Το διαστημικό σκάφος Dawn της NASA στην πιο κοντινή επαφή του με τον νάνο πλανήτη Δήμητρα

Το διαστημικό σκάφος Dawn (Αυγή) της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) ξεκίνησε τους κατάλληλους ελιγμούς για να τεθεί σε λίγες μέρες στην κοντινότερη τροχιά του από το νάνο πλανήτη Δήμητρα, φθάνοντας σε απόσταση μόλις 35 χιλιομέτρων από αυτόν, δέκα φορές πιο κοντά από ό,τι είχε κάνει έως τώρα. Κάτι τέτοιο, που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ, θα επιτρέψει στους επιστήμονες να μελετήσουν τον πλανήτη καλύτερα από κάθε άλλη φορά.

Η Δήμητρα είναι ο μόνος νάνος πλανήτης του εσωτερικού ηλιακού συστήματος, καθώς οι άλλοι νάνοι πλανήτες, όπως ο Πλούτων, βρίσκονται πολύ μακρύτερα. Το Dawn, που διαθέτει μηχανή ιόντων, εκτοξεύθηκε το 2007 και αφού μεταξύ 2011-2012 εξερεύνησε την Εστία -το δεύτερο μεγαλύτερο σώμα στη ζώνη των αστεροειδών μεταξύ Άρη-Δία-, από τον Μάρτιο του 2015 έχει τεθεί σε τροχιά γύρω από τη Δήμητρα, το μεγαλύτερο σώμα στη ζώνη αυτή.

Στις αρχές Ιουνίου το σκάφος θα κατευθυνθεί στην τελική κοντινή τροχιά του πάνω από το νάνο πλανήτη και αμέσως θα αρχίσει να τραβά φωτογραφίες και να συλλέγει επιστημονικά δεδομένα, έτσι ώστε οι επιστήμονες να μάθουν περισσότερα για τη χημική σύσταση του ανώτερου στρώματος της επιφάνειας της Δήμητρας.

Επίσης αντικείμενο μελέτης θα αποτελέσει ο κρατήρας Occator, στο εσωτερικό του οποίου υπάρχουν παράξενα λαμπερά σημεία, πιθανότατα εναποθέσεις αλάτων άκρως ανακλαστικών στο ηλιακό φως.

Η κόστους 466 εκατομμυρίων δολαρίων αποστολή θα ολοκληρωθεί με αυτές τις πολύ κοντινές διελεύσεις, καθώς το Dawn θα μείνει σε τροχιά γύρω από τη Δήμητρα, όπου και θα τελειώσει τη ζωή του.

Νέα αποστολή ΙΜΑΡ για τον ηλιακό άνεμο
Η NASA ανακοίνωσε εξάλλου ότι αποφάσισε να προχωρήσει στην υλοποίηση μιας ακόμη επιστημονικής αποστολής, του σκάφους ΙΜΑΡ (Interstellar Mapping and Acceleration Probe). Προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 2024, με στόχο να συλλέξει δείγματα και να αναλύσει τα σωματίδια του ηλιακού ανέμου.

Οι επιστήμονες θέλουν να μελετήσουν καλύτερα τα σύνορα της ηλιόσφαιρας, της μαγνητικής «φούσκας» που περιβάλλει και προστατεύει το ηλιακό μας σύστημα. Είναι η περιοχή όπου η συνεχής ροή σωματιδίων από τον Ήλιο, ο λεγόμενος ηλιακός άνεμος, συγκρούεται με σωματίδια που έρχονται από το μεσοαστρικό χώρο πέρα από το ηλιακό μας σύστημα.

Αυτή η σύγκρουση -λειτουργώνας ως «κοσμικό φίλτρο»- περιορίζει την ποσότητα της επιβλαβούς κοσμικής ακτινοβολίας που εισέρχεται μέσα στο ηλιακό σύστημα, φθάνοντας και στη Γη. Το ΙΜΑΡ θα μελετήσει αυτά τα σωματίδια που «τρυπώνουν» στο ηλιακό μας σύστημα.

Το σκάφος, κόστους σχεδόν 500 εκατομμυρίων δολαρίων, θα διαθέτει δέκα επιστημονικά όργανα και θα τεθεί σε απόσταση 1,5 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη στο σημείο «Λαγκράνζ 1» (L1) προς την κατεύθυνση του Ήλιου. Την ευθύνη της αποστολής έχει το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.

Μικρός αστεροειδής, ο 2018 LA, διαλύθηκε πάνω από την Αφρική

Ένας μικρός αστεροειδής δύο μέτρων, ο 2018 LA, έγινε αντιληπτός το Σάββατο ότι βρίσκεται σε πορεία σύγκρουσης με τη Γη. Λίγες ώρες μετά διαλύθηκε στη γήινη ατμόσφαιρα πάνω από τη Μποτσουάνα της Αφρικής, χωρίς να υπάρξουν θύματα ή ζημιές.

 

Ο διαστημικός βράχος με την ονομασία «2018 LA», που είχε εντοπισθεί από το τηλεσκόπιο Catalina Sky του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, εισήλθε στην ατμόσφαιρα του πλανήτη μας με μεγάλη ταχύτητα 17 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο και δημιούργησε μια μπάλα φωτιάς στον ουρανό, καθώς καταστράφηκε.

 

Ο Paul Chodas, επικεφαλής του Κέντρου Μελετών Κοντινών στη Γη Αντικειμένων της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA), δήλωσε ότι «είναι μόλις η τρίτη φορά που ανακαλύπτεται ένας αστεροειδής να βρίσκεται σε τροχιά σύγκρουσης με τη Γη και η δεύτερη φορά που έγινε δυνατό να προβλεφθεί η τοποθεσία της πρόσκρουσης».

 

Ο πρώτος αστεροειδής που είχε ανιχνευθεί ότι πρόκειται να πέσει στον πλανήτη μας, ήταν ο «2008 TC3», διαμέτρου τεσσάρων μέτρων, που ανακαλύφθηκε 19 ώρες πριν την πρόσκρουση, η οποία συνέβη πάνω από το βόρειο Σουδάν.

 

Η δεύτερη περίπτωση ήταν ο «2014 ΑΑ», ο οποίος ανακαλύφθηκε μόνο λίγες ώρες προτού πέσει στον Ατλαντικό Ωκεανό την 1η Ιανουαρίου 2014. Και τις τρεις φορές η ανίχνευση έχει γίνει από το ίδιο τηλεσκόπιο Catalina Sky Survey και μάλιστα στη βάρδια του ίδιου παρατηρητή, του Ρίτσαρντ Κοβάλσκι.

Υπάρχουν γαλαξίες που απομακρύνονται από μας γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός και πού βρίσκονται;

Υπάρχει κάποια απόδειξη ότι ο χώρος διαστέλλεται πιο γρήγορα από την ταχύτητα του φωτός, όπως η ξαφνική εξαφάνιση μακρινών γαλαξιών; Κι αν αυτή η υπόθεση είναι αληθινή, δεν θα πρέπει να υπάρχουν κάποιοι γαλαξίες κοντά στο κοσμικό ορίζοντα που να εξαφανίζονται από τις παρατηρήσεις μας;

Διαστελλόμενο Σύμπαν με ταχύτητα 71 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο και ανά μεγαπαρσέκ απόστασης

Αυτή τη στιγμή, είμαστε βέβαιοι ότι ζούμε σε ένα σύμπαν που διαστέλλεται με ένα αυξανόμενο – επιταχυνόμενο ρυθμό. Όπως μπορείτε να διαβάσετε αλλού, το σύμπαν διαστέλλεται με περίπου 70 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτο και ανά μεγαπαρσέκ απόστασης. Αυτό σημαίνει ότι ένας γαλαξίας σε απόσταση 1 μεγαπαρσέκ μακριά από εμάς (3.26 έτη φωτός ή 30 τρισ. km) υποχωρεί με ταχύτητα περίπου 70 km / s. Ένας άλλος γαλαξίας 2 μεγαπαρσέκ μακριά από εμάς υποχωρεί με 140 km /s, και ούτω καθεξής. Αυτό προκύπτει από το νόμο του Hubble v = H_o d.

 

Ακολουθώντας την ίδια λογική, θα μπορούσε κανείς να κάνει μαθηματικές πράξεις για να υπολογίσει πόσο μακριά πρέπει να βρίσκεται ένας γαλαξίας για να διαφεύγει από μας με την ταχύτητα του φωτός. Αποδεικνύεται λοιπόν, ότι οι γαλαξίες 4300 μεγαπαρσέκ μακριά από εμάς ή 14.000 έτη φωτός) υποχωρούν ταχύτερα από το φως. Η απόσταση αυτή ορίζει την “σφαίρα Hubble”, Μια φανταστική σφαίρα με κέντρο εμάς, έξω από την οποία τα πάντα υποχωρούν γρηγορότερα από την ταχύτητα του φωτός. Να σημειωθεί ότι, καθώς το σύμπαν διαστέλλεται με επιταχυνόμενο ρυθμό, η σφαίρα του Hubble αυξάνει συνεχώς την ακτίνα της, όσο περνάει ο καιρός.

 

Μπορούμε να δούμε το φως που προέρχεται από γαλαξίες έξω από τη σφαίρα του Hubble; Ναί!

Η λήψη του φωτός από μια πηγή που κινείται ταχύτερα από το φως, μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά αυτό είναι πραγματικά δυνατό. Φανταστείτε ένα γαλαξία έξω από τη σφαίρα του Hubble, το οποίο εκπέμπει έναν παλμό φωτός προς τη Γη. Ο παλμός προσπαθεί να φτάσει προς εμάς, αλλά αυτός «σέρνεται» μακριά από τη Γη από μια περιοχή του διαστήματος που υποχωρεί ταχύτερα από το φως. Φαίνεται λοιπόν με μια πρώτη σκέψη, ότι ποτέ δεν θα λάβετε αυτόν τον παλμό – αλλά σταθείτε!

 

Καθώς το σύμπαν διαστέλλεται, και η σφαίρα Hubble μεγαλώνει πάρα πολύ. Τώρα, αν ο ρυθμός με τον οποίο διαστέλλεται η σφαίρα Hubble είναι μεγαλύτερη από την καθαρή ταχύτητα με την οποία το φωτόνιο υποχωρεί από εμάς, ο παλμός θα περάσει τελικά από μια υπερφωτεινή περιοχή σε μια περιοχή που υποχωρεί από εμάς βραδύτερα από την ταχύτητα του φωτός. Ρίξτε μια ματιά σε αυτό το επεξηγηματικό βίντεο.

 

Φυσικά, ‘όσο ο παλμός ταξιδεύει σε μια περιοχή που υποχωρεί από εμάς με ταχύτητα μικρότερη από την ταχύτητα του φωτός, θα φτάσει τελικά σε μας. Το συμπέρασμα είναι ότι μπορούμε ακόμα να παρατηρήσουμε γαλαξίες που υποχωρούν ταχύτερα από το φως! Με άλλα λόγια, η σφαίρα Hubble δεν είναι το όριο του παρατηρήσιμου σύμπαντος μας.

Καθώς ο χωροχρόνος διαστέλλεται το μήκος κύματος του φωτός που παράγεται από μια μακρινή πηγή προοδευτικά τεντώνεται καθώς διαδίδεται, με αποτέλεσμα την κοσμολογική ερυθρή μετατόπιση.

 

Πώς μπορούμε να πούμε ότι το σύμπαν διαστέλλεται πιο γρήγορα από την ταχύτητα του φωτός; Το μήκος κύματος του φωτός ενός παλμού που  ταξιδεύει στο σύμπαν τεντώνεται (αυξάνει) καθώς ο χώρος διαστέλλεται, έτσι ώστε το φως να γίνεται πιο κόκκινο. (Δηλαδή, το μήκος κύματος του αυξάνει.) Αυτή η λεγόμενη κοσμολογική μετατόπιση προς το ερυθρό μετράται από τους αστρονόμους, έτσι σε μακρινούς γαλαξίες μπορούμε να υπολογίσουμε πόσο απομακρύνονται με τη μετατόπιση προς το ερυθρό τους. Όσο πιο υψηλή είναι η ερυθρή μετατόπιση ενός γαλαξία, τόσο πιο γρήγορα θα υποχωρεί από εμάς. Για κάθε εύλογο μοντέλο ενός διαστελλόμενου σύμπαντος, υπάρχει μια σχετικά απλή μετατροπή: Να μεταφράσουμε τη μετατόπιση προς το ερυθρό του φάσματος ενός γαλαξία σε ταχύτητα υποχώρησης του από μας.

 

Δεν προκαλεί λοιπόν έκπληξη που μέχρι τώρα, μερικοί από τους γαλαξίες που έχουμε παρατηρήσει παρουσιάζουν μετατόπιση προς το ερυθρό που φανερώνουν υπερφωτεινές ταχύτητες απομάκρυνσης από μας!

 

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι, στην πράξη, ένας γαλαξίας που υποχωρεί μπορεί να «εξαφανίζεται» από τις παρατηρήσεις μας λόγω της κοσμολογικής μετατόπισης προς το ερυθρό. Το φως που προέρχεται από αυτόν τον γαλαξία γίνεται ολοένα και πιο ερυθρός, έξω από το εύρος ανίχνευσης του οργάνου μας (τα μάτια μας, ή ακόμα και ένα ραδιοτηλεσκόπιο). Επιπλέον, ο χρόνος μεταξύ διαδοχικών παλμών θα αυξηθεί τόσο πολύ, ώστε ο γαλαξίας θα εξασθενίσει μέχρι να εξαφανιστεί.

Γιατί η Σελήνη έχει διαφορετική εμφάνιση στο βόρειο και το νότιο ημισφαίριο;

Αν ζείτε στο νότιο ημισφαίριο θα βλέπετε τη Σελήνη διαφορετικό από αυτούς που ζουν στο νότιο ημισφαίριο, ακόμα και χωρίς τηλεσκόπιο παρά μόνο με τα μάτια σας. Αν γυρίσετε το κεφάλι σας ανάποδα φυσικό είναι να δείτε και το φεγγάρι ανάποδα, όπως όλα τα άλλα αντικείμενα. Το ίδιο συμβαίνει και με ορισμένους αστερισμούς.

Η Σελήνη είναι ίσως το καλύτερο και το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα του νυχτερινού ουρανού, απλά επειδή την γνωρίζουμε πολύ καλά, αλλά δεν είναι το μόνο αντικείμενο που μπορεί να φαίνεται περίεργο στον Νότιο ουρανό, αν είστε συνηθισμένοι στη βόρεια θέα. Οι αστερισμοί κάνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Ορισμένοι βόρειοι αστερισμοί δεν είναι ορατοί στους νότιους ουρανούς, αλλά ο Ωρίωνας, ένας από τους φωτεινότερους και ευκολότερους αστερισμούς στο βόρειο χειμερινό ουρανό, είναι ορατός και από τα δύο ημισφαίρια. Και ακριβώς όπως η Σελήνη, έτσι και ο Ωρίωνας εμφανίζεται ανάποδα, με το κεφάλι προς το έδαφος, αντί για τα υπόλοιπα αστέρια.

Για να καταλάβουμε γιατί συμβαίνει αυτό, φανταστείτε για να γίνει πιο απλό ότι η τροχιά της Σελήνης ήταν ακριβώς στο ίδιο επίπεδο με τον ισημερινό της Γης. Από το βόρειο ημισφαίριο, η Σελήνη βρίσκεται στο νότιο ουρανό, γιατί αυτή είναι η κατεύθυνση του ισημερινού της Γης. Στο νότιο ημισφαίριο, η κατάσταση αντιστρέφεται. Τώρα φανταστείτε ότι στέκεστε στον ισημερινό. Το φεγγάρι θα είναι άμεσα πάνω από το κεφάλι σας. Πρώτα βλέπετε τη βόρεια πλευρά κοιτάζοντας ευθείαν επάνω στο φεγγάρι. Θα πρέπει να μοιάζει σαν να το βλέπετε στην Αυστραλία. Τώρα αναποδογυρίστε το κεφάλι σας και θα το βλέπετε όπως φαίνεται στο βόρειο ημισφαίριο...

Ο ισημερινός είναι ένα ιδιαίτερο μέρος, γιατί το φεγγάρι είναι πάνω από το κεφάλι μας (τουλάχιστον στο νοητικό πείραμα μας), και δεν υπάρχει καμία προτιμητέα κατεύθυνση προβολής. Σε υψηλότερα ή χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη υπάρχει μια προτιμητέα κατεύθυνση, δηλαδή για παράδειγμα όταν στέκεστε στα πόδια σας και όχι με τα χέρια σας, έτσι μπορείτε πραγματικά να δείτε το φεγγάρι με έναν ορισμένο προσανατολισμό.

Ο Αριστοτέλης και η έννοια της ευτυχίας

Με δεδομένο ότι ο άνθρωπος είναι από τη φύση του κοινωνικό ον, είναι ξεκάθαρο πως δεν υφίσταται ολοκλήρωση σε ατομικό επίπεδο μακριά από τους άλλους ανθρώπους. Όμως, η ολοκλήρωση είναι συνυφασμένη με την ευτυχία, αφού ο άνθρωπος νιώθει ευτυχισμένος όταν θεωρεί ότι ολοκληρώνεται, ότι δηλαδή πετυχαίνει το σκοπό για τον οποίο είναι πλασμένος.

 

Κι εδώ ακριβώς ξεκινά η σύγχυση, αφού ο καθένας μπορεί να ορίσει την ολοκλήρωσή του με τρόπο διαφορετικό, μπορεί δηλαδή να εκλάβει την ευτυχία ως κάτι υποκειμενικό, κάτι που ο ίδιος οφείλει να καθορίσει. Εξάλλου, δε θεωρούν όλοι ότι είναι πλασμένοι για τον ίδιο σκοπό. Οι προτεραιότητες του καθενός είναι προσωπική υπόθεση. Αυτό που κάποιον τον κάνει ευτυχισμένο, κάποιον άλλο μπορεί να τον κάνει δυστυχή και το αντίθετο. Η αντίληψη των διαφορετικών εκδοχών της ευτυχίας είναι η επισφράγιση της ολικής ασάφειας, που θα επιφέρει όλες τις παρανοήσεις.

 

Από τη στιγμή που ο άνθρωπος δε θέλει να θέσει όρια στην ευτυχία, αυτό που μένει είναι η δίχως όρια κατανάλωση.

 

Ωστόσο, όταν κάποιος λέει ότι γίνεται ευτυχισμένος με μια συγκεκριμένη πράξη, δε σημαίνει ότι η ίδια αυτή πράξη είναι η ευτυχία, αλλά το αποτέλεσμά της, δηλαδή η ψυχική γαλήνη και το αίσθημα της αυτοεκτίμησης που αντλείται. Υπό αυτή την έννοια, η ευτυχία είναι κάτι απολύτως κοινό για όλους (ο Αριστοτέλης το ανάγει σε σκοπό της ζωής), καθώς αυτό που αλλάζει είναι ο δρόμος που θα οδηγήσει σ’ αυτήν κι όχι η ίδια ως αποτέλεσμα.

 

Το να εκλαμβάνεται μια συγκεκριμένη πράξη ως ευτυχία (κι όχι ως δρόμος προς την ευτυχία) είναι η διαστρέβλωση που μετατρέπει το μέσο σε αυτοσκοπό. Η πεποίθηση ότι η ευτυχία είναι υπόθεση καθαρά προσωπική είναι η αντίληψη της ατομικότητας, που δεν οφείλει να σχετιστεί με τους άλλους παρά μόνο σε επίπεδο διασφάλισης των καθημερινών αναγκών. Ο άνθρωπος, αν και ζει μέσα σε κοινωνία, ουσιαστικά δεν εντάσσεται, αφού εκλαμβάνει την ευτυχία ως κάτι παράπλευρο, κάτι εντελώς ξεχωριστό.

 

Η άποψη αυτή, ως στάση ζωής, απέχει μόνο ένα βήμα απ’ το να δράσει κανείς αντικοινωνικά αποσκοπώντας στο ατομικό συμφέρον. Είναι η στιγμή που η ατομική προτεραιότητα υπερβαίνει τη συλλογική. Η στρέβλωση της πολιτικής, η εργασιακή εκμετάλλευση, η απαξίωση του άλλου, η ιδεολογία του πιο στείρου ωφελιμισμού δεν είναι τίποτε άλλο, από την προέκταση αυτής της οπτικής, που, φυσικά, στρέφεται ενάντια στο σύνολο. Είναι δηλαδή η στιγμή που το μέρος νιώθει πολυτιμότερο από το όλο και βρίσκει τον τρόπο να επιβληθεί.

 

Ενώ η πόλη είναι φτιαγμένη από τη φύση, για να επιφέρει τη μέγιστη αυτάρκεια, ώστε να οδηγήσει στην ευτυχία, ο άνθρωπος υπηρετώντας τη στρέβλωση της ατομικής ευτυχίας υπονομεύει την πόλη προς ίδιο όφελος. Με άλλα λόγια, προσπαθώντας να φτάσει στην ευτυχία πετυχαίνει το ακριβώς αντίθετο, αφού αδυνατεί να κατανοήσει ότι ευτυχία εκτός κοινωνικού συνόλου είναι αδύνατη. Η πόλη, ως πραγμάτωση της κοινωνικής ζωής οφείλει να προασπίσει τη συλλογική ευτυχία εξουδετερώνοντας τις βλέψεις οποιασδήποτε ατομικότητας θέλει να αναδειχθεί σε βάρος της.

 

Κι αυτός είναι ο ορισμός του άριστου πολιτεύματος, που ξέρει να εκπληρώνει τις προϋποθέσεις για την ευτυχία όλων των πολιτών εξασφαλίζοντας την αρμονική συμβίωση: «άριστο πολίτευμα είναι εκείνο σύμφωνα με το οποίο η πόλη θα εξασφάλιζε άριστο πολιτικό βίο, αλλά άριστο πολιτικό βίο μπορεί να εξασφαλίσει η πόλη βασισμένη σε πολίτευμα που της παρέχει ευδαιμονία σε πολύ μεγάλο βαθμό». (1332a 4 – 6).

 

Το άριστο πολίτευμα είναι εκείνο που θα εξασφαλίσει τη συνολική ευδαιμονία. Κι αυτός είναι ο ορισμός της άριστης πόλης: «Όμως η σπουδαιότητα της πόλης δεν εξαρτάται από την τύχη αλλά από τη γνώση και την προαίρεση. Πράγματι μια πόλη είναι σπουδαία, επειδή είναι σπουδαίοι οι πολίτες που μετέχουν στο πολίτευμα». (1332a 31 – 34).

 

Όταν ο Αριστοτέλης κάνει αναφορά σε σπουδαίους πολίτες, εννοεί πολίτες που κατέχουν την αρετή. Το ζήτημα αυτό είναι τόσο σημαντικό, που πρέπει όλοι σε (ατομικό επίπεδο) να κατέχουν την αρετή, αφού το όλο είναι το σύνολο των μεμονωμένων: «Γιατί ακόμη και αν είναι δυνατόν όλοι οι πολίτες να είναι στο σύνολό τους σπουδαίοι, όχι όμως και ο καθένας χωριστά, αυτό το τελευταίο είναι προτιμότερο, γιατί η συνολική σπουδαιότητα των πολιτών απορρέει από την προσωπική σπουδαιότητα του καθένα». (1332a 36 – 38).

 

Αυτό είναι και το καθήκον κάθε πολίτη προκειμένου να οδηγηθεί στην ευτυχία· να κατακτήσει την ηθική αρετή και να διασφαλίσει με την άσκησή της τη συλλογικότητα. Γι’ αυτό και η ευτυχία (ευδαιμονία) είναι ενέργεια της ψυχής. Γιατί ο άνθρωπος πρέπει να ενεργήσει, να πράξει, να προσπαθήσει για την κατάκτηση της αρετής: «η ευδαιμονία είναι τέλεια ενέργεια και άσκηση της αρετής και μάλιστα όχι περιστασιακά αλλά απόλυτα». (1332a 9 – 10).

 

Κι αν οι όροι «περιστασιακά» και «απόλυτα» χρειάζονται διευκρίνιση, ο Αριστοτέλης είναι κατατοπιστικός: «Με τον όρο “περιστασιακά” εννοώ τις αναγκαίες ενέργειες και με τον όρο “απόλυτα” τις ευγενείς ενέργειες. Για παράδειγμα αναφέρουμε τις ενέργειες που αφορούν το δίκαιο. <δηλαδή> οι δίκαιες τιμωρίες και πράξεις σωφρονισμού είναι ενέργειες αρετής, επιβάλλονται όμως από την ανάγκη και άρα περιέχουν το αγαθό από ανάγκη…. Αντίθετα οι ενέργειες που συνοδεύουν την πολιτική και τα πλουτοπαραγωγικά έργα, διέπονται απόλυτα από ευγένεια. Πράγματι στην πρώτη περίπτωση ενεργειών ένα κακό χρησιμοποιείται για να αντιμετωπιστεί κάποιο άλλο κακό, αντίθετα οι ενέργειες στη δεύτερη περίπτωση φτιάχνουν και παράγουν αγαθά». (1332a 10 – 15, 16 – 19).

 

Με άλλα λόγια, περιστασιακά είναι τα αναγκαία κακά που προκύπτουν προς διασφάλιση της αρετής, όπως οι ποινές που πρέπει να έχουν καθαρά σωφρονιστικό περιεχόμενο. Απόλυτα όμως είναι τα έργα που προσφέρει η υγιής πολιτική σκηνή, αφού πρέπει να διέπονται από το στοιχείο της μονιμότητας, όπως και η εξασφάλιση – επίσης σε μόνιμη βάση – των σωστών πλουτοπαραγωγικών δραστηριοτήτων, που θα αποσκοπούν στην ευημερία της πόλης ανεβάζοντας συνολικά το βιοτικό επίπεδο.

 

Η σύνδεση της αρετής με την πολιτική και τις παραγωγικές δομές της πόλης είναι το αλληλένδετο των πολιτικών επιλογών και της οικονομίας. Η οικονομία προβάλλεται ως προέκταση της πολιτικής, αφού η πολιτική είναι αυτή που θα ορίσει τον τρόπο παραγωγής που θα ευνοήσει όλους τους πολίτες. Γι’ αυτό και πρέπει αμφότερα να διέπονται από την αρετή. Οι πολιτικές αποφάσεις προάγοντας το συλλογικό συμφέρον, ώστε να επιτυγχάνεται η ενότητα της πόλης μέσω της τέλειας συνύπαρξης, και η οικονομία εξασφαλίζοντας τα υλικά αγαθά που θα υπηρετήσουν τη συλλογική ευδαιμονία.

 

Η σύνδεση των υλικών αγαθών με την ευτυχία κρίνεται αδιαπραγμάτευτη, όσο κι αν: «Ο σπουδαίος άνθρωπος μπορεί με αξιοπρέπεια να υπομένει τη φτώχεια, την αρρώστια και τις άλλες κακοτυχίες της ζωής». (1332a 19 – 20). Το ότι ο σπουδαίος άνθρωπος έχει το σθένος να αντεπεξέλθει σε τέτοιες αντιξοότητες δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να τις απεύχεται.

 

Οι ευκολίες της ζωής που προέρχονται από την ευχέρεια των υλικών αγαθών είναι δεδομένες και συνδέονται ευθέως με την έννοια της ευτυχίας. Γι’ αυτό και η αναφορά στο σπουδαίο άνθρωπο που υπομένει τις κακοτυχίες της ζωής ολοκληρώνεται με τη φράση: «όμως η έννοια της ευτυχίας συνίσταται στα αντίθετα από αυτά». (1332a 20 – 21). Η ευτυχία είναι αδύνατο να νοηθεί μέσα απ’ τη στέρηση και την καθημερινή ταλαιπωρία της επιβίωσης. Ο άνθρωπος δε γεννήθηκε για το ζην, αλλά για το ευ ζην και η παροχή των υλικών αγαθών είναι πολύ σοβαρή προϋπόθεση για την κατάκτησή του. Αυτός άλλωστε, είναι και ο στόχος της πόλης, ως επιταγή που δόθηκε από τη φύση.

 

Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το σημείο της μεγαλύτερης διαστρέβλωσης από την πλευρά του ανθρώπου, που για μια ακόμη φορά μετατρέπει το μέσο σε αυτοσκοπό. Ο πλούτος, ως πρόσβαση στην κατανάλωση αγαθών, διευκολύνει, αλλά δεν ταυτίζεται με την ευτυχία. Η ευτυχία είναι το αποτέλεσμα της ορθής του χρήσης κι όχι η χρήση του καθαυτή. Η μετατροπή της κατανάλωσης σε ευτυχία δεν είναι μόνο αποπροσανατολισμός που σταδιακά θα επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα, αλλά και υποθήκη του ατομικισμού που μοιραία θα στραφεί ενάντια στους άλλους.

 

Από τη στιγμή που ο άνθρωπος δε θέλει να θέσει όρια στην ευτυχία, αυτό που μένει είναι η δίχως όρια κατανάλωση. Όμως, η δίχως όρια κατανάλωση είναι η επιθυμία του δίχως όρια πλούτου. Η εκδοχή της απληστίας ως ευτυχία είναι η διάλυση της κοινωνικής συνοχής, αφού – από θέση αρχής – ο καθένας είναι πρόθυμος να κάνει τα πάντα προκειμένου να αποκτήσει περισσότερα. Κι αυτή είναι η απαξίωση του δημόσιου συμφέροντος έναντι της ατομικότητας. Η πόλη που κινείται από αυτές τις αρχές δε θα μπορούσε ποτέ να γίνει σπουδαία πόλη.

 

Όμως, η έννοια του συλλογικού συμφέροντος δεν πρέπει να λειτουργεί ισοπεδωτικά ακυρώνοντας την αξία του κάθε πολίτη. Και η αξία μετριέται με την αρετή του καθενός σε οποιοδήποτε ζήτημα. Αν, λοιπόν, κάποιος είναι ικανότερος γεωργός από τους άλλους, μοχθώντας περισσότερο και επινοώντας νέους τρόπους βελτίωσης της καλλιέργειας, είναι δίκαιο – και κατ’ επέκταση κοινωνικά επιβεβλημένο – να κατέχει περισσότερο πλούτο από τους άλλους, τους οποίους και ξεπερνά. Η υπεροχή του στον πλούτο δε στηρίζεται ούτε στην απληστία ούτε σε παράνομες δραστηριότητες που υπονομεύουν το δημόσιο συμφέρον. Αντιθέτως, στηρίζεται στην αύξηση των γεωργικών αγαθών που θα συνεισφέρει θετικά στην αυτάρκεια του συνόλου της πόλης.

 

Και δε χρειάζεται να προχωρήσει κανείς σε οικονομικές αναλύσεις που θα καταδείξουν ότι η πληθώρα των προϊόντων θα επιφέρουν πτώση των τιμών μειώνοντας τα κέρδη. Γιατί ακριβώς αυτή η πληθώρα και η πτώση των τιμών θα κάνουν τα προϊόντα προσιτά σε όλους. Θα επιφέρουν δηλαδή τη μέγιστη δυνατή αυτάρκεια. Αυτή είναι η έννοια του πλούτου που γεννιέται από την αρετή, ακριβώς γιατί συμπλέει με το δημόσιο συμφέρον: «ο σπουδαίος άνθρωπος είναι εκείνος στον οποίο τα αγαθά του είναι τα αγαθά με την αυστηρή έννοια του όρου χάρη στην αρετή του και συνεπώς είναι φανερό ότι και η χρήση αυτών των αγαθών αναγκαστικά θα είναι απολύτως σπουδαία και ευγενική». (1332a 22 – 25).

 

Η πεποίθηση ότι η ευτυχία είναι υπόθεση καθαρά προσωπική είναι η αντίληψη της ατομικότητας, που δεν οφείλει να σχετιστεί με τους άλλους παρά μόνο σε επίπεδο διασφάλισης των καθημερινών αναγκών.

 

Το ζήτημα, όμως, παίρνει ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις, αφού η αρετή που θα επιφέρει τον πλούτο αποτελεί και εγγύηση της «σπουδαίας και ευγενικής» χρήσης του. Με άλλα λόγια, η αρετή δεν αφορά μόνο την απόκτηση του πλούτου, αλλά και τη διαχείρισή του, καθώς είναι άλλο να έχει πλούτο ο ανήθικος και να τον ξοδεύει σύμφωνα με τις επιθυμίες του κι άλλο ο ενάρετος. Η διαφορά της χρήσης έγκειται ακριβώς στη διαφορά των επιθυμιών που καλείται να ικανοποιήσει.

 

Ο πλούτος που τίθεται στην υπηρεσία της απληστίας δε θα μπορούσε να γεννήσει τίποτε άλλο πέρα από τις συνθήκες της αισχροκέρδειας και την εκμετάλλευση. Είναι δηλαδή ο πλούτος που θα δράσει υπονομεύοντας την ενότητα της πόλης. Αν δεχτούμε ότι ο πλούτος προσδίδει κοινωνική ισχύ, είναι σαν να ομολογούμε ότι η κοινωνία δίνει ισχύ στους ανθρώπους που θα δράσουν για τη διάλυσή της.

Από αυτή την άποψη, δεν υπάρχει τίποτε πιο παράλογο, αλλά και πιο επικίνδυνο, από τον πλούτο που βρίσκεται στα χέρια της απληστίας. Γιατί η απληστία, ως μητέρα της κερδοσκοπίας, δε θα μπορούσε παρά να αναζητά τον δίχως όρια πλούτο. Και είναι ικανή να κάνει τα πάντα γι’ αυτό.

 

Η επιβολή της απληστίας είναι το επιστέγασμα της κοινωνικής δυστυχίας, αφού θα λειτουργήσει σε βάρος της πόλης. Ο ενάρετος άνθρωπος γνωρίζει ότι ο πλούτος του οφείλει να έχει όρια, και τα όρια αυτά θα είναι ανάλογα με την αξία του, που θα μετριέται με το μέγεθος της προσφοράς του στο δημόσιο συμφέρον. Κι αυτός είναι ο ορισμός της ευτυχίας, αφού εναρμονίζεται με τον ορισμό της συνύπαρξης. Η ευτυχία είναι η διασφάλιση της αυτάρκειας σε όλα τα επίπεδα (υλικά, πνευματικά, συναισθηματικά) που μόνο μέσα στην πόλη μπορεί να εκπληρωθεί.

 

Η αναγνώριση των ορίων είναι η ιεράρχηση των αναγκών και η παραδοχή ότι τα υλικά αγαθά είναι τα αναλώσιμα προς την επίτευξη ενός άλλου σκοπού. Κι ως αναλώσιμα δεν μπορούν παρά να ταυτιστούν με το πεπερασμένο. Η προτεραιότητα της κοινωνικής προσφοράς που θα επιφέρει την αξία είναι η αναγνώριση και ο σεβασμός στον άλλο, δηλαδή η προϋπόθεση της συνύπαρξης. Έτσι πλάθονται οι αρχές που πρέπει να διέπουν την άριστη πόλη.

 

Γι’ αυτό η άριστη πόλη πρέπει, πριν απ’ όλα να διαθέτει άριστους πολίτες. Το ζήτημα που τίθεται είναι απλό: «Συνεπώς το προς έρευνα θέμα μας πρέπει να είναι πώς γίνεται ένας άνθρωπος σπουδαίος». (1332a 35 – 36). Για τον Αριστοτέλη τρεις είναι οι παράγοντες που καθορίζουν την ανθρώπινη προσωπικότητα: «Βεβαίως τρία πράγματα κάνουν τους ανθρώπους καλούς και σπουδαίους, και αυτά είναι η φύση, το έθος/συνήθεια και ο λόγος». (1332a 38 – 40).

 

Ως φύση αναγνωρίζονται τα χαρίσματα του καθενός από τη γέννησή του. Οι σωματικές και διανοητικές του δυνατότητες. Η συνήθεια αφορά τα πράγματα που μαθαίνει κανείς να κάνει (μιμούμενος κυρίως τα κοινωνικά πρότυπα) και που τελικά τα υιοθετεί σαν δεύτερη φύση. Ο λόγος είναι η λογική, το σπουδαιότερο χάρισμα του ανθρώπου. Με τη λογική οφείλει ο άνθρωπος να δαμάσει όχι μόνο τη φύση προς όφελός του, αλλά και τα φυσικά ένστικτα που τον απομακρύνουν από την αρετή. Το λόγον μέρος οφείλει να κυριαρχήσει πάνω στο άλογον.

 

Φυσικά, ο λόγος και η συνήθεια μπορούν να διαμορφωθούν από το κοινωνικό περιβάλλον, η φύση, όμως, όχι. Με άλλα λόγια, για τον Αριστοτέλη, ο άνθρωπος και γεννιέται και γίνεται. Η φύση είναι εκείνη που δίνει τα βασικά χαρακτηριστικά και η κοινωνία θα συντελέσει στο κατά πόσο θα αξιοποιηθούν ή όχι. «Ο ”γενετιστής” συναντιέται με τον “κοινωνιστή”. Ο Αριστοτέλης δέχεται τη σημασία της φύσης αλλά σε διαλεκτική σχέση με το περιβάλλον».

 

Το σίγουρο είναι ότι ο άνθρωπος διαφέρει από τα ζώα: «Οι άλλοι ζωικοί οργανισμοί, λοιπόν, ζουν υπακούοντας κυρίως στις φυσικές επιταγές της ύπαρξής τους, αλλά μερικοί επηρεάζονται λίγο και από τον εθισμό. Ο άνθρωπος όμως ζει σύμφωνα και με το λόγο, γιατί μόνο αυτός διαθέτει λόγο». (1332b 3 – 5).

 

Κι εδώ ξεκινά το έργο της παιδείας, που πρέπει να εναρμονίσει τη φύση, τον εθισμό και το λόγο διαμορφώνοντας ολοκληρωμένες προσωπικότητες: «Συνεπώς τα τρία αυτά στοιχεία χρειάζεται να βρίσκονται σε συμφωνία μεταξύ τους». (1332b 5 – 6). Αν δεχτούμε ότι η άριστη πόλη προϋποθέτει άριστους πολίτες, τότε δε μένει παρά να καταστεί σαφές ότι η παιδεία είναι το θεμέλιο της άριστης πόλης. Κι αυτό πρέπει να το γνωρίζει πολύ καλά κάθε πόλη που θέλει να λέγεται άριστη.

 

Αριστοτέλης: Πολιτικά

ΑΙΣΧΥΛΟΣ - Ἀγαμέμνων (1372-1406)

ΚΛ. πολλῶν πάροιθεν καιρίως εἰρημένων
τἀναντί᾽ εἰπεῖν οὐκ ἐπαισχυνθήσομαι.
πῶς γάρ τις ἐχθροῖς ἐχθρὰ πορσύνων, φίλοις
1375 δοκοῦσιν εἶναι, πημονῆς ἀρκύστατ᾽ ἂν
φράξειεν ὕψος κρεῖσσον ἐκπηδήματος;
ἐμοὶ δ᾽ ἀγὼν ὅδ᾽ οὐκ ἀφρόντιστος πάλαι·
νείκης παλαιᾶς ἦλθε, σὺν χρόνῳ γε μήν·
ἕστηκα δ᾽ ἔνθ᾽ ἔπαισ᾽ ἐπ᾽ ἐξειργασμένοις.
1380 οὕτω δ᾽ ἔπραξα —καὶ τάδ᾽ οὐκ ἀρνήσομαι—
ὡς μήτε φεύγειν μήτ᾽ ἀμύνεσθαι μόρον.
ἄπειρον ἀμφίβληστρον, ὥσπερ ἰχθύων,
περιστιχίζω, πλοῦτον εἵματος κακόν,
παίω δέ νιν δίς· κἀν δυοῖν οἰμωγμάτοιν
1385 μεθῆκεν αὐτοῦ κῶλα· καὶ πεπτωκότι
τρίτην ἐπενδίδωμι, τοῦ κατὰ χθονός,
Ἅιδου, νεκρῶν σωτῆρος, εὐκταίαν χάριν.
οὕτω τὸν αὑτοῦ θυμὸν ὁρμαίνει πεσών,
κἀκφυσιῶν ὀξεῖαν αἵματος σφαγὴν
1390 βάλλει μ᾽ ἐρεμνῇ ψακάδι φοινίας δρόσου,
χαίρουσαν οὐδὲν ἧσσον ἢ διοσδότῳ
γάνει σπορητὸς κάλυκος ἐν λοχεύμασιν.
ὡς ὧδ᾽ ἐχόντων, πρέσβος Ἀργείων τόδε,
χαίροιτ᾽ ἄν, εἰ χαίροιτ᾽, ἐγὼ δ᾽ ἐπεύχομαι.
1395 εἰ δ᾽ ἦν πρεπόντων ὥστ᾽ ἐπισπένδειν νεκρῷ,
τῷδ᾽ ἂν δικαίως ἦν, ὑπερδίκως μὲν οὖν·
τοσόνδε κρατῆρ᾽ ἐν δόμοις κακῶν ὅδε
πλήσας ἀραίων αὐτὸς ἐκπίνει μολών.
ΧΟ. θαυμάζομέν σου γλῶσσαν, ὡς θρασύστομος,
1400 ἥτις τοιόνδ᾽ ἐπ᾽ ἀνδρὶ κομπάζεις λόγον.
ΚΛ. πειρᾶσθέ μου γυναικὸς ὡς ἀφράσμονος·
ἐγὼ δ᾽ ἀτρέστῳ καρδίᾳ πρὸς εἰδότας
λέγω—σὺ δ᾽ αἰνεῖν εἴτε με ψέγειν θέλεις
ὅμοιον—οὗτός ἐστιν Ἀγαμέμνων, ἐμὸς
1405 πόσις, νεκρὸς δὲ τῆσδε δεξιᾶς χερός,
ἔργον δικαίας τέκτονος. τάδ᾽ ὧδ᾽ ἔχει.

***
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ
Απ᾽ όλα που έχω πριν από σκοπού ειπωμένα
δε θενα το ντραπώ να πω τα ενάντια τώρα.
Γιατί και πώς αλλιώς κανείς, σαν ετοιμάζει
τον όλεθρο του εχθρού του, που περνά για φίλος,
να περιφράξει στέρια του χαμού τα δίχτυα
σε ύψος που να ᾽ναι αδύνατο να το πηδήσει;
Χρόνια τον έχω αυτόν φροντίσει τον αγώνα
κι ήρθε της νίκης, αν κι αργά, ο θρίαμβος τέλος,
και τώρα στέκω εδώ που χτύπησα, νικήτρα!
1380 Μ᾽ άκου λοιπόν πώς έκαμα, που από το χάρο
να μην μπορέσει να διαφεντευτεί ή ξεφύγει:
Με σκέπασμ᾽ αξεπέραστο σα ψαριών δίχτυ,
τονέ τυλίγω — αρχοντικό φόρεμα ολέθρου —
και δυο φορές τονέ χτυπώ· και με δυο βόγγους
πέφτει παράλυτο κορμί· και, σωριασμένος,
τρίτη από πάνω του βαρώ, ταμένη χάρη
του Δία σωτήρα των νεκρών κάτω στον Άδη.
Έτσι ξερνάει πεσμένος κάτω τη ψυχή του
και το αίμα του, σαν ψιλή σφήνα ξεπετώντας,
1390 με μαύρες στάλες φονικής δροσιάς με ραίνει
κι εύφρανε τη ψυχή μου όχι πιο λίγο απ᾽ ό τι
του θεού η βροχούλα τα σπαρτά στο πλούμισμά τους.
Έτσι λοιπόν, πρόκριτοι σεβαστοί του Άργους,
κι αν σας βολεί, χαρείτε· καύχημα εγώ το ᾽χω,
κι αν σε νεκρούς ήταν σωστό σπονδές να κάνουν,
δίκαια σ᾽ αυτόν θα ταίριαζε και παραδίκαια·
με τόσα το κροντήρι γιόμισε στο σπίτι
κατάρατα κακά κι ήρθε και το ᾽πιε ο ίδιος.
ΧΟΡΟΣ
Θαυμάζομε τι αχρεία γλώσσα έχεις στο στόμα
1400 που απάνω στο νεκρό του αντρός σου έτσι καυχιέσαι.
ΚΛΥΤΑΙΜΝΗΣΤΡΑ
Με δοκιμάζετε σαν άμυαλη γυναίκα,
μα εγώ με ατρόμητη καρδιά σε σας το λέγω
που με γνωρίζετε — κι ή σας αρέσει ή όχι,
ένα εγώ το ᾽χω: αυτός είν᾽ ο Αγαμέμνονάς σας,
άντρας δικός μου και νεκρός μ᾽ αυτό το χέρι
που με το δίκιο ό,τι έκαμε — και ξέρετέ το.

Αυτός Που Καταπίνει Πολλά Στο Τέλος Πνίγεται

Η καταπίεση των συναισθημάτων δηλητηριάζει την ψυχή.

Συνειδητοποιούμε ότι πρέπει να το πούμε, αλλά το κρατάμε μέσα μας. Ξέρουμε πως υπάρχει κάτι μέσα μας που παλεύει να βγει έξω αλλά δεν το επιτρέπουμε.

Δυστυχώς, φοβόμαστε την απόρριψη, φοβόμαστε μήπως δείξουμε πως είμαστε ευάλωτοι. Έχουμε αισθήματα ντροπής τα οποία μας κάνουν να αναθεωρήσουμε το τι αισθανόμαστε. Ωστόσο, δεν ξέρουμε πως η καταπίεση των συναισθημάτων δηλητηριάζει την ψυχή μας. Αυτού του είδους συμπεριφορά καταλήγει σταθερή για εμάς. Θα βρίσκουμε τον εαυτό μας να αποφασίζει μεταξύ του «όχι» και του «ναι» κάθε φορά που θα θέλουμε να εκφράσουμε αυτό που νιώθουμε.

Πόσες φορές έχουμε νιώσει ενοχές επειδή δεν ήμασταν αρκετά γενναίοι να επιτρέψουμε στις λέξεις να βγουν από μέσα μας; Χωρίς να πρέπει να τις αποκρύψουμε; Πόσο έχουμε μετανιώσει το να μην αφήνουμε έξω αυτό που φωνάζει η καρδιά μας;

Ίσως είναι καιρός να πάρουμε περισσότερο στα σοβαρά την συγκεκριμένη φράση. Αυτό που όλοι γνωρίζουμε αλλά συχνά επιλέγουμε να το αγνοήσουμε: «Αυτός που καταπίνει πολλά, στο τέλος πνίγεται.»

«Έχω μια βαθιά θλίψη στην καρδιά μου που πρέπει τώρα και στην συνέχεια να ξεσπάσει με την μορφή ήχου.» -Franz Liszt

Η καταπίεση των συναισθημάτων μας έχει ένα τίμημα.
Μας έχουν πει να καταπιέζουμε τα συναισθήματα μας από πολύ μικρή ηλικία. Ξεκινήσαμε κρατώντας τα δάκρυα μας όταν εκείνα ήθελαν να κυλήσουν. Ξεκινήσαμε να αποφεύγουμε την έκφραση των αληθινών συναισθημάτων μας με τον φόβο πως οι άλλοι θα μας απορρίψουν. Και η απόρριψη είναι πικρή και πονάει.

Ο φόβος ξεκινά να εγκαθίσταται μέσα μας σαν φίμωτρο στα συναισθήματα μας. Η οργή, ο θυμός και η θλίψη είναι συναισθήματα που έχουμε μάθει να κρύβουμε, επειδή δείχνοντας τα αποκαλυπτόμαστε στους άλλους. Από την άλλη μεριά, οι αγκαλιές ή το να λέμε «Σ ’αγαπώ» επίσης καταπιέζονται.

Ίσως το κάνουμε αυτό λόγω φόβων που κουβαλάμε από την παιδική μας ηλικία. Λόγω αυτής της αίσθησης, η ντροπή για παράδειγμα η οποία είναι άχρηστη σε κάποιες περιστάσεις, μας ακολουθεί παντού.

Παρ’ όλα αυτά, το να το κάνουμε αυτό είναι ενάντια στην φύση μας. Είμαστε συναισθηματικά όντα. Όσο και αν ευχόμαστε το να μην νιώθουμε τίποτα, όσο και αν καταπιέζουμε τα συναισθήματα μας, αυτά παραμένουν. Μπορούμε να προσπαθήσουμε όσο θέλουμε να παραμείνουμε σιωπηλοί, αλλά αργά ή γρήγορα το σώμα μας θα αντιδράσει. Με χωρίς κανένα τρόπο να το σταματήσουμε, αυτά τα κρυμμένα δάκρυα και οι κρυμμένες λέξεις κάπως θα αναδυθούν.

«Η θλίψη που δεν αποβάλλεται από τα δάκρυα, μπορεί να κάνει άλλα όργανα να κλάψουν.» -Francio J. Braceland

Χρησιμοποιούμε το σώμα μας ως βάζο στο οποίο χύνουμε όλα τα συναισθήματα που αρνούμαστε να εκφράσουμε. Ξαφνικά, δεν μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί έχουμε τόσες πολλές φυσικές αρρώστιες, γιατί η κατάθλιψη και το άγχος εμφανίστηκαν στην ζωή μας. Ούτε μπορούμε να εξηγήσουμε γιατί η αϋπνία και η αίσθηση δυσαρέσκειας ξεκινούν να μειώνουν την θέληση που είχαμε για να κάνουμε πράγματα.

Το σώμα μας, ξεκινά να μας ειδοποιεί πως κάτι πάει λάθος. Πρέπει να μιλάμε για τα συναισθήματα μας. Η σιωπή πάντα αναφέρονταν ως χαρακτηριστικό σοφίας η οποία μας επιτρέπει να ακούμε τους άλλους και τον εαυτό μας. Μπορεί να μας βοηθήσει στο να ακούμε το σώμα μας, στο πως αντιδρά αφήνοντας το να μας πει τι χρειαζόμαστε.

Ωστόσο, στο τέλος είναι σημαντικό να εκφράζουμε τα συναισθήματα μας φωναχτά. Αλλά πρέπει να θυμόμαστε: το να λέμε φωναχτά και να εκφράζουμε τι συμβαίνει μέσα μας δεν συνεπάγεται απαραίτητα με το ότι πληγώνουμε τους άλλους.

Η αλήθεια είναι πως όταν η στιγμή να εκφράσουμε τα αρνητικά συναισθήματα μας φτάσει, ίσως αφήσουμε τον εαυτό μας να παρασυρθεί από την ενέργεια όσων έχουμε συσσωρεύσει. Αυτή είναι η στιγμή που πραγματικά πληγώνουμε τους άλλους. Αυτό γίνεται γιατί η ρύθμιση των αισθημάτων μας είναι ευκολότερη όταν δεν έχουμε ένα μεγάλο χείμαρρο συναισθημάτων που πρέπει να συγκρατήσουμε.
Ένας καλός τρόπος να βάλουμε τα πράγματα στη σειρά και τα θετικά και τα αρνητικά συναισθήματα είναι να τα γράψουμε. Αυτό μας δίνει ευχαρίστηση, είναι ένας τύπος απελευθέρωσης.  Τα συναισθήματα των άλλων μπορεί να μας συντρίβουν.

«Δεν είμαστε υπεύθυνοι για τα συναισθήματα μας, είμαστε όμως υπεύθυνοι για το τι κάνουμε με αυτά.» -Jorge Bucay

Από την άλλη μεριά, το να φροντίζουμε τα συναισθήματα των άλλων μπορεί να αυξήσει το δικό μας συναισθηματικό φορτίο. Έχουμε αρκετά από μόνοι μας, δεν χρειάζεται να συσσωρεύσουμε και άλλα. Ας σταματήσουμε να ζούμε με την συνεχή ανάγκη να πούμε κάτι αλλά με την σκέψη ότι πρέπει να το καταπιέσουμε την ίδια στιγμή.

Δεν νιώθουμε ελεύθεροι, αλλά καταδικασμένοι. Στην προσπάθεια μας να αναλάβουμε την ευθύνη των συναισθημάτων μας χάνουμε τον έλεγχο.

Τα συναισθήματα θα μας κυριεύσουν με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο. Η καταπίεση των συναισθημάτων μας δεν είναι ούτε φυσιολογική ούτε ωφέλιμη για την υγεία μας.

Πρέπει να θυμόμαστε πως: «Αυτός που επιτρέπει στον εαυτό του να νιώσει κερδίζει, ακόμα και αν χάσει.»

Ερμής ο Τρισμέγιστος και η Θεία Αποκάλυψη

Πάντα όσοι έκαναν λόγοι για την δημιουργία του κόσμου, έθεταν ως βάση την αρχή του χάους. Μέσα από αυτό και την ενυπάρχουσα δύναμη που δημιουργούσε την ροή της δημιουργίας, γεννήθηκε ο κόσμος. Ένας κόσμος του οποίου η φύση προσδιοριζόταν σε μία αρχή εμπεριέχουσα όλα τα στοιχεία του σύμπαντος κόσμου, αλλά και τις ιδιότητες που από αυτήν πηγάζουν.

Η Ορφική διδασκαλία περί της δημιουργίας προσδιόριζε το χάος, την γέννηση του Φάνη-Διονύσου και εν συνεχεία την ροή της συνεχούς και αδιάλειπτης δημιουργίας.

Ο Ποιμάνδρης, το πνεύμα που εμφανίσθηκε στον Ερμή τον Τρισμέγιστο και τον μύησε ως προς την φύση της Δημιουργίας, έκανε επίσης λόγο για τον ίδιο τρόπο βεβαίως πολύ πιο νωρίς πριν από τον Ορφέα, αλλά και πολύ περισσότερο πριν από την εβραϊκή μονοθεϊστική αντίληψη.

Ο Ερμής αναλήφθηκε στα Θεία Πεδία και είδε την δημιουργία με την όραση ενός Θεού, και όχι σαν κοινός άνθρωπος. Είδε τα ουράνια σώματα όχι σαν συμπαγείς μάζες αλλά σε νεφελώδη κατάσταση, όπως είναι στην μη ορατή από τον άνθρωπο πραγματικότητα.

Και εδώ να επισημάνουμε ότι η επιστήμη αποδέχεται ότι οι όγκοι των πλανητών προέρχονται από την συμπύκνωση των μορίων της ύλης.

Έτσι και ο Ερμής ο Τρισμέγιστος νοερά μεταφερόμενος στα Θεία Πεδία είδε καπνούς και πυρές να ξεπηδούν από την γη και άκουσε σε ενόραση τον θρήνο της εγκλωβισμένης στην ύλη, ζώσης δημιουργίας, που ανέβαινε από την κόλαση της γης προς τα Θεία Πεδία σαν ικεσία, σαν προσευχή. Ακόμη στα αστραποβολούντα από το ανέσπερο φως Θεία Πεδία, ο Τρισμέγιστος την σοφία Ερμής, είδε στο πλευρό εκείνου του πνεύματος που του είχε εμφανισθεί, ένα υπέροχης ομορφιάς, λαμπρότητας, πανώριο ον, το οποίο ο Ποιμάνδρης το σύστησε ως υιό του.

Ο Ερμής είχε αντικρίσει από τα χρυσοφώτιστα εκείνα Θεία Πεδία, το Θείο μεγαλείο στην τρομακτική του ισχύ, και την πτώση του ανθρώπου στην τραγική του μορφή. Είδε το φως το ανέσπερο και την κόλαση της γης, εκεί που φέρεται να έχει κυλήσει η ψυχή της ανθρωπότητας, λόγω παραβάσεως… Να όμως πως ο ίδιος ο Ερμής ιστορεί την αποκάλυψη που του έγινε:

«Όταν με είδε τόσο ταραγμένο από τα όσα είχα ιδεί εκεί, ο Ποιμάνδρης μου είπε: « Αυτό το φως, το ανέσπερο που είδες, Ερμή, είμαι εγώ ο Πρώτος Θεός, ο προϋπάρχων της δημιουργίας του κόσμου, ο Παγκόσμιος Νους. Ο δε φωτεινός λόγος που είδες στον κόλπο μου, είναι ο υιός μου. Και εκείνη η σκοτεινή, η γη σας που κυλιέται στο σύμπαν, είναι ο φορέας των κολασμένων ψυχών. Και τα σώματα των ανθρώπων είναι ο τάφος των ψυχών τους. Μένουν έτσι εγκλωβισμένες σ’ αυτά με μία εφήμερη ζωή, μοχθώντας όσες θέλουν να ξαναβρούν τον δρόμο των Θείων Πεδίων»

«Τι αμαρτίες έχουν κάνει οι άνθρωποι και τιμωρούνται έτσι σκληρά; Ότι κάνουν λόγω άγνοιας γίνεται. Γιατί λοιπόν να είναι καταδικασμένοι σε ψυχικό θάνατο, οι εν τω θανάτω λόγω άγνοιας ευρισκόμενοι;», ρώτησε το Θείο Πνεύμα ο Ερμής για να λάβει την παρακάτω απάντηση:

« Τον άνθρωπο τον έχω προικίσει με νου, τον έχω κάνει Θεό της γης. Εάν το θελήσει μπορεί να νικήσει τα πάθη του και να ξαναβρεί τον ρόλο του. Γι’ αυτό στους αγαθούς, καθαρούς στην καρδιά, κι’ ευσπλαχνικούς που μοχθούν να λυτρωθούν, Εγώ, ο Νους θα τους γίνω βοηθός. Θα τους απαλλάξω από τις αμαρτίες τους. Στους ανόητους όμως, στους πονηρούς, κακούς, φθονερούς, πλεονέκτες, φονείς και ασεβείς θα στρέψω το πρόσωπό μου. Αυτούς θα τους παραλάβουν οι τιμωροί δαίμονες για να τους βασανίσουν στο πυρ το Εξώτερο. Και τώρα Ερμή που είδες την δημιουργία στην πραγματική της όψη, γύρισε πίσω στην γη, και δίδασκε εκεί ότι σου αποκάλυψα…».

Μετά από αυτή την αποκάλυψη ο Ερμής έγινε ο κήρυκας του Ενός και Αληθινού Θεού, Παντοκράτορα, Πανταχού Παρόντα και τα πάντα Πληρούντα. Κήρυξε στην γη την λατρεία της τριαδικής Θεότητας, του Πατέρα, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, και ότι στο πλευρό του Θεού είναι ο Υιός, ο Λόγος Αυτού.

Τι βλέπουμε λοιπόν μέσα από αυτή την πανάρχαια αποκάλυψη; Μήπως τάχα την Σοφία του Ανδρός που αντιλαμβάνεται ότι για να επιτύχει ο άνθρωπος να φθάσει στα υψηλά επίπεδα γνώσης που εμπεριέχουν και την δική του ανέλιξη ως πνευματική οντότητα είναι ανάγκη να υφίσταται η παρουσία του Θεού που θέτει τους Νόμους του Σύμπαντος; Τους νόμους στους οποίους εμπεριέχεται και ο ίδιος ο άνθρωπος και στους οποίους οφείλει σεβασμό!!! Είναι λογικό το γεγονός πως για να επιτευχθεί η αρμονία των ανθρωπίνων κοινωνιών οι οποίες επιζητούν την θετική ανάπτυξη, σε κάθε τομέα, τόσο της ύλης όσο και αυτό του Πνεύματος, πρέπει να υπάρχει ο σεβασμός στους Θεσμούς που τις διέπουν.

Και αυτοί οι Θεσμοί δεν είναι μονάχα εκείνοι που οι άνθρωποι θεσπίζουν. Αλλά πρωτίστως είναι οι Θεσμοί της Παγκόσμιας δημιουργίας στους οποίους και ο άνθρωπος ανήκει και πρέπει να αντιλαμβάνεται το χρέος του απέναντι τους που είναι ο σεβασμός.

Η θεωρία της μονοθεϊστικής αντίληψης της δημιουργίας, είναι τόσο κοντά στον ανυψωμένο πνευματικά άνθρωπο που λειτουργεί θετικά προς την κατεύθυνση της αληθινής του πορείας. Της αληθινής έννοιας του ρόλου του ( άνω+θρώσκω= ανυψώνομαι πνευματικά, οδηγούμαι προς τα άνω, τα θεία, τα ουράνια). Ο Ερμής ο Τρισμέγιστος ήταν ο Πάνσοφος Νους που συνέβαλε προς αυτή την κατεύθυνση, την οποία στην συνέχεια μέσα από τον ρου της προϊστορίας αλλά και της ιστορίας αναφαίνονται παρόμοια Πνεύματα, όπως ο Ορφεύς, ο Βούδας κ.α.

Το Κηρύκειο που στις αναπαραστάσεις της μορφής του Ερμού, φέρεται να κρατά στο χέρι, είναι σύμβολο της ροής της δημιουργίας. Οι σπείρες των όφεων είναι η ροή των δύο δυνάμεων της δημιουργίας. Τα δυο αντίθετα που γεννούν την κίνηση, τον Λόγο της δημιουργίας. Το Φως και το σκοτάδι, η μέρα και η νύχτα, το Πνεύμα και η ύλη…

Ο Ερμής στην παράδοση ήταν ο αγγελιοφόρος των Θεών, ο Λόγος των Θεών, ήταν ο άμεσα εκφρασμένος Λόγος της Αρχής της Δημιουργίας. Ήταν ο εφευρέτης των γραμμάτων. Τα γράμματα ήταν απόδειξη πολιτισμού. Ο Πολιτισμός είναι απόδειξη καλλιέργειας Πνεύματος. Και αυτό είναι απόδειξη πως ο άνθρωπος βρίσκεται στον σωστό δρόμο της ύπαρξής του…

Η Αιώνια Αλήθεια

Όλοι οι ιδρυτές των μεγάλων θρησκειών και όλοι οι σημαντικοί φιλόσοφοι της ιστορίας, στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν την Πραγματικότητα και να «συλλάβουν» την Αλήθεια, ακολούθησαν έναν τελείως φυσικό και απλό τρόπο: Όλοι αναζήτησαν την Αλήθεια και προσπάθησαν να κατανοήσουν την Πραγματικότητα μέσα στην «Δεδομένη Συνείδηση», στην «Παρούσα Συνείδηση», σε όποια κατάσταση κι αν βρισκόταν αυτή. Αναζήτησαν την Αληθινή Φύση της Ύπαρξης τους, την εγκυρότητα της αντίληψής τους και ενήργησαν για να φτάσουν στην Καθαρή Αλήθεια.

Το ίδιο μπορεί να κάνει οποιοσδήποτε άνθρωπος που μπορεί να είναι εξίσου σοφός με όλους αυτούς. Να διερευνήσει την «Δεδομένη Συνείδηση» που τυχαίνει να είναι. Σε αυτή την έρευνα θα περάσει από όλα τα στάδια που πέρασε το ανθρώπινο είδος στην πολλών χιλιετηρίδων ιστορία του. Τυπολογικά υπάρχουν πέντε στάδια προς την Αλήθεια (όπως κι αν την εννοούμε αυτή), πέντε βήματα που πρέπει να κάνουμε.

1) Το πρώτο και ασφαλές θεμέλιο, η βάση από την οποία μπορούμε να ξεκινήσουμε είναι η ίδια μας η Συνείδηση (η «Δεδομένη Συνείδηση» όποια κι αν είναι αυτή). Αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουμε και προβληματιζόμαστε κι αναζητούμε την Αλήθεια. Αν δεν υπήρχαμε (αν δεν είχαμε «συνείδηση» της ύπαρξής μας) δεν θα ετίθετο καν το πρόβλημα. Πρέπει να διερευνήσουμε λοιπόν καταρχήν τι «είναι» «συνείδηση», τι είναι σταθερό και τι είναι δευτερεύουσα δραστηριότητα στην λειτουργία της. Ασφαλώς η «συναίσθηση» είναι το σταθερό στοιχείο, ενώ το περιεχόμενο, όλα όσα αντιλαμβανόμαστε έρχονται μετά. Καταρχήν λοιπόν αντιλαμβανόμαστε την Ύπαρξη σαν ένα όλο, συγκεχυμένο όλο.

2) Μέσα στην «Δεδομένη Συνείδηση» εκδηλώνεται συναίσθηση, νόηση, αντίληψη, διανοητικές λειτουργίες, αισθήματα (δηλαδή ερεθίσματα από κάπου έξω από το εγώ) κι ένας ολόκληρος κόσμος απέναντί μας (που θεωρείται αντικειμενικός). Έτσι θεμελιώνεται η διάκριση μεταξύ Υποκειμένου κι αντικειμενικού κόσμου και παγιώνεται η αντίληψη ότι είμαστε μέσα σε αυτό τον αντικειμενικό κόσμο. Η απορρόφηση στο υποκείμενο οδηγεί στην προανθρώπινη, παιδιάστικη αντίληψη, ότι ελέγχουμε τα πάντα (οδηγεί σε ένα συνειδησιακό αυτισμό), ενώ η απορρόφηση στο αντικειμενικό μας στερεί το ανθρώπινο χαρακτηριστικό μας που είναι η αυτεξουσιότητα και μας κάνει να τρέχουμε πίσω από τα φαινόμενα (και τελικά μας αποκτηνώνει).

3) Αντιλαμβανόμαστε ότι Υποκείμενο, αντικειμενικό, είναι διαφορετικά. Επεξεργαζόμενοι διανοητικά αυτές τις δύο αρχές μπορούμε να ακολουθήσουμε ή τον ένα δρόμο του υποκειμένου ή τον άλλο του αντικειμενικού και να θεμελιώσουμε φιλοσοφικές θεωρίες και αντιλήψεις που θα δίνουν προτεραιότητα είτε στο ένα είτε στο άλλο. Αυτός είναι ο διανοητικός δρόμος που ακολούθησαν οι πρώιμοι και ανώριμοι διανοητές κι έτσι θεμελίωσαν φιλοσοφίες, μεταφυσικές δοξασίες για την Πραγματικότητα που στα εγχειρίδια της φιλοσοφίας διαχωρίζονται σε ιδεαλιστικές και ρεαλιστικές. Όλα αυτά είναι διανοητικές κατασκευές, προσπάθειες να συλλάβουμε με την σκέψη την Πραγματικότητα. Είναι όμως τελείως διαφορετικό πράγμα να βιώνουμε την Πραγματικότητα από το να σκεφτόμαστε την Πραγματικότητα. Μία τέτοια στάση παραμένει ανώριμη και παιδιάστικη κι ας παίρνει την μορφή φιλοσοφικής θεωρίας.

4) Ο Δρόμος που ακολούθησαν οι ώριμοι φιλόσοφοι (συχνά μυστικιστές και αντι-διανοητικοί φιλόσοφοι) είναι άλλος, είναι ο Δρόμος του Βιώματος. Για να αντιληφθούμε την Αληθινή Φύση της Ύπαρξής μας, της Συνείδησης σαν Συνείδησης και της σχέσης μας με τον αντικειμενικό κόσμο θα πρέπει να υπερβούμε και την διανόηση κι όλες τις δευτερεύουσες δραστηριότητες της Συνείδησης. Στον χώρο της σκέψης (αν και φανταστικός, τεχνητός) ο άνθρωπος αισθάνεται ασφάλεια. Εδώ όμως καλείται να εγκαταλείψει όλες αυτές τις δραστηριότητες και να ξανοιχτεί στο Άπειρο της Καθαρής Συνείδησης, στον Ωκεανό της Αληθινής Ύπαρξης. Μία τέτοια ενέργεια είναι ασφαλώς προσωπική, μη ελεγχόμενη και συνεπώς αμφιλεγόμενη και αμφισβητούμενη. Βεβαίως, στην πραγματικότητα, το Υποκείμενο εγκαταλείποντας όλες αυτές τις δευτερεύουσες δραστηριότητες βυθίζεται στην Αντικειμενική Φύση Του, σε Αυτό που Είναι Πραγματικά, αλλά αυτό το Βιώνει προσωπικά, σαν Υποκείμενο. Η Αλήθεια που ανακαλύπτει λοιπόν το Υποκείμενο είναι Αντικειμενική, αλλά είναι μία προσωπική αντίληψη της Αντικειμενικής Φύσης. Στην πραγματικότητα, σε Αυτή την Κατάσταση Υποκείμενο, Αντικειμενική Φύση, «διαλύονται» και η Πραγματικότητα Αποκαλύπτεται σαν Μία Ενότητα, σαν Ένας Ωκεανός Ύπαρξης που συμπεριλαμβάνει τα πάντα: και το Υποκείμενο που Υπερβαίνει τον εαυτό του και ταυτίζεται με την Αντικειμενική Ύπαρξη και όλο τον φαινομενικό αντικειμενικό κόσμο. Σε Αυτή την Κατάσταση το Υποκείμενο που Ταυτίστηκε με το Σύνολο της Ύπαρξης μεταβάλλεται σε Παγκόσμιο Πνεύμα που περικλείνει την «αντικειμενική φύση». Σε Αυτή την Κατάσταση το Υποκείμενο έχει αντιστρέψει τελείως την θέση του, δεν αισθάνεται ότι είναι μέσα στον «αντικειμενικό κόσμο», αντιλαμβάνεται ότι Μέσα Του περικλείνεται όλος ο «αντικειμενικός κόσμος». Συμβαίνει μία Πλήρης Πνευματική Ανατροπή κι έτσι ο «άνθρωπος» «γίνεται» «Θεός», ό,τι ήταν πάντα.

5) Μία Συνείδηση που Πραγματοποίησε την Πλήρη Αυτογνωσία, που έφτασε στην Έκλαμψη, στην Φώτιση, στην Σωτηρία (όπως κι αν το πούμε είναι το ίδιο), Αντιλαμβάνεται ότι στην πραγματικότητα η ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ, η ΥΠΑΡΞΗ, η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ, ότι ποτέ δεν αποχωρίστηκε από την ΜΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ κι ότι όλη η πορεία της μέσα στον φαινομενικό κόσμο δεν ήταν παρά μία «συνειδησιακή παραζάλη», που την οδήγησε στο να αντιλαμβάνεται όλα τα φαινόμενα που παράγονται μέσα της σαν ανεξάρτητα από αυτήν και ότι βρέθηκε στην παράδοξη θέση να αισθάνεται ότι ζει μέσα σε αυτό το κοσμικό όνειρο. Είναι δύσκολο να κατανοήσει Αυτή την Κατάσταση μία συνείδηση που δεν την Βίωσε.

Όπως κι αν έχει το πράγμα, καταλαβαίνουμε ότι ο Δρόμος Προς Την Αλήθεια είναι Βιωματικός. Η ΑΛΗΘΕΙΑ είναι Βίωμα, δεν είναι περιγραφή του Δρόμου, ούτε διανοητική θεωρία. Για να φτάσουμε στην ΑΛΗΘΕΙΑ πρέπει να διαβούμε τα πέντε στάδια της «συνειδησιακής εξέλιξης» που περιγράψαμε (και που ο άνθρωπος σαν είδος έκανε χιλιάδες χρόνια να διανύσει). Δηλαδή:

1. Να ξεκινήσουμε από την Δεδομένη Συνείδηση.

2. Να διακρίνουμε το Υποκείμενο από το δεδομένο αντικειμενικό,

3. Να ξεπεράσουμε την διανοητική παγίδα της ερμηνείας της Πραγματικότητας είτε από την ιδεαλιστική, είτε από την ρεαλιστική πλευρά,

4. Να ξανοιχτούμε στον Άγνωστο Ωκεανό της Αληθινής Ύπαρξης, πέρα από την διανόηση και τις άλλες δραστηριότητες και να πραγματοποιήσουμε την πνευματική μεταστροφή, να αντιληφθούμε ότι ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ που περιλαμβάνει Μέσα Της τα φαινόμενα,

5. Να συνειδητοποιήσουμε ότι ΕΙΜΑΣΤΕ ΠΑΝΤΑ Η ΜΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ κι ότι ποτέ δεν ξεπέσαμε, ούτε ποτέ φωτισθήκαμε, απλά «βγήκαμε» από το «όνειρο».

Ασφαλώς, από την πιο πάνω περιγραφή μπορούμε να εξάγουμε μία μεταφυσική θεωρία, αλλά αυτό είναι αδιάφορο. Σημασία έχει να Διαβούμε τον Δρόμο κι όχι να έχουμε μία καλή περιγραφή του Δρόμου. Όσο κι αν σας περιγράφουμε τον δρόμο προς την Ακρόπολη των Αθηνών αυτό μένει μία διανοητική σύλληψη, ένας «χάρτης». Πρέπει να βαδίσετε τον δρόμο για να δείτε την Ακρόπολη και να περπατήσετε ανάμεσα στις κολώνες του Παρθενώνα. Τότε μόνο μπορείτε να ελπίσετε ότι θα δείτε την «Αθηνά». Μόνο δευτερεύοντα πνεύματα μένουν στην περιγραφή. Σε χειρότερη κατάσταση είναι οι άνθρωποι που προσπαθούν μέσω της διανόησης να ερμηνεύσουν την Πραγματικότητα. Όσο ωραίες θεωρίες κι αν φτιάχνουν, είτε πετούν στα «σύννεφα» του υποκειμενισμού, είτε σέρνονται στα «έλη» του ρεαλισμού. Σε ακόμη χειρότερη κατάσταση βρίσκονται οι άνθρωποι που είναι σε σύγχυση ανάμεσα στο υποκείμενο και το αντικειμενικό, είτε στρέφονται προς τον εγωιστικό υποκειμενισμό και σε ένα άρρωστο αυτισμό, είτε βυθίζονται στον «αληθινό κόσμο της καθημερινότητας» και αποκτηνώνονται τρώγοντας ο ένας τον άλλο. Υπάρχει τέλος μία πέμπτη κατηγορία ανθρώπων που βρίσκονται στην σύγχυση μίας πρωτόγονης ολικής αντίληψης της Πραγματικότητας, όπου όμως δεν υπήρξε ποτέ ούτε ανάδυση του «εγώ», ούτε υπέρβασή του μέσα στην Αντικειμενική Φύση της Ύπαρξης. Δυστυχώς ο κόσμος είναι γεμάτος από «ηλίθιους», «κτήνη», «αυτιστικούς», «διανοητές-κατσίκες» που μηρυκάζουν συνεχώς την «γνώση» της ανθρωπότητας και ανθρώπους που ζουν την αλήθεια από «δεύτερο χέρι».

Εμείς πιστεύουμε ότι κάθε Συνείδηση μπορεί να βαδίσει τον Δρόμο της Αλήθειας, τον Δρόμο που βάδισε ο Βούδας, ο Λάο Τσε, ο Πλάτωνας, ο Έκαρτ, ο Χέγγελ και τόσοι άλλοι. Δηλαδή, σε τι ήταν καλύτεροι αυτοί; Η φυσική δυνατότητα υπάρχει, άλλο αν την χρησιμοποιούμε ή όχι. Πάντως είναι καλύτερα να «χαθούμε» στον Ωκεανό του Αγνώστου προσπαθώντας να ζήσουμε γνήσια, πρωτότυπα, κατακτώντας την Αλήθεια με δικά μας μέσα, παρά να μένουμε μέσα στο «μαντρί» μαζί με τα υπόλοιπα «ζώα». Η Αλήθεια κι η Ελευθερία είναι εκεί «έξω».

Η τριμερής εξέλιξη του ανθρώπου

Είστε τριμερή όντα κι όμως οι περισσότεροι άνθρωποι βιώνουν τον εαυτό τους μόνο ως σώμα. Ακόμα και τον νου τον ξεχνάτε μετά την ηλικία των 30. Κανείς δε διαβάζει πια. Κανείς δε γράφει. Κανείς δε διδάσκει. Κανείς δε μαθαίνει. Ο νους ξεχνιέται. Δεν τρέφεται. Δεν διευρύνεται. Δεν μπαίνουν μέσα του νέα δεδομένα. Δεν βγαίνουν από μέσα του παρά ελάχιστα. Ο νους δεν “ταΐζεται”. Δεν αφυπνίζεται. Αποκοιμιέται, αμβλύνεται. Κάνετε ότι μπορείτε για να τον αποσυνδέσετε. Τηλεόραση, ταινίες, γλυκανάλατα βιβλία τσέπης. Ό,τι κι αν κάνεις, μη σκέφτεσαι, μη σκέφτεσαι, μη σκέφτεσαι!

Έτσι οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν τη ζωή σε σωματικό επίπεδο. Τάισε το σώμα, ντύσε το σώμα, δώσε “πράγματα” στο σώμα. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν διαβάσει ένα καλό βιβλίο, εννοώ ένα βιβλίο από το οποίο μπορούν να μάθουν κάτι, εδώ και χρόνια. Μπορούν όμως να σου πουν το πρόγραμμα όλης της τηλεόρασης για όλη την εβδομάδα. Αυτό το βρίσκω αφάνταστα θλιβερό.
Οι αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δε θέλουν να μπουν στον κόπο να σκεφτούν. Εκλέγουν ηγέτες, υποστηρίζουν κυβερνήσεις, υιοθετούν θρησκείες που δεν απαιτούν ανεξάρτητη σκέψη.

“Κάν’το μου εύκολο. Πες μου τι να κάνω”.

Οι περισσότεροι άνθρωποι αυτό θέλουν. Που να κάτσω; Που να σταθώ; Πώς να χαιρετήσω; Πότε πληρώνω; Τι θέλεις να κάνω; Ποιοι είναι οι κανόνες; Που είναι τα όριά μου; Πες μου, πες μου, πες μου. Θα το κάνω, αλλά ας μου πει κάποιος τι να κάνω! Μετά νιώθουν αηδία και απογοήτευση. Ακολούθησαν όλους τους κανόνες, έκαναν ότι τους είπαν. Τι πήγε στραβά; Πότε «έκοψε η μαγιονέζα»; Γιατί γκρεμίστηκαν όλα;

Γκρεμίστηκαν όλα τη στιγμή που εγκαταλείψατε το νου σας, το πιο σπουδαίο, το πιο δημιουργικό εργαλείο που διαθέτετε. Είναι καιρός να συμφιλιωθείτε πάλι με το νου σας. Να γίνεται σύντροφός του. Νιώθει τόση μοναξιά! Θρέψτε τον. Είναι τόσο πεινασμένος. Μερικοί από σας, μια μικρή μειοψηφία, έχετε καταλάβει ότι έχετε και σώμα και νου. Έχετε φερθεί καλά στο νου σας. Και πάλι όμως, ακόμη και ανάμεσα σε σας που τιμάτε το νου σας, λίγοι έχετε μάθει να χρησιμοποιείτε το νου περισσότερο από το ένα δέκατο του δυναμικού του. Αν ξέρατε τι μπορεί να κάνει ο νους σας, δε θα σταματούσατε ποτέ να μετέχετε στα θαύματα και στη δύναμή του.

Κι αν νομίζεις πως ο αριθμός εκείνων που ισορροπούν τη ζωή τους ανάμεσα στο σώμα και στο νου είναι μικρός, ο αριθμός εκείνων που βλέπουν τους εαυτούς τους ως τριμερή όντα – σώμα, νους, πνεύμα – είναι απειροελάχιστος. Ωστόσο, είσαστε τριμερή όντα. Είσαστε κάτι παραπάνω από το σώμα σας και κάτι περισσότερο από ένα σώμα με νου.

Τρέφετε την ψυχή σας; Της δίνετε, έστω σημασία; Την θεραπεύεται ή την πληγώνετε; Αναπτύσσεστε ή μαραίνεστε; Διαστέλλεστε ή συστέλλεστε;

Νιώθει και η ψυχή σας την ίδια μοναξιά με το νου σας; Μήπως είναι ακόμη πιο παραμελημένη; Και πότε ήταν η τελευταία φορά που νιώσατε την ψυχή σας να εκφράζεται; Πότε ήταν η τελευταία φορά που κλάψατε από χαρά; Που γράψατε ποίηση; Που συνθέσατε μουσική; Που χορέψατε στη βροχή; Που ζωγραφίσατε οτιδήποτε; Που φιλήσατε ένα μωρό; Που κρατήσατε μια γάτα αγκαλιά; Που ανεβήκατε ένα λόφο; Που κολυμπήσατε γυμνοί; Που κάνατε περίπατο το χάραμα; Που παίξατε φυσαρμόνικα; Που κουβεντιάσατε μέχρι να ξημερώσει; Που κάνατε έρωτα για ώρες στην παραλία ή στο δάσος; Που επικοινωνήσατε με τη φύση;

Πότε ήταν η τελευταία φορά που καθίσατε μόνοι με τη σιωπή, ταξιδεύοντας στο βαθύτερο μέρος της ύπαρξής σας; Πότε ήταν η τελευταία φορά που είπατε ένα “γεια!” στην ψυχή σας;

- Όταν ζεις ως μονομερές πλάσμα, τότε βαλτώνεις μέσα σε πράγματα του σώματος: Χρήματα. Σεξ. Δύναμη. Αποκτήματα. Σωματικά ερεθίσματα και ικανοποιήσεις. Ασφάλεια. Φήμη. Οικονομικό κέρδος.

- Όταν ζεις ως διμερές πλάσμα, τότε διευρύνεις τα ενδιαφέροντά σου, έτσι ώστε να περιλαμβάνουν ζητήματα του νου: Συντροφικότητα. Δημιουργικότητα. Ερεθίσματα νέων σκέψεων, νέων ιδεών. Δημιουργία νέων στόχων, νέων προκλήσεων. Προσωπική ανάπτυξη.

- Όταν ζεις ως τριμερή ύπαρξη, τότε έρχεσαι επιτέλους σε ισορροπία με τον εαυτό σου. Τα ενδιαφέροντά σου περιλαμβάνουν ζητήματα της ψυχής: Πνευματική ταυτότητα. Σκοπός της ζωής. Σχέση με το Θεό. Μονοπάτι εξέλιξης. Πνευματική ανάπτυξη. Τελικό πεπρωμένο. Καθώς εξελίσσεσαι σε όλο και υψηλότερες καταστάσεις συνειδητότητας, οδηγείς σε πλήρη πραγμάτωση κάθε πλευρά της ύπαρξής σου.

Όμως εξέλιξη δεν σημαίνει απόρριψη κάποιων πλευρών του εαυτού σου για χάρη κάποιων άλλων. Σημαίνει απλώς διεύρυνση του οπτικού πεδίου, απομάκρυνση από τη σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση με μια πλευρά και στροφή προς τη γνήσια αγάπη και εκτίμηση των πλευρών. "Τότε γιατί τόσοι πολλοί δάσκαλοι ασπάζονται την πλήρη αποχή από το σεξ;"

Γιατί δεν πιστεύουν ότι οι άνθρωποι μπορούν να επιτύχουν μια ισορροπία. Πιστεύουν πως η σεξουαλική ενέργεια, καθώς και οι ενέργειες που περιβάλλουν άλλες κοσμικές εμπειρίες είναι εξαιρετικά ισχυρές και είναι δύσκολο να μπορέσουν να τις μετριάσουν για να τις φέρουν σε ισορροπία. Πιστεύουν ότι η αποχή είναι ο μοναδικός δρόμος προς την πνευματική εξέλιξη, ενώ είναι μόνο ένα πιθανό αποτέλεσμά της. "Όμως δεν αληθεύει ότι μερικές υπάρξεις που είναι εξαιρετικά εξελιγμένες έχουν παραιτηθεί από το σεξ;"

Όχι με την κλασική έννοια της λέξης “παραιτούμαι”. Δεν πρόκειται για μια εξαναγκασμένη παραίτηση από κάτι που θέλεις ακόμη, αλλά ξέρεις ότι “δεν είναι καλό να έχεις”. Είναι περισσότερο κάτι σαν μια απλή αποδέσμευση, μια κίνηση αποστροφής, όπως σπρώχνει κανείς μακριά του το δεύτερο πιάτο με το γλυκό. Όχι επειδή το γλυκό δεν είναι καλό. Ούτε καν επειδή δεν είναι καλό για σένα. Απλούστατα, επειδή, όσο υπέροχο και να είναι χόρτασες.

Όταν θα μπορείς να απεμπλακείς από το σεξ γι’ αυτή την αιτία, μπορεί να θελήσεις να το κάνεις. Ίσως πάλι να μη θελήσεις. Μπορεί να μην αποφασίσεις ποτέ ότι “χόρτασες” και να θέλεις πάντα αυτή την εμπειρία σε ισορροπία με τις άλλες εμπειρίες του γεγονότος της ύπαρξής σου. Κανένα πρόβλημα. Οι σεξουαλικά δραστήριοι άνθρωποι δεν έχουν λιγότερα προσόντα ως προς τη φώτιση, δεν είναι λιγότερο πνευματικά εξελιγμένοι, από ότι οι σεξουαλικά μη δραστήριοι.

Εκείνο που η φώτιση και η εξέλιξη σε κάνουν πραγματικά να εγκαταλείψεις είναι την εξάρτησή σου από το σεξ, την επιτακτική σου ανάγκη να έχεις την εμπειρία, τις ψυχαναγκαστικές σου συμπεριφορές. Θα εξαφανιστεί επίσης και η συνεχής σου ενασχόληση με το χρήμα, τη δύναμη, την ασφάλεια, τα αποκτήματα και άλλες εμπειρίες του σώματος. Όμως, η ειλικρινής σου εκτίμηση γι’ αυτά δε θα εξαφανιστεί και δεν υπάρχει λόγος να εξαφανιστεί. Η εκτίμηση για όλη τη ζωή είναι εκείνη που τιμάει τη διαδικασία που έχω δημιουργήσει. Η περιφρόνηση για τη ζωή ή για οποιαδήποτε από τις χαρές της – ακόμη και τις πιο βασικές, τις σωματικές χαρές – είναι περιφρόνηση για Μένα το Δημιουργό.

Γιατί όταν αποκαλείς το δημιούργημά Μου ανίερο, τότε πως αποκαλείς Εμένα; Όταν όμως αποκαλείς το δημιούργημά Μου ιερό, τότε καθαγιάζεις το βίωμά του, αλλά και Μένα. Σου λέω τούτο: δεν έχω δημιουργήσει τίποτε που να είναι άξιο περιφρόνησης.

Παράλληλες σχέσεις∙ αντί για δύο πληγώνονται τρεις

Περίεργες κι ακαταλαβίστικες οι παράλληλες σχέσεις, πάντα συνοδεύονται μ’ ένα «γιατί», που ανάθεμα κι αν έχει βγάλει κανείς άκρη. Ποτέ δεν ξέρεις ποιος και πότε μπορεί να βρεθεί σ’ αυτό το δίλημμα και να εγκλωβιστεί σ’ αυτόν τον κυκεώνα.

Σ’ έναν ιδανικό κόσμο, όπου όλοι θα χωρίζαμε την κατάλληλη στιγμή και θα ‘μασταν ειλικρινείς με το ταίρι μας, αυτό το φαινόμενο – των παράλληλων σχέσεων– δε θα υπήρχε. Όμως, ας είμαστε ειλικρινείς, είναι κάτι που συμβαίνει κι οι λόγοι ποικίλουν.

Σχέσεις που ‘χουν ξεθωριάσει κι όμως κανένας δεν κάνει το βήμα να φύγει, συνήθεια και συμβιβασμοί, ζευγάρια που στην πορεία των χρόνων έχουν άλλες ανάγκες και προτεραιότητες, συμφέροντα, ανασφάλειες, απωθημένα, η ανάγκη για επιβεβαίωση ή ο έρωτας που χτύπησε την πόρτα ενώ πίστευες πως μέχρι εκείνη τη στιγμή είχες τον κατάλληλο άνθρωπο δίπλα σου -ίσως κι απ’ τα δυσκολότερα σενάρια.

Κι εφόσον η πόρτα είναι ξεκλείδωτη, φτάνει η στιγμή που κάποιον την βρίσκει ανοιχτή κι όλα ξαφνικά παίρνουν άλλη τροπή. Και τα κλασικά που λέμε όλοι: «αν η σχέση σου είναι δυνατή κι είσαι καλά με τον άνθρωπό σου, δε θα μπεις καν στο δίλημμα» σε πληροφορώ είναι πολύ όμορφες θεωρίες.

Κάθε διαφορετικός άνθρωπος που σε κάνει να νιώθεις χτυποκάρδι, το μόνο σίγουρο είναι πως δεν περνάει απαρατήρητος. Ό,τι φρέσκο κι άγνωστο, σίγουρα είναι μια πρόκληση και δε διαφωνεί κανένας ότι το απαγορευμένο γοητεύει. Το θέμα είναι πόσο έχεις αποφασίσει ότι έχεις έναν άνθρωπο δίπλα σου που, τελικά, είναι αυτό που πραγματικά θέλεις, είναι ο άνθρωπος που σε γεμίζει, είναι ο άνθρωπος που χαίρεσαι ν’ ανοίγεις την πόρτα του σπιτιού σου και να ‘ναι εκεί, μέχρι τα βαθιά γεράματά σου. Γιατί τα χτυποκάρδια κρατάνε κάποιο διάστημα και μετά πέφτει η αυλαία. Αν, λοιπόν, είσαι τόσο σίγουρος για την επιλογή σου και βρίσκεις τη δύναμη ν’ απαντήσεις στο δίλημμα μ’ ένα απλό «δεν είμαι εγώ γι’ αυτές τις καταστάσεις», τότε μπράβο σου.

Τι γίνεται, όμως, όταν το δίλημμα γίνεται εμμονή και τελικά μπαίνεις σε μια παράλληλη σχέση; Στην αρχή είσαι στα ουράνια. Όμως αυτό κρατάει τόσο λίγο, που ούτε που ‘χεις προλάβει να το χαρείς. Πολύ γρήγορα ξεκινάει η διπλή ζωή. Τίποτα δεν είναι όπως πρώτα. Όλα είναι ένας αγώνας, όλα στηρίζονται σ’ ένα ψέμα. Σε κουράζει ο ένας, βρίσκεις παρηγοριά στην αγκαλιά του άλλου, σε τρομάζει ο άλλος, επιστρέφεις στα γνώριμα κι ασφαλή. Και τελικά; Ζεις το τρίγωνο της κοροϊδίας και κάθε μέρα αναγκάζεσαι να γίνεσαι και λίγο πιο μεγάλος ψεύτης.

Τρέχεις να ικανοποιήσεις τις επιθυμίες σου, προσπαθώντας να μην αποκαλυφθείς, μ’ αποτέλεσμα να ‘χεις δυο ζωές και να μην ευχαριστιέσαι τίποτα παραπάνω πέρα απ’ τις κλεφτές στιγμές ηδονής μέσα σε κάποιο αυτοκίνητο ή απομακρυσμένο ξενοδοχείο. Μ’ ένα ρολόι στο χέρι και το χρόνο να σε κυνηγάει. Κι ενώ ξεκινάς με τόση χαρά να πας στο παράνομο ραντεβού, όταν φτάνεις σκέφτεσαι το ρίσκο που παίρνεις και τελικά δεν είσαι ποτέ εκεί έτσι όπως, πραγματικά, είχες ονειρευτεί. Φεύγεις σαν κυνηγημένος, μ’ ένα σωρό τύψεις και λέγοντας στον εαυτό σου ότι σύντομα θα βγεις απ’ αυτό.

Επιστρέφεις νιώθοντας μπερδεμένος και σου μιλάνε κι εσύ ούτε καν ακούς. Και κυλάνε οι μέρες κι εσύ νιώθεις πνιγμένος. Ούτε μπορείς να το μοιραστείς, γιατί όλοι θα σε κατακρίνουν και στην ουσία είστε τρεις άνθρωποι που σιγά-σιγά πληγώνεστε. Πόσο μάλλον κι αν υπάρχουν και παιδιά μέσα σ’ αυτή την κατάσταση.

Αυτό ονειρευόσουν; Αυτό αξίζεις κι εσύ κι αυτοί οι δύο άνθρωποι που έχεις δίπλα σου; Σίγουρα δεν το φανταζόσουν έτσι. Πίστευες ότι θα ‘ταν πολύ πιο απλό κι όλα θα ‘ταν τέλεια. Μην αφήνεις τα συναισθήματα να εξελίσσονται. Πάρε το χρόνο σου. Χρόνο με τον εαυτό σου, να κάνεις την αυτοκριτική σου, χωρίς κανέναν απ’ τους δυο γύρω σου. Ξεκαθάρισε τι είναι αυτό που σε κρατάει σ’ αυτή την κατάσταση. Τι είναι αυτό που κερδίζεις και με τι κόστος.

Έφτασες εδώ, δεν έχει σημασία πως και γιατί, αλλά πρέπει να βγεις. Για όλους σας. Κατάγραψε τι σημαίνει για σένα ο κάθε σύντροφος. Όταν το δεις γραμμένο ίσως είναι το πρώτο βήμα για να ξεκαθαρίσεις τα πράγματα. Σε κάθε περίπτωση, ξέρεις ότι αυτό που κάνεις και συντηρείς, δεν είναι σωστό. Βγες πριν πληγώσεις ανθρώπους που αγαπάς.

Διάλειμμα δε σημαίνει τέλος

Ξύλινο παρκέ, φωτάκια κρεμασμένα παντού, το κοινό περιμένει. Σκοτάδι και ξαφνικά πάλι φως. Στη σκηνή δυο παρτενέρ σε μια απόλυτα συντονισμένη χορογραφία. Οι κινήσεις τους προσεκτικές, επιβλητικές, όπου το απαιτεί η περίσταση, μα κυρίως μετρημένες. Καλά ζυγισμένες με βήματα άλλοτε μπροστά κι άλλοτε προς τα πίσω.

Μήπως σου θυμίζει κάτι; Κάπως έτσι δεν είναι κι οι σχέσεις; Δυο σύντροφοι/σύζυγοι –βάλε όποια ταμπέλα θες– προσπαθούν να ισορροπήσουν μέσα σε μια σχέση ή σε ένα γάμο με βήματα προσεκτικά και μετρημένα. Ή τουλάχιστον αυτό θα έπρεπε να γίνεται.

Έχεις, λοιπόν, μάθει τη χορογραφία απ’ έξω κι ανακατωτά, την εκτελείς άψογα θαυμάζοντας τον εαυτό σου, αλλά και τον παρτενέρ σου. Ξαφνικά, όμως, στέκεις σαστισμένα, διότι ο παρτενέρ σου κάνει μόνο πίσω βήματα. Τι συμβαίνει; Πώς έγινε αυτό ενώ άλλα είχαν σχεδιαστεί;

Αυτό, λοιπόν, είναι το σημείο μηδέν μιας σχέσης, κατά γενική ομολογία. Ο/Η σύντροφός σου πνίγεται και σου ζητά χρόνο, αλλά και χώρο. Τι κάνεις τώρα εν μέσω χορογραφίας; Η αλήθεια είναι πως συμβαίνει συχνά και στις καλύτερες οικογένειες. Τις περισσότερες δε φορές αυτό ισχύει στην αρχή μιας σχέσης ή όταν πια είναι ολοφάνερο ότι τα πράγματα τείνουν να γίνουν πιο σοβαρά. Συμβαίνει φυσικά και σε ζευγάρια έπειτα από πολλά χρόνια γάμου.

Σκέψεις με φόντο μαύρα συννεφάκια γεμίζουν το μυαλό σου. Ερωτηματικά ένα σωρό, τα οποία ακολουθούνται από εκνευρισμό, απογοήτευση και θλίψη. Γιατί να ζητήσει χρόνο; Το αποδέχεσαι απλά; Κατάσταση υστερίας με ό,τι επακολουθήσει ή διάλειμμα για απολογισμό;

Για εσένα που θέλεις να ενδώσεις στον δικαιολογημένο ίσως θυμό σου θυμήσου πως δεν επεξεργαζόμαστε όλοι τα δεδομένα με τον ίδιο τρόπο ούτε την ίδια ταχύτητα. Άλλος επεξεργαστής διαφορετικού εργοστασίου. Το να αποζητά χρόνο και χώρο και γενικά το να αισθάνεται ότι «πνίγεται» είναι φυσιολογικός μηχανισμός άμυνας για ορισμένους.

Για να κατανοήσεις πιο εύκολα την κατάσταση σκέψου απλά πως κατά τους ειδικούς δεν έχει να κάνει τόσο –ή τουλάχιστον πάντα– με το σύντροφό τους. Η νούμερο ένα αιτία είναι το άγχος για διάφορες φάσεις που αφορούν στη σχέση. Εξάλλου, μην ξεχνάς ότι ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο κλειστοί και δε θέλουν να μιλούν για όσα τους προβληματίζουν, έτσι απαιτούν χρόνο κι απόσταση για να μπορέσουν να τα διαχειριστούν.

Ό,τι και να είναι, το συναίσθημα είναι σίγουρα τρομακτικό, μα προσπαθώντας με υστερίες να αποδείξεις τα αυτονόητα, θα έχεις δυστυχώς τα αντίθετα αποτελέσματα. Το «πνίγομαι» δε σημαίνει απαραίτητα και τέλος. Μην μπαίνεις σε μάχες ελέγχου του ποιος θα επιβληθεί σε ποιον. Νόμος απαράβατος και σεβαστός είναι το γεγονός ότι δεν μπορείς να ελέγχεις τον άλλον μέσα σε μια σχέση ούτε προφανώς και τα αισθήματά του.

Δώσε ένα διάλειμμα και στους δύο σας. Κρίνε, αλλά κι άκου. Υπάρχουν όρια, μην τα ξεπερνάς. Κρύψε την οποιαδήποτε ανασφάλειά σου δίχως πιέσεις για άμεσες συζητήσεις. Δε θα φέρει λύση στο πρόβλημα. Θα προκαλέσει μια ακόμη πηγή άγχους. Σίγουρα, η απόσταση δεν είναι ευχάριστη, μα είστε σύντροφοι κι όχι κλώνοι.

Υπάρχει, βεβαίως, κι η άλλη όψη του νομίσματος, όπου η ανάγκη κάποιου για χρόνο ίσως συνεπάγεται δεύτερες σκέψεις σχετικά με το πώς θα τερματίσει τη σχέση σας. Εκεί θα έχεις όλα τα δίκια του κόσμου για τυχόν υστερίες. Σε αυτήν την, κατά τα άλλα καθόλου ευχάριστη περίπτωση, ζητάς επανάληψη κι αξιολόγηση της χορογραφίας μήπως και βγάλεις άκρη. Αν, τελικά, δε βγάλεις, τότε το «πνίγομαι» εδώ θα σημαίνει σίγουρο τέλος.

Αφουγκράσου τις επιθυμίες σου κι ακολούθησε όποια απ’ τις δύο οδούς σου προσφέρει ψυχική ηρεμία. Το σίγουρο είναι πως μετά τη συννεφιά σκάει πάντα η λιακάδα. Έτσι κι ένα διάλειμμα, αν δεν κάνει καλό στη σχέση σας άμεσα, θα κάνει ξεχωριστά στον καθένας σας -κι ας πάρει χρόνο για να το καταλάβετε. Αρκεί να διατηρείς πάντα την ταυτότητά σου.

Σχέση σημαίνει «Η ισχύς εν τη ενώσει». Η δύναμη των δύο. Όλα θέλουν το δικό τους ρυθμό. Μη σε τρομάζουν οι απότομες στροφές της χορογραφίας σας. Δώσε του το χρόνο που χρειάζεται για να τις μάθει και το χώρο που αποζητά για να τις απογειώσει. Βήμα, ελιγμός, παύση, χειροκρότημα. Απόλαυσέ το!

Όταν η βουλιμία επηρεάζει τη ζωή και τις σχέσεις μας: η επιθυμία για αλλαγή

Με τον όρο βουλιμία εννοούμε τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια έντονης επιθυμίας για τροφή. Σε ένα επεισόδιο βουλιμίας το άτομο καταναλώνει μεγάλη ποσότητα τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα συνοδευόμενο από αίσθημα απώλειας ελέγχου, καταθλιπτικής διάθεσης και σκέψεων αυτομομφής.

Το επεισόδιο βουλιμίας ακολουθείται από την προσπάθεια απαλλαγής από τις περιττές θερμίδες συνήθως μέσω εμετού, καθαρτικών, διουρητικών και υπερβολικής άσκησης. Το άτομο οδηγείται και εγκλωβίζεται σε έναν φαύλο κύκλο με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής του.

Ο κύκλος των συναισθημάτων που ακολουθεί ένα επεισόδιο βουλιμίας είναι μεγάλος.
Στα πρώτα λεπτά κατανάλωσης της αρκετά μεγάλης ποσότητας τροφής κατακλύζουν το άτομο συναισθήματα ευφορίας, ανακούφισης, ηδονής και ικανοποίησης. Πολύ σύντομα, κατά τη διάρκεια της πράξης τη θέση τους έρχονται να πάρουν η ένταση, το άγχος και η αίσθηση της μοναξιάς.

Σύμφωνα με τον Dr. Christopher Fairburn, όσο διαρκεί το επεισόδιο, η εναλλαγή των συναισθημάτων συνεχίζεται με το άτομο πλέον να υποφέρει από συναισθήματα ενοχής, θυμού, ανικανότητας, αυτοκριτικής και αποστροφής για τον εαυτό του. (Fairburn C, 1995).

Η πίεση που ασκείται στο άτομο από το κοινωνικό περιβάλλον, τα SocialMedia και σε αρκετές περιπτώσεις το οικογενειακό περιβάλλον, είναι πιθανό να διαταράξουν την αίσθηση του εαυτού, και να οδηγήσουν σε μία διαταραχή πρόσληψης τροφής, κυρίως σε άτομα που είναι αποδιοργανωμένα εσωτερικά, και συνεπώς είναι επιρρεπή στην όποια πίεση.

Η διαστρέβλωση της εικόνας του εαυτού

Ένα κοινό γνώρισμα των ατόμων που πάσχουν από βουλιμία είναι διαστρεβλωμένη εικόνα που έχουν για το σώμα τους. Σχεδόν ποτέ δεν είναι ικανοποιημένοι με το είδωλο τους στον καθρέφτη, θεωρώντας το σώμα τους παράξενο και μη ελκυστικό. Η εικόνα τους παίζει κυρίαρχο ρόλο στη διάθεση τους καθορίζοντας πολλές φορές της ευτυχία και την επιτυχία τους. Έτσι η αναζήτηση ταυτότητας μέσα από την ανάγκη για κοινωνική αποδοχή και καταξίωση μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό παράγοντα άγχους, όπου το άτομο οδηγείται στην υπερκατανάλωση τροφής προκειμένου να ανακουφιστεί και να αυτορυθμιστεί.

Η τροφή έρχεται να καλύψει τα συναισθήματα του κενού και της μοναξιάς.
Είναι σύνηθες τα άτομα που υποφέρουν από βουλιμία να αποφεύγουν κοινωνικές συναναστροφές, ιδιαίτερα αν συμπεριλαμβάνεται κάποιο γεύμα σε αυτές, με αποτέλεσμα με την απουσία τους να πληγώνουν και να πληγώνονται στον κοινωνικό τους κύκλο, να είναι επιρρεπείς στο άγχος και να έχουν συχνές ψυχολογικές μεταπτώσεις.

Πρέπει να δίνεται έμφαση σε όλες εκείνες τις διαπροσωπικές δυσκολίες που ευθύνονται για τα συμπτώματα της κατάθλιψης, που ακολουθεί τη βουλιμία, όπως είναι η διαρκής θλίψη, οι διαμάχες με το περιβάλλον, η έλλειψη παραγωγικότητας, οι δυσκολίες δημιουργίας ή/και διατήρησης σχέσεων και προβλήματα αντιμετώπισης μεταβατικών σταδίων ζωής.

«Μία από τις πιο ευχάριστες παραμέτρους της βοήθειας που παρέχει κάποιος στους ανθρώπους για να ξεπεράσουν τα προβλήματα βουλιμίας τους είναι να παρατηρεί την ανάδυση του πραγματικού τους εαυτού καθώς αυτά υποχωρούν σταδιακά. Η κατάθλιψη, η ένταση και το άγχος εξασθενίζουν, ο βαθμός συγκέντρωσης βελτιώνεται και τα παλιά ενδιαφέροντα επιστρέφουν.» (Fairburn, 1995, p.84)

Τώρα καταλαβαίνω τι σημαίνει να ακούς τον άλλο, τώρα καταλαβαίνω ότι, δε με έχει ακούσει ποτέ κανείς πραγματικά

Τώρα καταλαβαίνω τι σημαίνει να ακούς τον άλλο, τώρα καταλαβαίνω ότι, δε με έχει ακούσει ποτέ κανείς πραγματικά.

 

Οι άνθρωποι που είχα ως τώρα στη ζωή μου, φίλοι, γονείς, ακόμα και η γυναίκα μου, όλοι αυτοί, ακούνε με τα αυτιά τους αυτά που λέω, αλλά δεν τα βάζουν μέσα τους, είναι σαν να μην ξέρουν τι να τα κάνουν. Όπως τρως ένα φαγητό και το κάνεις εμετό, χωρίς να το χωνέψεις. Σαν να μην ξέρει το στομάχι σου τι είναι η χώνεψη. Καταλαβαίνεις τι σου λέω; Είναι κάτι τόσο απλό, τόσο καθημερινό, μιλάμε κάθε μέρα. Υποτίθεται πως ακούμε. Είναι εντελώς καθημερινό, αυτονόητο, αλλά τόσο δύσκολο...

 

Όταν δε μπορείς να ακούσεις πραγματικά τον άλλο, ακούς μόνο με τα αυτιά, ξεφτίζεις τις λέξεις, τις υποτιμάς. Οι λέξεις δεν είναι απλώς γράμματα, δεν είναι ήχοι, είναι σώμα, είναι ουσία, είναι κομμάτι αυτού που τις παράγει. Κάθε λέξη, κάθε ίδια λέξη, είναι άλλη ουσία, ανάλογα με το στόμα που την εκφέρει.

Έχεις παρατηρήσει πως προφέρουν οι άνθρωποι τα χειλικά σύμφωνα; Άλλος ανεπαίσθητα, άλλος στραβώνει κάπως τα χείλη - θέλω να πω, οι ίδιες λέξεις, από διαφορετικό στόμα, δεν έχουν μόνο άλλη ουσία, αποκτούν και άλλο χαρακτήρα, άλλο σχήμα. Εκατό άνθρωποι θα σου πουν "σ' αγαπώ", ένας θα σε πείσει.

 

Αναρωτιέμαι, γιατί αφού έχω ανάγκη να με ακούσουν πραγματικά, βάζω στη ζωή μου ανθρώπους που είναι ανίκανοι για κάτι τέτοιο; 

 

Δεν ξέρω.. Ίσως δε φτάνει να θες να σε ακούσουν, πρέπει να είσαι έτοιμος και να μιλήσεις. Θέλει θάρρος αυτό, είναι ένα ρίσκο. Το να χρησιμοποιούμε τις λέξεις σαν τα σπαθιά, να συζητάμε κουτοπόνηρα δήθεν για να λύσουμε προβλήματα, ενώ στην πραγματικότητα το μόνο που μας απασχολεί είναι να νικήσουμε, να επικρατήσουμε και όχι να μοιραστούμε, είναι εύκολο. Είναι πάντα ευκολότερο να ξεσκίζεις τα σωθικά του άλλου, από το να τον σεβαστείς, να δώσεις τις λέξεις σου, να τις εμπιστευτείς σε άλλα χέρια.

 

Μπορεί να είχα τεράστια ανάγκη να βρεθεί κάποιος να με ακούσει, αλλά στην πραγματικότητα δεν ήθελα να συμβεί, τουλάχιστον ως τώρα, γιατί δεν ήθελα να κινδυνεύσω. Όταν σε ακούνε, δένεσαι. Όταν δένεσαι, σχετίζεσαι, όταν σχετίζεσαι, κινδυνεύεις.

 

Αυτά σκεφτόμουν όταν ήμουν νεότερος. Αλλά τώρα πια, θεωρώ χειρότερο το να μην καταφέρω να κάνω μια γνήσια σχέση, από το να φοβάμαι τι θα συμβεί αν πράγματι βρω κάποιον να με αγαπήσει.

 

Άλλη μια πλάνη. 

Πέρασα τη μισή μου ζωή νομίζοντας ότι έψαχνα κάποιον να με αγαπήσει, μυξόκλαιγα τόσα χρόνια γιατί δήθεν οι άνθρωποι με εκμεταλλεύονται, έλεγα όλα αυτά που λέμε συνήθως, ξέρεις, όταν παίζουμε καταπληκτικά τα θύματα. Στην πραγματικότητα σπατάλησα τόσα χρόνια κοροϊδεύοντας τον εαυτό μου, αλλά δεν αντέχω να το κάνω άλλο.

Μου αξίζει μια αλήθεια. Μου αξίζει η αλήθεια. Και αυτή είναι ότι δεν έψαχνα κάποιον να με αγαπήσει, γιατί δεν πίστευα ότι αξίζω να με αγαπούν, δεν πίστευα ότι είμαι ικανός να αγαπώ.

 

Φοβάμαι το καλό περισσότερο από το κακό. Το κακό ξέρεις τι να το κάνεις, όλοι έχουμε πάνω-κάτω εμπειρία από αυτό. 

 

Το καλό όμως; Αυτό δε μου το έμαθε κανείς. 

Αυτό μαθαίνω τώρα. 

 

Είμαι μεγάλος πια, αλλά δεν είναι αργά.

Πώς κατάφερε η ζωή να δαμάσει τη φλόγα που έφτασε στη Γη από το σύμπαν

Η καύση της τροφής θέτει σε λειτουργία μικροσκοπικούς μοριακούς κινητήρες που βρίσκονται μέσα στα μιτοχόνδρια, τα αναπνευστικά όργανα των κυττάρων μας. Οι μοριακοί αυτοί κινητήρες παράγουν μια χημικά δραστική ουσία χάρη στην οποία μεταφέρεται όπου χρειάζεται στον οργανισμό μας η ηλιακή ενέργεια που δεσμεύεται από τα φυτά.

 

Πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια ένα καινούργιο ουράνιο σώμα έπαιρνε μορφή από τα αέρια και τη σκόνη του γαλαξία μας. Τα υλικά αυτά είχαν τόσο υψηλές θερμοκρασίες, ώστε να προκληθεί σύντηξη ατομικών πυρήνων και απελευθέρωση τεράστιων ποσοτήτων ενέργειας υπό μορφή θερμότητας και φωτός. Έτσι γεννήθηκε ο Ήλιος. Η ύλη από την οποία σχηματίστηκε περιείχε τη στάχτη των αστεριών που πριν από δισεκατομμύρια χρόνια είχαν σβήσει ή εκραγεί, εκτοξεύοντας τα θραύσματά τους στα βάθη του σύμπαντος. Κατά τη διάρκεια της γέννησης του Ήλιου, ένα μέρος της κοσμικής ύλης τράβηξε τον δικό του δρόμο και, αφού συμπυκνώθηκε, σχημάτισε τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος. Σε έναν απ’ αυτούς εμφανίστηκε σύντομα ζωή.

 

Τούτος ο πλανήτης ήταν η Γη μας και οι πρώτες μορφές ζωής που εμφανίστηκαν πάνω του έπαιρναν την ενέργεια που χρειάζονταν για να ζήσουν πιθανόν από τη διάσπαση οργανικών ουσιών. Κάπως έτσι κάνουν σήμερα τα κύτταρα ζύμης, τα οποία παράγουν από τη ζάχαρη οινόπνευμα (αλκοόλη) και διοξείδιο του άνθρακα. Η αλκοολική ζύμωση παράγει μεν μικρές ποσότητες ενέργειας, δεν απαιτεί όμως οξυγόνο, το οποίο δεν υπήρχε στην ατμόσφαιρα της νεαρής Γης.

 

Όταν, με την πάροδο του χρόνου, άρχισαν να εξαντλούνται οι απαραίτητες για την αλκοολική ζύμωση ουσίες, εμφανίστηκε ένα νέο είδος οργανισμού, το οποίο είχε την ικανότητα να «τρέφεται» από το φως του Ήλιου, αξιοποιώντας έτσι την ανεξάντλητη ενέργεια των ατόμων του ηλιακού φωτός.

 

Αυτοί οι φωτοτροφικοί οργανισμοί παρήγαν, κατά τη νικηφόρα προέλασή τους, οξυγόνο από τα μόρια νερού, προκαλώντας έτσι μία από τις μεγαλύτερες οικολογικές καταστροφές του πλανήτη μας: το οξυγόνο είναι τοξική ουσία, καθώς με την οξείδωση καταστρέφει πολλά από τα δομικά συστατικά των κυττάρων μας. Η ανεξάντλητη ευρηματικότητα της φύσης κατάφερε, ωστόσο, να φέρει στο προσκήνιο νέους οργανισμούς. Αυτοί μπορούσαν όχι μόνο να προστατευθούν από το θανατηφόρο αέριο, αλλά και να μάθουν τελικά να το χρησιμοποιούν προς όφελός τους, καίγοντας με τη βοήθειά του τα υπολείμματα άλλων οργανισμών προκειμένου να εξασφαλίζουν την απαραίτητη ενέργεια για να ζήσουν. Η ζωή είχε ανακαλύψει την κυτταρική αναπνοή και είχε έτσι καταφέρει να δαμάσει τη φωτιά

 

­Αυτή η φωτιά εντούτοις δεν ήταν καμιά τρομαχτική πυρκαγιά κατά την οποία ηλεκτρόνια (αρνητικά φορτισμένα σωματίδια) μεταπηδούσαν από το υλικό καύσης κατευθείαν στο οξυγόνο. Ήταν μια φωτιά χαλιναγωγημένη που ανάγκαζε τα ηλεκτρόνια στην πορεία τους προς το οξυγόνο να περνούν μέσα από μια αλυσίδα πρωτεϊνών και να παράγουν χρήσιμο έργο αντί για φλόγες.

 

Οι κυτταρικές «φωτίτσες» που άρχισαν έτσι να τρεμοσβήνουν παντού πάνω στον πλανήτη μας ήταν παιδιά του Ήλιου: το υλικό καύσης και το οξυγόνο ήταν στην πραγματικότητα αποθηκευμένη ηλιακή ενέργεια. Παρ’ όλα αυτά, δεν κατάφεραν όλοι οι οργανισμοί να υιοθετήσουν τον μηχανισμό της κυτταρικής αναπνοής, με αποτέλεσμα οι μορφές που δεν μπορούσαν να «αναπνεύσουν» να αρχίσουν να προσεταιρίζονται όσες είχαν την ικανότητα να το κάνουν, να τις χρησιμοποιούν ως εργοστάσια παραγωγής της δικής τους ενέργειας και, σε αντάλλαγμα, να τους προσφέρουν ένα περιβάλλον αυξημένης προστασίας και καλύτερης διαφύλαξης του γενετικού τους υλικού.

 

Φαίνεται πως οι ξένοι εργάτες που προσέφεραν την αναπνοή τους στα κύτταρα που δεν ανέπνεαν ήταν πολύ ευχαριστημένοι με τη νέα κατάσταση και προσαρμόστηκαν τόσο καλά στο ασφαλές περιβάλλον του οικοδεσπότη τους, που σύντομα δεν μπορούσαν πια να ζήσουν χωρίς αυτόν. Ως εκ τούτου έγιναν τα αναπνευστικά όργανα του κυττάρου-οικοδεσπότη και είναι σήμερα εκείνα τα οργανίδια του κυττάρου που ονομάζουμε μιτοχόνδρια.

 

Αναλαμβάνοντας με το πέρασμα του χρόνου ολοένα περισσότερες από τις λειτουργίες του «κυτταρικού γίγνεσθαι» του κυττάρου-οικοδεσπότη (ξενιστή), κατόρθωσαν να του γίνουν τόσο απαραίτητα, ώστε ούτε κι εκείνος να μπορεί πλέον να ζήσει χωρίς αυτά. Από τούτη τη συμβίωση δημιουργήθηκε ένα νέο είδος κυττάρου που διέθετε «εργοστάσια» παραγωγής ενέργειας και γενετικό υλικό προερχόμενο από δύο διαφορετικούς οργανισμούς.

 

Τώρα πια η φύση είχε στη διάθεσή της το δομικό υλικό που της ήταν απαραίτητο για να μπορέσει να δημιουργήσει πιο σύνθετους οργανισμούς, όπως τα φυτά, τα ζώα και τους ανθρώπους. Καθένα από τα 10.000 δισεκατομμύρια κύτταρα του οργανισμού μου προέρχεται από τη συνένωση των δύο αυτών μορφών αρχέγονων αερόβιων και αναερόβιων κυττάρων, από τα οποία πριν από 1,5 δισεκατομμύριο χρόνια προέκυψε το «σύγχρονο» κύτταρο.

 

Το σύγχρονο κύτταρο είναι περίπου 1.000 φορές μεγαλύτερο από το κύτταρο ενός βακτηρίου, έχει ιδιαίτερα περίπλοκη εσωτερική δομή, με πολλά χωριστά τμήματα, και οι ενεργειακές του απαιτήσεις είναι τόσο μεγάλες που σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσαν να καλυφθούν από τα πενιχρά ποσά ενέργειας που παρήγε η ζυμωτική δράση των αρχέγονων κυττάρων. Γι’ αυτό, τα σύγχρονα κύτταρα προμηθεύονται το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειας που χρειάζονται για να ζήσουν από τα μιτοχόνδριά τους.

Deepak Chopra: Τι είναι η κοσμική συνειδητότητα;

Υπάρχει άραγε η έννοια μιας υψηλότερης συνειδητότητας; Για ένα μικρό μέρος του πληθυσμού, το οποίο θεωρεί ότι έχει βιώσει άμεσα την ύπαρξη του Θεού, αυτό είναι ένα πνευματικό ζήτημα με σίγουρη απάντηση. Για τους περισσότερους ανθρώπους όμως, το ερώτημα αυτό είναι υποθετικό.

 

Κάθε θρησκεία υποστηρίζει ότι υπάρχει μια κρυμμένη πραγματικότητα που μπορεί να αποκαλυφθεί μέσω της υπέρβασης – ή πέρα από αυτή – των 5 αισθήσεων. Υπάρχουν πολύπλοκες οδοί για την επίτευξη αυτού του σκοπού με τη μορφή προσευχής, διαλογισμού, άρνησης και πίστης – η ιστορία της θρησκείας δεν έπαψε ποτέ να κατευθύνει τις φιλοδοξίες της προς ένα υψηλότερο επίπεδο.

Η καθημερινή ζωή μας, όμως, αποσπά την προσοχή μας και σε μια σκεπτικιστική εποχή η διάβρωση της πίστης έχει κάνει την ανώτερη συνείδηση να φαίνεται κάτι μακρινό, αν όχι κάτι εντελώς ασύνδετο. 

 

Από την άλλη πλευρά, η κβαντική φυσική φαίνεται ότι έχει αλλάξει το σύμπαν με ριζοσπαστικό τρόπο. Η συμπαγής ύλη έχει μετατραπεί σε αόρατα κύματα τα οποίων η ύπαρξη εμπίπτει σε ένα πεδίο μαθηματικών πιθανοτήτων. Ο χρόνος και ο χώρος αποτελούν το υπόβαθρο στο οποίο βρίσκονται τα σχετικιστικά κβαντικά πεδία. Αυτά είναι εντελώς διαφορετικά από τον χρόνο όπως τον μετρούν τα ρολόγια, αλλά και από τον χώρο μέσα στον οποίο υπάρχουν τα στερεά αντικείμενα.

 

Ωστόσο, όπως συμβαίνει και με την ανώτερη διάσταση που φιλοδοξεί να δημιουργήσει η θρησκεία, ο χώρος της κβαντικής παραμένει άπιαστος από τις 5 αισθήσεις. Για τη συντριπτική πλειοψηφία των φυσικών, η κβαντική πραγματικότητα αποτελείται από σχετικά περίπλοκες μαθηματικές κατασκευές και πειράματα που για την επικύρωσή τους χρησιμοποιούνται επιταχυντές σωματιδίων κόστους δισεκατομμυρίων δολαρίων.

 

Η εικόνα που προκύπτει είναι αρκετά εντυπωσιακή. Οι 2 πιο σημαντικοί τρόποι ερμηνείας της δημιουργίας του κόσμου, η επιστήμη και η θρησκεία, εξαρτώνται από μια κρυμμένη διάσταση. Χωρίς αυτή τη διάσταση δεν νοείται ανθρώπινη ύπαρξη. Δεν θα έπρεπε τότε αυτή η γνώση να φέρει επανάσταση στη ζωή μας εδώ και τώρα; Κι όμως δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Για να συμβεί, πρέπει να συμπληρωθεί ο χαμένος κρίκος. Σε αντίθετη περίπτωση, ο κόσμος στον οποίο ζούμε θα αποσυνδεθεί από την πηγή του, όπως ακριβώς συμβαίνει σε μεγάλο βαθμό και τώρα.

 

Μια πρόταση, την οποία υποστηρίζουμε σθεναρά (Deepak Chopra), είναι ότι ο κρίκος που λείπει είναι η συνειδητότητα. Επειδή πάρα πολλοί άνθρωποι συνδέουν τη συνειδητότητα με την πίστη θεωρώντας ότι τίποτα για τον Θεό ή την ψυχή δεν μπορεί να αποδειχτεί, ας το αφήσουμε αυτό προς το παρόν στην άκρη. Ο χαμένος κρίκος πρέπει να είναι επιστημονικός. Εκείνο που έχουμε να κάνουμε είναι να καλύψουμε μια διαδρομή από την κβαντική θεωρία μέχρι την ανώτερη συνειδητότητα. Αυτό χρειάζεται πολλή σκέψη, η ανταμοιβή μας όμως θα είναι τεράστια. Η κρυμμένη πραγματικότητα θα αποκαλύψει την αληθινή της υπόσταση. Η υψηλότερη συνειδητότητα μπορεί κάλλιστα να αποτελέσει μια καθημερινή εμπειρία.

 

Κατ’ αρχάς, η κβαντική θεωρία, η οποία έχει χαρακτηριστεί ως η πιο επιτυχημένη επιστημονική θεωρία στην ιστορία του ανθρώπου, ισχυρίζεται κατηγορηματικά ότι ζούμε σε ένα συμμετοχικό σύμπαν – αυτό δηλαδή που θεωρούμε ως ανεξάρτητη, εξωτερική πραγματικότητα συνδέεται με τον τρόπο που το παρατηρούμε. Ο φυσικός John Wheeler από τα Πανεπιστήμια του Πρίνστον και του Τέξας πραγματοποίησε εκστρατεία για να αποδείξει τη σημασία της δικής μας συμβολής εναντιούμενος στην ιδέα ότι το σύμπαν βρίσκεται απλώς «κάπου εκεί έξω» μοιάζοντας με ένα κατάστημα το οποίο κοιτάζουμε με τη μύτη μας κολλημένη στο παράθυρο. 

 

Όμως πόσο περίεργο είναι να σκεφτεί κανείς ότι, όταν ένας φυσικός κάνει παρατηρήσεις και μετρήσεις, τα κβάντα τα οποία αποτελούν τα πάντα στο σύμπαν, αλλάζουν. Πράγματι, δεν έχει νόημα να μιλάμε για τις ιδιότητές τους χωρίς να προϋποθέτεται η ύπαρξη ενός παρατηρητή. Το σύμπαν είναι συνδεδεμένο με συνειδητές πράξεις παρατήρησης από τα πιο στοιχειώδη σωματίδια μέχρι και τους τεράστιους γαλαξίες. Επιπλέον, η κβαντική θεωρία αποδίδει πρωτεύοντα ρόλο στο κβαντικό κενό, το κενό δηλαδή που προηγείται σε παρατηρήσιμα φαινόμενα, όπως τα άτομα και τα μόρια. Σε αντίθεση με την κοινής λογικής έννοια του κενού χώρου, το κβαντικό κενό είναι γεμάτο με εν δυνάμει προοπτικές.

 

Ο John  Wheeler, εκτός του ότι επινόησε τον όρο «συμμετοχικό σύμπαν», υποστήριξε επίσης ότι το κβαντικό κενό είναι θεμελιώδες σε όλες τις πτυχές της φυσικής, μια άποψη που κέρδισε ευρεία αποδοχή. Το κβαντικό κενό είναι ένα απέραντο σύνολο «χωροχρονικού αφρού» πέραν του οποίου ο χρόνος, ο χώρος – και η ίδια η φυσική – φτάνουν στο τέλος τους.

 

Η Κοσμολογία, η οποία βασίζεται στην άλλη πιο επιτυχημένη θεωρία που υπάρχει, τη θεωρία της γενικής σχετικότητας του Einstein, αναφέρει ότι το σύμπαν προέκυψε από την πίεση του κβαντικού αφρού κατά το Big Bang και έκτοτε εξελίχτηκε για τουλάχιστον 13,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Όλα όσα θεωρούμε πραγματικά είτε μέσω των αισθήσεων είτε μέσω της επιστημονικής έρευνας πέρασαν αρχικά μέσα από τη λεγόμενη εποχή Planck (μια κατάσταση τόσο μικροσκοπική, σύντομη και χαοτική που δεν μπορεί να διαπεραστεί – δηλαδή μια μαθηματική διατύπωση που περιγράφει τα όρια της γνώσης μας) και στη συνέχεια ξεκίνησε η φάση της γενικής διαστολής, που δημιούργησε την ύλη, την ενέργεια, τα αστέρια, τους γαλαξίες και τη ζωή.

 

Αφού λοιπόν υπάρχει καθορισμένο όριο όσον αφορά τον χώρο και τον χρόνο, η επιστήμη έρχεται αντιμέτωπη με το γεγονός ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί μέσα στον χώρο και τον χρόνο. Αυτό όμως δεν πρέπει να μας αποθαρρύνει. Αν το σύμπαν είναι όντως συμμετοχικό, τότε ο ανθρώπινος εγκέφαλος πρέπει να συμμετέχει σε κβαντικό επίπεδο. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή ο κβαντικός αφρός, που είναι η πηγή κάθε σωματιδίου που υπάρχει καθώς και του αντίθετα φορτισμένου αντισωματιδίου του, πρέπει να αποτελεί ταυτόχρονα πηγή και του εγκεφάλου. Δεν είναι λογικό να πιστεύουμε σε έναν κόσμο όπου η κβαντική πραγματικότητα είναι ξεχωριστή από την καθημερινή πραγματικότητα. Ο μικρόκοσμος και ο μακρόκοσμους έχουν την ίδια προέλευση όχι μόνο πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, αλλά ακόμα και τώρα – η πραγματικότητα ξεπηδά συνεχώς μέσα από το κβαντικό κενό.

 

Τα κβάντα βγαίνουν μέσα από τον κβαντικό αφρό, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία τους πέφτει ξανά πίσω σε αυτόν. Έτσι, η δημιουργία, η διατήρηση και η εκ νέου απορρόφηση των εικονικών σωματιδίων συμβαίνει ανά πάσα στιγμή και σε όλα τα σημεία του χώρου. Οι αισθήσεις μας μας αναγκάζουν να βλέπουμε ένα ηλιοβασίλεμα κάθε φορά, ένα πάρτι γενεθλίων κάθε φορά, ένα πρόσωπο κάθε φορά. Χωρίς αμφιβολία η πραγματικότητα δεν περιορίζεται σε μια γραμμική εμπειρία στον χώρο και τον χρόνο. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πέρα από την περιορισμένη αντίληψή μας, το Big Bang συμβαίνει παντού την ίδια στιγμή σε ένα αιώνιο τώρα. Η δημιουργία είναι μια ενιαία διαδικασία, και εμείς είμαστε βυθισμένοι μέσα σε αυτή.

 

Σε αυτό το σημείο ο χαμένος συνδετικός κρίκος είναι κρίσιμης σημασίας. Οι φυσικοί νόμοι χρειάζονται το κβαντικό κενό για διαφόρους λόγους εκ των οποίων οι περισσότεροι είναι μαθηματικοί, αλλά η καθημερινότητα φαίνεται να προχωρά μια χαρά και χωρίς αυτό. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα πάντα στην ύπαρξη εξαρτώνται από το κβαντικό κενό συμπεριλαμβανομένων όλων των έμβιων όντων, η πεποίθησή μας ότι ζούμε έξω από αυτό μάλλον είναι ψευδής. Δεν υπάρχει καμία λογική διαφυγή από αυτό το φαινόμενο, έτσι ώστε το κλειδί βρίσκεται στην αλλαγή της αίσθησης της πραγματικότητας – η «υπέρβαση» δηλαδή που υποτίθεται ότι ανήκει στους αγίους και τους μυστικιστές στην πραγματικότητα ισχύει για όλους τους ανθρώπους (ίσως οι άγιοι και οι μυστικιστές είναι εκείνοι που τη συνειδητοποίησαν πρώτοι).

 

Εδώ προκύπτει ένα λεπτό ζήτημα. Η παραδοξότητα του κβαντικού κόσμου, η οποία είναι σχεδόν θρυλική, γεννήθηκε μέσα από τις συγκρούσεις της με τις επικρατούσες θεωρίες (για παράδειγμα, η αποδεκτή ιδέα αιτίας και αποτελέσματος δεν είναι σύμφωνη με την κβαντική θεωρία της δυνατότητας του χρόνου και της αιτιώδους συνάφειας να πηγαίνουν προς τα πίσω.) Ωστόσο, δεν έχει σημασία ποιά θεωρία θα χρησιμοποιήσετε για να εξηγήσετε την πραγματικότητα, ο χάρτης δεν έχει να κάνει με τον χώρο. Όποια κι αν είναι τα μυστικά που αποκαλύπτει, η πραγματικότητα παραμένει αυτό που είναι: χωρίς απάντηση, αδιάψευστη και ακατανόητη.

 

Ακόμα και αυτή η διαπίστωση όμως, δεν πρέπει να μας αποθαρρύνει. Υπάρχει ένα αίσθημα ελευθερίας όταν συνειδητοποιούμε ότι είμαστε μέρος αυτής της ακατανόητης πραγματικότητας, υπάρχουμε μέσα σε αυτή έχοντας πολλές απορίες και συνεχίζουμε να υπάρχουμε χωρίς να έχει σημασία πόσο λανθασμένες, περιορισμένες ή άστοχες μπορεί να είναι οι απαντήσεις μας. Η συμμετοχή μας στο κβαντικό πεδίο κάνει τη διαφορά στον τρόπο που προχωρά η ζωή.

 

Αποδεικνύεται ότι όλα τα παράξενα φαινόμενα στον κβαντικό κόσμο είναι απολύτως ανθρώπινα και οικεία – αφού βέβαια σταματήσουμε να τα συγκρίνουμε με παλιές και ξεπερασμένες ερμηνείες.