Σαμάνοι Καχούνα: Τα 10 σημεία κατανόησης του Υποσυνείδητου

Ένας κατατοπιστικός οδηγός των Σαμάνων της Χαβάης για την επίτευξη πνευματικών ικανοτήτων

Οι Καχούνα της Χαβάη ήταν ιερείς μάγοι, αυτοί που φύλαγαν τα ιερά μυστικά (κάτι που βλέπουμε σε όλες τις πρωταρχικές κοινωνίες, Αιγυπτίων, Βαβυλωνίων, Ελλήνων, … ), μπορούσαν να προβλέπουν μελλοντικά γεγονότα, να φέρουν τη βροχή, να θεραπεύσουν, να βρουν τις ιερές τοποθεσίες που θα κτιστούν οι ναοί, ήταν αυτοί που έκαναν τις θυσίες και βουντού στέλνοντας πνεύματα και προκαλώντας τον θάνατο.

Τον μύθο και τις παραδόσεις των Καχούνα τον εκμεταλλεύτηκαν οι ντόπιοι και οι Αμερικάνοι και δημιούργησαν ένα σωρό θεραπευτικές, σχολές, μασάζ, διατροφή, προσέλκυση σε ιερούς τόπους με μεγάλη ενέργεια, κ.ο.κ.

Οι Καχούνα γνώριζαν την δύναμη του υποσυνειδήτου και ότι είναι αυτό που θεραπεύει και φέρνει ευεξία.

Σήμερα πολλές ολιστικές θεραπείες στηρίζονται σε αυτή την αρχή, όπως ο υπνωτισμός, η μέθοδος Silva και η νεώτερη Theta Healing, οι αναδρομές. Γνώριζαν ότι αν δεν συνεργαστεί το υποσυνείδητο δεν μπορεί να γίνει καμία θεραπεία και γενικά να είναι σε καλή κατάσταση του σώμα. Γνώριζαν ότι για να πείσεις το υποσυνείδητο και να συμβεί το θαύμα, πέρα από την πίστη και το συναίσθημα, πρέπει να είσαι σε ειδικές καταστάσεις που σήμερα λέμε κατάσταση άλφα ή θήτα ή σε μεγάλες ομάδες με κάποιο πνευματικό παροξυσμό όπου εκεί ελαττώνονται ή διακόπτονται ο λογικές διαδικασίες. Γνώριζαν ότι αν ξεγελάσεις το υποσυνείδητο με διάφορες τεχνικές, τελετουργίες, κατασκευή θαυματουργού φάρμακου, μασάζ, ιερές τοποθεσίες, … ή ότι εσύ κατέχεις την δύναμη, επετύγχαναν το θαύμα. Ας μη ξεχνάμε “ Η πίστις σου σέσωκέ σε ”.

Τη μέθοδο αυτή ασκούν συνειδητά η υποσυνείδητα πολλοί άνθρωποι σήμερα.

Έτσι η παρακάτω τριλογία παίζει θέατρο εδώ και αιώνες:
Όσο οι άνθρωποι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει δύναμη στον εαυτό τους επιτρέπουν σε άλλους να τους ελέγχουν και να τους χρησιμοποιούν. Όσοι έχουν την δύναμη να ελέγχουν να υποδουλώνουν και να εξουσιάζουν τους άλλους τελικά διαφθείρονται. Όταν η εξουσία διαφθείρεται υποφέρουμε όλοι και η ίδια η γη.

Οι Καχούνα πίστευαν ότι υπήρχε μια ανώτερη δύναμη πέρα από την κατανόηση του ανθρώπου. Πίστευαν ότι οι μεσάζοντες ήταν απαραίτητοι σαν διαμεσολαβητές μεταξύ του άνω και κάτω και τους καλούσαν προσευχόμενοι, για να επιτελέσουν την υψηλή μαγεία που χρειάζεται την συνεργασία του υποσυνειδήτου.

Οι Καχούνα θεωρούσαν το υποσυνείδητο σαν πνεύμα.

Δέκα σημαντικά σημεία για την αύξηση κατανόησης του υποσυνείδητου

1. Το Πνεύμα είναι η αόρατη ουσία όλων όσων υπάρχουν. Όπως πολλοί ποταμοί που ρέουν από μία πηγή έτσι όλα τα πνεύματα ρέουν από την πηγή Δημιουργό που τους δίνει την ενέργεια και τη θέληση.

2. Το Πνεύμα δημιουργήθηκε από το μυαλό από την ίδια την ουσία του και χρησιμοποίησε το μυαλό για να κατατμηθεί σε πολλά επίπεδα πνευμάτων πολλών ειδών και τύπων.

3. Το Πνεύμα διαίρεσε το μυαλό σε πολλά επίπεδα και καθόρισε το υποσυνείδητο επίπεδο του μυαλού να πραγματοποιεί του θέλημα του πνεύματος.

4. Όταν το πνεύμα ενσωματώνει σε φυσική μορφή τους ενεργειακούς κλάδους όπως τα ενεργειακά πεδία του νου, περιβάλλουν και διαπερνούν αυτή τη μορφή.

5. Ακόμη και πριν από τη σύλληψη του φυσικού σώματος, τα πνευματικά «προγράμματα» μεταφέρουν το υποσυνείδητό τους θέλημά, ενώ στο σώμα, επίσης κατευθύνουν και ελέγχουν τις διαδικασίες του σώματος και του εγκεφάλου. Αυτός ο «προγραμματισμός» συνεχίζεται καθ όλη τη διάρκεια της ζωής και ο «νέος προγραμματισμός» μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με το «παλιό προγραμματισμό».

6. Όταν υπάρχει μια σύγκρουση στο «προγραμματισμό», το υποσυνείδητο θα πραγματοποιήσει το «πρόγραμμα», με τη μεγαλύτερη δυναμική ενέργεια και θα το επισυνάψει σε αυτήν. Ωστόσο, στα πρώιμα «προγράμματα» το υποσυνείδητο δίνει περισσότερη ενέργεια να τα προστατεύσει, την οποία προσθέτει στην ενέργεια των «προγραμμάτων» που δημιουργήθηκαν για να ανταποκριθούν στις εμπειρίες της πρώιμης παιδικής ηλικίας.

7. Το υποσυνείδητο καταγράφει τα γεγονότα ως μνήμη και αποθηκεύει αυτές τις μνήμες τόσο στα ενεργειακά πεδία του νου εκτός του σώματος και στο «υλικό» του σώματος και του εγκεφάλου. Σκέψεις και συναισθήματα που συνδέονται με τη «μνήμη» αποθηκεύονται με τη μνήμη και είναι διαθέσιμα για την ενεργοποίηση, εάν είναι επιθυμητό, όταν ενεργοποιείται η μνήμη.

8. Το υποσυνείδητο είναι ο μεγαλύτερος «κύριος πολλαπλών καθηκόντων» όλων και κατευθύνει, καθώς και οι ελέγχει, τις φυσικές, διανοητικές, συναισθηματικές και πνευματικές ενέργειες του σώματος, τον εγκέφαλο, και το ενσαρκωμένο πνεύμα.

9. Για να αλλάξετε ένα «πρόγραμμα» που προστατεύεται από το υποσυνείδητο, είναι συνήθως απαραίτητο να πάτε στο υποσυνείδητο και να το πείσετε να αλλάξει αυτό «πρόγραμμα». Συχνά, αυτό είναι δυνατό μόνο με την αντιμετώπιση του επιπέδου του πνεύματος που δημιούργησε ένα «πρόγραμμα» και της πειστικής σημασίας της επιθυμητής αλλαγής.

10. Ο πιο γρήγορος και συχνά ο μόνος τρόπος για να αλλάξει μόνιμα ένα υποσυνείδητο πρόγραμμα είναι μέσω της ύπνωσης – η οποία επιτρέπει την πρόσβαση στα επίπεδα του πνεύματος που δημιούργησε το «πρόγραμμα», καθώς και το υποσυνείδητο που το προστατεύει.

Συγκέντρωση ενέργειας Μάννα

Οι αρχαίοι κάτοικοι στη Χαβάη πίστευαν ότι υπήρχε μια πρωταρχική δύναμη, η οποία ονομάζεται μάννα, που ενυπάρχει σε όλα τα πράγματα. Αυτή τη δύναμη μπορείτε να την εισπνεύσετε, για να πραγματοποιηθούν υλοποιήσεις και θεραπείες.

Οι Καχούνα από τη Χαβάη πιστεύουν ότι ο ανώτερος εαυτός υλοποιεί τον υλικό εαυτό. Ακόμη, πιστεύουν ότι όλα όσα υπάρχουν δεν δημιουργούνται από το τίποτα. Οπότε, συγκεντρώνουν την ενέργεια μάννα, τη ζωτική δύναμη, γύρω τους, και τη στέλνουν στον ανώτερο εαυτό που θα υλοποιήσει στον υλικό κόσμο.

Η διαδικασία αναπνοής Μάννα

1. Πριν ξεκινήσετε, σκεφτείτε το αντικείμενο ή την κατάσταση που θέλετε να υλοποιηθεί στη ζωή σας.

2. Αρχικά, καθίστε χωρίς να σταυρώνετε τα πόδια σας. Χαλαρώστε.

3. Εκπνεύστε αδειάζοντας όλο τον αέρα από τους πνεύμονες. Για να το κάνετε αυτό, εκπνεύστε όσο περισσότερο αέρα μπορείτε. Στη συνέχεια, μι μικρά απότομα φυσήματα «διώξτε» περισσότερο αέρα από τους πνεύμονες. Έτσι, απομακρύνεται όλος ο παλιός αέρας από τους πνεύμονες κι ανοίγει ο χώρος για μεγάλη ποσότητα μάννα.

4. Εισπνεύστε βαθιά, τραβώντας τον αέρα κάτω προς την κοιλιά σας. Φουσκώστε την κοιλιά σας, σαν μπαλόνι, και κρατήστε για τριάντα δεύτερό λεπτά. Εάν είστε γυναίκα, αυτά είναι όλα όσα κάνετε πριν εκπνεύσετε. Εάν είστε άντρας, εισπνεύστε ακόμη μια φορά (πριν απελευθερώσετε τον αέρα από την κοιλιά ) και να γεμίσει το στήθος σας στην ενέργεια μάννα, τη ζωτική δύναμη οι γυναίκες τη συγκρατούν στο στομάχι, ενώ οι άντρες στο στήθος),

5. Κρατήστε τον αέρα για τριάντα δευτερόλεπτα και μετά εκπνεύστε

6. Πάρτε ακόμα μια βαθιά εισπνοή και στείλτε τον αέρα χαμηλά, στην κοιλιά σας (οι άντρες χρειάζεται να πάρουν άλλη μια εισπνοή, όπως προηγουμένως), κρατήστε για τριάντα δευτερόλεπτα κι εκπνεύστε. Καθώς κρατάτε την αναπνοή σας, φανταστείτε την ενέργεια του μάννα να ρέει στο σώμα σας και, σαν φως, να θρέφει κάθε κύτταρο.

7. Αφού απελευθερώσετε τον αέρα για δεύτερη φορά, πάρτε άλλη μια εισπνοή ακολουθώντας την ίδια διαδικασία (οι άντρες παίρνουν άλλη μια εισπνοή, για να γεμίσει το στήθος). Κρατήστε για τριάντα δευτερόλεπτα κι εκπνεύστε.

8. Στην τέταρτη αναπνοή εκτείνετε τα χέρια μπροστά σας, σαν να κρατάτε μια μπάλα. Καθώς εισπνέετε για ακόμη μια φορά, μεταφέροντας τον αέρα προς την κοιλιά (εάν είστε άντρας πάρτε άλλη μια εισπνοή για να γεμίσει το στήθος), οραματιστείτε μια σφαίρα ενέργειας να δημιουργείται ανάμεσα στα χέρια σας. Κρατήστε για τριάντα δευτερόλεπτα κι εκπνεύστε.

9. Καθώς προχωράτε στην επόμενη εισπνοή, νιώστε την ενέργεια να αυξάνεται, να γίνεται όλο και πιο ισχυρή. Οραματιστείτε τη σφαίρα ενέργειας να μεγαλώνει. Κατεβάστε τον αέρα προς την κοιλιά (με μια επιπλέον εισπνοή για τους άντρες για να γεμίσουν το στήθος), κρατήστε για τριάντα δευτερόλεπτα κι εκπνεύστε.

10. Στην έκτη και τελευταία αναπνοή, εισπνεύστε βαθιά, μεταφέρετε τον αέρα προς τα κάτω στην κοιλιά (οι άντρες παίρνουν μια ακόμη εισπνοή για να γεμίσουν το στήθος) και κρατήστε για τριάντα δευτερόλεπτα. Λίγο πριν εκπνεύσετε, οραματιστείτε τη σφαίρα ενέργειας να εισέρχεται στο ηλιακό σας πλέγμα και να ανεβαίνει προς τα πάνω, περνώντας από την καρδιά σας, ώσπου φτάνει στον λαιμό. Περνάει μέσα από το Έβδομο ενεργειακό κέντρο και, τελικά, φτάνει περίπου δύο μέτρα πάνω από το κεφάλι σας.

11. Εκείνη τη στιγμή δώστε την εντολή στην ενέργεια λέγοντας «Έχω αυτό στη ζωή μου τώρα. Σε ευχαριστώ! Το έχω, Το έχω, Το έχω». Αυτή η εντολή μπορεί να γίνει κρατώντας την αναπνοή ή όταν εκπνέετε – και τα δύο είναι αποδεκτά.

12. Είναι πολύ σημαντικό να στείλετε στο υποσυνείδητό σας μια εικόνα αυτού που έχετε επιλέξει να υλοποιήσετε και πρέπει να νιώσετε τη συναισθηματική φόρτιση όπως αν το είχατε. Στέλνοντας μια εικόνα στον ανώτερο εαυτό σας, δηλώνετε τι ακριβώς θέλετε στη ζωή σας. την εντολή έχει γίνει, έχει γίνει, και (όχι θα γίνει), τώρα.

Αυτή η τεχνική των Καχούνα από τη Χαβάη είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική και έχει πολλές εκπληκτικές ιδιότητες.

Οι 7 αρχές των Huna

Οι 7 αρχές των Huna είναι μια μεγάλη εισαγωγή στην δύναμη της συνείδησης που έκανε τους Καχούνα να βιώνουν την αληθινή φύση της πραγματικότητας.

IKE: Ο κόσμος είναι αυτό που νομίζετε ότι είναι. Δηλαδή η συνείδηση μας δημιουργεί την πραγματικότητα.

KALA: Δεν υπάρχουν όρια. Σε μια άπειρη πραγματικότητα τα πάντα είναι δυνατά.

MAKIA: Η ενέργεια ρέει όπου πάει ο προσοχή. Αν εστιάσουμε τη σκέψη μας σε μια θεραπευτική ελπίδα τα αποτελέσματα θα είναι ευεργετικά.

MANA WA: Το τώρα είναι η στιγμή της δύναμης. Είναι αντιληπτό ότι υπάρχει μόνο το τώρα.

ALOHA: Το να αγαπάς είναι να είσαι ευτυχισμένος με αυτό. Η αγάπη σου είναι ίση με το μέτρο της ευτυχία που νιώθεις.

MANA: Όλη η δύναμη προέρχεται από μέσα σου. Το άτομο είναι η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής ενέργειας που υπάρχει.

PONO: Η αποτελεσματικότητα είναι το μέτρο της αλήθειας. Το μέτρο της αλήθειας του οτιδήποτε φαίνεται από τα αποτελέσματα.

Η κάθε μέρα είναι μια επιλογή και μια ευκαιρία

Η κάθε μέρα είναι γεμάτη επιλογές.

Επιλογές και ευκαιρίες.

• Επιλογή αν θα κρατήσουμε την ψυχραιμία μας να μιλήσουμε ευγενικά, σε έναν άνθρωπο, σε έναν πελάτη, σε έναν φίλο που μας προκαλεί με την συμπεριφορά του.
• Επιλογή, το αν θα γυμναστούμε (κι ας βαριόμαστε να κάνουμε την αρχή) για να χαρίσουμε ευεξία στο σώμα μας.
• Επιλογή, αν θα βυθιστούμε σε αρνητικές ειδήσεις, σκέψεις, αναμνήσεις, ή αν συνειδητά, βάλουμε όριο στον εαυτό μας και πούμε ένα φτάνει και να κάνουμε μια σκέψη θετική, όμορφη, αισιόδοξη, έτσι για αλλαγή.
• Επιλογή, στο τί ταΐζουμε το σώμα μας, από φαγητό, σκέψεις, συναναστροφές.
• Το βασικότερο όμως, είναι ο τρόπος που μας μιλάμε.
• Είναι η κατανόηση στον εαυτό μας, για τις μέρες που απλά, δεν βρήκαμε την δύναμη να κάνουμε όλα τα παραπάνω ή ακόμα και τίποτα από αυτά.
• Είναι οκ.
• Είμαστε οκ.
• Όλοι μας, έχουμε τις μέρες που “το ’χουμε” και τις μέρες που, όχι.
• Δεν είναι ανταγωνισμός, ή σύγκριση, η ζωή σου.
• Βγες από το μάταιο τρέξιμο σύγκρισης που μαθηματικά, φέρνει κακή και σκληρή αυτοκριτική.
• Και μίλα σου, όμορφα, ευγενικά.
• Έχε υπομονή μαζί σου.
• Έχουμε την δύναμη να προχωρήσουμε, ακόμα και τις πιο προκλητικές μέρες και ένας πολύ καλός τρόπος, είναι αυτός, της αυτοπαρατήρησης και της αυτοσυμπόνοιας μας.
• Περιμένει ο εαυτός μας πολύ καιρό, να του δώσουμε σημασία.
• Να τον συγχωρήσουμε.
• Να τον αγαπήσουμε.
• Να τον ερωτευτούμε.

Εμείς, τί θα κάνουμε για αυτό;

Η Αποκάλυψη της Απάτης: Η Ψηφιακή Ταυτότητα

Η αποκάλυψη της απάτης: Η ψηφιακή ταυτότητα είναι ανθρώπινο δικαίωμα.

Ένα σημαντικό στοιχείο της Μεγάλης Επαναφοράς-Τεχνοκρατικής Ατζέντας είναι η εφαρμογή ενός παγκόσμιου συστήματος ψηφιακής ταυτότητας. Ένα από τα πρώτα βήματα για την υλοποίηση αυτού του στόχου είναι να πειστεί το κοινό ότι τα προγράμματα ψηφιακής ταυτότητας είναι ένα «ανθρώπινο δικαίωμα» για το οποίο αξίζει να αγωνιστούμε.

Γιατί η ώθηση για ψηφιακή ταυτότητα είναι απολύτως ζωτικής σημασίας για τα οράματα των Τεχνοκρατών;

Ο κόσμος του 2030 — αυτός στον οποίο το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ φαντάζεται ότι «δεν θα έχετε τίποτα και θα είστε ευτυχισμένοι» — εξαρτάται από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ψηφιακών ταυτοτήτων. Αυτό το ψηφιακό αναγνωριστικό θα επιτρέψει μια κοινωνία παρακολούθησης και ανίχνευσης όπου οι αρχές μπορούν να δουν κάθε αγορά και κάθε κίνηση που κάνετε.

Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας έχει ήδη παραδώσει αυτά τα δεδομένα με την πανταχού παρούσα χρήση πιστωτικών καρτών που παρακολουθούν τις αγορές και τηλεφώνων που καταγράφουν δεδομένα GPS. Ωστόσο, το σύστημα ψηφιακής ταυτότητας θα συνδεθεί επίσης με ένα ψηφιακό πορτοφόλι που θα διαθέτει το ψηφιακό νόμισμα της τοπικής Κεντρικής Τράπεζας (CBDC), το ψηφιακό νόμισμα των κυβερνήσεων που θα είναι απαραίτητο για όλες τις νόμιμεςς συναλλαγές. Τελικά, αυτό το ψηφιακό αναγνωριστικό και το ψηφιακό πορτοφόλι θα συνδεθούν και θα επηρεαστούν από το ατομικό σας κοινωνικό πιστωτικό σκορ.

Όπως έχω αναφέρει από τον Μάρτιο του 2020, αυτές οι πρωτοβουλίες ήταν ήδη στο στάδιο των εργασιών πριν από τον COVID-19. Ωστόσο, ήταν η αρχή του πανικού COVID-19 που επέτρεψε στις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο να πιέσουν περαιτέρω προς το όραμά τους για την Τεχνοκρατία. Για παράδειγμα, μας είπαν ότι η χρήση μετρητών θα πρέπει να μειωθεί σημαντικά ή να εξαλειφθεί εντελώς λόγω των αναφορών που ισχυρίζονται ότι ο COVID-19 εξαπλώνεται μέσω βρώμικου παλιού χρήματος. Αυτό οδηγεί εύκολα στις κλήσεις για προγράμματα ψηφιακών νομισμάτων όπως τα CBDC.

Φυσικά, βλέπουμε την ώθηση για εφαρμογές «ιχνηλάτησης επαφών» για την παρακολούθηση της υποτιθέμενης εξάπλωσης της νόσου και οι εφαρμογές διαβατηρίου εμβολίων/διαβατηρίων υγείας έχουν αρχίσει να εγκλιματίζουν το κοινό να φέρει μαζί τους μια ψηφιακή ταυτότητα όπου κι αν πάει. Το διαβατήριο του εμβολίου είναι απλώς μια πύλη για μια ψηφιακή ταυτότητα, η οποία βρίσκεται ήδη στα σκαριά στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον ένα ή τον άλλο βαθμό, τουλάχιστον από το 2005 με την ψήφιση του αμφιλεγόμενου νόμου REAL ID.

Στόχος Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ 16

Αυτήν η ώθηση προς μια ψηφιακή ταυτότητα έχει τις ρίζες της στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και στην Ατζέντα του 2030. Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs) είναι μια συλλογή 17 αλληλένδετων στόχων που εγκρίθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη το 2015 με φαινομενικό στόχο τον τερματισμό της φτώχειας, την προστασία του πλανήτη και την διάδοση της ειρήνης και της ευημερίας σε όλους τους ανθρώπους έως το 2030. Οι ενέργειές τους, ωστόσο, τακτικά διαψεύδουν τις δηλωμένες προθέσεις τους.

Οι ΣΒΑ ήταν μέρος ενός ευρύτερου ψηφίσματος που είναι γνωστό ως Ατζέντα 2030, με δεδηλωμένο σκοπό την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Ενώ οι ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών και η Ατζέντα 2030 διαφημίζονται συχνά ως εργαλείο για τη δημιουργία υγιών πολυμερών σχέσεων μεταξύ των εθνών, στην πραγματικότητα, βασίζονται σε μια βαθύτερη ατζέντα για την παρακολούθηση, τον έλεγχο και την καθοδήγηση όλης της ζωής στον πλανήτη.

Οι 17 ΣΒΑ αντιμετωπίζουν ο καθένας έναν διαφορετικό τομέα του δήθεν αγώνα τους για δικαιοσύνη και ισότητα. Ο ΣΒΑ 16 του ΟΗΕ εστιάζει στην «Ειρήνη, Δικαιοσύνη και Ισχυρούς θεσμούς» και δηλώνει ότι «μέχρι το 2030, παρέχει νομική ταυτότητα για όλους, συμπεριλαμβανομένης της καταγραφής των γεννήσεων».

Ένα έγγραφο από τα Ηνωμένα Έθνη με τίτλο «Στρατηγική των Ηνωμένων Εθνών για την νομική ταυτότητα για όλους» ορίζει περαιτέρω τι σημαίνει «νομική» και «ψηφιακή ταυτότητα». Η νομική ταυτότητα είναι ουσιαστικά μια μορφή εγγραφής σε ένα αστικό όργανο (μια κυβέρνηση). Το έγγραφο του ΟΗΕ καθιστά σαφές ότι «η νομική ταυτότητα αναγνωρίζεται ευρέως ότι είναι καταλυτική για την επίτευξη τουλάχιστον δέκα από τους ΣΒΑ» και τα δεδομένα που παράγονται από την καταχώριση υποστηρίζουν την μέτρηση περισσότερων από 60 δεικτών ΣΒΑ. «Η νομική ταυτότητα διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο για να διασφαλίσει ότι η παγκόσμια κοινότητα τηρεί την υπόσχεσή της να μην αφήσει κανέναν πίσω όπως υποστηρίζεται στην Ατζέντα του 2030», αναφέρει η έκθεση του ΟΗΕ.

Όσον αφορά την ψηφιακή ταυτότητα, το έγγραφο αναφέρει ότι η ψηφιακή ταυτότητα γενικά νοείται ως μια μοναδική και σταθερή ταυτότητα —μια εικονική ταυτότητα, για παράδειγμα— που εκχωρείται σε άτομα που τα πιστοποιεί ως χρήστες όλων των φορητών ψηφιακών συσκευών τους. Αυτή η ταυτότητα μπορεί να ισχύει για τον ψηφιακό και τον φυσικό κόσμο. Η χρήση ψηφιακής ταυτότητας περιλαμβάνει κωδικούς πρόσβασης, κρυπτογραφικό κλειδί, βιομετρικά στοιχεία όπως σάρωση δακτυλικών αποτυπωμάτων ή ίριδας.

Η Ψηφιακή Ταυτότητα ως Ανθρώπινο Δικαίωμα

Καθώς πλησιάζουμε στο 2030, το μιμίδιο «ψηφιακή ταυτότητα ως ανθρώπινο δικαίωμα» φυτεύεται όλο και περισσότερο στο μυαλό των μαζών. Θα περίμενα αυτήν η τάση να γίνει ένα τυπικό σημείο συζήτησης μεταξύ των εισβολέων εταιρικών μέσων και των οπαδών τους. Όχι μόνο το κοινό προετοιμάζεται να αποδεχθεί την ψηφιακή ταυτότητα ως μέθοδο παρακολούθησης της ασθένειας (και του πληθυσμού), αλλά η ψηφιακή ταυτότητα πωλείται στις αιμορραγικές καρδιές του δυτικού κόσμου ως αναγκαιότητα για να βοηθηθούν οι λεγόμενοι «μη τραπεζικοί» τον κόσμο και την εισαγωγή τους στα σύγχρονα χρηματοπιστωτικά συστήματα.

Ο όρος unbanked αναφέρεται σε εκείνα τα άτομα που, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, δεν έχουν τραπεζικούς λογαριασμούς και πιστωτικές κάρτες. Αυτήν η φαινομενική έλλειψη αναφέρεται συχνά ως ελάττωμα της σύγχρονης κοινωνίας, ένα παράδειγμα ενός άλλου φτωχού πληθυσμού που μένει πίσω. Αυτό που δεν αμφισβητείται είναι αν η ενσωμάτωση στο τραπεζικό σύστημα είναι το καλύτερο πράγμα για ένα άτομο ή όχι. Υποτίθεται ότι όλοι οι άνθρωποι πρέπει ή θέλουν να εμπλακούν στο τραπεζικό σύστημα που βασίζεται στο χρέος, επιτρέποντας στις εγκληματικές τράπεζες πίσω από το The Great Reset να χρηματοδοτούν τα έργα τους με τα χρήματα του λαού.

Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους ζουν στον αναπτυσσόμενο κόσμο και σε μέρη όπως το Μεξικό υπάρχει μια ακμάζουσα αντίθεση ή άτυπη οικονομία ανθρώπων που εμπορεύονται, αγοράζουν και πουλούν αγαθά χωρίς φόρους, κανονισμούς ή ψηφιακό αρχείο οποιουδήποτε είδους. Αυτός ο τύπος οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας είναι η ακριβής συμπεριφορά που θέλουν να εξαλείψουν οι Τεχνοκράτες, ακριβώς επειδή έρχεται σε αντίθεση με το όραμα της Μεγάλης Επαναφοράς.

Επομένως, τα μέσα ενημέρωσης πρέπει να κάνουν την δουλειά τους για να πείσουν το κοινό ότι ο αποικισμός δεν είναι αποικισμός όταν περιλαμβάνει βιωσιμότητα και ποικιλομορφία. Ο κόσμος πρέπει να πειστεί ότι αυτοί οι φτωχοί Μεξικανοί αγρότες δεν θα είναι πλήρεις μέχρι να αποκτήσουν ένα ψηφιακό αναγνωριστικό, με ένα ψηφιακό πορτοφόλι για την λήψη του ψηφιακού νομίσματος ως μέρος του προγράμματος Universal Basic Income. Αυτές οι αναβλύζουσες ιστορίες που προωθούν την ψηφιακή ταυτότητα ως σωτήρα του αναπτυσσόμενου κόσμου δεν αναφέρουν την σκοτεινή πλευρά της ψηφιοποίησης όλης της ζωής, συγκεκριμένα τον επερχόμενο τρόμο της κοινωνικής πίστης και των εργαλείων χρηματοδότησης κοινωνικού αντίκτυπου.

Αντίθετα, λαμβάνουμε τίτλους όπως «Ψηφιακή συμπερίληψη. The Human Right to Have an Identity» από τον όμιλο Thales, μια Γαλλική πολυεθνική με δεσμούς με την Γαλλική κυβέρνηση και έναν από τους μεγαλύτερους εργολάβους στρατιωτικών όπλων στον κόσμο. «Η έλλειψη ταυτότητας δεν είναι απλώς μια απώλεια από την άποψη του ότι το βλέπει το σύστημα και η κοινωνία. Είναι ένας αποκλεισμός που εμποδίζει τους ανθρώπους να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Δεν μπορούν να μορφωθούν, δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και τα παιδιά τους κληρονομούν αυτήν την κληρονομιά καθώς γεννιούνται έξω από το σύστημα», έγραψε η ομάδα τον Φεβρουάριο του 2021. Και πάλι, η γενική υπόθεση είναι ότι δεν υπάρχει ζωή «έξω από το σύστημα”.

Εν τω μεταξύ, το Impakter Magazine, γνωστό για την προώθηση των SDGs, δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Η Ψηφιακή Ταυτότητα ως Βασικό Ανθρώπινο Δικαίωμα» τον Μάιο του 2018. Το Impakter προωθεί αναγνωριστικά που βασίζονται σε blockchain και τοποθετεί επίσης πιστοποιητικά γέννησης παιδιών στο blockchain.

Ευτυχώς, υπάρχουν μερικά παραδείγματα ώθησης στις κοινές αφηγήσεις που περιβάλλουν το ψηφιακό αναγνωριστικό.

Τον Απρίλιο του 2021, το Κέντρο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Παγκόσμια Δικαιοσύνη δημοσίευσε ένα σκεπτικιστικό άρθρο με τίτλο «Όλοι μετράνε! Διασφάλιση ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων γίνονται σεβαστά στα συστήματα ψηφιακής ταυτότητας.» Αυτό το άρθρο εξέτασε μερικούς από τους τρόπους με τους οποίους οι περιθωριοποιημένοι πληθυσμοί περιθωριοποιούνται περαιτέρω από τα ψηφιακά συστήματα. Προειδοποιούν για την «ανάγκη του κινήματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να συμμετάσχει σε συζητήσεις για τον ψηφιακό μετασχηματισμό, ώστε τα θεμελιώδη δικαιώματα να μην χαθούν στην βιασύνη για την οικοδόμηση ενός «σύγχρονου, ψηφιακού κράτους».

Η ομάδα Access Now δημοσίευσε μια αναφορά με τίτλο Καταστρέφοντας τους επικίνδυνους μύθους των προγραμμάτων Big ID: προειδοποιητικά μαθήματα από την Ινδία, που επικεντρώθηκε στις ανησυχίες σχετικά με την εφαρμογή του συστήματος ψηφιακής ταυτότητας Aadhaar από την Ινδία. Η έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα λεγόμενα «προγράμματα Big ID» — δηλαδή προγράμματα που εφαρμόζονται από τις κυβερνήσεις με την βοήθεια της Big Tech — δεν χρειάζονται για να δοθεί στους ανθρώπους μια νομική ταυτότητα. Επιπλέον, η έκθεση διαπίστωσε ότι το Big ID δημιουργεί χώρο για την άνθηση της επιτήρησης, όπως αποδεικνύεται από το σύστημα Aadhaar της Ινδίας.

Τον Μάιο του 2021, η ACLU κυκλοφόρησε ένα ιστολόγιο ως απάντηση στις ανησυχίες σχετικά με τα διαβατήρια εμβολίων. Η ACLU προειδοποίησε για τις ψηφιακές ταυτότητες, συμπεριλαμβανομένων των πρόσφατων προσπαθειών για την επιβολή ψηφιακών αδειών οδήγησης. «Η μετάβαση στα ψηφιακά αναγνωριστικά δεν είναι μια μικρή αλλαγή, αλλά μια αλλαγή που θα μπορούσε να αλλάξει δραστικά τον ρόλο της ταυτοποίησης στην κοινωνία μας, να αυξήσει την ανισότητα και να μετατραπεί σε εφιάλτη προστασίας της ιδιωτικής ζωής», έγραψε η ACLU.

Τέλος, ο οργανισμός Privacy International αμφισβήτησε άμεσα τους ΣΒΑ των Ηνωμένων Εθνών και έθεσε το ερώτημα: «Οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης, Ταυτότητα και Ιδιωτικότητα: Η εφαρμογή τους διακυβεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα;» Η έκθεση αναφέρει:

«Εάν οι φορείς αποτύχουν να εξετάσουν τους κινδύνους, τα συστήματα ταυτότητας μπορεί να απειλήσουν τα ίδια τα ανθρώπινα δικαιώματα, ιδιαίτερα το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Μπορούν να γίνουν εργαλεία επιτήρησης από το κράτος και τον ιδιωτικό τομέα μπορούν να αποκλείσουν, παρά να συμπεριλάβουν.

Υπάρχουν επομένως κίνδυνοι στην εφαρμογή ενός συστήματος ID – όχι μόνο ότι δεν ανταποκρίνεται στην υπόσχεση του SDG 16.9, αλλά ότι δημιουργεί επίσης ένα σύστημα επιτήρησης και αποκλεισμού. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να ασχοληθούμε κριτικά με την ερμηνεία του στόχου και τις χρήσεις στις οποίες έχει τεθεί.»

Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, τα Ηνωμένα Έθνη και η Παγκόσμια Τράπεζα

Τα Ηνωμένα Έθνη δεν είναι ο μόνος υπερεθνικός φορέας που ασκεί πίεση για την ψηφιακή ταυτότητα. Τον Ιανουάριο του 2021, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ συνεδρίασε για την ετήσια συνάντησή του για να συζητήσει την «Ατζέντα του Νταβός». Όπως ανέφερε προηγουμένως το TLAV, η συνάντηση του Ιανουαρίου επικεντρώθηκε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και στην περιγραφή του σχεδίου για την Μεγάλη Επαναφορά. Ενόψει της συνάντησης του Ιανουαρίου 2021, το WEF δημοσίευσε ένα άρθρο με τίτλο «Πώς η ψηφιακή ταυτότητα μπορεί να βελτιώσει τις ζωές σε έναν κόσμο μετά τον COVID-19».

Το άρθρο σημειώνει, «ενώ ο ρόλος της κυβέρνησης είναι βασικός, οι ρυθμιστικές αρχές έχουν καταλάβει ότι δεν κατέχουν όλα τα χαρτιά και ότι χρειάζονται λύσεις σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Αναδύονται πλαίσια εμπιστοσύνης ψηφιακής ταυτότητας με επικεφαλής τις κυβερνήσεις που συνεργάζονται με τον ιδιωτικό τομέα». Αυτήν η συζήτηση για τα «πλαίσια με επικεφαλής τις κυβερνήσεις που συνεργάζονται με τον ιδιωτικό τομέα» είναι ακριβώς η σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα που προωθεί το WEF εδώ και δεκαετίες.

Θα πρέπει επίσης να θυμόμαστε ότι το WEF ήταν ένας από τους πρώτους οργανισμούς που άρχισε να προωθεί την ιδέα των διαβατηρίων εμβολίων ως μέρος μιας «νέας κανονικότητας». Το WEF θα ανακοινώσει επίσημα την πρωτοβουλία The Great Reset τον Ιούνιο του 2020, μόλις 3 μήνες μετά τον πανικό COVID-19.

Φυσικά, το σχέδιο Μεγάλης επαναφοράς του WEF είναι τελικά μια βελτίωση της Ατζέντας 2030 και των ΣΒΑ του ΟΗΕ. Επομένως, δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα Ηνωμένα Έθνη εργάζονται επίσης για μια μορφή ψηφιακής ταυτότητας. Το Κέντρο Ψηφιακών Λύσεων του ΟΗΕ (UN DSC) έχει αναπτύξει μια «καινοτόμο λύση ψηφιακής ταυτότητας για το προσωπικό του ΟΗΕ».

Το UN DSC, ένα πιλοτικό πρόγραμμα του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ (WFP) και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), λέει ότι εργάζονται σε μια σειρά ψηφιακών λύσεων που μπορούν να μοιραστούν μεταξύ των υπηρεσιών του ΟΗΕ για να «μεταμορφώσουν τις κοινές επιχειρηματικές λειτουργίες και βελτιστοποιήσουν τις χρονοβόρες εργασίες συναλλαγών.”

Η ψηφιακή ταυτότητα του ΟΗΕ θα χρησιμοποιεί blockchain και κάποια μορφή βιομετρικών στοιχείων. Έχει περιγραφεί ως ψηφιακό πορτοφόλι για το προσωπικό του ΟΗΕ. Ο ιστότοπος του UN DSC περιγράφει το έργο ως «βασισμένο σε blockchain, βιομετρικά στοιχεία και λύση εφαρμογής για κινητά, αυτό το πιλοτικό πρόγραμμα θα προσπαθήσει να προσφέρει μια μοναδική ψηφιακή ταυτότητα για κάθε υπάλληλο του ΟΗΕ για διαχείριση κύκλου ζωής από άκρο σε άκρο από την γέννηση έως την συνταξιοδότηση που θα είναι αμετάβλητο, προστατευμένο, διαφανές και φορητό».

Ενώ τα Ηνωμένα Έθνη και το WEF προωθούν την αποδοχή της ψηφιακής ταυτότητας, η Παγκόσμια Τράπεζα χρηματοδοτεί την ανάπτυξη τέτοιων προγραμμάτων ως μέρος της πρωτοβουλίας Identification for Development (ID4D). Η Παγκόσμια Τράπεζα χρηματοδοτεί προγράμματα ψηφιακής βιομετρικής ταυτότητας στο Μεξικό, προωθώντας την ψηφιακή ταυτότητα σε φτωχότερες χώρες με φαινομενικό στόχο την παροχή νομικής ταυτότητας σε 1,1 δισεκατομμύρια ανθρώπους που δεν διαθέτουν αυτήν την στιγμή.

Ο Λουίς Φερνάντο Γκαρθία, διευθυντής της Μεξικανικής οργάνωσης ψηφιακών δικαιωμάτων R3D, λέει ότι τα προγράμματα χρηματοδοτούνται από όσους ενδιαφέρονται να εκμεταλλευτούν τα ανθρώπινα δεδομένα του Μεξικού. «Οι εξελιγμένες υπηρεσίες πληροφοριών σε πλούσιες χώρες χαίρονται που οι φτωχές χώρες δημιουργούν αυτές τις βάσεις δεδομένων ανθρώπων τις οποίες μπορούν να εκμεταλλευτούν προς όφελός τους. Έχουν ικανότητες που τους επιτρέπουν να επιτίθενται, να αποκτούν και να συλλέγουν πληροφορίες που δημιουργούν οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες μέσω αυτών των βάσεων δεδομένων», δήλωσε σε συνέντευξή του το 2021.

«Όπως πολλά άλλα εγχειρήματα εθνικής ταυτότητας του Παγκόσμιου Νότου —είτε στην Κένυα, στην Ουγκάντα ​​ή στο Μεξικό— η Παγκόσμια Τράπεζα βρίσκεται πίσω από αυτό. Η Παγκόσμια Τράπεζα δίνει στο Μεξικό δάνειο 225 εκατομμυρίων δολαρίων για την εφαρμογή του συστήματος. Δεν προωθεί αυτήν την προσέγγιση στη Γερμανία ή στον Καναδά ή στις ΗΠΑ: χώρες που δεν διαθέτουν σύστημα εθνικής ταυτότητας. Αλλά το προωθούν στον Παγκόσμιο Νότο, κάτι που είναι πολύ χαρακτηριστικό».

Ταυτόχρονα, μια συμμαχία της Microsoft, η GAVI – η Παγκόσμια Συμμαχία Εμβολίων που χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Bill and Melinda Gates – και το Ίδρυμα Rockefeller έχουν οργανώσει τις προσπάθειές τους στο πλαίσιο του έργου ID2020.

Το έργο ID2020 είναι μια προσπάθεια δημιουργίας ψηφιακής ταυτοποίησης για κάθε άτομο στον πλανήτη. Το 2018, η Microsoft ανακοίνωσε μια επίσημη συνεργασία με το έργο ID2020 στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας.

Το συνηθισμένο καστ των χαρακτήρων – το WEF, τα Ηνωμένα Έθνη, η Παγκόσμια Τράπεζα, το Ίδρυμα Γκέιτς, το Ίδρυμα Ροκφέλερ – έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια ασκώντας πιέσεις για την ανάγκη δημιουργίας μιας ψηφιακής ταυτότητας για κάθε άτομο στον πλανήτη. Κατά την διάρκεια της κρίσης του COVID-19, αυτοί οι οργανισμοί προώθησαν την χρήση διαβατηρίων εμβολίων, τα οποία είναι από μόνοι τους μια μορφή ψηφιακής ταυτότητας. Τώρα, είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν την οικονομική αναταραχή και τους φόβους της πανδημίας 2 για να προωθήσουν την αξία της ψηφιακής ταυτότητας, είτε θα λάβουν ένα ψηφιακό νόμισμα με αντάλλαγμα δολάρια είτε για να αποδείξουν την κατάσταση εμβολιασμού. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, οι Τεχνοκράτες θα επιβάλουν τις φυλακές της ψηφιακής τους ταυτότητας στις μάζες.

Αποικισμός 3.0 και το μέλλον της ταυτότητας

Ο αποικισμός της Αμερικής και της Αφρικής έλαβε χώρα με τις προφανείς μορφές – σωματική δουλεία, δολοφονία, βιασμό, διαγραφή γλώσσας, εθίμων και πολιτισμού κ.λπ. – και με λιγότερο προφανείς τρόπους – ψυχολογικό τραύμα, απομόνωση, απώλεια ταυτότητας. Τα κατορθώματα των Ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών ήταν το πρώτο κύμα του αποικισμού, με τον μετέπειτα αποικισμό με την μορφή οπλισμένης οικονομικής βοήθειας και βοήθειας που αποσκοπούν στην παγίδευση των αναπτυσσόμενων χωρών σε χρέη που απαιτούν από αυτά να πουλήσουν τους πόρους και τον φυσικό τους πλούτο.

Τώρα, ο ψηφιακός αποικισμός είναι στον ορίζοντα. Για άλλη μια φορά, η Αφρική και η Λατινική Αμερική βρίσκονται στην λίστα των στόχων για συστήματα ψηφιακών αναγνωριστικών. Όπως ανέφερε το Impakter Magazine, υπάρχουν σχέδια για την τοποθέτηση της βρεφικής ταυτότητας σε ένα blockchain, ώστε να υπάρχει μόνιμη εγγραφή του ατόμου. Αυτά τα προγράμματα πραγματοποιούνται ήδη στην Νότια Αφρική.

Ο Δρ. Aaron Ramodumo λέει ότι η χώρα βρίσκεται σε μια «προοδευτική μετάβαση» προς την χρήση βιομετρικών στοιχείων για μια βρεφική ταυτότητα με μοναδικούς αριθμούς ταυτότητας.

Το νέο πρόγραμμα της Νότιας Αφρικής θα ξεκινήσει το 2024 και θα παρέχει δυνατότητες για αποτυπώματα παλάμης, δακτυλικό αποτύπωμα, ίχνος, πρόσωπο και βιομετρικά στοιχεία ίριδας. Ο Ramodumo είπε στο Biometric Update ότι ελπίζει να είναι σύντομα διαθέσιμο για βρέφη. «Ενώ θέλουμε να οικοδομήσουμε μια πολιτική γύρω από τη βιομετρική σύλληψη βρεφών και παιδιών, δεν έχουμε ακόμη επιλέξει την συγκεκριμένη τεχνολογία», δήλωσε ο Ramodumo. «Και αυτό συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο έρευνας και ελπίζω ότι οι ερευνητές θα παρέχουν άλλες επιλογές για να διαλέξουν».

Ένας άλλος οργανισμός που ζητά μια «νομική ταυτότητα» στην Αφρική είναι η ID4Africa. Συμπτωματικά, ο οργανισμός έλαβε 3 επιχορηγήσεις συνολικού ύψους $600.000 USD από το Ίδρυμα Bill and Melinda Gates το 2019 και το 2021.

Παρά τις προσπάθειες αποικισμού της Αφρικής με ψηφιακή ταυτότητα, υπάρχει κάποια ελπίδα. Στα τέλη του 2021, το πρόγραμμα ψηφιακής ταυτότητας της Κένυας, το Εθνικό Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ταυτότητας (NIIMS), κρίθηκε παράνομο από το ανώτατο δικαστήριο, επειδή η κυβέρνηση δεν καθόρισε με σαφήνεια τους κινδύνους απορρήτου των δεδομένων, ούτε περιέγραψε μια στρατηγική για την μέτρηση και τον μετριασμό των κινδύνων.

Τελικά, η ουσία αυτής της συζήτησης επικεντρώνεται γύρω από την ταυτότητα και το τι χρειάζεται για να λειτουργήσει ένα άτομο στον κόσμο σήμερα. Για παράδειγμα, σε πολλά έθνη ένα άτομο δεν μπορεί ήδη να ανοίξει τραπεζικό λογαριασμό, να πάει σχολείο, να νοικιάσει ένα σπίτι, να συνάψει δάνειο ή να οδηγήσει ένα όχημα νόμιμα χωρίς να παρουσιάσει κάποια μορφή ταυτότητας. Αυτές είναι συνθήκες που πολλοί άνθρωποι στον σύγχρονο κόσμο έχουν αρχίσει να αποδέχονται ως κανόνες. Ωστόσο, υπάρχει ένας αυξανόμενος σκεπτικισμός για τα εισερχόμενα ψηφιακά συστήματα και σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και τα «παραδοσιακά» συστήματα με τα οποία είναι εξοικειωμένοι οι περισσότεροι.

Γιατί πρέπει να δείξουμε ταυτότητα εγκεκριμένη από την κυβέρνηση για να αναγνωριστούμε ως άτομο;

Γιατί πρέπει να υποβάλλουμε στην κυβέρνηση εγκεκριμένη ταυτότητα εάν επιλέξουμε να φέρουμε μια μορφή ταυτότητας (ψηφιακή ή φυσική);

Αυτά είναι σημαντικά ερωτήματα που πρέπει να θέσουμε και οι υποθέσεις που έχουμε πρέπει να αμφισβητηθούν. Καθώς προχωράμε περαιτέρω στον ψηφιακό κόσμο του 2030, ενθαρρύνω όλους τους αναγνώστες να ειδοποιήσουν τους φίλους και την οικογένειά σας για τους κινδύνους που εγκυμονεί η ψηφιακή ταυτότητα. Βοηθήστε τους να κατανοήσουν πώς το ψηφιακό αναγνωριστικό θα συνδεθεί αναπόφευκτα με το ψηφιακό νόμισμα και τελικά, με ένα κοινωνικό πιστωτικό σκορ. Αυτήν η υποδομή, μαζί με τις εκτεταμένες κάμερες αναγνώρισης προσώπου, θα είναι ο αόρατος βραχίονας επιβολής της Τεχνοκρατικής Πολιτείας. Μαζί, η αναγνώριση προσώπου, η ψηφιακή ταυτότητα, το ψηφιακό νόμισμα και τα κοινωνικά πιστωτικά σκορ αντιπροσωπεύουν ένα τεράστιο άλμα προς τον ψηφιακό ολοκληρωτισμό.

Όποιος είναι προορισμένος για να μείνει στη ζωή μας

Τίποτα δεν γίνεται τυχαία. Κάθε άνθρωπος που έρχεται στο διάβα της ζωής μας, έρχεται για κάποιο σκοπό.

Είτε είναι μια ευλογία, είτε ένα μάθημα, όλοι εμφανίζονται στη ζωή μας για έναν μικρότερο ή μεγαλύτερο σκοπό. Άλλοι για λίγο και άλλοι για μια ζωή.

Άλλοι για να μας κάνουν να γελάσουμε, άλλοι για να μας πονέσουν, άλλοι για να μας διδάξουν και άλλοι για να μας προστατεύσουν.

Με κάποιους θα έχουμε ερωτική χημεία και άλλους θα τους νιώσουμε σαν αδελφή ψυχή. Σα να τους ξέρουμε για μια ζωή. Με έναν μαγικό τρόπο, θα ταιριάζουμε απόλυτα και θα μιλάμε την “ίδια γλώσσα”.

Θα λέμε τα ίδια πράγματα και αβίαστα θα επικοινωνούμε, δίχως καμία δυσκολία. Συνήθως, η ενεργειακή σύνδεση είναι τόσο ισχυρή που θα το νιώθουμε εσωτερικά. Αυτοί οι χαρακτήρες, δεν θα χαθούν ποτέ από τη ζωή μας, ακόμη κι αν βλεπόμαστε σπάνια.

Ορισμένοι άνθρωποι πάλι, εμφανίζονται στο δρόμο μας για συγκεκριμένη περίοδο, μόνο και μόνο για να μας ταράξουν. Να μας προσφέρουν ένα πάθος, που έμενε βαθιά κρυμμένο μέσα μας. Να νιώσουμε τρέλα και ότι είμαστε ζωντανοί. Αυτός ο άνθρωπος μπορεί να μείνει στη ζωή μας για λίγο, αλλά όσα θα ζήσουμε μαζί του, θα είναι τόσο ανατρεπτικά, τόσο δυνατά, που άλλοι θα ‘θελαν 7 ζωές για να τα ζήσουν και πάλι δε θα τους έφταναν.

Κάθε συνάντηση, είτε καλή ή κακή, έρχεται πάντα για έναν απώτερο σκοπό. Για να μας βοηθήσει στην εξέλιξη μας.

Μερικές φορές η τύχη, απομακρύνει από το δρόμο μας ανθρώπους, που δεν μας κάνουν καλό. Το κάνει για να μας προστατέψει. Δεν χρειάζεται λοιπόν να τρέχουμε από πίσω τους. Ας τους αφήσουμε να φύγουν.

Ποτέ μην εξαναγκάζετε και πιέζετε σχέσεις. Αφήστε τες να λειτουργήσουν φυσικά. Η συμπαντική ροή δεν λανθάνει ποτέ. Τίποτα από αυτά που προορίζεται για μας, δεν πρόκειται να μας προσπεράσει.

Τίποτα δεν συμβαίνει χωρίς λόγο. Κάθε εμπειρία, κάθε άνθρωπος και κάθε σχέση, μας οδηγεί εκεί που χρειαζόμαστε ακριβώς να είμαστε.

Είναι η διαδρομή μας και υπάρχουν τα σημάδια που μας κατευθύνουν. Είναι σαν τις ταμπέλες στο δρόμο, που μας οδηγούν στην σωστή κατεύθυνση. Μας ενημερώνουν για εμπόδια, για λάθος στροφές, για επικίνδυνα φαινόμενα.

Μας προειδοποιούν να κόψουμε ταχύτητα ή μας προτρέπουν να αυξήσουμε. Τα σημάδια αυτά λέγονται ένστικτο και αντίληψη και δεν πρέπει να τα αγνοούμε. Πρέπει να μάθουμε να τα διαβάζουμε και να τα σεβόμαστε.

Μόνο έτσι θα φτάσουμε στον τελικό μας προορισμό. Που δεν είναι άλλος, από την ολοκλήρωση και την απόλυτη ισορροπία.

Και όποιος είναι προορισμένος για να μείνει για πάντα στη ζωή μας, θα είναι εκεί, μαζί μας, δίχως καμία διάθεση να μας αποχωριστεί.

Πίσω από κάθε συνειδητή επιθυμία ικανοποιούνται άλλοι πιο βασικοί στόχοι του ατόμου

Το άτομο είναι ένα ενιαίο, οργανωμένο όλον. Στη θεωρία της παρώθησης, αυτή η εισήγηση σημαίνει πολλά συγκεκριμένα πράγματα. Για παράδειγμα, σημαίνει ότι μία επιθυμία κινητοποιεί ολόκληρο το άτομο και όχι απλώς ένα μέρος του. Δεν υφίστανται αυτοτελείς οντότητες όπως ανάγκη του στομάχου ή του στόματος ή των γεννητικών οργάνων. Υπάρχει μόνο μια ανάγκη του ατόμου. Ο Τάκης είναι που θέλει τροφή, όχι το στομάχι του Τάκη. Επιπλέον, η ικανοποίηση έρχεται σε ολόκληρο το άτομο και όχι μόνο σ’ ένα μέρος του. Η τροφή ικανοποιεί την πείνα του Τάκη και όχι την πείνα του στομάχου του.

Η ενασχόληση των πειραματιστών με την πείνα ως απλώς μια λειτουργία της γαστρεντερικής οδού τούς έχει κάνει να παραβλέπουν το γεγονός ότι όταν οι άνθρωποι πεινούν, αλλάζουν όχι μόνον ως προς τις γαστρεντερικές τους λειτουργίες, αλλά και ως προς πολλές άλλες, ίσως ακόμη και ως προς τις περισσότερες άλλες λειτουργίες τους, Η αντίληψη αλλάζει (η τροφή γίνεται αντιληπτή πιο εύκολα απ’ ό,τι σε άλλες στιγμές). Οι αναμνήσεις αλλάζουν (είναι πιο πιθανό να θυμηθεί κάποιος ένα καλό γεύμα εκείνη τη στιγμή, παρά κάποια άλλη). Τα συναισθήματα αλλάζουν (υπάρχει περισσότερη ένταση και νευρικότητα απ’ ό,τι σε άλλες στιγμές) . Το περιεχόμενο της σκέψης αλλάζει (είναι πιο πιθανό να σκέφτεται το άτομο την εξασφάλιση τροφής, παρά τη λύση ενός αλγεβρικού προβλήματος). Κι αυτός ο κατάλογος μπορεί να επεκταθεί σχεδόν σε κάθε άλλη φυσική δυνατότητα, ικανότητα ή λειτουργία, τόσο σωματική όσο και ψυχική. Με άλλα λόγια, όταν οι άνθρωποι πεινούν, πεινούν ολόκληροι – είναι διαφορετικοί ως άτομα από αυτό που είναι σε άλλες στιγμές.

Ποιες είναι οι πιο κοινές άμεσες παρωθήσεις; Μπορούμε να τις βρούμε αρκετά εύκολα, παρατηρώντας τον εαυτό μας μια συνηθισμένη μέρα. Οι επιθυμίες που περνούν σαν αστραπή από τη συνείδησή μας είναι, πολύ συχνά, επιθυμίες για ρούχα, αυτοκίνητα, φιλικότητα, συντροφιά, έπαινο, γόητρο και τα παρόμοια. Συνήθως , οι ενορμήσεις αυτές διατυπώνονται ως δευτερεύουσες ή πολιτισμικές και θεωρείται ότι ανήκουν σε διαφορετική τάξη από αληθινά «αξιοσέβαστες» ή πρωταρχικές ενορμήσεις, δηλαδή τις βιολογικές ανάγκες. Στην πραγματικότητα όμως, είναι πολύ πιο σημαντικές για μας και πολύ πιο κοινές.

Εξετάζοντας προσεκτικά τις συνηθισμένες επιθυμίες που έχουμε στην καθημερινή ζωή, διαπιστώνουμε ότι οι επιθυμίες αυτές έχουν ένα τουλάχιστον σημαντικό χαρακτηριστικό: συνήθως, δεν είναι οι ίδιες σκοποί, αλλά μέσα για την επίτευξη ενός σκοπού. Θέλουμε χρήματα για να μπορέσουμε να αγοράσουμε αυτοκίνητο. Και θέλουμε αυτοκίνητο επειδή έχουν οι γείτονες και δεν θέλουμε να νιώθουμε κατώτεροί τους, έτσι ώστε να μπορέσουμε να διατηρήσουμε τον αυτοσεβασμό μας, κι έτσι οι άλλοι να μας αγαπούν και να μας σέβονται. Συνήθως, όταν αναλύουμε μια συνειδητή επιθυμία, διαπιστώνουμε ότι μπορούμε να πάμε πίσω απ’ αυτήν, σε άλλους, πιο βασικούς στόχους του ατόμου.

Γιατί το κοτόπουλο διέσχισε τον δρόμο;

Πολλοί άνθρωποι έχουν αντιμετωπίσει αυτό το παλαιότατο αίνιγμα και τις απαντήσεις του.

Γιατί το κοτόπουλο διέσχισε το δρόμο;

Για να περάσει απέναντι. Πράγματι, η τυπική απάντηση μπορεί να θεωρηθεί σαν ένα είδος αντιχιούμορ. Είναι τουλάχιστον λίγο αστεία, διότι αρνείται να προσφέρει μια μεγαλοπρεπή, εντυπωσιακή εξήγηση και προσφέρει αντίθετα την πιο ευθεία πιθανή απάντηση – από μόνη της ένα είδος απροσδόκητης εξήγησης. Αλλά φυσικά, δεν είναι αυτό το αστείο.

Και τώρα ποιος είναι ο πραγματικός λόγος που το κοτόπουλο διέσχισε το δρόμο; Λοιπόν, αυτό εξαρτάται από το πώς παρατηρείτε το κοτόπουλο, τον δρόμο και το υπόλοιπο σύμπαν.

Λίγους μήνες πριν κυκλοφόρησε στο ίντερνετ μία λίστα που εξηγούσε πώς ένας αριθμός από εξέχοντες ανθρώπους της ιστορίας θα μπορούσε να απαντήσει στο αίνιγμα του κοτόπουλου.

Για παράδειγμα, υπάρχουν θρησκευτικές και φιλοσοφικές απαντήσεις όπως…

ΒΟΥΔΑΣ: Αν θέτεις αυτή την ερώτηση, αρνείσαι τη φύση σου ως κοτόπουλου.

ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ: Η ουσία είναι ότι το κοτόπουλο διέσχισε το δρόμο. Ποιος νοιάζεται γιατί; Ο σκοπός της διάσχισης του δρόμου νομιμοποιεί το κίνητρο όποιο και αν ήταν.

ΡΑΛΦ ΓΟΥΟΛΝΤΟ ΕΜΕΡΣΟΝ: Αυτό δεν διέσχισε το δρόμο· τον υπερέβη.

ΖΑΝ ΠΩΛ ΣΑΡΤΡ: Προκειμένου να δράσει με καλή πίστη και να είναι ειλικρινές με τον εαυτό του, το κοτόπουλο θεώρησε ότι ήταν απαραίτητο να διασχίσει τον δρόμο.

Υπάρχουν επίσης επιστημονικές απαντήσεις…

ΔΑΡΒΙΝΟΣ: Τα κοτόπουλα, για μεγάλες περιόδους χρόνου, είχαν αποκτήσει μέσω της φυσικής επιλογής, τη γενετική προδιάθεση να διασχίζουν δρόμους.

Β. Φ. ΣΚΙΝΕΡ: Λόγω εξωτερικών επιρροών, οι οποίες είχαν διαποτίσει τα αισθητηριακά κέντρα του από τη γέννησή του, είχε προκληθεί τέτοια ανάπτυξη στο κοτόπουλο που έτεινε να διασχίζει δρόμους, πιστεύοντας επίσης ότι αυτή η δραστηριότητα προέρχεται από τη δική του ελεύθερη θέληση.

ΚΑΡΛ ΓΙΟΥΝΓΚ: Η συρροή γεγονότων στο πολιτισμικό πρότυπο καθιστούσε αναγκαίο τα ξεχωριστά κοτόπουλα να διασχίζουν δρόμους σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία, και, συνεπώς, συγχρονιστικά κατέστησε υπαρκτά τέτοια περιστατικά.

ΑΛΜΠΕΡΤ ΑΪΝΣΤΑΙΝ: Το εάν το κοτόπουλο διέσχισε τον δρόμο ή ο δρόμος διέσχισε το κοτόπουλο εξαρτάται από το δικό σου πλαίσιο αναφοράς.

Όλες αυτές οι απαντήσεις μας υπενθυμίζουν ότι δεν υπάρχει μόνο η πραγματικότητα του κοτόπουλου, δεν υπάρχει μόνο μία απάντηση στο πρόβλημα του κοτόπουλου. Όπως με πολλά άλλα πράγματα στον κόσμο, αυτό εξαρτάται από το πλαίσιο – προοπτική, πλαίσιο αναφοράς, άποψη, θεμελιώδεις υποθέσεις. Και αυτό είναι σημαντικό για την καινοτομική σκέψη, είτε πρόκειται για κοτόπουλα είτε για τους νόμους του φυσικού σύμπαντος.

Έριχ Φρομ: Οι ιδιότητες του νέου ανθρώπου

Ο Νέος Άνθρωπος. Η λειτουργία της νέας κοινωνίας είναι να ενθαρρύνει την εμφάνιση του νέου ανθρώπου, ενός ατόμου που η χαρακτηροδομή του θα έχει τις ακόλουθες ιδιότητες:

-Προθυμία να εγκαταλείψει όλες τις μορφές του έχει για να υπάρξει ολοκληρωτικά.

-Ασφάλεια, αίσθηση ταυτότητας κι εμπιστοσύνη που βασίζονται στην πίστη αυτού που είναι, στην ανάγκη του για σχέσεις, για ενδιαφέρον, αγάπη, αλληλεγγύη με το γύρω κόσμο, στη θέση της επιθυμίας να έχει, να κατέχει, να ελέγχει τον κόσμο κι έτσι να γίνεται σκλάβος των αποκτημάτων του.

-Παραδοχή του γεγονότος ότι κανένας και τίποτα έξω από τον εαυτό του δε μπορεί να δώσει νόημα στη ζωή. Μόνο αυτή η ριζοσπαστική ανεξαρτησία και απόρριψη των υλικών πραγμάτων μπορεί ν' αποτελέσει την προϋπόθεση για μια ολοκληρωμένη δραστηριότητα αφιερωμένη στη φροντίδα και στην κοινοκτημοσύνη με τους άλλους ανθρώπους.

-Ολοκληρωμένη παρουσία όπου κι αν βρίσκεται κανείς.face-hands-optical-illusions

-Χαρά που πηγάζει από το συναίσθημα που δοκιμάζει κανείς, όταν δίνει και μοιράζεται και όχι όταν αποθηκεύει κι εκμεταλλεύεται.

-Αγάπη και σεβασμός για τη ζωή σ' όλες της τις εκδηλώσεις, που να στηρίζεται στη γνώση ότι τα πράγματα και η εξουσία είναι νεκρά, ενώ η ζωή και καθετί που συντελεί στην ανάπτυξή της είναι ιερά.

-Προσπάθεια να ελαττωθεί η απληστία, το μίσος και οι αυταπάτες όσο γίνεται περισσότερο.

-Μια ζωή χωρίς τη λατρεία ειδώλων και χωρίς ψευδαισθήσεις, γιατί θα έχει φτάσει πια κανείς σ' ένα επίπεδο όπου δε θα υπάρχουν ψευδαισθήσεις.

-Ανάπτυξη της ικανότητας που έχει ο καθένας γι' αγάπη, μαζί με την ικανότητα για κριτική, πέρα από συναισθηματισμούς σκέψη.face

-Απόρριψη του ναρκισσισμού και αποδοχή των τραγικών περιορισμών που ενυπάρχουν στην ανθρώπινη φύση.

-Η ολοκληρωμένη ανάπτυξη του καθενός και των συνανθρώπων του να γίνει σκοπός ζωής.

-Γνώση ότι για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος χρειάζεται πειθαρχία και σεβασμός στην πραγματικότητα.

-Επίγνωση, ότι η ανάπτυξη τότε μόνο είναι υγιής όταν γίνεται μέσα στην ίδια τη δομή, κι επίγνωση ακόμα της διαφοράς ανάμεσα στη δομή σαν χαρακτηριστικού της ζωής και την «τάξη» σαν χαρακτηριστικού της μη ζωής, του θανάτου.

-Ανάπτυξη της φαντασίας όχι σαν φυγής από ανυπόφορες καταστάσεις αλλά σαν προσμονής πραγματικών πιθανοτήτων, σαν μέσου για να ξεπεραστούν αυτές οι ανυπόφορες καταστάσεις.

-Όχι εξαπάτηση των άλλων, αλλά ούτε και εξαπάτηση από τους άλλους. Μπορεί κανείς ν' αποκαλείται αθώος, αλλά όχι και αφελής.

-Αυτογνωσία όχι μόνο του εαυτού που γνωρίζουμε, αλλά και του εαυτού που δε γνωρίζουμε — ακόμα κι αν έχουμε ασαφή γνώση αυτού που δεν ξέρουμε.

-Αίσθηση της ενότητάς μας με όλη τη ζωή, εγκατάλειψη του στόχου της κατάκτησης, υποταγής, εκμετάλλευσης, βιασμού, καταστροφής της φύσης και προσπάθεια κατανόησης και συνεργασίας μαζί της.

-Ελευθερία που δεν είναι αυθαιρεσία αλλά δυνατότητα να γίνουμε ο εαυτός μας όχι σαν συνονθύλευμα από άπληστες επιθυμίες, αλλά σαν μια ευαίσθητα ισορροπημένη δομή που αντιμετωπίζει κάθε στιγμή την προοπτική της ανάπτυξης ή της κατάρρευσης, της ζωής ή του θανάτου.

-Επίγνωση ότι η κακία και η καταστροφικότατα είναι αναπόφευκτο αποτέλεσμα της αποτυχίας γι' ανάπτυξη.

-Γνώση ότι μόνο λίγοι κατάφεραν να φτάσουν την τελειότητα σ' όλες αυτές τις ιδιότητες. Δεν είχαν όμως τη φιλοσοφία να «φτάσουν το στόχο», γιατί ήξεραν ότι μια τέτοια φιλοδοξία είναι απλώς μια άλλη μορφή της απληστίας και της κατοχής.

-Ευτυχία μέσα στη διαδικασία μιας ολοένα αυξανόμενης ζωντάνιας, όποιο κι αν είναι το απώτερο σημείο που η μοίρα μας επιτρέπει να φτάσουμε. Το να ζει κανείς με όσο μεγαλύτερη πληρότητα μπορεί, είναι τόσο ικανοποιητικό, που τελικά έχει μικρή σημασία το αν μπορούμε να καταφέρουμε όλα αυτά που θέλουμε.

 Έριχ Φρομ, Να έχεις ή να είσαι

Το τέλειωμα της θλίψης είναι η αρχή της σοφίας

Υπάρχει πολλή θλίψη στη ζωή μας και δεν ξέρουμε πώς να της δώσουμε ένα τέλος. Το τέλειωμα της θλίψης είναι η αρχή της σοφίας. Αν δε γνωρίζουμε τι είναι η θλίψη, αν δεν καταλάβουμε τη φύση και τη δομή της, δε θα γνωρίσουμε τι είναι η αγάπη.

Όταν ο άντρας λέει στη γυναίκα του ότι την αγαπά, ενώ την ίδια στιγμή είναι φιλόδοξος, αυτή η αγάπη έχει κανένα νόημα; Μπορεί ένας φιλόδοξος άνθρωπος ν’ αγαπήσει;

Μπορεί ένας ανταγωνιστικός άνθρωπος ν’ αγαπήσει; Κι όμως, μιλάμε γι’ αγάπη, για τρυφερότητα, για το τέλειωμα του πολέμου, τη στιγμή που είμαστε ανταγωνιστικοί, φιλόδοξοι, τη στιγμή που αναζητάμε τη δική μας προσωπική επιτυχία, πρόοδο, κ.λ.π.

Όλ’ αυτά φέρνουν θλίψη. Μπορεί να τελειώσει η θλίψη; Μπορεί να πάρει ένα τέλος όταν καταλαβαίνετε τον εαυτό σας που, πραγματικά, είναι «αυτό που είναι». Τότε καταλαβαίνετε γιατί έχετε θλίψη, είτε αυτή η θλίψη είναι αυτολύπηση ή φόβος μη μείνετε μόνος ή η κενότητα της ζωής σας ή η θλίψη που έρχεται όταν εξαρτάστε από κάποιον άλλον.

Κι όλ’ αυτά είναι μέρος της ζωής μας.

Τα τέσσερα στηρίγματα μίας υγιούς οικογένειας

Η οικογένεια ως βατήρας

Το σπίτι όπου έζησε το παιδάκι που ήμουν κάποτε, και τα πρόσωπα με τα οποία μοιράστηκα την οικογενειακή μου ζωή υπήρξαν ο βατήρας πάνω στον οποίο πάτησα για να εκτελέσω το άλμα προς την ενήλικη ζωή μου. Η οικογένεια αποτελεί πάντοτε τον βατήρα, και κάποια στιγμή πρέπει να σταθούμε στην άκρη του και να πραγματοποιήσουμε το άλμα προς τον κόσμο και τη μετέπειτα ζωή.

Αν, καθώς πάω να πηδήξω από το βατήρα, πιαστώ από κάπου και κρεμαστώ, θα μείνω εκεί να κρέμομαι και δεν θα πραγματοποιήσω το ταξίδι μου ποτέ. Τι καλά που θα ήταν αν βρίσκαμε το θάρρος να πηδήξουμε από το βατήρα μ’ έναν θεαματικό τρόπο! Αυτό μπορεί να γίνει αν ο βατήρας είναι υγιής. Αν η οικογενειακή σχέση είναι υγιής. Αν το ζευγάρι των γονιών είναι υποστηρικτικό. Ο βατήρας αυτός πατάει πάνω σε τέσσερα βασικά στηρίγματα, τόσο σημαντικά, που αν δεν είναι στέρεα κανένα παιδάκι δεν μπορεί να περπατήσει πάνω του χωρίς να πέσει.

Το πρώτο στήριγμα είναι η αγάπη

Ένα παιδί που δεν ένιωσε ότι το αγάπησαν οι γονείς του, έχει μια θλιβερή ιστορία: θα του είναι πολύ δύσκολο να αγαπήσει τον εαυτό του. Η αγάπη για τον εαυτό μας μαθαίνεται μέσα από την αγάπη που δεχόμαστε από τους γονείς μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να διδαχτούμε και αλλιώς, λέω απλώς ότι αυτός είναι ο καλύτερος τόπος και τρόπος για να το μάθουμε. Και βέβαια, ένα παιδί που δεν αγαπήθηκε δεν μπορεί ούτε το ίδιο να αγαπήσει, κι αν έτσι έχει συμβεί στη ζωή του, τι μπορεί να κάνει αργότερα στις σχέσεις του με τους άλλους; Ο βατήρας που δεν έχει αυτό το στήριγμα είναι επικίνδυνος. Είναι δύσκολο να βαδίσει κανείς πάνω του. Είναι ένας βατήρας χωρίς ισορροπία.

Το δεύτερο στήριγμα είναι η εκτίμηση

Αν η οικογένεια δεν έχει ένα καλό απόθεμα αυτοεκτίμησης, αν οι γονείς θεωρούν ότι οι ίδιοι είναι ένα τίποτα, τότε και το παιδί θα αισθάνεται ένα τίποτα. Αν προέρχεται κανείς από ένα σπίτι όπου δεν τον εκτιμούν και δεν θεωρούν ότι αξίζει, δυσκολεύεται να πιστέψει ο ίδιος για τον εαυτό του ότι αξίζει. Τα σπίτια με ένα καλό επίπεδο αυτοεκτίμησης διαθέτουν κατάλληλους βατήρες. Η Βιρτζίνια Σατίρ λέει: «Στις καλές οικογένειες, η χύτρα της αυτοεκτίμησης του σπιτιού είναι γεμάτη». Που σημαίνει: οι γονείς πιστεύουν ότι είναι αξιόλογοι άνθρωποι, πιστεύουν ότι τα παιδιά τους αξίζουν, ο μπαμπάς πιστεύει ότι η μαμά αξίζει, η μαμά πιστεύει ότι ο μπαμπάς αξίζει, ο μπαμπάς και η μαμά πιστεύουν ότι έχουν μια οικογένεια που αξίζει, και είναι κι οι δύο υπερήφανοι για την ομάδα που έχουν φτιάξει. Όταν έρχεται σπίτι το παιδί και λέει: «Τι ωραία που είναι αυτή η οικογένεια!» τότε ξέρουμε πως ο βατήρας είναι γερός. Όταν έρχεται το παιδί σπίτι και λέει: «Μπορώ να πάω να μείνω στο σπίτι της θείας Μαργαρίτας;»… τότε έχουμε πρόβλημα. Όταν λέει ο πατέρας στο παιδί: «Γιατί τότε δεν πας να μείνεις με τη θεία σου τη Μαργαρίτα;» πάλι κάτι συμβαίνει.

Το τρίτο στήριγμα είναι οι κανόνες

Στην οικογένεια πρέπει να υπάρχουν κανόνες, με τη μόνη προϋπόθεση ότι δεν θα είναι αυστηροί. Οι κανόνες πρέπει να είναι ευέλικτοι, ελαστικοί, αμφισβητήσιμοι, συζητήσιμοι και διαπραγματεύσιμοι. Πάντως, πρέπει να υπάρχουν. Ακριβώς όπως πιστεύω ότι οι κανόνες στην οικογένεια υπάρχουν για να μπορεί κανείς να τους παραβεί και είναι δική μας υποχρέωση να βάζουμε καινούργιους, πιστεύω και ότι η διαδικασία αυτή πρέπει να βασίζεται σε μια χρονική στιγμή που τα παιδιά έχουν μάθει να μεγαλώνουν και να ωριμάζουν σ’ ένα περιβάλλον με ασφάλεια και προστασία. Αυτό είναι το περιβάλλον της οικογένειας. Οι κανόνες αποτελούν το πλαίσιο ασφάλειας και πρόβλεψης που είναι αναγκαίο για την ανάπτυξη μου. Ένα σπίτι χωρίς κανόνες δημιουργεί έναν βατήρα πάνω στον οποίο το παιδί δεν μπορεί να σταθεί για να κάνει το άλμα του στον κόσμο…

Το τελευταίο στήριγμα είναι η επικοινωνία

Για να μπορέσει να πραγματοποιηθεί το άλμα, είναι αναγκαίο να υπάρχει διαρκής και έντιμη επικοινωνία. Με κανένα άλλο θέμα δεν έχουν ασχοληθεί τόσο πολύ τα εγχειρίδια ψυχολογίας, όσο με αυτό της επικοινωνίας. Να διαβάζετε μαζί σαν ζευγάρι, να κουβεντιάζετε με τα παιδιά σας, να συζητάτε όλοι μεταξύ σας με την τηλεόραση κλειστή… Αυτός είναι ένας τρόπος για να ενισχυθεί η επικοινωνία, όχι όμως ο πιο σημαντικός. Ουσιαστικό είναι αυτό που ξεκινάει με ερωτήσεις που κάνει κανείς με αληθινό ενδιαφέρον, μέσα από την καρδιά του: «Πώς είσαι; Πώς τα πέρασες σήμερα; Θέλεις να κουβεντιάσουμε»; Και σ’ αυτό το στήριγμα – αποκλειστικά σ’ αυτό το στήριγμα – στηρίζεται η δυνατότητα επανόρθωσης των υπολοίπων. Αγάπη, εκτίμηση, κανόνες και επικοινωνία: πάνω σ’ αυτόν τον βατήρα στέκεται το παιδί νια να κάνει το άλμα του στη ζωή. Για να βαδίσει, καταρχάς, το δρόμο της αυτοεξάρτησης και, στη συνέχεια, το δρόμο της συνάντησης με τους άλλους…

Οι Αλήθειες του Sigmund Freud για την Αγάπη και το Σεξ

Αν υπάρχει ένα πράγμα που σχεδόν όλοι οι θεραπευόμενοι διαπραγματεύονται στη θεραπεία τους, αυτό είναι η ΑΓΑΠΗ. Είμαι πραγματικά αγαπητός; Τί μπορώ να κάνω για να πετύχει η σχέση μου; Γιατί δεν μπορώ να βρω ένα σταθερό σύντροφο; Κάνω κάτι λάθος;

Σας θυμίζει κάτι; Αν όχι, είστε ένας από τους λίγους ανθρώπους εκεί έξω που δεν κάνουν παρόμοιες ερωτήσεις.

Είτε έτσι είτε αλλιώς, όλοι μας επιθυμούμε να αισθανόμαστε ότι μας αγαπάνε. Η αγάπη, το σεξ, οι φαντασιώσεις και οι ερωτικές σχέσεις βρίσκονται στο μυαλό μας κάθε στιγμή, συνειδητά και ασυνείδητα. Όταν πρόκειται για το σεξ και την αγάπη, ο Sigmund Freud έχει τοποθετηθεί σωστά για ορισμένα πράγματα. Ο Αμερικανικός Ψυχαναλυτικός Σύλλογος μοιράζεται μαζί μας ποιά είναι αυτά:

1) Η σεξουαλικότητα είναι η αδυναμία και η δύναμη του καθενός:

Το σεξ είναι ένα πρωταρχικό κίνητρο και κοινός παρονομαστής για όλους μας. Ακόμα και οι πιο πουριτανοί άνθρωποι μπορούν να παλεύουν σε μεγάλο βαθμό με τις σεξουαλικές ορέξεις και την έκφρασή τους. Αν ψάχνει κάποιος ενδείξεις, αρκεί μόνο να κοιτάξει τα πολλά σκάνδαλα που έχουν συγκλόνισει το Βατικανό και τις φονταμενταλιστικές εκκλησίες*. Ο Freud παρατήρησε αυτή τη λάγνη πάλη στους άνδρες και τις γυναίκες από νωρίς στη Βικτοριανή Βιέννη. Αλλά η σεξουαλικότητά μας, μας καθορίζει επίσης σε υγιείς και εντελώς απαραίτητους τρόπους.

2) Κάθε μέρος του σώματος είναι ερωτικό:

Ο Freud γνώριζε ότι τα ανθρώπινα όντα ήταν από την αρχή σεξουαλικά όντα. Εμπνεύστηκε από το μωρό στο στήθος της μητέρας για να τονίσει το παράδειγμα μίας πιο ώριμης σεξουαλικότητας, λέγοντας: «Όποιος έχει δει ένα μωρό να ξαπλώνει στο στήθος, χορτασμένο μετά το θηλασμό και να κοιμάται με κόκκινα μάγουλα και ένα ευτυχισμένο χαμόγελο, δεν μπορεί να ξεφύγει απότον προβληματισμό ότι η εικόνα αυτή παραμένει ως πρωτότυπο της έκφρασης της σεξουαλικής ικανοποίησης αργότερα στη ζωή». Ήξερε, επίσης, ότι η σεξουαλική διέγερση δεν περιορίζεται στα γεννητικά όργανα, καθώς η ευχαρίστηση επιτυγχάνεται μέσω ερωτικής προσκόλλησης σε δυνητικά κάθε ιδιοσυγκρασιακά καθορισμένης περιοχής του σώματος. Ακόμα και σήμερα πολλοί άνθρωποι έχουν μεγάλη δυσκολία να αποδεχθούν αυτή την ιδέα.

3) Η ομοφυλοφιλία δεν είναι μια ψυχική ασθένεια:

Ο Freud σημείωσε ότι οι ομοφυλόφιλοι άνθρωποι διακρίνονται συχνά από ιδιαίτερα υψηλή πνευματική ανάπτυξη και πολιτιστική ηθική. Το 1930, υπέγραψε ένα δημόσιο έγγραφο για να καταργήσει έναν νόμο που ποινικοποιεί την ομοφυλοφιλία. Και στην περίφημη επιστολή του προς μια μητέρα που επιθυμεί να θεραπεύσει το γιο της για την ομοφυλοφιλία, ο Freud έγραφε: «Η ομοφυλοφιλία δεν είναι σίγουρα ένα πλεονέκτημα αλλά δεν είναι τίποτα για να ντρεπόμαστε, δεν είναι αμαρτία, δεν χρήζει ανθρώπινης υποτίμησης και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια ασθένεια, όταν δεν είναι ορμονολογικό θέμα, είναι παρέκκλιση». Αυτό δήλωσε το 1935.

4) Όλες οι σχέσεις αγάπης περιέχουν αμφιθυμικά συναισθήματα:

Μεταξύ των διαφόρων ανακαλύψεων του Freud ήταν η αμφιθυμία που εμπλέκεται σε όλες τις στενές και προσωπικές σχέσεις. Ενώ μπορεί συνειδητά να αισθανόμαστε πραγματική και ρεαλιστική αγάπη προς μια σύζυγο, σύντροφο, γονέα ή παιδί, τα πράγματα δεν είναι ποτέ ακριβώς αυτό που φαίνονται. Στον κόσμο του ασυνείδητου, κάτω ακόμα και από την πιο ζεστή και στοργική συμμετοχή βρίσκονται τα συναισθήματα, οι φαντασιώσεις και οι ιδέες που είναι αρνητικές, απεχθείς και καταστροφικές. Ο Freud αναγνώρισε ότι αυτό το μίγμα της αγάπης και του μίσους στο πλαίσιο στενών σχέσεων είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης και όχι απαραίτητα παθολογικό.

5) Μαθαίνουμε πώς να αγαπάμε από τις πρώιμες σχέσεις μας με τους γονείς:

Οι πρώιμες σχέσεις μας με τους γονείς, μας βοηθούν να σχηματίσουμε ένα «χάρτη αγάπης» που παραμένει σε όλη τη ζωή μας. Αυτό στην ψυχαναλυτική ορολογία αναφέρεται ως «μεταβίβαση». Ο Freud επεσήμανε ότι όταν βρούμε ένα αντικείμενο αγάπης, στην ουσία το «επαναβρίσκουμε». Εξ ου και το συχνά αναγνωρισμένο φαινόμενο των ατόμων που επιλέγουν τους συντρόφους που τους θυμίζουν τη μητέρα/πατέρα τους. Όλοι το έχουμε δει.

6) Ο σύντροφός μας γίνεται μέρος του εαυτού μας:

Ο Freud σημείωσε ότι τα χαρακτηριστικά, οι πεποιθήσεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές εκείνων που αγαπάμε ενσωματώνονται στον εαυτό μας και γίνονται μέρος της ψυχής μας. Ονόμασε αυτή τη διαδικασία «εσωτερίκευση». Η θεωρία του σχετικά με το βάθος της σύνδεσης μεταξύ των ανθρώπων περιέχεται σε αυτές τις εκφράσεις καθώς αναφερόμαστε σε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο, ως «το άλλο μου μισό».

7) Η φαντασίωση είναι σημαντικός παράγοντας στην σεξουαλική διέγερση:

Ο Freud παρατήρησε ότι η σεξουαλική διέγερση προέρχεται από τρεις κατευθύνσεις:

• τον εξωτερικό κόσμο (σχέσεις, σεξουαλική ιστορία)
• το οργανικό εσωτερικό (ορμόνες φύλου)
• την ψυχική ζωή (σεξουαλικές φαντασιώσεις).

Στις σεξουαλικές μας φαντασιώσεις συχνά πλάθουμε όλα τα είδη των παράξενων και «διεστραμμένων» σεναρίων που προσθέτουν σεξουαλική διέγερση με την ελπίδα να οδηγηθούμε σε κλιμακωτή ευχαρίστηση. Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό αλλά δε σημαίνει ότι θέλουμε πραγματικά να συμμετάσχουμε σε τέτοιου είδους σενάρια.

------------------------

*ΔΕΣ:
Χριστιανισμός και σώμα
Ο ερωτισμός στον Χριστιανισμό
Περί ”αμαρτωλής” σεξουαλικότητας
Χριστιανισμός και σεξουαλικότητα - Η αγαπημένη αμαρτία της Εκκλησίας

Οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούν οι ψυχολόγοι για να «ξεκλειδώσουν» την ψυχή μας

Γιατί νιώθουμε σκεφτόμαστε και συμπεριφερόμαστε με τον τρόπο που νιώθουμε; Η ψυχολογία είναι η επιστημονική μελέτη του νου και της συμπεριφοράς, αλλά ξέρατε ότι υπάρχουν στην πραγματικότητα πέντε διαφορετικές οπτικές γωνίες της ψυχολογίας; Ακολουθούν πέντε πλαίσια που χρησιμοποιούν οι ψυχολόγοι για να απαντήσουν σε αυτές τις ερωτήσεις.

Τα ανθρώπινα όντα είναι συναρπαστικά. Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί κάποιοι άνθρωποι μπορούν να θυμούνται ορισμένες ημερομηνίες πραγματικά καλά και άλλοι όχι; Τι είναι αυτό που μας κάνει να σκεφτόμαστε, να αισθανόμαστε και να συμπεριφερόμαστε με τον τρόπο που το κάνουμε;

Η ψυχολογία —η μελέτη του νου και της συμπεριφοράς— μπορεί να ανιχνευθεί ήδη από το 400-500 π.Χ. , ενώ η σύγχρονη ψυχολογία λέγεται ότι ξεκίνησε το 1879 όταν ο Wilhelm Wundt (1832-1920) άνοιξε το πρώτο εργαστήριο ψυχολογίας. Το εργαστήριο αυτό θα γινόταν το επίκεντρο για όσους ενδιαφέρονται σοβαρά για την ψυχολογία – ανοίγοντας πρώτα τις πόρτες του σε Γερμανούς φιλοσόφους και φοιτητές ψυχολογίας και αργότερα και σε Αμερικανούς και Βρετανούς φοιτητές. Ο στόχος του Βουντ ήταν να καταγράψει τις σκέψεις και τις αισθήσεις και να τις αναλύσει στα συστατικά τους στοιχεία με τον ίδιο τρόπο που ένας χημικός θα ανέλυε τις χημικές ενώσεις, προκειμένου να φτάσει στην υποκείμενη δομή.

Η μελέτη της ψυχολογίας έχει προχωρήσει πολύ, χάρη στον Βουντ και άλλους πρωτοπόρους. Με τα χρόνια, οι ψυχολόγοι άρχισαν να μελετούν όλες τις πτυχές της ανθρώπινης συμπεριφοράς από τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας έως τις λειτουργίες του εγκεφάλου. Τελικά, οι ψυχολόγοι άρχισαν να εξετάζουν τις ίδιες ανθρώπινες συμπεριφορές από διάφορες οπτικές γωνίες, συμπεριλαμβανομένων βιολογικών, ψυχοδυναμικών, συμπεριφορικών, γνωστικών και ανθρωπιστικών προοπτικών. Αυτές έγιναν γνωστές ως οι «πέντε κύριες προοπτικές» στην ψυχολογία.

1. Η βιολογική προσέγγιση

Η βιολογική προσέγγιση της ψυχολογίας επικεντρώνεται στην εξέταση των σκέψεων, των συναισθημάτων και των συμπεριφορών μας από μια αυστηρά βιολογική άποψη. Σε αυτή την προσέγγιση, όλες οι σκέψεις, τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές θα έχουν μια βιολογική αιτία.

Αυτή η προσέγγιση σχετίζεται με τη μελέτη της ψυχολογίας με τρεις τρόπους:

α. Συγκριτική μέθοδος: Διαφορετικά είδη ζώων μπορούν να μελετηθούν και στη συνέχεια να συγκριθούν μεταξύ τους. Αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα την ανθρώπινη συμπεριφορά.

β. Φυσιολογία: Η μελέτη του τρόπου λειτουργίας του νευρικού συστήματος και των ορμονών, του τρόπου λειτουργίας του εγκεφάλου, του τρόπου με τον οποίο οι αλλαγές στη δομή και/ή στη λειτουργία μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά μας. Για παράδειγμα, πώς τα συνταγογραφούμενα φάρμακα για τη θεραπεία της κατάθλιψης μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά μας μέσω της αλληλεπίδρασής τους με το νευρικό σύστημα.

γ. Διερεύνηση της κληρονομικότητας: Η μελέτη του τι κληρονομούμε από τους γονείς μας (μέσω της γενετικής). Για παράδειγμα, εάν η υψηλή νοημοσύνη κληρονομείται από τη μια γενιά στην άλλη.

Καθένα από αυτά είναι εγγενώς σημαντικό για το πώς μελετάμε την ανθρώπινη ψυχολογία από βιολογική άποψη, και προτείνεται ότι η συμπεριφορά μπορεί να εξηγηθεί σε μεγάλο βαθμό μέσω της βιολογίας.

2. Η ψυχοδυναμική προσέγγιση

Η ψυχοδυναμική προσέγγιση της ψυχολογίας είναι πιο γνωστή για τους δεσμούς της με τον Σίγκμουντ Φρόυντ και τους οπαδούς του. Αυτή η προσέγγιση περιλαμβάνει όλες τις θεωρίες στην ψυχολογία που βλέπουν τους ανθρώπους να λειτουργούν με βάση την αλληλεπίδραση ορμών και δυνάμεων μέσα στο άτομο, ιδιαίτερα ασυνείδητα και μεταξύ των διαφορετικών δομών της προσωπικότητας.

Ο Φρόιντ ανέπτυξε μια συλλογή θεωριών (οι περισσότερες από τις οποίες βασίστηκαν σε όσα του είπαν οι ασθενείς του κατά τη διάρκεια της θεραπείας) που αποτέλεσαν τη βάση της ψυχοδυναμικής προσέγγισης.

Η ψυχοδυναμική προσέγγιση μπορεί να περιεγραφεί καλύτερα με βασικές παραδοχές ότι:

α. Η συμπεριφορά και τα συναισθήματά μας επηρεάζονται δυναμικά από ασυνείδητα κίνητρα.

β. Η συμπεριφορά και τα συναισθήματά μας ως ενήλικες έχουν τις ρίζες τους σε παιδικές εμπειρίες.

γ. Κάθε συμπεριφορά έχει μια αιτία, και αυτή η αιτία είναι συνήθως μια ασυνείδητη.

δ. Η προσωπικότητα αποτελείται από τρία μέρη (ταυτότητα, εγώ και υπερ-εγώ).

ε. Η συμπεριφορική προσέγγιση

Η συμπεριφορική προσέγγιση στην ψυχολογία εστιάζει στο πώς το περιβάλλον και τα εξωτερικά ερεθίσματα επηρεάζουν την ψυχική κατάσταση και την ανάπτυξη ενός ατόμου. Το πιο σημαντικό, εστιάζει στο πώς αυτοί οι παράγοντες μας «εκπαιδεύουν» συγκεκριμένα για τις συμπεριφορές που εκδηλώνουμε αργότερα.

Οι άνθρωποι που υποστηρίζουν αυτήν την προσέγγιση της ψυχολογίας έναντι άλλων μπορεί να πιστεύουν ότι η έννοια της «ελεύθερης βούλησης» είναι μια ψευδαίσθηση, επειδή όλες οι συμπεριφορές μαθαίνονται και βασίζονται στις προηγούμενες εμπειρίες μας. Με άλλα λόγια, ότι έχουμε ρυθμιστεί να ενεργούμε όπως ενεργούμε, έτσι ώστε τίποτα να μην είναι ποτέ πραγματικά δική μας επιλογή.

4. Η γνωστική προσέγγιση

Η γνωστική προσέγγιση της ψυχολογίας μετατοπίζεται από την εξαρτημένη συμπεριφορά και τις ψυχαναλυτικές έννοιες στη μελέτη του πώς λειτουργεί το μυαλό μας, πώς επεξεργαζόμαστε πληροφορίες και πώς χρησιμοποιούμε αυτές τις επεξεργασμένες πληροφορίες για να οδηγήσουμε τις συμπεριφορές μας.

Αυτή η προσέγγιση εστιάζει σε:

α. Οι διαδικασίες διαλογισμού που συμβαίνουν μεταξύ του ερεθίσματος και της απόκρισής μας στο ερέθισμα.

β. Οι άνθρωποι είναι επεξεργαστές πληροφοριών και όλη η μάθηση βασίζεται στις σχέσεις που διαμορφώνουμε με διάφορα ερεθίσματα.

γ. Η εσωτερική νοητική συμπεριφορά μπορεί να μελετηθεί επιστημονικά χρησιμοποιώντας πειράματα που μας δείχνουν πώς αντιδρούμε σε ορισμένα ερεθίσματα.

Με άλλα λόγια, η γνωστική προσέγγιση εστιάζει στο πώς ο εγκέφαλός μας αντιδρά στο περιβάλλον γύρω μας και πώς ο γνωστικός μας εγκέφαλος έχει πολύ συγκεκριμένους τρόπους επεξεργασίας ορισμένων ερεθισμάτων που μπορούν να εξηγήσουν γιατί σκεφτόμαστε, αισθανόμαστε και συμπεριφερόμαστε με συγκεκριμένους τρόπους.

5. Η ανθρωπιστική προσέγγιση

Η ανθρωπιστική προσέγγιση της ψυχολογίας θεωρήθηκε κάτι σαν εξέγερση ενάντια σε αυτό που οι ψυχολόγοι έβλεπαν ως περιορισμούς των συμπεριφοριστικών και ψυχοδυναμικών θεωριών της ψυχολογίας. Είναι η ιδέα ότι πρέπει να προσεγγίζουμε τις ψυχολογικές μελέτες μοναδικά για κάθε άτομο, επειδή είμαστε όλοι τόσο πολύ διαφορετικοί.

Αυτή η προσέγγιση εστιάζει σε:

α. Η ιδέα ότι όλοι έχουμε ελεύθερη βούληση.

β. Η ιδέα ότι όλοι οι άνθρωποι είναι βασικά καλοί και ότι έχουμε μια έμφυτη ανάγκη να κάνουμε τον εαυτό μας και τον κόσμο καλύτερο.

γ. Ότι έχουμε κίνητρο για αυτοπραγμάτωση, ανάπτυξη και ευημερία.

δ. Ότι οι εμπειρίες μας είναι αυτές που μας οδηγούν.

Αυτή η προσέγγιση δίνει έμφαση στη μοναδικότητα κάθε ατόμου και κάθε κατάστασης, υποδηλώνοντας ότι οι άλλες μελέτες δεν μπορούν ποτέ να είναι πλήρως ακριβείς, καθώς υπάρχει τόσο ευρύ φάσμα σκέψεων, συναισθημάτων και ανθρώπινων συμπεριφορών που μπορούν να προσαρμοστούν και να αλλάξουν όπως εμείς.

HERMANN HESSE: Αληθινή αποστολή για τον καθένα είναι να βρει το δρόμο του

Έτσι, ξαφνικά, άστραψε μέσα μου σα ζωηρή φλόγα η γνώση: για τον καθένα υπήρχε μια “αποστολή”. Αλλά για κανέναν άνθρωπο δεν υπάρχει αποστολή που τη διαλέγει ο ίδιος, την περιγράφει και την κατευθύνει. Ήταν σφάλμα που ήθελε νέους θεούς και σφάλμα που φιλοδοξούσε να δώσει στον κόσμο κάτι νέο! Για τον αφυπνισμένο άνθρωπο δεν υπάρχει απολύτως κανένα άλλο καθήκον, παρά μόνο ένα: να ερευνήσει τον εαυτό του, να στεριώσει καλά σ’ αυτόν και να βαδίσει τον δικό του δρόμο, όπου κι αν οδηγεί. Αυτή η ανακάλυψη με συγκλόνιζε βαθιά και ήταν καρπός αυτού του βιώματος. Πολλές φορές φαντάστηκα το μέλλον με διάφορα σχήματα, ονειρεύτηκα και διάφορους ρόλους που είχα να παίξω, είτε ως ποιητής είτε ως προφήτης ή ζωγράφος, ή κάτι άλλο τέλος πάντων. Όλα αυτά όμως ήταν ένα τίποτα. Δεν ήμουν στον κόσμο για να κάνω κηρύγματα ή να ζωγραφίζω ούτε εγώ ούτε κανείς άλλος έχει τέτοιους σκοπούς στον κόσμο. Όλα αυτά είναι πάρεργα. 

Αληθινή αποστολή για τον καθένα είναι να βρει το δρόμο του, είτε με την ποίηση ή την τρέλα, την προφητεία. Δεν έχουν όλα αυτά καμιά σημασία. Εκείνο που προέχει είναι να βρίσκει κανείς τη μοίρα του, όχι την οποιαδήποτε μοίρα, και να ζει αδιατάραχτα σύμφωνα με τις επιταγές της. Όλα τα άλλα είναι ατελή, προσπάθειες άχρηστες, καταφύγια σε ιδεώδη των μαζών, προσαρμογή και αγωνία του εσωτερικού κόσμου. Ο νέος σκοπός της ζωής μου στεκόταν μπροστά μου φοβερός και άγιος- χιλιάδες φορές τον είχα προαισθανθεί, πολλές φορές τον είχα εκφράσει, αλλά τώρα πρώτη φορά τον έζησα. Ήμουν ένα παιχνίδι της φύσης, της αβεβαιότητας, ίσως για να μια νέα πραγματικότητα!

Είχα ήδη δοκιμάσει πολλή μοναξιά, κι όμως τώρα ήξερα πως υπήρχε και άλλη, ακόμα βαθύτερη, που δεν μπορεί κανείς να την αποχωριστεί.

Όποιος πραγματικά δε θέλει τίποτ’ άλλο παρά τη μοίρα του, αυτός δεν έχει ανάγκη από ομοίους του. Στέκει μόνος και έχει μέσα του τον παγερό χώρο του κόσμου. Υπήρξαν μάρτυρες που ευχαρίστως θυσιάστηκαν, αλλά δεν ήταν ήρωες, δεν ήταν ελεύθεροι- ήθελαν κι αυτοί κάτι, αυτό που αγαπούσαν και τους ήταν οικείο- είχαν πρότυπα και ιδεώδη. Όποιος όμως θέλει μόνο τη μοίρα του, δεν έχει ανάγκη ούτε από πρότυπα ούτε από ιδεώδη- δεν επιδιώκει τίποτα το αγαπητό και το παρήγορο! Αυτόν το δρόμο πρέπει να παίρνει κανείς!

Ναι, αυτό είναι το απλησίαστο κατόρθωμα. Αλλά μπορεί κανείς να το ονειρευτεί, να το προγευτεί και να το προαισθανθεί. Πολλές φορές, μόνος, καταλάβαινα αυτή την αλήθεια.

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ, ΝΤΕΜΙΑΝ

Ο Πεισίστρατος και οι… χήνες

Η μητέρα του Πεισίστρατου και η μητέρα του Σόλωνα ήταν εξαδέλφες. Ο ίδιος ο Πεισίστρατος ήταν πάμπλουτος, ωραίος άνδρας, φοβερός ρήτορας και βεβαιωμένα ανδρείος, καθώς είχε διακριθεί σε μια μάχη των Αθηναίων με τους Μεγαρείς. Βρέθηκε επικεφαλής των «διακρίων», των χωρικών και εργατών που κατοικούσαν στις «άκρες» της Αττικής και μάχονταν για την ανακατανομή της γης. Αντίπαλοί τους ήταν οι «πεδινοί», στους οποίους συνασπίζονταν οι πλούσιοι γαιοκτήμονες, ουσιαστικά αυτοί που είχαν περισσότερο πληγεί από τη νομοθεσία του Σόλωνα, και οι «παράλιοι», οι έμποροι φανατικοί υποστηρικτές του Σόλωνα.

Αν και πλούσιος, ο Πεισίστρατος το έπαιζε προστάτης του λαού. Εμφανίστηκε στην Εκκλησία του Δήμου, έδειξε ένα τραύμα του και κατήγγειλε ότι τον χτύπησαν «οι εχθροί του λαού». Για την προστασία του ζήτησε να προσλάβει μερικούς σωματοφύλακες. Εξάδελφός του ο Σόλων, τον ήξερε και από την καλή και από την ανάποδη. Υποψιάστηκε αμέσως ότι το τραύμα προερχόταν από αυτοτραυματισμό. Σηκώθηκε και είπε:

«Άνδρες Αθηναίοι, είμαι πιο φρόνιμος από μερικούς και πιο γενναίος από άλλους: Πιο φρόνιμος από εκείνους που δεν βλέπουν τον δόλο του Πεισίστρατου και πιο γενναίος από τους άλλους που τον βλέπουν αλλά δεν τολμούν να μιλήσουν».

Η Εκκλησία του Δήμου δεν πείστηκε από τον Σόλωνα. Ψήφισε να δοθεί στον Πεισίστρατο δικαίωμα να έχει φρουρά πενήντα ανδρών. Προσέλαβε τετρακόσιους. Κυρίευσε την Ακρόπολη κι επέβαλε δικτατορία (τυραννίδα). Ήταν το 561 π.Χ. και ήταν η φορά που ο Σόλων μίλησε για χήνες («Κάθε Αθηναίος μόνος του έχει το βήμα της αλεπούς. Όλοι μαζί, όμως, περπατούν σα χήνες»). Ο Σόλων πέθανε, οι παράλιοι συμμάχησαν με τους πεδινούς και ο Πεισίστρατος ανατράπηκε (556 π.Χ.). Έξι χρόνια αργότερα, ο φιλόδοξος Πεισίστρατος απέδειξε έμπρακτα την ορθότητα της άποψης του Σόλωνα για την ομαδική νοημοσύνη των συμπολιτών του.

Μπροστά πήγαιναν οι κήρυκες. Πίσω ακολουθούσε επιβλητικό άρμα που κάποιος ηνίοχος οδηγούσε. Όρθια μέσα στην αστραφτερή της πανοπλία, με το δόρυ «παρά πόδα», πανύψηλη κι εκτυφλωτική, η θεά Αθηνά με την περικεφαλαία της και την τρομερή ασπίδα. Και πίσω από το άρμα ακολουθούσε με ρυθμό παρέλασης ο ιδιωτικός στρατός του Πεισίστρατου. Οι κήρυκες διαλαλούσαν πως ήταν θέλημα θεάς η εξουσία να αποδοθεί στον Πεισίστρατο. Ο λαός γονάτισε εντυπωσιασμένος. Ο Πεισίστρατος ξανάγινε τύραννος (550).

Θα περνούσε κάμποσος καιρός ώσπου να μαθευτεί ότι η «Αθηνά» δεν ήταν παρά μια κοπέλα που έναντι αμοιβής ανέλαβε να παίξει τον ρόλο της ζωής της. Παράλιοι και πεδινοί τον ανέτρεψαν πάλι (549 π.Χ.) και τον εξόρισαν. Επέστρεψε τρία χρόνια αργότερα (546) με στρατό και αυτή τη φορά εγκαταστάθηκε για τα καλά στην εξουσία.

Όταν, ύστερα από 19 χρόνια, πέθανε, εχθροί και φίλοι τού αναγνώρισαν ότι είχε διαχειριστεί την εξουσία με εξυπνάδα, σύνεση και μετριοπάθεια. Και έγινε ο μοναδικός στην παγκόσμια ιστορία δικτάτορας που δεν κατάργησε τίποτε από την υπάρχουσα νομοθεσία. Με όλα τα όργανα του κράτους να φαίνονται ότι λειτουργούν άψογα, όπως και πριν. Η «λεπτομέρεια» ήταν ότι Εκκλησία του Δήμου, Βουλή των Τετρακοσίων, Άρειος Πάγος, Γερουσία και Εννέα Άρχοντες δεν περνούσαν απόφαση αν δεν άρεσε στον Πεισίστρατο. Και τα βόλεψε με εκείνους που τον ακολούθησαν πιστεύοντας ότι θα κάνει ανακατανομή της γης μοιράζοντας στους ακτήμονες τα κρατικά χωράφια και τη γη των εξόριστων αριστοκρατών.

Ταυτόχρονα, παρ’ ότι δικτάτορας, έβαλε άθελά του τις θεσμικές βάσεις για τον ερχομό της Δημοκρατίας και με την πολιτιστική πολιτική του τα θεμέλια της χρυσής πεντηκονταετίας: κόσμησε την Αθήνα με μεγαλοπρεπείς κατασκευές, όπως όλοι οι δικτάτορες του κόσμου, αλλά ευνόησε τα γράμματα (μεταξύ άλλων, στην εποχή του συγκεντρώθηκαν και καταγράφηκαν τα ομηρικά έπη), τα Παναθήναια και τα Μεγάλα Διονύσια μετατράπηκαν σε πανελλήνιας ακτινοβολίας γιορτές και μέσα απ’ αυτές ξεπήδησαν ο διθύραμβος και το δράμα.

Ο Θέσπις το καθιέρωσε στα 530 π.Χ., τρία χρόνια πριν από τον θάνατο του τυράννου (527 π.Χ.). Η εξουσία κληροδοτήθηκε στα παιδιά του, Ιππία και Ίππαρχο. Ουσιαστικά στον Ιππία, καθώς ο Ίππαρχος εκμεταλλεύτηκε την τυραννίδα ως εισιτήριο για διασκεδάσεις και συμπόσια. Τον Ίππαρχο σκότωσαν οι τυραννοκτόνοι. Ο Ιππίας ανατράπηκε με τη βοήθεια των Σπαρτιατών.

Γεωθερμική ενέργεια: μπορεί να λύσει το ενεργειακό πρόβλημα;

Κατά λάθος… ανακάλυψη που θα μπορούσε να οδηγήσει στην παραγωγή απεριόριστης ενέργειας από τις γεωθερμικές εγκαταστάσεις, αξιοποιώντας τη δύναμη της γης, έκαναν φυσικοί που εργάζονται στον τομέα της πυρηνικής σύντηξης με σκοπό να «ξεκλειδώσουν» καθαρή ενέργεια με τη δύναμη του ήλιου.

Πρόκειται για ένα τρυπάνι λέιζερ υψηλής συχνότητας που θα επιτρέψει στους επιστήμονες να τρυπήσουν σε βάθος 20 και πλέον χιλιομέτρων τον φλοιό της γης με σκοπό να αξιοποιήσουν θερμότητα από τον πυρήνα του πλανήτη.

Η γεωθερμική ενέργεια είναι η φυσική θερμική ενέργεια της γης που διαρρέει από το θερμό εσωτερικό του πλαnνήτη προς την επιφάνεια.

Το πιο σημαντικό ωστόσο είναι ότι η συγκεκριμένη ιδέα δεν ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας καθώς η εταιρεία Quaise Energy έχει εξασφαλίσει και τα απαραίτητα κεφάλαια για να τεθεί σε λειτουργία μια γεωθερμική μονάδα έως το 2026.

Σε βάθος 20 χιλομέτρων μέσα στον φλοιό της Γης, οι θερμοκρασίες εκτινάσσονται στους 500°C, ένα επίπεδο που επαναπροσδιορίζει όσα ισχύουν σε σύγκριση με τις παραδοσιακές θερμοκρασίες γεώτρησης με τρυπάνι γύρω στους 200°C.

Σε κάθε περίπτωση στα 20 και στα 25 χιλιόμετρα κάτω από την επιφάνεια της Γης, δεν έχει σημασία πού βρίσκεται το γεωτρύπανο ή το εργοστάσιο πρώην άνθρακα, η θερμότητα θα είναι σχεδόν ίδια.

Σε αυτό το στάδιο και το βάθος, το νερό κάτω από το έδαφος γίνεται «υπερκρίσιμο», μια κατάσταση της ύλης όπου δεν είναι ούτε αέριο ούτε υγρό.

Μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα

Η γεωθερμική ενέργεια είναι μια ήπια και ανανεώσιμη μορφή ενέργειας, που παράγεται από την εκμετάλλευση του υπόγειου γεωθερμικού δυναμικού. Έχει ελάχιστο έως μηδενικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και μπορεί με τις σημερινές τεχνολογικές δυνατότητες να παράγει θερμική είτε / και ηλεκτρική ενέργεια. Για να θεωρηθεί ότι ένα υπόγειο θερμό ρευστό διαθέτει γεωθερμικό δυναμικό, πρέπει η θερμοκρασία του να υπερβαίνει τους 30οC.

Εάν οι πιο ενθουσιώδεις υποστηρικτές της είναι σωστοί, η γεωθερμία μπορεί να κρατήσει το κλειδί για τη διάθεση 100% καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας σε όλους στον κόσμου.

Και η γη μας την προσφέρει απλόχερα, αφού υπάρχει απεριόριστο απόθεμα ενέργειας με τη μορφή αυτού του υπερκρίσιμου ρευστού που περνάει μέσα από τον φλοιό και τον μανδύα του πλανήτη και μόλις το 0,01% του θα παρείχε πολύ μεγαλύτερη ισχύ από ό,τι χρησιμοποιεί ο κόσμος.

Ο Αριστοτέλης, οι ψείρες και οι ελέφαντες

Ο κόσμος δεν είναι μόνο γεγονότα. Είναι και όντα. Μπορεί ο Σωκράτης να κατέβασε τη φιλοσοφία από τον ουρανό στη Γη, βάζοντάς την μέσα στα σπίτια των ανθρώπων κατά τον Κικέρωνα, αλλά ο Αριστοτέλης δεν μένει εκεί. Η Φιλοσοφία δεν είναι μόνο Ηθική αλλά και μελέτη της φύσης και όλων όσα αυτή περιλαμβάνει, από το πιο μικρό έως το μεγαλύτερο. «Αν κάποιος νομίζει ότι η μελέτη των άλλων ζώων δεν έχει αξία, το ίδιο πρέπει να θεωρεί και για τον εαυτό του», αποφαίνεται ο συγγραφέας του Περί ζώων μορίων (Α5). Έτσι, η Φιλοσοφία εισχωρεί στα δάση και στα βουνά, καταδύεται στις λίμνες, στα ποτάμια και στη θάλασσα για να ερευνήσει τη ζωή όλων των έμβιων όντων.

Κανείς στο παρελθόν δεν είχε εντρυφήσει στο ζωικό βασίλειο. Υπάρχει κάποια τάξη; Τα αγκάθια, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται με διαφορετικό τρόπο στον σκαντζόχοιρο και στον αχινό. Μέσα από την περιγραφή της ζωής των ζώων, προβάλλονται οι ομοιότητες αλλά κυρίως οι διαφορές τους, αποκαλύπτοντας τη φυσική τάξη του κόσμου που μας περιβάλλει, μέρος του οποίου είναι και ο άνθρωπος. Το κοινό μέρος των ζώων είναι αυτό με το οποίο λαμβάνουν την τροφή και η αίσθηση της αφής. Αλλά οι ομοιότητες σταματούν εδώ. Ο Αριστοτέλης επικεντρώνεται στις διαφορές τους. Το χρώμα ή το σχήμα δεν αποτελούν κύρια διαφορά. «Οι διαφορές στα ζώα εμφανίζονται κυρίως στον τρόπο ζωής τους, στις δραστηριότητες και τις συνήθειές τους, όπως και στα μέρη τους» παρατηρεί ο Αριστοτέλης, και συνεχίζει. Άλλα είναι υδρόβια (ἔνυδρα) και άλλα χερσαία, αλλά ακόμη και όσα πετούν δεν ζουν μόνο στον αέρα (όπως τα ψάρια που ζουν μόνο στο νερό). Μερικά από τα ζώα δεν κινούνται (όπως το σφουγγάρι ή πολλά οστρακόδερμα), άλλα είναι αγελαία και άλλα μοναχικά. «Κοινωνικά είναι όσα έχουν κοινή δραστηριότητα, γεγονός που δεν ισχύει για όλα τα αγελαία. Τέτοια είναι ο άνθρωπος, η μέλισσα, η σφήκα, το μυρμήγκι και ο γερανός» (Περί τα ζώα ιστορίαι Α1).

Διαφορές όμως εντοπίζονται και στον χαρακτήρα (κατὰ το ήθος) των ζώων. Τα ζώα, ανάλογα με το είδος τους, είναι πράα (βόδι), επιθετικά (αγριογούρουνο), φρόνιμα (ελάφι), μοχθηρά (φίδι), πανούργα (αλεπού), χαδιάρικα (σκύλος), εύκολα στην εξημέρωση (ελέφαντας), επιφυλακτικά (χήνα) ή φιλάρεσκα (παγώνι). Ο άνθρωπος όμως είναι το μόνο από τα ζώα που μπορεί να σκέφτεται και να ανακαλεί εκούσια γεγονότα στη μνήμη του. Επομένως, η έρευνα πρέπει να ξεκινήσει από την ατομική φύση των όντων (πολλά από τα οποία είναι ανώνυμα) παρατηρεί ο φιλόσοφος, εξηγώντας τη μέθοδο που θα ακολουθήσει: «Αυτά λοιπόν έχουν ειπωθεί με αυτόν τον τρόπο περιληπτικά, σαν μια πρόγευση όλων όσα θα μελετήσουμε, για τα οποία έπειτα θα μιλήσουμε ενδελεχώς, προκειμένου να καθορίσουμε τις υπάρχουσες διαφορές και τα χαρακτηριστικά τους. Ύστερα από αυτό θα επιχειρήσουμε να βρούμε τις αιτίες. Διότι αυτή είναι η σωστή μέθοδος, αφού πρώτα έχει γίνει η έρευνα για το καθένα από αυτά». Περί τα ζώα ιστορίαι Α6

Ο Αριστοτέλης αναζητά τη γνώση των αιτίων. Ακόμη και των πιο μικρών ζώων. Της ψείρας και του του σκόρου, της μέλισσας και της σφήκας. Η αναζήτηση των αιτίων αναπόφευκτα οδηγεί σε ταξινόμηση των ειδών. Ποιες είναι οι ουσιώδεις διαφορές και ομοιότητες των ζώων; Τα ενδιαιτήματά τους; Η κίνηση; Η αναπαραγωγή; Ο Αριστοτέλης δεν αργεί να διακρίνει τη γένεση των όντων ως την ασφαλέστερη οδό, καθώς η φύση την εκπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο (Περί ζώων γενέσεως Β1).

Το σύμπαν δεν περιλαμβάνει μόνο τους πλανήτες ούτε το άτομο. Αλλά μόνο ο άνθρωπος μπορεί να τα γνωρίσει όλα δίνοντας νόημα στην α-νόητη ύπαρξή του. Ο Αριστοτελικός κόσμος είναι το όλον. Και η Φιλοσοφία το ίδιο.

Husserl: Πώς φιλοσοφείται ο Άλλος;

EDMUND HUSSERL: 1859‒1938

Τι είναι ο Άλλος;

§1 Οι φιλόσοφοι για την έννοια του Άλλου

Ι. Η έννοια του Άλλου είναι συνυφασμένη με την ουσία της ανθρώπινης ζωής και έχει απασχολήσει τους φιλοσόφους από την αρχαία εποχή έως και σήμερα. Πρόκειται στ’ αλήθεια για ένα κεντρικό ερώτημα γύρω από την ετερότητα και τούτο όχι γενικά ποιος είναι ο άλλος αλλά συγκεκριμένα ποια πρόσβαση μπορούμε να έχουμε στην ετερότητα, στον Άλλο ή το Άλλο. Στη λεγόμενη ηπειρωτική φιλοσοφία υπογραμμίζεται η οντολογική περισσότερο διάσταση αυτού του ερωτήματος παρά η γνωσιολογική του διάσταση. Η τελευταία ήταν στο επίκεντρο στην αγγλόφωνη φιλοσοφία αυτού που, από τον δέκατο ένατο αιώνα, ονομάζεται πρόβλημα των άλλων πνευμάτων.

ΙΙ. Στους Καρτεσιανούς Διαλογισμούς του ο Edmund Husserl προσφέρει μια περιγραφή του πώς, κατ' αναλογία με το δικό μου σώμα, αναγνωρίζω ένα άλλο σώμα ως οργανικό και, μέσω ενός είδους αλλοτρίωσης στην οποία κάνω τον εαυτό μου άλλον και μετατοπίζομαι στην εμπειρία του ξένου-Εγώ, αυτής δηλαδή που ονομάζουμε εναίσθηση, αποτελούν ένα άλλο ως alter ego. Ο Μάρτιν Χάιντεγκερ στο Είναι και ο Χρόνος απορρίπτει αυτή την προσέγγιση ως βασισμένη στην ανεπαρκή κατανόηση του ανθρώπου ως απομονωμένου υποκειμένου από τον Ρενέ Ντεκάρτ. Ο Χάιντεγκερ εκτοπίζει το γνωσιολογικό πρόβλημα της ετερότητας, διατυπώνοντας τον οντολογικό ισχυρισμό ότι ο άλλος κατέχει το είδος του όντος που αποκαλεί συνύπαρξη, κυριολεκτικά: Συνείναι (Mitsein). Το πρόβλημα του άλλου επανεμφανίζεται στο Είναι και το Μηδέν του Ζαν-Πωλ Σαρτρ, όπου, εν μέρει υπό την επίδραση της αφήγησης του Χέγκελ, στη Φαινομενολογία του πνεύματος, για τη διαλεκτική αφέντη-δούλου, παρουσιάζεται η σχέση με τον Άλλο. ως συγκρουσιακή.

ΙΙΙ. Στο Ολότητα και Άπειρο, ο Emmanuel Levinas ριζοσπαστικοποιεί το ζήτημα της ετερότητας, θεωρώντας τον άλλον όχι ως ένα άλλο υποκείμενο, όπως είμαι Εγώ, αλλά ως ριζικά Άλλο, αυτόν που με θέτει υπό αμφισβήτηση και με καλεί στην ευθύνη μου. Αυτή η ηθική σχέση είναι ασύμμετρη υπό την έννοια ότι το Άλλο/ο Άλλος είναι προσβάσιμο/ς μόνο ξεκινώντας από ένα Εγώ. Ωστόσο, ο Άλλος δεν ορίζεται πλέον από τις διαφορές του από εμένα, αλλά από τον τρόπο που υπερβαίνει αυτή τη σχέση σε απόλυτο διαχωρισμό από εμένα. Έτσι, η αντίληψη του Λεβινάς για το/τον απόλυτο Άλλο αυτοσυνείδητα έρχεται σε ρήξη με τον τρόπο που σκέφτεται η δυτική φιλοσοφία από τον Πλάτωνα και εξής. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα, το άλλο είναι πάντα σχετικό με κάποιο άλλο (Σοφιστής 255d), κάτι που συνήθως θεωρείται ότι σημαίνει πως ο άλλος δεν είναι ο ίδιος.

§2 Χούσσερλ: τι είναι ο Άλλος;

Ειδικά στους Καρτεσιανούς Διαλογισμούς του αλλά και σε άλλα κείμενά του, ο Χούσσερλ χρησιμοποιεί τον λατινικό όρο alter ego [=το άλλο εγώ] για να περιγράψει την εμπειρία ενός άλλου εγώ ή υποκειμένου με βάση την προβολή των δικών του εμπειριών του εαυτού του ως εγώ. Η πρόκληση στο να βιώνει κανείς άλλα εγώ είναι να τα κατανοεί ακριβώς ως Άλλο και όχι απλώς ως τροποποιήσεις του εαυτού του. Όταν μιλάμε για τον Άλλο, σύμφωνα με τον Χούσσερλ, αναφερόμαστε ουσιαστικά σε κάποιον άλλο άνθρωπο. Συνακόλουθα, τον Άλλο δεν μπορούμε να τον σκεφτούμε παρά μόνο σε σύγκριση με ένα Εγώ που ανήκει στον εαυτό του και το οποίο βιώνει αυτόν τον Άλλο ως Άλλο. Αναμφίβολα ιδιάζει στο νόημα του Άλλου, στο νόημα που έχω εγώ γι’ αυτόν, το γεγονός ότι στέκεται με όλη του τη ζωτικότητα απέναντί μου και πάντοτε είναι παρών με αυτή τούτη τη ζωή του. Αλλά όχι μόνο αυτό. Επίσης: για τον Άλλο εγώ είμαι το alter ego του, όπως είναι για μένα αυτός, κι ακόμη όπως κάθε Άλλος για κάθε Άλλο. Μόνο εκκινώντας από τον Άλλο μπορώ να κατανοήσω τον εαυτό μου ως έναν ανάμεσα στους Άλλους. Όταν κανείς θέλει να διερευνήσει, με βάση τα παραπάνω, τα συστατικά χαρακτηριστικά του Άλλου, διαπιστώνει τα εξής: πριν απ’ όλα, ο Άλλος ανάγει τη σύστασή του σε πηγές της δικής του ιδιαίτερης ουσιαστικότητας. Ο ίδιος, όπως κι εγώ, έχει ένα σώμα, που πρωταρχικά αποκτά την εμπειρία του στην αυθεντική του παρουσία. Η σωματική συμπεριφορά του Άλλου αποτελεί ένδειξη ότι το σώμα του ενέχει μια ψυχική ζωή, ότι περαιτέρω τούτη η τελευταία παραπέμπει σε μια ψυχοφυσική ενότητα, σε μια ανθρώπινη οντότητα.

Η Τοκογλυφία στην Αρχαία Ελλάδα και η Άποψη του Αριστοτέλη

Δικαίως Κτω (Να αποκτάς κάτι τίμια-δίκαια)
Εγγύην Φεύγε (Να αποφεύγεις να εγγυάσαι για κάποιον ή για κάτι).
Κτώμενος Ήδου (Να ευχαριστιέσαι απ’ αυτά που αποκτάς και να μην είσαι άπληστος, αλλά αυτάρκης).
Πλούτω Απόστει (Να αποστασιοποιείσαι από τον πλούτο – Δελφικό Παράγγελμα)

Η λέξη «τόκος» στα αρχαία ελληνικά, προερχόμενη από το ρήμα τίκτω (=γεννώ) σημαίνει τον τοκετό, τη γέννα (π.χ ο Σωκράτης ορίζει τον έρωτα στο «Συμπόσιο του Πλάτωνα σαν «τόκο εν καλώ», δηλαδή σαν η γέννηση ενός τέκνου της ψυχής σε ένα ωραίο μέρος, με την έννοια ότι ερωτεύεται εκείνον ή εκείνην που σε βοηθά να γεννήσεις εκείνα που ήδη κυοφορείς μέσα της στην ψυχή σου). Σημαίνει επίσης το χρόνο του τοκετού. Μεταγενέστερα σήμαινε οτιδήποτε το τεχθέν, το γόνο το γέννημα, το τέκνο, τον υιό. Τελικά έφτασε να σημαίνει και το κέρδος που επιφέρουν τα δανειζόμενα για ένα ορισμένο διάστημα χρήματα, με την έννοια ότι αυτά γεννούν καινούριο (επιπλέον) χρήμα ή σύμφωνα με τον Αριστοτέλη διότι όπως τα παιδιά που γεννιούνται μοιάζουν με τους γονείς τους, έτσι και ο τόκος είναι ένα νόμισμα που γεννιέται από το ίδιο το νόμισμα.

Από την άλλη μεριά το ρήμα «γλύφω» σημαίνει λαξεύω, σμιλεύω, χαράσσω.

Η σύνθετη έτσι λέξη τοκο-γλύφος σημαίνει ετοιμολογικά αυτόν που χαράσσει τους τόκους (πάνω στις σανίδες της τράπεζάς του) και κατ’ επέκταση αυτός που τους υπολογίζει μέχρι του τελευταίου λεπτού, ο αισχροκερδής δηλαδή τοκιστής και τελικά αυτός που δανείζει με τόκο μεγαλύτερο από αυτόν που ορίζει ο νόμος.

Ας δώσουμε όμως και την ετυμολογική σημασία της λέξης «νόμισμα». Το ουσιαστικό αυτό προέρχεται από το αρχαίο ρήμα «νομίζω» που είχε τις εξής σημασίες: αναγνωρίζω ως νόμο, έχω ως πατροπαράδοτη συνήθεια, ακολουθώ τις παραδόσεις, τηρώ έθιμα, συνηθίζω, αναγνωρίζω, σέβομαι, τιμώ, εισάγω συνήθεια, παραδέχομαι ως νόμιμο, ορίζω νομίμως και τελικά με το χρόνο έφτασε να σημαίνει ό,τι και σήμερα, δηλαδή θεωρώ, φρονώ, πιστεύω.

Νόμισμα λοιπόν στην πρωταρχική σημασία του είναι αυτό που έχει καθιερωθεί από κάποια παλιά συνήθεια, το νενομισμένο έθος, το έθιμο, το καθιερωμένο, ο θεσμός. Λέει έτσι ο Σοφοκλής στην «Αντιγόνη» «ουδέν ανθρώποισιν οίον άργυρος κακόν νόμισμ’ έβλαστε». Από αυτή την πρωταρχική σημασία έφτασε να σημαίνει τελικά και το ισχύον ή κυκλοφορούν χρήμα σε μια επικράτεια. Ο Αριστοτέλης παρατηρεί επιγραμματικά στα Νικομάχεια: «οίον δ’ υπ’άλλαγμα της χρείας το νόμισμα γέγονε κατά συνθήκην, και δια τούτο τούνομα έχει νόμισμα, ότι ου φύσει, αλλά νόμω εστί».

Η τοκογλυφία στην στην αρχαία Ελλάδα άρχισε να γίνεται πρόβλημα μετά την εισαγωγή των νομισμάτων. Πριν από αυτά, ο γεωργός δανειζόταν διάφορα εμπορεύματα και επέστρεφε το δάνειο με τη συγκομιδή του. Όταν όμως εισήχθη το νόμισμα, ήταν αναγκασμένος πια να δανείζεται χρήματα για να αγοράσει προμήθειες. Κατά την συγκομιδή όμως τα προϊόντα ήταν άφθονα και οι τιμές χαμηλές, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να εξοφλήσει τα δάνειά του. Με τον τρόπο αυτό έχανε τελικά την ιδιοκτησία της γης που κατείχε, η οποία άρχισε να συγκεντρώνεται στα χέρια μια ολιγαρχίας.

Το πρόβλημα αυτό κατέστη τελικά πολύ μεγάλο και γι’ αυτό ο Σόλωνας αναγκάστηκε τον 6ο π.Χ αιώνα να επιβάλει τη Σεισάχθεια (=σείω + άχθος), την αποτίναξη δηλαδή των βαρών ή χρεών των πολιτών, ακυρώνοντας όλα τα μέχρι τότε τοκογλυφικά δάνεια κι επιστρέφοντας τη γη στους αγρότες. Αργότερα, όταν η Ρώμη αντιμετώπισε ανάλογο πρόβλημα, ο Ιούλιος Καίσαρας εφήρμοσε ανάλογη νομοθεσία με αυτή του Σόλωνα.

Ο Αριστοτέλης θεωρούσε την τοκογλυφία σαν ένα είδος κλοπής. Όπως ήδη σημειώσαμε, το χρήμα γι’ αυτόν δεν υπάρχει από τη φύση, αλλά από το νόμο, ο νόμος το καθιερώνει και το επιβάλλει. Η τοκογλυφία τελικά καθίσταται μια διαστροφή της φυσικής διαδικασίας της γέννησης, καθόσον το χρήμα, παρότι το ίδιο είναι στείρο, καθιερώνεται με νόμο να παράγει-γεννάει με τον τόκο άλλο χρήμα. Η τοκογλυφία ή «οβολοστατική» εναντιώνεται έτσι τόσο στη φύση όσο και στον ορθό λόγο και είναι ανάξια για έναν ελεύθερο και ηθικό άνθρωπο.

Όπως παρατηρεί ο Αριστοτέλης, οι δυσκολίες της άμεσης ανταλλαγής προϊόντων οδήγησαν τελικά στην ανάπτυξη της έμμεσης ανταλλαγής με την εισαγωγή του νομίσματος σαν ενός μέτρου ανταλλακτικής αξίας των προϊόντων. Έτσι οι άνθρωποι επιδίωξαν για το συμφέρον του εμπορίου να αποκτήσουν χρήμα, με αποτέλεσμα ο φυσικός προορισμός της ανταλλαγής των προϊόντων για την πληρέστερη ικανοποίηση των αναγκών των πολιτών να υποκατασταθεί από τη συσσώρευση απλά χρημάτων σαν αυτοσκοπό, με τη χειρότερη μάλιστα έκφρασή της της τοκογλυφίας. Ο αρχικός σκοπός του χρήματος ήταν να βοηθήσει στις ανταλλαγές και όχι να αυξάνεται μέσω του τόκου! Η πρακτική λοιπόν του δανεισμού με τόκο είναι αφύσικη και παράλογη διότι το κέρδος που δημιουργείται εδώ βγαίνει από το ίδιο το νόμισμα και δεν ανταποκρίνεται πια στο σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε το νόμισμα. Το νόμισμα επινοήθηκε με σκοπό τη διευκόλυνση των ανταλλαγών, ενώ ο τόκος πολλαπλασιάζει την ποσότητα του ίδιου του χρήματος. Ο τρόπος αυτός για να κερδίζεις χρήματα είναι για τον Αριστοτέλη φαύλος και ενάντιος στη φύση» (Αριστοτέλης, Πολιτικά).

Λέει επιγραμματικά ο Αριστοτέλης:

Η χρήση κάθε κτήματος γίνεται με δυο τρόπους. Και στους δυο χρησιμοποιείται το ίδιο πράγμα όχι όμως με τον ίδιο τρόπο. Ο ένας ταιριάζει στη φύση του, ο άλλος δεν ταιριάζει• για παράδειγμα το υπόδημα χρησιμοποιείται με δυο τρόπους, ή το φοράει κανείς ή το ανταλλάσσει με άλλο είδος και οι δυο είναι τρόποι χρήσης του υποδήματος γιατί εκείνος που δίνει το υπόδημα σε όποιον το χρειάζεται με αντάλλαγμα νόμισμα ή τροφή, χρησιμοποιεί το υπόδημα, όχι όμως με τον ταιριαστό τρόπο, γιατί το υπόδημα δεν κατασκευάστηκε για να ανταλλάσσεται…

Γιατί όσοι ανήκαν στην οικογένεια είχαν τα πάντα κοινά, ενώ οι άλλοι, ζώντας χωριστά, χρειάζονταν άλλοι άλλα, οπότε για τις ανάγκες τους έκαναν ανταλλαγές, όπως κάνουν ακόμα πολλά βαρβαρικά έθνη. Ανταλλάσσουν μεταξύ τους τα απαραίτητα για τη ζωή και τίποτα περισσότερο για παράδειγμα δίνουν κρασί και παίρνουν σιτάρι και καθετί από τα υπόλοιπα απαραίτητα πράγματα. Μια τέτοια ανταλλαγή δεν είναι ούτε αφύσικη ούτε αποτελεί κλάδο της τέχνης της απόκτησης (αφού γινόταν μόνο για να καλυφθούν κενά της φυσικής αυτάρκειας) απ’ αυτή όμως προήλθε κατ’ αναλογία εκείνη.

Αναγκαστικά χρησιμοποιήθηκαν τα νομίσματα όταν οι κάτοικοι μιας χώρας εξαρτώνταν περισσότερο από μια άλλη χώρα με το να εισάγουν όσα τους έλειπαν και να εξάγουν όσα τους περίσσευαν. Δεν ήταν εύκολο να μεταφερθούν όλα τα αναγκαία, γι’ αυτό συμφώνησαν μεταξύ τους να δίνουν και να παίρνουν στις συναλλαγές κάτι χρήσιμο και ταυτόχρονα εύχρηστο για τις βιοτικές ανάγκες, όπως για παράδειγμα σίδερο ή ασήμι ή κάτι παρόμοιο. Στην αρχή καθόρισαν το μέγεθος και το βάρος κι έπειτα του έδωσαν κάποιο ιδιαίτερο γνώρισμα για να γλιτώσουν από συχνά μετρήματα, επειδή το ιδιαίτερο γνώρισμα ορίστηκε ως απόδειξη της αξίας του.

Όταν επινοήθηκε το νόμισμα για τις ανάγκες των συναλλαγών, παρουσιάστηκε κι ένα άλλο είδος της τέχνης απόκτησης πλούτου, το λιανικό εμπόριο, που ίσως αρχικά να γινόταν απλά, αργότερα όμως έγινε πιο περίπλοκο εξαιτίας της εμπειρίας που υπαγόρευε πώς θα αποκομιζόταν μεγαλύτερο κέρδος. Έτσι επικράτησε η άποψη ότι η χρηματιστική σχετίζεται κυρίως με το νόμισμα και έχει κύριο έργο της την εξασφάλιση μεγαλύτερου κέρδους, επειδή προσπορίζει πλούτο και χρήματα. 'Αλλοι υποστηρίζουν ότι πολλές φορές πλούτος είναι το πλήθος των νομισμάτων, επειδή μ’ αυτό ασχολούνται η χρηματιστική και το λιανικό εμπόριο. 'Αλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι το νόμισμα είναι χωρίς αντίκρυσμα και είδος απόλυτα συμβατικό, χωρίς καμιά φυσική αξία, κι ότι, αν αλλάξουν οι συμφωνίες που το δημιούργησαν, δεν θα έχει καμιά αξία και δεν θα είναι χρήσιμο για την προμήθεια των αναγκαίων και ότι, έστω κι αν κάποιος έχει πολλά νομίσματα, πολλές φορές δεν θα έχει ούτε την απαραίτητη τροφή. Ωστόσο φαίνεται παράδοξο πώς κάποιος, ενώ είναι πλούσιος, κινδυνεύει να πεθάνει από την πείνα, όπως εκείνος ο Μίδας, για τον οποίο μυθολογείται πως εξαιτίας της άπληστης ευχής του προς τους θεούς, όλα όσα υπήρχαν γύρω του γίνονταν χρυσάφι. Γι’ αυτό σκέπτονται σωστά όσοι ζητούν κάποιον άλλο διαχωρισμό του πλούτου από τη χρηματιστική. Άλλο είναι η χρηματιστική και άλλο ο φυσικός πλούτος, κι αυτά είναι μέρη της διοίκησης του οίκου, ενώ το λιανικό εμπόριο προσπορίζει πλούτο, όχι με κάθε τρόπο, αλλά μόνο με τη συναλλαγή. Θεωρείται πως τούτη σχετίζεται με το νόμισμα, επειδή το νόμισμα είναι στοιχείο και το όριο της συναλλαγής, και δεν υπάρχει τέλος σε τούτο τον πλούτο που προέρχεται από την τέχνη της απόκτησης περιουσίας.

Όσοι επιδιώκουν και την καλή διαβίωση, επιζητούν τις σωματικές απολαύσεις, ώστε, επειδή αυτό φαίνεται να ενυπάρχει μέσα στην απόκτηση, όλη η φροντίδα επικεντρώνεται στην απόκτηση χρήματος. Έτσι δημιουργήθηκε και το άλλο είδος της χρηματιστικής. Κι επειδή την απόλαυση την επιζητούν υπερβολικά, επιζητούν και τα μέσα που την εξασφαλίζουν κι αν δεν μπορούν να τα εξασφαλίσουν με τη χρηματιστική, το επιδιώκουν με άλλους τρόπους χρησιμοποιώντας τον καθένα με τρόπο που αντίκειται στη φύση. Φυσικός προορισμός της ανδρείας δεν είναι να αποφέρει χρήματα, αλλά να εμπνεύσει εμπιστοσύνη.

Πρέπει μάλιστα, όπως είπαμε και πριν, τα αγαθά να υπάρχουν στη φύση, γιατί έργο της φύσης είναι να παρέχει τροφή σ’ ό,τι γεννιέται. Κάθε γεννήτορας πρέπει να δώσει τροφή στο τέκνο του. Γι’ αυτό και η τέχνη της απόκτησης τροφών από φρούτα και ζώα είναι κάτι το φυσικό. Κι επειδή κι αυτή έχει δύο είδη, όπως είπαμε και πριν, δηλαδή το λιανικό εμπόριο και τη διαχείριση του οίκου, είναι αναγκαία και αξιέπαινη, ενώ η τέχνη της συναλλαγής δίκαια κατακρίνεται, αφού το κέρδος δεν είναι φυσικό, αλλά ο ένας κερδίζει από τον άλλο.

Κι εδώ η ουσία των λόγων του για την τοκογλυφία – παραθέτουμε και το αρχαίο κείμενο:

«Ευλογώτατα μισείται η οβολοστατική διά το απ’ αυτού του νομίσματος είναι την κτήσιν και ουκ εφ’ όπερ επορίσθη, ο δε τόκος αυτό ποιεί πλέον (όθεν και τού’ νομα τουτ’ είληφεν όμοια γαρ τα τικτόμενα τοις γεννώσιν αυτά έστιν, ο δε τόκος γίνεται νόμισμα εκ νομίσματος) ώστε και μάλιστα παρά φύσιν ούτως των χρηματιστών εστίν» (Αριστοτέλης, Πολιτικά 1258 β, 2).

Γι’ αυτό πολύ εύλογα η τοκογλυφία είναι μισητή, επειδή το κέρδος προέρχεται από το ίδιο το νόμισμα κι όχι από τη χρήση, για την οποία προορίστηκε. Ενώ επινοήθηκε για χάρη της συναλλαγής, το νόμισμα πολλαπλασιάζεται από τον τόκο (γι’ αυτό άλλωστε και ο τόκος ονομάστηκε έτσι γιατί όπως τα γεννήματα είναι όμοια με τους γεννήτορες τους, έτσι και ο τόκος είναι γέννημα χρημάτων από χρήματα). Επομένως απ’ όλους τους τρόπους απόκτησης πλούτου βασικά αυτός είναι ο πιο αφύσικος.

Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας

ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΡΟΔΙΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

ΔΗΜ 15.30–35

(ΔΗΜ 15. Πίστις: §5–34) Οι ολιγαρχικοί εμποδίζουν την εκτέλεση των συμφερουσών αποφάσεων – Ἐπίλογος (§35): Η υποχρέωση να ενεργήσουν οι Αθηναίοι αντάξια της πόλης και των προγόνων τους

[30] Ἐπειδὴ τοίνυν ὑμῖν ἐγνωκέναι τὰ δίκαια [ποιεῖν] ὑπάρχει,
ὅπως καὶ πρᾶξαι ταῦτ’ ἐφ’ ὑμῖν ἔσται δεῖ σκοπεῖν. ἔστι δὲ
ταῦτ’, ἐὰν ὑποληφθῆτε κοινοὶ προστάται τῆς πάντων ἐλευ-
θερίας εἶναι. εἰκότως δέ μοι δοκεῖ χαλεπώτατον ὑμῖν εἶναι
πρᾶξαι τὰ δέοντα. τοῖς μὲν γὰρ ἄλλοις ἅπασιν ἀνθρώποις
εἷς ἀγών ἐστιν ὁ πρὸς τοὺς προδήλους ἐχθρούς, ὧν ἂν κρατή-
σωσιν, οὐδὲν ἐμποδὼν αὐτοῖς κυρίοις τῶν ἀγαθῶν εἶναι·
[31] ὑμῖν δ’, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, δύο, οὗτός θ’ ὁ καὶ τοῖς ἄλλοις
καὶ πρόσεσθ’ ἕτερος τούτου πρότερος καὶ μείζων· δεῖ γὰρ
ὑμᾶς βουλευομένους κρατῆσαι τῶν τἀναντία τῇ πόλει παρ’
ὑμῖν πράττειν προῃρημένων. ὅταν οὖν μηδὲν ᾖ διὰ τούτους
ἀκονιτεὶ τῶν δεόντων γενέσθαι, πολλῶν διαμαρτάνειν ὑμᾶς
εἰκότως συμβαίνει. [32] τοῦ μέντοι πολλοὺς ἀδεῶς ταύτην τὴν
τάξιν αἱρεῖσθαι τῆς πολιτείας, ἴσως μὲν αἱ παρὰ τῶν μισθοδο-
τούντων αὐτοὺς ὠφέλειαι μάλιστ’ αἴτιαι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ
ὑμᾶς ἄν τις ἔχοι δικαίως αἰτιᾶσθαι. ἐχρῆν γάρ, ὦ ἄνδρες
Ἀθηναῖοι, τὴν αὐτὴν ἔχειν διάνοιαν ὑμᾶς περὶ τῆς ἐν τῇ
πολιτείᾳ τάξεως ἥνπερ περὶ τῆς ἐν ταῖς στρατείαις ἔχετε.
τίς οὖν ἐστιν αὕτη; ὑμεῖς τὸν λιπόντα τὴν ὑπὸ τοῦ στρα-
τηγοῦ τάξιν ταχθεῖσαν, ἄτιμον οἴεσθε προσήκειν εἶναι καὶ
μηδενὸς τῶν κοινῶν μετέχειν. [33] χρῆν τοίνυν καὶ τοὺς τὴν
ὑπὸ τῶν προγόνων τάξιν ἐν τῇ πολιτείᾳ παραδεδομένην
λιπόντας καὶ πολιτευομένους ὀλιγαρχικῶς ἀτίμους τοῦ συμ-
βουλεύειν ὑμῖν αὐτοῖς ποιεῖσθαι· νῦν δὲ τῶν μὲν συμμάχων
τοὺς τὸν αὐτὸν ἐχθρὸν καὶ φίλον κρινεῖν ὀμωμοκότας νομίζετ’
εὐνουστάτους, τῶν δὲ πολιτευομένων οὓς ἴστε σαφῶς τοὺς
τῆς πόλεως ἐχθροὺς ᾑρημένους, τούτους πιστοτάτους ἡγεῖσθε.

[34] Ἀλλὰ γὰρ οὐχ ὅ τι τις κατηγορήσει τούτων ἢ τοῖς ἄλλοις
ὑμῖν ἐπιπλήξει χαλεπὸν εὑρεῖν, ἀλλ’ ἀφ’ ὁποίων λόγων ἢ
πράξεως ποίας ἐπανορθώσεταί τις ἃ νῦν οὐκ ὀρθῶς ἔχει,
τοῦτ’ ἔργον εὑρεῖν. ἴσως μὲν οὖν οὐδὲ τοῦ παρόντος καιροῦ
περὶ πάντων λέγειν· ἀλλ’ ἐὰν ἃ προῄρησθε δυνηθῆτ’ ἐπικυ-
ρῶσαι συμφερούσῃ τινὶ πράξει, καὶ τἆλλ’ ἂν ἴσως καθ’ ἓν
ἀεὶ βέλτιον σχοίη. [35] ἐγὼ μὲν οὖν οἶμαι δεῖν ὑμᾶς ἀντιλαμ-
βάνεσθαι τῶν πραγμάτων τούτων ἐρρωμένως, καὶ πράττειν
ἄξια τῆς πόλεως, ἐνθυμουμένους ὅτι χαίρετ’ ἀκούοντες, ὅταν
τις ἐπαινῇ τοὺς προγόνους ὑμῶν καὶ τὰ πεπραγμέν’ ἐκείνοις
διεξίῃ καὶ τὰ τρόπαια λέγῃ. νομίζετε τοίνυν ταῦτ’ ἀναθεῖναι
τοὺς προγόνους ὑμῶν οὐχ ἵνα θαυμάζητ’ αὐτὰ θεωροῦντες,
ἀλλ’ ἵνα καὶ μιμῆσθε τὰς τῶν ἀναθέντων ἀρετάς.

***
[30] Επειδή λοιπόν δύνασθε να διακρίνετε τα δίκαια, πρέπει να εξετάσετε πώς θα είναι δυνατόν εις σας να τα πράξετε· θα δυνηθήτε δε να τα πράξετε, εάν ίδουν εις το πρόσωπόν σας όλοι τους κοινούς προστάτας της ελευθερίας όλων. Ευλόγως δε φαίνεται εις εμέ ότι είναι δυσκολώτατον εις σας να πράξετε τα πρέποντα· διότι εις τους άλλους μεν όλους τους ανθρώπους, είς αγών υπάρχει, ο αγών προς τους φανερούς εχθρούς, τούτων δε αν υπερισχύσουν, τίποτε δεν εμποδίζει αυτούς να είναι κύριοι των αγαθών των. [31] Εις σας δε, ω άνδρες Αθηναίοι, υπάρχουν δύο αγώνες· αυτός που υπάρχει και εις τους άλλους, αλλά ακόμη και άλλος προηγουμένως μεγαλύτερος τούτου· διότι πρέπει σεις σκεπτόμενοι να υπερισχύσετε εκείνων που έχουν ως προσπάθειάν των εδώ να πράττουν τα αντίθετα προς το συμφέρον της πόλεως. Όταν λοιπόν τίποτε δεν είναι δυνατόν να γίνη εξ αιτίας τούτων άνευ κόπου, ευκόλως συμβαίνει πολλάκις σεις να αποτυγχάνετε. [32] Του ότι όμως πολλοί πολιτικοί αφόβως τηρούν αυτήν την διαγωγήν εις την εξάσκησιν των καθηκόντων των απέναντι της πολιτείας, ίσως μεν κατ' εξοχήν αιτία είναι αι ωφέλειαι αι προερχόμεναι εξ εκείνων που τους μισθοδοτούν· αλλ' όμως δύναται τις και σας να κατηγορή διά τούτο. Διότι έπρεπε σεις, ω άνδρες Αθηναίοι, να σκέπτεσθε τα ίδια διά την εν τη πολιτεία τάξιν, τα οποία σκέπτεσθε και διά τας εκστρατείας. Ποια λοιπόν είναι αυτά; Σεις, ο εγκαταλείπων την ορισθείσαν υπό του στρατηγού τάξιν, νομίζετε ότι είναι πρέπον να χάση τα πολιτικά του δικαιώματα και να μη μετέχη όλως διόλου εις την διαχείρισιν των υποθέσεων της πολιτείας. [33] Πρέπει λοιπόν και εκείνους που εγκαταλείπουν την παραδεδομένην υπό των προγόνων τάξιν εις την πολιτείαν και πολιτεύονται συμμαχούντες με τους ολιγαρχικούς, να τους στερήσετε του δικαιώματος να σας δίδουν συμβουλάς· τώρα δε, εκ μεν των συμμάχων εκείνοι οι οποίοι έχουν ορκισθή, ότι θα έχουν τους αυτούς εχθρούς και φίλους νομίζετε ως έχοντας αρίστας διαθέσεις απέναντί σας, εκ δε των πολιτευομένων όσους γνωρίζετε, ότι είναι αφωσιωμένοι εις τους εχθρούς της πόλεως, τούτους νομίζετε πιστοτάτους.

[34] Αλλά πράγματι δεν είναι δύσκολον να εύρη τις τι θα κατηγορήση τούτους ή διά τι θα επιπλήξη σας τους άλλους, αλλά επίπονον είναι να εύρη διά ποιων λόγων ή διά ποίας πράξεως θα επανορθώση κανείς όσα τώρα δεν έχουν ορθώς. Ίσως μεν λοιπόν ουδέ αρμόζον είναι εις την παρούσαν περίστασιν να ομιλή κανείς δι' όλα αλλ' εάν δυνηθήτε, όσα έχετε αποφασίσει να επικυρώσετε με κάποιαν πράξιν που απαιτεί το συμφέρον σας, και τα υπόλοιπα ολίγον κατ' ολίγον ήθελον βελτιωθή.

[35] Εγώ μεν λοιπόν νομίζω, ότι πρέπει σεις να ασχολήσθε με προθυμίαν με την παρούσαν υπόθεσιν των Ροδίων και να πράττετε άξια της πόλεως, έχοντες εις τον νουν σας ότι ευχαριστείσθε να ακούετε, όταν κανείς επαινή τους προγόνους σας και αναπτύσση όσα έχουν πραχθή από εκείνους και μνημονεύη τα τρόπαιά των· πρέπει δε να νομίζετε, ότι τα τρόπαια ταύτα ανήγειραν οι πρόγονοί σας όχι διά να τα θαυμάζετε βλέποντες αυτά, αλλά και διά να μιμήσθε τας αρετάς εκείνων που τα ανήγειραν.