>δ), η οποία του παρέχει τα πάντα;
Οι Ευρωπαίοι θεοποίησαν τον φωτοδότη και ζωοδότη ήλιο (Απόλλων), την πανδότειρα και μάνα γη τους (Δήμητρα), τους ποταμούς και όλα τα στοιχεία της φύσης, τα οποία τους χορηγούσαν απλόχερα τα πάμπολλα αγαθά τους. Ήταν μιά πράξη ευγνωμοσύνης.
Ο περιπλανόμενος όμως και κατακαυμένος, εντός της ερήμου, Ισραηλίτης ποιο στοιχείο της φύσης θα μπορούσε να θεοποιήσει; Σε ποιο στοιχείο απέναντι θα έπρεπε να αισθανθεί ευγνώμων;
Ωστόσο έπρεπε να βρεθεί θεός και γι’ αυτόν. Και πώς ο θεός αυτός να ήταν του κόσμου αυτού: αυτής της κόλασης του εξωτέρου πυρός;
Και να! Έπλασε ο Μωυσής θεό τον Γιαχβέ. Θεό άϋλο, θεό πνεύμα. Θεό που έχει το βασίλειό του εκτός του πλανήτη γη, εκεί στους ουρανούς. Θεό εκδικητικό, διότι έπρεπε να δαμάσει το συρφετό αυτό των εξοδούχων. Θεόν έναν.
Η έρημος είναι μονοθεϊστική. Μια σκέτη πυρωμένη άμμος. «Ουκ έσσονται θεοί έτεροι πλην εμού». Για πρώτη φορά στην οικουμένη των ανθρώπων ακούγεται η βδελυρή και απάνθρωπη αυτή διακήρυξη!! Πρέπει να σιχαίνεται κανείς κάθε φορά που ακούει αυτή την βρομερή απαίτηση εάν θέλει να κρατήσει ακέρια την ανθρωπιά του.
Όταν κανείς ψήνεται για δεκαετίες στο καμίνι της ερήμου καταταλαιπωρημένος, καθώς φαίνεται, αποξηραίνεται μάλλον η φαιά ουσία του και τα εξ ανάγκης καμωμένα όνειρά του, καρφώνονται σαν σφήνα στον αποξηραμένο εγκέφαλό του ανεπιστρεπτί. Οι επιθυμίες και οι βλέψεις του, λόγω της παντελούς ανέχειας, συγχέονται με την πραγματικότητα, ωσμώνονται και διαπιδούνται μ’  αυτήν, οδηγώντας τον στην παράνοια τον φανατισμό και την μισαλλοδοξία.
Ο θεός αυτός έταξε στον λαό του Ισραήλ την γη της επαγγελίας, όπου ρέει μέλι και γάλα. Την γη των γειτόνων του. Ο λαός αυτός στο εξής θα είναι ο εκλεκτός λαός του θεού. Άρα οι λοιποί πρέπει να καταστούν, μ’  οποιοδήποτε τίμημα, υποπόδιο των ποδών του εκλεκτού αυτού λαού του Ισραήλ!
Όλα τα εγκλήματα και οι γενοκτονίες του λαού αυτού της εξόδου περιγράφονται με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες στην Βίβλο, παράλληλα με τις ιδεολογικοθρησκευτικές υποστηρίξεις  των απάνθρωπων αυτών συμπεριφορών. Αρρωσταίνει κανείς και μόνον από την απλή ανάγνωσή τους.
Και μόνο ένα χωρίο από το βιβλίο των Αριθμών (λα΄. 7) αρκεί για να γνωρίσει κανείς το μέγεθος της κτηνωδίας «…και απέκτειναν παν αρσενικόν και τους βασιλείς Μαδιάν απέκτειναν άμα τοις τραυματίες αυτών… και επρονόμευσαν τας γυναίκας Μαδιάν και την αποσκευή αυτών, και τα κτήνη αυτών και πάντα τα έγκητα αυτών και την δύναμιν αυτών επρονόμευσαν, και πάσας τας πόλεις τας εν ταις κατοικίες αυτών και τας επαύλεις αυτών ενέπρησαν πυρί».
[Παρέκβαση τεράστιας σημασίας ανεξάρτητης από την γνώμη του γράφοντος: Σε έκδοση της Βίβλου από την αδελφότητα Θεολόγων « ΖΩΗ» εγκρίσει της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας και της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλλάδος , ο Ι. Θ. Κολιτσάρας αποδίδει ερμηνευτικά το νόημα του προαναφερθέντος χωρίου «…και τους βασιλείς Μαδιάν απέκτειναν άμα τοις τραυματίες αυτών..» ( = σκότωσαν μαζί και τους τραυματίες αυτών, μάλλον δε σωστότερα δολοφόνησαν τους τραυματίες αυτών) ως εξής: «Εκτός των άλλων φονευθέντων, εφόνευσαν  συγχρόνως και τους βασιλείς των Μαδιανιτών».
Θαυμάστε παρακαλώ  ήθος ανθρώπου ασύστολου ψεύτη και συνειδητού διαστρευλωτή, χάριν της απόκρυψης των κτηνωδιών του εκλεκτού λαού του Ισραήλ!!! Θεολόγος ο οποίος στους χριστιανικούς κύκλους θεωρείται κορυφή!! Ιδού το δείγμα της κατακαύσεως της ψυχής του Ευρωπαίου από το πυρ το εξώτερο της ερήμου του μονοθεϊσμού. Ο εξευτελισμός του Έλληνα χάριν του εκλεκτού λαού και του θεού του].
Κι όλη αυτή η απανθρωπιά (δεκάδες εκατοντάδων παρόμοια μακελειά αναφέρονται στο ιερό βιβλίο) αυτό το μελανότερο και ειδεχθέστερο τμήμα της ιστορίας του ανθρώπινου είδους, να θεωρείται ιερό βιβλίο των χριστιανών Ευρωπαίων ανθρώπων και των χριστιανών Ελλήνων, οι οποίοι διέθεταν κάποιες από τις ανώτερες θρησκείες που υπήρξαν ποτέ σ’  αυτόν τον κόσμο!
Πρέπει να είναι κανείς ανεκτικός προς την Ιουδαϊκή νοοτροπία. Αυτή που διαμορφώθηκε μέσα στο καμίνι της ερήμου και η οποία στη συνέχεια διαμόρφωσε την θρησκεία της.
Ωστόσο από την ανεκτικότητα και την κατανόηση της νοοτροπίας αυτής, μέχρι του σημείου της αποδοχής της πλησιάζουμε πλέον στα όρια της σχιζοφρένειας και της ηλιθιότητας.
Κι όμως, ο παραλογισμός αυτός είναι μια πραγματικότητα αναμφισβήτητη! Δηλαδή ποια πραγματικότητα ρωτάει κάποιος; Η πραγματικότητα του να προσπαθείς να πείσεις κάποιους ότι η δολοφονία τραυματιών είναι ό,τι το χειρότερο θα μπορούσε να προκύψει στην συμπεριφορά των οποιονδήποτε ανθρώπων και αντί ν’ ακούσεις έναν καλό λόγο, να εισπράττεις (είδη τυγχάνουμε αυτής της συμπεριφοράς) ύβρεις, λοιδορίες κι όλο το κακό συναπάντημα.
Εκατομμύρια χριστιανών ψάλλουν και εξυμνούν στις εκκλησίες τους τα κατορθώματα του εκλεκτού λαού ο οποίος μεταξύ των άλλων δολοφονούσε και τραυματίες.
Όσοι δεν έχουν λησμονήσει παντελώς την έννοια της συνυπευθυνότητας, ας αναλογισθούν την παραπέρα στάση τους έναντι αυτού του καταντήματος.

Λυκούργος και Σόλων - Δύο κορυφαίοι νομοθέτες

Στην μακρόχρονη ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας, υπάρχουν δύο νομοθέτες που ξεχωρίζουν για το εκπολιτιστικό έργο που άφησαν πίσω τους και παραμένουν γνωστοί, ακόμα και στις μέρες μας.

Πρόκειται βεβαίως για τον ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΣΤΗΝ ΣΠΑΡΤΗ και τον ΣΟΛΩΝΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ.
Ο Πλούταρχος στο έργο του «Βίοι Παράλληλοι» μας δίνει τα στοιχεία εκείνα που χρειαζόμαστε για να πάρουμε σήμερα μία μικρή γεύση των νόμων αυτών των δύο μέγιστων νομοθετών.
α) Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ (9ος αιώνας π.Χ.) στην Σπάρτη
Κύριος σκοπός της ήταν η λατρεία της φύσης και η διαμόρφωση των πολιτών σε ανθρώπους ισορροπημένους, φρόνιμους, ολιγόλογους, αρμονικότατους, έχοντας στραμμένη την προσοχή τους, αποκλειστικά προς τα ουσιώδη: Την πραγματική υγεία σωματική και πνευματική, η οποία θα μπορούσε να τους χαρίσει την ανεξαρτησία από κάθε πρόληψη, και την απαλλαγή στη ζωή τους από κάθε είδους φόβο.
Οι κυριότερες μεταρρυθμίσεις του Λυκούργου ήταν:

Η σιδερένια πειθαρχία των πολιτών και η κοινή μόρφωση των αγοριών και των κοριτσιών, καθώς κι η σκληραγώγησή τους από την παιδική ηλικία.
Η απαγόρευση της χρήσης ασημένιων και χρυσών νομισμάτων, αλλά μόνο σιδερένιων, για να είναι βαριά και να δυσκολεύουν τους Σπαρτιάτες στη μεταφορά τους, επομένως και στην χρήση τους.
Η υποχρέωση της υποταγής των νεότερων στους γεροντότερους, καθώς κι άλλες σχετικές με τη διακυβέρνηση της πολιτείας.
Αυτοί οι θεσμοί στάθηκαν ως οι θεμελιώδεις αρχές του σπαρτιατικού πολιτεύματος.

β) Η ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥ ΣΟΛΩΝΑ (6ος αιώνας π.Χ.) στην Αθήνα
Ο Σόλων ήταν ποιητής, έμπορος και σοφός.
Μέσω της «σεισάχθειας» και άλλων μέτρων πέτυχε να ξαναδώσει στους διαμαχόμενους συμπολίτες του, την μεταξύ τους Ψυχική επαφή.
Η λέξη σεισάχθεια, παράγεται από το ρήμα «σείω» που σημαίνει αφαιρώ και το άχθος, δηλαδή το βάρος.
Έτσι λοιπόν στα πλαίσια της εφαρμογής της σεισάχθειας (αποτίναξης βαρών), ο Σόλων:

Κατάργησε τα υφιστάμενα χρέη ιδιωτών προς ιδιώτες και προς το δημόσιο,
Απελευθέρωσε όσους Αθηναίους πολίτες είχαν γίνει δούλοι λόγω χρεών και επανέφερε στην Αθήνα, όσους εν τω μεταξύ είχαν μεταπωληθεί στο εξωτερικό.
Κατάργησε το δανεισμό με εγγύηση το σώμα (προσωπική ελευθερία) του δανειολήπτη και των μελών της οικογένειάς του.
Αμνήστευσε τα αδικήματα που επέφεραν στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων.

Το κύριο χαρακτηριστικό και ο σκοπός προς τον οποίο έτεινε η νομοθεσία του Σόλωνα, ήταν το ισοζύγιο, η ισορροπία, το μέτρο και ο λόγος, εξασφαλιζόμενα δια της πειθούς και της θείας Δίκης.
Φρόντισε να προσδώσει τέτοια πειστική δύναμη στην νομοθεσία του, ώστε όταν έφτασε η ώρα της διαδοχής του στην διαχείριση των κοινών, από τον τύραννο Πεισίστρατο, αυτός σεβάστηκε απολύτως την πάνσοφη εκείνη νομοθεσία του Σόλωνα, η οποία για όλα είχε μεριμνήσει.
Ο Σόλων φρόντισε να εξουδετερώσει την πίεση των πλούσιων και την τοκογλυφία κατά των φτωχών, με την απόσειση των τόκων και τον περιορισμό των οφειλομένων χρεών.
Αφ' ετέρου όμως περιέστειλε και την αυθάδεια των πολλών, με την ίδρυση ενός σώματος από 100 άνδρες, οι οποίοι επεξεργαζόταν πλήρως εκ των προτέρων τα εκάστοτε προς ψήφιση ζητήματα.
Αντίθετα προς τους νόμους που θέσπισε ο Σόλων στην Αθήνα, ο Λυκούργος στην Σπάρτη εξεδίωξε από την πολιτεία του την χειρωναξία, την βιοτεχνία και την καλλιτεχνία, στρέφοντας την προσοχή των πολιτών του προς την στρατιωτική εξάσκηση και μέσω αυτής, στην βελτίωση της Ψυχής τους.
Ο Σόλων δια νόμου υποχρέωσε όλους τους πολίτες να μαθαίνουν στα παιδιά τους μια βιοποριστική τέχνη, προτρέποντας τους πολίτες του στην καταπολέμηση της φτώχιας με την χρησιμοποίηση όλων των υπαρχόντων μέσων και πόρων. Στο γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως η προαγωγή της βιομηχανίας και της καλλιτεχνίας στην Αθήνα στον ύψιστο βαθμό.
Καταπολέμησε ο Σόλων όσο μπορούσε την δοκησισοφία, επαναλαμβάνοντας πάντοτε το «Γηράσκω αεί διδασκόμενος»
Περισσότερο από τους Νόμους του, αυτός ο ίδιος ήταν η προσωποποίηση της ενσάρκωσης της Σοφίας , βοηθούμενος και από τις τελετές των Ελευσινίων Μυστηρίων, που συντέλεσαν όσο λίγοι από τους διαδόχους του να διαιωνίσει η Αθήνα την Σοφία της και το εξανθρωπιστικό της έργο.
Θα μπορούσαμε να αντιπαραβάλουμε τους νόμους των δύο νομοθετών, ώστε να συγκρίνουμε τις δύο νομοθεσίες σχετικά με το θέμα της σίτισης.
Το « ΠΑΡΑΣΙΤΕΙΝ» του Σόλωνα
Πρόκειται για το νόµο που θέσπισε ο Σόλων, σχετικά με την δηµόσια σίτιση.
∆εν επέτρεπε στον ίδιο πολίτη να τρώει πολλές φορές δηµόσια γιατί ήταν ένδειξη πλεονεξίας, ενώ τιμωρούσε όποιον απέφευγε το «παρασιτείν», γιατί έδειχνε έτσι περιφρόνηση στα κοινά και στη συλλογική ζωή.
Έτσι, υπήρχε µέριµνα για τη συλλογική πολιτική ζωή και υπέρβαση του στενού ατοµικού συμφέροντος.
Τα «ΣΥΣΣΙΤΙΑ» του Λυκούργου
Ένα από τα γνωστά χαρακτηριστικά της Σπαρτιατικής κοινωνίας ήταν το συσσίτιο.
Η συμμετοχή σ' αυτό ήταν αναγκαία προϋπόθεση για τα δικαιώµατα του πολίτη και ο θεσµός έχει ονοµαστεί από τους Κρήτες ανδρεία γιατί γινόταν αφορµή για τη σύναψη φιλίας μεταξύ των ανδρών.
Από τους Λακεδαιμόνιους είχε ονομαστεί «φιδίτια» διότι συνδέονται µε τη λιτότητα και τη φειδώ, τις οποίες επιδίωκε για την διοίκηση της Σπάρτης ο Λυκούργος.

Τα συσσίτια, ήταν ένα µέσο για να καταπολεμήσει τον «ζήλο του πλούτου».
Κάθε Σπαρτιάτης ήταν υποχρεωμένος να φέρει στα συσσίτια κάποια προϊόντα συγκεκριμένης ποσότητας.
Όταν κάποιος θυσίαζε ή κυνηγούσε ήταν υποχρεωμένος να προσφέρει ένα μέρος απ' αυτά στο συσσίτιο.
Στα συσσίτια µπορούσαν να συχνάζουν και παιδιά, έτσι ώστε να παρακολουθούν τις πολιτικές συζητήσεις και με τον τρόπο αυτό να εισέρχονται βαθμιαία στην Σπαρτιατική πολιτική κοινωνία.

Σύμπαν χωρίς χρόνο

Τα εργαλεία που αναπτύχθηκαν τον περασμένο αιώνα για την περιγραφή της φύσης είναι δύο ειδών: αυτά που έχουν να κάνουν με φαινόμενα του μικρόκοσμου, στα οποία κυριαρχούν οι νόμοι της κβαντικής φυσικής, κι εκείνα που περιγράφουν τι συμβαίνει στις μεγάλες κλίμακες, όπου η βαρύτητα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, και περιγράφονται από τη γενική θεωρία της σχετικότητας.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της επιστήμης σήμερα, είναι πως οι δύο αυτές δε συμβαδίζουν: όταν εξετάζονται υπό ενιαίο πρίσμα, προκύπτουν πολλοί απειρισμοί, κάνοντας τη θεωρία ανεφάρμοστη στην πράξη.
Σύμφωνα με πολλούς θεωρητικούς φυσικούς το πρόβλημα αυτό της σύγχρονης φυσικής ίσως να βρίσκεται στα θεμέλιά της, και πιο συγκεκριμένα στην ίδια τη φύση του χώρου και του χρόνου. Υπάρχουν κάποιοι που υποστηρίζουν πως ο χωροχρόνος δεν θα πρέπει να λαμβάνεται ως ένα ανεξάρτητο υπόβαθρο στο οποίο εξελίσσεται η θεωρία, αλλά να προκύπτει από αυτή.
Μία προσπάθεια για την ενοποίηση κβαντομηχανικής και γενικής σχετικότητας έγινε στα μέσα της δεκαετίας του ’60, όταν οι Τζον Γουίλερ και Μπράις Ντε Βιτ συνένωσαν σε ένα κοινό πλαίσιο φαινομενικά αντιφατικές ιδέες από τις δύο θεωρίες, καταλήγοντας στην εξίσωση Γουίλερ-Ντε Βιτ. Η σημασία της είναι πως εξαλείφει πολλούς από τους ενοχλητικούς απειρισμούς των ενοποιημένων θεωριών.
Εάν όμως επίλυνε ορισμένα προβλήματα, η συγκεκριμένη σχέση εισήγαγε κάποια άλλα. Συγκεκριμένα, ο χρόνος φαίνεται να μην παίζει ρόλο στη σχέση Γουίλερ-Ντε Βιτ. Εάν κάτι τέτοιο ίσχυε, τίποτε δε θα άλλαζε ποτέ στο Σύμπαν, κάτι που ασφαλώς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Το 1983 όμως, οι Ντον Πέιτζ και Γουίλιαμ Γούτερς υπερκέρασαν αυτό το εμπόδιο, μέσω του φαινομένου της κβαντικής διεμπλοκής, σύμφωνα με το οποίο δύο σωματίδια που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους μοιράζονται κάποιες από τις κβαντικές τους ιδιότητες.
Οι δύο φυσικοί έδειξαν πως ένα ρολόι το οποίο έχει αλληλεπιδράσει μέσω διεμπλοκής με το υπόλοιπο Σύμπαν θα φαινόταν να μετράει το χρόνο που περνάει, όμως για ένα υποθετικό παρατηρητή που θα βρισκόταν εκτός Σύμπαντος, τα πάντα θα φαίνονταν στατικά και άχρονα.
Φυσικά, μια πειραματική επιβεβαίωση της παραπάνω ιδέας θα ήταν αδύνατη, καθώς δε νοείται παρατηρητής εκτός Σύμπαντος. Ωστόσο, μία ομάδα φυσικών από το Τορίνο της Ιταλίας, κατάφερε να προσομοιώσει τη συγκεκριμένη πρόβλεψη, δημιουργώντας ένα εικονικό Σύμπαν, που αποτελείται μόνο από δύο φωτόνια.
Οι φυσικοί επιβεβαίωσαν πράγματι πως ο χρόνος είναι ένα δευτερεύον φαινόμενο που προκύπτει μόνο για παρατηρητές εντός του Σύμπαντος, αλλά είναι απών για οποιονδήποτε παρατηρητή εκτός Σύμπαντος.
Πρόκειται αναμφίβολα για ένα πολύ ενδιαφέρον πείραμα, το οποίο αποδεικνύει για πρώτη φορά πως ο χρόνος ίσως να είναι ποσότητα δευτερεύουσας σημασίας στην περιγραφή της φύσης.
Το επόμενο βήμα για τους ερευνητές θα είναι να προχωρήσουν στη μελέτη παρόμοιων φαινομένων σε μεγαλύτερα μοντέλα-Σύμπαντα, ώστε να καταφέρουν να περιγράψουν ό,τι παρατηρούμε σε κοσμική κλίμακα.

Greeks Vs Greeks - Έλληνες εναντίον Ελλήνων!

Μια αναζήτηση στους σκοτεινούς απόηχους της Ελληνικής ιστορίας, οι διαμάχες και οι δολοπλοκίες που πάντα μας έφερναν σε ρήξη πρέπει να λάβουν τέλος εδώ και τώρα!

Η αγάπη μεταξύ μας και η αλληλεγγύη με τον συνάνθρωπο μας θα δώσει τέλος στην τυραννία της Νέας Τάξης, το φως το Ελληνικό θα ξαναδοθεί στην Οικουμένη ζητώντας τίποτα ως αντάλλαγμα.

Διαδώστε το !!!

Η καταδίκη της Ελληνικής Παιδείας από τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’

H Μεγάλη Εκκλησία (Πατριαρχείο) της Νέας Ρώμης (Κωνσταντινουπόλεως) ουδέποτε υπήρξε ελληνική ή φιλελληνική ως οργάνωση. Ωστόσο, οι απολογητές της ρωμιοσύνης και του βυζαντινισμού επιμένουν να διαδίδουν, ψευδόμενοι ασυστόλως, ότι χάρη σε αυτήν την Εκκλησία διασώθηκε όχι μόνο η εθνική μας συνείδηση και ταυτότητα αλλά και η εθνική μας παιδεία και γλώσσα.
Τότε όμως, αλήθεια, τι έχουν να απαντήσουν όλοι αυτοί στην πατριαρχική εγκύκλιο που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 1819 και στην οποία ο «Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης», ο δήθεν «εθνομάρτυρας», καταδίκασε την Ελληνική Παιδεία, τις θετικές επιστήμες και αναθεμάτισε τους διαφωτιστές δασκάλους που δίδασκαν το υπόδουλο έθνος;

Αξίζει, λοιπόν, να δούμε σε ποια σημεία στάθηκε ο Πατριάρχης και με ποιο αιτιολογικό έστειλε στο πυρ το εξώτερον τους ακούραστους κήρυκες της Ελληνικής Γνώσης, της παιδευτικής και εθνικής μας αφύπνισης και συνείδησης, που ως αποτέλεσμα είχε την εθνική μας Επανάσταση του 1821.

Το Πατριαρχείο παραδέχεται ότι δεν υπήρξε «Κρυφό Σχολείο»

Οι απολογητές της ρωμιοσύνης και του βυζαντινισμού προπαγανδίζουν την δήθεν λειτουργία του «κρυφού σχολείου» ως το μέγιστο ευεργέτημα της Εκκλησίας στο υπό οθωμανική κατοχή έθνος μας. Βεβαίως οι φιλίστορες γνωρίζουν ότι «κρυφό σχολείο» ουδέποτε υπήρξε, αφού με άδεια του ίδιου του Μωάμεθ του πορθητή η προ της αλώσεως «Πατριαρχική Σχολή», ευθύς αμέσως μετά την πτώση της Πόλης λειτούργησε ξανά, ως «Μεγάλη του Γένους Σχολή», με πρώτο σχολάρχη τον Ματθαίο Καμαριώτη (1), ο οποίος διορίστηκε υπό τον πρώτο κατοχικό πατριάρχη και ορκισμένο εχθρό των πλατωνικών του Μιστρά, Γεννάδιο Σχολάριο. Η Εκκλησία αναλαμβάνοντας από τους Οθωμανούς την ευθύνη της εκπαίδευσης των υπόδουλων χριστιανών συνέστησε όπου είχε τη δυνατότητα ιεροδιδασκαλεία (κατηχητικά), τα οποία λειτουργούσαν σε εκκλησίες και μοναστήρια, πάντα με επίσημη άδεια από τις κατοχικές αρχές, και εκεί δίδασκε μόνο τα απολύτως απαραίτητα για την παραγωγή κρατικών και εκκλησιαστικών υπαλλήλων.
Η περιορισμένη αυτή εκκλησιαστική εκπαίδευση, η σχολαστική, απευθυνόταν σε λίγους «εκλεκτούς», συνήθως μέσα από την κάστα των Φαναριωτών, και ως βάση και κορμό της είχε αποκλειστικά και μόνο τα θρησκευτικά, βασική αριθμητική, γραμματική και πολύ θεολογία. Ούτε λόγος δεν γίνεται σε αυτό το μεσαιωνικό σύστημα για θετικές επιστήμες και φιλοσοφία, φυσικά!
Διότι οι θετικές - λογικές επιστήμες και η Ελληνική φιλοσοφία, διαμορφώνουν ελευθερόφρονες ανθρώπους, πράγμα που ούτε οι Οθωμανοί, ούτε η ρωμαίικη Εκκλησία επιθυμούσαν!
Στην επίμαχη πατριαρχική εγκύκλιο λοιπόν, στη δεύτερη παράγραφο, οι ίδιοι οι συνοδικοί μητροπολίτες ευλογούν τα γένια τους αναφερόμενοι στα ιεροδιδασκαλεία (φροντιστήρια) που λειτουργούσαν υπό την αιγίδα τους στις οθωμανικές επαρχίες, τα οποία φυσικά αν ήταν «κρυφά σχολεία» ούτε θα διανοούνταν να τα αναφέρουν σε επίσημο φιρμάνι:

«...επειδή και εν ταις προλαβούσαις Πατριαρχίαις μας εφιλοτιμήθημεν να εκτελέσωμεν εκκλησιαστικώς όλον εκείνο το απαραίτητον χρέος εις απόδειξιν των εκ της παιδείας παντοίων αγαθών, και εις προστασίαν κατάλληλον των επί κοινή ωφελεία φροντιστηρίων...». (2)

Και αμέσως μετά αναφέρουν:

«...και ήδη βλέπομεν, χάριτι Θεού, αναβάσεις Χριστιανικών αρετών εν ταις καρδίαις των απανταχού φιλοκάλων ομογενών μας, και ζήλον θερμότατον, ου μόνον εις επισύστασιν των ακμαζόντων σχολείων, αλλά και εις σύστασιν νέων άλλων εις τα μέρη εκείνα...».
Άρα και σχολεία, δηλαδή ιεροδιδασκαλεία, υπήρχαν και λειτουργούσαν κανονικά και η Εκκλησία υπερηφανευόταν για τα «φροντιστήρια» αυτά!

Ύστερα ήρθαν οι... σατανάδες(!)

Το σχολαστικισμό, τη στείρα γνώση και τη θεοκρατική εκπαίδευση που είχαν ως αποτέλεσμα την καθολική αμορφωσιά του έθνους, την κυριαρχία των δεισιδαιμονιών και τη διαιώνιση της οθωμανικής κατοχής, ήρθαν να ανατρέψουν οι μέτοχοι της Ελληνικής Παιδείας και θιασώτες του Ορθού Λόγου, οι διδάσκαλοι διαφωτιστές. Με μεγάλους κόπους και την υποστήριξη της ελληνικής αστικής τάξης (έμποροι, εφοπλιστές) οι φορείς της λογικής άρχισαν να ιδρύουν τα δικά τους σχολεία, απέναντι στα ιεροσκοταδιστήρια και να διαδίδουν τις θετικές επιστήμες και την Ελληνική φιλοσοφία, προετοιμάζοντας έτσι το έθνος για το μεγάλο απελευθερωτικό αγώνα!
Το Πατριαρχείο ταρακουνήθηκε! Αυτοί οι «δυτικοφερμένοι» που διέδιδαν τις νέες ιδέες αποτελούσαν απειλή τόσο για τους ίδιους και τη θεοκρατία τους, όσο και για τον θεόσταλτο βασιλέα και προστάτη τους, όπως αποκαλούσαν τον σουλτάνο (3).
Έτσι ο πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄, αρχίζει την ανένδοτη επίθεσή του κατά των πατριωτών διαφωτιστών με. πατρικές νουθεσίες, κινητοποιώντας τους εγκαθέτους του:

«...προαγόμεθα εις το να συμβουλεύσωμεν πατρικώς, όσα είναι ανάγκη και οι διδάσκαλοι και οι μαθηταί των σχολείων να εγκολποθώσι, και οι επιστάται των τοιούτων κοινών πραγμάτων να ενεργώσι με όλης της ακρίβειας και προσοχής των την έκτασιν. Επειδή δεν είναι δυνατόν να παρασιωπήσωμεν, ότι αντιπίπτοντα εις την ευχάριστον αυτήν ψυχικήν μας διάθεσιν μερικά συμβαίνοντα ανοικείως, διακόπτουσι την συνέχειαν των ελπίδων μας, τα οποία και εις τας εν τω αγιωνύμω Όρει του Άθωνος ησυχίους διατριβάς μας ηκούομεν, και ήδη μετά την επανάκλησιν μας, και τρίτην επί του αγιωτάτου Πατριαρχικού Αποστολικού και Οικουμενικού θρόνου ενίδρυσιν, προσέβαλον πολλαχόθεν εις τας ακοάς μας». (4)

Ποια ήταν λοιπόν αυτά τα μαντάτα που προσέβαλον πολλαχόθεν την ακοή του Πατριάρχη και δεν τον άφησαν ούτε τον... διαλογισμό του στο Άγιο Όρος να χαρεί; Μα φυσικά τα νέα, ότι «μερικά προσκόμματα σατανικά (πάντοτε η επιστήμη, η λογική και οι διδάσκαλοί τους θα είναι «σατανικά» για το ορθόδοξο ιερατείο), παρεμποδίζοντα τας προόδους των νέων εις την επιτυχίαν της αληθούς παιδείας (δηλαδή των θρησκευτικών και σχολαστικών γραμματικών μαθημάτων), και εις την εκπλήρωσιν του τέλους αυτής, ήτοι των χριστιανικών έργων την κατόρθωσιν».
Με λίγα λόγια, η πατριαρχική εγκύκλιος λέει ότι κάποιοι «σατανάδες» παρεμποδίζουν τους μαθητές από την κατήχηση (αληθή παιδεία)που οδηγεί στην επίτευξη χριστιανικών έργων(!) Και εξηγεί:

«Επιπολάζει ενιαχού μια καταφρόνησις περί τα Γραμματικά μαθήματα, και διόλου παράβλεψις περί τας Λογικάς (εννοεί την τέχνη του λόγου ως ομιλία και όχι ως Ορθού Λόγου = Επιστήμη) και Ρητορικάς τέχνας, και περί αυτήν επί πάσι (τώρα μπαίνουμε στο «ζουμί») την διδασκαλίαν της υψηλοτάτης Θεολογίας, προερχόμενη εκ της ολοτελούς αφοσιώσεως μαθητών ομού και διδασκάλων εις μόνα τα Μαθηματικά και τας επιστήμας, και μία ψυχρότης περί τα της αμωμήτου ημών Πίστεως, και αδιαφορία εις τας παραδεδομένας νηστείας, προκύπτουσα εκ τινών διεφθαρμένων ανδραρίων, τα οποία καθώς τα ζιζάνια μεταξύ του καθαρού σίτου, ούτω και αυτά μεταξύ των πεπαιδευμένων του Γένους ανεφύησαν, πλανώμενα υφ' αυτών, και πλανώντα τους αφελεστέρους και απεριφράκτους την διάνοιαν». (5)

Θα σταθούμε εδώ, διότι οι βαρύτατες κατηγορίες και ύβρεις του Πατριάρχη εις βάρος των διαφωτιστών και των θετικών επιστημών απαιτούν τις εξηγήσεις τους.

Το μίσος κατά των θετικών επιστημών

Τα μαθηματικά και οι θετικές επιστήμες εν γένει, επειδή προάγουν την έρευνα και την αμφισβήτηση είχαν απαγορευτεί δια νόμου από τους ρωμαιοχριστιανούς ήδη από τον Δεκέμβριο του 370 από τους αυτοκράτορες Βάλη (Valens) και Βαλεντιανό, οι οποίοι είχαν διατάξει «...να σταματήσουν οι δραστηριότητες των αστρολόγων [mathematici]... δημόσιες ή ιδιωτικές, ημερήσιες ή νυχτερινές» (6). Ο κανόνας ΞΑ΄ της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου (691 μ.Χ.) στη συμφωνία του θα επαναλάβει την καταδίκη των μαθηματικών και της αστρονομίας, που οι φωτοσβέστες τα συκοφαντούσαν ως μαγικές τέχνες: «...και εμποδίζει να μη γίνωνται οι Κληρικοί και Ιερείς μάγοι, ή επαοιδοί, ή μαθηματικοί, ή αστρολόγοι.» (7). Μάλιστα οι μαθηματικοί και οι αστρονόμοι (αστρολόγοι όπως λέγονταν τότε) είχαν γνωρίσει πολλές φορές διώξεις ανάλογες με εκείνες των υπολοίπων Ελλήνων επιστημόνων και φιλοσόφων που αντιστέκονταν στο ρωμαιοχριστιανικό σκότος. Ο ιστορικός Προκόπιος, στην «Απόκρυφη Ιστορία ή Ανέκδοτά» του, περιγράφει πώς ο Ιουστινιανός (527-565) δίωκε με μανία τους αστρονόμους (αστρολόγους), ανθρώπους εντελώς αθώους, όπως παραδέχεται ο ίδιος ο Προκόπιος:

«Αλλά και για τους αστρολόγους είχαν μεγάλο μίσος. Γι' αυτό και ο αξιωματούχος που ήταν αρμόδιος για τους κλέφτες τους βασάνιζε χωρίς κανέναν άλλο λόγο και, αφού τους μαστίγωνε αλύπητα στη ράχη, τους έβαζε πάνω σε καμήλες και τους διαπόμπευε σ' όλη την πόλη, γέρους ανθρώπους και γενικά αξιοσέβαστα πρόσωπα, κι ας μην είχε να τους προσάψει καμιά άλλη κατηγορία, παρά μόνο ότι ήθελαν να καλλιεργούν την επιστήμη των άστρων σ' έναν τόπο σαν κι αυτόν». (8)

Το ζητούμενο της Μεγάλης Εκκλησίας και της όποιας μοναρχίας με την οποία αγαστά συμπορευόταν, αδιάφορο αν ήταν η ομόδοξη Ρωμαϊκή (Βυζαντινή) ή η διάδοχος αυτής αλλόθρησκη Οθωμανική, ήταν οι υπήκοοι να παραμένουν πειθήνιοι και υπάκουοι. Και αυτό πετυχαίνεται μόνο με τη διάδοση της δεισιδαιμονίας, η οποία κατακυριεύει με παράλογους φόβους τους ανθρώπους και τους κρατά δούλους και ποίμνια στις βουλές των ελέω θεού κοσμικών αφεντάδων τους. Και όπως γράφει ο Ανώνυμος διαφωτιστής στην «Ελληνική Νομαρχία» (Βενετία 1806), «...οι ιερείς αγαπητοί μου, φυλάττοντες ένα σκοπόν, καθόλου διάφορον από τους λοιπούς συμπολίτας, πάντοτε επροσπάθησαν με το μέσον της θεότητος να καταδυναστεύσουν τους συμπολίτας των καθώς μέχρι της σήμερον με την αμάθειαν και κακομάθησιν επέτυχον του σκοπού των. Αυτοί, καλύπτοντες με τίτλον αγιότητος τα πλέον φανερά ψεύματα, εγέμισαν τους αδυνάτους νόας του λαού από μίαν τοσαύτην δεισιδαιμονίαν, ώστε οπού αντί να ονομάσουν ψεύμα το αδύνατον, το ονομάζουν άγιον» (9). Αλλά μήπως και ο υπέροχος Πλούταρχος δεν είναι εκείνος που πριν 20 αιώνες μας προειδοποίησε ποιο εξουσιαστικό παιχνίδι εξυπηρετεί η δεισιδαιμονία:

«Άλλοι, τέλος, διηγούνται ότι κάποιος από τους φοβερούς και πανούργους εκείνους βασιλείς, καταλαβαίνοντας πως οι Αιγύπτιοι έχουν χαλαρό φρόνημα και είναι επιρρεπείς στις μεταβολές και τις επαναστάσεις κι ότι, πολυπληθείς καθώς είναι, είναι δύσκολο ν' αντιμετωπιστούν και να κατασταλούν όταν ομογνωμούν και δρουν από κοινού, εγκατέσπειρε με τις διδαχές του δεισιδαιμονία, αιώνια αφορμή για ακατάπαυστη διχόνοια». (10)

Για το ορθόδοξο ιερατείο λοιπόν, το πλήρως καθοδηγούμενο από τους τυράννους και κατακτητές του έθνους μας, τα μαθηματικά και η αστρονομία, που θα διέλυαν τις δεισιδαιμονίες και τις ά-λογες μεταφυσικές δοξασίες που είχε καλλιεργήσει στο λαό για να τον κρατά υποταγμένο, υποδουλωμένο και φοβισμένο, παρέμεναν (και παραμένουν) οι βασικοί του ιδεολογικοί αντίπαλοι, που υποχρεούται να αναχαιτίσει με αφορισμούς, αναθέματα και συκοφαντίες περί... μαγείας!

Μέγιστο αμάρτημα: «...αδιαφορία εις τας παραδεδομένας νηστείας...»

Εκ πρώτης αναγνώσεως μοιάζει κωμικό το επιχείρημα ότι το μέγιστο αμάρτημα των διαφωτιστών ήταν ότι καλλιεργούσαν στη νεολαία της προεπαναστατικής περιόδου «...αδιαφορία εις τας παραδεδομένας νηστείας...», και μάλιστα τόσο μεγάλο που ο ίδιος ο Πατριάρχης εγκαταλείπει το μειλίχιο ύφος του για να αποκαλέσει τους πατριώτες, «εκ τινών διεφθαρμένων ανδραρίων, τα οποία καθώς τα ζιζάνια μεταξύ του καθαρού σίτου...».

Και όμως οι νηστείες, που τόσο πολέμησαν και περιόρισαν οι διαφωτιστές, είχαν (και έχουν) την εξουσιαστική τους αιτία ύπαρξης! Να τι παρατήρησε ο Άγγλος λοχαγός Γουίλιαμ Μάρτιν Λέικ (William Martin Leake), ο οποίος περιηγήθηκε στις ελληνικές χώρες μεταξύ του 1804 και 1810 ως πράκτορας της Μεγάλης Βρετανίας:

«Τα πανηγύρια των Ελλήνων, οι νηστείες και ο φόβος τους, είναι μεγάλα βάσανα για τον ταξιδιώτη. Στις γιορτές δεν δουλεύουν. Όταν κρατούν νηστεία, και μάλιστα σκληρή, σαράντα ολόκληρες μέρες, είναι εξαντλημένοι και ανίκανοι για κάθε σοβαρή προσπάθεια. Ο φόβος, τέλος, αποτελεί αναγκαία συνέπεια του τουρκικού ζυγού που ακολούθησε τη μακραίωνη εξουθενωτική τυραννία και τις δεισιδαιμονίες της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ωστόσο, κάτω απ' αυτή την πικρή κρούστα, προβάλλει έντονα ο εθνικός χαρακτήρας ενός αρχαίου λαού». (11)

Οι παρατηρήσεις του Άγγλου στρατιωτικού και κατασκόπου κατεξοχήν εύστοχες. Με τόσες αυστηρές νηστείες, οι πρόγονοί μας ήταν «εξαντλημένοι και ανίκανοι για κάθε σοβαρή προσπάθεια», πόσο μάλλον για επανάσταση. Γι' αυτό και οι διαφωτιστές, που με τις διδαχές τους προετοίμαζαν τη νέα γενιά για τον μεγάλο εθνικό ξεσηκωμό, φρόντιζαν στην παύση, ή έστω στον περιορισμό των νηστειών, μήπως και οι υπόδουλοι καταφέρουν και σταθούν πρώτα στα πόδια τους, πριν καταφέρουν να σηκώσουν τα άρματα κατά των τυράννων τους. Και η Εκκλησία, που γνώριζε πολύ καλά γιατί είχε επιβάλλει όλες αυτές τις νηστείες, είχε κάθε λόγο να ανησυχεί, να απειλεί και να υβρίζει. Η Επανάσταση θα ερχόταν δύο χρόνια μετά.

«Ναι» στην Ελληνική γλώσσα, αλλά για να διαβάζουμε μόνο τα Ευαγγέλια(!)

Στη συνέχεια της πατριαρχικής εγκυκλίου έκπληκτοι διαβάζουμε έναν ύμνο για την Ελληνική γλώσσα, όπως για παράδειγμα, «απειρέσιος είναι τω όντι ο πλους και αχανές το πέλαγος της Ελληνικής αυτής γλώσσης...». Όμως τα εγκώμια του Πατριάρχη δεν αποσκοπούν στη γνώση της Ελληνικής ως κώδικα κατανόησης της φιλοσοφίας και μετοχής στην Ελληνική Παιδεία. Αλλά, «...είναι αναγκαία η γνώσις της Ελληνικής γλώσσης, και κατά πόσους τρόπους εις τον βίον επωφελής, μάλιστα τον ορθόδοξον, είναι και τοις τυφλοίς αυτής δήλον, καν λέγωμεν ημείς, καν μη λέγωμεν, επειδή κατ' αυτήν όντων συγγεγραμμένων όλων των θεοσόφων βιβλίων των πνευματεμφόρων Πατέρων και διδασκάλων της Εκκλησίας μας, και όλων των ιερών νόμων και κανόνων, δι' αυτής μόνης εις την αληθή κατανόησιν εκείνων διαπορθμευόμεθα, και δι' αυτής τα προς Θεόν όσια και τα προς ανθρώπους δίκαια διδασκόμεθα» (12). Η Ελληνική στην υπηρεσία της θρησκείας και της Εκκλησίας, υπάλληλός της και... δούλη της. Ή αλλιώς, η γλώσσα των σοφών στη δούλεψη της θεοκρατίας! Ο σχολαστικισμός στο απροκάλυπτο... μεγαλείο του(!).

Η γραμματική «επωφελέστερη» των θετικών επιστημών!

Εκεί όμως που ο Πατριάρχης θα κηρύξει κάθετο ανάθεμα κατά των μαθηματικών και εν γένει των θετικών επιστημών, είναι όταν θα διακηρύξει, ότι:

«Και κατά σύγκρισιν δε και παράθεσιν ευρίσκεται επωφελεστέρα τω Γένει, και αναγκαιοτέρα η παράδοσις των Γραμματικών από την διδασκαλίαν των μαθηματικών και επιστημονικών» (13).

Και αμέσως μετά, αφήνεται στο να ξετυλίξει το λίβελο του σκοταδισμού του:

«...επειδή εκείνη (η Γραμματική) συμβάλλει γενικώς εις όλα, ή τα περισσότερα επαγγέλματα, της δε, εις άλλα θεωρείται το χρήσιμον, διο και όσον απαιτεί η προκειμένη του Γένους κατάστασις πρέπει να παραδίδηται εις τα σχολεία, και όχι το έργον να γίνεται πάρεργον, και το πάρεργον (οι επιστήμες) έργον, και να λαμβάνη το χρήσιμον του αναγκαίου την προτίμησιν επειδή τις ωφέλεια προσκολλώμενοι οι νέοι εις τας παραδόσεις αυτάς, να μανθάνωσι αριθμούς, και αλγέβρας, και κύβους, και κυβοκύβους, και τρίγωνα, και τριγωνοτετράγωνα, και λογαρίθμους, και συμβολικούς λογισμούς, και τας προβαλλομένας ελλείψεις, και άτομα, και κενά, και δίνας, και δυνάμεις και έλξεις και βαρύτητας, και φωτός ιδιώματα, και βόρεια σέλα, και οπτικά τινα, και ακουστικά, και μυρία τοιαύτα, και άλλα τερατώδη, ώστε να μετρώσι την άμμον της θαλάσσης, και τας σταγόνας του υετού και να κινώσι την γην εάν αυτοίς δοθή πη στώσι κατά τον Αρχιμήδην, έπειτα εις τας ομιλίας των βάρβαροι, εις τας γραφάς των σόλοικοι, εις τας θρησκείας ανίδεοι, εις τα ήθη παράφοροι και διεφθαρμένοι, εις τα πολιτεύματα επιβλαβείς, και άσημοι πατριώται, και ανάξιοι της προγονικής κλήσεως;». (14)

Ας αρχίσουμε από το τέλος. Τι θεωρούνται οι θετικοί επιστήμονες και όσοι διδάσκουν τις θετικές επιστήμες για την Ορθόδοξη Εκκλησία; Είναι, «...εις τας ομιλίας των βάρβαροι, εις τας γραφάς των σόλοικοι, εις τας θρησκείας ανίδεοι, εις τα ήθη παράφοροι και διεφθαρμένοι, εις τα πολιτεύματα επιβλαβείς, και άσημοι πατριώται, και ανάξιοι της προγονικής κλήσεως». Βάρβαροι, ανίδεοι, παράφοροι, διεφθαρμένοι, επιβλαβείς, άσημοι και ανάξιοι! Αυτή είναι η γνώμη του Γρηγόριου του Ε΄, και επίσημη θέση της Εκκλησίας σε όλη της την ιστορική διαδρομή, σε ό,τι αφορά τους επιστήμονες. Γιατί; Το είπαμε ήδη, να το επαναλάβουμε: Διότι η επιστημονική έρευνα καταλύει τις «θεόπνευστες» ασυναρτησίες, τις μεταφυσικές ανοησίες, διαλύει τις δεισιδαιμονίες και απελευθερώνει τους ανθρώπους! Άνθρωποι που οδηγούνται από τον Ορθό Λόγο δεν δύνανται να διαβιούν ως δούλοι ξεσηκώνονται, επαναστατούν και ανατρέπουν τους τυράννους τους! Η Εκκλησία έχει μία αποστολή: να αναχαιτίσει την επανάσταση που πλησιάζει, και δίχως καν σουλτανική εντολή, αποφασίζει για μια ακόμη φορά να παίξει το ρόλο για τον οποίο δημιουργήθηκε εξ αρχής: του οπίου του λαού! Οι διαφωτιστές είναι επικίνδυνοι, είναι επαναστάτες, διδάσκουν «άχρηστα» πράγματα (αυτά που σήμερα μας ταξιδεύουν στα άστρα και βρίσκουν θεραπείες σε ό,τι μας αποδεκατίζει) και αντί να ασχολούμαστε με την... Γραμματική, την τόσο ωφέλιμη για. μανδαρίνους, θέλουμε να κατανοήσουμε τη βαρύτητα που είναι από μόνη της σκέτο... θαύμα!

Ήταν 1818, ένα έτος πριν από την έκδοση της εν λόγω πατριαρχικής εγκυκλίου, που ο διαφωτιστής και διδάσκαλος Βενιαμίν ο Λέσβιος, βροντοφώναζε από το ελληνικό Λύκειο του Βουκουρεστίου:

«Βλέπομεν το ημέτερον γένος να δαπανά ολόκληρον την ζωήν αυτού εις ουδέν άλλο, ή εις μίαν διάλεκτον τουτέστιν εις σημεία των ημετέρων ιδεών και άπασα η αγωγή αυτού και παιδεία να επικεντρώνεται εις μόνην την γραμματικήν. Ω! αθλιότης». (15)

Ωστόσο, το Πατριαρχείο είχε χάσει το παιχνίδι. «Κι όσο ο ελληνικός διαφωτισμός ανδρώνεται», επισημαίνει ο Φωτιάδης, «τόσο η εκκλησία και μαζί μ' αυτή ο σκοταδισμός περιορίζονται στη γραμματική. «Το μεγάλο οχυρό», γράφει επιγραμματικά ο Παπανούτσος, «είναι ανέκαθεν η Γραμματική αυτή «εξασφαλίζει» ανέκαθεν την ορθοφροσύνη και την ορθοδοξία.»» (16).

Ο Κοραής, ατρόμητος μπροστά στις κραυγές του Γρηγορίου του Ε΄, θα απαντήσει: «Περισσότερον ήθελεν ωφελήσει το γένος σήμερον όστις καίει, παρά όστις γράφει Γραμματικάς». Το απελευθερωτικό πνεύμα των διαφωτιστών εναρμονιζόταν με την πολιτική και παιδευτική σκέψη του Πλάτωνα:

«Ο άνθρωπος είναι ήμερο ζώο, όπως λέμε, κι αν πάρει σωστή ανατροφή και τύχει να έχει έμφυτα χαρίσματα θα γίνει το πιο θείο και ευγενικό πλάσμα της γης. Αν όμως η ανατροφή του είναι μέτρια ή κακή, θα γίνει το πιο άγριο (17). (...) Ο άνθρωπος βέβαια κάθε άλλο παρά θείος μπορεί να γίνει αν δεν μάθει τους αριθμούς -τα μονά και τα ζυγά γενικά- αν δεν ξέρει να μετρά, αν δεν ξεχωρίζει τις ημέρες και τις νύχτες ή αν αγνοεί την περιστροφή του ήλιου, της σελήνης και των άλλων ουράνιων σωμάτων. Είναι πολύ ανόητο να πιστεύει κανείς ότι, οποιοσδήποτε θέλει να προοδεύσει στα ανώτερα στρώματα της γνώσης, μπορεί να αγνοεί κάποιο απ' αυτά τα θέματα» (18).

Ένας Πατριάρχης σε αφοριστικό παραλήρημα

Ο Γρηγόριος ο Ε΄ κηρύττει πόλεμο κατά του «κόμματος» των διαφωτιστών, όπως ο ίδιος το αποκαλεί, κατά δηλαδή της εθνικοαπελευθερωτικής πατριωτικής παράταξης! Έντρομος από την ευρύτατη διάδοση των Ορθών Λογικών ιδεών αρχίζει να απειλεί και να φοβερίζει: «Εις τοιούτους παραλογισμούς περιπίπτουσιν οι του κόμματος εκείνου...», γράφει και συνεχίζει: «Αυτοί οι πονηροί άνθρωποι και γόητες είναι προφανείς λυμεώνες, και ψυχικώς και σωματικώς γίνονται εις τους αφυλάκτους και νωθρούς επιζήμιοι είναι πεπαρρησιασμένοι παραβάται των θείων και ιερών κανόνων, και αποστολικών διατάξεων» (19). Για να πάρουν σειρά οι προειδοποιήσεις ότι θα ακολουθήσουν αφορισμοί:

«...και αν δεν προλάβωσι να σωφρονισθώσι και να αφεθώσιν από τας σαθράς και αντιθέους διδασκαλίας των, θέλει επέλθη κατ' αυτών η οργή του Θεού, ως υιών απειθείας, και θέλουν πειραθή της αποτομωτάτης Εκκλησιαστικής παιδείας, θεατριζόμενοι και στηλιτευόμενοι πανταχού, και ως μέλη σεσηπότα αποκοπτόμενοι της ολομελείας των πιστών, ίνα μη η λύμη αυτών γίνηται διαδόσιμος εις τα λοιπά υγιαίνοντα μέλη του Χριστωνύμου πληρώματος. (...) Αυτούς προς το παρόν τους Εκκλησιαστικούς ελέγχους και περί της μιας, και περί της άλλης των καινοτομούντων φατρίας ποιούμεθα, άμα μεν περιμένοντες την επιστροφήν αυτών και μεταμέλειαν, άμα δε και δίδοντες νύξιν εις τους αληθείς του Γένους πεπαιδευμένους, και γνησίους της ευσεβείας λατρευτάς και θεράποντας, δια να διαλύωσι τας σατανικάς αυτών πλεκτάνας, ως αραχνιώδη υφάσματα» (20). Μετά, απευθύνεται στα «γνήσια και ευπειθή τέκνα της κοινής μητρός αγίας του Χριστού Εκκλησίας», κατονομάζοντας τους διορισμένους ανθρώπους του, που είχαν λόγο στα εκπαιδευτικά πράγματα της εποχής, και τους υπαγορεύει «πατρικώς» να αναλάβουν δράση για άμεση αναχαίτιση του διαφωτισμού και των επιστημονικών διδασκαλιών:

«...τας βεβήλους κενοφωνίας, και τας σαθράς αντιθέους διδασκαλίας των ειρημένων, να μισήτε, και να αποστρέφησθε, διακρίνοντες αυτούς, ως εκ του καρπού το δένδρον και το πυρ μακρόθεν εκ του καπνού. Ιός ασπίδος υπό τα χείλη αυτών είναι κεκρυμμένος, έτοιμος να διαφθείρη τους αστηρίκτους περί την ευσέβειαν, και την άλλην ευμάθειαν και κατά τον θείον Απόστολον: Βλέπετε και προσέχετε όσον το δυνατόν, ίνα μη συλλαγωγήσθε υπό της κενής απάτης αυτών, και τερατολογίας, και εκτραχηλίζεσθε κατά μικρόν από τα όργια της αληθούς παιδείας, ην και οι γνήσιοι του Θεού θεράποντες και πνευματέμφοροι Πατέρες μυηθέντες, διαλάμπουσιν ως αστέρες πολύφωτοι εις το νοητόν στερέωμα της Εκκλησίας επειδή η επαπειλουμένη εκ της ψευδοδισκαλίας ζημία, δεν είναι μόνον η της προγονικής διαλέκτου κατάργησις, αλλά και η περί την αμώμητον Πίστιν ψυχρότης, η λεληθότως προξενούμενη εκ της ακαταληψίας όλων επίσης των Εκκλησιαστικών συγγραμμάτων, και η διαφθορά των ηθών. Αναγκαιότατον είναι ένθα και ο τόπος και ο τρόπος ευχερής και αρμόδιος να διαιρεθώσι τα Γραμματικά σχολεία από τα των Επιστημονικών και Μαθηματικών, και να γίνωνται κεχωρισμένως εν μέρει αι παραδόσεις, δια να μη λαμβάνωσιν εκ του προχείρου αφορμήν οι νέοι, και φεύγοντες από τας τάξεις των Γραμματικών, προσκολλώνται εις τας άλλας» (21). Και σε ό,τι αφορά τη διάπλαση των ελληνοπαίδων, η εντολή του Πατριάρχη είναι κάτι παραπάνω από ξεκάθαρη:

«...και απλώς άλατι πνευματικώ να είναι ηρτημέναι αι διδασκαλίαι των διδασκάλων, και αιχμαλωτίζουσαι παν νόημα εις την υποταγήν του Χριστού, κατά τον θείον Απόστολον, να αναδεικνύωσι τους μαθητιώντας, Χριστιανούς ελληνίζοντας τας φράσεις, και Έλληνας χριστιανίζοντας τα δόγματα, τα ήθη, και τους τρόπους. Ταύτα πατρικώς συμβουλεύομεν...» (22).

Όπως ξεκάθαρη είναι η θέση του για το πώς πρέπει να αντιμετωπισθούν πάραυτα οι ελληνίζοντες διαφωτιστές:

«...αν δεν μεταπεισθώσι και δεν θελήσωσι να μεταβάλωσιν ήθη και φρονήματα, πρέπει να αποβληθώσιν εξάπαντος, ως προσκόμματα και πέτραι σκανδάλων, κατά την περί αυτών απόφασιν του Παναγίου Πνεύματος» (23).

Και αναθεματισμός των ελληνικών ονομάτων!

Επειδή η διάδοση του διαφωτισμού, των επιστημών και της Ελληνικής Παιδείας είχαν ως αποτέλεσμα την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των υποδούλων, πολλοί ήταν εκείνοι που αποφάσιζαν να δώσουν στα παιδιά τους αρχαία ελληνικά ονόματα, αντί για χριστιανικά (δηλαδή, εβραϊκά και ρωμαϊκά). Αυτή η «μόδα» («καινοτομία» την αναφέρει η εγκύκλιος) ανησύχησε σφόδρα τον Πατριάρχη. Για τους εξής λόγους: α) Ότι οι Ρωμιοί ήθελαν πλέον να έχουν ελληνικά ονόματα, σήμαινε ότι επιθυμούσαν διακαώς να είναι Έλληνες, ταυτότητα που για την Ορθοδοξία ήταν συνυφασμένη με την αρχαία αντίληψη περί του Θείου (αρχαία Ελληνική «θρησκεία»), άρα εχθρική και ανταγωνιστική ως προς την ίδια την υπόσταση της Εκκλησίας, β) ως απότοκο του διαφωτισμού, η πατρώα και μητρώα ελληνική ονοματοθεσία, σήμαινε ότι το Κίνημα στεριωνόταν και στην επόμενη γενιά και, φυσικά, ότι γ) αφού οι ραγιάδες Ρωμιοί ξαναγίνονταν Έλληνες σίγουρα είχαν στο νου τους εθνική επανάσταση κατά των Οθωμανών και της Ρωμαίικης Εκκλησίας, στα βήματα και των άλλων εθνικών επαναστάσεων της εποχής (Γαλλική και Ισπανική) που δεν στράφηκαν μόνο κατά των κοσμικών τυράννων αλλά και κατά της θεοκρατίας.

Εξάλλου, ο ίδιος ο Αλή Πασάς, ο τύραννος της Ηπείρου, είχε υποψιαστεί ότι κάτι ετοίμαζαν οι υπόδουλοι Έλληνες, μόνο και μόνο από το γεγονός ότι βάφτιζαν τα παιδιά τους με αρχαία ελληνικά ονόματα. Μάλιστα, ο ίδιος φέρεται να έχει πει: «Εσείς οι Ρωμιοί, μπρε, κάτι μεγάλο έχετε στο νου σας. Δεν βαφτίζετε πια τα παιδιά σας Γιάννη, Πέτρο, Κώστα, παρά Λεωνίδα, Θεμιστοκλή, Αριστείδη. Σίγουρα κάτι μαγειρεύετε» (24).

Και πώς άραγε η Εκκλησία υποδέχτηκε τον πόθο για εθνική ελληνική ελευθερία της προεπαναστατικής γενιάς, όπως αυτή διαμορφώθηκε από τους άφοβους ελληνίζοντες διαφωτιστές, και όπως την υποδέχθηκαν οι διψασμένοι για επανάσταση πρόγονοί μας;

Η Εκκλησία απαγόρευσε στους Έλληνες να δίνουν στα παιδιά τους ελληνικά ονόματα, για να αποδείξει ακόμα μια φορά τον... φιλελληνισμό της: «Και η κατά καινοτομίαν παρά ταύτα εισαχθείσα των παλαιών Ελληνικών ονομάτων επιφώνησις εις τα βαπτιζόμενα βρέφη των πιστών, ως ηκούσαμεν, λαμβανομένη ως μια καταφρόνησις της Χριστιανικής ονοματοθεσίας, είναι διόλου απροσφυής και ανάρμοστος όθεν ανάγκη η Αρχιερωσύνη σας να διαδώσητε παραγγελίας εντόνους... (...), δια να λείψη τουντεύθεν και η κατάχρησις αυτή...» (25). Έτσι, αφού νόμισε ότι με πατριαρχικές εγκυκλίους, φοβέρες, ύβρεις, συκοφαντίες και αφορισμούς θα μπορούσε να αναχαιτίσει την επανελλήνιση που κήρυτταν παντού οι διαφωτιστές, τις θετικές επιστήμες, την Ελληνική Παιδεία και τον πόθο για ελευθερία ενός έθνους υπόδουλου επί 20 αιώνες, ο Γρηγόριος ο Ε΄, ο αντιβασιλέας του σουλτάνου και Οικουμενικός Πατριάρχης των Ρωμαίων της ανατολής (Ρωμιών), πίστεψε ότι έθαψε την επανάσταση. Και όταν δύο χρόνια μετά, οι εθνικές φωτιές του '21 θα ανάψουν από άκρη σε άκρη της πατρίδας, και ένα σύνθημα θα εμπνέει όλους, «ελευθερία ή θάνατος», αυτός, ο πιστός φίλος του σουλτάνου, θα αφήσει την τελευταία του πνοή στην αγχόνη ως ανίκανος και άχρηστος πλέον για τον κατακτητή, παρά τους τρεις αφορισμούς που είχε εξαπολύσει κατά των επαναστατών! Ο διαφωτισμός είχε επιτελέσει πλέον το έργο του, οι κατάρες των παπάδων δεν φόβιζαν άλλο τους ραγιάδες που είχαν επιλέξει πια να ζήσουν και να πεθάνουν ως ελεύθεροι και ως Έλληνες.

Στέφανος Μυτιληναίος

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
(1) Ματθαίος Κ. Παρανίκας, «Σχεδίασμα», σελίδα 15, Κωνσταντινούπολη 1867. (2) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 300, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(3) Βλέπε σχετικά: Πατριάρχη Ιεροσολύμων Άνθιμου, «Πατρική Διδασκαλία», Κωνσταντινούπολη 1798.

(4) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 300, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(5) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 300, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(6) Pierre Chuvin, «Οι τελευταίοι Εθνικοί», σελίδες 66-67, εκδόσεις «Θύραθεν» - Harvard University Press, Θεσσαλονίκη 2003.

(7) «Πηδάλιον», ήτοι άπαντες οι ιεροί και θείοι κανόνες, υπό Αγαπίου ιερομόναχου και Νικόδημου μοναχού, κανών ΞΑ΄ της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου, συμφωνία, σελίδα 274, εκδόσεις «Παπαδημητρίου», δωδέκατη έκδοση, Αθήνα 1998.

(8) Προκόπιος, «Ανέκδοτα ή Απόκρυφη Ιστορία», 11. 35-41, σελίδα 87, εκδόσεις «Άγρα».

(9) Ανωνύμου του Έλληνος «Ελληνική Νομαρχία», 95, Βενετία 1806, ανατύπωση από τις εκδόσεις «Βαγιονάκη», σελίδα 75.

(10) Πλούταρχος, Ηθικά, «Περί Ίσιδος και Οσίριδος», 380A, εκδόσεις «Κάκτος», Αθήνα 1995.(11) Κυριάκος Σιμόπουλος, «Ξένοι Ταξιδιώτες στην Ελλάδα», τόμος Γ1, σελίδες 333-334, εκδόσεις «Στάχυ», έκτη έκδοση, Αθήνα 1999.

(12) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 301, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(13) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδες 301-302, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(14) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 302, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(15) Βενιαμίν ο Λέσβιος, «Λόγος του κατά την έναρξιν των μαθημάτων του εν Βουκουρεστίω Λυκείου», «Ερμής ο Λόγιος», έτος 1818, σ. 202, 205. Πηγή: Δημήτρης Φωτιάδης, «Η Επανάσταση του 21», τόμος πρώτος, σελίδα 174, εκδόσεις «Μέλισσα», Αθήνα 1971.

(16) Δημήτρης Φωτιάδης, «Η Επανάσταση του 21», τόμος πρώτος, σελίδα 170, εκδόσεις «Μέλισσα», Αθήνα 1971.

(17) Πλάτων, «Νόμοι», ΣΤ΄, 766a, εκδόσεις «Κάκτος».

(18) Πλάτων, «Νόμοι», Ζ΄, 818c, εκδόσεις «Κάκτος».

(19) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 302, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(20) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 302, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(21) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 303, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(22) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 303, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(23) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 304, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

(24) Δημήτρης Φωτιάδης, «Η Επανάσταση του 21», τόμος πρώτος, σελίδα 182, εκδόσεις «Μέλισσα», Αθήνα 1971.

(25) Γρηγόριος ελέω Θεού Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ρώμης και Οικουμενικός Πατριάρχης, Πατριαρχική Εγκύκλιος, αωιθ΄ κατά μήνα Μάρτιον. Πηγή: Κ. Θ. Δημαράς, «Ο Κοραής και η Εποχή του», σελίδα 304, εκδόσεις «Ιωάννη Ν. Ζαχαρόπουλου», Αθήνα 1958.

Κομπογιαννίτες και Καλογιατροί

«Συνήθως ούτοι ελάμβανον το ήμισυ της αμοιβής των προκαταβολικώς, προκειμένου δε περί κήλης παρελάμβανον κατά την εγχείρησιν τον κηλικόν θύλακον, ον διατείνοντες έφερον επί καλάμου δίκην τεχνοσήμου. Ο αριθμός των θυλάκων τούτων, ον διελάλουν κατά τας διαφόρους περιοδείας, εθεωρείτο ως δείγμα της χειρουργικής αυτών δεξιότητος… Και τον μεν καταρράκτην εθεράπευον δια καταβυθίσεως του φακού, την δε κήλην δι’ αποφράξεως του βουβωνικού κρίκου δια του όρχεως, κατατασσομένου εκείσε δίκην πώματος»

ΚΟΜΠΟΓΙΑΝΝΙΤΗΣ
Ο εμπειρικός ιατρός, ψευτογιατρός, ψευδεπιστήμων, αμαθής, αγύρτης. Εκ του κομπώνω = απαιτώ [κομπώνω: δένω με μάγια, εξαπατώ (ποντιακή)< ελληνιστική κοινή κομβόω: δένω] και Γιαννίτης = Γιαννιώτης = Ιωαννιώτης, ως εξ Ιωαννίνων προερχομένων των τοιούτων, οι οποίοι και Ζαγορήσιοι ελέγοντο, ως από του Ζαγορίου.
Του ΑΡ. Π. Κουζή, από την ΜΕΓΑΛΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ
Το όνομα εδίδετο υπό του ελληνικού λαού κατά τους χρόνους της δουλείας, εις τους  λυμαινομένους την Ελλάδα αγύρτας, ων εικόνα δίδει ο Σάθας («Κλειώ» Τεργέστης ΚΒ’, ΑΡ. 1146, «Εστία» 1889, σελ. 458).
Προήρχοντο δε ούτοι κυρίως εκ χωρίων του Ζαγορίου, Λιασκοβετσίου, Τσεπελόβου, Φραγκάδων, Παπίγκου, Σκαμνελίου, Καλωτάς, Δόλιανης, Μανασσή, Τζονδήλας, Νεγάδων, Μονοδενδρίου, καπετσόβου κτλ.
Ήσκουν  δε το επάγγελμα κυρίως εν Θράκη, Μακεδονία, Στερεά Ελλάδι, Πελοποννήσω, και μικρά Ασία, αλλά και εν Βουλγαρία και Σερβία. Αναλόγως της μορφώσεως αυτών διεκρίνοντο ιδία οι από Ζαγορίου, εις  εξοχωτάτους και παρακατιανούς.

Κύρια φάρμακα αυτών, περισυλλεγόμενα υπό των ιδίων ουχί σπανίως εν τη χαράδρα του Βίκου (Σάρρος), διό και «βικοϊατροί» (Λαμπρίδης), ήσαν η κεδρομπόμπολα (καρπός κέδρου), η γαλατσίδα (ευφόρβιον), η κάρφη (ελλέβορος), το πήγανον, η αψιφιά (αψίνθιον), η ματούσιο (μανδραγόρας), η αγριάδα (άγρωστις), το πολυτρίχι και τα λοιπά δημώδη φάρμακα.
Εκτός των βοτάνων τούτων εν χρήσει συνήθως είχον και αλοιφάς εξωτερικώς κατά διαφόρων ελκών χρονίων, εκλείγματα («ματζούνια»), ως τονωτικά, προς παιδοποιίαν, κατά των πυρετών κτλ., και έμπλαστρα. Μη φυτικά φάρμακα ολίγα μόνον μετεχειρίζοντο, οίον το αμμωνιακόν άλας (¨νισαντήρι»), την στυπτηρίαν («στύψη»), κτλ.
Τα φάρμακα ταύτα έφερον εν δισακκίοις  («σακκούλαις»), διο και «σακκουλιαραίοι» εκαλούντο. Εις Κρήτην τινές των τοιούτων εμπειρικών έφερον θήκας μικράς, αναρτωμένας από των ώμων, εν αις δίκην πραγματειών ενέθετον τα φάρμακα ή έφερον ταύτα επί του μεγάλως εξέχοντος γύρου του σκιαδίου των.
Οι κομπογιαννίται ετήρουν προσποιητήν σοβαρότητα, αναλόγου του επαγγέλματος όπερ ήσκουν, εφόρουν δε συνήθως «μαλλιαράν σιγούναν» και περιέδενον την εις «δασείς πλοκάμους κυμαίνουσαν χαίτην των» δια πρασίνης ταινίας (Σάθας).
Εις τας χείρας εκράτουν χονδρήν ράβδον ή ρόπαλον («ματσούκα»), εξ ου και «ματσουκάδες» ή «ματσουκάρηδες» («ματσκάρδες» κατά συγκοπήν), ίνα αφ’ ενός μεν προφυλάσσωνται από των κυνών, αφ’ ετέρου δε αμύνωνται κατά τας περιοδίας αυτών, ιδία δε κατά των μετά τας αποτυχίας αυτών επιθέσεων. Προ τινών ετών (1930) μοι εδωρήθη υπό φίλου ιατρού ράβδος τοιούτου εμπειρικού, ήτις είχεν ως λαβήν σύμπλεγμα δυο όφεων, το έμβλημα, ως εικός, του προγόνου αυτού Ασκληπιού.
Εισερχόμενοι εις τα χωρία ή τας πόλεις διελάλουν είτε αυτοί οι ίδιοι είτε δια κηρύκων την ιδιότητα αυτών ως χειρουργών ή ιατρών («ιατρός καλός, ιατρικά καλά, πουλώ ζωή» ή «ήλθε ο διάσημος χειρούργος τάδε» ή απλώς «βότανα καλά» («βοτανάκηδες»).
Κατ’ ανακοίνωσιν του Φ. Γ. Τριανταφυλλίδου, οι κομπογιαννίται περιώδευον ουχί σπανίως ανά δύο, αλλ’ εκ δύο διαφόρων χωρίων καταγωγής. Συνήθως είχον ένα και μόνον ίππον, ον ίππευε ο εις εισερχόμενος εις την πόλιν ή το χωρίον, παριστών τον ιατρόν, του ετέρου παραμένοντος υπηρέτου ή διαφημιστού.  Εξ υπαμοιβής ο έτερος ιππεύων τον ίππον εισήρχετο εις άλλην πόλιν ή χωρίον ως ιατρός, ιδία δε όπου ην μάλλον γνωστός.
Το θράσος αυτών εμφαίνεται και εκ συζητήσεων, ας προεκάλουν μετά τυχόν επιστημόνων ιατρών προ αγραμμάτων ομίλων ή αμαθών Τούρκων αξιωματούχων ή και ηγεμόνων εν Ρουμανία, καθ’ ας μεθ’ όλους τους εξωφρενισμούς ους ανέπτυσσον, εξελαμβάνοντο υπό των αφελών ως έμπειροι της ιατρικής και σοβαρώς συζητούντες, ενίοτε δε και ως αποστομούντες τους επιστήμονας.
Καλούμενοι ή εξήταζον τους ασθενείς ή συνηθέστερον έδιδον τα αιτούμενα βότανα  («δια την θέρμην», «δια τον πονόμματον», δια το «σπάσιμο», «δια τα χελώνια» κτλ., ή απλώς το προφυλακτικόν  «φειδόχορτον»), είτε αυτούσια (προς παρασκευήν εγωυμάτων, αφεψημάτων ή απλώς επίθεσιν τούτων επί του πάθους), είτε υπό τύπον κόνεως («σκονάκια»). Απήρχοντο δε συνήθως συναποφέροντες γενναίας προσφοράς εις χρήματα ή είδος, (τρόφιμα κτλ.).
Ο Σάρρος αναφέρει εντός 6 μηνών 150 λίρας, αξιολόγους ίππους και ημιόνους, συχνάκις δε ουκ ολίγας ευλογίας. Ως εικός, και γοητείαι («γητιές»), εξορκισμοί («ξόρκια»), και διάφοροι μαγγανείαι ουδέποτε έλειπον, συμπληρούσαι το ιατρικόν αυτών έργον.  Προς δια την «κόμβων» μαγγανείαν αυτών θέτει εις σχέσιν την λέξιν κομπογιαννίτης ο Βιζουκίδης, όστις προσθέτει ότι οι εκ Ζαγορίου εμπειρικοί εκαλούντο και «Βενοϊατροί».
Αγνοούντες την λατινικήν, ή άλλην τινά ξένην γλώσσαν, κατεσκεύασαν ιδίαν κορακιστικήν διάλεκτον (τα «κομπογιαννίτικα»), δι’ ης συνεννοούντο. Κατά ταύτην καταφιανός (καταφυανός, καταφυγιανός– Legrand εκ του καταφύγιον), καταφαγιανός (ως κατατρώγων τα χρήματα των ευπίστων, Αραβαντινός) εκαλείτο ο ιατρός, κατά Σάρρον δε: αίμα του Χριστού = οίνος, αλοιφή = βούτηρον,βιργώνω = ζυγίζω, κυλιστήρι = ωόν, γνώσ(ι) = το άλας, γυιός της γκαβής = ο ύπνος, δάκρυ της Παναγιάς = το οινόπνευμα, λαμπύρου = ρακή, τα καυτηρά = κρόμμυα, κυραθειά = θέρμη,λιγόδουντα = τα φασόλια, μαζαράκι = κρέας, μαυροζούμι = καφές, μπζιούρι = άρτος,μπζιουζουργιάζω = τρώγω (κυρίως ψωμί), μπλένιου = η κοιλιά, παλαμάρι = η χειρ, πασπάλη = το άλευρον, πλαϊνό = το ύδωρ, πλιούμενο = ο ιχθύς, πουλευτικόν = το καθάρσιον, σιόρους = ο οίνος, φλιτούρι = το ιατροσόφι, φραγκόπουλα = τα δράμια, κ.ο.κ., προφερόμενα πάντα κατά την συνήθη εν τη πατρίδι αυτών συγκοπήν των φωνηέντων.
Επισημότεροι των κομπογιαννιτών, κατά Λαμπρίδην (Ηπειρ. Μελ. Η’ 58) υπήρξαν ο Πανταζής Εξάρχου εκ Λιασκοβετσίου, ο Ι. Περτάλης εκ Σκαμνελίου, ο Δ. Πολύχρονος και ο εξοχώτατος πάντων εκ Καπετσόβου ιατρός των τριών Σουλτάνων Χ. Πασχάλογλους ή Πασχάλης (1823).
Ο Σάρρος αναφέρει επίσης τον ειδικόν οφθαλμίατρον Πατρατσάν, τον Γ. Τσεκούραν, τον Κ. Τσίμαν, τον Κ. Λιονταρήν, τον Φραγκούλην, τον Μπακόλαν, τον Χ. Χρηστίδην, ή κατσουλάτον, τους εκ Μονοδεμδρίου αδελφούς κοντοδήμου, τον Α. Κοντογιάννην και τον εκ Βίτσης Αρ. Ζώνιον.
Τον Φραγκούλην όμως ο Φ. Γ. Τριανταφυλλίδης γνωρίζων καλώς, καθ’ ο καταγόμενος εκ Σκαμνελίου, θεωρεί μη κομπογιαννίτην, αλλ’ ως τοπικόν, μη περιοδεόντα, πρακτικόν ιατρόν, διότι ήτο μεν μη επιστήμων, αλλ’  υπήρξε μαθητής επιστήμονος ιατρού διπλωματούχου της σχολής της Παδούης, του Αδάμ Γοργίδα, όστις επιθυμών ίνα απαλλάξη την χώραν των αγυρτών ίδρυσε εις Σκαμνέλιον πρακτικήν τινάν σχολής, εν η εδιδάχθησαν οι Φερούλης, Γκίμστας (ο γνωστός υπό το όνομα Κωσταγιατρός) και ο Τριαντ. Φυλλίδης, όστις αποκατεστάθη είτα εις Προύσαν ως φαρμακοποιός. Τούτου, αλλά κυρίων των Φερούλη και Γκρίμστα, μαθητής υπήρξεν ο Φραγκούλης, όστις διετέλεσε κατά νεωτέρους χρόνους και κοινοτικός ιατρός μέχρι του 1896, οπότε τω απηγορεύθη τη επεμβάσει επιστήμονος ιατρού η εξάσκησις της ιατρικής. Ούτος απέθανε τω 1927 εν Σκαμνελίω, εις ηλικίαν 100 ετών.
Ο Σ. Λάμπρος αναφέρει Μανιάτην εμπειρικόν χειρουργόν, τον Παπαδάκην, κατά τας αρχάς του ΙΗ’ αιώνος, αλλ’ ούτος καθώς και κατόπιν ο περίδοξος Γιατράκος, ο Ανδ. Πετιμεζάς κ.λ., δεν υπήγοντο εις τους κομπογιαννίτας ή καλογιατρούς, δηλαδή τους τα πολλά περιοδεύοντας, αλλά εις τοπικούς εμπειρικούς ιατρούς, οι οποίοι ειδικώς ησχολούντο εις την χειρουργικήν ή την οφθαλμολογίαν, σπανιώτερον δε και περί την παθολογίαν.
Εκ παραδόσεως γνωρίζω περίπτωσιν εγχειρήσεως καταρράκτου, τελεσθείσης εν Καλάμαις παρ’ επιστήμονος ιατρού επί ευπόρου ατόμου και αποτυχούσης επί του ενός οφθαλμού, μεθ’ ήν ετελέστη εγχείρησις, εκ δυσπιστίας προς τους επιστήμονας ιατρούς, υπό εμπειρικού επί του ετέρου μετ’ επιτυχίας. Τοιαύται βεβαίως περιπτώσεις συνέτεινον προς μεγάλυνσιν της φήμης των εμπειρικών τοιούτων ιατρών.
Ιδέαν των Ζαγοριανών κομπογιαννιτών δύναται να λάβη τις εκ της περιγραφής, ην δίδει ο Αλέξ. Σούτσος εν τη κωμωδία «Άσωτος», ένθα ο ιατρός Ιπεκακούνας λέγει:
«δεν είμ’ εγώ Ζαγοριανός να περπατώ στον δρόμο, με αλοιφάς, με έμπλαστρα, με βότανα στον ώμο,
Και με δοντάγραν, συριγγών και νυστεριών χαρχάλι, με το σαμουροκάλπακο να τρέχω στο κεφάλι
Να σκούζω από το κουτσό και ψόφιο μου μουλάρι, καλός γιατρός πουλώ ζωή, ποιος θέλει, ποιος θα πάρει»
ΚΑΛΟΓΙΑΤΡΟΣ
Διάδοχοι των κομπογιαννιτών υπήρξαν οι καλογιατροί, ονομασθέντες ούτω διότι και ούτοι, ως οι κομπογιαννίται διελάλουν οι ίδιοι ή δια κηρύκων την ιδιότητα αυτών εις τας οδούς δια της φράσεως «καλός γιατρός, γιατρικά καλά». Οι αρειμάνιοι ούτοι αγύρται, γράφει ο Σάθας, ήσαν ως επί το πλείστον Ιταλοί και Επτανήσιοι, περιεβάλλοντο δε πλατύτερα επανωφόρια, ων αι μεν τριγωνοειδής άκραι περιεδινούντο απαύστως ως γλωσσίδες ψαλίδος, αι δε πρόσθεται επωμίδες ανεμιζόμεναι εκροτάλιζον εκ των δίκην παρασήμων επικειμένων πλατέων μεταλλικών κομβίων. Εφόρουν μικρά υποδήματα περισφιγγόμενα δια θεατρικών κροσίων και στενόν πανταλόνιον πεποικιλμένον δι’ οφιοειδώς περιερραμμένων σειρητίων, ομοιάζοντες προς Ισπανούς ταυρομάχους.
Ούτοι ως και οι κομπογιαννίται, ως τα πολλά, ουδ’ άκρω δακτύλω αψάμενοι της ιατρικής και φαρμακευτικής, παρείχον, μαθόντες εκ πατρικής παραδόσεως ή εξ αναγνώσεως ιατροσοφίων, δημώδη τινά φάρμακα και θεραπευτικάς οδηγίας.
Ο Πουκεβίλλ ανεύρε παλαιόν ταμβακοπώλην εν Μονμπελλιέ ως καλογιατρόν εν Τριπόλει, Ενετός δε πρόξενος εν Κορώνη κατά Σάθαν, φυγόδικον τινά συμπατριώτην αυτού, τον Μισέρ Μπατήν, ως διάσημον καλογιατρόν και μυστικοσύμβουλον του σερασκέρη της Πελοποννήσου.
Ωραία είναι η συνέντευξις του Πουκεβίλλ μετά τινος καλογιατρού: «Οι πρόγονοί μου, έλεγεν ούτος, από του μεγάλου θεού της Κω, εξασκούσι το επάγγελμα του ιατρού από πατρός εις υιόν. Είναι περιουσία της οικογενείας ην έχομεν εκ παραδόσεως, χωρίς να αποβλέπωμεν εις το ευτελές μέταλλον, όπερ αναγκάζεταί τις να δεχθή δια να ζήση».
Ο καλογιατρός εξέθηκεν είτα τα της δεξιότητός του περί την στερέωσιν των καταγμάτων, την εγχείρησιν των κηλών και του καταρράκτου, κατέληξε δε να προτείνη ίνα ξυρίσει τον Πουκεβίλλ. Τέλος ωμίλησε περί ανατομίας, ην εγνώριζε περίπου όσον ο Αλκμέων (ο αρχαιότερος των Ελλήνων ανατόμων) και κατώρθωσε, προσθέτει ο Πουκεβίλλ, να με αποκοιμήση.
Τινές όμως των εμπειρικών τούτων, οι εκ των μερών του Ζαγορίου και του Λιασκόβου, όπερ ήτο το κυρίως σχολείον και των καλογιατρών, ως και των κομπογιαννιτών, είχον κατασταθή συν τω χρόνω επιδεξιώτατοι εμπειρικοί εγχειρηταί κηλών, καταρράκτου, ή λίθων της κύστεως. Κατά Πουκεβίλλ μάλιστα η επιτυχία και η δεξιότης τινών τούτων ηδύνατο να καταπλήξη και τους πλέον επιδέξιους χειρουργούς. Συνήθως ούτοι ελάμβανον το ήμισυ της αμοιβής των προκαταβολικώς, προκειμένου δε περί κήλης παρελάμβανον κατά την εγχείρησιν τον κηλικόν θύλακον, ον διατείνοντες έφερον επί καλάμου δίκην τεχνοσήμου. Ο αριθμός των θυλάκων τούτων, ον διελάλουν κατά τας διαφόρους περιοδείας, εθεωρείτο ως δείγμα της χειρουργικής αυτών δεξιότητος. Οι πελάτες όμως ουδέποτε έλειπον, διότι τελείως άγνωστος εν Ελλάδι κατά τους χρόνους εκείνους ήτο ο κηλεπίδεσμος. Άλλωστε και τα θύματα τούτων δεν ήσαν πλειότερα πολλών των εν Παρισίοις καθητών (Πουκεβίλλ). Επιτυχή εγχείρησιν κήλης αναφέρει ο Πουκεβίλλ γενομένην υπό τοιούτων εμπειρικών τω 1798 και επί του εν Αθήναις Γάλλου προξένου Φωβέλ.
Εν Αθήναις ειδικώς γνωστοί ήσαν οι κομπογιαννίται, ουχί δε και οι καλογιατροί, ως και ο Καμπούρογλους, όστις προσθέτει ότι ούτοι δεν είναι άξιοι της επικρατούσης περιφρονήσεως, διότι προς τη αγυρτεία ήσαν ταμίαι ιατρικών κατά παράδοσιν γνώσεων, συνδεομένων προς την φύσιν και τα βότανα. Ο Καμπούρογλους προκειμένου περί της ενεργείας δημοδών εντοπίων φαρμάκων συνιστωμένων υπό κομπογιαννίτου τινός κατά των ελωδών πυρετών εν σχέσει προς την ληξιπύρετον ενέργειαν της κίνας, παραθέτει την γνώμην αυτού, καθ’ ην «ο Θεός δεν είναι μωρός να έχη τους πυρετούς εν Αθήναις και το φάρμακον εν Κίνα».
Κατά τους νεωτέρους δ’ έτι χρόνους εμπειρικοί χειρουργοί καταγόμενοι εκ Χορμόβου και Λιασκόβου, κατερχόμενοι εις Ελλάδα, εξετέλουν τοιαύτας εγχειρήσεις κήλης ή καταρράκτου, πατροπαραδότως διδασκόμενοι ταύτας (Νίδερ). Καταλληλοτέραν εποχήν προς τούτο εθεώρουν την εαρινήν μέχρις Ιουλίου, διέμενον δε και διητώντο κατά το διάστημα της προπαρασκευής και της εγχειρήσεως μέχρις αποθεραπείας εν τη οικία των πασχόντων.
Και τον μεν καταρράκτην εθεράπευον δια καταβυθίσεως του φακού, την δε κήλην δι’ αποφράξεως του βουβωνικού κρίκου δια του όρχεως, κατατασσομένου εκείσε δίκην πώματος. Ο Νίδερ αναφέρει θάνατον δικαστικού τινός εν Μεσολογγίω, εγχειρισθέντος υπό τοιούτου εμπειρικού, παρουσία του ιατρού Βαλασσοπούλου, αλλά και τρεις άλλας περιπτώσεις μετ’ αισίου αποτελέσματος.
Την σήμερον (1930) πλέον σπάνιοι απέμειναν  εν Ελλάδι εμπειρικοί ιατροί. Ως τα πολλά, τινές, ιατροί ή ιάτραιναι, ισχυριζόμενοι ότι γνωρίζουσι δήθεν ειδικόν φάρμακον κατά τινος νόσου, χορηγούσι τούτο δωρεάν εις τους πάσχοντας, άλλοι όμως και νυν έτι χρηματίζονται εις βάρος των αφελεστέρων. Προ τινός έτι παλαιός υπηρέτης ιατρού επεσκέφθη τούτον εν Αθήναις φέρων μελανήν ρεδιγκόταν, λίαν ευχαριστημένος εκ του επαγγέλματος του ιατρού, όπερ ήσκει εν γωνίαν τινί της Ελλάδος.

Υπάρχει Θεός; Ιδού μια ακόμη φακιρική απόδειξη για την ύπαρξή του

Μια ακόμη φακιρική απόδειξη της ύπαρξης του Θεού, όπως άλλωστε τέτοιου είδους είναι όλες
Όταν στον δυτικό λεγόμενο κόσμο αναφέρεται ο θεός, πάντοτε εννοείται ο Γιαχβέ, θεός των Εβραίων και των χριστιανών. Αυτός λοιπόν ο θεός, περί του κακού είπε:
«ἐγὼ ὁ κατασκευάσας φῶς καὶ ποιήσας σκότος, ὁ ποιῶν εἰρήνην καὶ κτίζων κακά• ἐγὼ Κύριος ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν πάντα ταῦτα» (Ησαΐας 45:7).
Έχουμε και λέμε: «…ἐγὼ ὁ …κτίζων κακά», λέει για την πάρτη του ο θεός.
Έρχεται λοιπόν ο κουτοπόνηρος χριστιανός και λέει: κακό γίνεται εκεί όπου λείπει ο θεός. Ο ίδιος ο θεός του όμως λέει ότι τα κακά τα κτίζει ο ίδιος.
Στο βίντεο που έπεται – απόπειρα καλλιτεχνικής απόδοσης της χριστιανικής θεολογικής ασυναρτησίας – επιχειρείται η απόδειξη ύπαρξης του θεού δια της απουσίας του, όταν και ο ίδιος αλλά και οι πιστοί του ισχυρίζονται ότι είναι «πανταχού παρών και τα πάντα πληρών», επομένως και επί των κακών. Κοντολογίς ο θεός των κουτοπόνηρων, οι οποίοι καλλιεργούν το « Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι ».

Ο ΘΕΟΣ ΕΠΛΑΣΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Ή Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΝ ΘΕΟ

Σύμφωνα  με τα δεδομένα της Επιστήμης, ο άνθρωπος  εμφανίστηκε  στη Γη πριν  πολλά εκατομμύρια  χρόνια.  Όταν περνούσε την περίοδο της  ζωώδους  κατάστασης  το αίσθημα της  αυτοσυντήρησης   ήταν  έμφυτο,  και  όπως  όλα  τα  ζώα, οι κινήσεις για την αυτοπροστασία του γίνονταν εξ ενστίκτου. Όμως  όσο προχωρούσε η εξέλιξη των όντων,  ο άνθρωπος άρχισε να ξεχωρίζει από τα άλλα ζώα διότι σιγά -  σιγά γίνονταν λογικό Ον.

Το αίσθημα της αυτοσυντήρησης εξακολουθούσε να υπάρχει αλλά όχι εξ ενστίκτου, αλλά με βάση τη λογική. Οι κίνδυνοι που αντιμετώπιζε ήταν πάμπολλοι. Όπως οι λιμοί, οι σεισμοί, οι πλημμύρες, οι τυφώνες, οι αρρώστιες, οι παγετώνες, οι καύσωνες, τα άγρια ζώα, κ. α. Μερικούς κινδύνους τους αντιμετώπιζε με τη λογική, όμως για τους άλλους αισθανόταν πολύ αδύνατος, γιατί παντού παραμόνευε ο θάνατος. Εναγωνίως αναζητούσε μια βοήθεια ικανή να αντιμετωπίσει τους πάμπολλους κινδύνους, – μια σανίδα σωτηρίας, – Πολλά βίαια φυσικά φαινόμενα δεν μπορούσε να τα εξηγήσει. Η αρμονία της φύσεως αλλά και η πολυπλοκότητα του Σύμπαντος τον προβλημάτιζαν.
Μη έχοντας τα δεδομένα της σύγχρονης επιστήμης, έπλασε λοιπόν στη φαντασία του μια αόρατη ανωτέρα δύναμη που δέσποζε παντού, και νόμισε ότι του έδινε απάντηση στους προβληματισμούς του. Την ανωτέρα αυτή δύναμη την ονόμασε Θεό, Αλλά και ορατές δυνάμεις, όπως ο Ήλιος με τη θερμότητά του και με το Φως του, η Γη που του παρείχε διατροφή, πήραν εξέχουσα θέση στη ζωή του, και θεοποιήθηκαν. Ακόμη και ότι είχε έντονη επίδραση στο ψυχικό και στο υλικό του κόσμο, θεώρησε ότι είναι αποτέλεσμα της δράσης κάποιας επί μέρους Θεότητας. ( τύχη, χαρά, λύπη, δικαιοσύνη, αδικία, πλούτος, ξεφάντωμα, πόλεμος, ειρήνη, κ.α. )
Έτσι κατά τον πρωτόγονο αλλά και τον μετέπειτα άνθρωπο ο Θεός είναι ο δημιουργός αυτού και των πάντων γύρο του. Είναι παντοδύναμος, παντογνώστης, πάνσοφος. Αλλά Ο Θεός όταν εξοργίζετε, προκαλεί τα βίαια φυσικά φαινόμενα (Θεομηνίες). Με διάφορες προσφορές ο άνθρωπος προσπαθώντας και νομίζοντας ότι έτσι θα κατευνάσει την οργή του, δεν δίστασε να προβεί ακόμη και σε ανθρωποθυσίες, βεβαίως σε εποχές που εστερήτο επιστημονικής γνώσης, και ήταν έρμαιος των αρρωστημένων μυαλών της κάθε θρησκείας.
Ο φόβος του θανάτου τον ανάγκαζε όλο και πιο πολύ να ζητά τη βοήθειά του. Ο Θεός πλέον έγινε η ελπίδα του για το σήμερα και για το αύριο. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού (δια της βίας) η πλύση εγκεφάλου που υφίσταται από τους γονείς του, αλλά κυρίως από το ιερατείο, του διαμορφώνει τη σκέψη έτσι που να θεωρεί την ύπαρξη του δεδομένη. Τα χαμηλόφωνα λόγια του ιερατείου ότι αν δεν είμαστε πιστοί, θα πάθουμε κακό, είναι και αυτά ένας τρόπος άσκησης ψυχολογικής βίας. Έτσι πλέον ζούμε από την ώρα που γεννιόμαστε, και παρά τη θέλησή μας, μας βαπτίζουν, σε μία ατελείωτη θρησκευτική δικτατορία, του φόβου, που είναι ο μόνος τρόπος με τον οποίο το ιερατείο μπορεί να ελέγχει τις λαϊκές μάζες. Διότι με την πρόοδο της επιστημονικής γνώσης ο άνθρωπος ελαχιστοποίησε τους κινδύνους που απειλούσαν τη ζωή του, γνωρίζει πως δημιουργήθηκε αυτός και τα πάντα γύρο του, και έτσι αργά και σταθερά προσπαθεί να απαγκιστρωθεί από μια ουτοπία.
Όταν ο άνθρωπος ξέφυγε από την πρωτόγονη κατάσταση, και δημιουργήθηκαν οι κοινότητες, οι λαοί και οι εθνότητες, τότε κάθε λαός είχε και τους δικούς του Θεούς. Έτσι οδηγηθήκαμε στο πολυθεϊστικό σύστημα.
Το μονοθεϊστικό σύστημα πρώτος εμπνεύσθηκε και εφάρμοσε – για 17 χρόνια που βασίλεψε – Ο Φαραώ της Αιγύπτου Ακενατόν. Η εφαρμογή του προκάλεσε την δυσφορία του πολυθεϊστικού Ιερατείου, και γι’ αυτό μετά το θάνατο του Ακενατόν οι επόμενοι Φαραώ, θέλοντας να έχουν καλές σχέσεις με το ιερατείο, επανήλθαν στο πολυθεϊστικό σύστημα. Αρχιερέας δε του Ακενατόν ήταν Ο Μωϋσής, ο οποίος μετά τον Ακενατόν, συσπείρωσε γύρο του τους δυσαρεστημένους ήτοι τους μονοθεϊστές και τους Εβραίους. Ο μεθ’ επόμενος Φαραώ Ραμψής Α΄ φοβούμενος τον υπολογίσιμο πλέον Μωϋση του επέτρεψε την ελεύθερη έξοδο από την Αίγυπτο. Ο Μωϋσής ένας πεπειραμένος Θεοπλάστης λόγω της θητείας του δίπλα στον Ακενατόν, έπλασε ένα Θεό κομμένο και ραμμένο στα μέτρα των Εβραίων. Στη συνέχεια τους τον επέβαλε με επιτυχία.
Αν τώρα ανατρέξουμε στην Ελληνική μυθολογία και στον Όμηρο, θα δούμε ότι οι Έλληνες έρχονταν σε επαφή και συνδιαλέγονταν με τους Θεούς τους. Αυτό ενισχύει την άποψη ότι οι Θεοί τους ίσως ήταν υπαρκτά πρόσωπα. Κατά τον Ευήμερο βέβαια ήταν παλιοί βασιλιάδες που άφησαν όνομα εν ζωή, και μετά τον θάνατο τους θεοποιήθηκαν.
Η άποψη αυτή ευσταθεί διότι π.χ. ο Δίας ήταν βασιλιάς της προμινωικής Κρήτης, οι ήρωες Ηρακλής και Αχιλλέας, είχαν θεοποιηθεί, και αν δεν άλλαζε το θρήσκευμα, σήμερα πιθανόν θα λατρεύαμε τον Μέγα Αλέξανδρο τουλάχιστον για ημίθεο.
Τι διαφέρει το μονοθεϊστικό σύστημα από το πολυθεϊστικό, θα έλεγα όχι και πολύ. διότι αν πάρουμε το Αρχαίο Ελληνικό, που ήταν πολυθεϊστικό τότε είχαμε ένα μεγάλο Θεό, τον Δία, (πατέρα Θεών και ανθρώπων ) και άλλοι 11 μικρότεροι Θεοί, οι αποκαλούμενοι Ολύμπιοι, ακολουθούσαν οι Θεοί εκτός Ολύμπου, και μερικοί Ημίθεοι. Στο μονοθεϊστικό, έχουμε, τον Θεό, τον Χριστό, το Άγιο πνεύμα, την Παναγία, τους Αποστόλους, τους Αγγέλους, και ακολουθούν πολλές εκατοντάδες Άγιοι και Όσιοι.
Και στα δύο συστήματα έχουμε ένα Θεό με μια πλούσια ακολουθία έκαστος.
Σαν αόρατη δύναμη τιμωρός έχουν αναφερθεί πολλές περιπτώσεις, και συγκεκριμένα όταν επικαλεσθεί με οργή κατόπιν πραγματικά μεγάλης αδικίας. Η αλλιώς «κατάρα». Οι Χριστιανοί την τιμωρία αυτή την αποδίδουν στο Θεό. Αλλά με την τιμωρία αυτή δεν δικαιώνετε ο άνθρωπος που έχασε άδικα τη ζωή του λόγω εγκληματικής πράξης. Εγώ το Θεό αν υπάρχει τον φαντάζομαι άψογο, και ακριβοδίκαιο. Το ιερατείο προκειμένου να δικαιολογήσει, την παραπάνω περίπτωση λέει « άλλες οι βουλές του Θεού », αλλά αυτό δεν είναι απάντηση. Θα επικαλεσθώ τα ίδια τα (ιερά) τους Βιβλία. « Ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα αυτού και ομοίωση. » άρα η λογική είναι μία και κοινή.
Ποία είναι άραγε η πραγματικότητα; Είναι πράγματι η δύναμη αυτή ο Θεός του Μωυσή και της Βίβλου; Μήπως η αόρατη αυτή δύναμης δεν είναι μία αλλά πολλές; Μήπως κάθε άνθρωπος έχει τη δική του αόρατη δύναμη, που μπορεί να τη ενεργοποιεί μόνο σε πολύ ιδικές περιπτώσεις ; Μήπως η δύναμη αυτή ταυτίζετε με τη δύναμη της θέλησης ; Μήπως η δύναμη αυτή είναι το ίδιο το Σύμπαν ; Η μήπως όλα αυτά είναι συμπτώσεις τυχαίων γεγονότων. Πάντως για όσους προβληματίζονται, ίσως βρουν κάποιες απαντήσεις στις διάφορες φιλοσοφικές θεωρίες. Επίσης για όσους θεωρούν δεδομένη την ύπαρξη της, έχουν το πλεονέκτημα μιας καλύτερης ψυχολογικής κατάστασης, όταν η ζωή τους κινδυνεύει, διότι ελπίζουν στη βοήθεια της.
Λέγοντας αυτά έρχεται στη σκέψη μου αυτό που έλεγε Ο Γκαίτε. «Μελετάτε τον Μολιέρο, μελετάτε τον Σαίξπηρ, πάνω από όλα όμως μελετάτε τους Έλληνες και πάντα τους Έλληνες . Ποια είναι η θέση των προγόνων μας, για την Υπέρτατη αόρατη δύναμη.
Βασικές αρχές του Πλατωνισμού : Πρώτο βασικό χαρακτηριστικό του είναι η πίστη στο « Ένα » το οποίο αποτελεί την αρχή και την αιτία των πάντων. Βασική ιδιότητά του είναι η ενοποίηση μέσα του όλων των υπάρξεων κατά τρόπο μυστικό και απόρρητο. Από αυτή την ενότητα του χαρακτηρίζεται ως Ενεάδα η Μονάδα.
Το πρώτο που δημιουργείται από το « Ένα » είναι ο « Νους ». Από τον Νου προέρχεται ο κόσμος της ψυχής, τόσο της καθολικής – κοσμικής, όσο και των επί μέρους ψυχών, που επιδέχονται τη συμμετοχή της ύλης και βρίσκονται ενωμένες με αυτή στα εδώ υλικά έμψυχα σώματα. Τελευταία δημιουργία είναι η Ύλη, ο υλικός και φυσικός κόσμος, ο οποίος χαρακτηρίζεται από το μη Ον την έλλειψη δηλαδή οντότητας και αληθινής ουσίας – ύπαρξης, αφού είναι αρκετά απομεμακρυσμένο από το Ένα Όν, όπου βρίσκεται η αληθινή ουσία και ύπαρξη.
Βασικές αρχές του φιλοσοφικού ρεύματος του Νεοπλατωνισμού είναι :
Υπέρτατη οντολογική αρχή είναι το « Εν » το (μοναδικό) που ίσταται υπεράνω ύπαρξης όπου και καλείται « Υπερούσιον » Το Υπερούσιον Εν όπου δια ακτινοβολίας « απορροών » παράγονται διαδοχικά ο Νούς, (νοητός κόσμος των ιδεών), η ψυχή, η φύση και τελευταία η ύλη.
Ηθικός προορισμός του ανθρώπου είναι η επανύψωση της εκπεσούσας ψυχής από το « Υπερούσιον Εν » στην αρχική της αφετηρία, δηλαδή την ένωση της στο αρχικό « Εν » που αν συμβεί αυτό τότε η ψυχή περιπίπτει σε κατάσταση « έκστασης ». Όμως κύρια προϋπόθεση για την εκπλήρωση της επανασύνδεσης αυτής είναι η « κάθαρση » που επιτυγχάνεται με τον ενάρετο βίο.
Θαλής ο Μιλήσιος : «πρεσβύτερον των όντων ο Θεός, αγέννητον γαρ, μήτε αρχήν έχων μήτε τελευτήν».
« Κάλλιστον κόσμος, ποιήμα γαρ Θεού».
Ηράκλειτος : Τον Κόσμο αυτόν κανείς από τους Θεούς δεν τον έκανε. «αλλά ην αεί και εστί, και έσται».
Πυθαγόρας : «Πας ο βίος αναντέτακται προς το ακολουθείν τω Θεώ. Επειδή γαρ εστί τε Θεός και ούτος πάντων Κύριος».
Αναξαγόρας : «Πάντα διεκόσμησε Νοός».
Αριστοτέλης : «Λογιείται δήπον ότι πάντα ουκ άνευ τέχνης παντελούς δεδημιούργειται, αλλά και ην και εστίν ο τούδε του παντός δημιουργός».
Η θέση των φιλοσόφων μας δεν είναι ταυτόσημη, παρ’ ότι ζούσαν μέσα σε ένα πολυθεϊστικό σύστημα, με το οποίο φαίνεται να μην συμφωνούν, οι αποδεχόμενοι το Θεό μιλούν για ένα και μόνο Θεό δημιουργό του Κόσμου χωρίς ακολουθία. Οι μη αποδεχόμενοι το Θεό, ( Ηράκλειτος, και Αναξαγόρας) δίνουν τις δικές του εξηγήσεις.
Συμφωνούν όμως σε ένα ότι ο κόσμος αυτός είναι πολύ ωραίος, «κόσμημα», και γι’ αυτό του έδωσαν όνομα που είναι παράγωγο του ρήματος κοσμώ.
Ο Χριστιανισμός θεωρεί δεδομένη την ύπαρξη του Θεού, που φαντάστηκε και έπλασε ο Μωϋσής αποκλειστικά για τους Εβραίους. Το ιερατείο μετά τον Χριστό ανέπτυξε μια θεολογία και παραφιλολογία επάνω σε μια ουτοπία, εκμεταλλευόμενο την επιστημονική άγνοια, το έμφυτο θρησκευτικό συναίσθημα και το φόβο του θανάτου των λαϊκών μαζών. Οι πρόγονοι μας πάντως τίποτα δεν θεωρούσαν δεδομένο, καθ’ ότι ο δογματισμός παγώνει και καταστρέφει τη σκέψη.
«Η πολυπλοκότητα του σύμπαντος είναι η κύρια αιτία που δημιουργεί Θεούς». Ήταν η απάντηση σύγχρονου Γάλλου διανοούμενου στην ερώτηση αν υπάρχει Θεός.
Στην ίδια ερώτηση ο Πασκάλ μας λέει : «Ο Θεός γίνεται περισσότερο αποδεκτός από την καρδιά παρά με τη λογική»
Θεός είναι η συνείδηση του κάθε ανθρώπου. Ο έχων συνείδηση, που του ελέγχει και κατευθύνει τις πράξεις του, είναι ο ιδανικός άνθρωπος. Ο μη έχων συνείδηση για να του ελέγχει τις πράξεις του, είναι ανήθικος, και μάταια προσπαθεί με μεγάλους σταυρούς να πείσει τον εαυτό του και τους συνανθρώπους του για το αντίθετο.
Θεός είναι η Φύση που διαμόρφωσε σε Γη, και επάνω της τη ζωή αργά – αργά, την άμορφη πύρινη μάζα που αποσπάστηκε από τον Ήλιο πριν δισεκατομμύρια χρόνια.
Η σημερινή θρησκεία έχει γαλουχήσει τον κάθε πιστό της έτσι που να βλέπει το Θεό σαν το πολιτικό που θα του κάνει το ατομικό του ρουσφέτι, και δεν μας απαντά τι έκανε ο Θεός π. χ. στο Β΄ παγκόσμιο πόλεμο όταν 50.000.000. αθώοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους γιατί το ήθελε ένας τρελός που λέγονταν Αδόλφος Χίτλερ.
Η θέση μου είναι ότι δεν υπάρχει Θεός. Αλλά και αν υπάρχει δεν θα έχει καμιά σχέση με το Θεό που έπλασε ο Μωϋσής. Τον φαντάζομαι να αποκαλύπτετε από το αποτέλεσμα μιας πολύπλοκου μαθηματικής εξίσωσης. Η μιας απλής εξίσωσης, που θα αποτελεί και τη θεμελιώδη αρχή, κάποιων μαθηματικών που ακόμα ο άνθρωπος δεν έχει επινοήσει.

Ο άνθρωπος, δημιουργός του εαυτού του

… Ξαναβρίσκουμε εδώ όλη την σύλληψη της έννοιας του ανθρώπου, της όποιας πρέπει να υπενθυμίσουμε τις βασικές γραμμές. Ό άνθρωπος είναι ζωντανός και συνεπώς υποταγμένος σε μερικούς εξαναγκασμούς, πού απορρέουν από την βιολογική του υπόσταση, ‘Αλλά δεν είναι ζωντανός όπως τα άλλα όντα. Διαφέρει από τα άλλα ζώα, με μια πιο μεγάλη και συνεχή ελαστικότητα, τείνει προς το νέο, ή προς την διαρκή νεότητα.

Μέσα στα όρια και στις προϋποθέσεις της φύσεως μας, ή Ελευθερία μας παραμένει ακέραια. Αυτή είναι όλη ή διαφορά μεταξύ του ένστικτου και αυτού πού στον άνθρωπο είναι ή παρόρμηση. Η παρόρμηση δεν προϋποθέτει προγραμματισμό, αναφορικά με το αντικείμενο.
Ο άνθρωπος δεν είναι ελεύθερος να είναι ή να μην είναι το θέατρο ενός ορισμένου αριθμού παρορμήσεων, αλλά είναι ελεύθερος «να επιλέξει το αντικείμενο προς το όποιο θα ενεργοποιηθούν οι παρορμήσεις του. Αν «κληρονομήσουμε» ένα σωρό από τούβλα, μπορούμε, μ’ αυτά τα τούβλα, να κτίσουμε αυτό πού θέλουμε. Το μόνο πού δεν μπορούμε να κάνουμε είναι να τα μεταμορφώσουμε σε πέτρες ή σε μάρμαρα. Είναι ακριβώς το ίδιο αυτό πού συμβαίνει με το γενετικό απόθεμα του ανθρώπου. «Έτσι, ό άνθρωπος μπορεί πάντα να αύτοαμφισβητήται. Δεν «είναι». Γίνεται. Είναι πάντα ατελείωτος. Δεν δημιουργείται μια και καλή. Συνεχίζει συνεχώς να δημιουργεί τον εαυτό του. Αυτό είναι το μυστικό της υπεροχής του αλλά και της μεγαλύτερης ευθραυστότητας του. Μπορεί, κάθε στιγμή, να χάση τον ανθρωπισμό του κατά τον ίδιο τρόπο πού μπορεί να προικισθεί με ύπερανθρωπισμό. Το ίδιο συμβαίνει και με τα συλλογικά κεκτημένα. Σε κάθε γενεά ή κληρονομιά μπορεί να αμφισβητηθεί. Μπορεί κι αυτός πάντα να χάση τον εαυτό του, ή να τον υπερβεί.
Ό άνθρωπος κτίζεται. Κτίζει τον εαυτό του διά μέσου ενός αύτοεξαναγκασμού, παίρνοντας τόν έαυτό του γιά άντικείμενό του, ιδρύοντας μέσα του «δίκτυα συνηθειών» χάρις στον καθορισμό αντικειμενικών σκοπών και άρχων, συνδεδεμένων με την ιδέα πού ό Ίδιος έχει για τον εαυτό του. Ό υπεράνθρωπος δεν είναι ένας «υπεράνθρωπος» με χοντρούς μυς και μεγάλο δείκτη νοημοσύνης, ούτε ένα «νέο στάδιο της εξελίξεως», αλλά αυτός πού αυτοτοποθετείται στην «ηρωική» θέση να υπερβεί τον εαυτό του, ιδρύοντας ένα νέο τύπο, σύμφωνα με κανόνες πού είναι δικοί του.
Είναι καλό, αυτό πού μας επιτρέπει να κτιζόμαστε, σύμφωνα με κανόνες πού καθορίσαμε στον εαυτό μας, κακό, αυτό πού μας αποσυνθέτει αναφορικά προς τούς κανόνες αυτούς. Αυτό ισχύει τόσο για τα άτομα, όσο και για τις κοινωνίες…. Στην δράσι αυτή, ή χαρά προέρχεται από το ότι φθάνει κανείς στο σκοπό πού έβαλε (και συνάμα ότι βλέπει ν’ αποκαλύπτεται ένας άλλος σκοπός στον ορίζοντα της θελήσεως) και όχι από το ότι έφθασε στο σκοπό του. Είναι γνωστό το γνωμικό: «Το κυνήγι αξίζει περισσότερο από το Θύμα». Δεν σημαίνει ότι πρέπει κανείς να περιφρονήσει το Θύμα, αλλά ότι πρέπει πρώτα να θέλει να κυνηγήσει και ότι το Θύμα έρχεται. Ίσως, επιπλέον Ικανοποίηση και δυσαρέσκεια είναι μόνο συνέπειες. Η ικανοποίηση, όπως και ή δυσαρέσκεια, προστίθεται στη δράσι, δεν είναι το κίνητρο: είναι το Αποτέλεσμα, όχι ή αιτία. Αυτό είναι όλη ή διαφορά μεταξύ της θελήσεως και του πόθου: με κίνητρο ένα πόθο, γινόμαστε δούλοι του, ενώ αν το ελατήριο της δράσεως είναι πρώτα στην θέληση (ή όποια με την σειρά της είναι αιτία του εαυτού της), τότε είμαστε κύριοι της. Η «διαλεκτική του κυρίου και του δούλου» άρχιζει έτσι «στο σπίτι». Είμαστε συγχρόνως ό κύριός μας και ό δούλος μας.
Η παρακμή αρχίζει όταν θεωρήσει κανείς ότι αυτό πού ήταν ή συνέπεια της δράσεως, μπορεί νόμιμα να γίνει ή αιτία. Πράγματι, από την στιγμή πού καθιστά κανείς την ικανοποίηση ύψιστη άξια, δικαιολογεί προκαταβολικά όλα όσα θα επιτρέψουν να την αποκτήσει. Δεν θέλει κανείς πια, παρά υπό τον όρο ν’ αποκτήσει ευχάριστα πράγματα, όλο και περισσότερα (αρχή της ηδονής). Σε λίγο, ή συμπεριφορά αυτή καταλήγει στην καταστροφή της εσωτερικής προσωπικότητας. Βλέπει κανείς έτσι πόσο ή ανάγκη της προσπάθειας διαφέρει από την εργασία, έστω κι αν αυτή είναι ή πιο συνηθισμένη μορφή.
Ή φιλελεύθερη «ηθική», όπως και ή μαρξιστική «ηθική», ισχυρίζονται ότι ό άνθρωπος θα είναι τόσο πιο ελεύθερος, όσο θα είναι λιγότερο εξαναγκασμένος να εργάζεται. Στην πραγματικότητα, ακόμη κι αν ή εργασία (με την συνηθισμένη έννοια) γινόταν άχρηστη, θα υπήρχε πάντα για τον άνθρωπο ή ανάγκη να κτίζει τον εαυτό του να τον μορφοποιεί με μια θέληση εξαναγκασμού στον εαυτό του, πού είναι γεννήτορας προσπάθειας
Αλαίν Ντε Μπενουά, «Οι Ιδέες στα Ορθά»

Πουλιά συνθέτουν μουσική

Διαβάζοντας μια εφημερίδα ο Βραζιλιάνος σκηνοθέτης και μουσικός Jarbas Agnelli, παρατήρησε μια φωτογραφία με πουλιά πάνω σε ηλεκτρικά σύρματα, που του θύμισε μουσική παρτιτούρα. Έκοψε τη φωτογραφία και προσπάθησε να συνθέσει μουσική χρησιμοποιώντας σαν παρτιτούρα τις ακριβείς θέσεις των πουλιών στα σύρματα. Το έκανε απλά από περιέργεια.
Έπειτα έστειλε τη σύνθεσή του στο φωτογράφο, αυτός την προώθησε στην εφημερίδα του και σε λίγο καιρό μια παρόρμηση της στιγμής μετατράπηκε σε μια όμορφη ιστορία που έκανε το γύρω του κόσμου.
Απολαύστε το αποτέλεσμα στο video που ακολουθεί.

Η Χειραγώγηση του Πληθυσμού: Υποσυνείδητα Μηνύματα

Η τεχνολογία των Υποσυνειδήτων Μηνυμάτων χρησιμοποιείται εδώ και πολλές δεκαετίες με σκοπό το κέρδος σε βάρος των ανθρώπων, προβάλλοντας διάφορα προϊόντα, προωθώντας τον καταναλωτισμό κ.λπ. Αποτελεί ένα σημαντικό όπλο της Εξουσίας για την χειραγώγηση της Μάζας.

 

Η Δίκη τού Πιθήκου

Το 1925, ένας νόμος τής πολιτείας τού Τενεσί στις Η.Π.Α., θα γινόταν η αιτία να συγκρουστούν στα δικαστήρια η θρησκεία με την επιστήμη. Σύμφωνα με αυτόν τον νόμο, απαγορεύονταν στα δημόσια σχολεία η διδασκαλία τής θεωρίας τής Εξέλιξης τού Δαρβίνου· μια θεωρία, η οποία έρχεται σε αντίθεση με την θεωρία τής δημιουργίας τού κόσμου, όπως προβάλλεται αυτή, μέσα από την Αγία Γραφή και η οποία ήταν τότε η μόνη εκδοχή που επιτρέπονταν να διδάσκεται.
Ο νόμος ψηφίστηκε, χάρις στην εισήγηση και στις πολιτικές πιέσεις που άσκησε ένας αγρότης και μέλος τής Βουλής τών Αντιπροσώπων τού Τενεσί, ο Τζον Μπάτλερ. Όπως είχε δηλώσει ο Μπάτλερ, ο οποίος ήταν και επικεφαλής μιας χριστιανικής οργάνωσης, οδηγήθηκε στην εισήγηση τού νόμου, επειδή διάβαζε στις εφημερίδες, πως τα παιδιά γυρνούσαν από το σχολείο και έλεγαν στους γονείς τους πως η Αγία Γραφή είναι γεμάτη ανοησίες. Μέχρι τότε δεν γνώριζε κάτι για την θεωρία τής Εξέλιξης. Διαβάζοντας όμως σχετικές διαλέξεις, πείστηκε πως η θεωρία τής Εξέλιξης ήταν «επικίνδυνη».
Σύμφωνα με τον Νόμο Μπάτλερ, που εγκρίθηκε στις 21 Μαΐου 1925, καθορίστηκε πως, «είναι παράνομο για κάθε δάσκαλο, σε οποιοδήποτε από τα Πανεπιστήμια, κανονικά και όλα τα άλλα δημόσια σχολεία τής πολιτείας, που υποστηρίζονται εν όλω ή εν μέρει από τα δημόσια σχολικά κονδύλια, να διδάξει οποιαδήποτε θεωρία που αρνείται την ιστορία τής θείας δημιουργίας τού ανθρώπου, όπως διδάσκεται στην Βίβλο, και να διδάξει, αντίθετα, ότι ο άνθρωπος προέρχεται από μια κατώτερη τάξη ζώων». Ως ελάχιστο πρόστιμο για τούς παραβάτες ορίστηκε το ελάχιστο ποσό τών 100 δολαρίων, με μέγιστο όριο τα 500 δολάρια.
Η Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών, αποφάσισε να αντιδράσει απέναντι σ’ αυτόν τον σκοταδιστικό νόμο, φέρνοντας την υπόθεση στα δικαστήρια. Έτσι, πρόσφερε νομική και οικονομική κάλυψη σε όποιον εκπαιδευτικό αψηφούσε τον νόμο και δίδασκε την θεωρία τής Εξέλιξης…

Στην πρόσκληση ανταποκρίθηκε ένας 24χρονος καθηγητής Βιολογίας, ο Τζον Σκόουπς, ο οποίος δίδασκε σε μια κωμόπολη τού Τενεσί, το Ντέιτον. Ο Σκόουπς πείστηκε να το κάνει από μια ομάδα επιχειρηματιών τού Ντέιτον, η οποίοι οσφρήστηκαν την δημοσιότητα που θα έπαιρνε η υπόθεση και προσδοκούσαν σε οικονομικά ωφέλη από την εισροή κόσμου.

Ο Σκόουπς προέτρεψε τούς μαθητές του να τον καταγγείλουν και να καταθέσουν εναντίον του. Έτσι, τρεις απ’ αυτούς τον κατήγγειλαν στο τοπικό συμβούλιο και ο Σκόουπς συνελήφθη στις 25 Μαΐου 1925 για την παραβίαση τού Νόμου Μπάτλερ.
Κλάρενς Ντάροου (αριστερά) και Γουίλιαμ Μπράιαν (δεξιά)Σύμβουλος τής πολιτικής αγωγής ανέλαβε ο Γουίλιαμ Μπράιαν, ο οποίος είχε χρηματίσει υπουργός και μέχρι τότε υπήρξε τρεις φορές υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα, αν και είχε 36 χρόνια να ασκήσει το δικηγορικό επάγγελμα. Ο Μπράιαν, εκτός αυτών θεωρούνταν και το δήλωνε και ο ίδιος, ως ειδήμων πάνω στην Αγία Γραφή, ήταν δε, σφοδρός επικριτής τού Δαρβινισμού. Σε απάντηση, ο Κλάρενς Ντάροου, ένας διάσημος αγνωστικιστής δικηγόρος και ηγετικό στέλεχος τής Αμερικανικής Ένωσης Πολιτικών Ελευθεριών, πρόσφερε εθελοντικά τις υπηρεσίες του και τέθηκε επικεφαλής τής υπερασπιστικής ομάδας που ανέλαβε τον Σκόουπς.

Η δίκη που είχε επίσημο τίτλο «Πολιτεία τού Τενεσί κατά τού Τζον Τόμας Σκόουπς», ορίστηκε για τις 10 Ιουλίου 1925. Κράτησε οκτώ ημέρες και λόγω ζέστης διεξήχθη και στην ύπαιθρο· ήταν δε η πρώτη που μεταδόθηκε ραδιοφωνικά, ενώ καλύφτηκε κι από διάσημους δημοσιογράφους, τόσο τών Η.Π.Α., όσο και τού εξωτερικού. Έναν απ’ αυτούς, ο Χένρι Μένκεν τής εφημερίδας «Ο Ήλιος τής Βαλτιμόρης», η οποία πλήρωνε και μέρος των δικαστικών εξόδων τού Σκόουπς, επινόησε και τον σατιρικό τίτλο «Η Δίκη τού Πιθήκου» τού «άπιστου Σκόουπς», με τον οποίον έμεινε γνωστή αυτή η δίκη. Σε γενικές γραμμές, ο Τύπος αντιμετώπισε το θέμα με περιπαικτική, αλλά και έντονα κριτική διάθεση.

Την είσοδο τού δικαστηρίου, κοσμούσε μια ευμεγέθης επιγραφή υπό τον τίτλο «Διαβάστε την Βίβλο σας», κάτι που έρχονταν και σε αρμονία με τούς πάγκους που είχαν στηθεί πλησίον, όπου πωλούνταν θρησκευτικά βιβλία τού Μπράιαν. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση τού Ντάροου, που υποστήριξε πως θα ήταν δίκαιο, δίπλα σ’ αυτή την επιγραφή να τοποθετηθεί κι άλλη μία, τού ίδιου μεγέθους, υπό τον τίτλο «Διαβάστε την Εξέλιξή σας». Το δικαστήριο, μετά από αυτή την ένσταση, αν και όχι τόσο πρόθυμα, αποφάσισε την αφαίρεση τής επίμαχης επιγραφής.
Η υπεράσπιση, είχε σαν αρχική πρόθεση να προσβάλλει ευθέως τον Νόμο Μπάτλερ ως αντισυνταγματικό, με την αιτιολογία ότι παραβιάζει τα ατομικά δικαιώματα των εκπαιδευτικών και περιορίζει την ακαδημαϊκή ελευθερία. Στην συνέχεια όμως προτιμήθηκε μια πιο ήπια στάση, σύμφωνα με την οποία θα κατεδείκνυαν πως στην πραγματικότητα, η βιβλική και η δαρβινική θεωρία δεν συγκρούονταν μεταξύ τους κι επομένως η θεωρία τής Εξέλιξης θα μπορούσε να διδάσκεται στα σχολεία, παράλληλα με την βιβλική εκδοχή. Το επιχείρημα αυτό, στηρίζονταν πάνω στο σκεπτικό, πως το περιεχόμενο τής Βίβλου δεν θα έπρεπε να ερμηνεύεται αυτολεξεί και να εκλαμβάνεται κυριολεκτικά. Προς τούτο, κλήθηκαν να καταθέσουν ως μάρτυρες υπεράσπισης, οκτώ επιστήμονες. Το δικαστήριο, το οποίο διακρίθηκε για την μεροληπτική του στάση, δεν έκανε δεκτή την παρουσία τους (πλην ενός ζωολόγου), περιοριζόμενο στην αποδοχή μόνο έγγραφων βεβαιώσεων από μέρους τους. Ο Ντάροου επέκρινε τον δικαστή Τζον Ράουλστον για την σχεδόν απροκάλυπτη μεροληψία του και κλήθηκε σε απολογία για προσβολή δικαστηρίου. Το δικαστήριο δεν επέτρεπε καμμία παρέκβαση που θα οδηγούσε στην κριτική τού Νόμου Μπάτλερ και περιόρισε την διαδικασία μόνο στην πράξη τού Σκόουπς, αφοπλίζοντας έτσι την υπερασπιστική γραμμή και αφήνοντάς την ουσιαστικά και χωρίς μάρτυρες υπεράσπισης.
Μετά από αυτή την εξέλιξη, ο Ντάροου, στράφηκε στην μόνη διέξοδο που τού απέμεινε: Στην εστίαση πάνω στην ερμηνεία τής Βίβλου και το ξεγύμνωμά της, τονίζοντας έτσι την αντιεπιστημονικότητά της. Για τον σκοπό αυτό, κάλεσε ως μάρτυρα τον ίδιον τον Μπράιαν, ως εμπειρογνώμονα στην Αγία Γραφή, ο οποίος και αποδέχτηκε αυτή την ασυνήθιστη για τα δικαστικά δεδομένα πρόκληση-πρόσκληση, με την προϋπόθεση να εξετάσει κι αυτός τον Ντάροου.
Ο Ντάροου εξετάζει τον Μπράιαν
Ο Ντάροου, χρησιμοποιώντας επιλεγμένα χωρία από την Αγία Γραφή, έφερε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τον Μπράιαν, ο οποίος αδυνατούσε να βρει πειστικές απαντήσεις για τις αντιφάσεις και τις λογικές αδυναμίες τής Βίβλου. Είναι χαρακτηριστική η στιχομυθία που διεξάχθη όταν η εξέταση έφτασε στον Κάιν και στην…μυστήρια σύζυγό του:
Ντάροου: Κύριε Μπράιαν, πιστεύετε ότι η Εύα ήταν η πρώτη γυναίκα στον κόσμο;
Μπράιαν: Μάλιστα.
Ντάροου: Πιστεύετε ότι όντως δημιουργήθηκε από το πλευρό τού Αδάμ;
Μπράιαν: Μάλιστα.
Ντάροου: Ανακαλύψατε τελικά που βρήκε ο Κάιν την σύζυγό του;
Μπράιαν: Όχι, κύριε. Αυτό το κυνήγι το αφήνω στους αγνωστικιστές.
Ντάροου: Δεν την εντοπίσατε ποτέ;
Μπράιαν: Ποτέ μου δεν προσπάθησα να την βρω.
Ντάροου: Δεν προσπαθήσατε ποτέ να την βρείτε;
Μπράιαν: Όχι.
Ντάροου: Η Βίβλος λέει ότι τη βρήκε, έτσι; Υπήρχαν και άλλοι άνθρωποι στη γη εκείνη την περίοδο;
Μπράιαν: Δεν μπορώ να γνωρίζω.
Ντάροου: Δεν μπορείτε να γνωρίζετε. Δεν σας απασχόλησε ποτέ αυτό το ζήτημα;
Μπράιαν: Ποτέ.
Ντάροου: Χωρίς να είναι καταγεγραμμένοι άλλοι άνθρωποι, ο Κάιν βρήκε σύζυγο.
Μπράιαν: Αυτό λέει η Βίβλος.
Ο Μπράιαν προσπάθησε να αμυνθεί, κατηγορώντας τον Ντάροου, πως ο αντικειμενικός του σκοπός ήταν να γελοιοποιήσει όσους πιστεύουν στην Βίβλο:
Μπράιαν: Ο σκοπός τής εξέτασης αυτής είναι να γελοιοποιήσει οποιονδήποτε πιστεύει στην Βίβλο και εγώ είμαι πρόθυμος να αποδείξω στον κόσμο ότι γνωρίζω πολύ καλά τούς σκοπούς αυτών τών κυρίων να γελοιοποιήσουν όλους τούς χριστιανούς που πιστεύουν στη Βίβλο.
Ντάροου: Ο σκοπός μας είναι να αποτρέψουμε τον έλεγχο τής εκπαίδευσης των Ηνωμένων Πολιτειών από μερικούς άσχετους και φανατικούς. Τον ξέρετε πολύ καλά τον σκοπό μας.
Μπράιαν: Είμαι ευτυχής που σάς ανάγκασα να προβείτε σε αυτή την δήλωση. Θα ήθελα να δει ο κόσμος ότι έτσι ομολόγησαν ότι ο σκοπός τους είναι άλλος από αυτόν που δήλωσαν όταν κατέφτασαν εδώ για να αναλάβουν την υπεράσπιση τού κατηγορουμένου. Απεδείχθη ότι ο σκοπός τους είναι να αποδείξουν ότι η Βίβλος δεν λέει την αλήθεια.
Η δίωρη εξέταση τού Μπράιαν, διεκόπη από τον πρόεδρο τού δικαστηρίου, ο οποίος αποφάσισε πως ήταν άσχετη με την υπόθεση και διέταξε να αφαιρεθεί από τα πρακτικά. Μπροστά και σ’ αυτήν την δυσμενή εξέλιξη, ο Ντάροου αποφάσισε να κλείσει την υπόθεση χωρίς να κάνει την τελική αγόρευση, ο δε Σκόουπς δεν απολογήθηκε καν, καθώς η πράξη του ήταν δεδομένη και αδιαμφισβήτητη.
Ο Ντάροου κέρδισε τις εντυπώσεις, όχι όμως και την δίκη. Η απόφαση τού δικαστηρίου εκδώθηκε στις 21 Ιουλίου 1925 και ήταν καταδικαστική για τον Σκόουπς, στον οποίον επιβλήθηκε πρόστιμο 100 δολαρίων. Σ’ αυτό το σημείο, ο Σκόουπς πήρε τον λόγο για πρώτη και τελευταία φορά και απευθυνόμενος στον πρόεδρο, είπε: «Εντιμότατε, αισθάνομαι ότι έχω καταδικαστεί για την παραβίαση ενός άδικου νόμου. Θα συνεχίσω και στο μέλλον, όπως και στο παρελθόν να αντιτίθεμαι σ’ αυτόν τον νόμο, με οποιονδήποτε τρόπο μπορώ. Κάθε άλλη ενέργεια θα αποτελούσε παραβίαση τών ιδανικών μου τής ακαδημαϊκής ελευθερίας· δηλαδή, να διδάξω την αλήθεια όπως αυτή κατοχυρώνεται στο σύνταγμά μας, τής προσωπικής και τής θρησκευτικής ελευθερίας. Νομίζω ότι το πρόστιμο είναι άδικο».
Ο Μπράιαν, ο οποίος έπασχε από διαβήτη, πέθανε στον ύπνο του, λίγες ημέρες μετά την ολοκλήρωση τής δίκης, στις 26 Ιουλίου 1925.
Οι δικηγόροι τού Σκόουπς, άσκησαν έφεση στο Ανώτατο Δικαστήριο τού Τενεσί, προσβάλλοντας, κυρίως, τέσσερα σημεία:
1. Ασάφεια τού νόμου, καθώς η θεωρία τής Εξέλιξης είναι μια ευρεία έννοια. Το δικαστήριο, απέρριψε το επιχείρημα, με το αιτιολογικό, ότι στην συγκεκριμένη διαμάχη, η εστίαση έγινε στην προέλευση τού ανθρώπου από μια κατώτερη τάξη ζώων.
2. Η απαγόρευση τής διδασκαλίας τής θεωρίας τής Εξέλιξης, παραβιάζει την ελεύθερη σκέψη και ομιλία. Το δικαστήριο, απέρριψε το επιχείρημα, με το αιτιολογικό, ότι το κράτος, έχει δικαίωμα να ρυθμίζει τα όρια τής ομιλίας τών υπαλλήλων του.
3. Ο Νόμος Μπάτλερ, παραβίασε το Σύνταγμα τού Τενεσί, που κάνει λόγο για το καθήκον τής κυβέρνησης να προασπίζει την λογοτεχνία και την επιστήμη. Το δικαστήριο, απέρριψε το επιχείρημα, με το αιτιολογικό, ότι η ερμηνεία τών νόμων, είναι αρμοδιότητα τού νομοθέτη και όχι τού δικαστηρίου.
4. Παραβίαση τού Συντάγματος τού Τενεσί, το οποίο απαγορεύει την δημιουργία κρατικής θρησκείας. Το δικαστήριο, απέρριψε το επιχείρημα, με το σκεπτικό, ότι η άρνηση ή η υποστήριξη μιας θεωρίας, δεν αποτελεί προϋπόθεση δημιουργίας θρησκείας και δη κρατικής.
Το δικαστήριο, ακύρωσε μόνο το πρόστιμο, λόγω νομικού κενού, με το αιτιολογικό, πως το ύψος του, θα έπρεπε να το έχει καθορίσει η κριτική επιτροπή τών ενόρκων και όχι ο δικαστής, ο οποίος, σύμφωνα με το Σύνταγμα τού Τενεσί, δεν είχε δικαίωμα να επιβάλλει πρόστιμο μεγαλύτερο από 50 δολάρια, ενώ ο Νόμος Μπάτλερ καθόριζε ως ελάχιστο ποσό τα 100 δολάρια. Ουσιαστικά, αυτή η ακύρωση τού προστίμου, τυπικά αθώωσε και τον Σκόουπς.
Παρ’ όλον τον θόρυβο που δημιουργήθηκε από την δίκη και την δημοσιότητα που πήρε το θέμα, ο Νόμος Μπάτλερ έμεινε σε ισχύ έως και το 1967, οπότε και καταργήθηκε. Κατάφερε ωστόσο να αναδείξει το χάσμα μεταξύ θρήσκων και επιστημονιστών. Κι ενώ μέχρι το 1925, μόνο τρεις πολιτείες τών Η.Π.Α. είχαν ψηφίσει νόμους, οι οποίοι με τον έναν ή άλλον τρόπο έθεταν φραγμούς στην διδασκαλία τής εξελικτικής θεωρίας, αμέσως μετά την δίκη και έως το 1927, παρόμοιους νόμους επιχείρησαν να υιοθετήσουν, δέκα ακόμη πολιτείες. Το 1958, κυρίως λόγω τής αντίληψης, ότι οι Η.Π.Α. δεν θα έπρεπε να μείνουν πίσω από τούς Σοβιετικούς στο θέμα τής διδασκαλίας τής Εξέλιξης και να θεωρούνται οπισθοδρομικοί, επέτρεψαν τις αναφορές στο βιβλίο τής Βιολογίας και στην δαρβινική θεωρία. Στην πραγματικότητα όμως, η διαμάχη στην εκπαίδευση, μεταξύ δημιουργιστών και δαρβινικών, συνεχίζεται έως και τις μέρες μας.
Στην Ελλάδα, ουσιαστικά η θεωρία τής Εξέλιξης δεν διδάσκεται, καθώς οι υπεύθυνοι τών σχολικών βιβλίων, φροντίζουν συνήθως να την τοποθετούν στα τελευταία κεφάλαια, τα οποία επί το πλείστον δεν διδάσκονται λόγω παρέλευσης τής διδακτικής περιόδου.
Η διάσταση αυτή, μεταξύ θρησκείας και επιστήμης, απεικονίστηκε το 1960, στην ταινία «Κληρονομήστε τον άνεμο» (Inherit the wind), η οποία βασίστηκε πάνω στην «Δίκη τού Πιθήκου».