Ισοκράτης: Να χαίρεσαι για όσα σου συμβαίνουν

Να απεχθάνεσαι το αυθάδες γέλιο και να μη δέχεσαι θρασείς λόγους, γιατί το πρώτο χαρακτηρίζει τον ανόητο, ενώ το δεύτερο τον τρελό. Όσα είναι ντροπή να κάνεις, αυτά να θεωρείς ότι δεν είναι καλό ούτε να τα λες. Να συνηθίζεις τον εαυτό σου να μην είναι σκυθρωπός, αλλά σκεπτικός, γιατί το πρώτο θα σε κάνει να φαίνεσαι αυθάδης, ενώ το δεύτερο συνετός. Να πιστεύεις ότι σου ταιριάζουν η κοσμιότητα, η αιδώς, η δικαιοσύνη, η σωφροσύνη, καθώς όλα αυτά πρέπει να υπερισχύουν στον χαρακτήρα των νέων.

Επίσης μην έχεις την ελπίδα ότι θα κρυφτείς, αν κάνεις μια επαίσχυντη πράξη, γιατί ακόμα και αν κρυφτείς από τους άλλους, εσύ τουλάχιστον θα έχεις τύψεις συνείδησης. Να φοβάσαι τους θεούς, να τιμάς τους γονείς, να σέβεσαι τους φίλους, να υπακούς στους νόμους. Να επιδιώκεις τις απολαύσεις που συνοδεύονται από καλή φήμη. Διότι η ευχαρίστηση που συνοδεύεται από το καλό είναι το μεγαλύτερο αγαθό, ενώ χωρίς το καλό είναι το μεγαλύτερο κακό.

Να προφυλάσσεσαι από τις κατηγορίες, ακόμα και αν είναι ψευδείς, γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι αγνοούν την αλήθεια και κοιτάζουν μόνο τις φήμες. Να έχεις στο μυαλό σου να πράττεις σαν να πρόκειται να μάθουν όλοι τις πράξεις σου, γιατί ακόμα και αν προς στιγμή κρύψεις την αλήθεια, αργότερα θα αποκαλυφθεί. Κυρίως όμως θα αποκτήσεις μεγάλη υπόληψη, εάν δείχνεις ότι δεν κάνεις εκείνα, για τα οποία θα κατηγορούσες τους άλλους, εάν τα έκαναν.

Αν είσαι φιλομαθής, θα γίνεις και πολυμαθής. Όσα γνωρίζεις, να τα διαφυλάσσεις με την εξάσκηση, ενώ όσα δεν έχεις μάθει, να τα προσλαμβάνεις με την μελέτη. Διότι είναι εξίσου ντροπή, όταν ακούσεις έναν ωφέλιμο λόγο, να μην τον συγκρατήσεις, και όταν οι φίλοι σου δίνουν ένα αγαθό να μην το πάρεις. Να περνάς τον ελεύθερο χρόνο σου ακούγοντας ευχάριστους διδακτικούς λόγους, γιατί θα μάθεις εύκολα αυτά που οι άλλοι ανακαλύπτουν με πολύ μόχθο.

Να πιστεύεις ότι πολλά μαθήματα είναι σημαντικότερα από πολλά χρήματα, γιατί τα χρήματα αμέσως χάνονται, ενώ τα μαθήματα είναι διαχρονικά, γιατί η σοφία είναι το μόνο αγαθό που ποτέ δεν χάνεται. Να μην διστάζεις να διανύεις μεγάλη απόσταση για να έρθεις κοντά σε ανθρώπους που υπόσχονται ότι διδάσκουν κάτι χρήσιμο. Γιατί είναι ντροπή οι έμποροι να διασχίζουν τόσο μεγάλα πελάγη για να αυξήσουν την περιουσία τους, ενώ οι νεότεροι να μην υπομένουν ούτε τις πορείες στη στεριά, προκειμένου να πλουτίσουν το πνεύμα.

Στους τρόπους να είσαι ευγενικός και στα λόγια σου φιλόφρων. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό της ευγένειας να υποδέχεσαι με χαρά όσους συναντάς και της φιλοφροσύνης να συζητάς φιλικά με αυτούς. Να είσαι ευχάριστος με όλους, αλλά να συναναστρέφεσαι τους ενάρετους. Έτσι και κανένας δεν θα σε αντιπαθεί και θα γίνεις φίλος των ενάρετων ανθρώπων. Να αποφεύγεις τις πολύ συχνές συναναστροφές με τα ίδια πρόσωπα και τις πολύ μεγάλες συζητήσεις, γιατί όλα αυτά προκαλούν τον κορεσμό.

Να είσαι ικανοποιημένος με την κατάσταση στην οποία βρίσκεσαι, αλλά πάντοτε να επιδιώκεις να την βελτιώσεις. Κανένα να μην κατηγορήσεις για την δυστυχία του, γιατί οι εναλλαγές της τύχης είναι κοινές σε όλους και το μέλλον άγνωστο. Να ευεργετείς τους ενάρετους ανθρώπους, γιατί η ευγνωμοσύνη που οφείλει αυτός που ευεργετήθηκε είναι ωραίος θησαυρός στην καρδιά του. Όταν ευεργετείς τους κακούς, θα πάθεις τα ίδια με όσους ταΐζουν τους ξένους σκύλους, γιατί αυτοί γαβγίζουν το ίδιο και σε εκείνους που τους δίνουν τροφή και στους τυχαίους διαβάτες. Έτσι και οι κακοί αδικούν και εκείνους που τους ωφελούν και εκείνους που τους βλάπτουν.

Να μισείς τους κόλακες, όπως ακριβώς τους απατεώνες, γιατί και οι δύο βλάπτουν όσους τους πιστεύουν. Εάν θεωρείς φίλους σου εκείνους που σου χαρίζουν μεγάλη χαρά, αλλά σου κάνουν μεγάλο κακό, δεν θα έχεις στη ζωή σου εκείνους που σου δυσάρεστοι, αλλά ταυτόχρονα σε ωφελούν πολύ. Να είσαι καταδεκτικός με όσους σε πλησιάζουν, άλλα όχι επηρμένος, γιατί στην αλαζονεία των επηρμένων μόλις και μετά βίας την υποφέρουν οι δούλοι, ενώ τον τρόπο των καταδεκτικών τον δέχονται όλοι ευχάριστα.

Να πιστεύεις ότι τίποτα από τα ανθρώπινα πράγματα δεν είναι δεδομένο, γιατί με αυτό τον τρόπο ούτε θα χαρείς πάρα πολύ για την ευτυχία σου ούτε θα λυπηθείς πολύ για τις ατυχίες σου. Να χαίρεσαι για τα αγαθά που σου συμβαίνουν, αλλά να μετριάζεις τη λύπη σου για τις ατυχίες που σε πλήττουν. Βέβαια και στη μια και στην άλλη περίπτωση να μη φανερώνεις τα συναισθήματα σου, γιατί είναι παράλογο να κρύβουμε μέσα στα σπίτια μας την περιουσία, αλλά να περπατάμε στους δρόμους φανερώνοντας τις σκέψεις μας.

Ισοκράτης, Λόγος προς το Δημόνικο

Κάποιες φορές δεν είμαι εδώ για όλους… Επειδή με χρειάζομαι κι εγώ

Κάποιες φορές δεν είμαι εδώ για κάποιον επειδή με χρειάζομαι κι εγώ. Χρειάζεται να ακούσω τον εαυτό μου, να ενώσω τα σπασμένα μου κομμάτια, να μαλακώσω τις τραχιές μου κόψεις.

Οπότε αν δεν απαντήσω ή αν έχω το κινητό μου κλειστό για λίγες ώρες ή για λίγες μέρες δεν σημαίνει πως εξαφανίστηκα από προσώπου γης. Απλώς αποφάσισα να πάω μια βόλτα με τον εαυτό μου, που είχα να τον φροντίσω καιρό.

Είναι αστείο πως καταλήγουμε να βάζουμε τον εαυτό μας στον «ανεπιθύμητο φάκελο»-και δεν το συνειδητοποιούμε καν. Υποβιβάζουμε τον εαυτό μας στο χαμηλότερο συρτάρι των ανολοκλήρωτων υποθέσεων, στην τελευταία σελίδα της ατζέντας μας ή σε ένα μικρό σημείωμα που χάνουμε στην ακαταστασία του γραφείου μας. Υπάρχει πάντα κάτι πιο σημαντικό.

«Υπάρχουν τρία εξαιρετικά σκληρά πράγματα: το ατσάλι, το διαμάντι και το να γνωρίζουμε τον εαυτό μας».- Benjamin Franklin

Ζούμε σε ένα τρομερά απαιτητικό και ανταγωνιστικό κόσμο, κάτι που όλοι γνωρίζουμε. Υπάρχουν τόσα πολλά που πρέπει να κάνουμε και οι μέρες μας είναι πυρετώδεις και εξουθενωτικές. Και σαν να μην είναι αρκετό αυτό, πλέον έχουμε συνεχή άμεση επικοινωνία μέσω των δακτύλων μας.

Ζούμε με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πάντα μπορεί να μας βρει κάποιος, φαίνεται πως πάντα υπάρχει ένα μήνυμα που πρέπει να απαντήσουμε, να δούμε ένα e-mail και να κάνουμε «like» σε μια φωτογραφία – ακόμα και αν δεν μας αρέσει.

Είναι σαν να μπορούμε να τα δούμε όλα εκτός από αυτό που είναι ακριβώς μπροστά μας. Τα κουρασμένα μάτια μας μπορούν να διαβάσουν τις ανάγκες των άλλων αλλά δεν μπορούμε να αποκρυπτογραφήσουμε τις δικές μας… Όλα είναι θαμπά, όλα είναι αποπροσανατολισμένα στην καρδιά και στο μυαλό μας και νιώθουμε πως κάτι δεν πάει καλά αλλά δεν ξέρουμε τι είναι αυτό.

Έχετε φτάσει στο όριό σας και δεν το γνωρίζετε ακόμα.

Όλοι το ξέρουν όπως το ξέρετε κι εσείς. Κάθε μέρα έχετε να σκαρφαλώσετε βουνά και το καταφέρνετε, αυτό ισχύει. Ωστόσο, κανείς δεν σας επιβραβεύει γι' αυτό, σχεδόν κάνεις δεν εκτιμά την αφοσίωση σας ή αυτά που θυσιάζετε για τους γύρω σας.

Σιγά σιγά τα πράγματα χάνουν το νόημα τους και οι άνθρωποι χάνουν την προσοχή τους. Ο κόσμος δεν έχει πλέον μουσική, δεν έχει ποιήματα, η μαγεία φεύγει και βουλιάζετε στις υπευθυνότητες σας σαν μια πέτρα σε απύθμενο πηγάδι.

Το να είστε εκεί για όλους κάθε ώρα, κάθε μέρα έχει ένα κρυφό αυξανόμενο κόστος. Αυτό το είδος άγχους μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις ακόμα και κατάθλιψη:

• Κόπωση, μια υπερβολική κούραση που κάποιες φορές δεν βελτιώνεται με τον ύπνο.
• Πονοκέφαλοι, ημικρανίες
• Πόνος στη μέση
• Νιώθετε μια συνεχή οκνηρία, σχεδόν χάνετε το ενδιαφέρον για τη ζωή.
• Ανυπομονησία και ευερεθιστότητα.
• Εκνευρισμός, κυνισμός, απάθεια ,συνεχή κακή διάθεση

Όσο ειρωνικό και να φαίνεται, η ζωή σε ένα τόσο υπερκινητικό και υπερβολικά απαιτητικό περιβάλλον καταλήγει να μας ενοχλεί. Γινόμαστε αναίσθητοι στις ανάγκες μας, ξένοι στην καρδιά μας και ναυαγοί σε αυτό το νησί του Κύκλου όπου έχουμε ξεχάσει εντελώς που είναι το σπίτι μας.

Σήμερα δεν είμαι εδώ για κανένα, σήμερα με χρειάζομαι.

Το να πείτε δυνατά «τώρα, δεν είμαι εδώ για κανέναν, με χρειάζομαι» δεν είναι εγωιστικό. Δεν πληγώνει κανέναν, τίποτα δεν μένει απεριποίητο, ο κόσμος συνεχίζει να γυρνά. Ωστόσο, κάτι θαυμάσιο θα συμβεί: θα ανοίξουμε την πόρτα της συναισθηματικής θεραπείας. Θα δώσουμε στον εαυτό μας το δώρο του χρόνου και του χώρου. Ένα καταφύγιο.

Θα είναι σαν να σερνόμαστε σε μια κουφάλα δέντρου για να έρθουμε σε επαφή με τις ρίζες μας, όπου ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας σχεδόν σε εμβρυική στάση, για να τον φροντίσουμε και για να επιτρέψουμε στα φύλλα μας, στα όμορφα κλαδιά μας να γίνουν ψηλά και ελεύθερα. Να αγγίξουν τον ουρανό.

Εδώ υπάρχουν κάποιες ιδέες που μπορείτε να σκεφτείτε. Μπορούν να σας βοηθήσουν να φτάσετε εκεί.

«Γινόμαστε αυτό στο οποίο στηρίζουμε την συνολική και βαθιά απόρριψη αυτών που μας έχουν κάνει οι άλλοι.» – Jean-Paul Sartre

Πώς να ελέγξω και να φροντίσω τον εαυτό μου όταν «με χρειάζομαι»

Σε ένα κόσμο που νιώθουμε φυλακισμένοι των υποχρεώσεων μας, θα έπρεπε να υπάρχει ένας χώρος, ένα μικρό, άνετο, ξεχωριστό μέρος που ανήκει μόνο σε εμάς. Θα είναι σαν τη σωσίβια λέμβο όταν νιώθετε πως πνίγεστε.

• Όταν νιώθετε πως εξωτερικές πιέσεις σας εμποδίζουν από το να είστε ο εαυτός σας, σταματήστε και οραματιστείτε το σωσίβια λέμβος σας: μπείτε μέσα σε αυτή.
• Είναι καιρός να φτιάξετε ένα σχέδιο διάσωσης. Ο Benjamin Franklin συνήθιζε να λέει πως «αν στην καθημερινότητα μας δεν έχουμε ένα σχέδιο επιβίωσης, είμαστε καταδικασμένοι να σαλπάρουμε με ακυβέρνητο πλοίο».
• Αυτό το σχέδιο επιβίωσης πρέπει να έχει στόχους και προτεραιότητες. (Σήμερα ο στόχος είναι να τα πάω καλύτερα στην δουλειά μου. Ο στόχος μου είναι να μην αγχωθώ και το σχέδιο μου περιλαμβάνει δύο ώρες του εαυτού μου. Το να τα πάω καλά με τους συνεργάτες ή τους συγγενείς είναι δευτερεύον σήμερα.)

Καταλήγοντας πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως θα υπάρχουν μέρες που η απόλυτη προτεραιότητα μας θα είναι να είμαστε ο εαυτός μας. Το να ξεκαθαρίσουμε αυτό στους συγγενείς μας δεν είναι καθόλου εγωιστικό.

Το να κλείσετε το κινητό σας, να πάτε για μια βόλτα και το να βρείτε καταφύγιο στις σκέψεις σας είναι μια πράξη αληθινής ψυχικής υγείας. Επειδή είτε το πιστεύετε είτε όχι όταν «σας χρειάζεστε», το να γράψετε το όνομα σας στην λίστα με τις προτεραιότητες, είναι κάτι περισσότερο από απλώς συνιστώμενο, είναι υποχρεωτικό.

Κάποτε ξέρετε… και ο ανόητος ξυπνάει και γίνεται αγρίμι

Αλήθεια πείτε μου.
Με τη λογική προσπαθείτε να κολλήσετε τα κομμάτια μίας καρδιάς που εσείς οι ίδιοι κάνατε σμπαράλια;
Με τι θράσος εισβάλετε ξανά στη ζωή ενός ανθρώπου που ήσασταν υπαίτιοι για τα συντρίμμια που αφήσατε;
Πώς έχετε την απαίτηση να σας δώσει ακόμα μια ευκαιρία, όταν πετάξατε στα σκουπίδια αυτές που ήδη είχατε;
Πώς τολμάτε να τον λέτε εγωιστή επειδή δεν θέλει να ξαναπονέσει;

Και τώρα είστε πάλι εδώ..
“Σε αγαπώ” βροντοφωνάζετε, λες και με αυτή τη λέξη θα ξεχαστούν όλα.
Καταλάβατε λέτε το λάθος σας, και δεν μπορείτε να ζήσετε χωρίς αυτόν.

Εσείς ξεχάσατε, εκείνος όμως όχι .

Πού ήσασταν όταν πυροβολούσατε την καρδιά του ανθρώπου που χτυπούσε μόνο για εσάς;

Πού ήσασταν όταν είχε ανάγκη την αγκαλιά σας κι εσείς επιδεικτικά του γυρίζατε την πλάτη;

Πού ήσασταν όταν με την άθλια συμπεριφορά σας γεμίζατε πίκρα και πόνο αυτόν τον άνθρωπο;

Πού ήσασταν γαμώ το μυαλό σας όταν τον σκοτώνατε μέρα με τη μέρα με τις βλακείες σας;

Αλήθεια τώρα πείτε μου.
Τσίπα δεν έχετε έτσι;

Σκεφτείτε λίγο τι κάνατε.
Καταφέρατε να χάσετε τον άνθρωπο που σας λάτρευε σαν θεό.
Καταφέρατε να χάσετε τον άνθρωπο που μετέτρεψε την λύπη σας σε χαρά.

Και τώρα ζητάτε ακόμα μια ευκαιρία;
Αλήθεια έχετε πλάκα έτσι;

Κάποτε ξέρετε και ο ανόητος ξυπνάει.
Μην διαμαρτύρεστε τώρα που απομακρύνθηκε την στιγμή που όταν έπρεπε δεν κάνατε τίποτα να τον κρατήσετε.
Μην περιμένετε να τον κατακτήσετε πάλι, όταν εσείς οι ίδιοι καταφέρατε και τον χάσατε.
Βλέπετε, κάποιοι άνθρωποι περνούν μια φορά από τη ζωή μας κι αν δεν τον εκτιμήσουμε όταν πρέπει θα φύγει, κλείνοντας την πόρτα πίσω του οριστικά.

Μάθετε λοιπόν να φροντίζετε την αγάπη, κι όταν την έχετε να την κρατάτε στην ώρα της.
Βλέπεις φίλη /φίλε μου, ο άνθρωπος που σε αγάπησε κι εσύ πλήγωσες γίνεται αγρίμι. Έγλυψε τις πληγές του, τις γιάτρεψε αλλά δεν ξεχνάει ποτέ πόσο πόνεσε, πόσο μάλλον εκείνον που ήταν υπαίτιος γι’ αυτόν τον πόνο.

Και τώρα εάν έχετε τσίπα, πάρτε δρόμο!!!

Βολευτείτε στη μίζερη ζωή σας και παίξτε το και λίγο θύματα, έτσι για το θεαθήναι.
Αφήστε να τρέξουν τα κροκοδείλια δάκρυα από τα μάτια σας, αν και δεν πείθετε κανέναν πια.

Απλά θα σας θυμίσω μόνο τούτο.

Τίση  λέγεται…

Η στάση μας απέναντι στον κίνδυνο

Η στάση μας απέναντι στον κίνδυνο όταν αξιολογούμε τις εναλλακτικές λύσεις είναι διαφορετική. Κάποιοι παίρνουν µεγάλο ρίσκο και κάποιοι μικρό. Η δική µου άποψη είναι ότι πρέπει να παίρνουμε πάντα υπολογισμένο-λογικό ρίσκο. Επειδή, αν δεν πάρουμε ρίσκο στη ζωή, δεν μπορούμε να πάρουμε πρωτοβουλίες, να πειραματιστούμε, να δοκιμάσουμε νέες ιδέες, να καινοτομήσουμε. Αν πάρουμε μεγάλο ρίσκο, µπορεί να έχουμε πολύ δυσάρεστες συνέπειες. Συνεπώς είμαι οπαδός του υπολογισμένου ρίσκου, που πρακτικά θα μπορούσα να το ορίσω µε δύο απλά κριτήρια: πρώτον, το να έχω τις περισσότερες πιθανότητες να βγω κερδισμένος από την επιλογή µου και, δεύτερον, αν τα πράγματα δεν έρθουν όπως τα έχω υπολογίσει µε βάση τις πιθανότητες, να έχω σκεφτεί πώς θα τα αντιμετωπίσω (πιθανά εναλλακτικά σχέδια), ώστε να µην έχω πολύ αρνητικές ή και καταστροφικές συνέπειες. Σημαντικό επίσης στοιχείο, όταν αξιολογώ τις εναλλακτικές µου επιλογές και τις πιθανότητες του οφέλους και του κόστους, είναι να λαμβάνω υπόψη µου ως κριτήριο το κατά πόσο µιά επιλογή µου, που πιθανόν να µην έχει τα αποτελέσματα που προσδοκώ, αποκλείει ή δεν αποκλείει τις επόμενες επιλογές µου. Για παράδειγμα, αν σπουδάσω γιατρός και δε βρω δουλειά, είναι πολύ δύσκολο να κάνω κάτι άλλο. Αντίθετα, αν σπουδάσω μαθηματικά, μπορώ να έχω περισσότερες επιλογές, κάνοντας κάποιο εξειδικευμένο μεταπτυχιακό ή ακολουθώντας διαφορετικές επαγγελματικές διαδρομές.

Τις επιλογές κάνει και τις λύσεις δίνει το μυαλό µας. Αν το αντικείμενο της επιλογής είναι το αν θα πιείτε τον καφέ σας ζεστό ή κρύο, τότε ξεχάστε όσα προαναφέρθηκαν, καθώς το ζήτημα δεν αξίζει τον κόπο και τον χρόνο να το σκεφτείτε τόσο διεξοδικά. Αν, όμως, ένα πρόβλημα αξίζει τον κόπο να το σκεφτείτε έστω δεκαπέντε λεπτά, τότε αφιερώστε τα πρώτα λίγα λεπτά για να το ορίσετε όσο γίνεται καλύτερα, κατόπιν μερικά λεπτά για να βρείτε όσο περισσότερες και πιο έξυπνες εναλλακτικές λύσεις γίνεται και, στη συνέχεια, λίγα λεπτά για να τις αξιολογήσετε και να επιλέξετε την καλύτερη. Τρίτον, στη ζωή υπάρχουν μερικά προβλήματα ή ζητήματα που δεν μπορούμε να τα προσεγγίσουμε µε τη συγκεκριμένη διαδικασία, επειδή δε διαθέτουμε τις αναγκαίες πληροφορίες ή υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα ή τα προβλήματα είναι ασαφή και αδόμητα.

Περίανδρος ο Κορίνθιος

Περίανδρος ο Κορίνθιος: 668 π.Χ. – 584 π.Χ.

Ο Περίανδρος, ο τύραννος της Κορίνθου έστειλε κάποτε στον Θρασύβουλο [τύραννο της Μιλήτου] έναν κήρυκά του και γύρευε να μάθει με ποια πολιτική θα διαχειριζόταν ασφαλέστατα τα πράγματα της πόλης και κάλλιστα θα τη διαφέντευε.

Ο Θρασύβουλος, λοιπόν, έβγαλε τον απεσταλμένο του Περιάνδρου έξω από την πόλη, τον έμπασε σ’ ένα χωράφι σπαρμένο και μαζί του περνούσε ανάμεσα από τα στάχυα, ρωτώντας κι εξετάζοντας τον κήρυκα εξαρχής ποιος λόγος τον έφερε από την Κόρινθο, ενώ ταυτόχρονα έκοβε, κάθε φορά που έβλεπε ένα στάχυ να ξεπερνά τα αλλά, και αποκεφαλίζοντάς το το έριχνε χάμω, ώσπου μ’ αυτό τον τρόπο κατέστρεψε τα πιο ψηλά και τα πιο ωραία στάχυα του χωραφιού. Κι αφού πέρασε από άκρου σ’ άκρο το χωράφι, δίχως να δώσει καμία άλλη συμβουλή, στέλνει πίσω τον κήρυκα.

Γυρνώντας στην πατρίδα του την Κόρινθο, ο κήρυκας βρέθηκε μπρος στον Περίανδρο, που ανυπόμονος εγύρευε να μάθει την υποθήκη του Θρασύβουλου. Όμως, αυτός ισχυριζόταν πως ο Θρασύβουλος δεν έδωσε καμιά υποθήκη και μάλιστα απορούσε σε τι λογής άνθρωπο τον έστειλε ο Περίανδρος, παράφρονα σχεδόν, να καταστρέφει τα ίδια του τα χτήματα – κι έτσι διηγήθηκε ο κήρυκας όσα είχε δει να κάνει ο Θρασύβουλος.

Ο Περίανδρος, όμως, έπιασε το νόημα της πράξης αυτής και πήρε απόφαση να συμπεριφερθεί όπως τον εσυμβούλευε ο Θρασύβουλος: σκοτώνοντας όσους πολίτες κάπου εξεχώριζαν, έδειξε έτσι όλη την κακότητά του απέναντι στην πόλη και τους κατοίκους της.

Ηροδότου Ιστορίαι  (Ε΄92)

Δεμένος με τις βεβαιότητές του, είναι ένας σκλάβος

“Όταν γελάς, κινδυνεύεις να σε περάσουν για χαζό. Και τι με αυτό; Οι χαζοί διασκεδάζουν πολύ!”

“Όταν κλαις κινδυνεύεις να σε περάσουν για συναισθηματικό. Και βέβαια είμαι συναισθηματικός. Μ’ αρέσει. Τα δάκρυα βοηθάνε.”

“Όταν ανοίγεσαι στον άλλο, κινδυνεύεις να μπλέξεις. Ποιος λέει ότι το μπλέξιμο είναι κίνδυνος; Εγώ θέλω να μπλεχτώ.”

“Όταν εκδηλώνεις τα συναισθήματα σου, κινδυνεύεις να δείξεις τον πραγματικό σου εαυτό. Και τι άλλο έχω να δείξω;”

“ Όταν εκθέτεις τις ιδέες και τα όνειρά σου μπροστά στους άλλους, κινδυνεύεις να χαρακτηριστείς αφελής.” Α, μ’ έχουν χαρακτηρίσει πολύ χειρότερα από αυτό.

“Όταν αγαπάς, κινδυνεύεις να μην στο ανταποδώσουν.” Δεν αγαπώ για να μου το ανταποδώσουν.

“Όταν ζεις, κινδυνεύεις να πεθάνεις¨ Είμαι έτοιμος για αυτό. Μην τολμήσετε να χύσετε ούτε ένα δάκρυ, αν μάθετε ότι το έκανε με ενθουσιασμό.

“Όταν ελπίζεις, κινδυνεύεις να απογοητευτείς, κι όταν δοκιμάζεις, κινδυνεύεις ν’ αποτύχεις.” Ναι, αλλά πρέπει να ρισκάρεις, γιατί ο μεγαλύτερος κίνδυνος στη ζωή είναι να μην ρισκάρεις τίποτε. Ο άνθρωπος που δεν ρισκάρει τίποτε, δεν κάνει τίποτε, δεν έχει τίποτε, δεν είναι τίποτε, και γίνεται ένα τίποτε. Μπορεί ν’ αποφεύγει τον πόνο και τη λύπη, όμως δεν μπορεί να μάθει και να νιώσει και να αλλάξει και ν’ αναπτυχθεί και ν’ αγαπήσει και να ζήσει. Δεμένος με τις βεβαιότητές του, είναι ένας σκλάβος. Έχει παραιτηθεί από την ελευθερία του. Μόνο ο άνθρωπος που ρισκάρει είναι πραγματικά ελεύθερος. Δοκίμασε και θα δεις.

Τι είμαι; Είμαι το σώμα μου; Είμαι αυτό που βλέπω, αυτό που σκέφτομαι, αυτό που αισθάνομαι; Τι;

Ο νους συγχέει τις ανάγκες του σώματος με τις δικές του γιατί έχει ανάγκη να ξέρει: Τι είμαι; Ζούμε σε αυτόν τον κόσμο της ψευδαίσθησης και δεν έχουμε ιδέα τι είμαστε. Έτσι, ο νους μας δημιουργεί όλες αυτές τις ερωτήσεις. Το ερώτημα «Τι είμαι;» γίνεται το μεγαλύτερο μυστήριο και οποιαδήποτε απάντηση ικανοποιεί την ανάγκη μας για ασφάλεια. Ο νους λέει: «Είμαι το σώμα. Είμαι αυτό που βλέπω, αυτό που σκέφτομαι, αυτό που αισθάνομαι. Πονάω- αιμορραγώ».

Η συνάφεια μεταξύ νου και σώματος είναι τόσο στενή που ο νους πιστεύει ότι είναι το σώμα. Το σώμα έχει ανάγκη και είναι ο νους που λέει «Έχω ανάγκη». Ο νους παίρνει τα του σώματος προσωπικά γιατί προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα «Τι είμαι;». Έτσι, είναι εντελώς φυσιολογικό από ένα σημείο και μετά ο νους να παίρνει τον έλεγχο του σώματος. Και ζείτε έτσι, μέχρι που συμβαίνει κάτι που σας ταρακουνά και σας δείχνει τι δεν είστε. Και όταν δείτε τι δεν είστε, όταν ο νους σας αρχίσει να συνειδητοποιεί ότι δεν είναι το σώμα σας, αρχίζετε να αποκτάτε επίγνωση. Ο νους λέει: «Τότε, τι είμαι; Είμαι το χέρι; Αν κόψω το χέρι μου, είμαι ακόμη εγώ. Τότε, δεν είμαι το χέρι μου». Αφαιρείτε όλα όσα δεν είστε, μέχρι που στο τέλος το μόνο που απομένει είναι αυτό που είστε πραγματικά. Για να βρει ο νους την ταυτότητά του, απαιτείται μια μακρά διαδικασία, κατά τη διάρκεια της οποίας αφήνετε πίσω σας την προσωπική σας ιστορία, όσα σας δημιουργούν ασφάλεια, μέχρι που τελικά κατανοείτε ποιοι είστε πραγματικά.

Διαπιστώνετε ότι δεν είστε αυτοί που πιστεύατε, γιατί δεν επιλέξατε ποτέ τις πεποιθήσεις σας. Αυτές οι πεποιθήσεις υπήρχαν πριν γεννηθείτε. Διαπιστώνετε ότι δεν είστε ούτε το σώμα σας, γιατί αρχίζετε να λειτουργείτε χωρίς το σώμα σας. Αρχίζετε να παρατηρείτε ότι δεν είστε το όνειρο, ότι δεν είστε ο νους. Αν πάτε βαθύτερα, αρχίζετε να παρατηρείτε ότι δεν είστε ούτε η ψυχή. Αυτό που ανακαλύπτετε έπειτα είναι εκπληκτικό. Ανακαλύπτετε ότι στην πραγματικότητα είστε μια δύναμη – μια δύναμη που δίνει ζωή στο σώμα σας, που δίνει τη δυνατότητα στον νου σας να ονειρεύεται.

Χωρίς εσάς, χωρίς αυτή τη δύναμη, το σώμα σας θα κατέρρεε. Χωρίς εσάς, το όνειρό σας θα έσβηνε. Αυτό που πραγματικά είστε είναι η δύναμη της Ζωής. Αν κοιτάξετε στα μάτια κάποιου, θα δείτε την αυτεπίγνωσή του, την εκδήλωση της Ζωής, να λάμπει στα μάτια του. Η Ζωή δεν είναι το σώμα, δεν είναι ο νους, δεν είναι η ψυχή. Είναι η δύναμη. Μέσω της δύναμης ένα νεογέννητο μωρό γίνεται παιδί, έφηβος, ενήλικας· αναπαράγεται και γερνά. Όταν η Ζωή αφήνει το σώμα, το σώμα αποσυντίθεται και γίνεται σκόνη.

Είστε Ζωή που δίνει πνοή στο σώμα, τον νου και την ψυχή σας. Μόλις το διαπιστώσετε αυτό, όχι με τη λογική, όχι με την ευφυΐα σας, αλλά επειδή νιώθετε τη Ζωή, διαπιστώνετε ότι είστε η δύναμη που κάνει τα λουλούδια να ανοίγουν και να κλείνουν, που κάνει το κολιμπρί να πετά από λουλούδι σε λουλούδι. Διαπιστώνετε ότι είστε σε κάθε δέντρο, σε κάθε ζώο, σε κάθε φυτό, σε κάθε βράχο. Είστε η δύναμη που κινεί τον άνεμο και διαποτίζει το σώμα σας. Όλο το σύμπαν είναι ένα ζωντανό ον που κινείται από αυτή τη δύναμη και αυτό είστε κι εσείς. Είστε Ζωή.

Ο ευτυχισμένος άνθρωπος είναι ένας ισορροπημένος άνθρωπος

«Ο δρομέας είναι ευτυχής που τρέχει, ο άλτης είναι ευτυχής που κάνει άλματα, αλλά ο θεατής έχει μόνο την τέρψη». Στοπ! Τι θέλει να πει αυτή η λεπτολογία; Δεν είναι ένα η τέρψη και η ευτυχία; Τι διάκριση πρέπει να κάνουμε ανάμεσα στις δυο; Δεν είναι το ίδιο; Όχι βέβαια! Στο σημείο αυτό, οι φιλόσοφοι ανέπτυξαν πολύ σαφείς ιδέες.

Η τέρψη είναι πρώτα και προπαντός η σωματική, η σαρκική, υλική, αισθηματική και αισθητηριακή τέρψη. Παραδείγματος χάρη, αισθανόμαστε πολύ ζωηρή τέρψη όταν χαϊδεύουμε τη ράχη ενός ζώου, ή, ακόμη καλύτερα, όταν κάποιος άλλος μας χαϊδεύει και μας περιποιείται όπως ένα μικρό παιδί.

Και στο γαστρονομικό επίπεδο μπορεί κανείς να νιώσει πολύ ζωηρή τέρψη: ένα «φιλέτο Ροσίνι» ερεθίζει την αίσθηση της γεύσης μας, και νιώθουμε μια ορισμένη τέρψη- αυτό όμως δε μας δίνει ούτε ίχνος ευτυχίας. Η τέρψη είναι μονόπλευρη αποσπασματική: μπορεί να προκληθεί όταν ρεμβάζουμε μισοκοιμισμένοι στην ακροθαλασσιά κάτω απ’ τον ήλιο, ακόμη κι αν ταυτόχρονα μας ταλαιπωρεί το τσίμπημα μιας σφήκας στο αριστερό μας πόδι. Δεν είναι δυνατόν να είναι κανείς ταυτόχρονα ευτυχισμένος και δυστυχισμένος. Η ευτυχία είναι ένα αδιαίρετο όλο, είναι μια «αισθαντική ολότητα». Μπορούμε επίσης να πούμε ότι είναι η πλήρωση του Είναι, δηλαδή ένα αίσθημα που γεννιέται από το ίδιο μας το πνεύμα και μας βυθίζει σε μια διάθεση που είναι κατ’ ανάγκην ευφορική και όχι δυσάρεστη.

Αν ευτυχία είναι το να νιώθεις καλά μέσα στον εαυτό σου, αυτό δεν πρέπει να συγχέεται με την ευημερία. Στη φιλοσοφία, με τη λέξη ευημερία προσδιορίζουμε την υλική άνεση, τα τεχνικά επιτεύγματα. Άνεση είναι για παράδειγμα η κατοχή ηλεκτρικών συσκευών που διευκολύνουν τη ζωή. Ο κάτοικος του νησιού Μπόρα-Μπόρα της Ταϊτής δε χρειάζεται ηλεκτρικές συσκευές (αν υπάρχει ηλεκτρισμός στο χωριό του) για να ‘ναι ευτυχισμένος;

Όταν προμηθεύεται αυτά τα εξωτερικά σημάδια της σύγχρονης άνεσης, το κάνει από ματαιοδοξία, για να αναμετρηθεί με τον γείτονά του, και για να μη δημιουργήσει την εντύπωση ότι βρίσκεται σε ένδεια. Κι όμως, πόσοι σύγχρονοί μας δεν τον μακαρίζουν για τις κλιματολογικές συνθήκες στις οποίες ζει όπως και για τη «φυσική ζωή» του.

Η ευτυχία δεν πρέπει να συγχέεται με τη χαρά, γιατί κυριεύει τους ανθρώπους πολύ πιο έντονα. Το να ‘σαι ευτυχής σημαίνει να σκας από ικανοποίηση, και προπαντός να έχεις «καθαρή συνείδηση», απαλλαγμένη από κάθε αίσθημα ενοχής. Ο ευτυχισμένος άνθρωπος είναι ένας ισορροπημένος άνθρωπος. Η αταραξία του είναι πλήρης. ‘Έχει την ικανοποίηση του εκπληρωμένου καθήκοντος. Είναι ικανοποιημένος από τον εαυτό του, υπό τις πράξεις και τις αποφάσεις του, ικανοποιημένος από τις σχέσεις του με τους άλλους, από τις ευεργεσίες του. ‘Έχει ενεργήσει καλά, έχει δουλέψει καλά, κι έχει φερθεί καλά: είναι ευτυχισμένος.

Πλάτωνος Συμπόσιον: Έρως και Ζωή

Πλάτων: 427-347 π.Χ.

Η ανθρώπινη φύση και ο πόθος της για αθανασία

§1

Θα συζητήσουμε για τις ιδέες του Συμποσίου, ενός από τα πιο σπουδαία κείμενα της πλατωνικής φιλοσοφίας. Στο εν λόγω έργο, ο άνθρωπος απελευθερώνεται από κάθε ασκητική ή περιοριστική πλαισιοθέτηση μέσα στο δεσμωτήριο της ζωής. Η ζωή γίνεται τώρα Αγάπη για το Αγαθό και το Ωραίο και δυνάμει αυτής της Αγάπης η ανάβαση προς τον «υπερουράνιο τόπο» (Φαίδρος) του πνευματικού-απόλυτου Κάλλους. Έτσι τίθεται η Ιδέα του Άπειρου, του Αθάνατου και σφυρηλατείται ο δεσμός ανάμεσα στη θνητότητα και την αθανασία, στον άνθρωπο και τον θεό. Στον Φαίδωνα ο Πλάτων συμπυκνώνει όλο τον Αγώνα και την Αγωνία της Φιλοσοφίας εν γένει ‒και όχι μόνο της δικής του φιλοσοφίας‒ σε μια φράση:

«η φιλοσοφία είναι μέγιστη μουσική» (Φαίδων 61a3).

Πώς εννοεί εδώ τη μουσική ο Πλάτων; Την εννοεί ως εκείνη την υψηλή πραγματικότητα του ανθρώπου, που συνδυάζει στοχασμό και ήθος. Το ήθος στον άνθρωπο είναι ο δαίμων του, μας λέει ο Ηράκλειτος. Εάν το ήθος ανταποκρίνεται στη διαμονή του ανθρώπου μέσα στην κοινότητα ‒ στη διαμονή με το ευρύ νόημα της νοο-τροπίας, δηλ. του τρόπου με τον οποίο συμπεριφέρεται και σκέπτεται το ανθρώπινο ον‒ ο στοχασμός απηχεί την καθολική του καλλιέργεια, που περιλαμβάνει τον εξευγενισμό αυτού του τρόπου. Επομένως, κάθε ολοκληρωμένη μουσική παιδεία δεν είναι, στην τελείωσή της, παρά ο Έρως του Ωραίου (Πολιτεία 403c5-7).

§2

Σε όλο σχεδόν το έργο του ο Πλάτων αναζητεί επιμόνως ένα στέρεο νόημα της ανθρώπινης ζωής, έναν σταθερό και οριστικό σκοπό, που δεν θα τσακίζει το ανθρώπινο ον ανάμεσα στις συμπληγάδες του πολιτικού ωφελιμισμού και του ιδεολογικού απολυταρχισμού παρά θα μεταφράζει στην πράξη της καθημερινής του ζωής τον έμφυτο πόθο

«της θνητής φύσης να είναι αιώνια και αθάνατη» (Συμπόσιον 207d1-2).

Γι’ αυτό ο φιλόσοφος επιχειρεί να καταστήσει ορατό έναν εσωτερικό δεσμό ανάμεσα στο περατό και το άπειρο και στη βάση ενός τέτοιου δεσμού να συλλάβει το νόημα της ζωής και να το πραγματοποιήσει με όρους της δικής του εποχής στη δική του κοινωνία. Όσο κι αν η δική μας εποχή βρίσκεται πολύ μακριά από εκείνη, το αίτημα για το Πλατωνικό νόημα της ζωής παραμένει ζωντανό. Ο σκοπός της ζωής, για τον Έλληνα φιλόσοφο, εντοπίζεται σε ’κείνη τη θεϊκή αρχή, πάνω στην οποία δεν μπορεί να ασκήσει καμιά πιθανώς εξουσία ο χρόνος και ο θάνατος. Όπως αναφέρει στο Συμπόσιον, ολόκληρη η ζωή μας, σαρκική και πνευματική, αποκτά χάρη και κίνηση από τη σύμφυτη επιδίωξή της να είναι αθάνατη. Εάν το γίγνεσθαι της ζωής προσδιορίζεται ως μια διαρκής κίνηση ανάμεσα στη γέννηση και το θάνατο, το Είναι της, η οντολογική της πραγματικότητα, καθορίζεται από τον πόθο της αιωνιότητας, από τον θείο Έρωτα. Αυτός-εδώ συνιστά την πιο αληθινή θεϊκή αρχή της θνητής μας ύπαρξης. 

§3

Όπως ρητά αναφέρει ο Πλάτων στο Συμπόσιον, η ουσία της ζωής εκδηλώνεται πάντοτε ως μύχιος πόθος και συναφώς ως διαρκής μόχθος, δηλαδή ως διακαής Έρως της κάθε ζωντανής ύπαρξης, να προστατεύει, να διαφυλάττει τον εαυτό της από το θάνατο και να επιζητεί την αθανασία της. Επειδή όμως δεν είναι θεός παρά θνητή ύπαρξη, γνωρίζει πως

«δεν σώζεται με το να μένει πάντοτε η ίδια, όπως το θείο, αλλά με το να αφήνει στη θέση αυτού που παλιώνει και απέρχεται ένα άλλο νέο, όμοιό του» (Συμπόσιον, 208a6-b2).

Πώς όμως δύναται να αντικαθιστά το παλαιό με το νέο; Μέσα από τη διαδικασία της αναπαραγωγής:

«Η θνητή φύση επιδιώκει, κατά το δυνατόν, να είναι αιώνια και αθάνατη. Αυτό όμως το κατορθώνει μόνο με την αναπαραγωγή, καθώς έτσι αφήνει κάτι άλλο νέο στη θέση του παλαιού» (ό.π., 207d1-3).

Δυνάμει αυτής της διαδικασίας της αναπαραγωγής, όλα υπόκεινται σε σχηματισμό και μετασχηματισμό: από τη σάρκα και τα κόκαλα έως τα συναισθήματα, τις ιδέες και καθετί άλλο της πνευματικής μας ύπαρξης και ζωής. Με τον Έρωτα, ως εκ τούτου, στο στάδιο της σεξουαλικής έλξης, η αισθητή μας ύπαρξη φτάνει στο απόγειο της ακμής της: η γέννηση απογόνων εγκαθιστά «το θείον μέσα στη θνητή μας φύση» (ό.π., 205). Ακριβώς, αυτή η ύπαρξη του θείου μέσα στο θνητό μας Είναι καθιστά το τελευταίο ικανό να αναπτύσσει μια τρομερή δύναμη ερωτικής έλξεως, η οποία εκδηλώνεται, στην άμεση προφάνεια, ως σεξουαλική πράξη, για να γενικεύεται, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, σε αγώνα, σε σύγκρουση με ό,τι εχθρεύεται αυτό που αγαπάμε.

§4

Έτσι εξηγείται, γιατί και ο πιο αδύναμος αντιστέκεται στον πιο ισχυρό, χωρίς να φοβάται το θάνατο, όταν πρέπει να διασώσει αγαπημένους του ανθρώπους, π.χ. παιδιά, απογόνους κ.λπ. ή να υπερασπιστεί ιδέες και ιδανικά. Ο Έρως λοιπόν δεν είναι ένα απλό φαινόμενο σαρκικής γέννησης, αλλά και πνευματικής ανα-γέννησης. Η κλίση του ανθρώπου προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση έχει τη ρίζα της στον Έρωτα, στο πάθος για αθανασία. Όχι λιγότερο ανάγουν τη ρίζα τους στον Έρωτα και τάσεις ή πόθοι διαστροφής. Π.χ. η φιλοδοξία για κυριαρχία. Πώς εξηγείται η διαστροφή που μπορεί να εκφράσει ο Έρως; Εξηγείται από το γεγονός ότι η επιδίωξη για αθανασία δεν επιτυγχάνεται πάντοτε. Τότε συμβαίνει ο Έρως να στρέφεται σε ανούσια πράγματα, δηλαδή προς τη διαστροφή. Μήπως αυτό δεν είναι το κυρίαρχο γνώρισμα του Ερωτισμού στις ημέρες μας. Ο Πλάτων ωστόσο διευκρινίζει πως υπάρχουν δυο κατευθύνσεις του Έρωτα, δυο Αφροδίτες, δυο θεές του Έρωτα, στις οποίες έχουν την αντιστοιχία τους ο ουράνιος και ο πάνδημος Έρως. Όπως κι αν έχει όμως το πράγμα, ο Έρως πρέπει να είναι Έρως του κάλλους, του αγαθού. Οι περισσότεροι όμως άνθρωποι μένουν στα μισά του δρόμου: σταματούν στο είδωλο του κάλλους ή του αγαθού και δεν προχωρούν προς το ίδιο το κάλλος, προς το αγαθό. Ετούτη η προχώρηση είναι ίδιον των αληθινών φιλοσόφων. Όθεν, αξία στη ζωή δίνει η αληθινή και γι’ αυτό ανηφορική οδός του Έρωτα από το σχετικό ωραίο στο απόλυτο ωραίο. Συγκριτικά με το τελευταίο τούτο, όλα εκείνα τα σχετικά, εφήμερα αντικείμενα που ποθούν οι άνθρωποι στην καθημερινότητά τους και στο πλαίσιο της σύγχρονης μαζοποίησής τους είναι ένα τίποτα. Γι’ αυτό και η μάζα, ως τέτοια, ως όχλος, αντίκειται στην αληθινή φύση του ανθρώπου και στον πόθο του για αθανασία.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ: Χαρακτῆρες (8.1-8.14) - ΛΟΓΟΠΟΙΙΑΣ

Η'. ΛΟΓΟΠΟΙΙΑΣ

[8.1] [Ἡ δὲ λογοποιία ἐστὶ σύνθεσις ψευδῶν λόγων καὶ πράξεων, ὧν ‹πιστεύεσθαι› βούλεται ὁ λογοποιῶν,]
[8.2] ὁ δὲ λογοποιὸς τοιοῦτός τις, οἷος ἀπαντήσας τῷ φίλῳ εὐθὺς καταβαλὼν τὸ ἦθος καὶ μειδιάσας ἐρωτῆσαι «Πόθεν σύ;» καὶ «Λέγεις τι;» καὶ «Πῶς ἔχεις;» πρὸ τοῦ δ᾽ εἰπεῖν ἐκεῖνον «Καλῶς» ἐπιβαλεῖν «Ἐρωτᾷς μὴ λέγεταί τι καινότερον; καὶ μὴν ἀγαθά γέ ἐστι τὰ λεγόμενα».
[8.3] καὶ οὐκ ἐάσας ἀποκρίνασθαι εἰπεῖν «Τί λέγεις; οὐθὲν ἀκήκοας; δοκῶ μοί σε εὐωχήσειν καινῶν λόγων».
[8.4] καὶ ἔστιν αὐτῷ ἢ στρατιώτης ἢ παῖς Ἀστείου τοῦ αὐλητοῦ ἢ Λύκων ὁ ἐργολάβος παραγεγονὼς ἐξ αὐτῆς τῆς μάχης, οὗ φησιν ἀκηκοέναι· αἱ μὲν οὖν ἀναφοραὶ τῶν λόγων τοιαῦταί εἰσιν αὐτῷ, ὧν οὐθεὶς ἂν ἔχοι ἐπιλαβέσθαι.
[8.5] διηγεῖται δὲ τούτους φάσκων λέγειν ὡς Πολυπέρχων καὶ ὁ βασιλεὺς μάχῃ νενίκηκε, καὶ Κάσανδρος ἐζώγρηται.
[8.6] καὶ ἂν εἴπῃ τις αὐτῷ, «Σὺ δὲ ταῦτα πιστεύεις;», φῆσαι· τὸ πρᾶγμα γὰρ βοᾶσθαι ἐν τῇ πόλει, καὶ τὸν λόγον ἐπεντείνειν, καὶ πάντας συμφωνεῖν, ταὐτὰ γὰρ λέγειν περὶ τῆς μάχης, καὶ πολὺν τὸν ζωμὸν γεγονέναι.
[8.7] εἶναι δ᾽ ἑαυτῷ καὶ σημεῖον τὰ πρόσωπα τῶν ἐν τοῖς πράγμασιν· ὁρᾶν γὰρ αὐτῶν πάντων μεταβεβληκότα. λέγει δ᾽ ὡς καὶ παρακήκοε παρὰ τούτοις κρυπτόμενόν τινα ἐν οἰκίᾳ, ἤδη πέμπτην ἡμέραν ἥκοντα ἐκ Μακεδονίας, ὃς πάντα ταῦτα οἶδε.
[8.8] καὶ πάντα διεξιὼν πῶς οἴεσθε πιθανῶς σχετλιάζειν λέγων «Δυστυχὴς Κάσανδρος· ὢ ταλαίπωρος. ἐνθυμῇ τὸ τῆς τύχης; ἄλλ᾽ οὖν ἰσχυρὸς γενόμενος»·
[8.9] καὶ «Δεῖ δ᾽ αὐτόν σὲ μόνον εἰδέναι». πᾶσι δὲ τοῖς ἐν τῇ πόλει προσδεδράμηκε λέγων.
[8.10] [Τῶν τοιούτων ἀνθρώπων τεθαύμακα, τί ποτε βούλονται λογοποιοῦντες· οὐ γὰρ μόνον ψεύδονται, ἀλλὰ καὶ ἀλυσιτελῶς ἀπαλλάττουσι.
[8.11] πολλάκις γὰρ αὐτῶν οἱ μὲν ἐν τοῖς βαλανείοις περιστάσεις ποιούμενοι τὰ ἱμάτια ἀποβεβλήκασιν, οἱ δ᾽ ἐν τῇ στοᾷ πεζομαχίᾳ καὶ ναυμαχίᾳ νικῶντες ἐρήμους δίκας ὠφλήκασιν.
[8.12] εἰσὶ δ᾽ οἳ καὶ πόλεις τῷ λόγῳ κατὰ κράτος αἱροῦντες παρεδειπνήθησαν.
[8.13] πάνυ δὴ ταλαίπωρον αὐτῶν ἐστι τὸ ἐπιτήδευμα. ποίᾳ γὰρ ἐν στοᾷ, ποίῳ δὲ ἐργαστηρίῳ, ποίῳ δὲ μέρει τῆς ἀγορᾶς οὐ διημερεύουσιν ἀπαυδᾶν ποιοῦντες τοὺς ἀκούοντας;
[8.14] οὕτως καὶ καταπονοῦσι ταῖς ψευδολογίαις.]

***

8. Ο ΨΕΥΔΟΛΟΓΟΣ

[8.1] [Η ψευδολογία είναι η σύνθεση ψευδών λόγων και πράξεων, για τις οποίες αυτός που ψευδολογεί επιθυμεί να γίνει πιστευτός,]
[8.2] ενώ ο ψευδολόγος το είδος του ανθρώπου που μόλις απαντήσει το φίλο του, αμέσως χαλαρώνει το ύφος του και χαμογελώντας ρωτά: «Από πού έρχεσαι; Έχεις κάτι να μου πεις; Πώς είσαι;»· και προτού εκείνος να προλάβει να πει «Είμαι καλά», ο ψευδολόγος προσθέτει: «Ρωτάς μήπως κυκλοφορεί κανένα νέο; Ναι, και μάλιστα τα νέα είναι καλά».
[8.3] Και χωρίς να αφήσει τον άλλο να αποκριθεί, λέει: «Τί λες; Δεν έχεις ακούσει τίποτε; Θαρρώ ότι θα σε χορτάσω με φρέσκα νέα»·
[8.4] και έχει πάντα στη διάθεσή του κάποιον, ή στρατιώτη ή δούλο του Αστείου του αυλητή ή το Λύκωνα τον εργολάβο, που επέστρεψε από την ίδια τη μάχη και από τον οποίο ισχυρίζεται ότι άκουσε τα νέα· και τα πρόσωπα στα οποία αποδίδει τα λόγια του είναι τέτοια, ώστε κανείς δε θα μπορούσε να τον αντικρούσει·
[8.5] και διηγείται, ισχυριζόμενος ότι εκείνοι του το είπαν, ότι ο Πολυπέρχων και ο βασιλιάς νίκησαν στη μάχη και ότι ο Κάσσανδρος συνελήφθη ζωντανός.
[8.6] Κι αν κάποιος του πει «Εσύ τα πιστεύεις αυτά;», απαντά ότι τα πιστεύει, γιατί όλη η πόλη μιλά γι᾽ αυτή την υπόθεση και η φήμη απλώνεται και όλοι συμφωνούν, καθώς λένε τα ίδια πράγματα για τη μάχη. Και λέει ότι η αιματοχυσία ήταν μεγάλη,
[8.7] ότι απόδειξη για τα λεγόμενά του είναι τα πρόσωπα των αρχόντων της πόλης, αφού παρατήρησε ότι όλων είναι αλλαγμένα. Λέει επίσης ότι άκουσε λαθραία πως κρύβουν σ᾽ ένα σπίτι κάποιον, ο οποίος έχει κιόλας πέντε μέρες που έφτασε από τη Μακεδονία και ο οποίος ξέρει τα πάντα.
[8.8] Και καθώς τα διηγείται όλα αυτά, δε φαντάζεστε με πόσο πειστικό τρόπο αγανακτεί και λέει: «Δυστυχισμένε Κάσσανδρε! Ταλαίπωρε! Αντιλαμβάνεσαι πόσο ευμετάβολη είναι η τύχη; Κι όμως, κάποτε ήταν ισχυρός»·
[8.9] και προσθέτει: «Μόνο εσύ πρέπει να τα ξέρεις αυτά». Ο ίδιος όμως έχει τρέξει διαδίδοντας την ιστορία σε όλους στην πόλη.
[8.10] [Απορώ μ᾽ αυτούς τους ανθρώπους, τί επιζητούν τέλος πάντων με το να διαδίδουν φήμες. Γιατί όχι μόνο ψεύδονται, αλλά και απέρχονται δίχως ωφέλεια.
[8.11] Γιατί πολλές φορές άλλοι απ᾽ αυτούς, ενώ μαζεύουν γύρω τους κόσμο στα λουτρά, χάνουν τα ιμάτιά τους· άλλοι, ενώ νικούν μάχες κατά ξηρά και κατά θάλασσα στη στοά, καταδικάζονται ερήμην στο δικαστήριο.
[8.12] Είναι και ορισμένοι που, ενώ με τα λόγια κυριεύουν κατά κράτος πόλεις, εντούτοις χάνουν το δείπνο τους.
[8.13] Η συμπεριφορά τους είναι πραγματικά αξιοθρήνητη. Γιατί σε ποιά στοά, σε ποιό εργαστήριο, σε ποιό μέρος της αγοράς δεν περνούν τη μέρα τους, κάνοντας τους ακροατές τους να απαυδήσουν; [8.14] Τόσο πολύ τους καταπονούν με τις ψευδολογίες τους.]

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - Ἑλένη (1369-1411)

ΕΛ. τὰ μὲν κατ᾽ οἴκους εὐτυχοῦμεν, ὦ φίλαι·
1370 ἡ γὰρ συνεκκλέπτουσα Πρωτέως κόρη
πόσιν παρόντα τὸν ἐμὸν ἱστορουμένη
οὐκ εἶπ᾽ ἀδελφῶι· κατθανόντα δ᾽ ἐν χθονὶ
οὔ φησιν αὐγὰς εἰσορᾶν ἐμὴν χάριν.
‹. . . ›
κάλλιστα †δῆτ᾽ ἀνήρπασεν ἐν τύχη† πόσις·
1375 ἃ γὰρ καθήσειν ὅπλ᾽ ἔμελλεν εἰς ἅλα,
ταῦτ᾽ ἐμβαλὼν πόρπακι γενναίαν χέρα
αὐτὸς κομίζει δόρυ τε δεξιᾶι λαβών,
ὡς τῶι θανόντι χάριτα δὴ συνεκπονῶν.
προύργου δ᾽ ἐς ἀλκὴν σῶμ᾽ ὅπλοις ἠσκήσατο,
1380 ὡς βαρβάρων τροπαῖα μυρίων χερὶ
θήσων, ὅταν κωπῆρες ἐσβῶμεν σκάφος.
πέπλους δ᾽ ἀμείψασ᾽ ἀντὶ ναυφθόρου στολῆς
ἐγώ νιν ἐξήσκησα καὶ λουτροῖς χρόα
ἔδωκα, χρόνια νίπτρα ποταμίας δρόσου.
1385 ἀλλ᾽, ἐκπερᾶι γὰρ δωμάτων ὁ τοὺς ἐμοὺς
γάμους ἑτοίμους ἐν χεροῖν ἔχειν δοκῶν,
σιγητέον μοι· καὶ σὲ προσποιούμεθα
εὔνουν κρατεῖν τε στόματος, ἢν δυνώμεθα
σωθέντες αὐτοὶ καὶ σὲ συσσῶσαί ποτε.
1390 ΘΕ. χωρεῖτ᾽ ἐφεξῆς, ὡς ἔταξεν ὁ ξένος,
δμῶες, φέροντες ἐνάλια κτερίσματα.
Ἑλένη, σὺ δ᾽, ἤν σοι μὴ κακῶς δόξω λέγειν,
πείθου, μέν᾽ αὐτοῦ· ταὐτὰ γὰρ παροῦσά τε
πράξεις τὸν ἄνδρα τὸν σὸν ἤν τε μὴ παρῆις.
1395 δέδοικα γάρ σε μή τις ἐμπεσὼν πόθος
πείσηι μεθεῖναι σῶμ᾽ ἐς οἶδμα πόντιον
τοῦ πρόσθεν ἀνδρὸς χάρισιν ἐκπεπληγμένην·
ἄγαν γὰρ αὐτὸν οὐ παρόνθ᾽ ὅμως στένεις.
ΕΛ. ὦ καινὸς ἡμῖν πόσις, ἀναγκαίως ἔχει
1400 τὰ πρῶτα λέκτρα νυμφικάς θ᾽ ὁμιλίας
τιμᾶν· ἐγὼ δὲ διὰ τὸ μὲν στέργειν πόσιν
καὶ ξυνθάνοιμ᾽ ἄν· ἀλλὰ τίς κείνωι χάρις
ξὺν κατθανόντι κατθανεῖν ‹μ᾽›; ἔα δέ με
αὐτὴν μολοῦσαν ἐντάφια δοῦναι νεκρῶι.
1405 θεοὶ δέ σοί τε δοῖεν οἷ᾽ ἐγὼ θέλω
καὶ τῶι ξένωι τῶιδ᾽, ὅτι συνεκπονεῖ τάδε.
ἕξεις δέ μ᾽ οἵαν χρή σ᾽ ἔχειν ἐν δώμασιν
γυναῖκ᾽, ἐπειδὴ Μενέλεων εὐεργετεῖς
κἄμ᾽· ἔρχεται γὰρ δή τιν᾽ ἐς τύχην τάδε.
1410 ὅστις δὲ δώσει ναῦν ἐν ἧι τάδ᾽ ἄξομεν,
πρόσταξον, ὡς ἂν τὴν χάριν πλήρη λάβω.

***
(Βγαίνει η Ελένη με τον Μενέλαο.)
ΕΛΕ. Όλα καλά μες στο παλάτι, φίλες·
1370 η κόρη του Πρωτέα μάς βοηθάει·
δεν εφανέρωσε στον αδερφό της,
παρόλο που τη ρώτησε, πως ήρθε
κι είναι κοντά μας ο άντρας μου· του είπε,
για χάρη μου, πως έχει πια πεθάνει.
Και τον Μενέλαο τον συντρέχει η τύχη·
γιατί ᾽ναι αρματωμένος με τα όπλα
που θα ᾽ριχνε στη θάλασσα· βαστάει
στο δυνατό του χέρι την ασπίδα
και στο δεξί έχει το κοντάρι, τάχα
για να τιμήσει τον νεκρό μαζί μου.
Είναι έτοιμος να πολεμήσει, μύριους
1380 βάρβαρους να σκοτώσει, στο καράβι
μόλις θα μπούμε· του ᾽δωσα να βάλει
χιτώνα ωραίο και με ποταμίσο
τον έλουσα νερό δροσάτο, που είχε
να νιώσει χρόνια στο κορμί του. Ωστόσο
νά, βγαίνει από το παλάτι εκείνος
που σίγουρα θαρρεί πως θα με πάρει·
(Βγαίνει ο Θεοκλύμενος με δούλους.)
ανάγκη να σωπαίνω· κι εσείς όμως
παρακαλώ το στόμα σας κρατήστε
κλειστό, για να σας σώσω κάποια μέρα,
αν τώρα εγώ κι άντρας μου σωθούμε.
ΘΕΟ. Δούλοι, με τη σειρά να προχωράτε,
1390 καθώς ο ξένος όρισε, κρατώντας
τις προσφορές που θα ριχτούν στο κύμα.
Ελένη, αν δεν νομίζεις πως μιλάω
ανόητα, άκουσέ με κι εδώ μείνε·
στον άντρα σου τα ίδια θα προσφέρεις,
είσαι δεν είσαι μέσα στο καράβι.
Φοβάμαι μήπως σού ᾽ρθει επιθυμία
στο πέλαο να ριχτείς από τη θλίψη
για τις χάρες του Μενέλαου, μια κι έτσι
πολύ πικρά γι᾽ αυτόν αναστενάζεις.
ΕΛΕ. Καινούριε μου άντρα, πρέπει να τιμήσω
1400 και τον πρώτο μου γάμο· θα μπορούσα
να σκοτωθώ για το νεκρό μου ταίρι·
όμως ποιό τ᾽ όφελος γι᾽ αυτόν αν θα πεθάνω;
Άσε να πάω και στον πεθαμένο
τα εντάφια να προσφέρω δώρα. Εκείνα
που θα ᾽θελα, οι θεοί να σου χαρίσουν
μα και στον ξένο που έτσι με βοηθάει.
Γυναίκα σου σωστή, καθώς ταιριάζει,
θα μ᾽ έχεις στο παλάτι, αφού κι εμένα
και τον Μενέλαο ωφελείς. Η μοίρα
καλά τα φέρνει ώς τώρα. Και για να ᾽ναι
η χάρη που μου κάνεις τελειωμένη,
1410 πρόσταξε να μας δώσουν το καράβι

Μελέτες για την Αρχαία Μακεδονία, Ζητήματα αποικισμού ΙΙ. Οι Ευβοείς στις ακτές του Θερμαϊκού Κόλπου και της Χαλκιδικής - Πρόλογος

Τι μορφές πήραν τα φαινόμενα αποικισμού μεταξύ του 8ου και του 6ου αι. π.Χ. στα παράλια του Θερμαϊκού Κόλπου και της Χαλκιδικής; Πού εντοπίζονται τέτοιου είδους φαινόμενα; Πώς εντάσσονται στα αρχαιολογικά και ιστορικά συμφραζόμενα των περιοχών αυτών; Κάτω από ποιες προϋποθέσεις και αιτίες εμφανίζονται; Πόσο επηρέασαν τα φαινόμενα αυτά τον ευρύτερο χώρο; Ποιες οι επιπτώσεις τους στο οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πεδίο κάθε οργανωμένου οικιστικού συνόλου στην παραθερμαϊκή ζώνη, την παράκτια Χαλκιδική και την άμεση ενδοχώρα τους σε διάφορες στιγμές των αρχαϊκών χρόνων; Ποια τα συγκεκριμένα κατάλοιπα των επεισοδίων των αποικισμών και ποιες οι σημασίες τους;

 

Προσεγγίσεις στους προβληματισμούς αυτούς προκύπτουν από δύο διαφορετικά επίπεδα πληροφοριών: από τα παλαιά και τα νέα ευρήματα των ανασκαφών από τη μια, από τις αναφορές πηγών της αρχαίας γραμματείας από την άλλη.

 

Τα φαινόμενα αποικισμού και των εμπορικών σχέσεων με αιγαιακά και ελληνικά κέντρα ήταν σε έξαρση κατά τον 8ο και 7ο αιώνα. Συνέβαλαν ασφαλώς στη διαμόρφωση δικτύων τα οποία περιελάμβαναν μικρούς και μεγάλους οικισμούς στην παραθερμαϊκή ζώνη και στις ακτές της Χαλκιδικής. Κύριο αποτέλεσμα των διαδικασιών αυτών ήταν η συστηματική συνάφεια με εξωτερικούς παράγοντες και η διαμόρφωση εσωτερικών παρεμβάσεων και μετατροπών σε χώρους αγροτικής κατά βάση οικονομίας.

 

Σειρά από ζητήματα προκύπτουν διερευνώντας τα στοιχεία στη διάθεσή μας για τα οικιστικά και πολιτικά μορφώματα των περιοχών που εξετάζουμε. Αυτά έρχονται να προστεθούν στους αρχικούς προβληματισμούς, αλλά δίνουν όψεις μιας περαιτέρω έρευνας των φαινομένων του αποικισμού και των παραμέτρων που τα πλαισιώνουν. Αναφέρουμε ορισμένα από τα ζητήματα αυτά:

 

α) Η εσωτερική οργάνωση της οικονομίας και της πολιτικής κάθε οικισμού και η συνεργασία περισσότερων οικισμών με πρότυπο την πόλη-κράτος.

β) Η συσπείρωση γεωπολιτικών ενοτήτων με την επιρροή εξωτερικών από τη θάλασσα παραγόντων (π.χ. Ερετριέων, Χαλκιδέων, Ανδρίων, Ιώνων, Αθηναίων) με κατεύθυνση την υποστήριξη τοπικών και φιλικών συμφερόντων ή αντίθετα με όρους αντιπαλότητας.

γ) Η συγκρότηση πόλων με συγκεκριμένο οικονομικό ή πολιτειακό χαρακτήρα, όπως η περίπτωση της Θέρμης στη Μυγδονία και της Ολύνθου στη Χαλκιδική, κοντά σε αποικίες.

δ) Η ενσωμάτωση ή αφομοίωση «αποικιών» από ισχυρότερα τοπικά στοιχεία.

ε) Τα όρια της ευβοϊκής και ιωνικής παρουσίας στον χώρο μέχρι τους περσικούς πολέμους και οι διεισδύσεις των Αθηναίων ιδιαίτερα μετά τα Περσικά.

 

Η επιλογή να διερευνήσουμε την περίπτωση των Ευβοέων για μια προσέγγιση των αποικιακών φαινομένων στην περίμετρο του Θερμαϊκού οφείλεται και στους εξής λόγους:

 

α) Οι Ευβοείς ευνοήθηκαν από τις αρχαίες πηγές έναντι άλλων ως προς την παρουσία τους στον Θερμαϊκό και τη Χαλκιδική.

β) Οι Ευβοείς προώθησαν στις περιοχές που εξετάζουμε την ανάπτυξη του εμπορίου, της ναυσιπλοΐας και κατ' επέκταση την παραγωγική κινητικότητα ως προς τη μεταλλουργία και τη μεταλλοτεχνία.

 

Τα τελευταία χρόνια αναδύθηκαν κατά μήκος των ακτών του Θερμαϊκού Κόλπου νέα στοιχεία αρχαιολογίας. Τα πρόσφατα δεδομένα προσφέρουν το έναυσμα για μια σαφέστερη, αλλά όχι ακόμη εξαντλητική, ανάγνωση και μελέτη των αρχαίων πηγών σε ό,τι αφορά τους Ευβοείς και κύρια τους πληθυσμούς που κατοικούσαν βόρεια του όρους Ολύμπου, εκείνους γύρω από τα όρη της Πιερίας και της Ημαθίας, εκείνους κοντά στους ποταμούς Αλιάκμονα, Αξιό, Εχέδωρο και Ανθεμούντα, εκείνους μεταξύ των ορέων του Χορτιάτη (Κισσού) και του Άθωνα. Τα νέα αρχαιολογικά στοιχεία επιτρέπουν την περαιτέρω κατανόηση οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων των ανθρώπινων οικιστικών μορφωμάτων που εδραιώθηκαν κατά μήκος των παραλίων και της μεσογαίας.

 

Επιτρέπουν, επίσης, την επαναπροσέγγιση της πραγματικότητας των σχέσεων ανάμεσα σε γηγενείς και σε ομάδες που δρούσαν στο κεντρικό και βόρειο Αιγαίο, αλλά και ανάμεσα σε γηγενείς και αποίκους. Ο εντοπισμός των πολιτισμικών επιρροών στις υλικές μαρτυρίες προσανατολίζει προς αυτές τις κατευθύνσεις.

 

Για μια μεθοδολογική διευκόλυνση ομαδοποιώ τα ενδεικτικά αρχαιολογικά ευρήματα που επέλεξα σε τέσσερις κατηγορίες:

 

α. Ευρήματα από οικισμούς με μάλλον εντόπιο πληθυσμό.

β. Ευρήματα από θεωρούμενες ευβοϊκές αποικίες.

γ. Ευρήματα που σχετίζονται με ταφικά έθιμα.

δ. Ευρήματα που σχετίζονται με ιερά.

Τα αυθαίρετα συμπεράσματα και οι επιπτώσεις τους

Είναι φορές που παρατηρούμε μια συμπεριφορά από κάποιον συνάνθρωπό μας, που δεν μας αρέσει και δίνουμε κάποια ερμηνεία.

Π.χ. “Για να μου πει αυτό… μάλλον με αντιπαθεί”, “για να πάει να κάτσει εκεί… πιθανόν να θέλει να με αποφύγει”, “με κοίταξε με βλοσυρό βλέμμα… τι του έκανα;”, “αφού προτιμά να πάει μ’ αυτούς… δεν με αγαπά”. Και χιλιάδες άλλες ερμηνείες.

Όλοι μα όλοι μας έχουμε πέσει αρκετές φορές στην παγίδα των αυθαίρετων συμπερασμάτων. Όχι μόνο βγάζουμε συμπεράσματα που αφορούν τη ζωή των άλλων, αλλά το χειρότερο είναι ότι το κάνουμε και εις βάρος μας.

Η λανθασμένη “μετάφραση” μιας συμπεριφοράς, επηρεάζει εξαιρετικά την διάθεσή μας καθώς και την αντίδρασή μας στο γεγονός. Παρερμηνεύουμε το ύφος, το βλέμμα, τη στάση των άλλων απέναντί μας με αποτέλεσμα να πληγωνόμαστε, να στεναχωριόμαστε, να απομακρυνόμαστε από τους άλλους και να τραυματίζουμε την αυτοπεποίθησή μας. Χαλάμε τις σχέσεις μας, χωρίς να σκεφτούμε μήπως έχουμε δώσει λάθος ερμηνείες.

Από την άλλη εξαιτίας αυτού βάζουμε “ετικέτες” σε ανθρώπους που δεν τους αξίζει. Αφήνουμε τα σπουδαία ενδιαφέροντα της ζωής μας όπως είναι η υγεία μας, το παιδί μας, ο γονιός μας, η εργασία μας, η σχέση μας και άλλα… και ασχολούμαστε με ανυπόστατες ερμηνείες που μας κλέβουν τον πολύτιμο χρόνο μας.

Εν τέλει τι πρέπει να κάνουμε;

Πρώτα απ’ όλα σκεφτόμαστε ότι τις περισσότερες φορές η αρνητική συμπεριφορά δεν οφείλεται στο ότι έχουν κάτι με εμάς, αλλά το πρόβλημα σχετίζεται και αφορά μόνο τους ίδιους. Μπορεί π.χ. ο άλλος να είναι φορτισμένος από ένα οικογενειακό του πρόβλημα ή ακόμα ακόμα μπορεί να λαμβάνει λανθασμένα μηνύματα από εμάς τους ίδιους.

Περιορίζουμε αρχικά και σιγά σιγά σταματάμε αυτή την τακτική, των αρνητικών σκέψεων, που μας βλάπτουν και διαταράσσουν τον ψυχικό μας κόσμο.

Ασχολούμαστε μόνο με τα σημαντικά της ζωής μας κι αν κάτι δεν μας αρέσει ρωτάμε με ευθύτητα τον άλλον αποφεύγοντας τις κατηγορίες.

Τέλος αξίζει να σκεφτούμε εις βάθος και να απαντήσουμε στο εξής ερώτημα: “Kατά πόσο με επηρεάζει η γνώμη των άλλων και γιατί;”

Ένας κλειστός χαρακτήρας σ’ έναν κόσμο που λέει πολλά

Μεγαλώνοντας κάθε άνθρωπος υιοθετεί κάποια χαρακτηριστικά στο χαρακτήρα του, τα οποία τον ξεχωρίζουν από κάποιους άλλους ανθρώπους και τον κάνουν μοναδικό και αυθεντικό. Υιοθετώντας αυτά τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά εντάσσεται και σε συγκεκριμένες ομάδες της κοινωνίας, γιατί οι άνθρωποι συχνά προσπαθούν να επιλέγουν ομοίους τους, άτομα με κοινά χαρακτηριστικά για να συμπορευθούν στο ταξίδι της ζωής.    

Κάποιοι άνθρωποι θεωρούν πως το να μοιράζεσαι τις εσωτερικές σου σκέψεις με άλλους ανθρώπους είναι απαραίτητο στη διαδικασία της ανάπτυξης εμπιστοσύνης, κάποιοι άλλοι πάλι όχι. Κάποιοι μάλιστα μοιράζονται «επίτηδες» κάποια πράγματα που αφορούν την προσωπική τους ζωή ή ακόμα και «πικάντικα» σενάρια για άλλους, με σκοπό να τους μιλήσεις κι εσύ αργότερα, να τους ανοιχτείς, να μοιραστείς τα προσωπικά σου ή ακόμα και να δουν τις απόψεις σου και να καταλάβουν τη γνώμη σου για κάποιο θέμα. Υπάρχουν όμως και εκείνοι που δε θέλουν να μοιράζονται τίποτα με κανέναν και αυτομάτως παίρνουν το χαρακτηρισμό «κλειστοί χαρακτήρες».

Αυτό μας κάνει να αναρωτηθούμε πώς είναι δυνατόν ένας κλειστός «φαινομενικά» χαρακτήρας που δε μοιράζεται σκέψεις, λέξεις, συναισθήματα ή οτιδήποτε άλλο με κανέναν μπορεί και επιβιώνει σε έναν κόσμο που αν δε δώσεις δεν παίρνεις. Κάποιοι που έχουν κλειστό χαρακτήρα μπορεί να είναι πολύ κοινωνικοί- δεν έχει να κάνει με αυτό- απλώς δεν τους αρέσει να μοιράζονται με τον κοινωνικό τους περίγυρο σκέψεις, λέξεις, συναισθήματα, όνειρα ή γεγονότα που αφορούν την οικογένειά τους, άλλους ανθρώπους ή την προσωπική ζωή τους γενικότερα.

Άτομα με κλειστό χαρακτήρα πολλές φορές είναι παρεξηγημένα. Και εγωιστές μπορούν να τους χαρακτηρίσουν και «παρτάκηδες» και να τους κατηγορήσουν πως ενώ οι άλλοι μοιράζονται τα πάντα με εκείνους, αυτοί τα κρατάνε για τον εαυτό τους. Τους χαρακτηρίζουν περίεργους, μια κατηγορία ανθρώπων μόνοι τους και είναι άξιο απορίας πραγματικά αν αυτοί μπορούν να τα βγάλουν εύκολα πέρα στην καθημερινότητά τους.

Σαφώς, λοιπόν, και μπορούν να επιβιώσουν και μάλιστα αν σε μερικούς φαίνεται περίεργο και το κατακρίνουν, για κάποιους άλλους είναι αξιοθαύμαστος και δυναμικός ο χαρακτήρας τους, γιατί δεν πηγαίνει με τη «μάζα», γιατί ξεχωρίζει. Γιατί όσο και αν τους κατακρίνουν είναι πολύ πιο δυνατοί, δεν παρεκκλίνουν από ό,τι έχουν βάλει στόχο στη ζωή τους και οι επιτυχίες τους είναι αμέτρητες και σε προσωπικό, αλλά και σε επαγγελματικό επίπεδο.

Δε θα χάσουν το χρόνο τους κουτσομπολεύοντας άλλους ανθρώπους, δε θα λάβουν μέρος σε ανούσιες συζητήσεις για το τι κάνει καθένας στο κρεβάτι του, στη ζωή του, στις σχέσεις τους με άλλους ανθρώπους, στα επαγγελματικά του, για το αν έχουν περισσότερα ή λιγότερα χρήματα από άλλους. Όλα αυτά τα θεωρούν χάσιμο χρόνου.

Με όλο τους το «είναι» θα προστατέψουν τις σκέψεις τους, τα συναισθήματά τους, το μυαλό τους από ανθρώπους που το μόνο που τους νοιάζει είναι να μάθουν για τη ζωή σου για να τη μεταφέρουν από εδώ και από εκεί και να γίνουν αρεστοί. Δεν τους αρέσει να «κοκορεύονται» ακόμα και για τις επιτυχίες τους και τα επιτεύγματά τους, γνωρίζουν πολύ καλά τις ανατροπές της ζωής και πως όλα μπορούν να γυρίσουν με το μέρος τους ή εναντίον τους. Δε θα πουν μεγάλα λόγια, δε θα υποσχεθούν, αλλά θα μιλήσουν με τις πράξεις τους. Δε θα ωραιοποιήσουν καταστάσεις ούτε θα σου κάνουν καθημερινά κομπλιμέντα κι έχουν το δικό τους μοναδικό τρόπο να σου δείχνουν τα συναισθήματά τους. Δε θα σου πουν αν τσακώθηκαν με κάποιον, θεωρούν πως ό,τι συνέβη αφορά εκείνους και αυτόν με τον οποίο τσακώθηκαν, δε χωράει τρίτος να το μάθει, γιατί από εκεί και πέρα θεωρείται κουτσομπολιό. Και φυσικά νιώθουν ανήσυχοι και δημιουργικοί, δεν ησυχάζουν ποτέ με τα επιτυχίες τους και τους στόχους τους, βάζουν συνέχεια νέους στόχους. Όταν ο περίγυρός τους νιώθει ανασφαλής και σχολιάζει τους πάντες για να κρύψει τα δικά του προβλήματα εκείνοι βρίσκουν και ανακαλύπτουν το επόμενό τους βήμα που θα τους προσθέσει άλλη μια γνώση, άλλη μια επιτυχία, άλλο ένα επίτευγμα για να προχωράνε μόνο μπροστά και να ανεβαίνουν ψηλά στο δικό τους βιβλίο που λέγεται ζωή.

Η ζωή φίλοι μας είναι εδώ και τώρα, αυτή τη στιγμή που μιλάμε, σήμερα. Πρέπει να το προστατεύουμε το «τώρα», να το ζούμε με όλο μας το «είναι», να συμπορευόμαστε με ανθρώπους στη ζωή μας που θα μας χαίρονται ακριβώς όπως είμαστε με τα στραβά μας και με τα ωραία μας. Οποιονδήποτε άλλο που ακόμα και μπροστά μας προσπαθεί να μας διαβάλλει, να μας προσβάλλει, τον κοιτάμε και του χαμογελάμε. Ο λόγος που σε προσβάλλει είναι επειδή στα μάτια των άλλων θέλει να νιώσει σημαντικός και σκέψου πόσο θλιβερό είναι αυτό. Μην παρασυρθείς από το να του απαντήσεις, δεν έχει καμία ουσία, φρόντισε απλώς να μην σε αφήσει να παρεκκλίνεις από το δρόμο σου. Ακόμα και αν εσύ θεωρείσαι κλειστός χαρακτήρας, να θυμάσαι πως δεν είναι κατάρα, αλλά ευλογία μεγάλη.

Ο «σκουπιδιάρης»

Συχνά στις οικογένειες υπάρχει ένα μέλος που έχει τον ρόλο του «σκουπιδιάρη». Εκείνος βέβαια, δεν περνά μια φορά τη μέρα όπως τα απορριμματοφόρα του δήμου, αλλά μαζεύει αυτά που πετάνε οι άλλοι ολημερίς, χωρίς σταματημό, λες και αν ξεχαστεί μια μέρα, το οικογενειακό περιβάλλον θα γεμίσει με τοξικές αναθυμιάσεις και θα πέσουν όλοι ξεροί. Έχει δηλαδή επωμιστεί την ευθύνη για την προστασία των σχέσεων της οικογένειας, όπως η αποκομιδή των απορριμμάτων προστατεύει τη δημόσια υγεία.

Είναι αυτός που συνήθως έχει τα περισσότερα προβλήματα. Αν είναι παιδί, μπορεί να μην τα πηγαίνει καλά με τις σπουδές, να δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις καταστάσεις που υπάρχουν πολλές απαιτήσεις ή ενίοτε μπορεί να εμφανίζει πολύ σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα, να αποφασίζει ξαφνικά να σταματήσει το σχολείο, ό,τι. Αν είναι γονιός (συνήθως ο πατέρας), μπορεί είναι άνεργος, να αισθάνεται άχρηστος, να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στον ρόλο του. Αυτό με τη σειρά του προκαλεί παράπονα, συγκρούσεις και ακόμη μεγαλύτερη δυσαρέσκεια, ώσπου στο τέλος ο γονιός υιοθετεί μια τόσο παθητική στάση που είναι σαν να μην υπάρχει. Τα παράπονα των υπόλοιπων μελών σε κάθε περίπτωση είναι πολλά, ενώ δε λείπουν και οι κατηγορίες που μπορεί να φτάσουν να ενοχοποιούν ένα μέλος για όλα όσα αντιμετωπίζει η οικογένεια, ακόμα κι αν είναι εντελώς άσχετα με το άτομο στο οποίο απευθύνονται.

Ο «σκουπιδιάρης» είναι ο στόχος, αλλά και το καταφύγιο των άλλων. Κατά σατανική σύμπτωση, κάνει πράγματα που προκαλούν φοβερό θυμό στους άλλους, ο οποίος εκτοξεύεται εναντίον του και έτσι μπορούν και ανακουφίζονται.

Ειδικά στη σημερινή συγκυρία, είναι πανεύκολο να πυροδοτηθούν τέτοιου είδους καταστάσεις, επειδή η οικονομική δυσπραγία, η στέρηση, κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται λειψοί. Και επειδή αυτό είναι κάτι που δεν αντέχουν εύκολα, προτιμούν να σκέφτονται ότι δεν είναι εκείνοι που αδυνατούν να δώσουν στον άλλο αυτά που χρειάζεται, είναι ότι ο άλλος είναι αχόρταγος και δεν ικανοποιείται με τίποτα.

Είναι φοβερά ενδιαφέρον να αναλογιστεί κανείς τις κρίσεις που ξεσπάνε στις οικογένειες για ασήμαντες αφορμές. Ένας καυγάς π.χ. εξαιτίας του ότι το παιδί χρειάζεται καινούρια παπούτσια και δεν υπάρχουν χρήματα για να αγοραστούν. Η πρώτη ατάκα συνήθως είναι «πάλι; Μα καλά, πότε τα πήραμε αυτά που φοράς;». Σαν να λέμε, δεν είναι φυσικό να χρειάζεσαι κάτι που δε μπορώ να σου δώσω, άρα φταις εσύ. Είσαι σπάταλος, δε σέβεσαι τον κόπο μου, κλπ. Σε τέτοιες στιγμές θυμούνται οι γονείς ότι πήγαιναν ξυπόλητοι στο σχολείο, ώστε να μη μείνει καμία πιθανότητα να αποφύγει το παιδί την ενοχή. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και όταν το μέλος της οικογένειας που έχει τον ρόλο του «σκουπιδιάρη» είναι ο γονιός, οι αφορμές είναι πάμπολλες.

Όταν ενοχοποιείται η ανάγκη μας για κάτι που έχουμε κάθε δικαίωμα να χρειαζόμαστε, αυτό που μαθαίνουμε είναι, ότι δεν αξίζουμε να έχουμε αυτά που θέλουμε, ότι δεν είμαστε αρκετά καλοί ώστε οι άλλοι να μας εκτιμούν και να σέβονται τις ανάγκες μας.

Ο «σκουπιδιάρης» μαζεύει την απογοήτευση, την κατάθλιψη, τον φθόνο, την ανημπόρια, τα ψυχικά σκουπίδια όλων και, όπως είναι αναμενόμενο, κάνει τη μια λάθος επιλογή μετά την άλλη, γιατί το να κουβαλάς τον θρήνο, τον πόνο, τη φτώχεια, τον θυμό και την τρέλα των άλλων είναι πάντα δυσβάσταχτο. Ειδικά όταν είσαι κι εσύ άνθρωπος και έχεις τα αντίστοιχα δικά σου προβλήματα που κανείς δεν θέλει να ακούσει (πολλώ δε μάλλον να κουβαλήσει).

Σκέφτομαι κατά πόσο θα μπορούσε να ισχύει κάτι παρόμοιο και σε κοινωνικό επίπεδο, να ενοχοποιείται δηλαδή μια ομάδα του πληθυσμού για όλα τα δεινά της κοινωνίας, ώστε να μπορούν οι υπόλοιποι να συντηρούν κάθε φορά τον θυμό τους και να μην αλλάζει ποτέ τίποτα. Αλλά μπα, λάθος θα κάνω.

Ένας σύντροφος επιλέγεται, ένα παιδί γεννιέται με βασικό σκοπό να απαλλάξει τους άλλους από τον κακό τους εαυτό, να φορτωθεί όλα τους τα χάλια, ώστε να μπορούν να αισθάνονται καλοί και το σημαντικότερο: να μένουν μαζί.

Άνθρωποι προς χρήση, για να κρατηθεί μια οικογένεια, μια κοινωνία όρθια. Μόνο που δεν κρατιούνται έτσι τα σπίτια.

Mind Hack: Το “σπασιμο” του Νου

Σε μία εποχή όπου η χρήση του internet και των social media έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής δραστηριότητάς μας, οι καθιερωμένες τεχνικές ελέγχου του νού πέρασαν στην ψηφιοποιημένη μορφή τους! Απέκτησαν μία ακόμη πιο εκλεπτυσμένη ύπαρξη, εισχωρώντας ακόμη βαθύτερα στο ασυνείδητό μας. Το αποκαλούμενο Μind Hack, το «Σπάσιμο» του Νου!

Μind Hack: Το σπάσιμο του Νου

Το μέσο ανθρώπινο μυαλό αναπαράγει το 25% του περιεχομένου μίας εικόνας. Οι οπτικοί νευρώνες λαμβάνουν το σύνολό της, όμως η προβολή που αποτυπώνεται ως ανάμνηση συγκρατεί μόνο την βασική δομή. Έτσι, το υποσυνείδητο αφομοιώνει το υπόλοιπο 75% μετατρέποντας την εικόνα σε μία λίστα πληροφοριών που διαμορφώνουν ένα είδος αποτυπώματος στο ασυνείδητο που μεταδίδει κρυμμένα μηνύματα, συναισθήματα, επιφέρει ακόμη και άμεση μεταβολή της διάθεσης του ατόμου!

Στο σημείο αυτό, μπορούμε να αναλογιστούμε πόσες εικόνες περνούν μπροστά από τα μάτια μας κατά την διάρκεια μίας καθημερινής δραστηριότητάς μας στα social media. Πόσες από αυτές παρατηρούμε πραγματικά; Και για πόσες έχουμε αναρωτηθεί τι είναι αυτό που προκαλεί στην ψυχοσύνθεσή μας; Μία ματιά στο γενικό timeline μπορεί να μας δώσει απρόσμενες απαντήσεις, αν σκεφτούμε σε βάθος τον καταιγισμό των οπτικών πληροφοριών. Ρίχνω μία ματιά στο κεντρικό wall του fb.

#1: Μερικές φωτογραφίες από νέες version αρχαίων αντικειμένων! Ένας πολεμικός θώρακας, μία χτένα που αναπαράγει μία πολεμική μάχη, και μεταδίδει στον σύγχρονο κόσμο μας την μεγαλειότητα και το κάλος των αρχαίων Ελληνίδων .

#2 : To Daily Starfax της Lifo, η ανάλυση των ζωδίων και από κάτω μία τεράστια εικόνα ενός σμήνους πουλιών, που αποδημούν κατά την διάρκεια ενός μελαγχολικού απογεύματος.

#3 : Post γνωστού blog, με βαρύγδουπο τίτλο : «*πολεμικό το κλίμα στην…»

* το λεκτικό hack θα μας απασχολήσει λίγο παρακάτω..

#4: Το λεπτομερές πορτραίτο του πιό πρόσφατου Μανιακού δολοφόνου, με φωτογραφίες από στιγμές της ζωής του…

#5,#6,#7: διαφήμιση, event, διαφήμιση…

Εδώ σκέφτομαι πως είχα δει όλες αυτές τις δημοσιεύσεις, μα δεν θυμόμουν καμία από αυτές. Όταν τις παρατήρησα ανακάλεσα πως τις είχα ήδη ξαναδεί, γιατί το αποτύπωμά τους είχε ήδει μείνει στο υποσυνείδητό μου… Ποιό είναι όμως αυτό το αποτύπωμα; Ας προσπαθήσω να δω το κάθε ένα ξεχωριστά, σύμφωνα πάντα με τα δικά μου κριτήρια σκέψης: τα πολεμικά αντικείμενα, αρχαίας ελληνικής προέλευσης, θα με κάνουν να σκεφτώ το μεγαλείο που κουβαλάμε πίσω μας. Το κάλος των αντικειμένων, θα με κάνουν να αναρωτηθώ πως θα ήταν να ζεις σε μία τέτοια εποχή. Δεν θα με κάνουν όμως να σκεφτώ νέα πράγματα, για να εξελίξω τον εαυτό μου και τον περίγυρό μου για ένα καλύτερο αύριο, και όχι χτες. Σε πρώτη θέα, δεν θα με κάνουν να σκεφτώ πως ενδόμυχα ίσως το υποσυνείδητό μου σκεφτεί πως αυτά τα αντικείμενα αφορούν και εξυμνούν τον ΠΟΛΕΜΟ, την νίκη μέσα από βίαιες διαδικασίες και πολλά ακόμη αρνητικά συναισθήματα.

Στο αμέσως επόμενο, μπορώ να διαβάσω το μέλλον μου σύμφωνα με τις αστρολογικές προβλέψεις, βλέποντας εκατοντάδες πουλιά να πετούν μακρυά. Ομολογουμένως όμορφη εικόνα, μα ίσως υποσυνείδητα να σκεφτώ πως η κατάσταση είναι αρκετά μελαγχολική τριγύρω και μήπως θα πρέπει να φύγω και εγώ, να ευχηθώ πως θα ήταν καλύτερο να είχα και εγώ φτερά να πετάξω μακρυά… επίσης δεν μπορώ να παραβλέψω την κρυμμένη αλληγορία, σκεπτόμενος τις χιλιάδες των ανθρώπων της γενιάς μου που βρίσκονται κάπου αλλού πλέον και όχι εδώ..

Εδώ ίσως να πείτε πως όλο αυτό είναι απλά υπερβολικό, όμως θα εκπλαγείτε αν περάσετε μία βόλτα από τα εργαστήρια των γραφικών εφαρμογών, όπου και θα διαπιστώσετε πως τα υποσυνείδητα μηνύματα που περνούν οι χρωματισμοί στον ανθρώπινο ψυχισμό είναι άμεσα και καίρια. Όχι η εικόνα, ένα απλό χρώμα. Για παράδειγμα, σχεδόν το σύνολο των φαστ φουντ, έχουν ως κύρια βάση το κόκκινο χρώμα στα logos, ταμπέλες και διαφημιστικά τους, για τον απλό λόγο πως το κόκκινο προκαλεί το μάτι, φέρνει τον άνθρωπο κοντά, αλλά αυτή η επιρροή του χρώματος είναι σύντομη και έπειτα απο μικρό χρονικό διάστημα προκαλεί απώθηση!

Φανταστείτε λοιπόν τι επιφέρει μία εικόνα στον ανθρώπινο ψυχισμό!

Λεκτικό mind hack

Η χρήση των λέξεων, ιδανικά σε συνδυασμό με τις εικόνες, σφηνώνει ακόμη περισσότερο το υποσυνείδητο μήνυμα στο μυαλό του ανθρώπου. Εδώ αξίζει να αναφέρουμε κάτι που παρατηρήθηκε στο web. Τα διάφορα blogs που ήθελαν να προβάλουν σε όλο και πιο πολλούς ανθρώπους την είδηση χρησιμοποιούσαν και χρησιμοποιούν με κεφαλαία γράμματα την λέξη ΣΟΚ! Αρκετές φορές συνακολουθούμενη από αρκετά θαυμαστικά. Λες και η λέξη σοκ, από μόνη της δεν αρκεί για να λειτουργήσει… βέβαια εδώ έχουμε ένα διαφορετικό φαινόμενο. Αφού πρώτα η λέξη λειτούργησε στον ανθρώπινο ψυχισμό κυριολεκτικά ως σοκ, στην συνέχεια συνηθίστηκε, έγινε κοινότυπη και πλέον δεν επιδρά απαξιωτικά. Δεν θα ήταν κακή ιδέα βλέποντας τους τίτλους αλλά και το περιεχόμενο των post, να φιλτράρουμε την πληροφορία που λαμβάνουμε, μιας και έτσι ίσως να απαγκιστρωθούμε από το mind hack που έχει επιφέρει σχεδόν την αδράνεια της σκέψης.

Έτσι, ο άνθρωπος έφτασε στο σημείο να παρακολουθεί τα πάντα, ανεξαρτήτως φρικαλεότητας, σημασίας, βιαιότητας, χυδαιότητας μεταφέρει το όποιο νέο/ μήνυμα. Εδώ επαναφέρω το post σχετικά με τον δολοφόνο, ένα ψυχογράφημα σχεδόν του ανθρώπου που αποστόμωσε τον πλανήτη λίγες ημέρες πριν, που όταν το διαβάσει κάποιος, αναδιπλώνει ανάμεικτα συναισθήματα σε καιρούς που τα πράγματα τριγύρω είναι ζόρικα. Μία διπλή προσέγγιση…

Αυτή η διπλή προσέγγιση υπάρχει στο σύνολο των πληροφοριών που λαμβάνουμε αυτή την εποχή. Η χρήση της εικόνας έχει εξελιχθεί από την στιγμή που μεταπηδήσαμε από τις τηλεοράσεις στις οθόνες των pc, η των όποιων άλλων συσκευών χρησιμοποιούμε. Αξίζει να την παρατηρήσουμε, και να απομονώσουμε τις παρεμβολές, μη επιτρέποντας την εισχώρηση της στην δική μας νόηση…

Ο σκοπός αυτού του καταιγισμού ήταν και είναι προφανής. Η απόλυτη χαλιναγώγηση του κοινωνικού συνόλου, που κατά την γνώμη μου έχει ήδη επιτευχθεί. Ο άνθρωπος, λιγοστεύει τις ουσιώδεις και δημιουργικές στιγμές της ζωής του, μειώνει την ανθρώπινη επαφή, σταματά σχεδόν να απολαμβάνει. Μονάχα διαμοιράζει ψηφιακές πληροφορίες, εικόνες, λέξεις! Ζούμε στην εποχή όπου η εικόνα του facebook στο tablet αξίζει περισσότερα από την θάλασσα, τον ήλιο και τα κύματα που σκάνε μπροστά σου την ώρα που λιάζεσαι σερφάροντας, λαμβάνοντας ακόμη περισσότερα info-hacs…

Και τι αξία θα είχε η ζωή χωρίς επιθυμίες;

Αν είχαμε όσα θέλαμε, τι θα μας έλειπε;
Και αν δεν μας έλειπε τίποτα, τι θα επιθυμούσαμε;
Και τι αξία θα είχε η ζωή χωρίς επιθυμίες;
Μενέλαος Λουντέμης

Να επιθυμείς.. να επιθυμείς αυτά που σου έχουν λείψει, γιατί ίσως τώρα καταλαβαίνεις την αξία τους.. γιατί ίσως τώρα δεν τα θεωρείς δεδομένα.. γιατί ίσως τώρα αντιλαμβάνεσαι την σημαντικότητά τους στη ζωή σου..

Να επιθυμείς αυτό που λαχταράς και να το προσφέρεις στον εαυτό σου απλόχερα, γιατί πρέπει να φροντίζουμε τον ψυχισμό μας…

Και ακόμα και αν δεν στο μάθανε, να το μάθεις εσύ στον εαυτό σου… να μην παραπονιέσαι, να προσπαθείς να βρεις λύσεις, γιατί έτσι θα δείξεις σε σένα τον ίδιο, σε σένα την ίδια ότι αγαπάς τον εαυτό σου..

Να το προσφέρεις εσύ απλόχερα στον εαυτό σου, γιατί αν δεν δώσεις εσύ αξία σε σένα τον ίδιο, σε σένα την ίδια, δεν μπορείς να περιμένεις από τους άλλους να στην δώσουν.. και ακόμα και αν στην δώσουν, ποτέ δεν θα μπορέσεις να την συνειδητοποιήσεις..

Να επιθυμείς.. να επιθυμείς τις μικρές στιγμές ευτυχίας, τα αρώματα, τις γεύσεις, τα διαβάσματα, τα χαμόγελα.. όσο χρονών και να είσαι… γιατί δεν πρέπει να βάζεις ταμπέλες στον εαυτό σου και γιατί θα πρέπει να νιώθεις πάντα ότι έχεις τη ζωή μπροστά σου.. και να την γράφεις με Ζ κεφαλαίο έχουμε πει.. γιατί της αξίζει να της δίνουμε αξία…

Να επιθυμείς και να ονειρεύεσαι, πράγματα που θέλεις να αποκτήσεις, να νιώσεις, να γευτείς, στιγμές που θέλεις να ξαναβιώσεις.. γιατί η Ζωή χωρίς επιθυμίες, χωρίς όνειρα, χωρίς σχέδια, χωρίς αγκαλιές, χωρίς πράγματα να περιμένουμε και να αναπολούμε, μας πονάει.. Και αν σε πονάει, να σηκώσεις τα μανίκια σου και να προσπαθήσεις να αλλάξεις..

Να μην αποφεύγεις, όσο και αν σε πονάει αυτό.. γιατί η αποφυγή είναι μόνο προσωρινή λύση..

Να μην περιμένεις από τους άλλους την αλλαγή, που δεν γίνεσαι εσύ για τον εαυτό σου..

Και αν δεν μπορείς μόνος, αν δεν μπορείς μόνη, να ζητήσεις βοήθεια, να αναζητήσεις συμμάχους..

Και αν σου κάποιος ότι δεν αλλάζουμε, να του πεις… ότι όλοι αλλάζουμε… αρκεί να το επιθυμούμε.. Και τι αξία θα είχε η ζωή χωρίς επιθυμίες;

Αγαπώ δε σημαίνει στηρίζομαι

Με τον καιρό μαθαίνει κανείς τη λεπτή διαφορά ανάμεσα στο να κρατά ένα χέρι και να αλυσοδένει μια ψυχή.

Μαθαίνει πως «αγαπώ δε σημαίνει στηρίζομαι» και ότι «συντροφικότητα δε σημαίνει ασφάλεια»..

Kι έτσι κανείς αρχίζει να μαθαίνει….

Πως τα φιλιά δεν είναι συμβόλαια και ότι τα δώρα δεν είναι υποσχέσεις. Και αρχίζει να δέχεται τις ήττες του με το κεφάλι ψηλά και τα μάτια ορθάνοιχτα.

Και μαθαίνει να χτίζει όλες τις διαδρομές του στο σήμερα γιατί το έδαφος του αύριο είναι υπερβολικά αβέβαιο για να κάνεις σχέδια… και κάθε μέλλον μπορεί να μείνει στη μέση.

Μετά από κάποιο καιρό μαθαίνει κανείς πως αν είναι υπερβολική, ακόμα και η ζέστη του ήλιου μπορεί να τον κάψει.

Έτσι φυτεύει τον δικό του κήπο και διακοσμεί την δική του ψυχή αντί να περιμένει κάποιον άλλο να του φέρει λουλούδια.

Μαθαίνει κανείς ότι μπορεί πραγματικά ν’ αντέξει, πως είναι πραγματικά δυνατός, πως πραγματικά αξίζει και μαθαίνει και μαθαίνει… με κάθε του μέρα μαθαίνει.

Με τον καιρό μαθαίνεις ότι το να είσαι με κάποιον επειδή σου προσφέρει ένα καλό μέλλον σημαίνει πως αργά ή γρήγορα θα θελήσεις να γυρίσεις στο παρελθόν σου.

Με τον καιρό καταλαβαίνεις πως μόνο αυτός που είναι ικανός να σε αγαπάει με όλα σου τα ελαττώματα, δίχως να προσπαθεί να σε αλλάξει, μπορεί να σου προσφέρει όλη την ευτυχία που επιθυμείς.

Με τον καιρό αντιλαμβάνεσαι πως αν βρίσκεσαι στο πλευρό κάποιου μόνο και μόνο για να συντροφεύεις την μοναξιά σου, στο τέλος θα φτάσεις να μη θέλεις ούτε να τον βλέπεις.

Με τον καιρό συνειδητοποιείς ότι οι πραγματικοί φίλοι είναι μετρημένοι και ότι, εκείνος που δεν αγωνίζεται γι’ αυτούς, αργά ή γρήγορα θα βρεθεί πλαισιωμένος μόνο από ψεύτικες φιλίες.

Με τον καιρό μαθαίνεις πως τα λόγια που λέχθηκαν σε μια στιγμή θυμού μπορούν να συνεχίσουν να πληγώνουν αυτόν στον οποίο τα απεύθυνες για μια ολόκληρη ζωή.

Με τον καιρό μαθαίνεις να συγχωρείς αυτόν που το έπραξε, αλλά η συγχώρεση αφορά μόνο μεγάλες ψυχές.

Με τον καιρό αντιλαμβάνεσαι πως αν πλήγωσες σκληρά ένα φίλο, το πιθανότερο είναι ότι η φιλία ποτέ πια δε θα ξαναγίνει όπως πριν.

Με τον καιρό συνειδητοποιείς ότι, ακόμα κι αν είσαι ευτυχισμένος με τους φίλους σου, κάποια μέρα θα κλάψεις για εκείνους που άφησες να φύγουν.

Με τον καιρό θα καταλάβεις ότι κάθε εμπειρία που βίωσες με κάθε άνθρωπο είναι ανεπανάληπτη.

«Κανείς μαθαίνει, μαθαίνει και μαθαίνει, κάθε μέρα που περνάει, μαθαίνει».

Ελπίζω, αυτά τα λόγια να μπορέσουν να μαλακώσουν λίγο το δρόμο σου.

Απαιτεί πολύ χρόνο η ανάπτυξη

ΑN ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΤΗ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ΣΑΝ ΚΑΤΙ ΑΦΥΣΙΚΟ, κάτι που δεν θα έπρεπε να μας συμβαίνει, τότε δεν είναι καθόλου παράξενο να ψάχνουμε να βρούμε κάποιον ο οποίος ευθύνεται για τη δυστυχία μας. Ο θύτης μπορεί να είναι το κράτος, το εκπαιδευτικό σύστημα, οι καταπιεστικοί γονείς, μια δυσλειτουργική οικογένεια, το άλλο φύλο ή ο άστοργος σύντροφός μας. Ο κίνδυνος όμως που προκύπτει από τη συνεχιζόμενη απόδοση της ευθύνης και τη διατήρηση της θέσης του θύματος είναι η διαιώνιση της δυστυχίας μας -μέσα από τα επίμονα συναισθήματα θυμού, απογοήτευσης και αποστροφής.

ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΓΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΡΟΚΑΛΟΥΜΕ οι ίδιοι τη δυστυχία μας, με το να αρνούμεθα να εγκαταλείψουμε το παρελθόν. Αν προσδιορίσουμε την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας με τα δεδομένα που είχε το παρουσιαστικό μας παλιότερα ή με τα δεδομένα αυτών που μπορούσαμε παλιά να κάνουμε και που δεν μπορούμε πια να κάνουμε τώρα, μπορούμε να στοιχηματίσουμε με βεβαιότητα ότι με αυτές τις αντιλήψεις δεν πρόκειται να γινόμαστε πιο ευτυχισμένοι καθώς θα μεγαλώνουμε.

Η ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ μπορεί να γίνει από τα πιο ισχυρά και αποτελεσματικά όπλα που έχουμε για να μας βοηθήσουν να ανταποκριθούμε στα προβλήματα της καθημερινής ζωής. Πρέπει να συνειδητοποιήσει κανείς ότι κάθε φαινόμενο, κάθε συμβάν, έχει διαφορετικές όψεις. Συμβαίνει συχνά όταν ανακύπτουν προβλήματα να περιορίζεται σημαντικά η θέασή μας. Όλη μας η προσοχή επικεντρώνεται στη στενοχώρια μας για το πρόβλημα και ίσως έχουμε την αίσθηση ότι είμαστε οι μόνοι που αντιμετωπίζουμε τέτοιες δυσκολίες. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ένα είδος αυτοαπορρόφησης, που κάνει το πρόβλημα να φαίνεται πολύ μεγάλο.

ΑΝ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΜΑΘΕΙΣ ΝΑ ΑΝΑΠΤΥΣΣΕΙΣ ΥΠΟΜΟΝΗ και ανεκτικότητα απέναντι στους εχθρούς σου, τότε όλα τα άλλα έρχονται πολύ πιο εύκολα -η συμπόνια σου απέναντι σε όλους τους άλλους αρχίζει να ρέει με φυσικότητα. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ενδυνάμωση από εκείνη της υπομονής, ακριβώς όπως δεν υπάρχει χειρότερο βάσανο από το μίσος. Γι’ αυτό τον λόγο θα πρέπει να εντείνει κανείς τις προσπάθειές του όσο μπορεί, ώστε να μην τρέφει μίσος απέναντι στον εχθρό του, αλλά μάλλον να χρησιμοποιήσει την κάθε δυσκολία ως μια ευκαιρία για να αναπτύξει την άσκησή του στην υπομονή και την ανεκτικότητα. Στην πραγματικότητα, ο εχθρός είναι μια αναγκαία προϋπόθεση για την άσκηση της υπομονής.

ΣΕ ΚΑΙΡΟΥΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΗΣ, ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ ΠΡΙΝ ή μετά από άσχημες εμπειρίες δυστυχίας, μπορούμε να στοχαζόμαστε πάνω στη δυστυχία, προσπαθώντας να κατανοήσουμε το νόημά της. Και ο χρόνος και η προσπάθεια που καταβάλλουμε αναζητώντας το νόημα της δυστυχίας θα μας ανταμείψουν πλουσιοπάροχα όταν αρχίσει να μας χτυπάει το κακό.

ΜΕΤΑΤΡΕΠΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΝΟ ΣΕ ΔΥΣΤΥΧΙΑ ακριβώς μέσα στο πνεύμα μας. Για να περιορίσουμε τη δυστυχία του πόνου, χρειάζεται να κάνουμε μια κρίσιμη διάκριση ανάμεσα στον πόνο του πόνου και στον πόνο που δημιουργούμε με τις σκέψεις μας γύρω από τον πόνο. Φόβος, θυμός, ενοχή, μοναξιά και η αίσθηση ότι είμαστε αβοήθητοι, όλα αυτά είναι νοητικές και συγκινησιακές αντιδράσεις που μπορούν να εντατικοποιήσουν τον πόνο.

ΑΠΑΙΤΕΙ ΠΟΛΥ ΧΡΟΝΟ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ της κατάλληλης συμπεριφοράς και των συνηθειών εκείνων του νου που συμβάλλουν στην επίλυση των προβλημάτων μας. Απαιτεί επίσης πολύ χρόνο για να εγκαθιδρυθούν οι νέες εκείνες συνήθειες που θα προσφέρουν την ευτυχία. Δεν υπάρχει τρόπος να παραγνωρίσουμε αυτά τα απαραίτητα συστατικά, όπως η αποφασιστικότητα, η προσπάθεια και ο χρόνος. Αυτά είναι τα πραγματικά μυστικά για την κατάκτηση της ευτυχίας.

Σαν να μην άλλαξε τίποτα

Η σημερινή κατάσταση του κόσμου, που παρουσιάζεται τρομακτική, ιδιαίτερα στον αιώνα που ζούμε, δεν διαφέρει και πολύ από την εποχή του Βούδα, αν εξαιρέσουμε την τρομερή αύξηση και ένταση σε μέσα και μεθόδους της ανθρώπινης αντίθεσης, έχθρας και χρήσης ισχύος.

Ο Βούδας αναφέρθηκε σ’ αυτά, στον περίφημο λόγο του για τη διάρθρωση του πόνου και σε σχέση με τις πληροφορίες για τις τέσσερις αλήθειες. Τα λόγια του ηχούν σαν να ήταν γραμμένα σήμερα.

Αναφέρονται στις επιθυμίες. Και αυτό είναι στην πραγματικότητα ένα πολύ επίκαιρο, αν και μόνιμο ανθρώπινο ένστικτο όλων των εποχών.

Η ανάπτυξη του θέματος από τον Βούδα διαβάζεται σαν να αφορά το σήμερα αλλά, γιατί όχι, και το αύριο.

Ο Αφυπνισμένος μιλάει για το «μαρτύριο των επιθυμιών».

«Τι είναι, λοιπόν, αγαπητοί μοναχοί, το μαρτύριο των επιθυμιών; Ένας νέος κερδίζει τα προς το ζην από μία θέση, είτε ως γραφέας, είτε ως λογιστής, ως διοικητής, ως γεωργός, ως έμπορος, ως βοσκός, ως στρατιώτης ή ως υπουργός του βασιλιά, είτε από κάποια άλλη υπηρεσία, η έξαψη παύει, το κρύο παύει, ο ήλιος και ο αέρας πρέπει να αψηφούνται, χτυπιέται ολόγυρα από κουνούπια, σφήκες και ερπετά, ταλαιπωρείται από την πείνα και τη δίψα. Αυτό, λοιπόν, αγαπητοί μοναχοί, είναι το μαρτύριο των επιθυμιών, είναι η προφανής αλυσίδα των πόνων, που δημιουργείται από τις επιθυμίες, που ορίζεται από τις επιθυμίες, που συντηρείται από τις επιθυμίες, που καθορίζεται παντελώς από τις επιθυμίες.

Όταν τα οικονομικά αυτού του νέου, που κουράζεται, που βασανίζεται, που υποφέρει δεν είναι ανθηρά, τότε ο νέος θλίβεται, μελαγχολεί, θρηνεί, και στενάζοντας χτυπάει το στήθος του, περιερχόμενος σε απόγνωση: «Αδίκως κουράζομαι, αδίκως αγωνίζομαι!» Αυτό, λοιπόν, είναι το μαρτύριο των επιθυμιών, είναι η προφανής αλυσίδα των πόνων, που δημιουργείται από τις επιθυμίες, που ορίζεται από τις επιθυμίες, που συντηρείται από τις επιθυμίες, που καθορίζεται παντελώς από τις επιθυμίες.

Όταν τώρα, ο νέος που κουράζεται, που βασανίζεται, που υποφέρει, βλέπει τα οικονομικά του να ανθούν τον τρώει η αγωνία για τη διατήρησή τους: «Αχ, να μη μου τα πάρουν οι βασιλιάδες, να μη μου τα κλέψουν οι ληστές, να μην τα καταστρέψει η φωτιά, να μην τα παρασύρουν τα νερά, να μη μου τ’ αρπάξουν οι άπληστοι συγγενείς!»

Κι ενώ διαφυλάσσει και προστατεύει τ’ αγαθά του, του τα παίρνουν οι βασιλιάδες, του τα κλέβουν οι ληστές, τα καταστρέφει η φωτιά, τα παρασύρει το νερό ή τ’ αρπάζουν οι άπληστοι συγγενείς. Και τότε θλίβεται, μελαγχολεί, θρηνεί, και στενάζοντας χτυπάει το στήθος του, περιερχόμενος σε απόγνωση:

«Αδίκως κουράζομαι, αδίκως αγωνίζομαι!» Αυτό λοιπόν, είναι το μαρτύριο των επιθυμιών, είναι η προφανής αλυσίδα των πόνων, που δημιουργείται από τις επιθυμίες, που ορίζεται από τις επιθυμίες, που συντηρείται από τις επιθυμίες, που καθορίζεται παντελώς από τις επιθυμίες.

Ο ΒΟΥΔΑΣ, Οι δρόμοι του πεφωτισμένου

KHALIL GIBRAN: Μίλησε μας για την Αγάπη

Μίλησε μας για την Αγάπη

Κι εκείνος, ύψωσε το κεφάλι του κι αντίκρισε το λαό κι απλώθηκε βαθιά ησυχία. Και με φωνή μεγάλη είπε: Όταν η αγάπη σε καλεί, ακολούθησέ την, Μόλο που τα μονοπάτια της είναι τραχιά κι απότομα.

Κι όταν τα φτερά της σε αγκαλιάσουν, παραδώσου, μόλο που το σπαθί που είναι κρυμμένο ανάμεσα στις φτερούγες της μπορεί να σε πληγώσει. Κι όταν σου μιλήσει, πίστεψε την, μ’ όλο που η φωνή της μπορεί να διασκορπίσει τα όνειρά σου σαν το βοριά που ερημώνει τον κήπο.

Γιατί όπως η αγάπη σε στεφανώνει, έτσι και θα σε σταυρώσει. Κι όπως είναι για το μεγάλωμα σου, είναι και για το κλάδεμά σου.

Κι όπως ανεβαίνει ως την κορφή σου και χαϊδεύει τα πιο τρυφερά κλαδιά σου που τρεμοσαλεύουν στον ήλιο. Έτσι κατεβαίνει κι ως τις ρίζες σου και ταράζει την προσκόλληση τους στο χώμα.

Σα δεμάτια σταριού σε μαζεύει κοντά της. Σε αλωνίζει για να σε ξεσταχιάσει. Σε κοσκινίζει για να σε λευτερώσει από τα φλούδια σου. Σε αλέθει για να σε λευκάνει. Σε ζυμώνει ώσπου να γίνεις απαλός. Και μετά σε παραδίνει στην ιερή φωτιά της για να γίνεις ιερό ψωμί για του Θεού το άγιο δείπνο.

Όλα αυτά θα σου κάνει η αγάπη για να μπορέσεις να γνωρίσεις τα μυστικά της καρδιάς σου και με τη γνώση αυτή να γίνεις κομμάτι της καρδιάς της ζωής.

Αλλά αν από το φόβο σου, γυρέψεις μόνο την ησυχία της αγάπης και την ευχαρίστηση της αγάπης, Τότε, θα ήταν καλύτερα για σένα να σκεπάσεις τη γύμνια σου και να βγεις έξω από το αλώνι της αγάπης. Και να σταθείς στον χωρίς εποχές κόσμο όπου θα γελάς, αλλά όχι με ολάκερο το γέλιο σου και θα κλαις, αλλά όχι με όλα τα δάκρυά σου.

Η αγάπη δε δίνει τίποτα παρά μόνο τον εαυτό της και δεν παίρνει τίποτα παρά από τον εαυτό της. Η αγάπη δεν κατέχει κι ούτε μπορεί να κατέχεται, γιατί η αγάπη αρκείται στην αγάπη. Όταν αγαπάς, δε θα έπρεπε να λες: “Ο Θεός είναι στην καρδιά μου”, αλλά μάλλον “Εγώ βρίσκομαι μέσα στην καρδιά του Θεού”.

Και μη πιστέψεις ότι μπορείς να κατευθύνεις την πορεία της αγάπης, γιατί η αγάπη, αν σε βρει άξιο, θα κατευθύνει εκείνη τη δική σου πορεία.

Η αγάπη δεν έχει καμιά άλλη επιθυμία εκτός από την εκπλήρωσή της. Αλλά αν αγαπάς κι είναι ανάγκη να έχεις επιθυμίες, ας είναι αυτές οι επιθυμίες σου: Να λιώσεις και να γίνεις σαν το τρεχούμενο ρυάκι που λέει το τραγούδι του στη νύχτα.

Να γνωρίσεις τον πόνο της πολύ μεγάλης τρυφερότητας. Να πληγωθείς από την ίδια την ίδια τη γνώση σου της αγάπης. Και να ματώσεις πρόθυμα και χαρούμενα.

Να ξυπνάς την αυγή με καρδιά έτοιμη να πετάξει και να προσφέρεις ευχαριστίες για μια ακόμα μέρα αγάπης. Να αναπαύεσαι το μεσημέρι και να στοχάζεσαι την έκσταση της αγάπης. Να γυρίζεις σπίτι το σούρουπο με ευγνωμοσύνη στην καρδιά Και ύστερα να κοιμάσαι με μια προσευχή για την αγάπη που έχεις στην καρδιά σου και μ’ έναν ύμνο δοξαστικό στα χείλη σου.

Χαλίλ Γκιμπράν, Ο Προφήτης

Το Hubble στα 30 χρόνια του βλέπει ένα σύμπαν να γεννιέται και να πεθαίνει

Όπως φαίνεται στη νέα εικόνα του Διαστημικού Τηλεσκόπιου Hubble από μια θυελλώδη περιοχή  γέννησης άστρων σε έναν κοντινό μας γαλαξία, , ο Κόσμος διατηρεί την παράδοση τόσο της γέννησης όσο και του θανάτου. Τα αστέρια γεννιούνται από τις στάχτες των παλιών, αναζωογονώντας για πάντα το σύμπαν. Η φωτογραφία κυκλοφόρησε προς τιμήν της 30ης επετείου από την εκτόξευση του τηλεσκοπίου στις 24 Απριλίου 1990.

Το γιγαντιαίο κόκκινο νεφέλωμα, το NGC 2014 και ο μικρότερος μπλε γείτονάς του το NGC 2020, μέρος του Μεγάλου Νέφους του Μαγγελάνου γειτονικός του Γαλαξία μας, περίπου 163.000 έτη φωτός μακριά, σε αυτή τη νέα εικόνα του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble

Οι αστρονόμοι είχαν ονειρευτεί επί μισό αιώνα ένα τηλεσκόπιο στο διάστημα πάνω από τα παραμορφωτικά και απορροφητικά αποτελέσματα της ατμόσφαιρας, αλλά αυτό το όνειρο μιας νέας αναγέννησης για την αστρονομία σχεδόν πέθανε όταν ξεκίνησε το τηλεσκόπιο και οι αστρονόμοι βρήκαν ότι δεν μπορούσαν να το εστιάσουν. Το πρωταρχικό κάτοπτρο είχε φτιαχτεί σε λάθος σχήμα.

Το Χαμπλ ξαναγεννήθηκε 3 χρόνια αργότερα, το 1993, όταν οι αστροναύτες χρησιμοποίησαν το διαστημικό λεωφορείο για να ταιριάξουν διορθωτικούς φακούς. Κατά τα επόμενα 16 χρόνια, οι διαδοχικές διαστημικές αποστολές εξυπηρέτησης κράτησαν το Hubble στην κορυφή του παιχνιδιού και οι αστρονόμοι είναι πλέον σίγουροι ότι θα εξακολουθήσει να είναι σε καλή κατάσταση όταν ο διάδοχός του, το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb , θα κυκλοφορήσει επιτέλους το επόμενο έτος , όπως ελπίζουμε, δίνοντας στον κόσμο δύο άψογα μάτια στον ουρανό.

Μεταξύ των θριάμβων του Χαμπλ κατά τη διάρκεια των δεκαετιών είναι η χαρτογράφηση των επιπτώσεων της σκοτεινής ενέργειας στην ανάπτυξη του σύμπαντος , η επιθεώρηση του καιρού σε όλο το ηλιακό σύστημα και η μέτρηση της διαστολής του σύμπαντος αρκετά για να αμφισβητηθούν οι θεωρίες της κοσμολογίας που είχαν δοκιμαστεί μέχρι τότε.

Και εικόνες όπως αυτή του πορτραίτου των 30ων γενεθλίων, έχουν τεκμηριώσει τις βίαιες γεννήσεις και τους θανάτους των αστεριών, που δείχνει ένα λεγόμενο αστρικό φυτώριο στο Μεγάλο Νέφος του Μαγγελάνου, έναν δορυφορικό γαλαξία του Γαλαξία μας, περίπου 163.000 έτη φωτός από εδώ.

Το κοκκινωπό νεφέλωμα πάνω δεξιά είναι γεμάτο αστέρια τουλάχιστον 10 φορές πιο μαζικά από τον ήλιο μας. Οι άνεμοι των σωματιδίων και η ακτινοβολία που προέρχονται από αυτά ωθούν το αέριο στο νεφέλωμα σε κύματα και φυσαλίδες από τις οποίες τελικά θα σχηματιστούν νέα αστέρια.

Κάτω από αυτό, ένα μοναδικό γιγαντιαίο αστέρι 200.000 φορές πιο φωτεινό από τον ήλιο έχει “φυσήσει” τη δική του μπλε φυσαλίδα αερίου.

Και ο κοσμικός ρυθμός συνεχίζεται. Το ίδιο ισχύει και για το Χαμπλ.

E. Husserl: Περί της εποχής

Έντμμουντ Χούσερλ: 1859–1938

Η νοητική πρακτική της εποχής

§1.

Ποιος είναι ο Χούσερλ; Είναι ο γερμανός φιλόσοφος που εισήγαγε τη φαινομενολογία ως μέθοδο σκέψης και έρευνας. Η φαινομενολογία έκτοτε εξελίχθηκε σε μια από τις πιο εύρωστες φιλοσοφικές τάσεις του εικοστού αιώνα. Κατά τον Χούσερλ, η φαινομενολογία στρέφεται προς τη μελέτη των φαινομένων και όχι των πραγμάτων. Με τα τελευταία ασχολούνται οι επί μέρους επιστήμες. Αλλά οι τελευταίες δεν μας οδηγούν σ’ αυτά τα ίδια, γιατί δεν μας βοηθούν να ξεπεράσουμε τις προκαταλήψεις μας γι’ αυτά ούτε μας παρέχουν κάποια σχετικά νοήματα. Ασχολούνται με την εξακρίβωση αυτού που μπορεί να είναι αντικειμενικά ο κόσμος· συναφώς, τον αντιμετωπίζουν ως μια σειρά γεγονότων, αποκλείοντας κάθε παράγοντα υποκειμενικότητας. Επομένως, αυτό που έχει σημασία για μας τους ανθρώπους είναι να διεκδικούμε την επιστροφή μας στα ίδια τα πράγματα ως ανθρώπινα φαινόμενα.

§2

Η φαινομενολογία, κατ’ αυτή την έννοια, μας δείχνει τον τρόπο, με τον οποίο η συνείδησή μας μπορεί να κατανοεί τα πράγματα και να αποκτά τεκμηριωμένη γνώση περί αυτά. Τούτη τη γνώση δεν μπορούν να μας την προσφέρουν οι (θετικές) επιστήμες, επειδή ενδιαφέρονται μόνο για όσο το δυνατόν περισσότερα πειραματικά αποτελέσματα. Σε αντίθεση λοιπόν με τις επιστήμες, η φαινομενολογία δημιουργεί τους όρους, για να ερευνάμε την πραγματικότητα με κριτικό μάτι και χωρίς δογματικές αγκυλώσεις. Με κριτικό μάτι σημαίνει ότι δεν προκαταλαμβάνουμε τα αποτελέσματα της ερευνώμενης πραγματικότητας, αλλά συγκεντρώνουμε την προσοχή μας πρωτίστως στην εμφάνισή της, στον τρόπο δηλαδή που η πραγματικότητα προσλαμβάνεται από την εμπειρία μας, δίνεται σε τούτη. Η τελευταία αποτελεί τη βάση οποιασδήποτε θεώρησης, την εποπτική πηγή για την άντληση κάθε γνώσης, μια πηγή που ορθώνεται ως το αντίπαλο δέος κάθε αυθεντίας.

§3

Αλλά πώς καθίσταται δυνατή μια σαφής στροφή του ερευνητικού μας βλέμματος σε αυτό που μας δίδεται πρωταρχικά στην εμπειρία, χωρίς να χανόμαστε σε άσκοπες και βιαστικές κρίσεις πάνω στην πραγματικότητα; Με τη νοητική πρακτική ή διαδικασία, την οποία ο φιλόσοφος ονομάζει εποχή. Πρώτοι χρησιμοποίησαν αυτή τη λέξη οι αρχαίοι σκεπτικοί, για να δηλώσουν μια πλήρη αποχή ή ουδετεροποίηση: κρατώ μια τέτοια στάση απέναντι στα πράγματα, ώστε τίποτα να μη δέχομαι, να μην αρνούμαι, να μην επαληθεύω, να μην διαψεύδω. Η φαινομενολογική εποχή, από τη δική της σκοπιά, δεν στοχεύει σε μια πλήρη άρνηση, αμφισβήτηση, εγκατάλειψη, αποκλεισμό της πραγματικότητας από τον ερευνητικό μας ορίζοντα, αλλά στην υιοθέτηση μιας μεθοδικής αμφιβολίας, δηλαδή μιας τέτοιας νοητικής ή πνευματικής στάσης, που θα διαλύει κάθε είδους δογματική αντιμετώπιση της πραγματικότητας.

§4

Με την άσκηση της εποχής δεν εκμηδενίζουμε την πραγματικότητα, αλλά την αντιμετωπίζουμε με έναν πιο διαυγή τρόπο, δηλαδή φαινομενολογικά: ακριβώς έτσι όπως εμφανίζεται. Συνεπώς, ασκώ εποχή σημαίνει τοποθετώ σε παρένθεση όλες τις προκαταλήψεις μου, αναστέλλω όλες εκείνες τις παγιωμένες κρίσεις που προκαθορίζουν ή επηρεάζουν προς δογματικές κατευθύνσεις, και με την παρουσία τους μόνο, τις πραγματικές μου ιδέες ή αντιλήψεις. Με την εποχή αφήνουμε πίσω μας ακόμη και κάθε φιλοσοφική, θρησκευτική ή ιδεολογική μας πεποίθηση, καθώς επίσης και τα αποτελέσματα που μας χορηγούν οι επιστήμες και τα οποία γενικώς θεωρούνται ή γίνονται αποδεκτά. Ακολουθώντας έτσι την εποχή σημαίνει ότι εκ-θέτουμε τον εαυτό μας σε μια επίπονη και επώδυνη πνευματική στάση: τιθέμεθα στη θέση του θεατή, ο οποίος έχει αδειάσει –και αξίζει να έχει αδειάσει– το νου του από καθετί το επίπλαστο, το περιττό, το ψεύτικο, το τυχαίο, το μεροληπτικό.

§5

Στόχος της φαινομενολογικής εποχής δεν είναι να φτάσουμε στον σκεπτικισμό ή να σκεφτούμε σοφιστικά, αλλά να ανακαλύψουμε ένα νέο επιστημονικό πεδίο, δυνάμει του οποίου μπορούμε να προσεγγίσουμε τον κόσμο σαν να τον ανακαλύπτουμε για πρώτη φορά. Τούτο υποδηλώνει ότι δεν αποδεχόμαστε τον κόσμο που μας δίδεται έτσι απλά ως υπαρκτό, αλλά ως ένα γενικό πεδίο ύπαρξης για μια γνώση που διέρχεται μέσα από την εμπειρία και τη σκέψη. Όσο πιο δημιουργικά και εύστοχα λειτουργεί η εποχή σε σχέση με το ένα ή το άλλο αντικείμενο, τόσο πιο ευδιάκριτη είναι η διαφορά ανάμεσα στην αντίληψη του πράγματος και την απεικόνισή του στη συνείδησή μας. Τελικά, ο φαινομενολόγος ερευνητής είναι και αποδεικνύεται ο αμερόληπτος και ανυστερόβουλος θεατής που ελευθερώνεται με τον τρόπο της εποχής από ένα μέρος του εαυτού του, για να ανασυντάξει την αυθεντική υποκειμενικότητα μέσα από την απροκατάληπτη ανάλυση τόσο του κόσμου όσο και των φαινομένων της συνείδησης και του πνεύματος.

ΘΕΟΦΡΑΣΤΟΣ: Χαρακτῆρες (7.1-7.8) - ΛΑΛΙΑΣ

Ζ'. ΛΑΛΙΑΣ

[7.1] [Ἡ δὲ λαλιά, εἴ τις αὐτὴν ὁρίζεσθαι βούλοιτο, εἶναι ἂν δόξειεν ἀκρασία τοῦ λόγου,]
[7.2] ὁ δὲ λάλος τοιοῦτός τις, οἷος τῷ ἐντυγχάνοντι εἰπεῖν, ἂν ὁτιοῦν πρὸς αὐτὸν φθέγξηται, ὅτι οὐθὲν λέγει καὶ ὅτι αὐτὸς πάντα οἶδεν καὶ, ἂν ἀκούῃ αὐτοῦ, μαθήσεται· καὶ μεταξὺ δὲ ἀποκρινομένῳ ἐπιβαλεῖν εἴπας «Σὺ μὴ ἐπιλάθῃ, ὃ μέλλεις λέγειν», καὶ «Εὖ γε, ὅτι με ὑπέμνησας», καὶ «Τὸ λαλεῖν ὡς χρήσιμόν που», καὶ «Ὃ παρέλιπον», καὶ «Ταχύ γε συνῆκας τὸ πρᾶγμα», καὶ «Πάλαι σε παρετήρουν, εἰ ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐμοὶ κατενεχθήσῃ»· καὶ ἑτέρας ἀρχὰς τοιαύτας πορίσασθαι, ὥστε μηδὲ ἀναπνεῦσαι τὸν ἐντυγχάνοντα.
[7.3] καὶ ὅταν γε τοὺς καθ᾽ ἕνα ἀπογυιώσῃ, δεινὸς καὶ ἐπὶ τοὺς ἀθρόους [καὶ] συνεστηκότας πορευθῆναι καὶ φυγεῖν ποιῆσαι μεταξὺ χρηματίζοντας.
[7.4] καὶ εἰς τὰ διδασκαλεῖα δὲ καὶ εἰς τὰς παλαίστρας εἰσιὼν κωλύειν τοὺς παῖδας προμανθάνειν, τοσαῦτα [καὶ] προσλαλῶν τοῖς παιδοτρίβαις καὶ διδασκάλοις.
[7.5] καὶ τοὺς ἀπιέναι φάσκοντας δεινὸς προπέμψαι καὶ ἀποκαταστῆσαι εἰς τὰς οἰκίας.
[7.6] καὶ πυθομένοις ‹τὰ ἀπὸ› τῆς ἐκκλησίας ἀπαγγέλλειν, προσδιηγήσασθαι δὲ καὶ τὴν ἐπ᾽ Ἀριστοφῶντός ποτε γενομένην τοῦ ῥήτορος μάχην καὶ τὴν ‹ἐν› Λακεδαιμονίοις ἐπὶ Λυσάνδρου, καὶ οὕς ποτε λόγους αὐτὸς εἴπας εὐδοκίμησεν ἐν τῷ δήμῳ, καὶ κατὰ τῶν πληθῶν γε ἅμα διηγούμενος κατηγορίαν παρεμβαλεῖν, ὥστε τοὺς ἀκούοντας ἤτοι ἐπιλαβέσθαι ἢ νυστάξαι ἢ μεταξὺ καταλείποντας ἀπαλλάττεσθαι.
[7.7] καὶ συνδικάζων δὲ κωλῦσαι κρῖναι καὶ συνθεωρῶν θεάσασθαι καὶ συνδειπνῶν φαγεῖν, καὶ λέγειν ὅτι «Χαλεπὸν μοί ἐστι σιωπᾶν» καὶ ὡς ἐν ὑγρῷ ἐστιν ἡ γλῶττα καὶ ὅτι οὐκ ἂν σιωπήσειεν, οὐδ᾽ εἰ τῶν χελιδόνων δόξειεν εἶναι λαλίστερος.
[7.8] καὶ σκωπτόμενος ὑπομεῖναι καὶ ὑπὸ τῶν αὑτοῦ παιδίων, ὅταν αὐτὸν ἤδη καθεύδειν βουλόμενον κωλύῃ λέγοντα «Πάππα, λάλει τι ἡμῖν, ὅπως ἂν ἡμᾶς ὕπνος λάβῃ».

***

7. Ο ΠΟΛΥΛΟΓΑΣ

[7.1] [Η πολυλογία, αν θα ήθελε κανείς να την ορίσει, θα φαινόταν ότι είναι η ανικανότητα ελέγχου του λόγου,]
[7.2] ενώ ο πολυλογάς το είδος του ανθρώπου που λέει σ᾽ εκείνον, τον οποίο τυχόν θα συναντήσει, ότι του μιλά ανόητα, οτιδήποτε και αν του πει ο άλλος, και ότι ο ίδιος τα ξέρει όλα και ότι, αν τον ακούσει, θα καταλάβει. Και ενώ στο μεταξύ ο άλλος προσπαθεί να του απαντήσει, αυτός προσθέτει ένα «Μην ξεχάσεις αυτό που πρόκειται να πεις» και «Εύγε, που μου το θύμισες» και «Είναι χρήσιμο να μπορείς να μιλάς» και «Αυτό το ξέχασα» και «Γρήγορα μπήκες στο νόημα» και «Από ώρα περιμένω να δω αν θα συμφωνήσεις μαζί μου». Και προσπαθεί να βρει για τον εαυτό του και άλλες τέτοιες εισαγωγικές φράσεις, ώστε ο άνθρωπος που τον συναντά να μην μπορεί ούτε καν να πάρει μια ανάσα.
[7.3] Κι όταν αποτελειώσει τα μεμονωμένα άτομα, είναι ικανός να βαδίσει ακόμη και εναντίον ενός συγκεντρωμένου πλήθους ανθρώπων και να τους τρέψει σε φυγή την ώρα που συζητούν τις υποθέσεις τους.
[7.4] Εισέρχεται στα διδασκαλεία και τις παλαίστρες και προκαλεί κωλύματα στο μάθημα των παιδιών. Τόσα πολλά λέει στους γυμναστές και τους δασκάλους!
[7.5] Όσους του λένε ότι πρέπει να φύγουν είναι ικανός να τους συνοδεύσει μέχρι να επιστρέψουν στα σπίτια τους.
[7.6] Και αφηγείται, σ᾽ αυτούς που τον ρωτούν, όσα συνέβησαν στην Εκκλησία του Δήμου, προσθέτει όμως στην αφήγησή του ακόμη και τη διαμάχη που συνέβη κάποτε την εποχή του Αριστοφώντα του ρήτορα και αυτή που συνέβη στη Σπάρτη την εποχή του Λύσανδρου, καθώς και με ποιές αγορεύσεις διακρίθηκε ο ίδιος ενώπιον του λαού στο παρελθόν· και παρεμβάλλει ταυτόχρονα στη διήγησή του μομφή κατά του πλήθους, με αποτέλεσμα οι ακροατές του είτε να τον διακόπτουν ή να νυστάζουν ή να φεύγουν εγκαταλείποντάς τον στη μέση του λόγου του.
[7.7] Όταν δικάζει μαζί με άλλους, τους εμποδίζει να καταλήξουν σε μια απόφαση. Όταν βλέπει μαζί με άλλους θέατρο, τους εμποδίζει να το παρακολουθήσουν. Όταν δειπνεί με κόσμο, τους εμποδίζει να φάνε, λέγοντας ότι «είναι δύσκολο για μένα να σιωπώ» και ότι η γλώσσα του τρέχει νεράκι και ότι δε θα μπορούσε να μείνει σιωπηλός, ακόμα κι αν τους φανεί πιο φλύαρος κι από τα χελιδόνια.
[7.8] Κι ανέχεται να τον πειράζουν ακόμη και τα παιδιά του, όταν —και ενώ αυτός θέλει πια να κοιμηθεί— εκείνα δεν τον αφήνουν, λέγοντας «Μπαμπάκα, πες μας κάτι, για να μας πάρει ο ύπνος».