Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΣΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΟΥ ΕΜΠΕΔΟΚΛΗ

Από την εποχή που ο Κάρολος Δαρβίνος9 διατύπωσε τη «Θεωρία της Εξέλιξης» των ειδών μέχρι και σήμερα, παρά την τρομακτική πρόοδο της έρευνας στη Βιολογία και την αύξηση των γνώσεων για την εξέλιξη των εμβίων όντων, οι διαμάχες και οι διαφωνίες για την ορθότητα αυτής είναι σημαντικές. Είναι γεγονός αναμφισβήτητο, ότι την εποχή που δημοσίευσε τη θεωρία του ο Δαρβίνος, η κοινωνία της Ευρώπης και της Αμερικής, των πλέον προηγμένων μορφωτικά περιοχών, κατά τη δυτικοευρωπαϊκή άποψη φυσικά, δεν ήταν έτοιμη να τη δεχθεί. Η συνέπεια αυτής της δημοσίευσης ήταν να προκληθεί θύελλα αντιδράσεων, αποδοκιμασιών και αμφισβητήσεων κυρίως από θεολογικούς κύκλους, αλλά και από την επιστημονική κοινότητα.

Η σημερινή όμως τάση της επέκτασης του Δαρβινισμού σε διάφορα πεδία γνώσης «αποδεικνύει, πόσον επιτυχής υπήρξε η θεωρία στην ερμηνεία της οργανικής εξέλιξης, αλλά και πόσον σημαντικός είναι ο μηχανισμός δοκιμής-απόρριψης, προκειμένου να εξηγήσει τη διαμόρφωση τάξης και την παρουσία πολύπλοκων κοινότοπων δομών», όπως υποστηρίζεται από τον Κριμπά20.

Εν τούτοις παρά την ευρύτερη παραδοχή της Εξελικτικής Θεωρίας6,10,11,15 και των πειραματικών αποδείξεων που έχουν επιτευχθεί, οι αντιδράσεις ακόμη σήμερα είναι σφοδρές και μάλιστα όχι μόνον σε θεολογικό επίπεδο αλλά και σε πολιτικό. Ας μη λησμονείται η διαδήλωση στον αυτοκινητόδρομο της περιοχής του Ντάρμπι της Μοντάνας, η οποία οργανώθηκε από ένα δεκαεπτάχρονο μαθητή ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την απόφαση του συλλόγου των γονέων και των καθηγητών του λυκείου να ενσωματωθεί στο μάθημα της Βιολογίας η βιβλική θέση περί της δημιουργίας του κόσμου. Ούτε πρέπει να παραβλέπεται η απόφαση στις ΗΠΑ να διδάσκεται στα σχολεία παράλληλα με την Εξελικτική Θεωρία και εκείνη του «Ευφυούς Σχεδιασμού», μια απόφαση που παραπέμπει σε άλλες εποχές. Επίσης η επιστημονική κοινότητα δεν πρέπει να παραβλέπει τις απόψεις ιερωμένων, που στρέφονται κατά του επιστημονικώς αποδεδειγμένου πλέον γεγονότος της εξέλιξης των όντων, που κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας σε διάφορα έντυπα. Η διατύπωση της θεωρίας αυτής από το Δαρβίνο δεν βασίστηκε μόνο στις ως τότε γνώσεις, αλλά δημιουργήθηκε μετά από πολυετείς παρατηρήσεις και έρευνες στο θέμα της προέλευσης των ειδών. Εξάλλου το γεγονός, ότι ο Δαρβίνος θαύμαζε τον Αριστοτέλη, οδηγεί στο συμπέρασμα, ότι ήταν γνώστης των απόψεων του Σταγειρίτη ερευνητή-φιλοσόφου στο θέμα αυτό, ο οποίος με τη σειρά του ήταν ενήμερος των απόψεων των παλαιοτέρων αυτού φιλοσόφων.

Η συνέχεια του παρόντος είναι αφιερωμένη στις απόψεις κυρίως του Εμπεδοκλή του Ακραγαντίνου στο θέμα της εξέλιξης των όντων, σε συνδυασμό με τους προγενέστερους από αυτόν στοχαστές και φιλοσόφους.

Οι πρόδρομοι: Αναξίμανδρος και Ηράκλειτος

Η αναδρομή στην αρχαία γραμματεία, με αφετηρία τους προσωκρατικούς φιλοσόφους και τις ιδέες τους, με τη χρονολογική σειρά εμφάνισής τους από τους αρχαιότερους προς τους νεώτερους, δείχνει με πλήρη σαφήνεια τη διαδοχή της σκέψης τους στην εξελικτική ιδέα των όντων.2,5,18,19,23,25,27 Από όσα είναι γνωστά μέχρι τώρα, ο Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος στο πρώτο τρίτο του έκτου π.Χ. αιώνα διατύπωνε το στοχασμό του για την προέλευση του κόσμου και θεωρούσε, πως το άπειρο, όπως αυτός το εννοούσε, περιέχει τα πάντα, απ’ όπου δημιουργούνται τα πάντα, και όπου ξαναγυρίζουν τα όντα, «φθειρόμενα σύμφωνα με μίαν αναγκαιότητα»19, απόσπασμα που θυμίζει το Γάλλο φυσικό και φιλόσοφο Monod22, αλλά και το «ωόν» των Ορφικών.1,7,14,24 Φυσική συνέπεια αυτού του στοχασμού του ήταν το επόμενο απόσπασμα: «λέγουν ότι ο άνθρωπος προήλθε από άλλα ζώα», στο οποίο, τουλάχιστον εν σπέρματι, εκφράζεται όλη η ιδέα της μετέπειτα Δαρβίνειας θεωρίας.

Τα ζώα και τα φυτά, όταν εμφανίσθηκαν επάνω στη Γη, ήταν ατελέστατα, κατά τον Εμπεδοκλή. Συν τω χρόνω υπέστησαν εξέλιξη και παρουσιάζονται όπως τα βλέπουμε σήμερα.

Λίγο μετά, ο Ηράκλειτος ο Εφέσιος, σκοτεινός ακόμη και σήμερα, αφού η δύναμη του στοχασμού του ξεπερνά και τα όρια των σημερινών δυνατοτήτων της ανθρώπινης σκέψης, έλεγε: «Αυτόν τον κόσμο, που είναι ένας στην ολότητά του, δεν τον έκαμε κανένας θεός η άνθρωπος, αλλά υπήρχε πάντα, υπάρχει και θα υπάρχει, και είναι μία αιώνια αειφόρος φωτιά που ανάβει με μέτρο και σβήνει με μέτρο»17 (Απόσ. 30).

Με τη σημερινή γνώση της Φυσικής το «πυρ αείζωον» δεν φαίνεται ότι μπορεί να είναι τίποτε άλλο παρά η παγκόσμια ενέργεια, που μετατρέπεται σε ύλη και δημιουργεί, η οποία «στον αιώνιό της κύκλο κινείται σύμφωνα με νόμους, που σ’ ένα ορισμένο στάδιο, πότε εδώ πότε εκεί, παράγουν αναγκαστικά το σκεπτόμενο πνεύμα στα οργανικά όντα» κατά τον Ένγκελς.13 Κατά τους Kirk et al19 αυτό σημαίνει, ότι τίποτα δεν μένει σε στατική κατάσταση, αλλά όλα αλλάζουν και συντελούν στην αέναη πορεία της κοσμικής ύλης.

Με άλλα λόγια στην Φύση τα πάντα είναι μεταβαλλόμενα, επομένως και τα έμβια όντα, και φυσικά αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά η έννοια της εξέλιξης των ειδών, που διατυπώθηκε 24 αιώνες αργότερα και εξακολουθεί να συζητείται και να εγείρονται πλήθος αντιρρήσεων, γιατί ακόμη το σύγχρονο πνεύμα δεν έχει φθάσει στο βάθος του Ηρακλείτειου στοχασμού. Περίπου στην ίδια αρχή στηρίζει και ο Αναξαγόρας τις θεωρίες του. Οι βιολογικές του θέσεις είναι πρωτότυπες, παρόμοιες με των δύο προηγουμένων, αλλά θα μπορούσε να θεωρηθεί, ότι είναι πιο τεκμηριωμένες επιστημονικά. Στα δύο πιο κάτω αποσπάσματα αναφέρει: «Όλα τα πράγματα ήταν μαζί, άπειρα τόσο στο πλήθος όσο και στη μικροσκοπικότητα, γιατί και το μικρό ήταν άπειρο, και καθώς ήταν όλα μαζί, κανένα δεν ξεχώριζε, λόγω της μικροσκοπικότητάς τους, γιατί ο αέρας και ο αιθέρας κρατούσαν υποταγμένα όλα τα πράγματα, όντας και οι δύο άπειροι, γιατί αυτά είναι τα μεγαλύτερα συστατικά στο μείγμα όλων των πραγμάτων, τόσο στο πλήθος όσο και στο μέγεθος»19,28 και στο άλλο: «Γιατί και από τα άλλα πράγματα (σ.σ. όλα τα μή έμβια και έμβια επί της γής) κανένα δεν μοιάζει με το άλλο, και αφού είναι έτσι, πρέπει να υποθέσουμε ότι όλα τα πράγματα ενυπήρχαν στο σύνολο»29 (αποσ. 1).

Με απλά λόγια δηλαδή τα πάντα ήταν σε πλήρη μικρότητα στο άπειρο του Σύμπαντος αναμεμειγμένα και στην εξέλιξη του κόσμου αποχωρίζονταν. Τα αποσπάσματα αυτά, μελετώμενα με τις σημερινές αντιλήψεις, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τις θέσεις του Νομπελίστα J. Monod22, στηριγμένες στη δυτική σκέψη, η οποία γεννήθηκε στις ακτές της Ιωνίας, όπως ο ίδιος αναφέρει στο κλασικό βιβλίο του «Le hazard et la nécessité» (Τύχη και Αναγκαιότητα), όπου και γράφει: «Η ουσία αυτών των επιγενετικών διεργασιών συνίσταται συνεπώς σε τούτο, ότι η οργάνωση του συνόλου ενός πολύπλοκου πολυμοριακού οικοδομήματος περιέχεται ήδη, εν δυνάμει, μέσα στη δομή των συστατικών του, αλλά δεν αποκαλύπτεται, δεν γίνεται εμφανής, παρά μόνο μέσω της συναρμολόγησής τους.»

Γενικό θαυμασμό προκαλεί η βιολογική θεωρία του Αναξίμανδρου περί προέλευσης του ανθρώπου από τους ιχθείς, η οποία ενέπνευσε τον Δαρβίνο και τους μεταγενέστερους βιολόγους (Πλούταρχος, εις Ωριγένους, «Στρωματείς» 2, Dox. 579). (Στην εικόνα ο Αναξίμανδρος σε μεσαιωνική ζωγραφιά.)

Εμπεδοκλής: Τίποτε δεν γίνεται από το μηδέν

Ο Εμπεδοκλής, μεταγενέστερος του Ηρακλείτου, συμφωνούσε στην περί θεού αντίληψη αυτού και διακήρυξε, ότι «ούτε θεών τις κόσμον εποίησ’ ούτε τις ανδρών, αλλ’ ην αιεί»1, και ως συνέπεια αυτής της άποψής του ήταν η ανάπτυξη της θεωρίας του των «Ριζωμάτων», ως των τεσσάρων βασικών στοιχείων του Σύμπαντος, από τα οποία σχηματίζονται τα πάντα, τα έμβια και μη έμβια υπάρχοντα επί της γης. Στο θέμα αυτό ο Εμπεδοκλής ξεφεύγει από την τάση του ενός στοιχείου ως αρχής του κόσμου από τους προηγούμενους φιλοσόφους της Ιωνίας, όπως π.χ. θεωρεί ο Θαλής το νερό, ο Αναξιμένης τον αέρα, ο Ηράκλειτος την φωτιά, και δημιουργεί ένα πολυπλοκότερο σύστημα, που βρίσκεται πιο κοντά στη σημερινή πραγματικότητα, αλλά και πιο κοντά στην έννοια της εξέλιξης.

Με σαφώς πλέον προχωρημένες αντιλήψεις όμως από τους προηγούμενους στοχαστές ο Εμπεδοκλής φαίνεται ότι αναφέρεται εναργέστερα σε εξέλιξη των ειδών και μάλιστα σε πολύ σύγχρονη αντίληψη. Τα αποσπάσματα ή και σπαράγματα από το έργο του, που αναφέρονται στη συνέχεια, δείχνουν μία εικόνα από τον πιο πάνω ισχυρισμό. Η αναφορά γίνεται με μίαν αλληλουχία της σκέψης του, που καταλήγει στο πως δημιουργούνται τα πάντα στο Σύμπαν αλλά και στον πλανήτη μας.1, 5, 8, 18, 19, 21, 23, 25, 26, 27

Στα τρία επόμενα αποσπάσματα εκφράζει χωρίς περιστροφές την άποψή του για τη γένεση των έμβιων όντων:

1. Πλούταρχος, «Προς Κολώτην» 1111f: «Άλλο πάλι θα σου πω: απ’ όλα τα θνητά κανένα δεν γεννιέται (σ.σ. δεν έχει φυσική αρχή) ούτε τελειώνει με τον επάρατο θάνατο. Υπάρχει μόνον ανάμειξη και ανταλλαγή των αναμεμειγμένων, και γέννηση είναι το όνομα που έδωσαν σε αυτό οι άνθρωποι.»

2. Πλούταρχος, «Προς Κολώτην» 1113c: «Ανόητοι· γιατί οι σκέψεις τους μακριά δεν φτάνουν, αφού νομίζουν, ότι γεννιέται κάτι που πριν δεν υπήρχε και πως κάτι που πεθαίνει ολότελα αφανίζεται.»

3. Αριστοτέλης, Μ.Ξ.Γ., 2, 975b1: «Γιατί είναι αδύνατον να γεννηθεί κάτι από αυτό που δεν υπάρχει, κι είναι ακατόρθωτο κι ανήκουστο να εκμηδενίζεται αυτό που υπάρχει, γιατί, όπου κι αν το βάλεις, εκεί θα είναι για πάντα.»

Τα τέσσερα ριζώματα και το DNA

Στα τρία αυτά αποσπάσματα γίνεται αντιληπτό, χωρίς καμμιά αμφιβολία, ότι ο Εμπεδοκλής είναι απολύτως αντίθετος με την έννοια της γέννησης εκ του μηδενός, του απόλυτου τίποτα και μάλιστα λοιδορεί και όσους το ενστερνίζονται, αποκαλώντας τους ανόητους. Θεωρεί ότι τα πάντα έχουν αρχή τα τέσσερα «ριζώματα» και την ανάμειξη αυτών, εις τα οποία και αποσυντίθενται τα όντα με το θάνατο, για την επανάληψη του αέναου κύκλου ζωής και θανάτου. Οι απόψεις αυτές, οι οποίες είναι πολύ προχωρημένες, ακόμη και για την εποχή μας, για ορισμένες ομάδες ανθρώπων, τουλάχιστον ανάλογα με τα πιστεύω τους, δεν διαφέρουν, θα μπορούσε να υποστηριχθεί, καθόλου από τις σύγχρονες γνώσεις της Φυσικής και της Βιολογίας. Αλλάζοντας την ορολογία του Εμπεδοκλή και υιοθετώντας τη σύγχρονη ορολογία των μικροσωματιδίων και τις θεωρίες περί της αφθαρσίας της ύλης σίγουρα το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο με εκείνο που υποστήριξε ο στοχαστής αυτός δυόμισυ χιλιάδες χρόνια πριν, με μόνη τη δύναμη της σκέψης του και χωρίς τη γνώση των ανακαλύψεων του σήμερα.

Οι ιδέες αυτές τον οδήγησαν προφανώς στις επόμενες σκέψεις, εξ ίσου πρωτοποριακές και θεμελιώδεις για τη σύγχρονη επιστήμη της Βιολογίας. Στο περί φύσεως έργο του θεωρεί, ότι υπάρχουν μόνο τα τέσσερα «ριζώματα» (γη, αέρας, νερό και φωτιά, τα πλέον αποδεκτά σήμερα από τους μεταφραστές και σχολιαστές του έργου του) και από τη σύμμειξη αυτών δημιουργούνται τα πάντα. Τα «ριζώματα», όπως αναφέρονται από τον Αέτιο (Ι, 3, 20), είναι τα πιο κάτω: «Άκουσε πρώτα τις τέσσερις ρίζες όλων των πραγμάτων ο λαμπρός Ζευς, η ζωοδότρα Ήρα, ο Αϊδωνέας κι η Νήστις, που με τα δάκρυά της ποτίζει τους θνητούς κρουνούς.»

Ο χαρακτηρισμός των «ριζωμάτων» με ονόματα θεών εξυπηρετούσε στο να μπορέσουν οι άνθρωποι της εποχής του με το τότε μορφωτικό επίπεδό τους να κατανοήσουν με τις παραδοσιακές αντιλήψεις τις δυνάμεις που κυριαρχούσαν στην Φύση, σύμφωνα με τις φυσιοκρατικές αντιλήψεις του Εμπεδοκλή, που δεν επιδέχονται, κατά τη γνώμη μου, αμφισβήτηση. Οι τέσσερις αυτές θεϊκές μορφές ερμηνεύονται από τους περισσότερους μελετητές του έργου του με τη σειρά που αναφέρονται, ως η φωτιά, ο αέρας, η γη και το νερό. Από αυτά τα «ριζώματα» σύμφωνα με την Εμπεδόκλεια σκέψη προκύπτουν τα πάντα και ιδιαιτέρως τα έμβια όντα:

Από τα σωζόμενα αποσπάσματα του Ηράκλειτου φαίνεται, ότι ήταν βαθύτατα επηρεασμένος από τις θεωρίες της Σχολής της Μιλήτου, ιδίως δε του Αναξίμανδρου. Το περίφημο απόσπασμα «τα πάντα ρει» εκφράζει ακριβώς την κοσμογονική θεωρία του, σύμφωνα με την οποία τα αισθητά πράγματα μεταβάλλονται, και τίποτε δεν μένει σταθερό (Πίνακας Johannes Moreelse, 1630).

4. Σιμπλίκιος, Φυσ. 159, 13: «Και από τη γη αναβλύζουν πράγματα ριζωμένα και στερεά στο μίσος (φρίκη, διαμάχη, Νείκος), όλα διαφέρουν στη μορφή και είναι χωρισμένα, μα στην αγάπη (φιλία, Φιλότης) συνάζονται και ποθούνε το ένα το άλλο, βγαίνουν (εκπηγάζουν) όλα όσα ήταν, είναι και θα είναι στο μέλλον, από αυτά βλάστησαν δένδρα και οι άνδρες και οι γυναίκες, τα άγρια ζώα, τα πουλιά και τα υδρόβια ψάρια, μα ακόμη και οι θεοί οι μακρόβιοι, οι πρώτοι στις τιμές. Γιατί μονάχα αυτά υπάρχουν (τα ριζώματα), αλλά διατρέχοντας το ένα το άλλο γίνεται η όψη τους αλλιώτικη (γίνονται διαφορετικά). Τόσο τα αλλάζει η ανάμειξη.»

Στο απόσπασμα αυτό είναι φανερό, ότι ο Εμπεδοκλής δέχεται την πανάρχαιη και παραδοσιακή γνώση για τη «Μητέρα Γη», όχι βέβαια με τη θεϊκή της σημασία, αλλά με την φυσιοκρατική έννοια, ως μητέρας των επί της γης δημιουργημάτων και των εμβιούντων όντων. Θεωρεί ότι τα πάντα, όσα δηλαδή υπήρξαν, όσα υπάρχουν και όσα θα υπάρξουν στο μέλλον, αλλά ακόμη και οι θεοί, ξεκινούν από τη γη.

Εδώ φαίνεται η αντίληψή του, ότι θεός δεν προϋπήρξε της δημιουργίας, αλλά είναι αποτέλεσμα αυτής, δηλαδή είναι ανθρώπινης προέλευσης. Άρα δεν φαίνεται ότι προϋπήρξε κάποιος «ευφυής σχεδιασμός», σύμφωνα με τις απόψεις σημερινών, θεολογικών κυρίως, κύκλων. Η λέξη «αλλοιωπά» θα μπορούσε να έχει δύο ερμηνείες, η μια ότι τα «ριζώματα» συνενούμενα αλλάζουν τις αρχικές τους μορφές και δίνουν τις καινούργιες, αλλά και ότι επεμβαίνουν και αλλάζουν τις μορφές των ήδη υπαρχόντων όντων, όπως π.χ. μια μετάλλαξη σε γονιδιακό επίπεδο, σύμφωνα με τις σημερινές γνώσεις.

Η Τύχη και η Αναγκαιότητα

Η φιλοσοφική σκέψη του Εμπεδοκλή συνεχίζεται σε πεδία ασύλληπτα για την εποχή του, φαίνεται όμως ασύλληπτη και για την εποχή μας ακόμη. Στα επόμενα αποσπάσματα η έννοια αυτή των αλλαγών, αλλά και της επίδρασης της τύχης στο δημιουργικό έργο της Φύσης είναι πιο εναργής και πιο σαφής, όπως φαίνεται πρώτα απ’ όλα στο πιο κάτω απόσπασμα:

5. Διογένης Λαέρτιος, βιβλ. Η΄: «Γιατί εγώ κάποτε ήμουν αγόρι και κορίτσι, πουλί και θάμνος και βουβό μέσα στο κύμα ψάρι». Οι στίχοι αυτοί θεωρείται από σύγχρονους ερευνητές ότι αναφέρονται στην πνευματική εξέλιξη και πιστεύεται έτσι ότι έχουν σχέση με την αθανασία του πνεύματος και απλώς ποιητική αδεία αναφέρονται κατ’ αντίστροφη φορά. Ασφαλώς είναι δυνατόν να είναι και έτσι, αφού ο Εμπεδοκλής θεωρείται κατά βάση φιλόσοφος, αλλά, έχοντας υπ’ όψη και άλλα αποσπάσματα του έργου του, τίθεται το ερώτημα, γιατί να μην εννοεί και την εξελικτική πορεία των οργανισμών, με την ίδια αντίστροφη φορά. Οι στίχοι αυτοί είναι τόσο διαυγείς, ώστε δίνουν τη σημερινή θεώρηση της εξελικτικής πορείας των οργανισμών, από τους κατώτερους θαλάσσιους οργανισμούς στους ανώτερους επίγειους, με κορωνίδα τον άνθρωπο.

Σε ένα άλλο απόσπασμα, συνεχίζοντας τις περιγραφές του για τη δημιουργία των όντων, αναφέρει:

6. Σιμπλίκιος, Φυσ. 371:33: «Όπως ο Εμπεδοκλής λέει, ότι υπό το κράτος της Φιλίας δημιουργήθηκαν πρώτα τα μέρη των ζώων, όπως έτυχε, δηλαδή κεφάλια, χέρια και πόδια, κι έπειτα αυτά έσμιξαν, ώστε βοϊδόμορφα όντα... ξεπρόβαλαν...»

Από το απόσπασμα αυτό φαίνεται ότι είχε συλλάβει στη σκέψη του, γιατί αποκλείεται να είχε άλλες πειραματικές αποδείξεις, με όσα τουλάχιστον γνωρίζουμε μέχρι σήμερα, την απόλυτη συμμετοχή της τύχης στον τρόπο δημιουργίας, «αρχήν φησι γενέσθαι ως έτυχε». Δεν ήταν δυνατόν να γνωρίζει τις διεργασίες των γονιδίων μέσα στο κύτταρο, αλλά αυτό, που σήμερα γνωρίζουμε ότι γίνεται σε μοριακό επίπεδο, το εξέφρασε με μία εκπληκτική σκέψη τυχαίας συνένωσης των μερών του σώματος, που είχαν πρωτοδημιουργηθεί, όπως περιγράφεται στους στίχους του Εμπεδοκλή.

Εκτός όμως από αυτή την ιδέα διαγράφεται και μία προδρομική σκέψη του τρόπου των αλλαγών, που τα «ριζώματα» μπορούν να επιφέρουν στα όντα που δημιουργούν. Ακόμη μέσα από τα δύο αυτά αποσπάσματα υπάρχει εν σπέρματι η σύγχρονη άποψη, ότι «κάθε έμβιο ον είναι συγχρόνως απολίθωμα. Φέρει μέσα του και έως τη μικροσκοπική δομή των πρωτεϊνών του τα ίχνη, αν όχι τα στίγματα, όλης της γενετικής του ανιούσας.» 22

Στα επόμενα δύο αποσπάσματα, (7) και (8), καθώς και στο επεξηγηματικό (9), οι απόψεις του είναι κρυστάλλινες, και μόνον όσοι αρνούνται τα επιτεύγματα της σημερινής Επιστήμης μπορούν να έχουν διαφωνίες.

7. Σιμπλίκιος, Φυσ. 32, 13 (3-17) και Περί Ουρανού 529, 1 (1-15): «...σαν έφτασε το Νείκος (φιλονικία, διαμάχη, Έριδα) στα τρίσβαθα (έγκατα) της δίνης, ήρθε η Φιλότης (αγάπη) στη μέση (στο κέντρο) του στροβίλου, όλα τούτα άρχισαν να ενώνονται (συνάζονται) και να γίνονται ένα μόνο, όχι όλα αμέσως (έξαφνα, ταυτόχρονα), αλλά σμίγοντας με άλλα σιγά-σιγά, από αλλού ξεκινώντας το καθένα κι από το σμίξιμό τους μύριες (αμέτρητες) ράτσες (είδη) θνητών βλάστησαν. Πολλά όμως ήταν άσμιχτα, εναλλάσσονταν με τα άλλα που έσμιγαν...»

Στο επόμενο απόσπασμα αναφέρονται τα εξής:

8. Σιμπλίκιος, Φυσ. 158, 1: «Τι όλων η σύσμιξη τη μια γεννάει και καταστρέφει κι άλλη, καθώς χωρίζουνε, σαν αυξηθεί, πάει φεύγει, κι αυτά ποτέ δεν σταματούν να αλλάζουν μεταξύ τους κι είτε συγκλίνουν όλα τους με την Φιλότητα σε ένα είτε με το Νείκος, με την έχθρα του τα χωρίζει.»

Από τα τέσσερα προηγούμενα αποσπάσματα και φυσικά από την όλη θεώρηση του έργου του φιλοσόφου φαίνεται, ότι πιστεύει στη δημιουργία των ειδών από προγενέστερα υπάρχοντα, με αλλαγές που προκαλούσαν τα τέσσερα «ριζώματα». Σκέψη απόλυτα συμβατή με τις σημερινές γνώσεις για τον τρόπο που προκαλούνται οι διάφορες μεταλλάξεις στα έμβια όντα.

Ακόμα με τους στίχους «αρχήν φησι γενέσθαι ως έτυχε» και «ουκ άφαρ, αλλά θελημά συνιστάμεν’ άλλοθεν» εκφράζει, όχι απλώς ως ιδέα αλλά σαφώς, την έννοια της τύχης, που συμβάλλει στην εξέλιξη του έμβιου κόσμου. Περίπου ο,τι γράφει και πάλι ο Monod22, ο οποίος θεωρεί, ότι τα στοιχειώδη περιστατικά της δημιουργίας, αλλά κι εκείνα που ανοίγουν το δρόμο της εξέλιξης είναι μικροσκοπικά, απρόβλεπτα και άσχετα με τ’ αποτελέσματα, που μπορεί να επιφέρουν. Όπως το περιγράφει «Tiré du regne du pur hasard, il entre dans celui de la nécessité, des certitudes les plus implacables.» (Προερχόμενα από το βασίλειο της καθαρής τύχης εισχωρούν στο βασίλειο της ανάγκης, της πιο άκαμπτης βεβαιότητας.) Είναι απορίας άξιον, τι περισσότερο πρόσθεσε ο μεγάλος αυτός στοχαστής του τελευταίου τρίτου του περασμένου αιώνα στο στοχασμό των αξεπέραστων φιλοσόφων της αρχαίας ελληνικής διανόησης και ιδιαιτέρως του Εμπεδοκλή.

Από το απόσπασμα (8) που αναφέρεται εδώ, εκτός από το τυχαίο της συνένωσης και του χωρισμού των πραγμάτων, θα ήταν δυνατόν να υποτεθεί, ότι αναφέρεται και στοιχειωδώς στην εντροπία με την αύξηση των πληθυσμών και την καταστροφή τους.

Η «ζωγραφική» ανάμειξη των ριζωμάτων

Ο Εμπεδοκλής, για να στηρίξει τις απόψεις του, αλλά και για να τις κάνει πιο κατανοητές σε ευρύτερο κύκλο απλών ανθρώπων, δίνει στη συνέχεια των γραφομένων του το πιο κάτω απόσπασμα:

9. Σιμπλίκιος, Φυσ.: «Όπως όταν στολίζουν τα αναθήματα οι ζωγράφοι, άνδρες επιδέξιοι και γοργόστροφοι στην τέχνη τους, όταν πιάνουν στα χέρια τους πολύχρωμες βαφές, αρμονικά ανακατεύοντας, περισσότερο από τη μία λιγότερο από την άλλη, φτιάνουν μορφές που μοιάζουν με όλα, δέντρα και άντρες και γυναίκες, θηρία, πουλιά και ψάρια, που ζουν στο νερό, και θεούς μακρόβιους πρώτους στις τιμές. Μη σε πλανέψει η απάτη και φανταστείς πως άλλη είναι η πηγή των αμέτρητων θνητών πραγμάτων, που γύρω βλέπεις, παρά βάλε τα καλά στο νου σου αυτά, γιατί θεού το λόγο άκουσες.»

Στο απόσπασμα αυτό γίνεται ένας πολύ εύστοχος παραλληλισμός του ζωγράφου, ο οποίος με την ανάμειξη λίγων χρωμάτων κατορθώνει να δημιουργήσει έναν ολόκληρο κόσμο, φανταστικό ή να αποτυπώσει την πραγματικότητα, έτσι όπως και τα τέσσερα «ριζώματα» με την ανάμειξή τους σε διαφορετικές ποσότητες κάθε φορά δημιουργούν τα διάφορα όντα του κόσμου μας. Ο τελευταίος στίχος με πρώτη ανάγνωση φαίνεται πως έρχεται σε αντίθεση με τα πιστεύω του Εμπεδοκλή. Σύμφωνα όμως με τους Λάλο και Σκαρσουλή21 απλώς ο Εμπεδοκλής προσπαθεί να μυήσει το μαθητή του επικαλούμενος τη Μούσα, τη δική του Μούσα, που τον ενέπνεε, και την οποία θεοποιούσε.

Ο Αριστοτέλης, αργότερα, περί τα μέσα του τέταρτου π.Χ. αιώνα, ταξινόμησε όλη σχεδόν τη γνώση της εποχής του και πρόσθεσε τις δικές του κυρίως σκέψεις και όχι παρατηρήσεις, που φαίνεται ότι δεν έκανε, όπως αναφέρουν οι σύγχρονοι μελετητές του12, και όπως εύκολα μπορεί κανείς να διαπιστώσει μελετώντας με προσοχή τα κείμενά του. Η βιολογική σκέψη του Αριστοτέλη συνοψίζεται σε δύο θεμελιώδεις αρχές: 1) Στην Φύση επικρατεί τάξη, και 2) κάθε φυσικό πράγμα έχει σκοπό12, και φυσικά κάθε επίτευγμα οποιουδήποτε φυσικού όντος έχει έναν καθορισμένο σκοπό, ο οποίος στους σύνθετους οργανισμούς δείχνεται με καθορισμένη μορφή. Τα επί μέρους συστατικά εντάσσονται σε μία ιεραρχική δομή.

Στα βιβλία3,4 του «Περί ζώων μορίων» θεωρεί τους πιθήκους ως μεταβατική μορφή ανάμεσα στον άνθρωπο και στα θηλαστικά τετράποδα και στο «Περί γενέσεως και φθοράς» η βιολογική φιλοσοφία του Αριστοτέλη εκφράζεται με τα πιο κάτω: «Η γένεση και η φθορά είναι αιώνιος κύκλος και, κατά την άποψή μου, υπάρχει ένας αδιαμφισβήτητος λόγος γι’ αυτή τη συνέχεια: η νομοτέλεια της Φύσης και το ότι η Φύση αγωνίζεται πάντοτε για το καλύτερο», ενώ στο «Περί ζώων γενέσεως» ο Αριστοτέλης είναι σαφής και κατηγορηματικός, ότι τα γένη του ανθρώπου, των ζώων και των φυτών είναι αιώνια, δεν υπόκεινται σε φθορά ούτε και σε δημιουργία. Ενώ γενικότερα στο έργο του ο μεγάλος επιστήμων - φιλόσοφος εκμεταλλεύεται στο έπακρο το έργο του Εμπεδοκλή, εν τούτοις διαφωνεί ριζικά με αυτόν λέγοντας: «...γι’ αυτό και είχε άδικο ο Εμπεδοκλής, όταν είπε, ότι πολλές ιδιότητες τις έχουν τα ζώα, επειδή έτσι έτυχε να γεννηθούν», δηλαδή δεν δέχεται τον παράγοντα τύχη στη εξέλιξη των οργανισμών. Στο σημείο αυτό βέβαια ο Εμπεδοκλής είναι αξιοθαύμαστος, γιατί οδήγησε από τότε το στοχασμό του σε κάτι που σήμερα θεωρείται κοινότοπο.

Ο Δαρβίνος στις επιστολές του μιλάει με θαυμασμό για τον Αριστοτέλη, όπως και ο περίφημος εξελικτικός βιολόγος Dobzhansky στο έργο του «Evolution, genetics, and man»10 αναφέρεται δέκα φορές σε διάφορα σημεία στο έργο του Αριστοτέλη.

Είναι περίεργο, που οι σύγχρονοι βιολόγοι αναφέρονται συνήθως μόνο στο έργο του Σταγειρίτη φιλοσόφου και ξεχνούν τους προγενέστερους απ’ αυτόν. Η μόνη ερμηνεία, κατά την γνώμη μου, είναι, ότι το έργο του Αριστοτέλη είναι περισσότερο γνωστό, ενώ των προσωκρατικών φιλοσόφων δεν είναι τόσο γνωστό για το βιολογικό του μέρος, όσο είναι για το φιλοσοφικό, ιδίως στον κοσμολογικό τομέα.

Μεγάλης σημασίας είναι οι έρευνες του Αριστοτέλη στην Βιολογία. Τα 21 σωζόμενα βιολογικά συγγράμματά του αποτέλεσαν την αφετηρία των βιολογικών ερευνών των νεωτέρων χρόνων.

Εξετάζοντας τα αποσπάσματα που αναφέρθηκαν, όχι με φιλολογική επεξεργασία και ερμηνεία των λέξεων, αλλά με νοηματική επεξεργασία από βιολογικής άποψης, φαίνονται με πολύ σαφήνεια οι απόψεις του Εμπεδοκλή στον τρόπο ενεργείας των τεσσάρων «ριζωμάτων», που κατ’ αυτόν αποτελούν τις βάσεις δημιουργίας των πάντων. Δεν θα πρέπει να διαφεύγει της προσοχής, ότι την εποχή εκείνη δεν ήταν τίποτε γνωστό από όσα η σημερινή Βιολογία έχει ανακαλύψει και πολύ περισσότερο ο μοριακός μικρόκοσμος. Συνέπεια τούτου ήταν ο Ερευνητής-Εμπεδοκλής να δημιουργήσει ένα δικό του σύστημα, δηλαδή τα «ριζώματα», την Φιλότητα και το Νείκος, για να μπορέσει να εξηγήσει αυτά, που η σημερινή γνώση τα αποδεικνύει με τη μοριακή Γενετική.

Ξεκινώντας από την αρχική δημιουργία στο απόσπασμα (1) «...μίξις τε διάλλαξίς τε μιγέντων εστί...», δίνει με το στίχο αυτό την πρώτη έννοια της ανάμειξης και της ανταλλαγής των πρωτογενών στοιχείων, κάτι που θυμίζει τη σύζευξη δύο γενετικών κυττάρων και την ανταλλαγή των χρωμοσωμάτων τους. Σε αυτό το στίχο αναφέρεται για πρώτη φορά η «ανταλλαγή των αναμεμειγμένων». Το επόμενο απόσπασμα (4) εξηγεί σαφέστερα, τι γίνεται με την ανάμειξη των στοιχείων: «δένδρεα τ’ εβλάστησε και ανέρες ηδέ γυναίκες, θήρες τα’ οιωνοί τε και υδατοθρέμονες ιχθύες». Δηλαδή δημιουργήθηκαν τα πάντα από τα τέσσερα βασικά στοιχεία, ακόμη και οι θεοί, σαφής τοποθέτηση, ότι οι θεοί είναι ανθρώπινα δημιουργήματα. Συνεχίζοντας αναφέρει, ότι μονάχα αυτά, τα «ριζώματα» δηλαδή, υπάρχουν, και ότι με την ανάμειξή τους γίνεται διαφορετική η όψη τους, γιατί τόσο πολύ τα αλλάζει η ανάμειξη. Στο στίχο αυτό υπάρχει, όχι σαφώς αλλά συγκαλυμμένα, η πρώτη νύξη της δυνατότητας αλλαγής των υπαρχόντων όντων.

Το επόμενο απόσπασμα (5) «ήδη γαρ ποτ’ εγώ γενόμην κούρος τε κόρη, τε θάμνος και έξαλος έλλοψ ιχθύς», είναι περισσότερο σαφές για την προηγούμενη άποψη. Βέβαια από φιλοσοφικής άποψης δίδεται η εξήγηση, ότι με τους στίχους αυτούς εννοεί την μετενσάρκωση, με απώτερο σκοπό την πνευματική τελείωση. Από βιολογικής σκοπιάς όμως μοιάζει περισσότερο να εννοεί τις βιολογικές αλλαγές που παρατηρούνται στην Φύση.

Στο απόσπασμα (7) που ακολουθεί με το στίχο: «...ουκ άφαρ, αλλά θελημά συνιστάμεν’ άλλοθεν άλλα. των δε μισγομένων χείτ’ έθνεα μύρια θνητών, πολλά δ’ άμικτ’ έστηκε κεραιομένοισιν εναλλάξ...», η έννοια της εξέλιξης των όντων είναι σαφέστατη. Ο Πανέρης23 γράφει: «Είναι πιθανόν, ότι εδώ έχουμε μία προδρομική αφετηρία της Δαρβίνειας θεωρίας, η οποία ωστόσο σίγουρα ξεκινά από τον Αριστοτέλη», και ο Βέικος5 θεωρεί, ότι «ίσως είναι υπερβολή να θεωρηθεί αυτό σαν ένα είδος θεωρίας φυσικής επιλογής και να υποστηριχθεί, πως ο Εμπεδοκλής πρόβαλε μία θεωρία, που μπορεί να αποτελεί ένα προανάκρουσμα της θεωρίας του Δαρβίνου.»

Η άποψη του γράφοντος είναι, ότι ο Εμπεδοκλής όντως εκφράζει χωρίς περιστροφές την άποψη, που ο Αριστοτέλης3,4 διατύπωσε επίσης λίγους αιώνες αργότερα και φυσικά ο Δαρβίνος στα μέσα του προπερασμένου αιώνα, μετά από μία δισχιλιετία σκοταδισμού. Το επόμενο απόσπασμα είναι ακόμη περισσότερο σαφές για την έννοια αυτή της εξέλιξης, (8) «...και ταύτ’ αλλάσσοντα διαμπερές ουδαμά λήγει, άλλοτε μεν Φιλότητι συνερχόμενα εις εν άπαντα, άλλοτε δ’ αυ διχ’ έκαστα φορεύμενα Νείκεος έχθει.»

Η επιστήμη σήμερα έρχεται να προσθέσει τις δικές της πλέον γενετικές αποδείξεις, ότι όλα τα όντα, όπως και ο άνθρωπος, που είναι και αυτός μια οντότητα της δημιουργίας, εξελίσσονται. Ο φυσικός νόμος δεν κάνει καμμιά διάκριση ανάμεσα στα όντα και τις μορφές της δημιουργίας και βοηθάει στην αδιάκοπη εξέλιξή τους. Μοιραία τώρα βλέπουμε, ότι κι η εξέλιξη ακολουθεί τα ίδια χνάρια. Από τη στιγμή που το πρώτο ζωντανό κύτταρο πήρε με τυχαίο τρόπο πνοή ζωής, όποιος και αν είναι ο τρόπος αυτός, μέχρι τη στιγμή που αυτό το κύτταρο εξελίχθηκε στις ανώτερες βαθμίδες των ζώντων όντων, η τύχη έπαιξε και παίζει το βασικό ρόλο της στην εξέλιξη, την επιλογή και τη γένεση, κάτι που το είπε περισσότερο από δυόμισυ χιλιάδες χρόνια πριν ο Εμπεδοκλής. Το ανθρώπινο ζώο σε τίποτα δεν διαφέρει και καθόλου δεν μπορεί να ξεφύγει από τους κανόνες της Φύσης, όσο και να θέλει να ωραιοποιήσει και να ιδανικοποιήσει την ύπαρξή του με ηθικούς και κοινωνικούς κανόνες.

Ειδικότερα για το ανθρώπινο ον ο βιολόγος Dobzhansky11 θεωρεί, ότι «η εξέλιξη του ανθρώπου έχει γίνει εν μέρει μια νέα και άνευ προηγουμένου μορφή εξέλιξης, η εξέλιξη του πολιτισμού και της ελευθερίας». Θεωρεί επίσης, ότι τα δύο είδη εξέλιξης, βιολογικής και πολιτιστικής, συνενώνονται σε μία μοναδική διεργασία, που είναι η ανθρώπινη εξέλιξη. Οι γόνοι του ανθρώπου δεν έχουν τη δυνατότητα να του προσδιορίσουν από ένστικτο, ποιό είναι το καλό και ποιό το κακό, ποιό το σωστό και ποιό το λάθος. Η γνώση του καλού και του κακού κερδίζεται μόνο με την πείρα της ελευθερίας.

Στη σύγχρονη εποχή κόπτονται για την ανάταση του ανθρώπινου πνεύματος με σκοπό τη θέωσή του, όπως λένε, αλλά ξεχνάνε, ότι η Φύση έχει προνοήσει, ώστε κάθε εξέλιξη και κάθε πρόοδος να είναι ισόμετρη. Το πνεύμα δεν εξελίσσεται, αν δεν υπάρξει πολιτισμική εξέλιξη, και η τελευταία δεν γίνεται με τα θαύματα και τις απειλές της τιμωρίας, όπως δεν έγινε στα δύο χιλιάδες περίπου χρόνια της μεσαιωνικής καταπίεσης και οπισθοδρόμησης. Είναι αστείο να υποστηρίζεται, ότι ο άνθρωπος είναι δημιουργία υπερβατική και παραμένει εσαεί όπως δημιουργήθηκε. Η εξέλιξη των όντων είναι ένα γεγονός,6, 10, 11, 15 που το βλέπουν μπροστά τους, στους μικρότερους οργανισμούς, και το ζουν με την εργασία τους, όσοι τουλάχιστον ασχολούνται με αυτά τα θέματα. Η δύναμη των φυσικών επιλογών για την προσαρμογή ενός οργανισμού στις ανάγκες της επιβίωσής του ξεπερνάει τα όρια της φαντασίας μας και των γνώσεών μας.

Είμαστε πολύ μικροί, για να αγνοούμε τη δύναμη της Φύσης και να θέλουμε να την εγκλωβίσουμε σε γνώσεις εξ αποκαλύψεως. Οι προσωκρατικοί στοχαστές και φιλόσοφοι έχουν ανάψει το φως της γνώσης από τότε και δεν θα πρέπει να τους αγνοούμε.
----------------------
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Αδριανόπουλος, Α.Γ., Αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι, Εκδ. Alvin Redman Hellas, Αθήναι 1971, σελ. 431.

2. Αξελός, Κ., Ο Ηράκλειτος και η Φιλοσοφία (Μεταφ. Δημητριάδη Κ.), Εκδ. Εξάντας 1968, σελ. 351.

3. Αριστοτέλης: Περί φυτών, Α και Β. Άπαντα. Εκδ. Ο. Χατζόπουλος.

4. Aristotle: Parts of animals. The Loeb Classical Library, London.

5. Βέϊκος, Θ., Οι προσωκρατικοί. Ελληνικά γράμματα, Εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 1995, σελ. 253.

6. Βoner, D.M. and Mills S.E., Heredity. Ed. Prentice Hall, 1967, σελ. 112.

7. Γιαννάκης, Γ. Ν., Ορφέως, «Λιθικά», Διδακτορική Διατριβή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1982, σελ. 260.

8. Γκίκας, Σ. και Ευαγγέλου, Ι., Προσωκρατικοί φιλόσοφοι, Εκδ. Σαββάλα 1995, σελ.75-111.

9. Darwin, C., The origin of species. Ed. A mentor book, 1958, σελ. 479.

10. Dobzhansky,T., Genetics and the origin of species. Ed. Columbia Univ. press 1951, σελ. 361.

11. Dobzhansky, T., Evolution, genetics and man. Ed. J. Willey & Sons, Inc. 1955, σελ. 397.

12. During, I., Ο Αριστοτέλης, (Μεταφ. Π. Κοτζιά-Παντελή). Εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 1994, Τομ. 2.

13. Ένγκελς, Φ., Διαλεκτική της Φύσης (Μεταφ. Θ. Μαρίνου) Εκδ. Αναγνωστίδη 1953, σελ. 462.

14. Eschenbachio, A.G., Orphei, Argonautica hymns et de Lapidibus, 1689, σελ. 329.

15. Guyenot, The origin of species. Ed. Walker sun books, 1944, σελ. 139.

16. Hanson, V.D. and Heath, J., Ποιός σκότωσε τον Όμηρο; (Μεταφ. Ρ. Καρακατσάνη), Εκδ. Κάκτος 1999, σελ. 355.

17. Κirk, G.S., Heraclitus the cosmic fragments, Cambridge University Press 1954, σελ. 424.

18. Κirk, G.S., Raven, J.A., The presocratic philosophers, Ed. Cambridge University Press 1975, σελ. 487.

19. Κirk, G.S., Raven, J.A. and Schofield, M., Οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι (Μεταφ. Κούρτοβικ Δ.), Εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 1990, σελ. 600.

20. Κριμπάς, Β.Κ., Εκτείνοντας τον Δαρβινισμό και άλλα δοκίμια, Εκδ. Νεφέλη 1998, σελ. 13-35.

21. Λάλος, Α και Σκαρσουλής, Π., Εμπεδοκλής, Περί φύσεως, Εκδ. Εικοστού πρώτου, σελ. 345.

22. Monod, J., Le hasard et la nécessité. Editions du Seuil, Paris 1970, σελ. 197.

23. Πανέρης, Ι. Ρ., Προσωκρατικοί φιλόσοφοι, Εκδ. Κωνσταντινίδη, Θεσσαλονίκη 1986, σελ. 149.

24. Πασσάς, Ι. Δ., Τα Ορφικά, Εκδ. Εγκυκλοπαιδείας του «Ηλίου», 1964, σελ. 447.

25. Popper, K., Gigon, O. και Μιχαηλίδης, Κ. Π., Οι προσωκρατικοί (Μεταφ. Ζ. Δρακοπούλου), Εκδ. Imago A.E.B.E., Αθήνα 1984, σελ. 362.

26. Προσωκρατικοί, Εμπεδοκλής, Εκδ. Ο. Χατζόπουλος 2000, τομ. 11, σελ. 277.

27. Ρούσσος, Ε., Ηράκλειτος (Περί φύσεως). Εκδ. Δ. Ν. Παπαδήμα, Αθήνα 1987, σελ. 211.

28. Schofield, M., An essay on Anaxagoras, Ed. Cambridge University Press 1980, σελ. 187.

29. Sider, D., The fragments of Anaxagoras. Ed. Verlag Anton Hein 1981, σελ. 144.

Ιουδαϊσμός – Πότε εμφανίστηκε;

Μια αρχαιολογική μελέτη που ανατρέπει ό,τι ξέραμε και ξεκαθαρίζει το πότε εμφανίστηκε ο Ιουδαϊσμός στην Ιουδαία.

Αρθρογραφώ από το 2013 και ασχολούμαι με το θέμα της θρησκείας και του τρόπου που επιβλήθηκε, τουλάχιστον από το 1981 και ακόμα εκπλήσσομαι από τον τρόπο με τον οποίο μας έχει πείσει για την καθολικότητά της, αλλά και το “ένδοξο” παρελθόν της, το οποίο όσο ασχολούμαι περισσότερο τόσο περιορίζεται.

Αντικείμενο της παρουσίασης αυτής είναι το μόλις εκδοθέν βιβλίο του Ισραηλινού αρχαιολόγου Yonatan Adler, The Origins of Judaism: An Archaeological-Historical Reappraisal, των εκδόσεων της Anchor Yale Bible Reference Library, ο οποίος διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Ariel στη Δυτική Όχθη, που φέρνει μια επανάσταση στον τρόπο κατανόησης του αρχαίου Ισραήλ.

Το αντικείμενό της μελέτης του είναι το σημείο από το οποίο και μετά, έχουμε σαφή στοιχεία για την εμφάνιση του Ιουδαϊσμού και τα αναφερόμενα εδώ προέρχονται από μια ωριαία παρουσίαση του έργου του την 20η Νοεμβρίου 2022 στη σχολή ραββίνων του Los Angeles, Sinai Temple, αλλά και την παρουσίαση του βιβλίου από διάφορους κριτικούς.

Ελπίζω σύντομα να μεταφραστεί το βιβλίο του στα ελληνικά, ώστε να υπάρχουν όλες οι πληροφορίες που μας δίνει αναλυτικά και εύληπτα.

ΔΕΣ: Πώς εφευρέθηκε ο εβραϊκός λαός - Βιβλικές αλήθειες και το άλλοθι του «περιούσιου» λαού

Σαν Ιουδαϊσμό θεωρεί τον εβραϊκό τρόπο ζωής που είναι απόλυτα προσαρμοσμένος στην Τορά. Η δε Τορά είναι μέρος του εβραϊκού νόμου και είναι η γνωστή Πεντάτευχος, τα πέντε πρώτα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Αναφέρεται σε ένα τρόπο ζωής που επικεντρώνεται σε πρακτικές και όχι στις πεποιθήσεις.

Ο εβραϊκός τρόπος ζωής, που ακόμα χρησιμοποιείται από τους ορθόδοξους και όχι μόνο Εβραίους, χαρακτηρίζεται από την αυστηρή τήρηση πρακτικών και απαγορεύσεων που περιλαμβάνουν διατροφικούς κανόνες, τελετουργικά, περιτομή, αγνότητα, αυστηρούς κανόνες ειδικά για την αργία του Σαββάτου ή άλλες αργίες και πολλά άλλα. Με τον θρησκευτικό προσηλυτισμό και την προπαγάνδα με την οποία μεγαλώσαμε, μας είχε υποτυπωθεί ότι η βιβλική θρησκεία, ήταν η αρχαιότερη, ήταν ευρέως διαδομένη στους Εβραίους, ήδη από την εποχή του Μωυσή και παρά τις τσιριμόνιες τους, τελικά επικράτησε μέχρι την έλευση του Ιησού τουλάχιστον.

Όλα αυτά τελικά ήταν μύθοι. Ήδη στην δημοσίευση για την Παλαιά Διαθήκη, είχα παρουσιάσει αναλυτικά την έρευνα του Israel Finkelstein, καθηγητή Αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο του Tel Aviv και του Neil Asher Silberman, για τα αρχαιολογικά ευρήματα από το παρελθόν των Εβραίων, αλλά και κάτι που όλοι πλέον οι ακαδημαϊκοί γνωρίζουν, ότι οι Πατριάρχες, ο Μωυσής, η Έξοδος δεν υπήρξαν στην πραγματικότητα, ήσαν μυθικά πρόσωπα και καταστάσεις, και αν παρόλα αυτά είχαν ίσως κάποιο στοιχειώδες υπόβαθρο, αυτό αφορούσε ελάχιστους και όχι όλους τους Εβραίους που δεν διέφεραν σε τίποτα στην πραγματικότητα από τους υπόλοιπους Χαναναίους. Ο Ιουδαϊσμός προήλθε από ένα πολυθεϊστικό περιβάλλον που από τα ευρήματα έδειχνε να είναι τότε ο κανόνας. Ο μονοθεϊσμός τελικά προήλθε από τον πολυθεϊσμό και όχι αντίστροφα όπως μας έμαθαν. Ταυτόχρονα οι βιβλικές σπουδές έχουν δείξει ότι η ίδια η Βίβλος είναι γραμμένη σε διακριτά στρώματα που χρονολογούνται από τον 8ο έως και τον 5ο αιώνα π.κ.χ. και ο αποκλειστικός της σκοπός ήταν η συσπείρωση των Εβραίων γύρω από τον Ναό και το Ιερατείο, για καθαρά εθνικιστικούς λόγους.

Αυτό που δεν γνωρίζαμε ήταν πότε ακριβώς καθιερώθηκε ο Ιουδαϊσμός. Δηλαδή πότε άρχισαν οι Εβραίοι να γνωρίζουν προφανώς και να ζουν σύμφωνα με τους αυστηρούς κανόνες της Τορά, που εμμέσως μας δείχνει και πότε καθιερώθηκε τελικά ο μονοθεϊσμός σε αυτόν τον λαό.

Η μέχρι τώρα υπάρχουσα θεωρία στηρίζεται στην αναφορά της Παλαιάς Διαθήκης στον Εσδρά που έρχεται στην Ιερουσαλήμ μετά το 516 π.κ.χ., διαπιστώνει ότι έχουν φύγει από τον δρόμο του Θεού, τους διαβάζει την Τορά, όλοι πείθονται από τα λόγια του και αμέσως κατασκευάζουν τα πρώτα Sukkah (χαρακτηριστικό ξύλινο δωμάτιο για τις τελετές τους). Την θεωρία αυτή ξεκίνησαν από τον 19ο αιώνα ο WML de Wette και ακολούθως ο Julius Wellhausen στη βάση φυσικά της Βίβλου, αλλά η επιστήμη προχωράει διαφορετικά.

Πώς μπορεί να ελεγχθεί και να αποδειχθεί το ξεκίνημα του Ιουδαϊσμού;

Υπάρχουν τα κείμενα (βιβλικά και εξωβιβλικά) και τα αρχαιολογικά ευρήματα. Το χαρακτηριστικό των κειμένων είναι ότι γράφονται από λόγιους, από ανθρώπους των γραμμάτων που είναι λίγοι και ανήκουν ίσως και σε ιδιαίτερη τάξη, όπως ο Ιώσηπος, ή ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς, τα εβραϊκά απόκρυφα, τα χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας και τα ψευδεπίγραφα. Δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις μάζες, άλλα προβάλλουν ίσως θεωρούμενες ιδανικές καταστάσεις. Αντίθετα τα ευρήματα, αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, επιγραφές, κεραμικά, νομίσματα, εδώλια, έγγραφα, δείχνουν την διάδοση και αποδοχή από το πλήθος μιας ιδεολογίας, δείχνουν το πραγματικό και όχι το ιδεατό.

Αν γνωρίζουμε λοιπόν μια περίοδο που ο Ιουδαϊσμός ήταν ενεργός και έχουμε συγκεκριμένα ευρήματα, θα πρέπει πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο να διαπιστώσουμε πότε αυτά τα ευρήματα έχουν μια αρχή, ένα Terminus ante quem. Ξέρουμε ότι τον πρώτο αιώνα κ.χ. ο Ιουδαϊσμός ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένος. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτόν τον αιώνα και στις αρχές του δεύτερου έγιναν οι μεγάλες επαναστάσεις των Εβραίων κατά των Ρωμαίων. Τα ευρήματα που έχουμε από αυτή την περίοδο και μέχρι το 70 κ.χ., ταυτίζονται απόλυτα με τις εντολές της Τορά και τα ευρήματα αυτά περιλαμβάνουν τους διατροφικούς νόμους (Kashrut) με χαρακτηριστικό στοιχείο την αποφυγή του χοιρινού και των ψαριών που δεν έχουν λέπια ή έχουν πτερύγια, όπως το γατόψαρο και ο καρχαρίας, αλλά και τη μπύρα. Άλλο στοιχείο είναι η καθαριότητα που τηρείται με τελετουργικό τρόπο σε μικρές πισίνες (Mikveh) αλλά και με την επιμονή σε πέτρινα σκεύη αντί κεραμικών που θεωρούνταν αγνότερα. Μια άλλη ξεκάθαρη ένδειξη είναι η απεικόνιση ή όχι, ανθρώπων ή ζώων, σε αντικείμενα ή και σε νομίσματα, σύμφωνα με την 2η εντολή της Βίβλου. Άλλα τελετουργικά είναι τα Mezuzah, τα tefillin, το menorah (7φωτη λυχνία) και το sukkot (σκηνοπηγία) (κατασκευές Sukkah). Όλα αυτά επιβεβαιώνονται και από γραπτά κείμενα φυσικά.

Για να μην σας κρατάω σε αγωνία, όλα τα παραπάνω ευρήματα που αποδεικνύουν την τήρηση της Τορά πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο, εμφανίζονται επίσης στον πρώτο αιώνα π.κ.χ. και σταματούν οριστικά στα μέσα του δεύτερου αιώνα π.κ.χ. Εν ολίγοις άρχισαν να εμφανίζονται στην εποχή των Ασμοναίων (140-37 π.κ.χ.), δηλαδή αμέσως μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων κατά των Ελλήνων (163 π.κ.χ.), στην ουσία έναν αιώνα πριν τη θεωρούμενη Γέννηση του Ιησού.

Μερικά χαρακτηριστικά από αυτά είναι ότι από την εποχή του πρώτου Ναού έως και την Περσική Περίοδο, οι Εβραίοι τρώνε γατόψαρα σε όλη την Ιουδαία και την Ιερουσαλήμ. Τα πέτρινα σκεύη για τις τελετουργίες και οι πισίνες καθαρότητας εμφανίζονται τον πρώτο αιώνα π.κ.χ. Αντίστοιχα στα νομίσματα των Ασμοναίων και μετά, ακολουθούν την ανεικονική πρακτική, ενώ σε όλα τα προηγούμενα έχουμε εικόνες των αρχιερέων και σύμβολα άλλων θεών (όπως για παράδειγμα της Αθηνάς), φτερωτά λιοντάρια ή αετούς. Αντίστοιχα σε κεραμικά βλέπουμε την αναπαράσταση της θεάς Αθηνάς ή του Αιγυπτίου θεού Bes, ξεκάθαρα κατασκευασμένα από ντόπιο πηλό που δεν δείχνουν εισαγόμενα. Βλέπουμε κατά την Περσική Περίοδο να ονομάζουν τα παιδιά τους και να ορκίζονται στον Γιαχβέ (που τον αποκαλούν Yahoo) αλλά και σε άλλους ξένους θεούς. Χωρίς να λάβουμε υπόψη μας την πληθώρα εδωλίων της Ασερά ή άλλων θεών που είδαμε στην δημοσίευση για την Παλαιά Διαθήκη. Ακόμα και στα κείμενα, η αργία του Σαββάτου, η έννοια της εβδομάδας, οι μεγάλες εορτές όπως η Ημέρα της Εξιλέωσης (Yom Kippur) αλλά και η εορτή της Συγκομιδής – Σκηνοπηγία (Sukkot), δεν φαίνεται να είναι γνωστές, να εορτάζονται και να επηρεάζουν τους Εβραίους, το ίδιο και η περιτομή, τουλάχιστον σαν θρησκευτική και υποχρεωτική πρακτική.

Μια ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι ο καταυλισμός των Εβραίων στον Νείλο του πέμπτου αιώνα π.κ.χ. που μας έχει δώσει αρκετούς παπύρους, οι οποίοι δείχνουν ένα πολυθεϊστικό λαό που είχε και εκεί τοπικό ναό του Yaho, προφανώς του Γιαχβέ (που όπως είπαμε προήλθε από την Αίγυπτο), κάτι αντίθετο με την Τορά που δεχόταν μόνον ένα ναό, καθώς και κείμενα από τις συνήθειές τους. Ακόμα και το Passover letter (419 π.κ.χ.) που βρίσκεται στο Αιγυπτιακό Μουσείο του Βερολίνου, και υποτίθεται ότι μιλάει για το Σάββατο και τον εορτασμό του Πάσχα, κατά τον Adler είναι πρόσθετη ανακατασκευή σε συγκεκριμένο κομμάτι του παπύρου και σαφώς μεταγενέστερη. Στοιχεία επίσης δίνει και ένας οικισμός Εβραίων στη Βαβυλωνία με αντίστοιχα αποτελέσματα.

Τέλος το χαρακτηριστικότερο ίσως στοιχείο του Ιουδαϊσμού είναι η Συναγωγή. Η Συναγωγή είναι αυτή που κάνει τη διασπορά της γνώσης της Τορά στον κόσμο, αφού οι περισσότεροι θα ήταν αναλφάβητοι ή δεν θα μπορούσαν να έχουν σπίτι τους μία Τορά. Είναι η βασική ένδειξη για την δημιουργία και επιβολή του Ιουδαϊσμού. Συναγωγές εμφανίζονται τον πρώτο αιώνα κ.χ., και ελάχιστες τον πρώτο αιώνα π.κ.χ. Η παλαιότερη ευρεθείσα συναγωγή στο Ισραήλ είναι από την περιοχή Umm el-Umdan, και είναι και αυτή της εποχής των Ασμοναίων.

Μέχρι εκείνη την εποχή, γράφει ο Adler, οι Ιουδαίοι είχαν ήδη «ενσωματωθεί βαθιά σε έναν κόσμο που κυριαρχείται από τον ελληνιστικό πολιτισμό» —ένα ελληνόφωνο περιβάλλον κλασικής μάθησης, ψυχαγωγίας και ένα ιδιαίτερα ανεπτυγμένο πάνθεον θεοτήτων. Υποστηρίζει ότι ο Ιουδαϊσμός θα μπορούσε επομένως να θεωρηθεί ότι αναδύεται από «το χωνευτήριο του Ελληνισμού» παρά από τις σκηνές του Αβραάμ ή του Μωυσή. Το ιουδαϊκό έθνος στην πραγματικότητα οικοδομήθηκε από τους Ασμοναίους.

Στις πρώτες αντιδράσεις στο βιβλίο του Adler, οι Gad Barnea, Konrad Schmid, Jonathan Stökl, Eric Meyers, Amihai Mazar, Jonathan Klawans, Lawrence Schiffman και Jodi Magness, έχουν σχολιάσει θετικά, ενώ ο Michael Langlois, που σχολίασε χωρίς να έχει διαβάσει ακόμα το βιβλίο, είναι σίγουρος ότι πριν τους Ασμοναίους υπήρχε ένα άλλου είδος Ιουδαϊσμού, χωρίς ραβίνους και συναγωγές. Μπορούμε επίσης να θεωρήσουμε θετικό και τον Russell Gmirkin που ήδη θεωρεί την Τορά δημιούργημα του 280 π.κ.χ. κατά την Ελληνιστική Περίοδο.

Αυτά είναι τα στοιχεία που δείχνουν το πότε άρχισε σίγουρα ο Ιουδαϊσμός. Θα μπορούσε ίσως να είχε ξεκινήσει νωρίτερα και να μην υπάρχουν ευρήματα; ναι αλλά λίγο δύσκολο λόγω των πολλών ιδιομορφιών που προτείνει η Τορά. Η εμφάνισή τους όμως μας υποχρεώνει να ορίσουμε το πότε αυτός εμφανίστηκε και διαδόθηκε στον κόσμο. Δεν μας δείχνουν επίσης τα στοιχεία αυτά, πότε γράφηκε η Τορά και είναι προφανές ότι αυτή γράφηκε νωρίτερα, αλλά φαίνεται ξεκάθαρα ότι δεν ήταν καθόλου διαδεδομένη. Το λογικότερο, θα ήταν ίσως γνωστή μόνο σε κάποιους περιορισμένους κύκλους, αυτούς που την διόρθωναν συνέχεια και την εμπλούτιζαν με νέα στρώματα ανάλογα με τις απαιτήσεις της εποχής τους.

Ο Adler, με βάση αυτά τα στοιχεία κάνει μια εύλογη υπόθεση:

Κατά την Ελληνιστική Περίοδο τον τρίτο αιώνα π.κ.χ., κυριαρχούν για πρώτη φορά οι Έλληνες σε όλες τις περιοχές που βρίσκονται Εβραίοι (Άλλωστε οι κυρίαρχες γλώσσες τότε ήταν τα ελληνικά και τα αραμαϊκά-συριακά). Αυτοί έφεραν την έννοια του γραπτού δικαίου. Δηλαδή ένα κείμενο στο οποίο μπορούμε να δείξουμε ποιος είναι ο νόμος και αυτό να επιβάλει την εφαρμογή του. Νωρίτερα βέβαια έχουμε συλλογές νόμων όπως ο Κώδικας του Χαμουραμπί στην Μεσοποταμία και άλλοι, άλλα όλοι οι μελετητές έχουν καταλάβει ότι δεν ήταν στην πραγματικότητα γραπτό δίκαιο, αλλά κείμενα που μιλάνε για το δίκαιο, κάτι σαν νομικά εγχειρίδια που αναφέρονται για τον νόμο· δεν ήταν πραγματικοί νόμοι.

Με την διάθεση ανεξαρτησίας και την εμφάνιση του πρώτου κρατιδίου των Εβραίων μετά από τόσους αιώνες σκλαβιάς, οι Εβραίοι υιοθέτησαν την έννοια του γραπτού νόμου ων Ελλήνων και τοποθετούν την παραμελημένη και άγνωστη ως τότε Τορά σαν τον δικό τους ξεχωριστό γραπτό νόμο. Μιλάμε για την περίοδο του Πτολεμαίου Β’ που έλεγχε την ευρύτερη περιοχή που έκανε αναμόρφωση στο δίκαιο (είναι και η εποχή που γίνεται η μετάφραση των εβδομήκοντα της Τορά και όλης της Παλαιάς Διαθήκης στα Ελληνικά). Τότε έχουμε έναν μεγάλο εξελληνισμό των Εβραίων (που εντάθηκε όταν την περιοχή διεκδικεί ο Αντίοχος Δ, και η αντίδραση σε αυτό, δηλαδή η εθνικιστική τους προσπάθεια που εκδηλώθηκε με τους Μακκαβαίους), οδήγησε στην επιβολή αυτού του νόμου στους επόμενους τους Ασμοναίους, που την καθόρισαν σαν το στοιχείο ομογενοποίησης και διάκρισης του έθνους τους από τους άλλους.

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η βιβλική έρευνα που γίνεται από πραγματικούς επιστήμονες συνέχεια θα μας εκπλήσσει για πολύ ακόμα, ενώ οι μονοθεϊστικές και επιθετικές τελικά θρησκείες θα φαίνονται όλο και περισσότερο φτωχές, όχι μόνο σε χρήσιμα νοήματα, αλλά και στο υποτιθέμενο ένδοξο παρελθόν τους.

Η αξιοπρέπεια είναι δύναμη

Αξιοπρέπεια λοιπόν, μια λέξη, κι όμως με τόση μεγάλη σημασία. Μια λέξη που μπορεί να καθορίσει την αξία και την αγωγή σου ως άνθρωπος και συνάμα να εκπέμπει προς τα έξω σεβασμό για τον ίδιο σου τον εαυτό.

Πολλές φορές είναι αθόρυβη, την παίρνεις και φεύγεις χωρίς να ενοχλείς κανέναν. Όταν βρίσκεσαι ανάμεσα σε καταστάσεις οι οποίες σε προσβάλουν, σε θίγουν σαν άνθρωπο, όταν περιβάλλεσαι από άτομα τα οποία δεν εκτιμούν την ύπαρξη σου και σε αναζητούν όποτε αυτά βολεύονται, όταν απειλείται η ψυχική σου ηρεμία και διακατέχεσαι από καταπίεση, ε τότε ναι, την παίρνεις και φεύγεις. Φεύγεις γιατί ο αυτοσεβασμός σου δεν σου επιτρέπει να είσαι ανεκτικός, να πιέζεις καταστάσεις, ούτε να δείχνεις δεδομένος για κανένα..

Ένας αξιοπρεπής άνθρωπος έχει συναίσθηση, σέβεται τον εαυτό του αλλά και τους γύρω του, δεν ξεπουλιέται και δεν αρκείται σε μέτριους ανθρώπους και καταστάσεις, αλλά ούτε επιζητά απελπισμένα την προσοχή.

Η αξιοπρέπεια είναι δύναμη, μια δύναμη που δεν επιτρέπει σε κανένα να μειώνει την προσωπικότητα του αλλά ούτε να τον χρησιμοποιεί και να τον εκμεταλλεύεται. Είναι μια δύναμη που καθρεφτίζει τον εσωτερικό σου κόσμο, τονίζει την αυθεντικότητα, την τιμιότητα, το ήθος, τα πιστεύω και τα ιδανικά σου.

Είναι αλήθεια πως στις μέρες μας σπανίζει, είναι μια αξία δυστυχώς ξεχασμένη. Κι όμως υπάρχουν εκεί έξω και αυτοί οι λίγοι που ξέρουν καλά να την διαφυλάσσουν έχοντας την συνείδηση τους και το ‘’μέτωπο’’ τους πάντα καθαρά.

Μεγάλη υπόθεση να είσαι αξιοπρεπής άνθρωπος, να περιβάλλεσαι από αξιοπρέπεια και να περπατάς έχοντας το κεφάλι ψηλά!

Να την προστατεύεις!

Οι άνθρωποι γίνονται θηρία χωρίς το φως και το χάδι της αγάπης

Τ’ αγρίμια εκεί έξω δεν γνώρισαν τι είναι η αγάπη.

Εκτός από τις πρώτες μέρες της ζωής τους στην μητρική αγκαλιά.

Δεν γνώρισαν ούτε έμαθαν.
Στηρίχτηκαν μόνο στο ένστικτό τους γι’ αυτοσυντήρηση κι έτσι το μόνο που κατάφεραν ήταν να παραμείνουν αγρίμια.
Να καλύπτουν τις βασικές τους ανάγκες και τίποτ’ άλλο.

Υπάρχουν και οι άνθρωποι – αγρίμια που δεν γεννήθηκαν τέτοιοι αλλά έγιναν στην πορεία του χρόνου.
Άνθρωποι που ξέχασαν την αγάπη, γιατί πρώτη τους ξέχασε αυτή.
Άνθρωποι που δεν βγαίνουν από τις σπηλιές τους παρά μόνο για λόγους επιβίωσης.

Άνθρωποι μόνοι.

Στο φως μισοκλείνουν τα μάτια.
Δεν έχουν συνηθίσει τόση λάμψη γύρω τους.
Η ζεστασιά που απορρέει από αυτό, τους θερμαίνει τα κόκκαλα κι εκείνοι δεν έχουν γνωρίσει παρά μόνο υγρασίες και κακουχία.

Παραξενεύονται μα δεν φεύγουν.
Κοντοστέκονται να νιώσουν αυτό το φως που σαν κύμα σκάει κι εξαπλώνεται μέσα τους.
Αυτό το φως που λύνει όλους τους κόμπους, οι οποίοι σφιχτά τούς κρατούσαν κοντά στα κλουβιά τους.

Γιατί οι άνθρωποι γίνονται θηρία χωρίς το φως.
Χωρίς την αγάπη.
Χάνοντας την επαφή μαζί της, χάνουν την ταυτότητά τους.

Ξεχνάνε.
Ξεχνάνε πώς είναι ν’ αγαπιέσαι.
Πώς είναι να χωράς ολόκληρος στην ύπαρξη του άλλου και να μην σου περισσεύει τίποτα.
Πώς είναι να υπάρχεις για να ζει ο άλλος κι όχι μόνο ο εαυτός σου.

Και σκοτώνουν.
Σκοτώνουν το παιδί μέσα τους.
Σκοτώνουν την αθωότητα και την εμπιστοσύνη.
Σκοτώνουν την χαρά κι όλες τις στιγμές που κάποτε αγαπήθηκαν.

Σαν παιδιά απροστάτευτα.
Σαν προσευχές που εισακούστηκαν.
Σαν άγγελοι θεόσταλτοι.

Οι άνθρωποι ημερεύουν μόνο όταν αγαπιούνται.

Κρυβουν βαθιά τα νύχια τους για να μπορούν, χωρίς να τραυματίσουν, να επιστρέψουν χάδια.
Λούζονται στο φως κι εξαγνίζουν την ψυχή τους.
Δεν διψάνε πια για αίμα ούτε πεινάνε για σάρκα.

Το μόνο που θέλουν είναι να γευματίζουν από το πιάτο της αγάπης κι αυτό τώρα το μοιράζονται μ’ ευγνωμοσύνη.
Γιατί το θηρίο μέσα τους εξοντώθηκε.
Γιατί σώθηκαν από την εξορία.

Γιατί τώρα επέστρεψαν σπίτι τους.

Το να κάνεις πράγματα μόνος, σε ελευθερώνει

Υπάρχουν τόσοι πολλοί άνθρωποι που δεν φοβούνται να ζήσουν την ζωή τους μόνοι και μπορώ περήφανα να πω πως ανήκω σε αυτούς.

Ναι, μπορώ να πάω για φαγητό, για σινεμά και σε συναυλίες μόνος χωρίς να ανησυχώ για το τι θα σκεφτούν οι άλλοι.

Όσο μεγαλώνω, τόσο συνειδητοποιώ πόσο εκπληκτικό είναι το κάνεις πράγματα μόνος. Φυσικά, δεν λέω πως δεν πρέπει να κάνεις παρέα και με τους φίλους σου. Αλλά με εκπλήσσει το ότι τόσοι πολλοί άνθρωποι υποτιμούν το πόσο μπορείς να ωφεληθείς από το να κάνεις συγκεκριμένα πράγματα μόνος/η.

Ζούμε σε έναν πολιτισμό στον οποίο αν είσαι ο τύπος ανθρώπου που απολαμβάνει να κάνει πράγματα μόνος θεωρείσαι αντικοινωνικός, εχθρικός ακόμα και περίεργος. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια.

Επειδή, το να πηγαίνεις σε συναυλίες ή σινεμά μόνος δεν σε κάνει περίεργο ή τρελό. Απλώς δείχνει πως θες να βιώσεις όλα τα εκπληκτικά πράγματα που προσφέρει η ζωή. Δείχνει πως δεν θα χάσεις κάτι που θες να κάνεις απλώς επειδή κανείς από τους φίλους σου δεν θέλει ή δεν μπορεί να σε συνοδεύσει.

Δείχνει πως δεν σε νοιάζει το τι θα σκεφτούν ή θα πουν οι άλλοι.

Δείχνει πως είσαι πρόθυμος/η και αποφασισμένος/η να κάνεις αυτό που επιθυμεί η καρδιά σου.

Δείχνει πως είσαι ένα ανεξάρτητο άτομο και θες να χρησιμοποιήσεις κάθε ευκαιρία που σου δίνεται για κάτι ενδιαφέρον και αξιόλογο.

Επειδή η αλήθεια είναι πως δεν θέλουν όλοι να κάνουν τα ίδια πράγματα με εσένα. Δεν θέλουν όλοι να επισκεφθούν τα ίδια μέρη. Δεν έχουν όλοι τα ίδια ενδιαφέρονται με εσένα. Δεν θέλουν όλοι να αφήσουν την ζώνη ασφαλείας τους για να αποκτήσουν νέες εμπειρίες.

Αλλά μην επιτρέψεις σε αυτούς τους ανθρώπους να σε αποθαρρύνουν. Αν κάποιος δεν είναι πρόθυμος να κάνει αυτό που θα κάνεις εσύ μην τον αφήσεις να σε επιβραδύνει.

Μην εγκαταλείψεις την ιδέα να αποκτήσεις καινούργιες, πολύτιμες και αξέχαστες εμπειρίες επειδή δεν έχεις κάποιον να σε συνοδεύσει. Το να ξεκινήσεις μια περιπέτεια μόνος δεν είναι τρομακτικό. Δεν είναι ντροπιαστικό. Αντιθέτως, είναι ικανοποιητικό, αναζωογονητικό, συναρπαστικό και απελευθερωτικό.

Οπότε, τι περιμένεις;

Βγες στον κόσμο. Γνώρισε καινούργιους ανθρώπους. Κάνε αυτά που ήθελες πάντα να κάνεις. Ξεκίνα ένα νέο χόμπι. Πήγαινε σε μια τρελή περιπέτεια. Διεύρυνε την γνώση σου για τον κόσμο. Παρατήρησε την φύση γύρω σου.

Κάν΄ τα όλα αυτά μόνος/η- μην περιμένεις κανέναν.

Αγκάλιασε το παρόν και απόλαυσε την συντροφιά σου.

Βγες στον κόσμο και δημιούργησε αναμνήσεις.

Η δύναμη του αόρατου

Το μεγαλύτερο όπλο που έχει ένας Πολεμιστής, είναι η άγνοια που έχει για αυτόν ο εχθρός του.

Με το να είσαι απρόβλεπτος, δεν μπορεί ο εχθρός να καταστρώσει στρατηγικό σχέδιο αντιμετώπισής σου και θα κάνει σπασμωδικές κινήσεις, βασιζόμενος στο συναίσθημα και τον πανικό.
Και τότε, ψύχραιμος, θα επικρατήσεις…

ΑΝ είσαι προβλεπόμενος, γίνεσαι προβλέψιμος, άρα και ευπρόσβλητος.
Κινούμενος απρόβλεπτα, ξεγελώντας τις προβλέψεις, είσαι στο απυρόβλητο…

Ο Διάβολος πριν “εκπέσει” ήταν ο πρώτος τή τάξει Άγγελος, άρα ξέρει όλα τα κόλπα του “Μεγάλου”. Ποιον έχεις άραγε ΑΛΗΘΙΝΑ απέναντί σου;

Ο Νόμος της Αορατότητας, είναι μία πανίσχυρη Τεχνική Δύναμης:

“Μην είσαι Βράχος, θα σε συνθλίψουν.
Μην είσαι Φωτιά, θα σε σβήσουν.
Μην είσαι Νερό, θα σε παγώσουν.
Να είσαι Άνεμος…
δε θα σε φυλακίσουν ποτέ…”

Αριστοτέλης: Η κακία είναι μία ανοησία για εκείνους που δεν έχουν καταλάβει ότι δεν ζούμε για πάντα

Ο Αριστοτέλης θεωρείται από τις πιο σημαντικές μορφές της φιλοσοφικής σκέψης του αρχαίου κόσμου και από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους όλων των εποχών. Φυσιοδίφης, φιλόσοφος, δημιουργός της λογικής.

“Ο Αριστοτέλης υπήρξε ο πρώτος γνήσιος επιστήμονας στην ιστορία… και κάθε κατοπινός επιστήμονας του οφείλει κάτι” γράφει η Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα για εκείνον.

Η διδασκαλία του διαπερνούσε τη δυτική φιλοσοφική και επιστημονική σκέψη μέχρι και την Επιστημονική Επανάσταση του 17ου αιώνα. Στα 17 του χρόνια εισέρχεται στην Ακαδημία του Πλάτωνα, στην Αθήνα, όπου παραμένει για 20 χρόνια.

Εκεί συνδέεται τόσο με τον Πλάτωνα, τον Εύδοξο, τον Ξενοκράτη και άλλους στοχαστές.Τα έργα του αναφέρονται σε πολλές επιστήμες. Ανάμεσά τους φυσική, βιολογία, ζωολογία, μεταφυσική, λογική, ηθική, ποίηση, θέατρο, μουσική, ρητορική, πολιτική. Η περίοδος της ωριμότητας αρχίζει με τις βιολογικές έρευνες και τα συμπεράσματά του είναι η πρώτη συστηματοποίηση των βιολογικών φαινομένων στην Ευρώπη. Η σκέψη και οι διδασκαλίες του Αριστοτέλη, έχουν μεγάλη επιρροή στη φιλοσοφική, θεολογική και επιστημονική σκέψη έως και μετά τον Μεσαίωνα.

Μετά τον θάνατο του Πλάτωνα, φεύγει από την Αθήνα και αναλαμβάνει το 343 π.Χ./42 τη διδασκαλία του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Ως διδάσκαλος του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο Αριστοτέλης, αποκτά διάφορες ευκαιρίες και αφθονία προμηθειών. Ιδρύει μια βιβλιοθήκη στο Λύκειο, η οποία γίνεται αρωγός στην παραγωγή εκατοντάδων έργων του. Το γεγονός ότι υπήρξε μαθητής του Πλάτωνα, τον οδηγεί στις απόψεις του πλατωνισμού. Ωστόσο, μετά τον θάνατο του Πλάτωνα, οδηγείται περισσότερο, σε εμπειρικές μελέτες και μετατοπίζεται από τον πλατωνισμό στον εμπειρισμό. Θεωρεί ότι οι ιδέες και οι γνώσεις όλων των λαών βασίζονται στην αντίληψη.

Το έργο του είναι τεράστιο (400 βιβλία, κυρίως σε μορφή διαλόγων). Από αυτά έχουν σωθεί 47 βιβλία και μερικά αποσπάσματα από τα άλλα.

Σας παραθέτω κάποιες από τις σπουδαίες ρήσεις του…

“Η φτώχεια είναι έλλειψη πολλών πραγμάτων και η απληστία όλων.”

“Το Ελληνικό γένος ζει ελεύθερα και διοικείται άριστα και θα μπορούσε να κυριαρχήσει, αν ήταν πολιτικά ενωμένο.”

“Αυτό που πέτυχα με τη φιλοσοφία, ήταν να κάνω με τη θέλησή μου αυτά που οι άλλοι τα κάνουν επειδή φοβούνται τους νόμους.”

“Περισσότερο αγαπούν οι ευεργέτες τους ευεργετούμενους παρά οι ευεργετούμενοι τους ευεργέτες.”

Όταν άκουσε ότι κάποιος τον κορόιδευε, “όταν λείπω, μπορούν και να με μαστιγώσουν”, είπε

“Δεν υπάρχει τίποτε πιο άνισο από την ίση μεταχείριση των ανίσων.”

“Τα πράγματα που πρέπει να κάνεις, τα μαθαίνεις κάνοντάς τα.”

“Οι μητέρες αγαπούν τα παιδιά τους πιο πολύ από τους πατεράδες. Κι αυτό, διότι πρώτον ο τοκετός είναι οδυνηρός, και δεύτερο, είναι σίγουρες ότι τα παιδιά που γέννησαν είναι δικά τους.”

“Ο άνθρωπος είναι ον φύσει κοινωνικό και πολιτικό. Αυτός που μπορεί να ζήσει μακριά απ’ τις ανθρώπινες κοινωνίες είναι είτε θηρίο είτε θεός.

“Η φτώχεια είναι ο γονιός της επανάστασης και του εγκλήματος.”

“Είναι χαρακτηριστικό του μεγαλόψυχου ανθρώπου να μη ζητάει χάρες, αλλά να είναι έτοιμος να κάνει το καλό στους άλλους.”

“Συνήθως, την ισχυρότερη μνήμη την έχουν εκείνοι που είναι αργοί στην αντίληψη.”

“Είμαστε όλοι φίλοι των ευτυχούντων, ενώ των δυστυχούντων δεν είναι φίλος ούτε ο πατέρας.”

“Άμιλλα είναι η τάση να φτάσει κανένας τον άλλον, που τον θαυμάζει, ή και να τον ξεπεράσει, χωρίς να αισθάνεται φθόνο, αν ο άλλος τον ξεπερνάει.”

“Κάθε εργασία επί πληρωμή αποσπά και φθείρει το μυαλό.”

“Το κύριο γνώρισμα του πολίτη είναι η συμμετοχή στην απονομή δικαιοσύνης και στην άσκηση εξουσίας.”

“Οι βάρβαροι είναι εκ φύσεως πιο δουλοπρεπείς από τους Έλληνες.”

“H κακία είναι μία ανοησία για εκείνους που δεν έχουν καταλάβει ότι δεν ζούμε για πάντα.”

“Η ομορφιά είναι η καλύτερη συστατική επιστολή.”

“Tίποτα απ’ όσα είναι δοσμένα από τη φύση δεν είναι χωρίς τάξη.”

“Τα περισσότερα από αυτά που θα γίνουν στο μέλλον είναι ίδια μ’ αυτά που έχουν γίνει.”

“Ξεχώρισε από παλιά το Ελληνικό έθνος από τους βαρβάρους όντας πιο ικανό και περισσότερο απαλλαγμένο από την ηλιθιότητα.”

“Η μοχθηρία και η αδικία υπάρχουν από πρόθεση και όχι τυχαία ή κατά λάθος.”

“Είναι χαρακτηριστικό του καλλιεργημένου μυαλού να μπορεί να απολαύσει μια ιδέα χωρίς να την αποδεχθεί.”

“Η φτώχεια είναι ο γονιός της επανάστασης και του εγκλήματος.”

“Τα πράγματα που πρέπει να κάνεις, τα μαθαίνεις κάνοντάς τα.”

“Είναι χαρακτηριστικό του μεγαλόψυχου ανθρώπου να μη ζητάει χάρες, αλλά να είναι έτοιμος να κάνει το καλό στους άλλους.”

“Συνήθως, την ισχυρότερη μνήμη την έχουν εκείνοι που είναι αργοί στην αντίληψη.”

“Όλες οι ανθρώπινες πράξεις έχουν ως αίτιο ένα από τα εξής επτά: τύχη, φύση, παρόρμηση, συνήθεια, λογική, πάθος, πόθο.”

“Τις περιουσίες οι μικρές δαπάνες τις εξαφανίζουν.”

“Ανδρείος είναι αυτός που δεν φοβάται τον τιμημένο θάνατο.”

“Κάλλιο τρελός με όλους παρά συνετός και μόνος.”

“Το όλον είναι μεγαλύτερο από το άθροισμα των μερών του.”

“Η οικογένεια είναι η ένωση που καθιερώθηκε από τη φύση για την εξυπηρέτηση των καθημερινών αναγκών του ανθρώπου.”

Η κοινωνική αποδόμηση της οικογένειας

Η σημερινή γενιά ακόμα αναρωτιέται για ποιο λόγο οι δικές της μνήμες από την οικογένεια δεν είναι ενδεδυμένες με θαλπωρή

Υπάρχουν κάποιοι κανόνες, που δεν θεσπίζονται από τους ανθρώπους, αλλά ούτε και από τις κοινωνίες. Ένας από αυτούς ορίζει πως, εάν η παιδική ηλικία δεν είναι ανέφελη, πολύ δύσκολα η ευτυχία και η ισορροπία θα διανθίσουν το βίο κατά την ενήλικη ζωή.

Αν η αυτοεκτίμηση δεν κερδηθεί παράλληλα με το σεβασμό, την αυτονομία, τη στοργή και την άδολη αγάπη κατά τα πρώτα χρόνια, εις μάτην ακόμα και ο πιο επιτυχημένος πολίτης θα διασφαλίσει την εσωτερική γαλήνη.

Πάντοτε η χαρά θα χλευάζει από την αντίπερα όχθη και το σθένος θα αναλωθεί σε μία ακατάπαυστη προσπάθεια να αποδειχθεί η προσωπική αξία στους άλλους και στον εσωτερικό γονέα, που θα καιροφυλακτεί επικριτικός και βλοσυρός σε κάθε γωνιά της ψυχής.

Το απώτατο μέλημα κάθε πατέρα και μητέρας είναι η ευτυχία του παιδιού, όχι όπως την ορίζουν αυτοί, αλλά όπως προκύπτει από τη δοκιμή και πλάνη των επιλογών του. Οι γονείς είναι το στήριγμα σε κάθε πτώση και οι πασιχαρείς προσκεκλημένοι σε κάθε συμπόσιο θριάμβου του τέκνου τους.

Σκοπός τους να μεταδώσουν τον ακριβό πολιτισμό της ανθρωπότητας και να το καταστήσουν ενεργό και δυναμικό μέλος μιας κοινωνίας, καλλιεργώντας στο έπακρο τις δεξιότητες, που του δωρίστηκαν.

Μα κυρίως να του παρουσιάζουν όλα τα δεδομένα, ώστε οι αποφάσεις του να βασίζονται στη δική του αξιολογική κρίση και όχι στις σκοπιμότητες των μύθων και των στερεοτύπων. Εξάλλου, η παιδεία είναι μία μόνιμη αλλαγή στη συμπεριφορά και όχι μία άτεγκτη κοινωνική αναγκαιότητα.

Μερικοί από τους μύθους, που αναιτιολόγητα διαπερνούν διαγενεακά την κοινωνία, χάνουν την ευκαμψία τους με την πάροδο του χρόνου και δεν εξυπηρετούν τους σκοπούς, για τους οποίους κατασκευάστηκαν.

Το άτομο είναι πέρα και πάνω από θεσμούς και κανονιστικά πλαίσια, είναι ο δημιουργός της ιστορίας του, ο διαχειριστής των εξελίξεων και όχι το απρόσωπο όργανο, που πολλοί κοινωνιολόγοι πιστεύουν. Οποιοσδήποτε μετασχηματισμός στο συλλογικό, έχει τις ρίζες του στη μικρή στιγμή, που έφερε την αδιόρατη αλλαγή στις θελήσεις και στις ανάγκες του ατόμου.

Ένας από τους καλύτερα διαφυλαγμένους μύθους είναι αυτός της συντροφικότητας και της οικογένειας, ως μία εκ των ουκ άνευ συνθήκη για την προσωπική ευτυχία. Αποκύημα αυτών μπορεί να θεωρηθεί η εμμονή σε αξιώματα, όπως τα ακόλουθα:

-Ο γάμος είναι ο προορισμός κάθε ανθρώπου. Μέσα από αυτόν επιτυγχάνεται η ολοκλήρωση και η ευημερία του ανθρώπου.
-Ο γάμος αποτελεί αντίΔοτο στη μοναξιά.
-Οι συντροφικές σχέσεις αξίζουν, αν είναι διαχρονικές και αποκλειστικές.
-Ο πόθος και ο ρομαντισμός διαρκούν, έστω και με τεχνάσματα, για πάντα, εφόσον υπάρχει αληθινή αγάπη.
-Ο αφοσιωμένος σύντροφος κατανοεί και προβλέπει κάθε ανάγκη του άλλου. Σχεδόν μαντεύει τη σκέψη και τις επιθυμίες του.
-Η σύγκρουση προξενεί ανεπανόρθωτη ζημιά σε μία σχέση.
-Όλοι όσοι δεν αποκτούν παιδιά, ενώ έχουν τη δυνατότητα, κάποτε το μετανιώνουν.
-Οι γονείς πρέπει να θυσιάζουν τα πάντα για το καλό των παιδιών τους.
-Η ευτυχία μπορεί να διασφαλιστεί από το σύντροφο, εάν τα συναισθήματά του είναι διηνεκή και ειλικρινή.

Οι πεποιθήσεις αυτές εμποτίζονται με μεγάλο οίστρο στις γυναίκες και στην προσφιλή τους λογοτεχνία. Εάν αναπαραχθούν υπό τις σημερινές συνθήκες, γίνονται όχι μονάχα επικίνδυνες, αλλά και προπομποί κατάθλιψης.

Σχεδόν όλες μεταθέτουν την προσωπική ακεραιότητα και ευθύνη σε τρίτα πρόσωπα, ο έλεγχος των οποίων είναι αδύνατος. Η γυναίκα επωμίζεται ως προσωπική ενοχή την αποτυχία πραγμάτωσής τους και οδηγείται με ακρίβεια στο συναισθηματικό ξεκλήρισμα.

Όμως, όπως θα δούμε παρακάτω, η ίδια η κοινωνία που με περισσή θέρμη διατρανώνει αυτές τις αρχές, προετοίμασε την ακύρωσή τους.

Ο μύθος της ευτυχισμένης πυρηνικής οικογένειας καλλιεργήθηκε συστηματικά, για να διατηρεί την κοινωνική συνοχή, να εγγυάται τη διαιώνιση του θεσμού και να διασφαλίζει την ποιότητα ζωής στα αδύναμα μέλη και κυρίως στα παιδιά και τις άλλοτε ανίσχυρες και καλόβολες μητέρες-συζύγους.

Η παρουσίαση ενός συναινετικού πλαισίου, μέσα στο οποίο λειτουργούσαν όλα εξιδανικευμένα, οι πάντες είχαν διακριτούς ρόλους και συγκεκριμένες προοπτικές καλλιεργήθηκε από την τηλεόραση, το εκπαιδευτικό σύστημα και την πολιτεία, που αποσιώπησαν τα σκοτεινά σημεία των διαπροσωπικών σχέσεων και τη δυστυχία, που κρύβεται πίσω από φαινομενικά τέλειες συνθήκες.

Στις παραδειγματικές εκείνες οικογένειες ποτέ δεν παρουσιάστηκε, παρά μόνο ως υπονοούμενο, η ανεργία, η φτώχια, η έλλειψη μορφωτικών ευκαιριών, τα ναρκωτικά, η μετανάστευση, η μοιχεία, ο αλκοολισμός, η σχολική αποτυχία, οι αδρανείς σεξουαλικές σχέσεις, το διαζύγιο, η συμπεριφορά των παιδιών, η κοινωνική ανισότητα.

Ακόμα και όταν «έρχονταν χρόνια δίσεκτα και μήνες οργισμένοι», η ομόνοια της οικογένειας παρέμενε άρρηκτη και αδιαπραγμάτευτη και τελικά σωτήρια για την άρση των δεινών.

Οι τηλεθεατές προτιμούσαν να παρακολουθούν τις καθημερινές επιφανειακές ασχολίες του αστικού αυτού μορφώματος στην ακίνδυνη παραλλαγή του, συναινώντας υποσυνείδητα στην υποκρισία, εξαιτίας της προσδοκίας τους να δημιουργήσουν και οι ίδιοι κάποτε μία εξίσου όλβια φαμίλια και διατηρώντας στις μνήμες τους τις μορφές των γονιών τους σε υπερκόσμια και αγιοποιημένη διάσταση.

Ξενόφερτες αμερικανικές σειρές αγαπήθηκαν γιατί υπενθύμιζαν την αμέριμνη αγροτική ζωή σε αυτούς, που εγκατέλειψαν την ύπαιθρο, αναζητώντας νέες ευκαιρίες στην πόλη.

Η ίδια αυτή γενιά, των πατέρων μας, ανόρθωσε με το μόχθο της την μεταπολεμική Ελλάδα, χωρίς να γνωρίσει ποτέ πολέμους και καταστροφές, όπως οι δικοί τους γονείς, μεταλαμπάδευσε στα τέκνα τις παραδοσιακές αξίες, εισήγαγε, όμως, άλλοτε άθελα και άλλοτε εκούσια τα στοιχεία εκείνα, που αργότερα διέλυσαν το θεσμό της οικογένειας και υποδούλωσαν τη χώρα στους αργυραμοιβούς του ΔΝΤ.

Στη γενιά αυτή οφείλουμε το σημερινό ευ ζην και τις ενοχές σε κάθε επιλογή μας. Αν κάποιος αναζητά τα ιστορικά και ηθογραφικά δεδομένα, που ερμηνεύουν την τωρινή σύγχυση αξιών, την οικονομική δυσπραγία, αλλά και τον ευδαιμονισμό, δεν πρέπει να ψάξει σε αρχεία αριστερών κομμάτων, αλλά στις πολυαγαπημένες ελληνικές ταινίες του 60 και του 70.

Η αντιπαροχή, το ουίσκι που αντικατέστησε τον γλυκύ οίνο, η προίκα που τόσες ιστορίες ενέπνευσε, το ροκ που συμπορεύθηκε με το δημοτικό, τα λαϊκά που εισήλασαν στα σαλόνια, το κυνήγι της αποκατάστασης, οι γάμοι μεταξύ πλουσίων και φτωχών παρά τις λυσσαλέες αντιδράσεις, η καθολική αποδοχή του μίνι, οι αυστηροί γονείς, που πάντοτε κάμπτονταν, αλλά κυρίως η θεοποίηση του έρωτα ως της μόνης δικαιολογίας για ένα γάμο, όλα προμηνούσαν την αποκαθήλωση των ειδώλων και την απομυθοποίηση των πάντων στις μέρες μας.

Στη διαφαινόμενη κοινωνική αλλαγή συνηγόρησε η δεκαετία του 80 με την παλλαϊκή αποδοχή παραχαραγμένων σοσιαλιστικών ιδεωδών και φτηνής κατευθυνόμενης υποκουλτούρας, που εισήγαγε στη συνείδηση των πολιτών τον ηδονισμό ως πρωταρχικό μέλημα, τον ευτελισμό της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, τους ερωτύλους πρωθυπουργούς, τη διαφθορά, τη νομιμοποίηση των πελατειακών σχέσεων, το βόλεμα και την απαξίωση οιουδήποτε παραδοσιακού στοιχείου ως δεξιού, φασιστικού και εξοβελιστέου.

Η σημερινή γενιά, που δικαίως αν και λανθασμένα, αρνείται να ασχοληθεί με τις πλάνες εκείνων των καιρών, ακόμα αναρωτιέται στα αμφιθέατρα και στα μπαρ γιατί το πατρίς, θρησκεία, οικογένεια είναι βρισιά και γιατί το ψωμί, παιδεία, ελευθερία ξεπουλήθηκε μισοτιμής στα ράφια των σουπερμάρκετ της πολιτικής και της ανεντιμότητας.

Και ταυτόχρονα δεν κατανοεί γιατί το σεξ πρέπει να μπερδεύεται με τον έρωτα, γιατί τον μπαμπά τον έβλεπε κάθε δεύτερο σαββατοκύριακο και για ποιο λόγο οι δικές της μνήμες από την οικογένεια δεν είναι ενδεδυμένες με θαλπωρή.

Δυστυχώς, η μεταπολίτευση και τα ιδανικά της αποτελούν πλέον τον πολιτιστικό και θεσμικό μεσαίωνα της ελληνικής ιστορίας, στον οποίο χρωστάμε τη μιζέρια και την κατάθλιψη του παρόντος.

Οι σωματοφύλακες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Ποιοι ήταν ο Πευκέστας, ο Λεοννάτος και ο Αβρέας;

Ο Μέγας Αλέξανδρος απέχει χιλιάδες χιλιόμετρα από την πατρίδα του, την Μακεδονία. Βρίσκεται στην χώρα των Μαλλών, στις απαρχές της Ινδίας, ανάμεσα σε μύριους εχθρούς. Καταδιώκει αμείλικτα τους Ινδούς που αντιστέκονται στο πέρασμά του. Ολόκληρο το έθνος των Μαλλών βρίσκεται σε μια οχυρή πόλη.

Ο Αλέξανδρος με όλη την γενναιοψυχία που τον διακρίνει, επιτίθεται σαν άγριο θηρίο στα τείχη, κυριεύοντας χωρίς ιδιαίτερο κόπο το εξωτερικό τείχος της πόλης. Οι Ινδοί τα έχουν χαμένα με την ορμητικότητα του Αλεξάνδρου και τρέχουν αλαφιασμένοι να βρουν καταφύγιο στα ασφαλέστερα τείχη της ακροπόλεως.

Τους καταδιώκει ανηλεώς κραδαίνοντας την κοπίδα του και τους χτυπάει αλύπητα.

Βλέποντας τους στρατιώτες του να προχωρούν απρόθυμα στις σκάλες, αρπάζει μια σκάλα και τρέχει σαν μανιασμένος ταύρος ίσια στα τείχη της ακρόπολης.

Την βάζει στο τείχος και αρχίζει να ανεβαίνει με γρηγοράδα κρατώντας πάνω από το κεφάλι του την ασπίδα για να προστατευτεί από τα τοξεύματα, τα ακόντια, τις πέτρες και ό,τι άλλο πετούν επάνω του οι αμυνόμενοι.

Ανεβαίνει πάνω στα τείχη της ακρόπολης και με την ασπίδα σπρώχνει τους δεκάδες Ινδούς που στριμώχνονται για το ποιος θα τον σκοτώσει. Καταπόδας ακολουθεί ο Πευκέστας που κρατάει στα στιβαρά του μπράτσα την ιερή ασπίδα από το Ίλιο, την Τροία του Ομήρου.

Είναι η ασπίδα του ανίκητου Αχιλλέα, που την είχε πάρει μαζί του ξεκινώντας την πανελλήνια εκστρατεία του στην Ασία.

Αμέσως μετά τον Πευκέστα έρχεται ο βασιλικός σωματοφύλακας, ο Λεοννάτος, σπρώχνοντας και αυτός με δύναμη τους Ινδούς. Από άλλη σκάλα ανεβαίνει ο διμοιρίτης Αβρέας για να προστατεύσει και αυτός τον βασιλιά του.

Απωθεί με το ξίφος του το πλήθος των Μαλλών. Οι στρατιώτες που βρίσκονται έξω από την ακρόπολη βλέποντας τον βασιλιά τους μόνο με τρεις στρατιώτες να τον προστατεύουν, ορμάνε πάνω στις σκάλες.

Από το βάρος τόσων ανδρών, οι σκάλες, σπάνε σαν ξυλαράκια και οι στρατιώτες πέφτουν με πάταγο στο έδαφος. Κόκαλα σπάνε, ξίφη λυγίζουν, ασπίδες τσακίζονται.

Πάνω στα τείχη έχει ανάψει για τα καλά η μάχη. Ο Αλέξανδρος, ο Πευκέστας, ο Λεοννάτος και ο Αβρέας δέχονται καταιγιστική βροχή από βέλη και ακόντια.

Οι εχθροί είναι πολυάριθμοι, στο βαθμό που οι σωματοφύλακες δεν ξέρουν από πού να φυλαχθούν.

Ο Αλέξανδρος χωρίς να το πολυσκεφτεί, πηδάει μέσα στο εσωτερικό και χτυπάει τους Ινδούς. Καλύπτει τα νώτα του στηριζόμενος στο τείχος. Σκοτώνει μάλιστα με την κοπίδα του τον ηγεμόνα των Ινδών.

Οι αμυνόμενοι αναγνωρίζουν τον Αλέξανδρο από την στολή και τα όπλα που φέρει. Του επιτίθενται λυσσαλέα. Δεν τους νοιάζει που είναι ένας. Το μόνο που θέλουν είναι να τον σκοτώσουν οπωσδήποτε. Από την πλευρά του, άλλοτε πετάει πέτρες κι άλλοτε ξιφομαχεί.

Οι Ινδοί βλέποντας το λιοντάρι της Μακεδονίας να μάχεται σαν τον πρόγονο του τον Αχιλλέα, πισωπατούν. Οι υπόλοιποι συνεχίζουν να τοξεύουν και να πετροβολούν ασταμάτητα.

Ο Λεοννάτος, ο Πευκέστας και ο Αβρέας βλέποντας τον βασιλιά τους να ριψοκινδυνεύει έτσι και να μάχεται μόνος του, πηδάνε μέσα από τα τείχη και βάζουν τα σώματά τους μπροστά, προστατεύοντάς τον.

Η μάχη είναι Ομηρική. Το αμέτρητο πλήθος των Ινδών είναι σαν κινούμενη μάζα που τείνει να καταπιεί τους επιτιθέμενους. Ο Αβρέας μάχεται με πυγμή και πείσμα υπερασπιζόμενος τον βασιλιά του, όμως ξαφνικά ένα βέλος τον βρίσκει στο πρόσωπο.

Ο θάνατος του Αβρέα ήταν ακαριαίος σκορπίζοντας το αίμα του στα πόδια του βασιλιά και των υπολοίπων υπερασπιστών του.

Τον Αλέξανδρο τον βρίσκει ένα βέλος κατάστηθα, διαπερνώντας τον χρυσοποίκιλτο θώρακά του. Αντιστέκεται με όσες δυνάμεις του απομένουν, αλλά σταδιακά ο ίλιγγος τον κυριεύει από την ακατάσχετη αιμορραγία.

Η πανοπλία πλέον τον βαραίνει και η κοπίδα που τον συντρόφευσε σε τόσες μάχες, μοιάζει ασήκωτη. Πέφτει λιπόθυμος από την αιμορραγία.

Ο Πευκέστας που είναι δίπλα του, τον σκεπάζει με την ασπίδα του Αχιλλέα. Από την άλλη μεριά τον καλύπτει με την δικιά του ασπίδα ο Λεοννάτος. Η κατάσταση μέσα στα τείχη είναι τραγική.

Οι Μακεδόνες που είναι απ’ έξω έχουν λυσσάξει σκεπτόμενοι τον αβοήθητο βασιλιά. Μπήγουν πασσάλους στα τείχη, κάνουν τα κορμιά τους σκάλες και ο ένας πατάει πάνω στον άλλον για να ανεβαίνουν γρήγορα πάνω στα τείχη.

Αντικρίζοντας τον βασιλιά τους λιπόθυμο στο έδαφος, τον Λεοννάτο και τον Πευκέστα να αγωνίζονται παλληκαρήσια μην αφήνοντας τους Ινδούς να πλησιάσουν, ορμάνε στους Ινδούς με λύσσα, σκοτώνοντας όποιον βρίσκεται μπροστά τους.

Οι υπόλοιποι Μακεδόνες που βρίσκονται ακόμα έξω από την ακρόπολη σπάζουν τον σύρτη της πύλης. Εξαγριωμένοι αρχίζουν την μαζική σφαγή των κατοίκων της πόλης.

Ενόσω η μάχη συνεχίζεται, ο λιπόθυμος Αλέξανδρος μεταφέρεται εκτός, πάνω σε ασπίδα. Κανείς δεν γνωρίζει ακόμη αν είναι ζωντανός ή νεκρός.

Το θεώρημα της μη πληρότητας του Γκέντελ και φιλοσοφικές προεκτάσεις της

Για να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος του θεωρήματος της μη πληρότητας του Γκέντελ (Gödel), είναι κρίσιμο να καταλάβουμε πώς τα μαθηματικά ήταν αντιληπτά την περίοδο που αποδείχθηκε. Μετά από πολλούς αιώνες συνύπαρξης υπό ίσους όρους ασαφών διαισθητικών αντιλήψεων και ακριβούς λογικής, τα μαθηματικά στο τέλος του 19ου αιώνα άρχισαν να αποσαφηνίζονται. δέντρο γράμματα. Επινοήθηκαν τα αποκαλούμενα τυπικά συστήματα. Στα τυπικά συστήματα τα θεωρήματα, με χρήση αυστηρών κανόνων, βλαστάνουν από τα αξιώματα όπως τα κλαδιά από ένα δέντρο. Αυτή η διαδικασία έπρεπε να αρχίσει από κάπου. Και τα αξιώματα ήταν αυτοί οι αρχέγονοι σπόροι από τους οποίους όλα τα άλλα αναπήδησαν.

Η δύναμη αυτού του μηχανιστικού οράματος των μαθηματικών ήταν ότι εξάλειπτε την ανάγκη για τη σκέψη ή την κρίση. Εφ’ όσον τα αξιώματα ήταν σωστά και εφ’ όσον οι κανόνες με τους οποίους γινόταν η χρήση τους διατηρούσαν την αλήθεια, τα μαθηματικά δεν θα μπορούσαν να εκτροχιαστούν σε αναλήθειες. Η αλήθεια ήταν εξασφαλισμένη μέσω μιας αυτόματης θεωρητικής μεθοδολογίας. Ένας από τους μεγάλους μαθηματικούς στόχους ήταν να μειωθεί η όλη θεωρία αριθμών σε ένα τελικό τυπικό σύστημα. Όπως στη γεωμετρία του Ευκλείδη, ένα τέτοιο σύστημα θα άρχιζε με μερικά απλά αξιώματα που είναι σχεδόν αναμφισβήτητα, και θα παρείχε τα θεωρήματα με έναν μηχανικό τρόπο. Η ιδέα ήταν ότι αυτό το σύστημα θα εμπεριείχε κάθε δήλωση που θα μπορούσαμε να κάνουμε για τους φυσικούς αριθμούς. Έτσι εάν κάναμε τη δήλωση «κάθε ζυγός αριθμός μεγαλύτερος από 2 είναι το άθροισμα δύο πρώτων» θα ήμασταν σε θέση να αποδείξουμε αυστηρά, από τα αξιώματα, είτε ότι είναι αληθής είτε ότι είναι ψευδής. Οι λέξεις «αληθές» και «ψευδές» θα γίνονταν συνώνυμα των «αποδείξιμο» και «διαψεύσιμο» αντίστοιχα, μέσα στο σύστημα αυτό. Το Principia Mathematica των Russell και Whitehead ήταν η διασημότερη προσπάθεια να βρεθεί ένα τέτοιο σύστημα.

Το θεώρημα του Gödel κατέρριψε την ελπίδα αυτήν εντελώς. Δε βρήκε απλά μια ρωγμή στο συλλογισμό των Russell και Whitehead, η οποία πιθανώς θα μπορούσε να επιδιορθωθεί. Έδειξε ότι ο ολόκληρος στόχος είναι ανεπίτευκτος! Πιο συγκεκριμένα, ο Gödel έδειξε ότι σε οποιοδήποτε τυπικό σύστημα, υπάρχει πάντα μια δήλωση για τους φυσικούς αριθμούς που είναι αληθινή, αλλά που δεν μπορεί να αποδειχθεί στο σύστημα. Με άλλα λόγια, τα μαθηματικά δεν θα είναι ποτέ το αυστηρό κι ακλόνητο σύστημα που οι μαθηματικοί ονειρεύονταν επί χιλιετίες.

Αλλά ας προσεγγίσουμε λίγο τον συλλογισμό της αποδεικτικής του. Το σύνολο συμβόλων με το οποίο οι δηλώσεις στα τυπικά συστήματα γράφονται συμπεριλάμβαναν συνήθως, χάριν σαφήνειας, τους αριθμούς, πρόσημα, παρενθέσεις και ούτω καθ’ εξής. Αυτά όμως δεν είναι απαραίτητα. Οι δηλώσεις θα μπορούσαν εξίσου καλά να χτιστούν πάνω σε εικόνες που αντιπροσωπεύουν δαμάσκηνα, πορτοκάλια, ή οποιοδήποτε εντελώς αυθαίρετο σύνολο, εφ’ όσον κάθε δαμάσκηνο εμφανιζόταν πάντα στις κατάλληλες θέσεις και μόνο σε αυτές. Έγινε προφανές ότι οι μαθηματικές δηλώσεις σε τέτοια συστήματα δεν ήταν κάτι περισσότερο από ακριβή δομημένα σχέδια φτιαγμένα επάνω σε αυθαίρετα σύμβολα.

Σύντομα μερικές οξυδερκείς ψυχές, με πρώτον τον Gödel, συνειδητοποίησαν ότι αυτός ο τρόπος σκέψης για τα πράγματα άνοιγε έναν ολοκαίνουργιο κλάδο των μαθηματικών και συγκεκριμένα, τα μετα-μαθηματικά. Οι γνώριμη μέθοδος της μαθηματικής ανάλυσης θα μπορούσε να εφαρμοστεί πάνω στην ίδια τη διαδικασία που διαμόρφωσε την ουσία των τυπικών συστημάτων. Γιατί τα μαθηματικά δεν ήταν παρά ένα «υπόθεμα», το αρχικό παράδειγμα, πάνω στα οποία χτίστηκαν. Έτσι τα μαθηματικά αρχίζουν να μοιάζουν σαν ένα φίδι που τρώει τον εαυτό του.

Ο Gödel κατέδειξε ότι παρουσιάζονται παράξενες συνέπειες, όταν τα μαθηματικά εξετάζουν τον εαυτό τους. Ένας απλός τρόπος για να γίνει αυτό σαφές είναι να φανταστεί κανείς ότι σε κάποιο πλανήτη (π.χ. στον Άρη) όλα τα σύμβολα που χρησιμοποιούνται για να γράψουν μαθηματικά βιβλία τυχαίνει -από κάποια καταπληκτική σύμπτωση- να μοιάσουν με τους αριθμούς μας από 0 μέχρι 9. Κατά συνέπεια όταν συζητούν Αριανοί στα εγχειρίδιά τους για μια συγκεκριμένη διάσημη ανακάλυψη που θα εκφράζαμε ως: «Υπάρχουν άπειροι πρώτοι αριθμοί», αυτό που γράφουν καταλήγει να μοιάζει με αυτό: «8445329844508787863070005766619463864545067111». Σε μας μοιάζει με έναν αριθμό 46 ψηφίων. Στους Αριανούς, εντούτοις, δεν είναι καθόλου ένας αριθμός αλλά μια δήλωση. Δηλώνει την απειρότητα των πρώτων αριθμών με τη σαφήνεια που το κάνουν οι δικές μας τέσσερις λέξεις.

Τώρα ας φανταστούμε ότι θελήσαμε να μιλήσουμε για τη γενική φύση όλων των θεωρημάτων των μαθηματικών. Εάν κοιτάξουμε στα εγχειρίδια των Αριανών, όλα τα ανάλογα θεωρήματα θα φαίνονται στα μάτια μας σαν απλοί αριθμοί. Και έτσι θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε μια επιμελημένη θεωρία για το ποιοι αριθμοί θα μπορούσαν να εμφανιστούν στα Αριανά εγχειρίδια και ποιοι αριθμοί δεν θα εμφανίζονταν ποτέ. Φυσικά δεν θα μιλούσαμε πραγματικά για τους αριθμούς, αλλά μάλλον για τις σειρές των συμβόλων που σε μας μοιάζουν με αριθμούς. Και όμως, μήπως θα ήταν ευκολότερο για μας να ξεχάσουμε τι σημαίνουν αυτές οι σειρές των συμβόλων στους Αριανούς και να τους αντιληφθούμε ως απλούς αριθμούς;

Ο Gödel χρησιμοποίησε μια τέτοια απλή μετατόπιση της προοπτικής. Το τέχνασμά του είναι να φανταστούμε ότι μελετούμε αυτό που θα ονομάζαμε «Αριανικής-παραγωγής αριθμοί» (εκείνους τους αριθμούς που είναι στην πραγματικότητα θεωρήματα στα Αριανά εγχειρίδια), και να υποβάλλουμε ερωτήσεις όπως, «είναι ή δεν είναι ο αριθμός 8030974 Αριανικής παραγωγής;» Δηλαδή, «η δήλωση «8030974» θα εμφανιστεί ή όχι σε ένα Αριανό εγχειρίδιο;».

Ο Gödel, αφού σκέφτηκε πολύ προσεκτικά αυτό το μάλλον σουρεαλιστικό σενάριο, σύντομα συνειδητοποίησε (κι αυτό το σημείο είναι κρίσιμο) ότι η ιδιότητα του να είναι ένας αριθμός «Αριανικής παραγωγής» δεν ήταν και τόσο διαφορετική από γνωστές έννοιες όπως ο «πρώτος αριθμός» «περιττός αριθμός» και ούτω καθ’ εξής. Το σύνολο των «Αριανικής παραγωγής» αριθμών, δηλαδή, διαφέρει ουσιωδώς από ένα σύνολο τυχαίων αριθμών. Κατά συνέπεια γήινοι θεωρητικοί μελετητές των αριθμών θα μπορούσαν, με τα τυποποιημένα εργαλεία τους, να αντιμετωπίσουν ερωτήσεις όπως, παραδείγματος χάριν, «Ποιοι αριθμοί είναι αριθμοί «Αριανικής παραγωγής», και ποιοι δεν είναι;» ή «υπάρχουν απείρως πολλοί «μη Αριανικής παραγωγής» αριθμοί;» Τα προηγμένα μαθηματικά εγχειρίδια – τόσο στη γη, όσο και στον Άρη- θα μπορούσαν να έχουν ολόκληρα τα κεφάλαια για τους αριθμούς «Αριανικής παραγωγής».

Και έτσι, σε μια από τις πιο ευφυείς συλλήψεις στην ιστορία των μαθηματικών, ο Gödel επινόησε μια εκπληκτική δήλωση που έλεγε απλά «ο Χ δεν είναι ένας αριθμός «Αριανικής παραγωγής» » όπου το Χ είναι ο ακριβής αριθμός που διαβάζουμε όταν η δήλωση «ο Χ δεν είναι ένας αριθμός «Αριανικής παραγωγής» » είναι γραμμένη με την Αριανή σημειολογία. Ας το σκεφτούμε λίγο. Γραμμένη με την Αριανή σημειολογία, η δήλωση «Χ δεν είναι ένας αριθμός «Αριανικής παραγωγής»» θα μοιάζει σε μας σαν μια τεράστια σειρά των ψηφίων. Αλλά αυτή η σειρά (Αριανικών) ψηφίων είναι η δική μας σημειολογία του αριθμού Χ (για την οποία η ίδια η δήλωση μιλά). Αυτές οι απίθανες περιπλοκές ήταν η ειδικότητα του Godel.

Αντιλαμβανόμενος έτσι τα θεωρήματα ως σχέδια συμβόλων, ο Gödel ανακάλυψε ότι είναι δυνατό για μια δήλωση σε ένα τυπικό σύστημα όχι μόνο να μιλήσει για το ίδιο, αλλά και για να αρνηθεί την ίδια την θεωρητική του μεθοδολογία. Οι συνέπειες αυτής της απροσδόκητης «εμπλοκής» που κρύβεται μέσα στα μαθηματικά ήταν καταλυτικές και – παραδόξως – είναι πολύ λυπηρές για τους Αριανούς. Γιατί λυπηρές; Επειδή οι Αριανοί –όπως και οι Russell και Whitehead – είχαν ελπίσει, όπως προανέφερα, ότι το τυπικό τους σύστημα θα περιελάμβανε όλες τις αληθινές δηλώσεις των μαθηματικών. Εάν η δήλωση Gödel είναι αληθινή, δεν είναι ένα θεώρημα που βρίσκεται στα εγχειρίδιά τους και δεν θα εμφανιστεί ποτέ- αφού λέει ότι δεν θα εμφανιστεί! Εάν εμφανιζόταν στα εγχειρίδιά τους, αυτό που λέει για τον εαυτό του θα ήταν λανθασμένο. Τα μαθηματικά τους εγχειρίδια θα αναγνώριζαν αναλήθειες ως αληθινές.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ότι ο πολυπόθητος στόχος της διαμόρφωσης ενός τέλειου τυπικού συστήματος αποκαλύπτεται ότι είναι χιμαιρικός. Όλα τα τυπικά συστήματα – τουλάχιστον αυτά που είναι αρκετά ισχυρά να είναι ενδιαφέροντα – αποδεικνύονται ελλιπή επειδή είναι σε θέση να διατυπώσουν δηλώσεις που λένε για το εαυτό τους ότι δεν μπορούν να αποδειχθούν. Αυτό, εν συντομία, εννοούμε όταν λέμε ότι ο Godel το 1931 κατέδειξε τη «μη πληρότητα των μαθηματικών». Δεν είναι ακριβώς τα μαθηματικά τα ίδια που δεν έχουν πληρότητα, αλλά οποιοδήποτε τυπικό σύστημα που προσπαθεί να συλλάβει όλες τις αλήθειες των μαθηματικών σε πεπερασμένο σύνολό αξιωμάτων και κανόνων. Ίσως πλέον αυτό να μη μας κλονίζει τόσο, αλλά για τους μαθηματικούς στη δεκαετία του ’30, ανετράπη ολόκληρη η κοσμοθεώρησή τους και τα μαθηματικά δεν θα ήταν ποτέ τα ίδια.

Το άρθρο του 1931 του Gödel έκανε άλλα πράγματα: εφηύρε τη θεωρία των «recursive functions», η οποία είναι σήμερα η βάση μιας σημαντικής θεωρίας προγραμματισμού ηλεκτρονικών υπολογιστών. Πράγματι, στην καρδιά του άρθρου του Gödel βρίσκεται αυτό που μπορεί να δει κανείς ως επιμελημένο πρόγραμμα υπολογιστών παραγωγής «Αριανικών» αριθμών. Και αυτό το πρόγραμμα γράφεται σε έναν φορμαλισμό που μοιάζει έντονα με αυτόν τον το γλωσσικό προγραμματισμό, ο οποίος εφευρέθη 30 χρόνια αργότερα.

Το θεώρημα του Gödel έχει χρησιμοποιηθεί για να υποστηρίξει ότι ένας υπολογιστής δεν μπορεί ποτέ να γίνει τόσο έξυπνος όσο ένας άνθρωπος επειδή η έκταση της γνώσης του πρώτου περιορίζεται από ένα δεδομένο σύνολο αξιωμάτων, ενώ οι άνθρωποι μπορούν να ανακαλύψουν τα απροσδόκητες αλήθειες… Παίζει ρόλο στις σύγχρονες γλωσσικές θεωρίες, οι οποίες υπογραμμίζουν τη δύναμη της γλώσσας να βρίσκει νέους τρόπους να εκφραστούν οι ιδέες.

Eχει επίσης χρησιμοποιηθεί για να υποστηρίξει ότι δεν θα γίνουμε ποτέ κατανοητοί από τον εαυτό μας, δεδομένου ότι το μυαλό σας, είναι κι αυτό ένα κλειστό σύστημα. Όπως δεν μπορούμε να δούμε τα πρόσωπά μας με τα μάτια μας, δεν μπορούμε να καθρεπτίσουμε πλήρως τις διανοητικές μας δομές στον ίδιο μας τον εγκέφαλο.

Ένα άλλο παραπλήσιο πόρισμα του θεωρήματος είναι πως δεν μπορούμε ποτέ να είμαστε βέβαιοι πως δεν έχουμε παραφρονήσει. Ο παράφρων ερμηνεύει τον κόσμο μέσω της (παραδόξως) συνεπούς λογικής του. Πώς μπορούμε να αποφανθούμε εάν η λογική μας είναι παράδοξη ή όχι, δεδομένου ότι έχουμε μόνο τη λογική μας για να το κρίνουμε; Αναφέρω εδώ και το δεύτερο θεώρημα Gödel, το οποίο καταδεικνύει ότι τα μόνα αριθμητικά τυπικά συστήματα που είναι ασυνεπή είναι αυτά που βεβαιώνουν τη συνέπειά τους. Αυτό μοιάζει να υπαινίσσεται πως όποιος πιστεύει με βεβαιότητα πως δεν είναι παράφρων, σίγουρα θα είναι…

Όμως η πιο σοβαρή συνέπεια του θεωρήματος της μη πληρότητας στην φιλοσοφία είναι η εξής: Αν και το θεώρημα μπορεί να δηλωθεί και να αποδειχθεί με έναν αυστηρά μαθηματικό τρόπο, αυτό που φαίνεται να λέει είναι ότι η λογική σκέψη δεν μπορεί ποτέ να διεισδύσει στην τελική αλήθεια… Προφανώς, για τους σπουδαστές της λογικής, η πλήρης κατανόηση του θεωρήματος είναι μια ανατρεπτική εμπειρία. Κι ίσως το να καταλάβει κανείς την ουσιαστικά αδιέξοδη φύση ενός λαβυρίνθου αποτελεί και ενός είδους απελευθέρωσης από αυτόν.

Eνεργειακά – Σεξουαλικά και Ψυχικά Βαμπίρ

Η σύγχρονη ψυχολογία έχει δώσει στα παραφυσικά φαινόμενα, που δεν μπορούν να καταταχθούν μέσα στα παραδοσιακά πλαίσια της ψυχολογίας και της επιστήμης, την ονομασία περιστατικά «ψ» (Psi). Σε αυτήν την κατηγορία εντάσσονται: η διορατικότητα, η μαντική ικανότητα, η τηλεκινησία, η τηλεπάθεια, η αστρική προβολή, οι εμπειρίες έξω-από-το-σώμα, οι μαγνητικές, αστρικές και ψυχικές βαμπιρικές επιρροές, η μαγνητική όραση, οι επαφές με όντα «από αλλού», και πολλά άλλα. Έτσι παραμένουν, αιώνες τώρα, ανεξιχνίαστα πεδία και ικανότητες του ανθρώπινου εγκεφάλου και ψυχισμού, στα οποία βασίζεται η ελπίδα της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους σε κάτι ανώτερο…

Τον δέκατο ένατο αιώνα ένας νέος όρος εμφανίστηκε μεταξύ των αποκρυφιστών, που έφερνε ξαφνικά, νέες διαστάσεις στα ανεξήγητα πεδία του Βαμπιρισμού. Ο όρος «Ψυχικός Βαμπιρισμός», άνοιξε νέους ορίζοντες δίνοντας την αφορμή για μελέτη και αναλύσεις θεμάτων που παρέμεναν στο περιθώριο των παραφυσικών φαινομένων μέχρι τότε. Όταν αναφερόμαστε στον Αστρικό Βαμπιρισμό, ή στον Μαγνητικό Βαμπιρισμό ή στις συλλογικές βαμπιρικές οντότητες, ουσιαστικά αναφερόμαστε σε μια κοινή κατηγορία προσέγγισης, αυτή του Ψυχικού Βαμπιρισμού.

Αυτό το πεδίο μελέτης, είναι μια σχετικά σύγχρονη μέθοδος ερμηνείας παραφυσικών καταστάσεων που εμπλέκουν οντότητες «από αλλού», τους αρχαίους δαίμονες της Ελλάδας, τους μεσαιωνικούς δαίμονες της Ευρώπης ή τους ίνκουμπι και σούκουμπι (Incubi – Succubi), κ.α. Μέχρι εκείνη την εποχή η χριστιανική εκκλησία είχε συγκεντρώσει και κατατάξει τα αμέτρητα είδη «στοιχειακών» υπό τον ίδιο όρο: «δαίμων». Αν και πολλοί από τους πατέρες της εκκλησίας δήλωναν ότι είχαν επαφές και συνομιλίες με στοιχειακά, με τον όρο «δαίμων» (ο οποίος είχε την έννοια «θεότητα» για τους αρχαίους Έλληνες) αυτά τα στοιχειακά απέκτησαν μια κοινή αρνητική και διαβολική σημασία.

Παρόλο που οι όροι Ψυχικός Βαμπιρισμός και Αστρικός Βαμπιρισμός είναι σύγχρονοι, έχουν τις καταβολές τους βαθιά στο παρελθόν, όπως για παράδειγμα στον Παράκελσο (16ο αιώνα). Ο Παράκελσος πίστευε ότι υπάρχουν κάποιες μυστηριώδεις παρασιτικές οντότητες, που θέλουν να τρέφονται από τις κακές σκέψεις και τα κακά συναισθήματα του «αστρικού» σώματος των ανθρώπων.

Τα πράγματα εξελίχθηκαν διαδοχικά, οι Πνευματιστές επηρέασαν τους Θεοσοφιστές, οι Θεοσοφιστές τους μάγους, οι μάγοι όσους ασχολήθηκαν με τον αποκρυφισμό, και αντίστροφα. Ο αποκρυφισμός ανέπτυξε καινούριες πεποιθήσεις, ενώ οι ψυχικές έρευνες με επιστημονικό χαρακτήρα ακατάπαυστα εξέταζαν περιστατικά ανεξήγητων φαινομένων προσπαθώντας να διαχωρίσουν τα πράγματι ανεξήγητα, από αυτά των παραπλανητικών ψευδαισθήσεων.

Από τότε μέχρι σήμερα, νοητικά κατασκευάσματα αλλόκοτων κόσμων και όντων περιγράφηκαν από Εξιστορητές και Ταξιδευτές της –πλασματικής και μη– έμπνευσης. Λαογράφοι και ποιητές, άφησαν καταγραφές άλλων εποχών πίσω τους. Οι μάγοι επιθυμούσαν να ανοίξουν τις πύλες άλλων κόσμων με τελετές και άγνωστες λατρείες… Και οι ερευνητές ανακάλυπταν αυτούς και τις μυστικές οργανώσεις τους.

Μια από τις προσωπικότητες που επηρέασαν τους Θεοσοφιστές, ήταν ο Γάλλος ψυχικός ερευνητής του Βαμπιρισμού, Ζ. Τζ. Πιράρ, γνωστός κατά τα μέσα του δέκατου ένατου αιώνα, την περίοδο που είχε ακμάσει ο Πνευματισμός στην Γαλλία. Ήταν ο πρώτος που παρουσίασε την θεωρία του «Ψυχικού Βαμπιρισμού». Ο Πιράρ δεν δεχόταν την έννοια της μετενσάρκωσης, μιας ιδέας που με τόση ευκολία είχαν υιοθετήσει οι πνευματιστές εκείνης της εποχής (υπό την καθοδήγηση του Αλέν Καρντέκ).

Αυτή η άρνηση του Πιράρ στην ιδέα της μετενσάρκωσης και το ενδιαφέρον του στις «ψυχικές επιθέσεις», τον οδήγησαν στην ύπαρξη των Βαμπίρ. Μέσα από μια σειρά άρθρων ανέπτυξε την θεωρία ενός «αστρικού διπλού» του πνευματικού σώματος, το οποίο είχε περιγράψει να έχει αιθέρια δομή. Η ύπαρξη αυτού του «διπλού» εξηγούσε τις διάφορες μαρτυρίες ανθρώπων, για τις εμφανίσεις φαντασμάτων νεκρών ανθρώπων, και επιβεβαίωνε τον ισχυρισμό των πνευματιστών, ότι ένα τέτοιο «σώμα» (αστρικό), ήταν απαραίτητο για να γίνουν ορατά αυτά τα φαντάσματα.

Ο Πιράρ πρότεινε ότι όταν το αστρικό σώμα εξαναγκαστικά αποβαλλόταν από το σώμα κάποιου, για παράδειγμα αν και όταν αυτός θαβόταν ζωντανός, τότε αυτό παρέμενε δραστήριο στον υλικό κόσμο, «βαμπιρίζοντας» ζωντανούς θνητούς για να μπορεί να θρέψει το σώμα μέσα στον τάφο, που τον κρατούσε δέσμιο. Αν και οι απόψεις του Πιράρ είχαν κάποια κληρονομικότητα από τον Παράκελσο, άνοιξαν γενικά νέους ορίζοντες προς την θεωρία του «παραφυσικού στραγγίσματος» της προσωπικής ενέργειας, με την βοήθεια ενός πνευματικού μέσου.

Την δουλειά του προχώρησε αργότερα ο θεοσοφιστής Φρανζ Χάρτμαν. Ο Χάρτμαν γεννήθηκε στην Βαυαρία της Γερμανίας, και δήλωνε ότι είχε καταγωγή ευγενών της Ιρλανδίας από την μητέρα του. Μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ασκούσε την ιατρική την περίοδο της διαμονής του εκεί, και κατά τα τέλη του 1870 ανακάλυψε την Θεοσοφική Εταιρία που μόλις είχε ιδρυθεί από την Μαντάμ Μπλαβάτσκυ και τον συνταγματάρχη Χένρυ Στιλ Όλκοτ.

Επισκέφθηκε το κέντρο της Θεοσοφικής Εταιρίας στο Αντυάρ της Ινδίας, και παρέμεινε εκεί για ένα διάστημα με την Μαντάμ Μπλαβάτσκυ. Όταν αυτή δέχτηκε μια δυσφημιστική επίθεση από μια θύελλα κατηγοριών για τσαρλατανισμό, αναγκάστηκε να αποσυρθεί στην Αγγλία και ο Χάρτμαν την ακολούθησε. Πολλές από τις σημειώσεις του για τους εννέα μήνες διαμονής του στο Αντυάρ, χάθηκαν εκείνη την περίοδο. Αργότερα, στην Αγγλία, έγραψε το περιβόητο βιβλίο του Μαγεία, Μαύρη και Λευκή (1885).

Ο Χάρτμαν πίστευε ότι οι Βρικόλακες υπήρχαν αληθινά, όχι όμως ότι ήταν κάποια πλάσματα με μυτερούς κυνόδοντες που έπιναν αίμα, και όλα αυτά που γνωρίζουμε από τις παραδόσεις ή τον κινηματογράφο. Το πεδίο στο οποίο υπήρχαν αυτές οι οντότητες, οι οποίες έπρατταν ενστικτωδώς και όχι λογικά, ήταν ένα πεδίο δυνάμεων υπο-ανθρώπινης νοημοσύνης. Δηλαδή κάτι που πλησιάζει περισσότερο στην ζωώδη μορφή ύπαρξης.

Ο Χάρτμαν θεωρούσε τις βαμπιρικές δυνάμεις πιο επικίνδυνες από άλλες δαιμονικές οντότητες, ακριβώς γιατί είχαν μεν νοημοσύνη (όπως αυτή των ζώων) αλλά λειτουργούσαν εξολοκλήρου ενστικτωδώς. Υποστήριξε αυτή την θεωρία του, παρουσιάζοντας την απόδειξη, την υπόθεση ενός νέου που εκδήλωνε τα κλασσικά συμπτώματα μιας βαμπιρικής επίθεσης.

Ο νέος είχε αδυνατίσει σε σημείο κατάρρευσης, όμως η όρεξή του για φαγητό ήταν ακόρεστη. Έλεγε πως κάποια παράξενη δύναμη είχε καθίσει στο στήθος του, και ότι από εκείνη την στιγμή είχε παραλύσει σε σημείο που δεν μπορούσε καν να διαμαρτυρηθεί ή να φωνάξει για βοήθεια. Δήλωνε πως αυτή η δύναμη του ρουφούσε την ζωή. Κάποιος που παραβρέθηκε με τον νέο την ώρα μιας από αυτές τις επιθέσεις, είπε ότι στο στήθος του θύματος υπήρχε μια διάφανη, σχεδόν αόρατη ουσία αλλά απτή, κάτι σαν ζελατίνη.

Ο Χάρτμαν συμπέρανε ότι ο νέος είχε έρθει σε επαφή με «εκτόπλασμα», μια μυστήρια ουσία για την οποία έλεγαν πολλοί ότι την είδαν να βγαίνει από τα σώματα διαφόρων πνευματιστών και μέντιουμ κατά την διάρκεια των «σεάνς» τους. Ο Χάρτμαν υπήρξε πρόεδρος της Θεοσοφικής Εταιρίας στην Γερμανία, και δήλωνε πως είχε έρθει σε επαφή με μια μυστική ροδοσταυρική οργάνωση, πριν από τις μελέτες του στον χώρο του Βαμπιρισμού. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ότι αυτή η ροδοσταυρική οργάνωση, ήταν η Χρυσή Αυγή, ιδρυτές της οποίας ήταν ο ΜακΓκρέγκορ Μάδερς και ο Γουίν Γουέστκοτ, και στην οποία ήταν μυημένοι ο Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέητς και ο Άλιστερ Κρόουλυ.

Ο πρώτος πρόεδρος της Θεοσοφικής Εταιρίας, ο Χένρυ Στιλ Όλκοτ, παρουσίασε μια άλλη θεωρία. Μερικές φορές, έλεγε ο Όλκοτ, τυχαίνει να θαφτεί κάποιος που φαινομενικά είναι νεκρός ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι, όμως φαίνεται έτσι γιατί είναι σε μια φάση κατατονίας, σε trance, και είναι σχεδόν νεκρός, αλλά όχι εντελώς νεκρός. Λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα των γιόγκι, οι οποίοι μπορούν να ρίχνουν τους ρυθμούς της καρδιάς και της αναπνοής τους, μπορώντας να επιβιώσουν κατά αυτόν τον τρόπο, με μια ελάχιστη ποσότητα αέρα, ο Όλκοτ υπέθεσε ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβαίνει και με άτομα που είναι θαμμένα αλλά τα οποία δεν είναι στ’ αλήθεια νεκρά.

Πίστευε ότι κατά την διάρκεια αυτής της νεκροζώντανης κατάστασης, ο θαμμένος έστελνε το αστρικό του διπλό για να ρουφήξει αίμα από τους ζωντανούς και έτσι να κλέψει λίγη ζωή. Η αποτέφρωση ήταν κατά την γνώμη του η μόνη λύση σε αυτό το πρόβλημα γιατί μόνο έτσι θα έσπαζε ο σύνδεσμος μεταξύ σώματος και αστρικού. Κι άλλοι θεοσοφιστές ακολούθησαν τα αχνάρια του, όπως ο Λιντμπίτερ, ο Πάουελς, και ο Χάρτμαν. Ωστόσο η μέντωρ του Όλκοτ ήταν η Μπλαβάτσκυ, η οποία ήταν βαθιά επηρεασμένη από τις θεωρίες του Πιράρ.

Ο Χάρτμαν είχε επίσης αναπτύξει την θεωρία περί «αστρικού όγκου», και πίστευε ότι τα Βαμπίρ αν και μοχθηρά, δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν ηθικά διαβολικά, γιατί απλά δεν έχουν ανθρώπινη νοημοσύνη. Επίσης αναφερόταν στους «Ψυχικούς Σπόγγους» (Psychic Sponge), οι οποίοι, όπως έλεγε, δεν ήταν αστρικά δραστήριοι αλλά ένα άλλο είδος ψυχικών Bαμπίρ, μαγνητικά βαμπιρικοί.

Ο μεγάλος συγγραφέας του Φανταστικού (και μέλος της Χρυσής Αυγής) Άλτζερνον Μπλάκγουντ, επίσης χρησιμοποίησε αυτόν τον όρο στην ιστορία του Η Μεταφορά, (The Transfer), όπου περιγράφει έναν πολύ λεπτό άντρα, με μάτια που γυαλίζουν παράξενα, ο οποίος ρουφούσε την ζωτική ενέργεια όποιου τύχαινε να βρίσκεται κοντά του. Ο μαγνητικός Βαμπιρισμός επικεντρώνεται σε περιπτώσεις στραγγίσματος ενέργειας μέσω επαφής και δεν συμπεριλαμβάνει το «αστρικό».

Για παράδειγμα στην περίπτωση δύο ατόμων όπου υπάρχει μαγνητική ανταλλαγή ενέργειας, θα μπορούσε το ένα να λειτουργεί βαμπιρικά πάνω στο άλλο. Ένα τοπίο θα μπορούσε επίσης να βαμπιρίσει μαγνητικά ένα άτομο, που τυχαίνει να βρίσκεται εκεί. Ένα αρνητικό φορτίο το οποίο εξαντλεί ένα θετικό φορτίο, αλλά λόγω κάποιας απόρροιας δεν σταματά να ρουφά ενέργεια. Θα μπορούσε να είναι μια νοητική διαδικασία.

Αλλά, ό,τι κι αν συμβαίνει, άραγε πού διοχετεύεται η ενέργεια που αντλείται; Θα μπορούσε όλο αυτό το σενάριο να καταλήγει στις συλλογικές βαμπιρικές οντότητες; Άραγε είναι τα Βαμπίρ για τα οποία μιλήσαμε, μέλη συλλογικών βαμπιρικών οντοτήτων; Είναι πιθανή η τηλεπαθητική επικοινωνία μεταξύ των βαμπιρικών όντων, ώστε να έχουν έναν κοινό στόχο, και έναν αρχηγό, τον «Πρίγκιπα του Σκότους», ως έναν κοινό εγκέφαλο;

Οι θεολόγοι υποστηρίζουν ότι υπάρχει ιεραρχία σε όλα τα αγγελικά βασίλεια στον ουρανό. Ωστόσο τα δαιμόνια επειδή ανήκουν στην επαναστατική πλευρά που εναντιώθηκε στο Θεό, δεν τους ταιριάζει, λόγω υπερβολικής υπερηφάνειας, να υποτάσσονται και να ακολουθούν εντολές. Επειδή όμως μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά και έχουν κοινές επιθυμίες όπως και οι άγγελοι μεταξύ τους, οι δραστηριότητές τους θα είναι όμοιες και με έναν όμοιο σκοπό, άσχετα αν λειτουργούν τελείως διαφορετικά από τους ουράνιους αγγέλους.

Τι είναι λοιπόν οι συλλογικές βαμπιρικές οντότητες;

Κατά την γνώμη μου όλες και κάθε είδους βαμπιρικές οντότητες ανήκουν σε μια συλλογική οντότητα, μια οικογένεια μ’ άλλα λόγια, η οποία αποτελείται επίσης από υπο-οικογένειες οι οποίες είναι συγγενικές μεταξύ τους. Η συγγένεια μεταξύ των οικογενειών θα μπορούσε να είναι από πρώτου βαθμού ως και πολύ μακρινή, ανάλογα με τα βασικά χαρακτηριστικά των μελών που την αποτελούν.

Διαδοχικά αυτές οι οικογένειες σχηματίζουν μια ιεραρχία, κάτι σαν ένα οικογενειακό δέντρο, στην κορυφή του οποίου βρίσκεται ο «Πρίγκιπας». Το πρόσωπό του είναι σκοτεινό, και ίσως, όπως λένε πολλοί, να μην έχει καν πρόσωπο… Εξάλλου πολλά από τα όντα του σκότους δεν έχουν καθόλου πρόσωπο, και άλλα πάλι δεν έχουν κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο γιατί οι μεταμορφώσεις τους είναι συνεχείς, σχηματίζοντας ένα εναλλασσόμενο προσωπείο, ένα «ολόγραμμα» όλων των όντων που τα «αποτελεί» (με την έννοια της συγγένειας και της συλλογικής ομοφωνίας).

Ακόμη και ζώα όπως η νυχτερίδα, ο αρουραίος και η κουκουβάγια είναι συγγενικά των Βαμπίρ, και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο, υπάρχει η προκατάληψη ότι μια συνάντηση με ένα από αυτά τα ζώα θα μπορούσε να είναι μια συνάντηση με Βαμπίρ. Άλλωστε, είναι οι συνηθέστερες μεταμορφώσεις τους. Λίγο πιο κάτω θα δούμε πως ο Σβέντενμποργκ περιέγραψε ότι τα όντα της κόλασης με κοινά χαρακτηριστικά είναι αδελφικά, και μας δίνει μια αρκετά ξεκάθαρη εικόνα για το πως θα μπορούσαν να μοιάζουν εξωτερικά.

Παρόλο που όλα αυτά έχουν την προέλευσή τους σε οράματα, πιστεύω ότι θα μπορούσαν να έχουν τις αντιστοιχίες τους στο γήινο πεδίο. Αυτό ωστόσο, είναι μια πύλη που ξεκλειδώνει σε σκοτεινά μονοπάτια και σημαίνει ότι ο επισκέπτης πρέπει να γνωρίζει το δρόμο της επιστροφής…

Ανέκαθεν υπήρχαν μάγισσες που είχαν την ικανότητα να κάνουν μάγια με τα μάτια. Αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον γιατί οι μάγοι και οι μάγισσες ως επίγειοι υπηρέτες του διαβόλου, ίσως τελικά να αποτελούν μια συλλογική οντότητα που παρατηρεί τον κόσμο μέσα από αμέτρητα μάτια, τα μάτια του καθενός από αυτούς. Τα μάγια με τα μάτια ήταν γνωστά ακόμη και στην Ιρλανδία όπου μάλιστα ονόμαζαν αυτές τις μάγισσες, «μάγισσες με τη ματιά που δαγκώνει».

Το βαμπίρ με την μαγνητική ματιά που υπνωτίζει τα θύματά του, είναι σίγουρα της ίδιας οικογένειας που έχει χαρακτηριστική την ικανότητα να υποβάλλει τους θνητούς σε πράξεις της αρεσκείας του, με τρόπο ύπουλο που περνά σχεδόν απαρατήρητος. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι σκοτεινές δυνάμεις έχουν παράθυρα στον κόσμο μας, τα μάτια κάθε μέλους της κάστας αυτής, που τις υπηρετεί.

Το αντάλλαγμα για κάθε ζευγάρι μάτια, είναι οι υπηρεσίες που προσφέρουν αυτές οι οντότητες της αβύσσου στον κάθε μάγο και μάγισσα. Αν τα μάτια μας επικοινωνούν με ένα συλλογικό ασυνείδητο από τον πνευματικό κόσμο προς τον υλικό και το αντίστροφο, οι βαμπιρικές οντότητες επιθυμούν την κατάληψη των ματιών μας.

Αποστολή τους είναι να παρεμβάλλουν παραπλανητικά στην αντίληψη του κάθε ανθρώπου, εξαπατώντας αυτούς που πέφτουν θύματά τους, και να τους μαγνητίζουν με την φοβερή καταχνιά της συλλογικής τους ύπαρξης, κερδίζοντας έτσι όλο και ένα μεγαλύτερο μέρος της πραγματικότητας. Μόνιμος στόχος τους είναι να εξαπλωθούν και να κυριεύσουν, προκαλώντας παραισθήσεις…

Η γνωστή αποκρυφίστρια Ντιόν Φόρτσουν, επίσης υποστήριξε την θεωρία του Ψυχικού Βαμπιρισμού. Γεννήθηκε στην Ουαλία το 1890, και δεν άργησε να ανακαλύψει ότι είχε ιδιαίτερες ψυχικές ικανότητες. Το 1919 μυήθηκε σε μια οργάνωση συγγενική του Ερμητικού Τάγματος της Χρυσής Αυγής, το Άλφα και Ωμέγα κεφάλαιο της Στέλλα Ματουτίνα, όπου της δόθηκε το μαγικό όνομα Deo Non Fortuna, το οποίο σημαίνει «από το Θεό και όχι από τύχη», εν συντομία Ντιόν Φόρτσουν. Το πραγματικό της όνομα ήταν Βιολέτα Μαίρη Φερθ.

Πέντε χρόνια αργότερα ίδρυσε την Αδελφότητα του Εσωτερικού Φωτός και δήλωνε ότι είχε επαφή με τα εσώτερα πεδία, απ’ όπου δεχόταν καθοδήγηση. Έτσι ανέπτυξε τις δικές της μαγικές διδασκαλίες. Έγραψε το Υγιής Αποκρυφισμός, Η Εκπαίδευση και το Έργο ενός Μυημένου, Η Μυστική Καμπάλα, Η Ιέρεια της Θάλασσας, Τα Μυστικά του Δρ. Τάβερνερ, και Ψυχική Αυτοάμυνα, το οποίο είναι από τα γνωστότερα έργα της, και προτείνεται για αρχάριους στον «αόρατο» κόσμο. Η Φόρτσουν υπήρξε θαυμάστρια και μαθητευόμενη του Άλιστερ Κρόουλυ, αν και απέφευγε αυτόν τον τίτλο, και δεν γνωστοποίησε ποτέ τις δραστηριότητές της μαζί του, προστατεύοντας έτσι την φήμη της από την κηλίδα των «σκοτεινών δρόμων», ως μέλος της Χρυσής Αυγής.

Τα διάφορα γνωρίσματα –ή συμπτώματα– ψυχικής επίθεσης, που καταθέτει η Φόρτσουν μέσα στο έργο Ψυχική Αυτοάμυνα, είναι: α) ένα βάρος στο στήθος του θύματος την ώρα που κοιμάται, σαν να γονατίζει κάποιος πάνω του, β) επαφή με εκτόπλασμα (μια ουσία που υποτίθεται ότι οι πνευματιστές της εποχής έβγαζαν από το σώμα τους κατά την διάρκεια των σεάνς), γ) νευρική και σωματική εξάντληση, δ) μελανιές και σημάδια με συγκεκριμένο σχήμα στο σώμα του θύματος που εμφανίζονται την ώρα του ύπνου, ε) η ανεξήγητη εμφάνιση πατημάτων ποδιών, ξεσπάσματα φωτιάς, και το φαινόμενο «αστρική καμπάνα», που είναι ένας ήχος σαν χτύπημα από μια λεπίδα μαχαιριού πάνω σε ένα ραγισμένο κρασοπότηρο. Αυτός ο ήχος, όπως λέει η Φόρτσουν, προμηνύει την έλευση κάποιας οντότητας, όχι αναγκαστικά με κακές προθέσεις. Αν όμως συνδυάζεται με άλλα ψυχικά συμπτώματα, τότε είναι πιθανόν να σημαίνει ψυχική επίθεση.

Ο πρώτος τρόπος που εκδηλώνονται τα ψυχικά φαινόμενα κατά την Φόρτσουν είναι τα όνειρα, ενώ η σεξουαλική δύναμη κρύβει ένα μεγάλο κομμάτι της πρακτικής στα απόκρυφα πεδία. Για τα όνειρα, την σεξουαλική δύναμη και τους ερωτικούς ονειρικούς επισκέπτες, Incubi και Succubi, θα αναφερθώ παρακάτω σ’ αυτό το κείμενο (αλλά και στο κεφάλαιό μου για τις Βαμπιρικές Μαύρες Τέχνες, όπου θα ασχοληθούμε με το πιο σκοτεινό και απαγορευμένο μονοπάτι του αποκρυφισμού).

Ο οραματιστής και συγγραφέας Εμμάνουελ Σβέντενμποργκ (1688-1772), που επηρέασε τους πνευματιστές του 17ου και του 18ου αιώνα, είχε συλλάβει μια λεπτομερή περιγραφή της κόλασης και των κατοίκων της:


«Όλοι οι άνθρωποι που βρίσκονται στους κάτω κόσμους, μετέχουν σε κακά πράγματα και σε επακόλουθα ψεύτικα πράγματα, ως αποτέλεσμα της αγάπης τους για τον εαυτό τους και για τον κόσμο… Ο καθένας φτάνει στην κοινότητα στην οποία βρισκόταν το πνεύμα του στον κόσμο. Στην πραγματικότητα κάθε άνθρωπος όσον αφορά το πνεύμα του, είναι συνδεδεμένος με μια συγκεκριμένη ουράνια ή καταχθόνια κοινότητα: ένας κακός άνθρωπος με μια κακο-χθονία, ένας καλός άνθρωπος με μια ουράνια.

Το πνεύμα του καθοδηγείται εκεί, βήμα προς βήμα, και τελικά επιτυγχάνει να μπει μέσα. Κατά την διάρκεια αυτής της κατάστασης, μερικά κακά άτομα από καιρό σε καιρό, μπαίνουν και βγαίνουν στους κάτω κόσμους, αλλά δεν φαίνονται να πέφτουν προς τα κάτω με το κεφάλι πρώτα, όπως κάνουν όταν έχουν καταστραφεί ολοκληρωτικά. Ενώ βρίσκονται στην κατάσταση που τους ταιριάζει στα περισσότερο εξωτερικά τους στοιχεία, τους δείχνουν αυτή την ίδια την κοινότητα στην οποία βρίσκονται από την άποψη του πνεύματος, ενόσω ήταν στον κόσμο. Αυτό συμβαίνει για να τους κάνουν να γνωρίσουν ότι βρίσκονταν στην κόλαση ακόμα και κατά την φυσική τους ζωή. Και όμως δεν ήταν στην ίδια κατάσταση όπως αυτή των ανθρώπων που βρίσκονται στον κόσμο των πνευμάτων…

»Όταν τα πνεύματα στους κάτω κόσμους εξετάζονται κάτω από το οποιοδήποτε φως του ουρανού, εμφανίζονται με μορφές που ταιριάζουν στις κακές τους ποιότητες… Δεν υπάρχει κάποιος σύντομος τρόπος για να περιγράψουμε την εμφάνιση όλων αυτών των μορφών, καμία εντελώς από αυτές δεν είναι στην πραγματικότητα όπως μία άλλη. Υπάρχει μια γενική ομοιότητα μεταξύ των ανθρώπων που μετέχουν σε ένα παρόμοιο κακό και βρίσκονται επομένως στην ίδια καταχθόνια κοινότητα.

Ένα είδος ομοιότητας των προσώπων των ατόμων απορρέει πραγματικά εκεί από αυτή τη συμμετοχή, σαν να είχαν όλα μια κοινή προέλευση. Γενικά τα πρόσωπά τους είναι τρομακτικά και άψυχα σαν πτώματα. Άλλα είναι μαύρα, άλλα είναι σαν μικροί πύρινοι δαυλοί, άλλα είναι πρησμένα από σπυριά, παραμορφωμένες φλέβες και πληγές. Μερικοί δεν έχουν κάποιο ορατό πρόσωπο, αλλά αντίθετα κάτι τριχωτό και οστεώδες. Σε άλλους ξεχωρίζουν μόνο τα δόντια. Τα σώματά τους είναι τερατώδη, και η ομιλία πηγάζει προφανώς από θυμό ή μίσος και εκδίκηση, επειδή καθένας από αυτούς μιλάει μέσα από την δική του ψεύτικη φύση κι έχει μια ποιότητα φωνής που απορρέει από την κακή του φύση. Με συντομία, όλοι τους είναι αντανακλάσεις της δικής τους κόλασης…

»Πρέπει όμως να αντιληφθούμε ότι ενώ τα καταχθόνια πνεύματα φαίνονται έτσι κάτω από το φως του ουρανού, φαίνονται σαν άνθρωποι ο ένας στον άλλο. Αυτό απορρέει από το έλεος του Κυρίου, για να εμποδίσει την βρωμιά τους να είναι σε αυτούς, όπως φαίνεται στους αγγέλους. Και όμως, η εμφάνιση αυτή είναι παραπλανητική, γιατί την στιγμή που αφήνεται να περάσει μέσα κάποιο φως από τον ουρανό, οι ανθρώπινες μορφές τους αλλάζουν σε κτηνώδεις που είναι οι μορφές των δικών τους εσωτερικών ποιοτήτων… Γιατί κάτω από το φως του ουρανού όλα φαίνονται όπως είναι στην πραγματικότητα.

»Αυτός είναι επίσης ο λόγος που τρέχουν μακριά από το φως του ουρανού και βυθίζονται μέσα στο δικό τους φως, ένα φως που είναι όπως αυτό που εκπέμπουν τα πυρακτωμένα κάρβουνα, και από καιρό σε καιρό όπως το φλεγόμενο θειάφι. Αυτό το φως όμως γίνεται ολοκληρωτικό σκοτάδι μόλις μπει μέσα φως από τον ουρανό. Αυτός είναι ο λόγος γιατί οι κάτω κόσμοι περιγράφονται ότι βρίσκονται σε ζόφο και σε σκοτάδι και γιατί οι λέξεις ζόφος και σκοτάδι υποδηλώνουν τα ψεύτικα στοιχεία που απορρέουν από αυτό που είναι κακό…»

Περίπου την ίδια εποχή, ενώ ο Εμμάνουελ Σβέντενμποργκ περιγράφει με αυτά τα λόγια την Κόλαση, ο Φραγκισκανός θεολόγος Λοντοβίκο Μαρία Σινιστράρι (1622-1701), καταγράφει στο εξαιρετικό έργο του Demoniality (που το έχουμε σήμερα στα χέρια μας με την επιμέλεια του Μοντάγκιου Σάμμερς) τις απόψεις των αγίων, των λόγιων, και των εκκλησιαστών εκείνης της εποχής, για τον υπερφυσικό κόσμο.

Στο Demoniality το οποίο αναφέρεται στην φύση των δαιμόνων και τα βασίλειά τους, ξετυλίγεται ένας κόσμος από όντα που μπορούν να πάρουν ανθρώπινη μορφή για να βασανίζουν τα θνητά θύματά τους, μυστηριώδεις εμφανίσεις και συναντήσεις με παράξενα όντα, ανεξήγητες ικανότητες που έχουν οι δαίμονες για να βασανίζουν άντρες και γυναίκες, όπως να διαπερνούν κλειδωμένες πόρτες, τους τοίχους των σπιτιών τους, να μετακινούν έπιπλα, να καταστρέφουν πράγματα και άλλα πολλά.

Ο Σινιστράρι, ο οποίος ας σημειωθεί ότι υπήρξε σύμβουλος της δικαστικής επιτροπής της Ιεράς Εξέτασης στην Ρώμη, χρησιμοποιεί την ελληνική λέξη «δαίμων», με την έννοια της αρχαίας ελληνικής, που σημαίνει και θεότητα. Η λέξη «θεότητα» ωστόσο δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την λέξη «δαίμων». Ο Σινιστράρι περιγράφει μια δύσκολη έννοια για την οποία δεν υπάρχει ακριβής αντιστοιχία στην λέξη «δαίμων».

Η περιγραφή των όντων που ονομάζει Incubi, σε ολόκληρο το έργο, είναι βασισμένη στην έννοια της λέξης «lutin». Αυτός ο λατινικός όρος σημαίνει πήλινος, που φέρνει στο μυαλό ομοιώματα ανθρώπων (φτιαγμένα από πηλό) που δεν έχουν ακόμη αποκτήσει ψυχή, δηλαδή τη δημιουργία του Θεού πριν της εμφυσήσει τη ζωή. Ακόμη μια έννοια της ίδιας λέξης είναι «χρυσοειδής», που θυμίζει τις εκκρίσεις του Βαμπιρικού Όφη αφού κατασπαράξει άνδρες, κατά τον μετα-αποκρυφιστή Κέννεθ Γκραντ.

Τα Incubi είναι κίβδηλα, συχνά είναι εξοργιστικά και γενικά τα χαρακτηρίζει μια θηριωδία. Χλιμιντρίζουν σαν τρελά στην πορνεία, ζευγαρώνουν ασταμάτητα, και πάντα μέχρι να εξαντλήσουν το θύμα τους.

Κατέχουν όλα τα μυστικά της τέχνης της λαγνείας και της ακολασίας. Αυτή η μεσαιωνική αντίληψη των πνευμάτων του Κακού, είναι γνωστή και σήμερα. Αποκρυφιστές και μάγοι έχουν αφηγηθεί άπειρα περιστατικά που αφορούν απρόοπτες επισκέψεις τέτοιων όντων σε απλούς θνητούς.

Τα Incubi που είναι αρσενικά, και τα Succubi που είναι θηλυκά (ο Incubus και η Succubus στον ενικό) είναι οι νυκτερινοί επισκέπτες Bαμπίρ, που επιτίθενται σεξουαλικά στα θύματά τους όταν αυτά κοιμούνται.

Δεν ρουφάνε το αίμα τους, ούτε κλέβουν τη ζωτική τους ενέργεια, όμως συνουσιάζονται με τα θνητά θύματά τους, μέχρι αυτά να πέσουν από εξάντληση. Μπορούν να πάρουν οποιαδήποτε μορφή, και συνήθως εμφανίζονται μέσα στα όνειρά τους, σε «ονειρώξεις».

Ο δαίμονας Ίνκουμπους, επισκέπτεται τις γυναίκες στην κρεβατοκάμαρά τους τις νύχτες, πλαγιάζει πάνω τους «ρίχνοντας το βάρος του στο στήθος τους», αναγκάζοντάς τες να συνευρεθούν σεξουαλικά μαζί του. Η θηλυκή εκδοχή αυτού του δαίμονα, η Σούκουμπους, είναι ουσιαστικά το ίδιο με τον Ίνκουμπους, είναι μια ακόμη μεταμόρφωσή του ίδιου δαίμονα, που κάνει αντίστοιχα πράγματα στους άντρες θύματά της.

Ψάχνοντας την ρίζα του ουσιαστικού Ίνκουμπους, συναντάμε το λατινικό «incumbo» που σημαίνει ξαπλώνω πάνω σε κάτι, και στηρίζομαι πάνω σε κάτι – είναι πολύ συνηθισμένη η αναπαράσταση μιας επίθεσης ενός Ίνκουμπους, όπου αυτός ο δαίμονας γονατίζει πάνω στα γυναικεία στήθη… Στην αγγλική γλώσσα επίσης υπάρχει το ρήμα «incubate» που σημαίνει επωάζω, εκκολάπτω, ζεσταίνω, και αυτές οι έννοιες έχουν απόλυτη σχέση με την ικανότητα του Ίνκουμπους μεταμορφωμένο σε Σούκουμπους, να κλέβει το σπέρμα από τον άντρα και να το διατηρεί ζωτικό, ώσπου να το μεταφέρει εκεί που θέλει ως Ίνκουμπους πάλι, για να γονιμοποιήσει κάποια γυναίκα.

Παράλληλα στην ρίζα του Σούκουμπους υπάρχει το λατινικό «succumbo» που σημαίνει υποπίπτω, καταπίπτω, υποκύπτω, και στην αγγλική έχουμε το ρήμα «succumb» που σημαίνει παραδίδομαι, πεθαίνω. Είναι φυσικό να θεωρηθεί ότι οι δαίμονες θηλυκού γένους είναι παθητικοί σε σχέση με τους αρσενικούς, ωστόσο αυτό δεν αληθεύει σε αυτήν την περίπτωση. Η λέξη Σούκουμπους έχει την κατάληξη -ους, που είναι μια ενεργητική κατάληξη και εννοεί την πρόκληση κάποιου στο να παραδοθεί.

Και στις δυο περιπτώσεις οι ονειρικοί εισβολείς περιμένουν την κατάλληλη ώρα για να επιτεθούν, όταν τα θύματά τους είναι ευάλωτα, δηλαδή την ώρα που κοιμούνται και ονειρεύονται, τότε που ανοίγονται πύλες σε άλλους κόσμους παράλληλους, καλά κρυμμένους από την συνείδηση. Οι ομολογίες όσων έπεσαν θύματα αυτών των δαιμόνων περιγράφουν την εμπειρία τους από άκρως ηδονιστική ως άκρως τρομακτική. Είναι κάτι αντίστοιχο με τα ερωτικά όνειρα και τους τρομακτικούς εφιάλτες.

Οι σεξουαλικοί δαίμονες είναι στην ουσία ανδρόγυνοι, που έχουν την ικανότητα να μεταμορφωθούν είτε σε θηλυκού γένους, είτε σε αρσενικού γένους εραστές φοβερής επιδεξιότητας. Συμβολικά αυτοί οι δαίμονες αναπαριστούν την απαγορευμένη σεξουαλικότητα, που παραμένει κλειδωμένη μέσα σε κάποιου το υποσυνείδητο, λόγω ηθικών περιορισμών. Η ομοφυλοφιλία θεωρείται ότι είναι μια από αυτές τις καταπιεσμένες πτυχές της σεξουαλικότητας…

Η τρομακτική όψη των Βαμπίρ απέκτησε μια ακόμη πλευρά με την ιστορική παρέμβαση της Μαντάμ Ελίζαμπεθ Μπάθορυ, της περιβόητης «Ματωμένης Κόμισσας». Η Μπάθορυ ήταν μια πολύ δαιμονική λεσβία και έπινε το αίμα νέων κοριτσιών, ερωμένων και θυμάτων της γοητείας της. Όπως είναι γνωστό μεταξύ των αποκρυφιστών και των μυημένων στις Μαύρες Τέχνες, η κάθε εκκεντρικότητα συμπεριλαμβανόμενης και της σεξουαλικής «διαστροφής» –ό,τι και αν σημαίνει αυτό– είναι ένα μέσο για την διάλυση των συνειδησιακών φραγμάτων. Αυτό επιτρέπει στην ομοφυλοφιλία, που δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια προσωπική σεξουαλική προτίμηση, να γίνει ένα θεμιτό παιχνίδι ρόλων που επιφέρει αυτήν την αίσθηση της συνειδησιακής υπέρβασης. Η Κόμισσα Μπάθορυ ήταν η πρώτη γνωστή περίπτωση ομοφυλοφιλίας στην ιστορία των Βαμπίρ, σηματοδοτώντας έτσι, κάποια εποχιακά πλαίσια των κοινωνικών ταμπού…

Η Ευρωπαϊκή λαογραφία, και κυρίως αυτήν των Τσιγγάνων και των νότιων Σλάβων, παρουσίαζε τους Βρυκόλακες ως σεξουαλικές οντότητες, και από τις καταγραφές διαφόρων περιπτώσεων δεν έλειπε ποτέ το σεξουαλικό στοιχείο. Για παράδειγμα, πολλές καταγραφές για το ξέθαμα πτωμάτων τα οποία υποθετικά ήταν Βαμπίρ, ανέφεραν ότι στα αρσενικού γένους πτώματα είχε παρατηρηθεί η πλήρης στύση του πέους.

Κυρίως οι Τσιγγάνοι θεωρούσαν ότι οι αρσενικοί Βρυκόλακες είχαν τόσο έντονη σεξουαλικότητα, που αυτή από μόνη της αρκούσε για να τους φέρει πίσω από τον κόσμο των νεκρών. Η συνηθέστερη περίπτωση ενός Βρυκόλακα ήταν να επιστρέφει τις νύχτες στο σπίτι του, για να συνουσιαστεί με την χήρα γυναίκα του. Αυτό, τις περισσότερες φορές, διαρκούσε αρκετό καιρό, ώσπου η γυναίκα έφτανε σε κατάσταση πλήρης εξουθένωσης και αδυναμίας. Και σε πολλές περιπτώσεις έμενε έγκυος από τον βρυκόλακα άντρα της.

Το παιδί που γεννιόταν από μια τέτοια επαφή λεγόταν «δαμπίρ», και οι φήμες λένε ότι κατείχε ιδιαίτερες δυνάμεις, μπορούσε δηλαδή να κάνει βαμπιρικές διαγνώσεις και να εξολοθρέψει βαμπιρικές οντότητες αν απειλούσαν την κοινότητά του. Άλλες φορές πάλι, ο Βρυκόλακας εμφανιζόταν στην ζωντανή αγαπημένη του, με την οποία δεν είχε την ευκαιρία να ολοκληρώσει την αγάπη του. Καλούσε την γυναίκα αυτή να έρθει μαζί του στον τάφο του, όπου θα μπορούσαν να μοιραστούν την αγάπη τους στην αιωνιότητα. Η μπαλάντα Lenore του Γκόντφριντ Όγκουστ Μπέργκερ, που μεταφράστηκε στα αγγλικά από τον Σερ Γουόλτερ Σκοτ, είναι η λογοτεχνική απόδειξη ότι αυτή η περίπτωση Βαμπιρισμού ήταν αρκετά δημοφιλής κατά τους προηγούμενους αιώνες.

Αλλά όλα αυτά είναι πολύ αργότερα από τον Σινιστράρι, και τον προφήτη Ησαΐα που συσχέτιζε αυτές τις οντότητες με τους δράκους και τους στρουθοκάμηλους, με τις κουκουβάγιες, τους σάτυρους και το «θηρίο της νύχτας» που στην Εβραϊκή παράδοση είναι η Λίλιθ, η πρώτη γυναίκα του Αδάμ. Υποτίθεται ότι η ερπετόμορφη Λίλιθ επισκεπτόταν τον Αδάμ στα όνειρά του ως Σούκουμπους, όταν αυτός ακόμη ζούσε μόνος, στον κήπο της Εδέμ. Ο θεός λοιπόν έφτιαξε την Εύα από την ευσπλαχνία του προς τον Αδάμ, για να τον σώσει από την Λίλιθ.

Οι ημίθεοι της Ελλάδας και της Ρώμης, οι Σάτυροι, οι Φαύνοι, ο Πάνας, οι Νύμφες, οι Αμαδρυάδες και όλες οι θεότητες της φύσης, ήταν Ίνκουμπι και Σούκουμπι, κατά τον προφήτη Ησαΐα, όπως σημειώνει ο Μοντάγκιου Σάμμερς, ο οποίος έχει κάνει την επιμέλεια και την πολύ καλή εισαγωγή στο Demoniality του Σινιστράρι. Στην εισαγωγή αυτή ο Σάμμερς αναφέρει ότι οι Σάτυροι μετά τον καιρό του Πραξιτέλη (390 π.κ.ε.), αρχίζουν να περιγράφονται ομορφότεροι και λιγότερο ζωόμορφοι, με περισσότερα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, εκτός από τα μυτερά αυτιά τους, ενώ είναι ακρότατα «εκφυλισμένοι» σεξουαλικά (αυτό φυσικά συμβολίζει το τεράστιο πέος των Σατύρων).

Ακολουθεί μια αφήγηση του αγ. Αντωνίου που μας πηγαίνει σ’ εκείνη την εποχή, όταν αυτός ο άγιος ταξίδευε για να επισκεφθεί τον άγιο Παύλο τον ερημίτη μέσα από την έρημο. Εκεί συνάντησε ένα Σάτυρο, ο οποίος προσκύνησε μπροστά του και είπε:

«Είμαι ένα από εκείνα τα πλάσματα που γυρνούν τα δάση, και τα χωράφια σε απομακρυσμένους τόπους, και που λατρεύουν οι παγανιστές για θεούς. Όμως εσύ ξέρεις ότι είμαστε θνητοί και ήρθα για να σε παρακαλέσω να προσευχηθείς για μένα και για τους ανθρώπους μου, στο θεό σου, που είναι και θεός μου, και ο θεός όλης της πλάσης…»

Οι αντίστοιχες νεραΐδοπαρέες της ιρλανδικής παράδοσης, και άλλων κελτικών παραδόσεων, είναι επίσης σχετικές με τους Έλληνες ημίθεους και τα Ίνκουμπι ή Σούκουμπι.

Ο νομπελίστας ποιητής (και μύστης της Χρυσής Αυγής) Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέητς, ήταν σίγουρος για την ύπαρξη των ξωτικών, και έχει αφηγηθεί αμέτρητες ιστορίες από προσωπικές του εμπειρίες. Να μία χαρακτηριστική:

«…Μια μέρα περπατούσα και πέρασα από ένα βαλτώδη σημείο του Inchy Wood (δάσος της δυτικής ακτής της Ιρλανδίας), όπου το χώμα ήταν μαλακό, όταν ξαφνικά ένιωσα, για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου μόνο, ένα συναίσθημα που μπορούσα να πω ότι ήταν όμοιο του συναισθήματος που βρίσκεται στα θεμέλια του χριστιανικού μυστικισμού… Μερικά βράδια αργότερα, ξύπνησα βλέποντας μπροστά μου τους πιο χαριτωμένους ανθρώπους που έχω δει ποτέ μου. Έναν νέο άντρα και ένα κορίτσι, ντυμένους στα πράσινα, σαν το χρώμα της ελιάς, που στέκονταν δίπλα στο κρεβάτι μου. Κοίταξα το κορίτσι και είδα ότι το ένδυμά της ήταν μαζεμένο γύρω από το λαιμό της, όπου κατέληγε σ’ ένα στεφάνι από φύλλα κισσού…»

Στην Ιρλανδία γενικά, πιστεύεται ότι όλη η φύση κατοικείται από αόρατους ανθρώπους, και ότι μερικοί από αυτούς είναι άσχημοι και γκροτέσκοι, άλλοι πονηροί και ανόητοι, και άλλοι πολλοί περισσότερο όμορφοι από όσο θα μπορούσαμε να φανταστούμε, και ότι αυτοί οι τελευταίοι είναι συχνά σε κοντινή απόσταση από εμάς όταν βρισκόμαστε σε ευχάριστους και ήσυχους τόπους.

Είναι αμέτρητα τα περιστατικά που έχουν αφηγηθεί άνθρωποι από συναντήσεις τους με νεράιδες και νύμφες, τα όμορφα ξωτικά με τα οποία πολλές φορές κλέβονταν και ζούσαν μαζί για ένα διάστημα σε αυτόν το κόσμο ή στον δικό τους κόσμο. Και ας μην ξεχνάμε τις φήμες για πολλά clans (φατρίες) της Σκωτίας και τους απογόνους τους, που πολλές φορές ήταν μισοί ξωτικά. Οι ΜακΚλάουντ στην Νήσο του Σκάι είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.

Τα ξωτικά της κελτικής παράδοσης συχνά λέγονται Ξεχασιάρηδες, και είναι ανθρωπίνου μεγέθους πολλές φορές, άλλοτε μεγαλύτεροι, και πολύ συχνά είναι νάνοι.

Ο Μοντάγκιου Σάμμερς επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τους χαρακτηρισμούς του Σινιστράρι, όχι μόνο τα ξωτικά του Γέητς, αλλά και τα Τζιν της Αραβίας είναι σχετικά με τα Ίνκουμπι. Τα Τζιν της Αραβίας δεν ήταν όλα καλά, υπήρχαν και κακά τζίνι. Ήταν αόρατα και μπορούσαν να αναγνωριστούν από τις δραστηριότητές τους και όχι από μια συγκεκριμένη εμφάνιση. Πολλά ευτράπελα και άλλα θαύματα αποδίδονταν σ’ αυτά, και πολλές φορές συμπεριφέρονται σαν Poltergeist. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο Μοχάμεντ είχε απαγορεύσει την λατρεία κάθε είδους τζίνι, αν και πολλά από αυτά ήταν πιστοί μουσουλμάνοι. Υπήρχαν αρσενικά και θηλυκά για να διαιωνίζουν το είδος, και συνήθως ζούσαν σε απομακρυσμένες περιοχές και ερήμους. Είχαν επίσης την ικανότητα να αναπαραχθούν μέσω ανθρώπων, ένα βασικό κοινό χαρακτηριστικό με τα Ίνκουμπι.

Όπως είδαμε, υπάρχει μια μεγάλη γκάμα όντων από άλλες νοητικές πραγματικότητες, διαφορετικές από αυτές που γνωρίζουμε ως θνητοί άνθρωποι. Ο Μεσαίωνας στην Ευρώπη ήταν μια εποχή εμπεριστατωμένης μελέτης πάνω στα θέματα αυτά, και σε ό,τι άλλο θα μπορούσε να ήταν απειλητικό για το χριστιανικό δόγμα. Εκείνη την σκοτεινή εποχή, πίστευαν ότι όλα τα στοιχειακά ήταν υπηρέτες του Διαβόλου και των εκπροσώπων του. Οι μάγοι και οι μάγισσες είχαν στην διάθεσή τους δαιμονικά όντα με αφύσικες ικανότητες.

Σύμφωνα με το Malleus Maleficarum (λατ. Η Σφύρα των Μαγισσών), το εγχειρίδιο των κυνηγών των μαγισσών της Ιεράς Εξέτασης του Μεσαίωνα, υπάρχουν τέσσερις προϋποθέσεις για να μπορέσει ένας θνητός να έχει τις δυνάμεις του σκότους στις υπηρεσίες του. Πρώτα να απαρνηθεί το χριστιανικό δόγμα, δεύτερον να αφιερώσει σώμα και ψυχή στο διάβολο, τρίτον να προσφέρει αβάπτιστα παιδιά στο Σατανά, τέταρτον να συμμετέχει σε όλες και κάθε είδους σεξουαλικές και λάγνες πράξεις με Ίνκουμπι και Σούκουμπι.

Οι δαίμονες αυτοί μπορούν και λειτουργούν εξαιτίας της δύναμης που ασκούν στα μυαλά των ανθρώπων, ωστόσο πάντα με την ελεύθερη βούληση των τελευταίων. Επίσης επιλέγουν τον κατάλληλο χρόνο με τις κατάλληλες ουράνιες επιρροές και αστρικές συζυγίες, οι οποίες θα ευνοήσουν την γονιμοποίηση, που είναι και το θεμιτό αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά οι δαίμονες λειτουργούν ως τεχνητοί παράγοντες σε αυτήν την διαδικασία, δηλαδή ουσιαστικά παίρνουν το ανθρώπινο σπέρμα και το μεταφέρουν για την γονιμοποίηση του.

Το σώμα που μπορεί να έχει ένας δαίμονας δεν είναι στ’ αλήθεια ζωντανό, γιατί η ζωή προέρχεται από την ψυχή. Έτσι, με το σώμα του ένας Ίνκουμπους ή μία Σούκουμπους, δεν μπορεί ούτε να παράγει σπέρμα, ούτε να συλλάβει, αλλά ούτε και να γεννήσει. Μπορεί όμως να αποθηκεύσει σπέρμα στο σώμα αυτό για να το εισάγει όπου αυτό επιθυμεί.

Υπάρχει ακόμη ένας λόγος γιατί οι δαίμονες αυτοί μεταμορφώνονται σε Ίνκουμπι και Σούκουμπι. Αυτές οι ικανότητες μεταμόρφωσης τους επιτρέπουν να διεκπεραιώσουν προσμίξεις διάφορων σπερμάτων και ωαρίων ώστε να κάνουν μαγικές αλχημείες που τους έχει αναθέσει ο πρίγκιπας των δαιμόνων. Τα παιδιά που θα γεννηθούν θα είναι ξωτικά ή δαιμονισμένα, και οι περιγραφές τέτοιων παιδιών τα χαρακτηρίζουν «παράξενα», σχεδόν μη ανθρώπινα…

Οι ονειρώξεις νέων ανθρώπων κατά την εφηβεία, που είναι ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο, υπήρξαν ακόμη μια αφορμή για να μελετηθεί το ζήτημα των επισκέψεων δαιμόνων μέσα από τα όνειρα. Αυτοί πάντα θεωρούνταν υπεύθυνοι για τα ερωτικά όνειρα και τους παράξενους εφιάλτες. Μια θεωρία μεγάλου ενδιαφέροντος ήταν αυτή των ψυχιστών, που πίστευαν ότι οι ερωτικές φαντασιώσεις δημιουργούν τεχνητά στοιχειακά, και ότι αυτά τα στοιχειακά έχουν μια αντικειμενική αιθερική ύπαρξη.

Με άλλα λόγια αυτό που παράγεται είναι ένα «διπλό» του ατόμου, που μόνο σκοπό έχει να επαναλαμβάνει την όποια φαντασίωση το δημιούργησε… Αυτή η αιθερική ύπαρξη, εξακολουθεί να υπάρχει ανεξάρτητα από το νου αυτού που την κατασκεύασε, και μπορεί να επηρεάσει άτομα που βρίσκονται κοντά, ακριβώς όπως μια σκεπτομορφή λειτουργεί μέσα από την αύρα. Γιατί λοιπόν να μην είναι και αυτό ένα είδος Ίνκουμπους; Ακόμη καλύτερα γιατί να μην είναι ένα Ίνκουμπους ή ένα Σούκουμπους που επιτίθεται στον ίδιο του τον εαυτό, δίχως να αναγνωρίζεται από τον εαυτό, κατά την διάρκεια του ύπνου;…

Ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης έλεγε πως τους βαμπιρικούς δαίμονες τους χαρακτηρίζει μια φυσική παραφροσύνη, μια οργιώδης ορμητικότητα, η κακεντρέχεια και η επιθυμία να κάνουν κακό. Στην ουσία επιθυμούν να καταστρέψουν κάθε καλό, και γι αυτό είναι οι εχθροί του ανθρώπου. Μπορούν να τροποποιήσουν τις σκέψεις του ανθρώπου, γιατί έχουν την δυνατότητα να ξέρουν τι σκέφτεται ο καθένας οποιαδήποτε στιγμή, και να επέμβουν στο μυαλό του και τα συναισθήματά του.

Μπορούν να μπερδέψουν τους προσεκτικούς και να παρενοχλήσουν αυτούς που κοιμούνται. Μπορούν να ξεγελάσουν οποιονδήποτε με το να παρουσιαστούν μπροστά του ως άγγελοι, και να φέρουν στην Γη μεγάλες καταστροφές και αρρώστιες. Από τους μάγους και τις μάγισσες κλέβουν την δύναμη που έχει η λατρεία του θείου και έτσι, με αυτή την δύναμη λειτουργούν τα ξόρκια.

Όμως, η δύναμη των δαιμόνων εστιάζεται στα γεννητικά όργανα, γιατί μέσα από την σαρκική λαγνεία έχουν δύναμη πάνω στον άνθρωπο, απ’ όπου επίσης παράγονται και τα στοιχεία της γονιμότητας. Μπορούν επίσης να μεταστοιχειώσουν το σπέρμα ή το ωάριο που κλέβουν από τους θνητούς δίχως να έχουν καταλάβει κάποιο σώμα, δηλαδή δίχως να έχουν υλική μορφή και δίχως να μεταφέρουν το σπέρμα αλλού.

Στην πραγματικότητα οι δαίμονες μπορούν να κάνουν πολλά περισσότερα όταν είναι αόρατοι, παρά απ’ όσα τους επιτρέπονται όταν γίνονται ορατοί. Αυτό είναι σχετικό με το λόγο πίσω από τις ονειρικές επισκέψεις των Ίνκουμπι, γιατί όπως λέει και ο Αριστοτέλης στο έργο του Περί Ενυπνίων: «…τα όνειρα υπάγονται σε μια ευρύτερη αισθητηριακή αντίληψη, μια όψη της οποίας είναι η φαντασία…» και συνεχίζει στο δεύτερο τμήμα του Περί της Καθ’ Ύπνον Μαντικής: «…γενικότερα μάλιστα, καθώς εκτός από τον άνθρωπο βλέπουν και τα ζώα όνειρα, δεν θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι τα όνειρα τα στέλνει ο θεός, ούτε πως συμβαίνουν εξαιτίας του. Όμως τα όνειρα έχουν κάτι το δαιμονικό, γιατί και η φύση έχει και αυτή κάτι το δαιμονικό…»

Στον κόσμο των ονείρων εξάλλου η ονειρική πραγματικότητα είναι μερικές φορές περισσότερο πραγματική από την ίδια την πραγματικότητα. Τα Ίνκουμπι έχουν την άδεια να εμφανιστούν σε κάποιον όταν αυτός κοιμάται γιατί το πνεύμα του αφήνεται ελεύθερο δίχως συνειδησιακά όρια, και έτσι το επιτρέπει ο ίδιος. Η έντονη σεξουαλικότητα που χαρακτηρίζει τα Βαμπίρ, φαίνεται σχετική με την ιδιαίτερη ισχύ που χαρακτηρίζει το ένστικτο της επιβίωσης των ειδών, μέσω της αναπαραγωγής που υπάρχει σε όλα τα πλάσματα που κατοικούν στον πλανήτη Γη.

Υπάρχει όμως και μια περισσότερο μυστική πλευρά του σεξουαλισμού.

Μυστική, όχι γιατί είναι κρυμμένη, αντιθέτως είναι ολοφάνερη, απλά είναι αόρατη. Μια δόνηση που δρα μαγικά σε φανταστικά πεδία, και που μπορεί να υλοποιεί με τρόπο μαγικό, πράγματα από τον κόσμο του αόρατου, δεν είναι κρυμμένη αλλά αόρατη. Εξάλλου σ’ αυτό δεν είναι βασισμένο και το θαύμα της δημιουργίας της καινούριας ζωής; Με τρόπο μαγικό ένα άυλο όνειρο γίνεται πραγματικότητα, κι έτσι ο υλικός κόσμος που μας περιβάλλει είναι ονειρικός γιατί αρχικά γεννήθηκε σαν ιδέα σε κάποιο άυλο κόσμο.

Οι δονήσεις που μας ενώνουν με αόρατους κόσμους, στιγμιαία μας συνδέουν με τα όνειρα, με την δημιουργία. Εκεί που διασταυρώνεται ο υλικός κόσμος με τον κόσμο του αόρατου, όλα είναι πιθανά…