Τετάρτη 6 Ιουλίου 2016

Πόσα ακόμα θα χωρέσεις κάτω από το χαλί;

Για χρόνια συμβαίνουν διάφορα πράγματα γύρω σου…

Καταστάσεις χρόνιες ή ακόμα και στιγμιαία γεγονότα που σε δυσκολεύουν και εσύ πνίγεσαι. Βιώνεις τόσο έντονα συναισθήματα που πολλές φορές σε κατακλύζουν και παγώνεις, αλλά εσύ επιλέγεις την σιωπή. Μια σιωπή που ταυτόχρονα δημιουργεί ασφάλεια, αλλά και σε πνίγει. Δεν ξέρεις όμως τι το διαφορετικό να κάνεις, οπότε επιλέγεις την πιο οικεία για εσένα λύση, την λύση της απόσπασης προσοχής, μόνο που δεν έχεις καταλάβεις ότι πέφτεις στην παγίδα που εσύ ο ίδιος δημιούργησες.

Διαβάζοντας κανείς τις παραπάνω γραμμές, ίσως αναρωτηθεί γιατί η απόσπαση προσοχής μπορεί να είναι μια παγίδα.

Η απόσπαση προσοχής είναι μια οικεία τεχνική που μας ακολουθεί από τα παιδικά μας χρόνια, τότε που οι γονείς μας με στόχο πάντα να μας φροντίσουν και να απαλύνουν τον πόνο μας όταν κάτι συνέβαινε που μας δημιουργούσε έντονα αρνητικά συναισθήματα, έστρεφαν την προσοχή μας αλλού.

Ως παιδιά πολλές φορές έχουμε χτυπήσει στην παιδική χαρά και ίσως είχαμε προσπαθήσει να στραφούμε στους γονείς μας για παρηγοριά, ανακούφιση, αλλά και σωματική φροντίδα αν αυτό ήταν απαραίτητο. Η φράση που συνήθως ακολουθούσε αν το χτύπημα μας ήταν κάτι επιπόλαιο ήταν: “Έλα….πώς κάνεις έτσι; Είσαι μεγάλο παιδί πια…δεν είναι τίποτα και πήγαινε να παίξεις.”

Η πρόθεση ήταν πάντα καλή και στόχο είχε να μας φροντίσουν όπως και οι ίδιοι είχαν μάθει να φροντίζονται από τους δικούς τους γονείς. Το μήνυμα όμως που κρυβόταν πίσω από τα λεγόμενα τους και που ουσιαστικά εισπράτταμε ως παιδιά, ήταν ότι δεν πρέπει να μιλάμε για τα συναισθήματα μας, καθώς εφόσον τα τόσο σημαντικά πρόσωπα για εμάς, οι γονείς μας δεν έδιναν χώρο σε αυτά, άρα η πιο “σοφή” λύση είναι να τα κρύβουμε καλά. Τα βιώματα μας σε αυτή την ηλικία συνήθως μας ακολουθούν και τα υιοθετούμε και ως ενήλικες, καθώς μας είναι πολύ οικεία και νιώθουμε προστατευμένοι σε αυτό το μοτίβο. Είμαστε όμως;

Είμαστε προστατευμένοι όταν κρυβόμαστε πίσω “από το δάχτυλο μας”;

Όταν βάζουμε κάτω από το χαλί τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας, διατρέχουμε τον κίνδυνο κάποια στιγμή το “χαλί” να μην αντέχει άλλο τη σκόνη και τη βρωμιά και να την αφήσει να ξεχυθεί έξω σαν χείμαρρος και να αλλοιώσει, αν όχι να κατατροπώσει, σχέσεις ζωής, όπως τη σχέση μας με τον σύντροφο μας. Ακόμα και αν όμως το “χαλί” αντέξει τη σκόνη, τότε η σκόνη θα το αλλοιώσει και ενδεχομένως να καταστρέψει μια μεριά του.

Χρέος μας είναι να προστατέψουμε τον εαυτό μας, αλλά και όσους εξαρτώνται από εμάς, όπως είναι τα ανήλικα παιδιά μας, από την αλλοτρίωση του εαυτού μας ή από τον πρόωρο χαμό του, εξαιτίας της ενδεχόμενης εμφάνισης ενός αυτοάνοσου ή μιας θανατηφόρας νόσου.

Ποτέ δεν είναι αργά να μάθουμε το διαφορετικό. Να μάθουμε πώς να εξωτερικεύουμε τις σκέψεις μας ή/και τον θυμό μας, χωρίς ακρότητες και χωρίς να φοβόμαστε ότι τα πάντα θα καταστραφούν αν εκφραστούμε. Ας ξεκινήσουμε με τα πιο απλά και ανώδυνα για να μπορέσουμε να εκφράσουμε και τα πιο σημαντικά στις σχέσεις μας με τους οικείους μας.

Η αμφίεση πρέπει να ταιριάζει με την περίσταση, κι όχι πάντα με τα κέφια μας!

Κι αυτό δεν είναι σύμβαση. Είναι αυτογνωσία κι επίγνωση.

Είναι  ένα μυστικό καλά φυλαγμένο, που οι μαμάδες με αγάπη και στοργή το ψιθυρίζουν τρυφερά, ενώ κρατάνε τα παιδάκια τους στην αγκαλιά τους, σαν  τα ντύνουνε και τα ετοιμάζουνε να βγούνε έξω, στον κόσμο.

Με φροντίδα τα ετοιμάζουν για την κάθε τους εμφάνιση. Και τα συμβουλεύουν πώς να στέκονται, πως να παρουσιάζονται, στο σχολείο, στη γιορτή. Και σε μια κοινωνική εκδήλωση, ανάλογα με την τελετή, τον τιμώμενο, τον προσκεκλημένο, το γεγονός και την σημασία του. Ακόμα, κι ανάλογα με την σημασία της συνάντησης και της παρουσίας, για το παρόν και το μέλλον.

Θα μου πείτε πως ετούτα είναι παλαιϊκά πράματα, και πως σήμερα δεν δίνουμε τόση σημασία στο ντύσιμο και στην εμφάνιση, γιατί η ζωή τρέχει πιο γρήγορα. Γιατί οι άνθρωποι έχουνε άλλα στο μυαλό τους, πιο δύσκολα πράματα να κάνουνε, έχουνε μεγαλύτερες αγωνίες. Όμως δεν έτσι ακριβώς. Και δεν είναι πλήρως αυτή η αλήθεια. Όλοι μας κοιτάμε κάπως, τον καθένα που έχουμε απέναντί μας και μας μιλάει, ή μας ζητάει κάτι, ή περιμένει κάτι από εμάς, ή εμείς από αυτόν! Και συχνά διαπιστώνουμε πίσω από το κάθε ύφος, ακόμη και το ενδυματολογικό, υπολανθάνει ένα ήθος! Σπάνια αποδεικνύεται άσχετο το ύφος, προς το ήθος!

Οι μάνες σήμερα, συνήθως, είναι και  οι ίδιες επαγγελματίες, κι έχουνε να ασχοληθούνε με τόσα πολλά που αφορούν και την δική τους εμφάνιση, κι όχι μόνο την ενδυμασία! [Είναι τόσα πολλά που χρειάζεται η εμφάνιση μιας γυναίκας! Από πού ν' αρχίσεις! Αλλ' ας μην ξεσκεπάζουμε μυστικά σωματικής γοητείας και ομορφιάς, γιατί υπάρχει κίνδυνος να καταρρεύσει το πλανερό μυστήριο!] Μας διαφεύγει ωστόσο, πως το πιο μεγάλο μυστικό της γυναικείας γοητείας είναι η ωριμότητα. Και ωριμότητα δεν είναι η ηλικία, είναι η σαρκωμένη συναίσθηση του καθήκοντος και του προσωπικού χρέους. Είναι το ξόδεμα της αγάπης για όσα η καρδιά μας χτυπάει. Κι ετούτα, λαμποκοπάνε στον ήλιο της  αγάπης αυτής, «πληρωμένα» κι ολοκληρωμένα μέσα στη φροντίδα. Κι εμείς λαμποκοπάμε όπως το κερί, που φωτίζει, καθώς λιώνει.

Έτσι είναι και τα παιδιά. Σαν είναι με αγάπη φροντισμένα, έχουνε μπεί σ' ένα δρόμο αγάπης και ειλικρινούς προσήνειας. Κι έτσι, αγαπημένα και αγαπώντα, λαμποκοπάνε πληρότητα και διάθεση προσφοράς και αλληλεγγύης. Γιατί μέσα σ' αυτό μεγαλώσανε. Έτσι είναι πιο φυσικό, και πιο εύκολο να προοδεύουνε, να συνεργάζονται με τους άλλους, να δημιουργούνε φιλίες και σχέσεις, προσωπικές, αλληλέγγυες, μακρές και δυνατές. Κι αν σε κάποιες από αυτές λαθέψουνε, πράγμα φυσικό και συνηθισμένο, δεν πληγώνονται ούτε απελπίζονται μέχρι θανάτου, γιατί η ανθρώπινη φύση είναι τρωτή, φθαρτή, έωλη κι ευμετάβολη στον καιρό και στις διάφορες συνθήκες της εποχής. Ο άνθρωπος πρέπει να συγχωρεί και να πορεύεται μαθαίνοντας, κι είναι πιο δημιουργικό να συγχωρείς και να γίνεσαι καλύτερος, από το να διαγράφεις και να μαυρίζει η ψυχή σου.

Γιατί, τότε, η καρδιά γίνεται σαν ένα μονοπάτι θλιβερό, και σκοτισμένη διαβαίνει την ζωή της μονάχη. Σαν μην είναι τούτο το κακό από μόνο του αρκετό, η πονεμένη καρδιά το δείχνει και στα μικρά της και τα βάζει κι εκείνα να περάσουνε την ζωή τους μέσα από αυτό. Κι αντί να φροντίσουμε την ψυχή του παιδιού, στην αγάπη και στο φώς, την παρακινούμε να ξεπεράσει τους άλλους, να κοροϊδέψει τους άλλους, να εναντιωθεί στους άλλους, να επιβληθεί στους άλλους! Να αντιπαρατεθεί με όλους τους άλλους! Περιφρονώντας τους τρόπους, την κοσμιότητα, την ευπρέπεια, την αξιοπρέπεια, την αλληλεγγύη, την γενναιότητα, την συμμετοχή. Την επιείκεια που χρειάζεται κάποια στιγμή ο καθένας μας, στα ολισθήματά του! Για να τα λιγοστέψει, για να τα συναισθανθεί και για να γίνει καλύτερος, από την αγάπη και την συγγνώμη των άλλων.

Τί μαρτύριο είναι ένας αγώνας για την διαφοροποίηση και την υπεροχή! Ένας αγώνας, που είναι πάντα ατελεύτητος, κι εκείνες πάντοτε άπιαστες! Και πόσο αδιέξοδη είναι η διαρκής αντιπαράθεση! Χωρίς καμμιά ψυχική συνάντηση, χωρίς ανάπαυλα, χωρίς γιορτή. Χωρίς ψυχική ειρήνη.

Ένα παιδί μακριά από την στοργική μητρική αγκαλιά είναι μέσα στην  αγκαλιά μιας σαρκοβόρου τηλοψίας,  μιας κομματικής σειρήνας,  ενός πληρωμένου κι άγνωστου πλάνου αναστάτωσης. Μόδα, και κάθε είδους συρμοί, πολιτικές επιδιώξεις και συνωμοσίες. Εγκληματικά σχέδια, σε βάρος προσώπων, οικονομιών, πολιτικών, λαών και χωρών. Κι εκείνο, μονάχο,  κατευθυνόμενο όργανο και θύμα. Κι όσο η αγαπημένη κι αγαπητική μητρική αγκαλιά είναι ιατρείο και θεραπευτήριο, τόσο η έλλειψή της καθρεφτίζεται στην αδιάγνωστη συμπεριφορά του παιδιού. Την ανεξερεύνητη διάθεση και την απρόβλεπτη αντίδραση. Στην αντικοινωνικότητά του και στην αντίδρασή του προς κάθε συντεταγμένο με την ζωή πράγμα.

Στους καιρούς μας τα πράγματα έχουνε αλλάξει πολύ. Δεν είναι μονάχα που οι μάνες δεν έχουνε τον καιρό να συμβουλέψουνε τα παιδιά τους, παρά για ελάχιστα πράγματα. Είναι που κι αυτά σήμερα δεν τις ακούνε καθόλου τέτοιες συμβουλές. Η διαπαιδαγώγηση έχει ξεφύγει από το ρόλο της μάνας. Όλο και περισσότερες μαμάδες την αρνούνται τούτη την ευθύνη, γιατί «θέλουν κι οι ίδιες να ζήσουνε», έχουνε κι οι ίδιες «δικαιώματα»! Βρίθουνε πια τα αρνητικά παραδείγματα που ακολουθούνε τα «αδέσποτα» παιδιά «απελευθερωμένων» μανάδων. Αυτά που θα βρούνε «αφ' εαυτού τους» το δρόμο της ζωής τους, επειδή οι μαμάδες τους (υποχωρώντας σε ένα ψευτοδίλημμα ελευθερίας της προσωπικότητας) δεν θέλουν να τα «καταπιέσουν» βάζοντάς τα οι ίδιες στο δρόμο που εκείνες πιστεύουν για σωστό.

Βλέπετε, η προσωπικότητα απαιτεί το σεβασμό της! Αυτό πρέπει να το παραδεχτούμε! Αλλά πρέπει να αναρωτηθούμε ποιός πρέπει να σέβεται ποιόν, και τί σημαίνει αυτό;

Ας πούμε έτσι στα πρόχειρα, ότι ο σεβασμός, προϋποθέτει, αυτός που εκδηλώνει τον σεβασμό του να έχει την ικανότητα να ανταποκριθεί  (με θετικές ή αρνητικές ενέργειες) σε υποχρεώσεις και να ικανοποιήσει ανάγκες ή/και να μην υπερβεί κατά ανεπίτρεπτο τρόπο κάποια όρια εξουσίας. [Πόσο γενικά κι αόριστα, θα μου πείτε. Κι εγώ θα σας απαντήσω: πόσο αυτονόητα και αυστηρώς προαπαιτούμενα σε κάθε μας συνεργασία και συνύπαρξη!]
  • Το ότι ο γονιός σέβεται το παιδί του, σημαίνει πως ανταποκρίνεται σε ό,τι αυτό έχει (υλική ή ψυχική) ανάγκη, εκπεφρασμένη ή απλώς -καθ' οιονδήποτε τόπο- αντιληπτή ή νοουμένη. Για το άμεσο παρόν αλλά και για την ζωή του ολόκληρη. Και θα έλεγα πως η «αυτονόμηση του παιδιού χάριν της ελευθερίας του και της προσωπικότητάς του», δεν δείχνει σεβασμό προς το παιδί. Δείχνει ακριβώς το αντίθετο! Δείχνει αδιαφορία προς αυτό, κι εγκατάλειψή του σ' έναν κόσμο αφιλόξενο. Γητευτή κι εκμεταλλευτή. 
  • Ο σεβασμός των γονιών, των γερόντων και των δασκάλων μας, είναι ένα είδος τιμής που οφείλουμε σε όλους αυτούς που έδωσαν κάτι από την ζωή τους για όλους εμάς, πραγματικά ή συμβολικά. Με την φροντίδα, το παράδειγμα ή την αλησμόνητη, μεγάλης ωφέλειας ή αξίας διδαχή τους. Ο σεβασμός των αρχόντων υποδηλώνει σεβασμό προς τους εκπροσώπους των θεσμών, και καρτερούμε οι θεσμοί μας να ειναι αξιοσέβαστοι, να υπάρχουν και να δρούν υπεράνω μικροτήτων και ταπεινοτήτων. 
  • Όσο για τον σεβασμό των ανώτερων και των αρχόντων προς τους ενδεείς  και τους αρχομένους, αυτός υποστασιάζει την αξία του προσώπου των ανώτερων μόνον αν τα πρόσωπα αυτά αντιλαμβάνονται πλήρως τις ευθύνες τους προς τις ανάγκες των κατβτέρων (αδυνάτων ή/και αρχομένων). Η αξία της προσωπικότητας του ανώτερου και του άρχοντα ολοκληρώνεται όταν είναι διάχυτη, προφανής και αποτελεσματική μαζί με την αντίληψη και η ικανότητά του να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των αδυνάτων και των πολιτών, τις τύχες και την καθημερινή ζωή των οποίων  διαχειρίζεται και διευθετεί με τις αποφάσεις του.
Αυτά τα ολίγα περί του σεβασμού! Σεβασμός δεν επιδεικνύεται αν δεν συντρέχει φροντίδα, ευθύνη, τιμή, αξία, ικανότητα, κι ανταπόκριση, κατά περίπτωση!

Το γεγονός πως σήμερα βλέπουμε να ψεύδονται -αλληλοαναιρούμενοι αυτοστιγμεί- στις πολιτικές τους εξαγγελίες οι πολιτικοί μας, ή να (βρίσκονται στους χώρους εργασίας και να) εργάζονται, θεσμικά πρόσωπα και κρατικοί υπάλληλοι με ένδυμα παραλίας, η με φορέματα που λίγο απέχουν πλέον από την ελαφρότητα που έχουν τα εσώρουχα, ή πως σε κάθε δημόσια παρουσία κι εκδήλωση ακόμη και θεσμικών εκπροσώπων, βλέπουμε ανθρώπους με αναιδείς, προκλητικούς κι αταίριαστους τρόπους ή αποκαλυπτικά ενδύματα, ως εάν η πολιτική ζωή είναι ιδιωτική υπόθεση, ή είναι επίδειξη μόδας ή  διοργάνωση ανάδειξης καλλονών, δείχνει καθαρά πως έχουμε χάσει το μπούσουλα, ακόμη και για τα στοιχειώδη!

Πώς γίνεται να βρεθεί τρόπος να ασχοληθούμε με τα σοβαρά πράγματα, όταν το ήθος μας καθρεφτίζεται σε ένα  (ενδυματολογικό ή γενικώτερο) απαράδεκτο ύφος;

Πατρίς Άρουρα

Τι σημαίνει άραγε για τον πολύ κόσμο, σήμερα, η συγκεκριμένη λέξη; Είναι φανερό ότι μόνο σε ελάχιστους η λέξη παραπέμπει στη γή των προγόνων μας, στη γή των πατέρων μας, σε εκείνο τελοσπάντων στο οποίο αναφερόταν ο μεγάλος μας τραγικός Ευριπίδης με τον στίχο «..καί τινες άλλαι στοναχαί μείζους ή γής πατρίας όρον εκλείπειν;» (Και ποιό κακό είναι βαρύτερο από τον χαμό της πατρίδος;”). Αυτή η απαξίωση της λέξεως δεν είναι φυσικά δίχως εξήγηση, αφού αν αναρωτηθεί κανείς τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτή η λέξη για τον νεοελληνικό άνθρωπο, τον άνθρωπο δηλαδή που όλοι συναντάμε γύρω μας, στα λεωφορεία, τις ταβέρνες, τις καφετέριες, τα γήπεδα και τα κάθε λογής “ελληνάδικα”, τότε με τρόμο συνειδητοποιεί ότι δύσκολα θα μπορούσε να έχει μία ξεκάθαρη απάντηση.

Με δεδομένη την αλήθεια ότι η διαμόρφωση των ανθρώπων είναι μία προσθετική διαδικασία, κάθε άνθρωπος είναι το αποτέλεσμα κάποιας συγκεκριμένης «μορφωτικής» (με ευρεία έννοια) και εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά και το άθροισμα κάποιων συγκεκριμένων εμπειριών, γνώσεων και αντιλήψεων. Είμαστε δηλαδή αυτό που μάθαμε να είμαστε από τους γονείς μας, από το ανθρώπινο περιβάλλον μας, από το σχολείο, από τους ρόλους που μας ανετέθησαν και τους ενστερνισθήκαμε, και τελικά διαμορφώσαμε άποψη και θέση για τη ζωή και τον κόσμο σύμφωνα με ό,τι μας επεβλήθη ως δεδομένο. Μη απτές λοιπόν πραγματικότητες, που είναι έξω από τα δεδομένα που μας έχουν παρασχεθεί, υποβιβάζονται κατά κανόνα σε αφηρημένες έννοιες που ελάχιστα μας αφορούν στην καθημερινή μας ζωή. Μία από αυτές είναι φυσικά, για τα δεδομένα της «Παγκοσμίου Ιερουσαλήμ» και η λέξη «Πατρίς».

Η λέξη αυτή, βαθύτατα κακοποιημένη τους τελευταίους αιώνες στα στόματα των πατριδοκάπηλων εθνικιστών αλλά και των διεθνιστών, μα επίσης και ουσιαστικά νεκρή μετά την ομογενοποίηση του πλανήτη κάτω από τους πολιτικοστρατιωτικούς μηχανισμούς των μονοθεϊστικών και οικουμενιστικών Θρησκειών και πολιτικών ιδεολογιών της Βαρβαρικής Εποχής, αξίζει την προστασία μας και την επαναφορά της στο αρχικό και αυθεντικό νοηματικό της περιεχόμενο, όπως οριζόταν δηλαδή από τους προγόνους μας πραγματικούς Έλληνες.

Για εκείνους τους τυχερούς ανθρώπους που δεν έζησαν την «βαπτισμένη» εποχή της πλήρους απαξιώσεως του ανθρώπου μέσα από την αντιφυσική θεολογία ενος «πολιτισμού» της ερήμου και της ερημώσεως, η λέξη «Πατρίς» συμβόλιζε τη γη των πατέρων, την πατρική γη, τη γη όπου είχαν ταφεί τα λείψανα των προγόνων και όπου επίσης κατοικούσαν οι ψυχές τους. Δεν ήταν μια τυχαία λέξη, διότι για τους προγόνους μας η πατρική γή ήταν όντως ιερή, εφόσον την κατοικούσαν οι Θεοί τους και τα προγονικά τους πνεύματα. Όπως και η Πολιτεία ή οι λοιποί θεσμοί του πολιτισμένου βίου, έτσι και η “Πατρίς” δεν ήταν μία αφηρημένη έννοια όπως είναι στις ημέρες μας, όπου η κρατούσα “μονοθεϊστική” αντίληψη περί της θεότητας νοείται ως διαφυλετική και οικουμενική, αλλά, αντιθέτως, αντιπροσώπευε μεταξύ άλλων ένα τοπικό Πάνθεον συγκεκριμένων θεοτήτων και θείων προγονικών πνευμάτων που παρέπεμπαν σε επίσης συγκεκριμένη και καθημερινή Λατρεία και δοξασίες που επηρέαζαν βαθιά την ψυχή.

Η σχέση βεβαίως των Εντοπίων Θεών με την «πατρίδα γαία», ελάχιστα αναλύεται από τους μισθοφόρους της Παγκοσμίου Ιερουσαλήμ, πράγμα φυσικό και απολύτως κατανοητό ωστόσο, αφού κάτι ανάλογο θα «ράγιζε» καίρια την ψευδή μεταχριστιανική έννοια της εν Χριστώ και οικουμενισμώ «Πατρίδος». Ο Γκυστάβ ντε Φουλάνς παρατηρεί παρ’όλα αυτά, αρκετά σωστά, ότι στην Αρχαία Ελλάδα ουσιαστικά ανεγνώριζαν ως πολίτη μόνον αυτόν που συμμετείχε στη θρησκευτική ζωή της πόλεως, και με βάση την συμμετοχή του αυτή αποκτούσε τα αστικά και πολιτικά του δικαιώματα. Όποιος απαρνιόταν την Πατρώα Λατρεία, απαρνιόταν κατ' επέκτασιν και τα δικαιώματά του. Σχετικά με τα δημόσια γεύματα («Θυσιόδειπνα»), τα οποία αποτελούσαν την βασική τελετή της Εθνικής Λατρείας βλέπουμε λ.χ. στην περίπτωση της Σπάρτης, ότι όταν κάποιος δεν έπαιρνε μέρος στα δημόσια γεύματα, αυτομάτως διαγροφόταν από την τάξη των πολιτών, ακόμη και αν δεν ευθυνόταν ο ίδιος για την αποχή του. Το ίδιο στην Αθήνα. Όποιος δεν συμμετείχε στις τελετές που γίνονταν προς τιμήν των Θεών της πόλεως, έχανε τα δικαιώματα του πολίτου, όπως άλλωστε και στη Ρώμη, όπου η παρουσία στην ιερή τελετή του Εξαγνισμού της Πόλεως ήταν απαραίτητη προϋπόθεση ώστε να μπορεί κάποιος να απολαμβάνει πολιτικών δικαιωμάτων. Ο Ρωμαίος άνδρας που δεν συμμετείχε στις κοινές προσευχές και θυσίες, έχανε τα πολιτικά του δικαιώματα μέχρι την επόμενη τελετή Εξαγνισμού.

Ο πατριωτισμός των Ελλήνων προγόνων μας, ήταν ένα δυναμικό αίσθημα, η ύψιστη Αρετή στην οποία στόχευαν όλες οι άλλες τους αρετές. Η ιερή για αυτούς Πόλις, παρήγαγε για τους ανθρώπους που την αποτελούσαν μία «βασικη παιδεία», η οποία αποσκοπούσε στην καλλιέργεια του καλού γούστου και της φαντασίας, που με την σειρά τους παρήγαγαν την αγάπη για την «πατρίδα πόλη» και μία σπάνια εσωτερική φλόγα αυταπαρνήσεως υπερ αυτής. Ο πατριωτισμός, αποτελούσε μία όχι φιλοσοφική αλλά «απτή» Αρετή της καθημερινής ζωής, βασισμένη όχι στην Γνώση των, ούτως ή άλλως, λιγοστών σοφών, αλλ’ αντιθέτως πάνω στην «γνώμη» της απαρτίας των πολιτικών προσωπικοτήτων (δηλαδή του σώματος των πολιτών, του δήμου / δάμου). Όλοι οι ελεύθεροι άνθρωποι γνώριζαν ότι στην “Πατρίδα” τους, και μόνον σε αυτήν, ώφειλαν την περιουσία τους, την ασφάλειά τους, τη νομοθεσία τους, την πίστη τους, και τους Θεούς ΤΟΥΣ. Χάνοντάς την, έχαναν τα πάντα, έστω κι αν προσπαθούσαν να την «κουβαλήσουν» μέσα τους, όπως με πολύ συγκινητικό τρόπο έπραξαν οι πρόσφυγες Θεσπιείς μετά την σφαγή των Θερμοπυλών.

Η «πατρίς γαία» για όλους τους Εθνικούς, συνδέεται με τον «κάτοικο-άνθρωπο» με έναν πανίσχυρο ιερό δεσμό. Ο τελευταίος οφείλει να την αγαπά, όπως αγαπά την οικογένειά του και την Θρησκεία του και να την υπακούει όπως υπακούει τους γονείς και τους Θεούς. Πρέπει να δοθεί εξολοκλήρου σε αυτήν την θεία γή και να την αγαπά και στις δόξες της και στις πίκρες της, τόσο στην ακμή, όσο και στην παρακμή της. Μα πάνω από όλα, πρέπει να ξέρει να πεθαίνει για χάριν της «Πατρίδος» του. Οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι, οι Κελτοί, οι Γερμανοί, πέθαιναν κάποιες φορές για υποθέσεις αφοσιώσεως σ' έναν άνθρωπο ή για θέματα τιμής (που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά σε όλες τις πολυθεϊστικές Παραδόσεις). ΠΑΝΤΟΤΕ όμως πέθαιναν γεμάτοι αποφασιστικότητα, πολεμώντας σε υπεράσπιση της γής των πατέρων και μητέρων τους, της γης των προπατόρων και του ίδιου τους του Έθνους. Η επίθεση εναντίον της γής τους ήταν επίθεση εναντίον της αλυσίδος του γένους τους και της Θρησκείας τους, αλλά και της ψυχής τους της ίδιας. Πολεμούσαν με όλο τους το σθένος για τους τάφους τους και τις ιερές πυρές των βωμών τους, pro aris et focis. Αν ο εχθρός (παρά το ότι τις περισσότερες φορές ανήκε στην αυτή ομοεθνία) κατελάμβανε την πόλη τους, η κατάληψη από μόνη της βεβήλωνε τους τάφους των προγόνων, μόλυνε τις ιερές επιβώμιες πυρές των Εστιών και των Ναών τους, προσέβαλλε τους Θεούς της Πόλεως και μαγάριζε τη Λατρεία τους.

Η αυθεντική, προχριστιανική, έννοια της “Πατρίδος”, βασίζεται συνεπώς στην πλήρη συνείδηση της εντοπιότητος, αλλά και των θείων παρουσιών που την κάνουν ιδιαίτερη για τους κατοίκους της. Δεν βασίζεται πουθενά αλλού, όπως επιχειρούν εδώ και μιάμιση χιλιετία να κατασκευάσουν «βάθρα» οι, εξ ορισμού άλλωστε, αντεθνιστές «μονοθεϊστές», σε επίπλαστες δηλαδή βάσεις και σε κρατικά νομοθετήματα, για αυτό και εκεί οφείλει να ξανατοποθετηθεί, μόνο που αυτό προϋποθέτει προηγουμένως μία κάθετη ρήξη μας με την κάθε ιδεολογία και Θρησκεία που μάχεται τον υγιή και φυσικό διαφορισμό των ανθρώπων σε ιδιαίτερα ΈΘΝΗ με ιδιαίτερη Παράδοση, Θρησκεία και Τρόπο καθημερινής ζωής. Το ίδιο προϋποθέτει και την ρήξη με κάθε «οικουμενισμό» που σκοπό έχει να αφανίσει την ανθρώπινη Εθνόσφαιρα προς χάριν ενός βαπτίσματος ή μίας περιτομής. Ο οποιοσδήποτε ανυποψίαστος τολμήσει να ρωτήσει έναν ακραιφνή χριστιανό ή μουσουλμάνο για το τι θα διάλεγε αν υποχρεωνόταν να διαλέξει ανάμεσα στο συμφέρον της Πατρίδος του και στο συμφέρον της «οικουμενικής» πίστεώς του, θα «εκπλαγεί» από την τραγική επιβεβαίωση των πιό πάνω προϋποθέσεων.

Αυτοαγάπη

Όλοι έχουμε ακούσει τη φράση: «Για να μπορέσεις να αγαπήσεις κάποιον πρέπει πρώτα να αγαπήσεις τον εαυτό σου». H φράση αυτή, με άλλα λόγια, λέει πως για να μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε το συναίσθημα της αγάπης για κάποιον άλλο, χρειάζεται πρώτα να έχουμε καταλάβει το νόημα της ποιότητάς της μέσα από την αγάπη που έχουμε οι ίδιοι για εμάς.

Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, ακόμη και αν έχουμε υψηλή αυτοεκτίμηση, έχουμε βαθιά αγάπη για τον εαυτό μας; Θαυμάζουμε μεν τις ικανότητες και τα ταλέντα μας, αλλά αγαπάμε τον εαυτό μας; Τον θαυμάζουμε ανεξάρτητά από αυτά; Τον επιβραβεύουμε ή τον αγαπάμε όταν περνάει δοκιμασίες; Όταν προσπαθεί να καταφέρει κάτι τελείως καινούργιο ή όταν βιώνει μια απόρριψη; Όταν διαφωνεί με τους άλλους, όταν αποτυγχάνει, είμαστε υπομονετικοί και στοργικοί; Φροντίζουμε τον εαυτό μας όσο θα έπρεπε; Έχουμε έναν ποιοτικά και ποσοτικά καλό ύπνο; Τρώμε φαγητό που κάνει καλό στην υγεία μας; Γυμναζόμαστε;

Πόσο διαφορετική θα ήταν η ζωή μας εάν ήμασταν ανυπέρβλητα ερωτευμένοι με τον εαυτό μας; Εάν δεν μπορούσαμε να περιμένουμε για να μοιραστούμε τον εαυτό μας με τους άλλους και τους κατάλληλους ανθρώπους που είναι για εμάς; Όταν ερωτευόμαστε, γνωρίζουμε κάποιον και «συλλέγουμε» πράγματα που μας αρέσουν σε εκείνον/η. Σκεφτόμαστε για παράδειγμα, «Μου αρέσει το χιούμορ του/της», «Ξέρει να ακούει ωραία μουσική», «Μου αρέσει που είναι δυναμικός/η», «Μου αρέσει το ντύσιμο που κάνει», «Μου αρέσει ο τρόπος που σκέφτεται» κλπ. Όλα αυτά τα στοιχεία που μας αρέσουν στον άλλον/η μετατρέπονται αργότερα σε αγάπη. Το κάνουμε άραγε αυτό για τον εαυτό μας;

Παίρνουμε το χρόνο για να εκτιμήσουμε πόσο συναρπαστικοί είμαστε;
“Εσύ ο ίδιος, όσο κανένας άλλος σε ολόκληρο το σύμπαν, αξίζεις την αγάπη και την προσοχή σου ”
– Βούδας

Αγαπώ τον εαυτό μου σημαίνει ότι ενδιαφέρομαι για αυτόν, τον φροντίζω και του αναγνωρίζω το δικαίωμα να υπάρχει και να εκφράζεται αυθεντικά. Η αυτό-αγάπη είναι ο σεβασμός και η άνευ όρων αποδοχή για τον εαυτό μας. Αγάπη που είναι τόσο βαθιά, τόσο στέρεα και τόσο ακλόνητη ώστε να επιλέγουμε μόνο καταστάσεις και σχέσεις – συμπεριλαμβανομένης εκείνης που έχουμε με τον εαυτό μας – που αντικατοπτρίζουν την ίδια άνευ όρων αγάπη και σεβασμό. Ας φανταστούμε ότι η αγάπη προς τον εαυτό μας είναι σαν ένα δέντρο. Στην ρίζα του δέντρου είναι η προσωπική μας αξία, δηλαδή, η αξία που αποδίδουμε εμείς στον εαυτό μας και στα κλαδιά είναι σημαντικές έννοιες, όπως η αποδοχή, η φροντίδα, η συγχώρεση, η εμπιστοσύνη, η εκτίμηση, η έκφραση, ο αυτοσεβασμός και η ευχαρίστηση του εαυτού μας.

Φροντίζουμε αυτό το δέντρο αφιερώνοντας του τον κατάλληλο χρόνο;

Η πιο σημαντική απόφαση στη ζωή μας, αυτή που θα επηρεάσει οποιαδήποτε άλλη απόφαση μας, είναι η δέσμευση ότι αποδεχόμαστε και αγαπάμε τον εαυτό μας. Η απόφαση αυτή θα επηρεάσει άμεσα την ποιότητα των σχέσεων μας, την εργασία, τον ελεύθερο χρόνο και το μέλλον μας.

Εξάλλου, η σχέση που έχουμε με τον εαυτό μας είναι η μακροβιότερη που έχουμε και θα έχουμε ποτέ από ό,τι με οποιονδήποτε άλλο…

“Αγάπησε πρώτα τον εαυτό σου και όλα τα υπόλοιπα είναι δυνατά…”
– Lucille Ball

Πώς να Αντιμετωπίσετε τους Χειριστικούς Ανθρώπους στη Ζωή Σας

Η χειριστικότητα είναι μια συμπεριφορά που όλοι μας είναι πιθανό να έχουμε υποστεί μέσα σε σχέσεις με συντρόφους, φίλους, γονείς, παιδιά, εργοδότες, συναδέλφους ή γείτονες. Αυτό δεν αποκλείει την περίπτωση ενίοτε να είμαστε εμείς οι ίδιοι που χειριζόμαστε τους άλλους. Αν ωστόσο αισθάνεστε ότι εσείς είστε εκείνοι που συχνότερα πέφτετε θύματα της χειριστικότητας των άλλων, ιδιαίτερα σε σχέσεις με σημαντικά πρόσωπα της ζωής σας και θέλετε να αλλάξετε τη φύση αυτών των σχέσεων θα πρέπει πρώτα να αναγνωρίσετε τα χαρακτηριστικά της χειριστικότητας και να κατανοήσετε πως εσείς συμβάλλετε σε αυτό το μοτίβο σχέσης.

Σε τι διαφέρει η ‘χειριστικότητα’ από την ‘επιρροή’;
Η χειριστικότητα διαφέρει από την επιρροή. Η επιρροή είναι ένας τρόπος να συνδιαλλαγούμε αποτελεσματικά με τους άλλους, που αναγνωρίζει τα δικαιώματα και τα όρια τους, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματός τους να μην επηρεαστούν. Η χειριστικότητα από την άλλη είναι μια προσπάθεια να πιέσουμε τον άλλο να ενδώσει στη δική μας ατζέντα- συχνά κρυφή- και τις δικές μας επιθυμίες.

Εκείνοι που χειρίζονται τους άλλους ανθρώπους εύκολα εντοπίζουν εκείνους που είναι ευάλωτοι στο να τους ελέγχουν. Αφού κατανοήσετε τα χαρακτηριστικά της χειριστικότητας, η επόμενη κίνηση είναι να συνειδητοποιήσετε τους τρόπους με τους οποίους συμβάλλετε στο πρόβλημα.

Μπορεί να είστε ευάλωτοι στη χειριστικότητα εάν:
Νιώθετε χρήσιμοι και αγαπητοί μόνο όταν φροντίζετε να ικανοποιείτε τις ανάγκες των άλλων. Όταν η αίσθηση αυτοαξίας σας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το να κάνετε πράγματα για τους άλλους, σε σημείο που να παραγκωνίζετε τις δικές σας ανάγκες ή το προσωπικό σας καλό.
Χρειάζεστε οπωσδήποτε την έγκριση και την αποδοχή των άλλων. Όλοι εκτιμούμε την αποδοχή και την εκτίμηση των άλλων, το πρόβλημα είναι όταν νιώθουμε πως πρέπει να είμαστε πάντα αποδεκτοί και από όλους. Όταν ο φόβος της απόρριψης ή της εγκατάλειψης είναι τόσο μεγάλος που θα κάναμε το παν για να τον αποφύγουμε. Τα χειριστικά άτομα μας δίνουν την αποδοχή που χρειαζόμαστε και μετά απειλούν να την αποσύρουν.

Φοβάστε να εκφράσετε αρνητικά συναισθήματα και προσπαθείτε να αποφύγετε με οποιοδήποτε τρόπο τη σύγκρουση, από ανασφάλεια να καταρρεύσετε μπροστά στα αρνητικά συναισθήματα . Τα χειριστικά άτομα το γνωρίζουν αυτό και συχνά αρκεί να υψώσουν τη φωνή τους για να κάνουν το δικό τους.

Νιώθετε ανίκανοι να πείτε «όχι». Το να μπορούμε να πούμε όχι μερικές φορές σημαίνει ότι υπερασπιζόμαστε τα προσωπικά μας όρια που καθορίζουν το ποιοι είμαστε και τι πιστεύουμε, και είναι ένα υγιές χαρακτηριστικό των ατόμων σε μια υγιή σχέση. Εάν φοβόμαστε να υπερασπίσουμε τα όρια μας, λέγοντας όχι ορισμένες φορές, προκειμένου να αποφύγουμε τη σύγκρουση, γινόμαστε εύκολο θύμα στα χέρια ενός χειριστικού ατόμου.

Δεν έχετε μια ξεκάθαρη αίσθηση του εαυτού σας. Αυτό σημαίνει να γνωρίζετε ποιες είναι οι αξίες σας, ποιος είστε, πού αρχίζετε εσείς και που τελειώνει ο άλλος. Εάν, δεν έχετε μια ξεκάθαρη αίσθηση του εαυτού σας, είναι δύσκολο να εμπιστευτείτε την κρίση σας και να πάρετε αποφάσεις που είναι ωφέλιμες για εσάς, πράγμα που σας κάνει εύκολο στόχο ενός χειριστικού ατόμου.
Συνηθισμένες Τακτικές του χειριστικού ατόμου
H χειριστικότητα σε μια σχέση συνήθως εκδηλώνεται προοδευτικά, αφού αν εκδηλωνόταν στην αρχή της μπορεί πιο εύκολα να οδηγούσε και στον τερματισμό της. Ένα χειριστικό άτομο μαθαίνει με τον καιρό, παρατηρώντας τα ευάλωτα σημεία του άλλου, πως μπορεί να τα εκμεταλλευτεί προς όφελός του.

Υπάρχουν δύο βασικές τακτικές που χρησιμοποιούνται για να ασκήσει κανείς έλεγχο επάνω στον άλλο, οι οποίες συνήθως πάνε μαζί. Η πρώτη είναι μια υπόχεση «κέρδους». Το χειριστικό άτομο υπόσχεται να «παρέχει» κάτι εάν ο άλλος ενδώσει σε αυτό που ο πρώτος θέλει, π.χ σου υπόσχομαι ότι θα σταματήσω να το κάνω θέμα αν μου πεις ότι είναι η τελευταία φορά που συναντάς τη Μαρία». Η άλλη τακτική είναι η «υπόσχεση» της αποφυγής της απώλειας (ή απειλή της απώλειας κάποιου πράγματος) π.χ «Να ξέρεις ότι εγώ θα είμαι κάθε βράδυ έξω αν γυρίζω και βρίσκω το σπίτι ατακτοποίητο». Τα συγκεκριμένα παραδείγματα βέβαια είναι προφανείς απόπειρες χειρισμού, ενώ πολύ πιο συχνά ένα χειριστικό άτομο θα χρησιμοποιήσει πιο ‘λεπτές’ μεθόδους.

Άτομα που λειτουργούν χειριστικά έχουν μια έντονη ανάγκη να έχουν τον έλεγχο. Αυτό μπορεί να προέρχεται από συναισθήματα ανασφάλειας από την πλευρά τους, ακόμη κι αν συχνά φαίνεται ότι έχουν ισχυρή αυτοπεποίθηση. Έχουν μια έντονη ανάγκη να νιώθουν ανώτεροι και ισχυροί στις σχέσεις τους- και βρίσκουν άτομα που θα επιβεβαιώσουν αυτά τα συναισθήματα ενδίδοντας στις απόπειρές τους για χειρισμό. Εάν ο άλλος επιχειρήσει να εξασκήσει δύναμη επάνω τους θα αντεπιτεθούν έτσι ώστε να ανακτήσουν τον έλεγχο που θεωρούν ότι χάνουν. Όταν δεν αισθάνονται ότι έχουν τον έλεγχο του εαυτού τους και των άλλων αισθάνονται απειλημένοι. Έχουν επίσης δυσκολία να δείξουν ευάλωτα συναισθήματα γιατί κάτι τέτοιο μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχουν τον έλεγχο.

Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι οι απόπειρες χειρισμού τους δεν είναι συνειδητά σχεδιασμένες. Η χειριστικότητα έχει να κάνει με τη δομή της προσωπικότητάς τους και εκδηλώνεται μέσα σε ένα πλαίσιο και με ένα ‘θύμα’ το οποίο συμπλέει και υποσυνείδητα ενθαρρύνει αυτή τη χειριστικότητα.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε ένα χειριστικό άτομο
Βασικές Αρχές
Εστιάστε στο να αλλάξετε τον εαυτό σας και όχι το χειριστικό άτομο.
Δεν βοηθάει να προσπαθήσετε με τη σειρά σας να χειριστείτε έναν χειριστικό άνθωπο- κινδυνεύετε να υποστείτε μεγαλύτερη χειριστικότητα εκ μέρους του. Δεν θα αλλάξετε ένα χειριστικό άτομο εστιάζοντας στις αδυναμίες του και προσπαθώντας να το κάνετε να καταλάβει πως λειτουργεί. Μπορεί να θεωρήσετε ότι είναι χρήσιμο να μοιραστείτε μαζί του πως νιώθετε και πως σας επηρεάζει η συμπεριφορά του- κι όμως συνήθως δεν είναι αφού ένα χειριστικό άτομο δεν είναι ιδιαίτερα ικανό για ενσυναίσθηση και μπορεί να το χρησιμοποιήσει εναντίον σας στο μέλλον. Η μόνη αποτελεσματική μέθοδος για να αλλάξει η χειριστική συμπεριφορά είναι να την αποδυναμώσετε κάνοντας μια αλλαγή μέσα σας , αλλάζοντας έτσι τη δυναμική της σχέσης. Εάν πάψετε να συνεργάζεστε με τις χειριστικές τακτικές , θα αλλάξετε τη φύση της σχέσης. Όταν ένα χειριστικό άτομο πρέπει να προσπαθήσει σκληρά για να διατηρήσει τον έλεγχο στη σχέση – συνήθως τα παρατάει- συχνά εγκαταλείποντας τη σχέση και βρίσκοντας κάποιον άλλο να ελέγξει.

Εκτιμήστε πόσο αξίζει η σχέση για σας.
Ανάλογα με την σοβαρότητα της χειριστικής συμπεριφοράς και τη ζημιά που έχει κάνει στην αίσθηση ευτυχίας και ακεραιότητάς σας, μπορεί να χρειαστεί να εξετάσετε αν αξίζει να συνεχίσετε τη σχέση. Υπάρχουν βέβαια καταστάσεις (γονιός/παιδί πχ) που πρέπει κανείς να μείνει, οπότε είναι βοηθητικό να ξεκαθαρίσετε τι θέλετε στη ζωή σας και να να εκτιμήσετε με ποιο τρόπο η σχέση έχει τη δυνατότητα να σας κατευθύνει προς τους προσωπικούς σας στόχους.
Χρησιμοποιήστε τεχνικές διεκδικητικότητας για να αλλάξετε τη φύση της σχέσης.
Σταματήστε την αυτόματη συμμόρφωση

Μπορεί να είστε τόσο συνηθισμένοι να συμμορφώνεστε με τις τακτικές του χειριστικού ατόμου, που αυτόματα να κάνετε αυτό που θέλει χωρίς να το σκεφτείτε. Καταρχήν χρειάζεται να σταματήσετε αυτή την αυτόματη συμμόρφωση. Μπορείτε να το κάνετε αυτό κερδίζοντας χρόνο σε κάθε κατάσταση που προκύπτει. «Θα σου πω όταν έχω χρόνο να το σκεφτώ». Έτσι, τώρα έχετε εσείς τον έλεγχο στην κατάσταση. Δε βοηθάει να τον/την αφήσετε να σας ρωτήσει γιατί χρειάζεστε χρόνο, απλά επαναλάβετε το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά χωρίς εξήγηση. «Χρειάζομαι περισσότερο χρόνο να το σκεφτώ».

Εκφράστε αυτό με το οποίο διαφωνείτε και πως αισθάνεστε με αυτό
Μια από τις πιο συνηθισμένες χειριστικές συμπεριφορές είναι η επικριτικότητα. Όταν ένα σημαντικό μας πρόσωπο κριτικάρει τις συμπεριφορές, τις στάσεις, τις αποφάσεις και τις ικανότητες μας, νιώθουμε λιγότερο σίγουροι και είμαστε πιο επιρρεπείς στο να δεχτούμε τις απαιτήσεις του άλλου. Άλλες φορές υιοθετούμε μια αμυντική στάση, σχεδόν επιθετική με σκοπό να αντικρούσουμε τα επιχειρήματα που μας εκνευρίζουν ή μας θυμώνουν. Στην πρώτη περίπτωση, η χειριστικότητα έχει αντίκτυπο στην αυτοεκτίμησή μας, ενώ στη δεύτερη έχει να κάνει με τον έλεγχο των συναισθημάτων μας. Με την μια ή την άλλη μορφή, είμαστε στο έλεος του χειριστικού ατόμου.

Εκφραστείτε απλά και ξεκάθαρα
Είναι σημαντικό ο άλλος να αντιληφθεί ότι δεν μπορεί να επηρεάσει την κρίση ή τη στοχαστική μας ικανότητα, με το να «παίζει» με την αυτοεκτίμηση ή τα συναισθήματά μας. Με το να αντικροούμε επιθετικά τα επιχειρήματα του άλλου, που πολλές φορές δεν έχουν μια γερή βάση, θα οδηγούσε μόνο σε μια ανούσια συζήτηση και θα το έκανε αδύνατο να συννενοηθούμε.

Ο σκοπός μας δεν είναι απλά να «μην αφήσουμε τον άλλο να μας χειριστεί» αλλά να τροποποιήσουμε την κατάσταση. Γιατί; Επειδή είναι βέβαιο ότι το πρόσωπο που επιχειρεί να μας χειριστεί είναι ένα πρόσωπο σημαντικό για εμάς, επομένως μας ενδιαφέρει να φτάσουμε σε μια συμφωνία που να είναι εντάξει και για τους δύο μας, είτε για να διατηρήσουμε μια καλή σχέση μαζί του, είτε για να μπορέσουμε να κάνουμε κάποια δραστηριότητα μαζί. Είναι άρα σημαντικό το μήνυμά μας όχι μόνο να γίνει κατανοητό αλλά και να γίνει αποδεκτό με τη μικρότερη δυνατή αντίσταση.

Χρησιμοποιήστε το πρώτο πρόσωπο
Σε πολλές περιπτώσεις ένα άτομο που συμπεριφέρεται με χειριστικό τρόπο, ασκεί κριτική χωρίς να προσωποποιεί , χωρίς δηλαδή να διακυβεύει κάτι. Η καλύτερη τακτική απέναντι σε αυτή την επικοινωνιακή στρατηγική είναι να προσωποποιήσουμε, να μιλάμε πάντα σε πρώτο πρόσωπο και να ζητάμε διευκρινίσεις: π.χ «μου φαίνεται ότι αναφέρεσαι σε….είναι έτσι;» Το να τον υποχρεώσουμε να αναλάβει την ευθύνη του για την κριτική του, συνήθως τον αφοπλίζει και μπλοκάρει τη στρατηγική του.

Περιορίστε την ευθύνη αποδεχόμενοι τα λάθη σας
Ως αποτελέσμα των χειριστικών τακτικών ενός ατόμου συχνά ενοχοποιούμαστε και αισθανόμαστε υπεύθυνοι για ο,τιδήποτε έχει συμβεί, συμβαίνει και θα συμβεί.
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να έχουμε ένα ορισμένο μέρος της ευθύνης, αλλά η σειρά των μας δεν είναι ατελείωτη. Μια πολύ αποτελεσματική στρατηγική είναι να περιορίσουμε την ευθύνη μας και να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας. Έχουμε δικαίωμα να κάνουμε λάθη αλλά κανείς δεν έχει το δικαίωμα να το εκμεταλλεύεται και να πληγώνει την αυτοεκτίμησή μας επειδή κάναμε ένα λάθος.

Επιτρέψτε στον εαυτό σας να λέει «Όχι»
Αν έχουμε ουσιαστικούς λόγους να είμαστε αντίθετοι σε μια πρόταση, τότε το να αρνηθούμε δεν είναι τόσο τρομερό. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να χαθούμε μέσα σε δικαιολογίες και αυτοενοχοποιητικές εξηγήσεις. Το να εκφράσουμε τη διαφωνία μας είναι ένα δικαίωμα που μας επιτρέπει να σταθεροποιήσουμε τα όρια μας και τα κάνουμε προφανή στα πρόσωπα που μας περιβάλλουν.

Το να δεχτούμε τις επιθυμίες του άλλου για να αποφύγουμε μια δυσάρεστη συζήτηση, συχνά προυποθέτει να αρνηθούμε ένα μέρος της προσωπικότητάς μας και να ενδώσουμε στη χειριστικότητα. Χρειάζεται λοιπόν να είμαστε συνεπείς και να πούμε «όχι» όλες τις φορές που είναι απαραίτητο.

Γιατί το να «κάνουμε τίποτα» μας κάνει καλό

Όταν «κάνουμε τίποτα» πραγματικά ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτά που έχουν σημασία.

Η ιδέα πως το να «κάνεις τίποτα» είναι μια δεξιότητα που χρειάζεται να μάθει κάποιος μπορεί να προκαλεί σύγχυση, τουλάχιστον αρχικά.

Σίγουρα είναι απλά το ζήτημα του να σταματήσει κάποιος να κάνει το παραμικρό. Αυτό δεν είναι; Κι όμως αυτό είναι τελικά εύκολο να το πεις και δύσκολο να το κάνεις. Είναι μια γενική παραδοχή –αναγνωρισμένη από το Βούδα έως τον Τζον Κητς (Άγγλος ρομαντικός ποιητής) – ότι το «πράττειν» μπορεί να γίνει ένα είδος καταναγκασμού, μια εξάρτηση που δεν έχει την αναγνώριση που της αξίζει επειδή η κοινωνία μας επαινεί γι ’αυτήν. Πράγματι, το να μάθεις να «κάνεις τίποτα» μπορεί να είναι ζωτικής σημασίας για να πετύχουμε ό,τι επιθυμούμε στους φρενήρεις ρυθμούς που ζούμε. Δείτε γιατί:

Το να «κάνεις τίποτα» δε σημαίνει ότι δεν κάνεις κάτι
Αν υποθέσουμε ότι δεν είσαι νεκρός, είσαι σε μια κατάσταση όπου μονίμως κάνεις κάτι – ακόμα και αν απλώς απολαμβάνεις την αδράνεια. (Για τους ψυχολόγους το αίσθημα της απόλαυσης είναι κι αυτή μια δεξιότητα που μπορεί να ασκεί κάποιον στο να μαθαίνει να συγκεντρώνεται σε κάθε αίσθηση ξεχωριστά). Αλλά αυτό που συνηθέστερα εννοούμε όταν λέμε «κάνω τίποτα», σημαίνει δεν κάνω κάτι χρήσιμο. Το θέμα είναι ότι το «χρήσιμο» ορίζεται με τρόπους που δεν μας εξυπηρετούν πάντοτε. Το να εργάζεται κανείς όλο και πιο σκληρά για να αγοράζει όλο και περισσότερα πράγματα είναι χρήσιμο για τους εμπόρους αλλά όχι απαραίτητα για εμάς. Η χρησιμότητα σχετίζεται περισσότερο με το μέλλον: σας αποσπά από το παρόν, κάνοντας όλο και πιο δύσκολο να απολαύσετε τη στιγμή, ίσως λοιπόν το να «κάνεις τίποτα» να είναι συνώνυμο της απόλαυσης της ζωής.

Η ανεμελιά, η ξεκούραση ακόμα και η ανία μπορούν να πυροδοτήσουν τη δημιουργικότητα
Υπάρχει λόγος που τόσο πολλοί συγγραφείς και καλλιτέχνες γενικότερα βάζουν στην καθημερινότητά τους μακρινές βόλτες. Μια εξήγηση είναι «το φαινόμενο της επώασης»: όταν σταματάει κάποιος να εστιάζει σε αυτό που πρέπει να κάνει φαίνεται πως δίνει άδεια στο ασυνείδητο να ξεκινήσει να εργάζεται. Σε μια έρευνα οι άνθρωποι που γνώριζαν ότι θα επέστρεφαν σε μια δημιουργική δραστηριότητα μετά το διάλειμμα τα πήγαν πολύ καλύτερα σε αυτή τη δραστηριότητα όταν επέστρεψαν σε αυτή σε σχέση με εκείνους που δεν περίμεναν ότι θα επιστρέψουν στη δραστηριότητα αυτή. Υποθέτουμε ότι είναι η ασυνείδητη επεξεργασία όχι απλά η ανάπαυλα, που κάνει τη διαφορά.

Άλλες έρευνες σχετικές με την ανία, (σε μια από αυτές οι συμμετέχοντες έπρεπε να αντιγράψουν αριθμούς από τον τηλεφωνικό κατάλογο), δείχνουν ότι η ανία κινητοποιεί τους ανθρώπους να επινοήσουν ενδιαφέροντες τρόπους ώστε να την καταπολεμήσουν κι έτσι πυροδοτείται η δημιουργικότητά τους. Επιπλέον, η ελεύθερη σκέψη καταπολεμά την τάση να έχουμε παρωπίδες όπως όταν συγκεντρωνόμαστε αποκλειστικά και μόνο στους στόχους μας.

Η υπερδραστηριότητα είναι αντιπαραγωγική
Εδώ και πολλά χρόνια συγχέουμε την υπερπροσπάθεια με την αποτελεσματικότητα. Μια μέρα που ξοδεύουμε σε δευτερεύουσες εργασίες είναι εξουθενωτική, αλλά εμείς θεωρούμε –συχνά λανθασμένα- ότι κάναμε κάτι απαραίτητο και χρήσιμο. Ο Δανός ειδικός στην εργασία Manfred Kets de Vries, γράφει ότι η υπερδραστηριότητα μπορεί να είναι «ένας πολύ αποτελεσματικός αμυντικός μηχανισμός για να απωθούνται ενοχλητικές σκέψεις και συναισθήματα». Όταν «κάνουμε τίποτα» πραγματικά ερχόμαστε αντιμέτωποι με αυτά που έχουν σημασία.

Η ξεκούραση είναι απαραίτητη για τον εγκέφαλο
Από τη Βιομηχανική Επανάσταση ως σήμερα, αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους σαν να είναι μηχανές, υποθέτοντας ότι αν πιεστούμε πολύ και πιέσουμε και τους άλλους θα επιτύχουμε περισσότερα. Όμως οι νευροεπιστήμονες συνεχώς επιβεβαιώνουν ότι οι εγκέφαλοί μας χρειάζονται ξεκούραση – όχι μόνο για να επαναφορτίσουμε τις μπαταρίες μας αλλά για να μπορέσουμε να επεξεργαστούμε τα δεδομένα που παίρνουμε, να ταξινομήσουμε τη μνήμη μας, να ενισχύσουμε τις διαδικασίες μάθησης και να ενδυναμώσουμε τους νευρώνες που μας επιτρέπουν να κάνουμε όλα τα παραπάνω. Σε μια έρευνα του 2009 η απεικόνιση του εγκεφάλου ανθρώπων στους οποίους ζητήθηκε να χρησιμοποιήσουν ένα τηλεχειριστήριο που δεν λειτουργούσε όπως τα συνηθισμένα, έδειξε ότι η γνωστική διεργασία των ανθρώπων που μάθαιναν κάτι νέο, γινόταν κατά τη διάρκεια των περιόδων χαλάρωσης του εγκεφάλου.

Θα μπορείτε να ελέγχετε την προσοχή σας
Μην περιμένετε πως το να «κάνετε τίποτα» θα σας φαίνεται εύκολο στην αρχή: η αντίσταση στην ανάγκη να κάνετε πράγματα απαιτεί αποφασιστικότητα. Στο Βουδισμό σύμφωνα με την εκπαιδεύτρια στο διαλογισμό Susan Piver η υπεραπασχόληση θεωρείται μια μορφή τεμπελιάς – είναι μια αποτυχία να διατηρήσουμε την προσοχή μας απερίσπαστη από κάποιο ασήμαντο email, ιστοσελίδα ή κάποια υποχρέωση που διεκδικεί την προσοχή μας. Ο πειρασμός είναι μεγάλος: η σύγχρονη οικονομία και ειδικά το διαδίκτυο μάχονται για να τους δώσουμε την προσοχή μας. Τα καλά νέα είναι ότι το να μάθουμε «να κάνουμε τίποτα» θα μας βοηθήσει να ξαναπάρουμε στα χέρια μας τον έλεγχο της προσοχής μας σε κάθε περίσταση. Ένα είναι το κόλπο: προγραμματίστε κάποια στιγμή μέσα στη μέρα να «κάνετε τίποτα» με τον ίδιο τρόπο που προγραμματίζετε τις υπόλοιπες ασχολίες της μέρας. Απλά μην περιμένετε να σας κατανοήσουν οι υπόλοιποι αν ισχυριστείτε ότι δε μπορείτε να φανείτε συνεπείς σε κάποια κοινωνική υποχρέωση επειδή είστε απασχολημένοι με το να «κάνετε τίποτα».

Παιδί και εθισμός στο κινητό τηλέφωνο: Τί μπορεί να κάνει ο γονέας

Οι μισοί από τους εφήβους είναι εξαρτημένοι από το κινητό τους τηλέφωνο και το ίδιο ποσοστό γονέων αναγνωρίζει το πρόβλημα, αλλά δεν ξέρει τι μπορεί να κάνει, σύμφωνα νέα μελέτη.

Μάλιστα, οι ίδιοι οι έφηβοι θεωρούν ότι ο εθισμός στο κινητό αγγίζει και τους γονείς τους σε ποσοστό 30%!

Καθώς ως κοινωνία βιώνουμε δραστικές αλλαγές στο πώς η τεχνολογία, τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποιούνται, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αναπτύσσουν ένα είδος εθισμού στις φορητές ηλεκτρονικές συσκευές που τους κρατούν “συνδεδεμένους” με τον κυβερνοκόσμο. Και η νέα δημοσκόπηση από την Common Sense Media έρχεται να το επιβεβαιώσει αυτό.

Πέρα από τους αριθμούς, η έκθεση περιλαμβάνει επίσης συμβουλές για την αντιμετώπιση αυτής της αυξανόμενης τάσης που εμφανίζει ο εθισμός στο κινητό για τα παιδιά και τους εφήβους. Δείτε τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να βοηθήσουν τα παιδιά τους με αυτό το φαινόμενο:

Εφαρμόστε όρια στην χρήση του τηλεφώνου
Οι γονείς δεν μπορούν απλά να πάρουν τα διάφορα gadgets από τα παιδιά τους με την ελπίδα ότι έτσι λύνεται το πρόβλημα. Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να ορίσουν πόση ώρα την μέρα επιτρέπεται η χρήση κινητού τηλεφώνου, αλλά και μερικές χρονικές ζώνες ελεύθερης χρήσης του. Οι εκάστοτε κανόνες εξαρτώνται από την οικογένεια. Κάποιοι μπορεί να αποφασίσουν να καθορίσουν απλά όρια, όπως το να κλείνει το κινητό, όσο το παιδί κάθεται στο τραπέζι να φάει. Άλλοι μπορεί να επιλέξουν να θέσουν πιο συγκεκριμένους κανόνες με πλήρη απαγόρευση στην χρήση κινητού μετά από κάποια ώρα το βράδυ (ξεχωριστά για καθημερινές και σαββατοκύριακα).

Ελέγξτε τις εφαρμογές που χρησιμοποιούν τα παιδιά σας
Οι γονείς θα πρέπει να ελέγχουν τις εφαρμογές που έχει το παιδί στο κινητό του. Βεβαιωθείτε ότι είναι κατάλληλες για την ηλικία του και ότι είναι χρήσιμες και επωφελείς για όλη την οικογένεια. Υπάρχουν εφαρμογές που ενισχύουν τη δημιουργικότητα και την ποιότητα του χρόνου που περνάει όλη η οικογένεια μαζί. Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να είναι δημιουργικοί και υπεύθυνοι χρήστες της τεχνολογίας και όχι απλά παθητικοί συνδρομητές κάθε λογής εφαρμογών που βγαίνουν ακατάπαυστα.

Ασχοληθείτε πραγματικά
Οι γονείς θα πρέπει να αλληλεπιδρούν με τα παιδιά τους, ενώ εκείνα χρησιμοποιούν τα κινητά τους τηλέφωνα και άλλες συσκευές που συνδέονται στο ίντερνετ. Θα πρέπει να υποστηρίζουν την μάθηση των παιδιών τους, να τα βοηθούν να εξερευνούν νέα πράγματα, να βλέπουν ποια είναι εκείνα που τραβάνε την προσοχή τους στο διαδίκτυο και να παίζουν μαζί τους. Θα βοηθήσει επίσης αν οι γονείς καθοδηγούν τα παιδιά τους για το πώς να αμφισβητούν και να κρίνουν τα μηνύματα των ΜΜΕ, ώστε να ενισχύσουν την κατανόησή τους για το ρόλο των μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία.

Δείξτε στο παιδί τις επιπτώσεις του να ασχολείται με το κινητό, ενώ κάνει άλλα πράγματα
Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι έφηβοι δεν αντιλαμβάνονται ότι η ποιότητα του διαβάσματός τους επηρεάζεται από την ταυτόχρονη χρήση του κινητού τους τηλεφώνου. Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν ότι είναι σημαντικό για τα παιδιά τους να εστιάζουν κάθε φορά σε αυτό που κάνουν και το διάβασμα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτό. Θα πρέπει επομένως να δημιουργούν ένα περιβάλλον με ελάχιστους περισπασμούς, όπου τα παιδιά μένουν μακριά από όλες τις μορφές μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ενώ διαβάζουν, ή ενώ συνομιλούν μαζί τους για κάτι σημαντικό.

Ορίστε το παράδειγμα για τα παιδιά
Οι γονείς θα πρέπει να ξεκινήσουν πρώτα απ' όλα με τον εαυτό τους. Ξεκινήστε με το να αφήνετε στην άκρη το κινητό την ώρα που κάθεστε στο τραπέζι να φάτε, ή και σε άλλες στιγμές. Πάντα να έχετε το κινητό στην άκρη και να μην ασχολείστε με αυτό ενώ οδηγείτε: είναι πολύ κακό παράδειγμα για το παιδί! Γενικά θα πρέπει με τις πράξεις σας να δείχνετε στα παιδιά τις αξίες που θέλετε να τους περάσετε.

20 χρόνια μετά τη Ντόλυ, τρώμε κλωνοποιημένο κρέας;

Είναι το πιο διάσημο πρόβατο του πλανήτη. Τον Ιουλίο 1996, η Ντόλυ, το πρώτο θηλαστικό κλωνοποιήθηκε στην Σκωτία.

20 χρόνια αργότερα, η κλωνοποίηση για αγροτική χρήση γίνεται σε πολλές περιοχές του κόσμου, αλλά η Ευρώπη αντιστέκεται ακόμη.

Η κλωνοποίηση της Ντόλυ αποκαλύφθηκε τον Φεβρουάριο του 1997 και είχε υπολοιηθεί από το Ινστιτούτο Ρόσλιν του Εδιμβούργου. Εκείνη την εποχή χαιρετήθηκε ως μια μείζων επιστημονική ανακάλυψη αλλά προκάλεσε ταυτόχρονα και βίαιη πολεμική για ενδεχόμενη κλωνοποίηση του ανθρώπου.

Για την Ντόλυ η ζωή δεν υπήρξε τόσο ήρεμη. Το πρόβατο γέρασε πρόωρα. Υπέφερε από αρθρίτιδα και εμφάνισε μια ασθένεια των πνευμόνων με αποτέλεσμα να του γίνει ευθανασία το 2003. Ταριχεύτηκε και το σώμα της βρίσκεται σήμερα σε κοινή θέα στο εθνικό μουσείο της Σκωτίας.

Η κλωνοποίηση είναι μια βαριά τεχνολογία. Για την Ντόλυ, οι ερευνητές μετέφεραν τον πυρήνα από ένα μόνο κύτταρο μιας εξάχρονης προβατίνας. Στη συνέχεια, μετέφεραν το έμβρυο που δημουργήθηκε στη μήτρα ενός προβάτου «παρένθετη μητέρα».

Στον κόσμο της βομηχανίας κρέατος «η κλωνοποίηση θεωρείται εργαλείο για την αναπαραγωγή ζώων», δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο ερευνητής στο Inra Ζαν Λουί Περό.
Η τεχνική της κλωνοποίησης είναι πολύ ακριβή -στοιχίζει πάνω από 10.000 ευρώ το κεφάλι- και στόχος ήταν να κλωνοποιηθούν ζώα όχι για να πουληθούν σαν κρέας αλλά για να καλυτερεύσουν τα κοπάδια.

Αμερικανικές ιδιωτικές εταιρείες ξεκίνησαν λοιπόν να κλωνοποιούν ζώα με μεγάλη γενετική αξία: αγελάδες που έδιναν πολύ γάλα αλλά επίσης γελάδια και χοιρινά με υψηλές δυνατότητες.

Η Food and Drug Administration (FDA) των ΗΠΑ επέτρεψε το 2008 την εμπορευματοποίηση των προϊόντων που προέρχονταν από κλωνοποιημένα ζώα με το επιχείρημα ότι ήταν «εξίσου σίγουρα με τα κλασικά ζώα».

Παρά το γεγονός ότι η κλωνοποίηση δεν επιτύγχανε πάντα (μόνο 15-20%), άρχισε να παίρνει το δρόμο της στις ΗΠΑ. Η τεξανή εταιρεία ViaGen περηφανεύεται στο σάιτ της ότι «ανέπτυξε χιλιάδες κλωνοποιημένα ζώα σε καλή υγεία και ενεργά» με το εργαστήριό της Trans Ova Genetics.

Ταυτόχρονα, η Αργεντινή, η Βραζιλία, ο Καναδάς και η Αυστραλία άρχισαν την κλωνοποίηση ζώων. Η Κίνα προκάλεσε αίσθηση το 2015 όταν ανακοίνωσε ότι δημιουργεί ένα εργοστάσιοο κλωνοποίησης διαφόρων ειδών ζώων. Η εταιρεία Boyalife υπόσχεται ότι μπορεί να κλωνοποιήσει 100.000 έμβρυα αγελάδας τον πρώτο χρόνο και περίπου 1.000 έμβρυα κάθε χρόνο στο εξής.

Με μια κοινή γνώμη που είναι εχθρική στην κλωνοποίηση, η ευρωπαϊκή ένωση δεν επιτρέπει την κλωνοποίηση. Από το 1997 επέβαλε απαγόρευση στα κλωνοποιημένα προϊόντα που έμπαιναν για εμπορεία και απαιτούσε ειδικό φάκελλο, αλλά κανείς ως αυτή τη στιγμή δεν έχε καταθέσει.

Μια έκθεση ειδικών που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Νοέμβριο στην Κομισιόν παραδέχεται ότι υπάρχει μια «δυνατότητα» προϊόντων που προέρχονται από απογόνους κλώνων και θα μπορούσαν να μπουν στα πιάτα των ευρωπαίων καταναλωτών. Ηδη εισάγονται στην Ευρώπη κρέας και γάλα που προέρχονται από τρίτες χώρες καθώς και ζώα αλλά και γενετικό υλικό που χρησιμοποιείται για την ζωική αναπαραγωγή.

«Οι Ευρωπαίοι τρώνε αναμφίβολα και χωρίς να το γνωρίζουν κρέας που προέρχεται από απογόνους κλώνων λόγω της απουσίας ετικέτας και στοιχείων» δηλώνει στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων η Πολίν Κονστάν, εκπρόσωπος τύπου του Ευρωπαϊκού Γραφείου των ενώσεων καταναλωτών.

«Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνει ανεκτό», προσθέτει η ίδια, και ζητάει από τα κράτη της ευρωπαϊκής ένωσης να πιέσει την Κομισιόν πάνω σε αυτό το ζήτημα.

Από την πλευρά της η Ευρωπαϊκή εταιρεία προστασίας τροφίμων (EFSA) δεν φοβάται για την ανθρώπινη υγεία. Αλλά εκφράζει φόβους «για τα προβλήματα υγείας των ζώων και για την καλή τους κατάσταση», προβλήματα που προκαλούνται από την κλωνοποίηση.

«Η θνησιμότητα των εμβρύων είναι υψηλή, ορισμένα ζώα γεννιούνται πολύ χοντρά ή με βαριά παθολογικά προβλήματα», σημειώνει ο κ. Περό. Ηδη, έχουν σημειωθεί περιπτώσεις αγελάδων με τρία πόδια ή ζώα με δύο κεφάλια, προσθέτει ο ερευνητής.

Τον Σεπτέμβριο του 2015 το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο απαίτησε όχι μόνο τα κλωνοποιημένα ζώα να απαγορευτούν στην ευρωπαϊκή ένωση αλλά να απαγορευτεί και το εμπόριο των απογόνων τους ή των προϊόντων που προέρχονται από κλωνοποίηση. Απαίτησε, δηλαδή, να ληφθούν πιο αυστηρά μέτρα από αυτά που πήρε η Κομισιόν η οποία θέλει να μη χαλάσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ

Μικροσκοπικές μαύρες τρύπες μπορούν να αποτελέσουν το βαρυτικό Ισοδύναμο των ατόμων

Black-hole_wind_sweeping_away_galactic_gas_large.jpgΔύο αμερικανοί ερευνητές από τα Εργαστήρια Sandia (SNL) προτείνουν ότι μικροσκοπικές μαύρες τρύπες μπορεί να είναι σε θέση να δημιουργήσουν το βαρυτικό ισοδύναμο των ατόμων. Αυτό μπορεί να γίνει δυνατό καθώς τα πυκνά αντικείμενα αρχίζουν να συλλαμβάνουν σωματίδια που κινούνται πολύ γρήγορα γύρω τους.

Τα ουδέτερα άτομα έτσι θα μπορούσαν να συλληφθούν γύρω από τέτοιες μικρές μαύρες τρύπες, παρόμοια με τον τρόπο που τα ηλεκτρόνια είναι παγιδευμένα γύρω από ένα ατομικό πυρήνα. Είναι ενδιαφέρον, ότι η πρόταση αυτή, επίσης, κάνει αίσθηση στην εξήγηση που δίνει το γιατί αυτές οι μικροσκοπικές μαύρες τρύπες δεν μπορούν να αυξηθούν σε μέγεθος και μάζα.

Το φαινόμενο που τις εμποδίζει να μεγαλώσουν ονομάζεται κβαντοποίηση, και υπάρχει επίσης και στην περίπτωση των ηλεκτρονίων και των ατομικών πυρήνων. Η ιδέα αυτή έπρεπε να εξηγηθεί, διότι, θεωρητικά, τα ηλεκτρόνια θα πρέπει να πέφτουν προς το κέντρο του ατόμου, κι όχι να στρέφονται γύρω από αυτόν.

Όταν παίρνουμε υπ΄ όψιν μας την κβαντοποίηση, η πιθανότητα να συμβεί αυτό (να πέσουν στον πυρήνα) δεν εξαφανίζεται, αλλά μάλλον γίνεται παρά πολύ μικρή. Ομοίως, θα ήταν εξαιρετικά απίθανο τα ουδέτερα άτομα, που περιστρέφονται γύρω από μια μικρή μαύρη τρύπα, να μπορούσαν ποτέ να πέσουν πάνω της, και κατά συνέπεια να της επιτρέψουν να αυξηθεί σε μάζα.

Οι μίνι μαύρες τρύπες μπορεί να έχουν συνολικά μάζες από 10 έως 1000 τόνους, ενώ οι αστρονόμοι υποθέτουν ότι οι περισσότερες από αυτές σχηματίστηκαν λίγο μετά το Big Bang. Κι αυτό συνέβη περίπου πριν 13,75 δισεκατομμύρια χρόνια πριν,

Οι ερευνητές – φυσικοί του SNL Pace VanDevender και Aaron VanDevender υποστηρίζουν στη νέα μελέτη τους, ότι είναι πολύ πιο πιθανό αυτές οι αρχέγονες μαύρες τρύπες να έχουν μετατραπεί στο βαρυτικό ισοδύναμο των ατόμων.

Μέχρι τώρα, οι αστροφυσικοί πίστευαν ότι οι μικροσκοπικές μαύρες τρύπες είχαν την τάση να ζουν μέχρι να εξατμιστούν τελείως μια μέρα, απελευθερώνοντας έτσι τεράστιες ποσότητες ακτίνων γάμμα. Ωστόσο, καμία μελέτη δεν έχει εντοπίσει ποτέ ένα τέτοιο γεγονός.

Αν και η δύναμη της βαρύτητας έχει μηδαμινές επιπτώσεις στην ατομική κλίμακα, οι αρχέγονες μαύρες τρύπες θα πρέπει να έχουν αρκετή μάζα για να προσελκύσουν τα σωματίδια γύρω τους, εξηγούν οι δύο φυσικοί.

Προσθέτουν δε ότι ορισμένες από τις δομές αυτές μπορεί να είναι τόσο μικρές, ώστε η βαρυτική έλξη τους, να μπορεί εύκολα να εξουδετερωθεί από τη θερμική ενέργεια που μεταφέρουν τα σωματίδια γύρω από αυτές. Μάλιστα οι εν λόγω μίνι μαύρες τρύπες μπορούν να σχηματιστούν στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC), αλλά είναι εντελώς ακίνδυνες.

Οι μεγαλύτερες μίνι μαύρες τρύπες θα πρέπει να είναι σε θέση να δημιουργήσουν φλοιούς (στιβάδες) από άτομα, όπως το πυρίτιο ή ο σίδηρος, γύρω τους, όμως ακόμα δεν θα είναι σε θέση να αυξηθούν σε μάζα. Κατά ένα ενδιαφέροντα τρόπο, ένα τέτοιο αντικείμενο θα μπορούσε να ανιχνευθεί όταν αυτό χτυπά τη Γη.

Οι VanDevenders λένε ότι αυτή η δομή θα έχανε τα άτομα από τους φλοιούς της, καθώς θα κτυπούσε στην ανώτερη ατμόσφαιρα της Γης, και ότι αυτό το γεγονός θα δημιουργήσει εκπομπές στις ραδιοσυχνότητες (RF), που θα μπορούν να ανιχνευθούν με εξειδικευμένα όργανα και παρατηρητήρια.

"Επομένως, η αναζήτηση για αυτά τα ηλεκτρομαγνητικά σήματα από τέτοιες μικροσκοπικές μαύρες τρύπες θα πρέπει να επικεντρωθεί σε ταχέως μεταβαλλόμενες, άγνωστες πηγές RF στο διάστημα που περιβάλλει τη Γη," καταλήγει η ομάδα του SNL.

Η δημιουργία του σύμπαντος από το απόλυτο τίποτα

Οι θεωρίες που περιγράφουν την δημιουργία του Σύμπαντος από το τίποτα διαμέσου των κβαντικών διαταραχών του κενού υπονοούν την ύπαρξη του κενού χώρου. Ο Alexander Vilelkin δημοσίευσε ένα άρθρο το 1982 στο οποίο περιγράφει την δημιουργία του σύμπαντος μέσω κβαντικών διαδικασιών «κυριολεκτικά από το τίποτα», θεωρώντας όχι μόνο την απουσία της ύλης, αλλά ταυτόχρονα και την απουσία ΧΩΡΟΥ και ΧΡΟΝΟΥ!
 
Το Σύμπαν υπάρχει και μαζί μ’ αυτό η ανθρώπινη περιέργεια για το πώς ξεκίνησε. Η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης δεν ασχολείται με το ερώτημα αυτό, επειδή περιγράφει το Σύμπαν από τη στιγμή της δημιουργίας και μετά. Ο Εdward Tryon ήταν ο πρώτος που ασχολήθηκε σοβαρά με το πως μπορεί να δημιουργηθεί το σύμπαν από το τίποτα ήταν ο Εdward Tryon, με ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, το 1973, με τον τίτλο: «Is the Universe a Vacuum Fluctuation?»
Για τη μελέτη της δημιουργία του Σύμπαντος, ένα σημείο κλειδί είναι η επιλογή του αρχικού σημείου. Σύμφωνα με την πρόταση του Tryon, το Σύμπαν δημιουργήθηκε από το κενό, δηλαδή τον άδειο χώρο. Σύμφωνα με τη κβαντική θεωρία, το φαινομενικά αδρανές κενό, δεν είναι καθόλου άδειο, αλλά σε υποατομικό επίπεδο, βρίσκεται σε διαρκή αναβρασμό. Είναι δυνατόν για παράδειγμα, από το κενό να εμφανιστεί ένα ζεύγος ηλεκτρονίου-ποζιτρονίου, να υπάρξει για σύντομο χρονικό διάστημα, και στη συνέχεια να εξαφανιστεί και πάλι. Τέτοιες διακυμάνσεις του κενού (vacuum fluctuations) δεν είναι δυνατόν ….
 
να παρατηρηθούν πειραματικά, διότι έχουν χρόνο ζωής γύρω στα 10-21 δευτερόλεπτα, ενώ η απόσταση ανάμεσα στο ηλεκτρόνιο και το ποζιτρόνιο είναι της τάξης των 10-10 εκατοστών. Οι φυσικοί όμως, είναι πεπεισμένοι ότι οι διακυμάνσεις αυτές είναι πραγματικές, επειδή μπορούν να «παρατηρηθούν» με έμμεσους τρόπους. Για παράδειγμα, κάθε ηλεκτρόνιο μοιάζει με ένα μικροσκοπικό μαγνήτη, την μαγνητική ένταση του οποίου, οι φυσικοί μπορούν να μετρήσουν με εκπληκτική ακρίβεια 10 δεκαδικών ψηφίων. Οι θεωρητικοί, με τη βοήθεια της κβαντικής θεωρίας, μπορούν να υπολογίσουν την ποσότητα αυτή, και έχουν βρει ότι η τιμή της εξαρτάται από τη δημιουργία των ζευγών ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων. Αν το φαινόμενο αυτό αγνοηθεί, τότε ο θεωρητικός υπολογισμός συμφωνεί με τα πειραματικά δεδομένα στα πρώτα πέντε δεκαδικά ψηφία, αλλά όχι στα υπόλοιπα. Συμπεριλαμβάνοντας, όμως την επίδραση της δημιουργίας των ζευγών ηλεκτρονίων-ποζιτρονίων, υπάρχει συμφωνία σε όλα τα δεκαδικά ψηφία!
 
Θεωρητικά, οποιοδήποτε αντικείμενο μπορεί να εμφανιστεί στιγμιαία στο κενό, ακόμα και ένα ψυγείο ή ένας υπολογιστής. Η πιθανότητα της εμφάνισης ενός αντικειμένου όμως ελαττώνεται δραματικά καθώς αυξάνει η μάζα του και η πολυπλοκότητα της δομής του. Στην πράξη, μόνο ζεύγη σωματιδίου-αντισωματιδίου έχουν κάποια εύλογη πιθανότητα να δημιουργηθούν.
 
Ο Tryon, στις δυο σελίδες του παράξενου και αμφισβητούμενου άρθρου του, πρότεινε ότι, σε σπάνιες περιπτώσεις, ολόκληρα σύμπαντα μπορούν να εμφανιστούν από το κενό, και ότι το Σύμπαν μας θα μπορούσε να έχει αρχίσει με αυτόν τον τρόπο.
 
Επειδή οι κβαντικές διακυμάνσεις είναι γενικά στιγμιαίες, η πρόταση του Tryon, ότι το Σύμπαν μας που έχει ηλικία 10 δισεκατομμύρια χρόνια δημιουργήθηκε με τον τρόπο αυτό, φαίνεται αδιανόητη.
Σε γενικές γραμμές, ο χρόνος ζωής μιας διακύμανσης εξαρτάται από τη μάζα, και γίνεται μικρότερη από 10-65 γραμμάρια, δηλαδή 1038 φορές μικρότερη από τη μάζα του ηλεκτρονίου.
 
Εδώ, ο Tryon επικαλέστηκε το γεγονός ότι η ενέργεια ενός βαρυτικού πεδίου είναι αρνητική. Σε ένα κλειστό Σύμπαν η αρνητική βαρυτική ενέργεια αντισταθμίζει ακριβώς την ενέργεια της ύλης που περιέχει το Σύμπαν αυτό. Η συνολική ενέργεια ή ισοδύναμα η συνολική μάζα είναι ακριβώς ίση με το μηδέν. Ο χρόνος ζωής μιας κβαντικής διακύμανσης με μηδενική μάζα μπορέι να είναι άπειρος.
 
Όμως, αν το Σύμπαν μας δημιουργήθηκε από τον κενό χώρο, από πού προέρχεται ο χώρος αυτός;
Στην καθημερινή μας εμπειρία, συνηθίζουμε να εξισώνουμε τον άδειο χώρο με το «τίποτα». Ο κενός χώρος δεν έχει μάζα, ούτε χρώμα, ούτε υφή, ούτε σκληρότητα, ούτε θερμοκρασία. Αν αυτό δεν είναι το «τίποτα, τότε τι είναι; Από τη σκοπιά της γενικής θεωρίας της σχετικότητας, ο χώρος δεν είναι ένα παθητικό υπόβαθρο, αλλά ένα εύκαμπτο μέσο το οποίο μπορεί να στραφεί, να καμπυλωθεί, να αλλάξει μορφή. Η καμπύλωση του χώρου είναι ακριβώς ο τρόπος με τον οποίο περιγράφεται το βαρυτικό πεδίο. Από αυτή τη σκοπιά, η πρόταση ότι το Σύμπαν δημιουργήθηκε στον κενό χώρο, δεν φαίνεται να εξηγεί περισσότερα από την πρόταση για παράδειγμα, ότι το Σύμπαν δημιουργήθηκε από ένα κομμάτι λάστιχο. Μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά θα θέλαμε να μάθουμε από πού προήλθε το λάστιχο αυτό.
 
Το 1982, ο Ο Alexander Vilenkin από το Πανεπιστήμιο Tufts πρότεινε μια επέκταση της αρχικής ιδέας του Tryon. Πρότεινε ότι το Σύμπαν δημιουργήθηκε με κβαντικές διαδικασίες «κυριολεκτικά από το τίποτα», θεωρώντας όχι μόνο την απουσία της ύλης, αλλά ταυτόχρονα και την απουσία ΧΩΡΟΥ και ΧΡΟΝΟΥ. Η έννοια του απόλυτου τίποτα είναι δυσνόητη, γιατί έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε το χώρο σαν ένα αμετάβλητο υπόβαθρο, το οποίο πρέπει να υπάρχει. Όπως ένα ψάρι δεν μπορεί να φανταστεί την απουσία νερού, έτσι κι εμείς δεν μπορούμε να φανταστούμε την απουσία του χώρου και του χρόνου.
 
Ένας τρόπος να κατανοήσει κανείς το απόλυτο τίποτα είναι να θεωρήσει ένα κλειστό Σύμπαν με πεπερασμένο όγκο και στη συνέχεια να φανταστεί ότι ο όγκος του ελαττώνεται στο μηδέν.
Είτε μπορείτε να το φανταστείτε είτε όχι, ο Vilenkin απέδειξε ότι, η έννοια του απόλυτου τίποτα είναι τουλάχιστον πλήρως ορισμένη μαθηματικά, και ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν το σημείο εκκίνησης στις θεωρίες της δημιουργίας του Σύμπαντος.
 
Όπως ακριβώς και η ιδέα του Tryon, έτσι και η πρόταση του Vilenkin, ήταν βασισμένη στην κβαντική περιγραφή της γενικής σχετικότητας. Από τη γενική σχετικότητα ο Vilenkin πήρε την ιδέα ότι ο χώρος δεν έχει σταθερή γεωμετρία, αλλά μπορεί να αλλάζει μορφή και να καμπυλώνεται. Υπάρχουν πολλές διαφορετικές γεωμετρίες που είναι πιθανές, όπως το κλειστό Σύμπαν, το ανοικτό Σύμπαν, καθώς και άλλοι λιγότερο συμμετρικοί συνδυασμοί χώρου και χρόνου.
 
Ανάμεσα σ’ αυτές, βρίσκεται και η γεωμετρία που είναι εντελώς κενή, ένας χώρος ο οποίος δεν περιέχει κανένα σημείο. Από την κβαντική θεωρία, ο Vilenkin χρησιμοποίησε την ιδέα του φαινομένου της σήραγγας: ένα κβαντικό σύστημα μπορεί με ασυνεχή τρόπο, να μεταπηδήσει ξαφνικά από μια κατάσταση σε μια άλλη, με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει κάποιος νόμος διατήρησης που να απαγορεύει την αλλαγή αυτή. Συνδυάζοντας τις ιδέες αυτές, μπορεί να φανταστεί κανείς, ότι το Σύμπαν ξεκίνησε με εντελώς κενή γεωμετρία – το απόλυτο τίποτα – και στη συνέχεια μεταπήδησε με τη βοήθεια του κβαντικούς φαινομένους της σήραγγας σε μια μη-κενή κατάσταση.
 
Σύμφωνα με τους μαθηματικούς υπολογισμούς, ένα Σύμπαν που δημιουργείται με τον τρόπο αυτό θα έχει υποατομικές διαστάσεις, αλλά αυτό δεν είναι ιδιαίτερο πρόβλημα. Ενώ ο Tryon ανησυχούσε για την απειροελάχιστη πιθανότητα που έχει μια κβαντική διακύμανση με κοσμικές διαστάσεις, ο Vilenkin κατάφερε να χρησιμοποιήσει τον πληθωρισμό για να μεγεθύνει το Σύμπαν στο σημερινό του μέγεθος….

Ο Άρης είχε κάποτε πολλά φεγγάρια αλλά καταστράφηκαν

Mars-sat
Οι δύο μικροί δορυφόροι του ‘Αρη, ο Φόβος και ο Δείμος, είναι οι μόνοι επιζήσαντες από την πρόσκρουση ενός άλλου πρωτοπλανήτη πάνω στον «κόκκινο πλανήτη» πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, σύμφωνα με δύο νέες μελέτες Ευρωπαίων επιστημόνων, και από τους τουλάχιστον δέκα δορυφόρους που είχε ο κόκκινος πλανήτης, επέζησαν δύο.

Ο Άρης με τον Φόβο και τον Δείμο

Η κατακλυσμική πρόσκρουση, παρόμοια με αυτή που συνέβη κάποτε στη Γη και γέννησε τη Σελήνη, εκτιμάται ότι δημιούργησε πολλά άλλα φεγγάρια – τουλάχιστον δέκα – που σήμερα πια δεν υπάρχουν. Ένα από αυτά τα εξαφανισμένα φεγγάρια είχε διάμετρο περίπου 200 χιλιομέτρων, δηλαδή ήταν σχεδόν 1.000 φορές μεγαλύτερο από τον Φόβο. Και οι δύο μελέτες πάντως βασίζονται όχι σε απτά αποδεικτικά στοιχεία, αλλά σε προσομοιώσεις σε υπολογιστές.

Οι δύο μελέτες


Η κατακλυσμιαία σύγκρουση γέννησε πολλά φεγγάρια που δεν υπάρχουν σήμερα

Η μία μελέτη, από ερευνητές του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών (CNRS) της Γαλλίας και του Πανεπιστημίου Αιξ-Μασσαλίας, αποκλείει το «σενάριο» ότι ο Φόβος και ο Δείμος είναι πρώην αστεροειδείς που εγκλωβίστηκαν από τη βαρύτητα του ‘Αρη και έγιναν δορυφόροι του. Οι υπολογισμοί δείχνουν ως μοναδική πιθανή εκδοχή την προέλευση των φεγγαριών από μια σύγκρουση του πλανήτη με κάποιο άλλο ουράνιο σώμα, το οποίο είχε μέγεθος το ένα τρίτο περίπου του ‘Αρη.

Στο ίδιο μήκος κύματος, οι βέλγοι και γάλλοι ερευνητές της δεύτερης μελέτης, με επικεφαλής τον Πασκάλ Ρόζενμπλατ του Βασιλικού Αστεροσκοπείου του Βελγίου στις Βρυξέλλες, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό γεωεπιστημών «Nature Geoscience», προσομοίωσαν μια γιγάντια πρόσκρουση στον ‘Αρη και ανέπτυξαν ένα μοντέλο που δείχνει τι πιθανώς συνέβη στη συνέχεια.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, οι δορυφόροι που σχηματίσθηκαν μετά την αρχική πρόσκρουση, ο μεγάλος και οι μικρότεροι, σταδιακά έπεσαν στον ‘Αρη, αφήνοντας στον ουρανό μόνο τα δύο πιο μακρινά φεγγάρια, τον Φόβο και τον Δείμο, διαμέτρου 22 χλμ. και 12 χλμ. αντίστοιχα.

Όταν ο Φόβος θα εγκαταλείψει τον Άρη

Μάλιστα οι επιστήμονες προβλέπουν ότι στο μέλλον ο ‘Αρης θα μείνει μόνο με ένα δορυφόρο, καθώς ο Φόβος, που σήμερα απέχει 6.000 χιλιόμετρα, σταδιακά έλκεται από τον μητρικό πλανήτη του και κάποια στιγμή, σε 20 έως 40 εκατομμύρια χρόνια, θα πέσει σε αυτόν. Σημειωτέον ότι στην περίπτωση της Γης συμβαίνει το αντίθετο, καθώς η Σελήνη σταδιακά απομακρύνεται.

Οι επιστήμονες θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν περισσότερα πράγματα από πρώτο χέρι, καθώς η Ιαπωνική Διαστημική Υπηρεσία (JAXA) προγραμματίζει να εκτοξεύσει το 2022 την αποστολή Mars Moons Exploration (MMX), η οποία θα επιχειρήσει να συλλέξει δείγματα από την επιφάνεια του Φόβου και να τα επιστρέψει στη Γη το 2027.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) σχεδιάζει μια παρόμοια αποστολή το 2024, σε συνεργασία με τη Ρωσική Διαστημική Υπηρεσία (Roscosmos). Οι αποστολές αυτές θα δείξουν κατά πόσο ισχύουν τα σενάρια και οι προσομοιώσεις.

Η Πίστη είναι Άρνηση της Αλήθειας

Η πίστη στο Θεό υπήρξε πάντα ένα ισχυρό ερέθισμα για μια καλύτερη ζωή. Γιατί αρνείστε το Θεό; Γιατί δεν προσπαθείτε να αναζωογονήσετε την πίστη του ανθρώπου στην ιδέα του Θεού;

Ας κοιτάξουμε το πρόβλημα ευρύτερα και με νοημοσύνη. Δεν αρνούμαι το Θεό – θα ήταν ανόητο να το κάνω αυτό. Μόνο ο άνθρωπος που δεν ξέρει την πραγματικότητα απολαμβάνει να χρησιμοποιεί λέξεις χωρίς νόημα. Ο άνθρωπος που λέει ότι ξέρει, δεν ξέρει, ο άνθρωπος που όντως βιώνει την πραγματικότητα την κάθε στιγμή, δεν έχει κανέναν τρόπο για να μεταδώσει αυτή την πραγματικότητα.

Η πίστη είναι άρνηση της αλήθειας, η πίστη εμποδίζει την αλήθεια. Το να πιστεύεις στο Θεό δεν είναι το να βρεις το Θεό. Ούτε ο πιστός ούτε ο άπιστος πρόκειται να βρουν το Θεό, γιατί η πραγματικότητα είναι το άγνωστο, και η πίστη σου ή η απιστία σου στο άγνωστο είναι απλώς μια προβολή του εαυτού σου, κι επομένως δεν έχει σχέση με την αλήθεια. Ξέρω ότι πιστεύετε και ξέρω ότι αυτό παίζει πολύ μικρό ρόλο στη ζωή σας. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που πιστεύουν, εκατομμύρια πιστεύουν στο Θεό και αντλούν παρηγοριά.

Πρώτα απ’ όλα, γιατί πιστεύετε; Πιστεύετε γιατί αυτό σας δίνει ικανοποίηση, παρηγοριά, ελπίδα και λέτε ότι αυτό δίνει νόημα στη ζωή σας. Στην πράξη, η πίστη σας παίζει πολύ μικρό ρόλο στη ζωή σας, γιατί πιστεύετε και εκμεταλλεύεστε άλλους• πιστεύετε και σκοτώνετε πιστεύετε σ’ ένα παγκόσμιο Θεό και δολοφονείτε ο ένας τον άλλον. Ο πλούσιος πιστεύει επίσης στο Θεό και εκμεταλλεύεται αλύπητα τους άλλους για να συσσωρεύει χρήματα και μετά χτίζει κάποιο ναό ή κάνει φιλανθρωπίες.

Οι άνθρωποι που έφτιαξαν και έριξαν την ατομική βόμβα στη Χιροσίμα είπαν ότι ο Θεός ήταν με το μέρος τους. Εκείνοι που πέταγαν με τ’ αεροπλάνα στον πόλεμο για να βομβαρδίζουν πόλεις έλεγαν ότι ο Θεός ήταν δίπλα τους στο πιλοτήριο. Οι δικτάτορες, οι πρωθυπουργοί, οι στρατηγοί, οι πρόεδροι, όλοι μιλάνε για το Θεό κι έχουν απέραντη πίστη στο Θεό. Όλοι αυτοί προσφέρουν καμιά υπηρεσία που κάνει καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων; Όλοι αυτοί που λένε ότι πιστεύουν στο Θεό έχουν καταστρέψει τη μισή ανθρωπότητα και όλη η ανθρωπότητα βρίσκεται σε άθλια κατάσταση. Η θρησκευτική αδιαλλαξία έχει διαιρέσει τους ανθρώπους σε πιστούς και σε άπιστους και αυτό οδηγεί σε θρησκευτικούς πολέμους. Αυτό δείχνει σε τι μεγάλο βαθμό ο νους σας πολιτικοποιεί τα πάντα, ακόμα και το Θεό.

Είναι η πίστη στο Θεό «ισχυρό ερέθισμα για μια καλύτερη ζωή», όπως ισχυρίζεται εκείνος που έκανε την ερώτηση; Γιατί θέλετε να έχετε ένα ερέθισμα για να ζήσετε μια καλύτερη ζωή; Το «ερέθισμά σας» θα πρέπει, σίγουρα, να είναι η ίδια σας η επιθυμία να ζείτε απλά και καθαρά, έτσι δεν πρέπει; Όταν αναζητάς κάποιο ερέθισμα, τότε δεν σ’ ενδιαφέρει να κάνεις τη ζωή ίδιο καλή για όλους, αλλά ενδιαφέρεσαι μόνο για το «ερέθισμά σου», που είναι διαφορετικό από το δικό μου – και θα τσακωνόμαστε για το ερέθισμα. Αν ζούμε ευτυχισμένα μαζί, όχι γιατί πιστεύουμε στο Θεό αλλά επειδή είμαστε ανθρώπινα πλάσματα, τότε θα μοιραστούμε όλα τα μέσα παραγωγής, για να παράγουμε πράγματα για όλους.

Από έλλειψη νοημοσύνης, δεχόμαστε την ιδέα μιας σούπερ νοημοσύνης που την ονομάζουμε «Θεό». Αλλά αυτός ο «Θεός», αυτή η σούπερ νοημοσύνη δεν πρόκειται να μας δώσει μια καλύτερη ζωή. Εκείνο που οδηγεί σε καλύτερη ζωή είναι η νοημοσύνη. Και δεν μπορεί να υπάρξει νοημοσύνη όταν υπάρχει πίστη, όταν υπάρχουν ταξικοί διαχωρισμοί, όταν τα μέσα της παραγωγής είναι στα χέρια των λίγων, όταν υπάρχουν ξεχωριστές εθνικότητες και ηγεμονικές κυβερνήσεις. Όλα αυτά δείχνουν, προφανώς, έλλειψη νοημοσύνης, και είναι αυτή η έλλειψη νοημοσύνης που εμποδίζει την καλύτερη ζωή και όχι η έλλειψη πίστης στο Θεό.

Όλοι πιστεύετε διάφορα, αλλά η πίστη σας δεν έχει κανένα αντίκρισμα στην πραγματικότητα. Η πραγματικότητα είναι εκείνο που είστε, εκείνο που κάνετε, εκείνο που σκέφτεστε, και η πίστη σας στο Θεό είναι απλώς μια φυγή από την ανόητη, μονότονη και σκληρή ζωή σας. Επιπλέον, η πίστη αναπόφευκτα χωρίζει τους ανθρώπους• υπάρχουν οι ινδουιστές, οι βουδιστές, οι χριστιανοί, οι κομουνιστές, οι σοσιαλιστές, οι καπιταλιστές κ.λπ.

Η πίστη, η ιδέα, διαιρεί. Ποτέ δεν ενώνει τους ανθρώπους.
Μπορεί να ενώσει μερικούς ανθρώπους σε μια ομάδα, αλλά αυτή η ομάδα θα είναι αντίθετη προς κάποια άλλη ομάδα. Οι ιδέες και οι πίστεις δεν ενώνουν ποτέ. Αντίθετα, χωρίζουν, διασπάνε και καταστρέφουν. Οπότε η πίστη σας στο Θεό στην πραγματικότητα σκορπίζει δυστυχία στον κόσμο. Παρόλο που μπορεί να σας έφερε μια στιγμιαία παρηγοριά, στην πραγματικότητα σας έφερε περισσότερη δυστυχία και καταστροφή με τη μορφή πολέμων, πείνας, ταξικών διαιρέσεων και άσπλαχνης δράσης κάποιων ιδιαίτερων ατόμων. Η πίστη σας λοιπόν δεν έχει καμιά αξία. Αν πιστεύατε αληθινά στο Θεό, αν ήταν ένα αληθινό βίωμα για εσάς, τότε το πρόσωπό σας θα ήταν πάντα χαμογελαστό- δεν θα βλάπτατε άλλα ανθρώπινα πλάσματα.

Έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι αν δεν αναζητάμε, δεν αγωνιζόμαστε, δεν παλεύουμε, δεν ψάχνουμε – αδιάκοπα – θα μαραζώσουμε και δεν ξέρω γιατί δεν θα πρέπει να μαραζώσουμε -λες και δεν μαραζώνουμε τώρα.

Η ζωή μας είναι άδεια, και συνειδητοποιώντας το αυτό θέλουμε να τη γεμίσουμε. Ψάχνουμε τρόπους και μέσα, όχι μόνο για να γεμίσουμε αυτό το κενό αλλά και για να βρούμε κάτι που δεν μπορεί να μετρηθεί από τον άνθρωπο. Μερικοί μπορεί να παίρνουν ναρκωτικά – το LSD ή κάποιο άλλο από τα διάφορα είδη των ψυχεδελικών ναρκωτικών που προσφέρουν «επέκταση της συνείδησης» – και σε εκείνη την κατάσταση αποκτά κανείς ή βιώνει κάποια αποτελέσματα, γιατί έχει δοθεί στον εγκέφαλο κάποια ευαισθησία. Αλλά αυτά είναι χημικά αποτελέσματα.

Είναι αποτελέσματα από εξωγενείς, από εξωτερικούς παράγοντες. Παίρνει κάποιος ναρκωτικά ευελπιστώντας για κάτι κι έπειτα, εσωτερικά έχει αυτές τις εμπειρίες, αλλά καθώς έχει κάποια «πιστεύω», ό,τι βιώνει είναι ανάλογο με εκείνα τα «πιστεύω»· οι διαδικασίες είναι ανάλογες. Και τα δύο παράγουν μια εμπειρία, όμως ο άνθρωπος και πάλι χάνεται μέσα σε μια πίστη – στο «ναρκωτικό» της πίστης του, ή στην πίστη του για το χημικό ναρκωτικό. Αναπόφευκτα παγιδεύεται στις σκέψεις του. Και κάποια στιγμή το καταλαβαίνει κανείς όλο αυτό και το απορρίπτει. δηλαδή, είναι εντελώς ελεύθερος από οποιαδήποτε πίστη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι γίνεται αγνωστικιστής, ή ότι γίνεται κυνικός ή αδιάλλακτος. Αντιθέτως, βλέπεις τη φύση της πίστης και το γιατί η πίστη γίνεται τόσο εξαιρετικά σημαντική: επειδή φοβόμαστε – αυτή είναι βασικά η αιτία. Εξαιτίας του φόβου, όχι μόνο του καθημερινού μόχθου, αλλά και του φόβου ότι δεν θα γίνουμε κάποιοι, ότι δεν θα επιτύχουμε υλικά, ότι δεν θα έχουμε δύναμη, μια θέση στην κοινωνία, κύρος, φήμη· όλα αυτά προκαλούν πολύ φόβο και υπομένει κανείς αυτό το φόβο, αλλά και εξαιτίας αυτού του εσωτερικού φόβου είναι που η πίστη έχει γίνει τόσο σημαντική. Όταν βρίσκεται κανείς αντιμέτωπος με την πλήρη κενότητα της ζωής, κρατιέται από την πίστη. παρόλο που μπορεί να απορρίπτει την εξωτερική όψη της εξουσίας της πίστης – η πίστη επινοήθηκε από τους ιερείς σε όλο τον κόσμο – δημιουργεί μόνος του τη δική του πίστη προκειμένου να βρει και να συναντήσει εκείνο το εξαιρετικό πράγμα που ο άνθρωπος από πάν
τα αναζητά, αναζητά, αναζητά…

Κι έτσι, λοιπόν, αναζητά κανείς. Η φύση, η δομή της αναζήτησης είναι πολύ ξεκάθαρη. Αλλά και γιατί πρέπει να αναζητά κανείς; Στην ουσία είναι από ιδιοτέλεια – φωτισμένη ιδιοτέλεια, αλλά και πάλι είναι από ιδιοτέλεια. Επειδή λέει: «Η ζωή είναι τόσο φτηνή, άδεια, ανιαρή, ανόητη, δεν μπορεί να μην υπάρχει κάτι περισσότερο. θα πάω σε εκείνο το ναό, σε εκείνη την εκκλησία, σε εκείνο το…». Κι έπειτα τα απορρίπτει κανείς όλα αυτά και αρχίζει να αναζητά βαθιά. Αλλά η αναζήτηση οποιασδήποτε μορφής σ’ αυτό το πεδίο, γίνεται ένα ψυχολογικό εμπόδιο.

Νομίζω ότι αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό πολύ απλά και ξεκάθαρα. Μπορεί κανείς αντικειμενικά να απορρίπτει – και το κάνει – την αυθεντία κάθε εξωτερικού μεσάζοντα που ισχυρίζεται ότι τον οδηγεί στην απόλυτη αλήθεια, αλλά πρέπει να την απορρίπτει επειδή κατανοεί τη φύση της αναζήτησης, να απορρίπτει όλες τις αναζητήσεις. γιατί ρωτά: «Τι αναζητά κανείς;». Αν εξετάσετε τι είναι αυτό που ψάχνουμε, τι είναι αυτό που θέλουμε, δεν είναι συνέπεια αυτής της αναζήτησης το ότι εκείνο που θα βρεις είναι κάτι που ήδη γνωρίζεις, που το είχες και το έχασες, και που προσπαθείς να το βρεις;

Αυτό είναι ένα από όσα συνεπάγεται η αναζήτηση. Στην αναζήτηση εμπλέκεται η διαδικασία της αναγνώρισης – με άλλα λόγια, όταν το βρεις, ό,τι κι αν είναι αυτό που ψάχνεις, σημαίνει ότι είσαι σε θέση να το αναγνωρίσεις, αλλιώς η αναζήτηση δεν έχει νόημα. (Παρακολουθήστε με, σας παρακαλώ πολύ). Αναζητά κανείς κάτι ελπίζοντας να το βρει, κι όταν το βρει, να το αναγνωρίσει. αλλά η αναγνώριση είναι λειτουργία της μνήμης. οπότε αυτό συνεπάγεται ότι το ξέρατε ήδη από πριν, ότι ήδη το έχετε δει φευγαλέα. Ή, καθώς είστε τόσο βαριά διαμορφωμένοι από την έντονη προπαγάνδα όλων των οργανωμένων θρησκειών, αυτοϋπνωτίζεστε να είστε μέσα σε μια κατάσταση. Έτσι, όταν αναζητάς κάτι εσωτερικό έχεις ήδη μια άποψη, μια ιδέα γι’ αυτό που αναζητάς, κι όταν το «βρίσκεις», σημαίνει ότι ήδη το ήξερες, αλλιώς δεν μπορεί να υπάρχει αναγνώριση· γι’ αυτό το λόγο εκείνο που βρίσκεις δεν είναι αληθινό.

Επομένως πρέπει να βρει κανείς εκείνη την κατάσταση του νου όπου είναι πραγματικά ελεύθερος από κάθε αναζήτηση, από κάθε πίστη – χωρίς να γίνεται κυνικός, χωρίς να βαλτώνει. Γιατί έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι αν δεν αναζητάμε, δεν αγωνιζόμαστε, δεν παλεύουμε, δεν ψάχνουμε – αδιάκοπα – θα μαραζώσουμε. Και δεν ξέρω γιατί δεν θα πρέπει να μαραζώσουμε – λες και δεν μαραζώνουμε τώρα. Κανείς μαραζώνει πραγματικά. καθώς έρχεται ο θάνατος, καθώς γερνάει και το σώμα του φτάνει στο τέλος.

Η ζωή μας είναι η διαδικασία του μαρασμού, γιατί σε αυτήν, στην καθημερινότητα, μιμούμαστε, αντιγράφουμε, ακολουθούμε, υπακούμε, συμμορφωνόμαστε – τα οποία είναι μορφές μαρασμού. Έτσι, ένας νους που δεν είναι πια παγιδευμένος σε καμία μορφή πίστης, δεν είναι παγιδευμένος σε κάποια πίστη που έχει επινοήσει ο ίδιος και δεν αναζητά τίποτα, παρόλο που αυτό ίσως είναι λίγο πιο επίπονο, ο νους είναι τρομερά ζωντανός. Η αλήθεια είναι κάτι που υπάρχει μόνο στην κάθε στιγμή. Σαν την αρετή, σαν την ομορφιά είναι κάτι που δεν έχει συνέχεια. Αυτό που έχει συνέχεια είναι προϊόν του χρόνου και ο χρόνος είναι σκέψη.

Η αλήθεια είναι μια χώρα δίχως μoνoπάτι. O άνθρωπoς δεν μπoρεί να τη φτάσει μέσα από oργανώσεις, μέσα από κάπoια πίστη, μέσα από δόγματα, ιερωμένoυς ή τελετoυργίες, oύτε και μέσα από κάπoια φιλoσoφική γνώση ή ψυχoλoγική τεχνική. Πρέπει να τη βρει μέσα από τoν καθρέφτη των σχέσεων, μέσα από την κατανόηση τoυ περιεχoμένoυ τoυ νoυ τoυ, με την παρατήρηση και όχι με διανoητική ψυχανάλυση ή ενδoσκοπική αυτοανάλυση. O άνθρωπoς έχει φτιάξει μέσα τoυ σαν φράχτη προστασίας διάφορες εικόνες -θρησκευτικές, πoλιτικές, πρoσωπικές. Αυτές εκδηλώνoνται σαν σύμβoλα, ιδέες, πίστεις. Τo βάρoς αυτών των εικόνων κυριαρχεί πάνω στη σκέψη τoυ ανθρώπoυ, στις σχέσεις τoυ και στην καθημερινή τoυ ζωή. Αυτές oι εικόνες είναι oι αιτίες των πρoβλημάτων μας επειδή χωρίζoυν τoν έναν άνθρωπo από τoν άλλoν.

Η αντίληψη πoυ έχει o άνθρωπoς για τη ζωή διαμoρφώνεται από τις έννoιες πoυ ήδη ενυπάρχoυν στo νoυ τoυ. Τo περιεχόμενo της συνείδησής τoυ είναι όλη τoυ η ύπαρξη. Αυτό τo περιεχόμενo είναι κoινό σε όλη την ανθρωπότητα. Η ατoμικότητα είναι τo όνoμα, η μoρφή και η επιφανειακή παιδεία πoυ απoκτά από την παράδoση και τo περιβάλλoν τoυ. Η μoναδικότητα τoυ ανθρώπoυ δε βρίσκεται στην επιφάνεια, αλλά στην πλήρη ελευθερία από τo περιεχόμενo της συνείδησής τoυ, πoυ είναι κoινή για όλη την ανθρωπότητα. ‘Ετσι, o άνθρωπoς δεν είναι ξεχωριστό άτoμo.

Η ελευθερία δεν είναι αντίδραση· η ελευθερία δεν είναι επιλoγή. Είναι ψεύτικoς o ισχυρισμός τoυ ανθρώπoυ ότι είναι ελεύθερoς, επειδή μπoρεί να διαλέξει. Ελευθερία είναι η καθαρή παρατήρηση, χωρίς κατεύθυνση, χωρίς φόβo τιμωρίας ή ελπίδα ανταμoιβής. Η ελευθερία δεν έχει κίνητρo· η ελευθερία δε βρίσκεται στo τέλoς της εξέλιξης τoυ ανθρώπoυ, αλλά υπάρχει στo πρώτo βήμα της ύπαρξής τoυ. Με την παρατήρηση αρχίζει κανείς να ανακαλύπτει την έλλειψη ελευθερίας. Η ελευθερία βρίσκεται στη χωρίς εκλoγή επίγνωση της καθημερινής μας ζωής και δραστηριότητας.

Η σκέψη είναι χρόνoς. Η σκέψη γεννιέται από την εμπειρία και τη γνώση, πoυ είναι αξεχώριστα δεμένες με τo χρόνo και τo παρελθόν. O ψυχολογικός χρόνoς είναι εχθρός τoυ ανθρώπoυ. Η δράση μας βασίζεται στη γνώση, άρα στo χρόνo, κι έτσι o άνθρωπoς είναι πάντα σκλάβoς στo παρελθόν. Η σκέψη είναι πάντα περιoρισμένη κι έτσι ζoύμε σε συνεχή σύγκρoυση και αγώνα. Δεν υπάρχει ψυχoλoγική εξέλιξη.’Oταν o άνθρωπoς απoκτήσει επίγνωση της κίνησης των σκέψεών τoυ, θα δει τη διαίρεση ανάμεσα στoν σκεπτόμενo και τη σκέψη, στoν παρατηρητή και τo παρατηρoύμενo, στoν εμπειρώμενo και την εμπειρία. Θα ανακαλύψει ότι αυτή η διαίρεση είναι ψευδαίσθηση. Μόνo τότε υπάρχει καθαρή παρατήρηση, πoυ είναι άμεση αντίληψη χωρίς σκιά από τo παρελθόν ή από τo χρόνo. Αυτή η άχρoνη αντίληψη φέρνει μια βαθιά ριζική αλλαγή στo νoυ.

Η ολοκληρωτική άρνηση είναι η oυσία τoυ θετικoύ. ‘Oταν υπάρχει άρνηση όλων εκείνων των πραγμάτων πoυ έχει γενήσει ψυχολογικά η σκέψη, μόνο τότε υπάρχει αγάπη, πoυ είναι συμπόνια, πάθoς και νoημoσύνη Για τον άνθρωπο που γνωρίζει το αιώνιο δεν υπάρχει ούτε χρόνος ούτε χώρος. Ο χώρος κι ο χρόνος είναι πραγματικότητα για τον άνθρωπο που είναι ακόμα ανολοκλήρωτος και γι’ αυτόν ο χώρος είναι διαιρεμένος σε διαστάσεις κι ο χρόνος σε παρελθόν, παρόν και μέλλον. Κοιτάζει πίσω του και βλέπει τη γέννησή του, τα αποκτήματά του και όλα όσα έχει απορρίψει. Το μέλλον τροποποιεί συνέχεια το παρελθόν και πάντα προστίθεται σ’ αυτό. Ο άνθρωπος στρέφει το βλέμμα του από το παρελθόν στο μέλλον όπου τον περιμένουν ο θάνατος, το άγνωστο, το σκοτάδι, το μυστήριο. Γοητευμένος απ’ αυτά δεν μπορεί πια να ξεκολήσει από πάνω τους.

Το μυστήριο του μέλλοντος κρύβει γι’ αυτόν την εκπλήρωση όλων των πόθων του που του έχει αρνηθεί το παρελθόν και στα όνειρά του πετάει σε εκείνον τον λαμπερό ορίζοντα όπου πρέπει να υπάρχει η ευτυχία, εκεί όπου πρέπει να την αναζητήσει. Ολέθριο λάθος! Ποτέ κανείς δε θα διεισδύσει στο απέραντο μυστήριο του μέλλοντος -αδιαπέραστου μέσα στο εφήμερο της ίδιας του της ψευδαίσθησης- ούτε προφήτης ούτε μάγος ούτε Θεός! Αλλά αντιθέτως θα είναι το μυστήριο που θα καταβροχθίσει τον άνθρωπο, που δε θα τον αφήσει να ξεφύγει, που θα του κομματιάσει τον πρωταρχικό λόγο της ζωής του. Η ζωή δεν μπορεί να πλησιαστεί μέσα από το παρελθόν ούτε από τους αντικατοπτρισμούς του μέλλοντος.

Η ζωή δεν μπορεί να πλησιαστεί ούτε με μεσάζοντες ούτε να κατακτηθεί για χάρη κάποιου άλλου. Αυτή η ανακάλυψη μπορεί να γίνει μόνο στο άμεσο παρόν -από κάθε άνθρωπο ξεχωριστά και όχι για τους άλλους- από τον ανθρώπινο ον που έχει γίνει το αιώνιο “Εγώ”. Αυτό το αιώνιο “Εγώ” είναι δημιουργημένο από την τελειοποίηση της αυτοτελειοποίησης στην οποία περιέχονται τα πάντα, ακόμα και οι ανθρώπινες ατέλειες. Καθώς ο άνθρωπος δεν έχει φτάσει σ’ αυτή την κατάσταση, της ζωής στο παρόν, ζει στο παρελθόν για το οποίο λυπάται, ζει στο μέλλον όπου ελπίζει, αλλά δεν ζει ποτέ στο παρόν το οποίο αγνοεί. Αυτό είναι που συμβαίνει με όλους τους ανθρώπους.

Το “Εγώ” ζυγιάζεται ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον, σαν τίγρη που αιωρείται έτοιμη να πηδήξει, σαν αετός έτοιμος να πετάξει, σαν βέλος τη στιγμή που ελευθερώνεται από το τόξο. Αυτή η στιγμή της ισορροπίας, της μεγάλης έντασης, είναι “δημιουργία”. Είναι η πληρότητα όλης της ζωής, είναι αιωνιότητα. Ο άνεμος της ερήμου σβήνει κάθε αχνάρι του ταξιδιώτη. Το μοναδικό αποτύπωμα είναι από το πάτημα του παρόντος. Το παρελθόν, το μέλλον … άμμος που τη φύσηξε ο άνεμος.

Τρίτη 5 Ιουλίου 2016

ΑΡΧΑΪΚΗ ΛΥΡΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ, ΒΑΚΧΥΛΙΔΗΣ - •Ἐπίνικος XI - Ἀλεξιδάμῳ Μεταποντίνῳ παιδὶ παλαιστῇ Πύθια (11.43-11.84)

τὰς ἐξ ἐρατῶν ἐφώβησε‹ν› [στρ. β]
παγκρατὴς Ἥρα μελάθρων
45 Προίτου, παραπλῆγι φρένας
καρτερᾷ ζεύξασ᾽ ἀνάγκᾳ·
παρθενίᾳ γὰρ ἔτι
ψυχᾷ κίον ἐς τέμενος
πορφυροζώνοιο θεᾶς·
50 φάσκον δὲ πολὺ σφέτερον
πλούτῳ προφέρειν πατέρα ξανθᾶς παρέδρου
σεμνοῦ Διὸς εὐρυβία.
ταῖσιν δὲ χολωσαμένα
στήθεσσι παλίντροπον ἔμβαλεν νώημα·
55 φεῦγον δ᾽ ὄρος ἐς τανίφυλλον
σμερδαλέαν φωνὰν ἱεῖσαι,

Τιρύνθιον ἄστυ λιποῦσαι [αντ. β]
καὶ θεοδμάτους ἀγυιάς.
ἤδη γὰρ ἔτος δέκατον
60θεοφιλὲς λιπώντες Ἄργος
ναῖον ἀδεισιβώαι
χαλκάσπιδες ἡμίθεοι
σὺν πολυζήλῳ βασιλεῖ.
νεῖκος γὰρ ἀμαιμάκετον
65 βληχρᾶς ἀνέπαλτο κασιγνητοῖς ἀπ᾽ ἀρχᾶς
Προίτῳ τε καὶ Ἀκρισίῳ·
λαούς τε διχοστασίαις
ἤρειπον ἀμετροδίκοις μάχαις τε λυγραῖς.
λίσσοντο δὲ παῖδας Ἄβαντος
70γᾶν πολύκριθον λαχώντας

Τίρυνθα τὸν ὁπλώτερον [επωδ. β]
κτίζειν, πρὶν ἐς ἀργαλέαν πεσεῖν ἀνάγκαν·
Ζεύς τ᾽ ἔθελεν Κρονίδας
τιμῶν Δαναοῦ γενεὰν
75καὶ διωξίπποιο Λυγκέος
παῦσαι στυγερῶν ἀχέων.
τεῖχος δὲ Κύκλωπες κάμον
ἐλθώντες ὑπερφίαλοι κλεινᾷ π[ώλ]ει
κάλλιστον, ἵν᾽ ἀντίθεοι
80 ναῖον κλυτὸν ἱππώβοτον
Ἄργος ἥρωες περικλειτοὶ λιπώντ[ες.
ἔνθεν ἀπεσσύμεναι
Προίτου κυανοπλώκαμοι
φεῦγον ἄδματοι θύγατρες.
***
Παλιότερα, απ᾽ το ωραίο του Προίτου σπίτι [στρ. β]είχε αυτές τις κοπέλες φευγατίσειη παντοδύναμη Ήρασε ζυγό τρέλας σφίγγοντας το νου τους·γιατί σπρωγμένεςαπό παρθενική μια ορμή, στ᾽ άγιο άλσοςπήγαν της πορφυρόζωνης της Ήρας50και παινεύτηκαν ότι είχαν πατέραπιο πλούσιον κι από την ξανθήσυντρόφισσα του δυνατούτου Δία· εκείνη θύμωσε,τους πήρε τα συλλοϊκάκαι στην καρδιά τους έβαλε τρελή μια ορμή να φύγουν·και γύριζαν μες στων βουνών τους λόγγους τότε οι κόρεςκαι ξεφωνίζαν άγρια. Το πατρικό τους σπίτιστην Τίρυνθα ήταν· κείθε, από τους δρόμους
τους θεόχτιστους έφυγαν και πάνε. [αντ. β]Ναι, χρόνια εννιά διαβήκανε από τότε60που ᾽χαν αφήσει το Άργος,την πόλη τη θεοφίλητη, και ζούσανστην Τίρυνθα όλοι,ο ζηλεμένος βασιλιάς κι εκείνοιοι ημίθεοι που ᾽χαν μπρούτζινες ασπίδες,που αδείλιαστοι ήταν στων μαχών τους βρόντους.Γιατί είχαν πέσει οι δυο αδερφοί,ο Προίτος κι ο Ακρίσιος,απ᾽ αλαφρό ξεκίνημασ᾽ όχτρητ᾽ ακαταλάγιαστη·και σπάραζε η συνερισιά πέρ᾽ απ᾽ το δίκιο μέτροκαι το λαό, και πέφτανε σε φονικές αμάχες,κι εκείνους, του Άβαντα τους γιους, θερμά παρακαλούσαν,70η οδυνηρή πριν τους σφίξει ανάγκη,
να μοιράσουν τα χωράφια, [επωδ. β]γη με το πολύ κριθάρι,και την Τίρυνθα να χτίσειο πιο νέος. Αλλά κι ο Δίας, του Κρόνου ο γιος,που πολύ τιμούσετου Λυγκέα του αρματηλάτη τη γενιάκαι του Δαναού, ποθούσετο σταμάτημα της μαύρης συμφοράς.Για τη νέα, μα φημισμένη εκείνη πόληοι πελώριοι πήγαν Κύκλωπες και τείχοςέξοχο έχτισαν· κι αφού άφησαν πια τ᾽ Άργος,80το τρανό κι αλογοβόσκητο, οι λαμπροίήρωες έμεναν στο νέο αυτό καστρί.Απ᾽ την Τίρυνθα λοιπόν του Προίτου οι κόρες,κοπελιές μαυρομαλλούσες, φύγαν πιακι όλο αλήτευαν αλάργ᾽ απ᾽ την πατρίδα.

Αριστοτέλης: περί ευδαιμονίας, αρετής, προαίρεσης και ευθύνης.

 Η ευδαιμονία αποτελεί επιδίωξη του ανθρώπου σύμφωνα με σχεδόν όλο τον αρχαιοελληνικό στοχασμό. Ενδεικτικά σημειώνουμε την άποψη ενός από τους Προσωκρατικούς, του Δημόκριτου: "Ευδαιμονίη ψυχής έργον, ουκ εν βοσκήμασιν οικεί ουδέ εν χρυσώ· ψυχή οικητήριον δαίμονος"δηλαδή "Η ευδαιμονία είναι έργο, απόκτημα της ψυχής του ανθρώπου, η ευδαιμονία δεν κατοικεί στα κοπάδια ζώων, δεν αγοράζεται με χρυσάφι. Η ψυχή είναι η κατοικία της ευδαιμονίας". Και είναι προφανές ότι η επιδίωξη ευδαιμονίας και η επιλογή δρόμου αναζήτησης αποτελεί κύριο κεφάλαιο της Φιλοσοφίας Ζωής των ανθρώπων και συνοδεύεται από τις αντιλήψεις για τη ζωή και την κοινωνία του Ανθρώπου, από την επιλογή τρόπου ζωής και συμπεριφοράς προς το συνάνθρωπο και από την αποδοχή σκοπών ζωής και κανόνων δράσης, ώστε να επιτυγχάνεται και ευδαιμονία.

Γνωρίζουμε ότι πρώτος ο Αριστοτέλης προσπάθησε συστηματικά να αναλύσει το πώς ορίζεται η ευδαιμονία και πώς επιδιώκεται με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Στην προσπάθεια αυτή αφιέρωσε τρία συγγράμματα: Ηθικά Νικομάχεια, Ηθικά Ευδήμεια, Μεγάλα Ηθικά .

Σύνδεση της ευδαιμονίας με όλες τις πνευματικές δραστηριότητες του ανθρώπου διακρίνουμε πρώτη φορά στο πολυσχιδές έργο του Δημόκριτου . Αλλά ο Αριστοτέλης επιχείρησε συστηματικά να συνδέσει την ευδαιμονία του ανθρώπου με την ηθική αντίληψη και δράση του γράφοντας τα τρία έργα που προσημειώσαμε. Και διατύπωσε σχετικό ορισμό στο τέλος του πρώτου βιβλίου των Ηθικών Νικομαχείων γράφοντας: "Η ευδαιμονία είναι μια ευχάριστη ψυχική κατάσταση που προκύπτει από τη δραστηριότητα της ψυχής, εφόσον αυτή η δραστηριότητα είναι σύμφωνη με την τέλεια αρετή".

Ο ίδιος ο Αριστοτέλης, θαυμαστής του Σωκράτη, έγραψε για τη συνήθειά του να οδηγεί τους συνομιλητές του στον ορισμό των εννοιών: "Έστιν άρα η αρετή έξις προαιρετική, εν μεσότητι ούσα τη προς ημάς, ωρισμένη λόγω" -"Είναι λοιπόν η αρετή η παγιωμένη διάθεση ή ο σταθερός προσανατολισμός του νου, που αποφασίζει ελεύθερα τις επιλογές των πράξεων και των αισθημάτων μας" ουσιαστικά συνίσταται στην αναζήτηση του μέσου δρόμου δράσης σε σχέση με μας, όπως δηλαδή μπορεί να αποφασίσει ο συνετός άνθρωπος.

• "Η ηθική εξ έθους περιγίγνεται , όθεν και το όνομα" - "Η ηθική αντίληψη του ανθρώπου διαμορφώνεται με τη συνήθεια, από όπου παράγεται και η λέξη""Ουδεμία των ηθικών αρετών φύσει ημίν εγγίγνεται (αλλά εξ έθους περιγίγνεται)" - "καμιά ηθική αρετή δεν την έχουμε έμφυτη, δοσμένη από τη φύση, αλλά διαμορφώνεται στον άνθρωπο με τη συνήθεια, με την επανάληψη τέτοιας συμπεριφοράς"

• "Οι νομοθέται τους πολίτας εθίζοντες ποιούσιν αγαθούς" - Οι νομοθέτες προσπαθούν να κάνουν τους πολίτες αγαθούς με τη συνήθεια, τον εθισμό.

• "Η του ανθρώπου αρετή είη αν η έξις αφ’ ης αγαθός άνθρωπος γίγνεται" - Αρετή του ανθρώπου μπορεί να είναι η επαναλαμβανόμενη καλή συνήθεια με την οποία ο άνθρωπος γίνεται αγαθός, ενάρετος.

• "Σημείον δει ποιείσθαι των έξεων την επιγιγνομένην ηδονήν ή λύπην τοις έργοις" - Κριτήριο των επαναλαμβανομένων συνηθειών πρέπει να θεωρούμε τη χαρά ή τη λύπη που προκύπτει από τις πράξεις μας.

• "Εκ των ομοίων ενεργειών αι έξεις γίγνονται" - Οι έξεις, παγιωμένες συνήθειες διαμορφώνονται με την επανάληψη όμοιων ενεργειών.

• "Η αρετή πάσης τέχνης ακριβεστέρα και αμείνων...του μέσου αν είη στοχαστική. Λέγω δε την ηθικήν, αύτη γαρ περί πάθη και πράξεις" - "Η αρετή είναι πιο ακριβής και πιο καλοπροαίρετη από κάθε τέχνη….μπορεί να είναι και στοχαστική του μέσου. Και εννοώ την ηθική, γιατί αυτή ανάγεται στα πάθη των ανθρώπων και στα αντίστοιχες πράξεις τους"

• "Η αρετή περί πάθη και πράξεις εστί το μέσον επαινείται και κατορθούται ταύτα δε άμφω της αρετής. Μεσότης, άρα, η αρετή στοχαστική ούσα του μέσου" - "Η αρετή αναφέρεται στα πάθη των ανθρώπων και στις πράξεις τους όπου ο μέσος δρόμος επαινείται και κρίνεται επιτυχία, κατόρθωμα. Αυτά είναι τα δυο γνωρίσματα της αρετής. Άρα η αρετή είναι κάποια μέση πορεία και γι’ αυτό στοχάζεται σταθερά πού βρίσκεται ο μέσος ή μεσαίος δρόμος".

• "Το μέσον προς ημάς, μήτε πλεονάζει μητε ελλείπει, τούτο δε ουχ εν ουδέ ταυτόν πάσιν, πας δε επιστήμων την υπερβολήν και την έλλειψιν φεύγει, το δε μέσον ζητεί και τούθ’ αιρείται" - Το μέσο (η μέση οδός) νοείται σε σχέση με μας που το επιλέγουμε κα νοείται ως κατάσταση όπου δεν πλεονάζει κάτι ούτε υπολείπεται. Αυτό το μέσον δεν είναι ούτε ένα ούτε το ίδιο για όλους….και κάθε συνετός αποφεύγει την υπερβολή και την έλλειψη, αναζητεί το μέσο δρόμο και αυτόν επιλέγει.

• "Έστιν, άρα, η αρετή έξις προαιρετική εν μεσότητι ουσα τη προς ημάς, ωρισμένη λόγω και ω αν ο φρόνιμος ορίσειεν, ειδώς προαιρούμενος, βεβαίως και αμετακινήτως" - Είναι λοιπόν η αρετή η παγιωμένη διάθεση ή ο σταθερός προσανατολισμός του νου, που αποφασίζει ελεύθερα τις επιλογές των πράξεων και των αισθημάτων μας, ουσιαστικά συνίσταται στην αναζήτηση του μέσου δρόμου δράσης σε σχέση με μας, όπως δηλαδή μπορεί να αποφασίσει ο συνετός άνθρωπος και ο φρόνιμος συνειδητά επιλέγει τη μέση οδό και σ’ αυτήν πορεύεται με σταθερότητα και δίχως παρεκκλίσεις..

• Αλλά, για να γίνει αρετή από προαίρεση πράξη, είναι ανάγκη ο άνθρωπος να μάθει κάποιο τρόπο πράξης. Ο Αριστοτέλης προσθέτει σχετικά: "Α δει μαθόντας ποιείν ταύτα ποιούντες μανθάνομεν" - Αυτά λοιπόν που οφείλουμε να πράττουμε αφού τα μάθουμε, αυτά τα μαθαίνουμε πράττοντες (με διαρκή άσκηση σ’ αυτά).

• Και επειδή η μάθηση είναι θέμα παιδείας, θυμάται ο Αριστοτέλης ένα σχετικό ορισμό από τη μαθητεία του στον Πλάτωνα. Γράφει λοιπόν: "Περί ηδονάς και λύπας εστίν η ηθική αρετή…..Διό δει ήχθαι πως εκ νέων , ως ο Πλάτων φησίν, ώστε χαίρειν τε και λυπείσθαι οις δει η γαρ ορθή παιδεία αύτη εστίν" - Η ηθική αρετή των ανθρώπων αναφέρεται στις χαρές και στις πίκρες που νιώθουν από τη δράση τους…Γι’ αυτό είναι ανάγκη να έχει κανείς οδηγηθεί σε άσκηση αρετής από τα νιάτα του, όπως έχει γράψει ο Πλάτων, ώστε να χαίρεται ή να λυπάται με δραστηριότητα που προκαλεί χαρά ή λύπη. Και αυτό είναι το νόημα της ορθής παιδείας.

Τι σημαίνουν οι όροι: αγαθός, λόγος, φρόνιμος, τι είναι η προαίρεσις και ποιος ο πλατωνικός ορισμός παιδείας;

Στα Πολιτικά ο Αριστοτέλης περί Παιδείας αναφέρει: "Τρεις παράγοντες συμβάλλουν στο να γίνονται οι άνθρωποι αγαθοί και σπουδαίοι. Και είναι αυτοί οι παράγοντες: η φυσική προδιάθεση, οι εθισμοί και η λογική ικανότητα του ανθρώπου" Αναλύοντας στη συνέχεια τους σκοπούς χαρακτηρίζει κυριότατον την καλλιέργεια του λόγου, με τούτο το σκεπτικό: «δια τον λόγον οι άνθρωποι δύνανται πράττειν και εναντία τοις εθισμοίς και τη φύσει, εάν πεισθώσιν άλλως έχειν βέλτιον» = γιατί με τη λογική ικανότητά τους οι άνθρωποι κατορθώνουν να πράττουν έργα αντίθετα προς τους εθισμούς και τις φυσικές ορμές τους, αν πειστούν ότι κάποια άλλη πορεία είναι πιο σωστή.

Στο τρίτο βιβλίο των Ηθικών Νικομαχείων διευκρινίζει: "έστι γαρ (αρετή) ου μόνον η κατά τον ορθόν λόγον αλλ’ η μετά του ορθού λόγου έξις αρετή (εστί)». «Ορθός δε λόγος περί των τοιούτων η φρόνησις" - "Αρετή δεν είναι απλά η έξη (σταθερή συνήθεια) που διαμορφώθηκε με τον ορθό λόγο, αλλά είναι αρετή η σταθερή έξη που συμπορεύεται μόνιμα με τον ορθό λόγο. Και ορθός λόγος για τέτοια θέματα (ηθικής τάξης ) είναι η φρόνηση".

Για την έννοια της φρόνησεως ο Δημόκριτος έγραψε: «Τριτογένεια η Αθηνά φρόνησις νομίζεται. Γίγνεται δε εκ του φρονείν τρία ταύτα: βουλεύεσθαι καλώς (ευ λογίζεσθαι), λέγειν αναμαρτήτως (ευ λέγειν) και πράττειν α δει» δηλαδή "Τριτογένεια λέγεται η Αθηνά και θεωρείται ενσάρκωση της φρόνησης. Η δε φρόνηση εκφράζεται με τρεις δυνατότητες: να σκεπτόμαστε σωστά, να διατυπώνουμε τη σκέψη μας άψογα, να πράττουμε αυτά που κρίνονται από τους άλλους σωστά, άρα ευεργετικά".

 Τι σχέση έχει η προαίρεση με τη βούληση και την ελεύθερη επιλογή; Ποια τα όρια λειτουργίας της ή εμβέλειάς της και ποια η σχέση της με το λογικό του ανθρώπου;

Στο τρίτο βιβλίο των Ηθικών Νικομαχείων αναφέρει:
"Η βούλησις του τέλους εστί μάλλον, η δε προαίρεσις των προς το τέλος, όλως δε έοικεν η προαίρεσις περί τα εφ’ ημίν είναι" - Η βούλησή μας εκφράζει μάλλον έναν τελικό σκοπό, ενώ η προαίρεσή μας επιλέγει τα μέσα που θεωρούμε χρήσιμα για την επίτευξη του σκοπού και μάλλον η προαίρεσή μας βασίζεται σε ό,τι μπορούμε εμείς να πραγματοποιήσουμε, ό,τι κρίνουμε ότι είναι μέσα στα όριά μας. Επίσης, "Η προαίρεσις μετά λόγου και διανοίας, υποσημαίνειν δε έοικεν και το όνομα ως ον προ ετέρων αιρετόν" - Η προαίρεσή μας συνοδεύεται από λογική και περίσκεψη, όπως φαίνεται να υποδηλώνει και ο όρος που χρησιμοποιούμε: αιρετό ονομάζουμε κάτι που το προτιμάμε συγκρίνοντας το με κάτι άλλο, άρα ύστερα από ενέργεια λογική και σκέψη.

Παρατηρούμε ότι ο Αριστοτέλης ήδη έχει αγγίξει το κυριότερο ζήτημα της ανθρώπινης ύπαρξης και δράσης, αυτό της Ελευθερίας της Συνείδησης του Ανθρώπου και της συνακόλουθης ευθύνης του. Τέτοιο ζήτημα δεν είχε ακόμη διατυπωθεί διακριτά από τους φιλοσόφους. Με σαφήνεια το έθεσαν, μια γενιά αργότερα από τον Αριστοτέλη, οι Στωικοί , ενώ είναι πιθανό ότι το είχε αγγίξει παλαιότερα ως πρόβλημα ο Δημοκριτος .