Αν πάρεις στα σοβαρά τον κόσμο, οδηγείσαι με μαθηματική ακρίβεια στην κατάθλιψη

Παρατηρώντας και ζώντας σ’ αυτό τον κόσμο, τα συμπεράσματα που βγάζεις παίρνοντας τον στα σοβαρά, σε οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη κατάθλιψη. Βιωματικά και πρακτικά και όχι θεωρητικά, κατανοεί ο καθένας μας πως το απόφθεγμα ¨Γνώρισα τους ανθρώπους και αγάπησα τα ζώα¨ είναι η κοντινότερη προσέγγιση της εποχής.

Την κατάντια του ανθρώπινου είδους τη βλέπεις σε πάρα πολλές πτυχές της κοινωνίας, από το ότι δεν υπάρχει κανένας δισταγμός στο να θανατώσει άνθρωπος άνθρωπο, μέχρι τις διαπροσωπικές σχέσεις στις οποίες δεν υπάρχει βάθος ούτε κατά διάνοια. Οι σχέσεις είτε στηρίζονται στη χρόνια εξάρτηση είτε στο συμφέρον. Η φιλία είναι ένα σπάνιο είδος, πόσο μάλλον η ερωτική σχέση που περιέχει μέσα και τεράστιες δόσεις εγωισμού.

Για την πρώτη πτυχή του ¨ανθρώπου¨ που αφορά δολοφονίες (είτε με τη πρόφαση του πολέμου, της ομάδας, της θρησκείας κλπ) είναι κάτι που όσο και να μεγαλώσω, όση περισσότερη σοφία και να αποκτήσω, ποτέ δεν θα πάψει να μου προκαλεί έκπληξη το γεγονός πως αντί ο κόσμος τα 60-70 χρόνια της ζωής του να τα περνάει όμορφα γαλήνια στον πιο γεμάτο πλανήτη (απ’ όλες τις απόψεις) προτιμά να σκορπά το θάνατο, να καταστρέφει τη φύση, να δολοφονεί ζώα. Για ποιο λόγο; Ποτέ δε θα μάθω πραγματικά τι ψυχικά τραύματα επουλώνει ο καθένας απ’ αυτούς, κάνοντας ανεπανόρθωτο κακό στο συνάνθρωπο. 

Η δεύτερη πτυχή που σίγουρα είναι πιο βαριάς μορφής γιατί τη βιώνουμε καθημερινά στον κύκλο μας και δεν τη βλέπουμε απλά στην τηλεόραση, είναι αυτή των διαπροσωπικών σχέσεων. Η αλήθεια είναι πως με το πέρας των χρόνων, μετά από συλλογή εμπειριών καταλήγεις στο συμπέρασμα πως ουσιαστικές και βαθιές ανθρώπινες σχέσεις δεν υπάρχουν. Σιγά σιγά βλέπεις γύρω σου την απαξίωση πολλών εννοιών, όπως της φιλίας, της συντροφικότητας ή της συνεργασίας. Ο άνθρωπος μεγαλώνει, αλλάζει και χάνεται. Πράγματα που ένωναν δύο ανθρώπους στο παρελθόν πλέον όχι απλά έχουν ξεθωριάσει, αλλά έχουν διαγραφεί εντελώς. Έτσι μένει μόνο η συνήθεια η οποία κάποια στιγμή θα ξεπεραστεί και αυτή.

Το πρόβλημα σ’ αυτή τη περίπτωση είναι πως μεγαλώνοντας δυσκολεύεσαι ολοένα και περισσότερο να βάλεις καινούρια άτομα στην καθημερινότητα σου. Μπορεί να διευρύνονται οι ορίζοντες σου και να γίνεσαι διαλλακτικότερος στα στραβά της εποχής και των γύρω σου, αλλά πολύ δύσκολα συνυπάρχεις μαζί τους.

Ευτυχώς που στα δικά μου μάτια υπάρχουν δύο πολύ σημαντικοί παράγοντες που μας δίνουν πνοή κι ενέργεια και μας γλυτώνουν από τη ματαιότητα. Το ένα είναι η τέχνη και το άλλο ο έρωτας. Βέβαια τώρα που το ξανασκέφτομαι ο έρωτας αφορά κυρίως τους νέους ανθρώπους. Όσο μεγαλώνεις συνειδητοποιείς πως κι αυτός είναι εγωιστικός και υπερτιμημένος. Οπότε μένει μόνο η τέχνη, η οποία έχει τόσες πολλές μορφές, που είναι αδύνατον να μη βρεις κάτι να σε εκφράζει και να σε γεμίζει ενέργεια και ζωή. Μουσική, θέατρο, κινηματογράφος, ποίηση, ζωγραφική, φωτογραφία και φύση (κι αυτή τέχνη είναι).

Όλα είναι πράγματα που καθαρίζουν τελείως τον εγκέφαλο και σε κάνουν να δεις τη ζωή όμορφη (κι ας μην είναι). Χωρίς την ανάγκη αναγκαστικής συντροφιάς από ανθρώπους που δεν εκτιμάς ή δεν σε συνδέει τίποτα πλέον. Δεν είναι άσχημο πράγμα η μοναχικότητα όταν έχεις για φίλο τη μαγεία της τέχνης, ανακαλύπτεις στον εαυτό σου κρυμμένες γωνίες που δεν γνώριζες καν την ύπαρξη τους.
Βέβαια αν υπάρξει η σπάνια περίπτωση του να βρεθεί ένας άνθρωπος που θα έχετε πνευματική και συναισθηματική ταύτιση τόσο δυνατή που να περάσετε όλα τα παραπάνω μαζί, νομίζω πως θα είστε πολύ κοντά στο να αγγίξετε το άπειρο.

Στενεύουν τα περάσματα

οι φίλοι μου φαντάσματα 

κι η πόλη μοιάζει γενικώς

τάφος οικογενειακός

THOMAS HOBBES: Δεν είναι τραγικό, τρεισήμισι αιώνες μετά, όποτε η απαισιοδοξία του Χομπς επαληθεύεται;

Ο Thomas Hobbes (1588-1679) πέρασε μέσα απ’ το καμίνι του εμφύλιου σπαραγμού στην Αγγλία και των θρησκευτικών πολέμων στη Γαλλία. Επιβεβαίωσε από πρώτο χέρι ότι homo homini lupus. Και οι απόψεις του διαπνέονται από βαθιά απαισιοδοξία για την ανθρώπινη φύση, που ωθεί τους ανθρώπους στην αλληλοεξόντωση. Αυτόπτης μάρτυρας μιας από τις πιο ταραχώδεις, και αιματηρές, περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας, πιστεύει όπως και ο Θουκυδίδης (τον οποίο είχε μεταφράσει) ότι «είναι έτσι φτιαγμένος ο άνθρωπος, που τα ίδια λίγο πολύ θα γίνουν και στο μέλλον». Οι άνθρωποι διαφέρουν μόνο ως προς τα πάθη τους. Αλλά είναι όμοιοι ως προς τα ένστικτά τους: ωφελιμιστές, ευδαιμονιστές, ανταγωνίζονται για να αυτοσυντηρηθούν και να κυριαρχήσουν επί των άλλων. Αν αφήνονταν ανεξέλεγκτοι, θα ήσαν καταδικασμένοι σε αμοιβαίο μακελειό ες αεί. Από φιλοδοξία, από φόβο, από συμφέρον – κατά Θουκυδίδη. Από θέληση κυριαρχίας, αμοιβαία δυσπιστία κι επιδίωξη της δόξας – κατά Χομπς. Το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: μια ανθρωπότητα πεδίο άλληλοκαταστροφής.

Ο αιώνας των Φώτων έδωσε τις δικές του απαντήσεις για την έξοδο από αυτόν το φαύλο κύκλο – ορθός λόγος, επιστήμη, δημοκρατία σε συσκευασία έθνους. Η κεντρική πρόταση του Χομπς είναι ο Λεβιάθαν, ο «θνητός θεός» -ένα απολυταρχικό Κράτος, με τη μορφή είτε της απόλυτης μοναρχίας είτε της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, που θα έχει το μονοπώλιο της βίας και της εξουσίας, με αντάλλαγμα τη διαφύλαξη του δικαίου και της κοινωνικής ειρήνης. Ναι, ο Χομπς είναι απολυταρχικός. Γιατί δεν πιστεύει ότι ο άνθρωπος είναι φύσει αγαθός. Τουτέστιν:

– Η φυσική ελευθερία ισοδυναμεί με κατάσταση πολέμου.
– Καλό για κάθε άνθρωπο είναι αυτό που του αρέσει, κακό αυτό που τον δυσαρεστεί.
– Αν ο καθένας αφεθεί να ορίζει από μόνος του το δίκιο του, τότε καταργείται το δίκαιο.
– Η ασίγαστη επιθυμία για ισχύ επί των άλλων παύει μόνο με το θάνατο.

Αλλά οι άνθρωποι διακατέχονται και από πάθη που ενώνουν: ο φόβος του θανάτου, η επιθυμία των πραγμάτων που απαιτούνται για μιαν άνετη διαβίωση, η ελπίδα ότι αυτά μπορούν ν’ αποκτηθούν με τη φιλοπονία. Αυτά τα πάθη ωθούν τους ανθρώπους προς την επί γης ειρήνη. Κι εδώ επεμβαίνει η λογική. Η λογική υπαγορεύει την ειρήνη για το καλό του καθενός μας, και για το γενικό καλό. Ο ορθός λόγος δεν επιτρέπει πράξεις που θα είναι καταστροφικές για τη ζωή, και διαμορφώνει τους κατάλληλους όρους ώστε να μπορούν οι άνθρωποι να συμβιώνουν. Αυτοί οι όροι διαμορφώνουν το κατά Χομπς Φυσικό Δίκαιο. Και η επιστήμη των νόμων της φύσης είναι η μοναδική γνήσια ηθική φιλοσοφία. Το Κράτος είναι λοιπόν έκφραση του ορθού λόγου. Στο πλαίσιο αυτό αναλαμβάνει την προστασία των πολιτών από εξωτερικές και εσωτερικές απειλές. Οφείλει επίσης να τους προστατεύει και από τον ίδιο τον Λεβιάθαν – το Σύνταγμα αποτελεί αυτοπεριορισμό της εξουσίας του. Όταν όμως ο ίδιος ο Λεβιάθαν παύει να πληροί τους όρους του κοινωνικού συμβολαίου που του έχει ανατεθεί, τότε το Κράτος μπορεί να διαλυθεί και οι άνθρωποι ξαναγυρίζουν στη φυσική, αχαλίνωτη κατάστασή τους μέχρι να συνάψουν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.

Φυσικός νόμος, εξάλλου, είναι και η ισότητα. Ουδείς ανώτερος εξ αίματος από άλλους. Η φύση έχει κάνει τους ανθρώπους ίσους ως προς τις σωματικές και νοητικές ικανότητες – με την έννοια ότι και ο πιο αδύναμος έχει τη δύναμη να βλάψει τον πιο δυνατό, είτε με δόλο είτε συνασπιζόμενος με άλλους. Αυτή η ισότητα ικανοτήτων ισοδυναμεί με ισότητα ελπίδων, και συνιστά μια δίκοπη αρχή: απ’ τη στιγμή που δύο άνθρωποι επιθυμούν το ίδιο πράγμα και δεν μπορούν να το αποκτήσουν από κοινού, προσπαθούν να καταστρέψουν ή να υποτάξουν ο ένας τον άλλο. Εξ ου και η ανάγκη μιας ύπατης ρυθμιστικής αρχής. Αν η ισότητα είναι νόμος της φύσης, το ποιος είναι καλύτερος άνθρωπος μπορεί να προσδιοριστεί μόνο στο πλαίσιο του θεσμού της διακυβέρνησης και της πολιτικής – του Κράτους. Αντίστοιχα, το τι είναι δίκαιο και τι άδικο οριοθετείται από τις συμβάσεις στις οποίες βασίζεται η κοινωνική συνύπαρξη, και των οποίων την τήρηση μπορεί να εξασφαλίσει μόνο η εξαναγκαστική εξουσία του Λεβιάθαν.

Ο Χομπς αναζητεί μιαν ιδεατή ισορροπία ανάμεσα στον χρησιμοθηρικό εγωισμό των ανθρώπων και το καλώς εννοούμενο ένστικτο αυτοσυντήρησής τους, ανάμεσα στα πάθη και τη λογική, τον ωφελιμισμό και την αμοιβαιότητα, το ένστικτο της αλληλοκαταστροφής και την ανάγκη αλληλεγγύης, το άτομο και το σύνολο. Υπήρξε ο «προνεωτερικός» Θεμελιωτής της πολιτικής φιλοσοφίας στην προσπάθειά του αυτή να τετραγωνίσει τον κύκλο. Τρεισήμισι αιώνες μετά, η απαισιοδοξία του επαληθεύεται στη μετανεωτερική εποχή μας, που είδε τις μεγάλες ιδεολογίες να αυτοδιαψευδονται, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία να εκφυλίζεται, την κρουστά του Διαφωτισμού να σπάζει από τους επαναφορτιζόμενους εθνοθρησκευτικούς φανατισμούς – και τους ανθρώπους να εξακολουθούν ν’ ανταγωνίζονται και ν’ αλληλοεξοντώνονται. Υπό αυτό το πρίσμα αξίζει να ξαναδιαβάσει κανείς τον Χομπς, κατά τον ίδιο τρόπο που επανερχόμαστε στον Θουκυδίδη. Και οι δυο προσπαθούν να μας πουν τι είναι ο άνθρωπος, ως μέτρο των πάντων. Και πώς μπορεί να φυλαχτεί από τον ίδιο τον εαυτό του.

THOMAS HOBBES, ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

Φυσικά, μπορούμε να πούμε ψέματα στον εαυτό μας

Λέμε ότι οι άνθρωποι έχουν ελεύθερη βούληση, αλλά αυτό δεν ισχύει. Η επιθυμία μας ελέγχεται από το όνειρο του πλανήτη – η προσοχή μας έχει αγκιστρωθεί από το εξωτερικό όνειρο κι εμείς ακολουθούμε τη θέληση του εξωτερικού κόσμου. Σαν προγραμματισμένα ρομπότ, πατάμε ένα κουμπί κι αρχίζουμε να περπατάμε, πατάμε ένα άλλο κουμπί και πηγαίνουμε προς τα δεξιά, πηγαίνουμε προς τ’ αριστερά ή σταματάμε. Με τη δράση-αντίδραση και μόνο, έχουμε αυτομάτως την απόκριση: σωματική, συναισθηματική, όλων των ειδών τις αντιδράσεις στις οποίες έχουμε ήδη προγραμματιστεί.

Αν είχαμε ελεύθερη βούληση, θα επιλέγαμε, άραγε, ποτέ, να είμαστε οργισμένοι, θλιμμένοι, γεμάτοι φθόνο; Προφανώς, τίποτε απ’ αυτά δεν είναι επιλογή μας. Φυσικά, μπορούμε να πούμε ψέματα στον εαυτό μας, «Έχω ελεύθερη βούληση και μπορώ να κάνω επιλογές». Όμως, κάθε φορά που υποφέρουμε, αποδεικνύεται ότι δεν διαθέτουμε τελικά τη δύναμη να επιλέξουμε. Αν είχαμε ελεύθερη βούληση, ποτέ δεν θα επιλέγαμε το ρόλο του θύματος, γιατί ο ρόλος αυτός μάς προκαλεί θυμό και φόβο. Αν είχαμε ελεύθερη βούληση, ποτέ δεν θα επιλέγαμε κάτι που θα μας έκανε κακό ή θα μας πλήγωνε. Και, σίγουρα, δεν θα επιλέγαμε ποτέ να πληγώσουμε τους ανθρώπους που αγαπάμε.

Η ευφυΐα φαίνεται όταν αντιμετωπίζεις το άγνωστο

Η ευφυΐα φαίνεται μόνο όταν αντιμετωπίζεις το άγνωστο – αυτό για το οποίο δεν έχεις καμία πληροφορία, καμία γνώση, καμία μνήμη από πριν. ‘Όταν αντιμετωπίζεις το άγνωστο, εκεί είναι το αποφασιστικό σημείο. Πώς ανταποκρίνεσαι;

Ευφυΐα σημαίνει την ικανότητα να ανταποκρίνεσαι σε καινούριες περιστάσεις. Βγαίνει από το είναι σου. Ο νους είναι απλώς ένα όχημα. Ευφυΐα είναι η ποιότητα του παρατηρητή. Είναι το να έχεις επίγνωση του τι είναι ο νους, χωρίς να ανήκεις σ’ αυτόν. Είναι το να παρατηρείς το νου και να του δίνεις κατεύθυνση.

Μια ιστορία: Ένας μαθητής του Ζεν ήρθε στο δάσκαλο και τον ρώτησε: “Σε ποια κατάσταση νου πρέπει να αναζητήσω την αλήθεια;” Ο δάσκαλος αποκρίθηκε: “Δεν υπάρχει κανένας νους, οπότε δεν μπορείς να τον βάλεις σε καμία κατάσταση. Και δεν υπάρχει καμία αλήθεια, οπότε δεν μπορείς να την αναζητήσεις.” Ο μαθητής είπε λυπημένα: “Δεν σε καταλαβαίνω.” Ο δάσκαλος είπε: “Ούτε κι εγώ καταλαβαίνω.”

Η ζωή είναι τέτοιο μυστήριο, που κανένας δεν μπορεί να το καταλάβει. Και εκείνος που ισχυρίζεται ότι την καταλαβαίνει, είναι απλώς αδαής και δεν ξέρει τι λέει – δεν ξέρει τι ανοησίες λέει.

Αν είσαι σοφός, αυτή θα είναι η πρώτη κατανόηση: Η ζωή δεν μπορεί να γίνει κατανοητή. Η κατανόηση είναι ανέφικτη. Μόνο μέχρι εκεί μπορεί να γίνει κατανοητό – ότι η κατανόηση είναι ανέφικτη.

Αν πας να ρωτήσεις τους φωτισμένους, θα σου πουν πως ούτε κι εκείνοι δεν καταλαβαίνουν τη ζωή. Αν όμως πας και ρωτήσεις εκείνους που δεν είναι φωτισμένοι, θα σου δώσουν πολλές απαντήσεις, θα σου προτείνουν πολλά δόγματα, θα προσπαθήσουν με κάθε τρόπο να λύσουν το μυστήριο. Το μυστήριο δεν μπορεί να λυθεί. Δεν είναι γρίφος. Ένας γρίφος μπορεί να λυθεί, το μυστήριο όμως είναι άλυτο από την ίδια του τη φύση. Ο Σωκράτης είπε: “Όταν ήμουν νέος, νόμιζα ότι γνώριζα πολλά. Όταν γέρασα και ωρίμασε η σοφία μέσα μου, έφτασα να κατανοήσω ότι δεν γνωρίζω τίποτα.”

Αναφέρεται ότι ένας σούφι δάσκαλος, ο Τζουνάιντ, εργαζόταν μαζί με ένα νεαρό. Ο νεαρός δεν είχε επίγνωση τής εσωτερικής σοφίας του Τζουνάιντ. Και ο Τζουνάιντ ζούσε μια τόσο συνηθισμένη ζωή, που χρειαζόταν πολύ διεισδυτικά μάτια για να αντιληφθείς ότι βρισκόσουν δίπλα σε ένα βούδα. Δούλευε σαν συνηθισμένος εργάτης και μόνο εκείνοι που είχαν μάτια μπορούσαν να τον αναγνωρίσουν. Το να αναγνωρίσεις το Βούδα ήταν πολύ εύκολο – καθόταν κάτω από το δέντρο μπόντι. Το να αναγνωρίσεις τον Τζουνάιντ ήταν πολύ δύσκολο – δούλευε σαν εργάτης, δεν καθόταν κάτω από ένα δέντρο μπόντι. Στο κάθε τι ήταν ένας απολύτως συνηθισμένος άνθρωπος.

Ο νεαρός που εργαζόταν μαζί του, έκανε συνέχεια επίδειξη της γνώσης του και έλεγε στον Τζουνάιντ τι να κάνει και πώς να το κάνει. ‘Ο,τι κι αν έκανε ο Τζουνάιντ, ο νεαρός του έλεγε: “Λάθος το κάνεις αυτό! Αν το κάνεις έτσι κι έτσι, θα είναι καλύτερα.” Εκείνος τα ήξερε όλα! Τελικά ο Τζουνάιντ γέλασε και είπε: “Νεαρέ, εγώ δεν είμαι τόσο νέος για να ξέρω τόσο πολλά.”

Ωραία κουβέντα αυτή: “Νεαρέ, εγώ δεν είμαι τόσο νέος για να ξέρω τόσο πολλά.” Μόνο ένας νέος μπορεί να είναι τόσο ανόητος, τόσο άπειρος. Ο Σωκράτης είχε δίκιο όταν είπε: “Όταν ήμουν νέος, νόμιζα ότι γνώριζα πολλά. Όταν γέρασα και ωρίμασε η σοφία μέσα μου, έφτασα να κατανοήσω ότι δεν γνωρίζω τίποτα.”

Η ζωή είναι μυστήριο. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να λυθεί. Κι όταν όλες οι προσπάθειες για να το λύσεις, αποδειχθούν μάταιες, τότε αρχίζει να φωτίζεται το μυστήριο.

Οι Ταφόπλακες Της Ανθρωπότητας

Οι «Κατευθυντήριοι Λίθοι της Γεωργίας» (στα Αγγλικά Georgia Guidestones) είναι ένα τεράστιο κατασκεύασμα από γρανίτη, το οποίο βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Elbert County, στην Γεωργία των ΗΠΑ. Συχνά αναφέρεται ως το «Αμερικάνικο Στόουνχετζ» ένας τίτλος που έχει επίσης αποδοθεί κατά καιρούς σε μια σειρά από άλλες κατασκευές. Είναι ένα μήνυμα αποτελούμενο από δέκα οδηγίες, οι οποίες είναι χαραγμένες σε οκτώ σύγχρονες γλώσσες, ενώ ένα μικρότερο μήνυμα είναι επίσης χαραγμένο στην κορυφή της κατασκευής, σε τέσσερα αρχαία συστήματα γραφής: Βαβυλωνιακά, Αρχαία Ελληνικά, Σανσκριτικά και Αιγυπτιακά Ιερογλυφικά.

 

Το κατασκεύασμα έχει σχεδόν είκοσι μέτρα ύψος και είναι κατασκευασμένο από έξι πλάκες γρανίτη, που ζυγίζουν πάνω από 100 τόνους συνολικά. Μία πλάκα βρίσκεται στο κέντρο, με τις άλλες τέσσερις διατεταγμένες γύρω απ’ αυτήν. Στην κορυφή βρίσκεται η έκτη πλάκα, ως κορωνίδα του κατασκευάσματος. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι πλάκες είναι ευθυγραμμισμένες αστρονομικά. Μια πρόσθετη πέτρινη πλάκα, είναι τοποθετημένη στο έδαφος και σε μικρή απόσταση προς τα δυτικά της κατασκευή, η οποία παρέχει ορισμένες διευκρινίσεις σχετικά με την ιστορία και τον σκοπό των «Κατευθυντηρίων Λίθων». Το μήνυμα το οποία είναι χαραγμένο στους «Κατευθυντήριους Λίθους της Γεωργίας» σχετίζεται με τέσσερις σημαντικούς τομείς:

 

1. Τη διακυβέρνηση και την εγκαθίδρυση μιας παγκόσμιας κυβέρνησης.

2. Τον πληθυσμό και τον έλεγχο της αναπαραγωγής.

3. Το περιβάλλον και τη σχέση του ανθρώπου με τη φύση.

4. Την πνευματικότητα.

 

Το μήνυμα αναφέρει:

 

* Διατηρήστε την ανθρωπότητα κάτω από 500.000.000, σε συνεχή ισορροπία με τη φύση.
* Κατευθύνετε σοφά την αναπαραγωγή, βελτιώνοντας την φυσική κατάσταση και την πολυμορφία.
* Ενώστε την ανθρωπότητα μέσω μιας ζωντανής νέας γλώσσας.
* Τιθασεύστε το πάθος, την πίστη, την παράδοση και όλα τα πράγματα με ψύχραιμη λογική.
* Προστατεύστε τους ανθρώπους και τα έθνη με δίκαιους νόμους και δίκαια δικαστήρια.
* Αφήστε όλα τα έθνη να κυβερνούν εσωτερικά, επιλύοντας τις εξωτερικές διαφορές σ’ ένα παγκόσμιο δικαστήριο.
* Αποφύγετε ασήμαντους νόμους και άχρηστους αξιωματούχους.
* Εξισορροπήστε τα προσωπικά δικαιώματα με τα κοινωνικά καθήκοντα.
* Να εκτιμάτε την αλήθεια, την ομορφιά, την αγάπη, αναζητώντας την αρμονία με το άπειρο.
* Να μην είστε καρκίνος για τον πλανήτη – Αφήστε χώρο για την φύση – Αφήστε χώρο για την φύση.

 

Επίσης αυτό το οποίο προκαλεί τρομερή εντύπωση, είναι η αναφορά στον έλεγχο του πληθυσμού και συγκεκριμένα στην μείωση του σε κάτω από 500.000.000, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι περίπου το 90% του πληθυσμού θα πρέπει να πεθάνει. Χαρακτηρίζοντας αυτούς τους ανθρώπους ως «άχρηστους καταναλωτές» (useless eaters) όπως αποκαλούν τις ευρύτερες λαϊκές μάζες, δηλαδή εμάς! Γι’ αυτό το λόγο πολλοί αποκαλούν το μνημείο «ταφόπλακα της ανθρωπότητας».

 

Ποιοι ενδιαφέρονται να κρατήσουν τον πληθυσμό στα 500.000.000;

 

Το Παραμύθι του Θερμοκηπίου και η ανοησία της κλιματικής αλλαγής. Όλοι θα έχετε ακούσει για το Νόμπελ του Αλ Γκόρ και τα πρωτόκολλα του Κιότο. Απίστευτο δούλεμα, όλοι το πιστεύουν, για αυτό μεταξύ τους οι Επικυρίαρχοι μας αποκαλούν μαϊμούδες (!!) και συμφωνώ απολύτως μαζί τους. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι το ηλιακό μας σύστημα δεν ανήκει στον «γαλαξία μας» άλλα σε έναν άλλο δακτυλιοειδή περίπου κάθετο σ’ αυτόν που αποκαλούμε γαλαξία μας. Μάλιστα υφίσταται απορρόφηση. Κάθε 26.000 χρόνια (Μετωνικός κύκλος) το ηλιακό μας σύστημα περνάει μέσα από τον Γαλαξία -άλλωστε ανακοινώθηκε κι επίσημα. Έτσι όσο πλησιάζουμε το επίπεδο του Γαλαξία και ευθυγραμμιζόμαστε με το γαλαξιακό κέντρο, δεχόμαστε τεράστια ποσά ενέργειας. Αυτό ήδη συμβαίνει από το 1900. Το μαγνητικό πεδίο του ήλιου έχει αυξηθεί 100 φορές και οι πλανήτες πλέον λάμπουν 400-800% περισσότερο. Αυτή η διαρκώς αυξανόμενη ενέργεια προκαλεί το λεγόμενο «φαινόμενο του θερμοκηπίου».

 

Εδώ μπαίνει το θέμα του μετά κέντρου μεταξύ του ηλιακού μας συστήματος και του Γαλαξιακού κέντρου. Όσο πλησιάζουμε, τόσο θα χορεύουμε από τους σεισμούς και θα πνιγόμαστε από τα τσουνάμια, από τα φυσικά και τα τεχνητά. Βλέπετε οι φυλές των Επικυρίαρχων τρώγονται αγρίως μεταξύ τους, χρησιμοποιώντας τα ανθρωπόζωα για τους πολέμους τους. Άλλωστε για αυτούς είναι ώρα συγκομιδής. Για να πάρεις μια εικόνα δες την ταινία «Το Πεπρωμένο της Τζούπιτερ».

 

Έτσι για να μην καταλάβεις τι σου γίνεται προκαλούν οικονομική κρίση, πανδημία, διπλασιάζουν τα διόδια, ακριβαίνουν ή ευτελίζουν το πετρέλαιο κι ότι γουστάρουν κάνουν, πάντα στο όνομα της παγκόσμιας μαλακίας (ελευθερίας, ειρήνης, αγάπης κλπ). Έτσι άρχισε ήδη η γκετοποίηση του ανθρωπόζωου. Μετά τον προσχεδιασμένο από το 1843 παρακαλώ, 3ο Παγκόσμιο Πόλεμο, τις πανδημικές αρρώστιες και τις φυσικές και τεχνητές καταστροφές θα απομείνουν 500 ή πολύ λιγότερα εκατομμύρια άνθρωποι της γκρίζας φυλής, σε πρωτόγονη, βαρβαρική κατάσταση, με IQ γύρω στο 60. Η ανθρωπότητα επαναλαμβάνεται. Τότε θα βγουν ξανά από τις υπόγειες βάσεις στις οποίες κατεβαίνουν τώρα και θα παριστάνουν τους θεούς. Ξανά, θα σας διδάξουν την γεωργία, τις τέχνες, τα γράμματα κλπ. Σας θυμίζει τίποτα αυτό; Τίποτα διφυείς; Έχει γίνει τόσες φορές στο παρελθόν και τα σημάδια υπάρχουν, παρά την προσπάθεια του Smithsonian να τα εξαφανίζει συστηματικά!

 

Suncruiser η συγκομιδή, ο Albert Pike! και ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος.

 

Ο Albert Pike Ελευθεροτεκτων (sic), Ιλουμινατος (ακόμα πιο sic) και Σατανιστής (πολλά sic) έθεσε τις προδιαγραφές των ΤΡΙΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ τον 19ο αιώνα (το 1871). Οι δυο προηγούμενοι έγιναν όπως τα προδιέγραψε. Αναμένουμε τον τρίτο ! και ας δούμε τι λέει επ’ αυτού ο πολύς κ.κ. Pike. Αυτό είναι ένα μέρος της επιστολής που έχει σταλεί το 1871 από τον Albert Pike, έναν κυρίαρχο Grand Commander του σκωτικής Στοάς των Ελευθεροτεκτόνων στην Αμερική, προς τον Giuseppe Mazzini, τον «επαναστατικό» Illuminati στην Ιταλία. Ας διαβάσουμε ένα απόσπασμα της:

 

«Ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος, πρέπει να υποδαυλιστεί επωφελούμενος από τις διαφορές που προκαλούνται από την «Agentur» των «Illuminati» μεταξύ των σιωνιστών πολιτικών και των ηγετών του ισλαμικού κόσμου. Ο πόλεμος θα πρέπει να διεξαχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε το Ισλάμ (ο μουσουλμανικός Αραβικός Κόσμος) και ο πολιτικός Σιωνισμός (το κράτος του Ισραήλ) να αλληλοκαταστραφούν. Εν τω μεταξύ τα άλλα έθνη, που για άλλη μια φορά διίστανται σχετικά με το θέμα αυτό, θα περιορίζονται στην καταπολέμηση του, μέχρι το σημείο της πλήρους σωματικής, ηθικής, πνευματικής και οικονομικής εξάντλησης.

 

Εμείς θα απελευθερώσουμε τους Νιχιλιστές (μηδενιστές) και τους άθεους, και θα προκαλέσουμε ένα τεράστιο κοινωνικό κατακλυσμό, που θα δείξει στα έθνη ξεκάθαρα και σε όλη του τη φρίκη το αποτέλεσμα της απόλυτης Αθεΐας, που είναι η προέλευση όλων των αγριοτήτων και των πιο αιματηρών αναταραχών. Στην συνέχεια παντού, οι πολίτες υποχρεωμένοι να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους ενάντια στην παγκόσμια μειονότητα των επαναστατών, θα εξοντώσουν τους καταστροφείς του πολιτισμού και το πλήθος, απογοητευμένο με τον χριστιανισμό, (του οποίου τα θεϊκά αποστάγματα θα μείνουν από τη στιγμή εκείνη δίχως πυξίδα ή κατεύθυνση, με αγωνία για ένα ιδανικό, αλλά χωρίς να γνωρίζει ποιο σημείο να καταστήσει ως λατρεία) θα λάβει το αληθινό φως μέσω της καθολικής εκδήλωσης του καθαρού δόγματος του Εωσφόρου, που θα εμφανιστεί επιτέλους σε κοινή θέα. Αυτή η εκδήλωση θα είναι αποτέλεσμα της γενικής αντιδραστικής κίνησης που θα προκύψει από την καταστροφή του χριστιανισμού και του Αθεϊσμού, που θα εξοντωθούν ταυτόχρονα και τα δύο»

 

Εωσφόρο, δεν εννοούν τον γνωστό και διάσημο σατανά του χριστιανισμού αλλά τον Αχριμάν!!! Ο τυπάκος είναι ένας από την περίφημη «Κοσμική Τριάδα» δηλ. Εωσφόρος, Χριστός, Αχριμάν.

 

ΔΕΣ: The Big Boss: Ιαλδαβαώθ – Γιαχβέ – Σαβαώθ – Σακλάς- Αμπράξας

 

Ψάξε βρε άνθρωπε, ψάξε να μάθεις τι παίζεται όχι πίσω από την πλάτη σου, αλλά μπροστά στα μάτια σου. Suncruiser η “συγκομιδή” και τα “κουκούλια” με τις βλέννες (ψάξτε την Αρχαίο Ελληνική λέξη «στάσις*» (όχι δεν έχει γραμματικό λάθος) για 5 δις ανθρώπων, είναι κοντά με τον Γ΄ παγκόσμια πόλεμο επί των θυρών. ‎Το σώμα μας καταλαβαίνει τα πάντα, η ψυχή μας καταλαβαίνει τα πάντα, το μυαλό μας είναι παντελώς άχρηστο, βασίζεται μόνο στις απόλυτες ψευδαισθήσεις, καλή πορεία λοιπόν με την συντροφιά του μυαλού σας.

ΔΕΣ: Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΙ ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ

 

Αποφασίστε ν’ ακούσετε το σώμα σας ΑΝ ΜΠΟΡΕΙΤΕ!

 

Αποφασίστε ν’ ακούσετε την ψυχή σας ΑΝ ΕΧΕΤΕ!

 

Διαφορετικά ΚΑΛΟΦΑΓΩΤΟΙ!!!

--------------------------

*στάσις: I. 1. αμτβ., εξεγείρομαι, επαναστατώ, ξεσηκώνομαι, αποστατώ, τινί, εναντίον κάποιου, σε Ηρόδ., Ξεν. κ.λπ.· πρός τινα, σε Ξεν. 2. στις ελληνικές πόλεις, σχηματίζω φατρία ή πολιτική παράταξη, εξεγείρω, απειθαρχώ, διίσταμαι, φιλονεικώ, σε Ηρόδ. κ.λπ. 3. λέγεται για τις ίδιες τις πόλεις, διχογνωμώ, σπαράζομαι από εσωτερικές, έριδες, σε Αριστοφ., Θουκ. κ.λπ. II. μτβ., υποκινώ σε στάση, σπέρνω τη σύγχυση, κάνω άνω κάτω, τὴν πόλιν, σε Λυσ. κ.λπ.

Heidegger: πώς να σκεπτόμαστε το Πολιτικό;

Μάρτιν Χάιντεγκερ: 1889–1976

Ο Αρχέγονος αγώνας κατά της φαύλης μαζικής ολιγαρχίας

§1

Σκέπτεται ο Χάιντεγκερ πολιτικά; Όπως κάθε σοβαρή φιλοσοφική σκέψη, από τον Ηράκλειτο ήδη έως και σήμερα, είναι πρωτίστως στοχαστική αντιπαράθεση με το Πολιτικό, έτσι και η χαϊντεγκεριανή σκέψη διακρίνεται για τη μοναδική της δυναμική αντιπαράθεση με το Πολιτικό. Τούτο σημαίνει πως κατανοεί τον εαυτό της όχι ως μια απλή κατάφαση ή άρνηση μιας εν λειτουργία πολιτικής μηχανής: κομμάτων, μηχανισμών, κρατικών ή παρακρατικών σχημάτων κ.λπ., αλλά ως πολεμική, με το νόημα του Ηράκλειτου: αρχέγονος αγώνας (Kampf), σύγκρουση, αντιπαράθεση για την επικράτηση του κόσμου ως ευταξίας, ως αρμονίας των αντιθέτων. Με αυτόν τον πόλεμο και μόνο με αυτόν, τα πάντα εκ-τίθενται στο φως, εξ-έρχονται σε φανέρωση, εντάσσονται εκεί που ανήκουν: στο ξέφωτο της Πόλεως, δηλαδή της Πολιτείας. Εδώ τότε το παν είναι πολιτικό, όχι επειδή σχετίζεται με βάρβαρους πολιτικούς, «που βρίσκουν ευχαρίστηση στο βόρβορο» (Ηράκλειτος απ. 13), ή με οιονδήποτε ανισόρροπο, σε επίπεδο απλής λογικής, πολιτικό ακτιβισμό, αλλά επειδή ενδημεί στο πιο πάνω ξέφωτο και εξ-ίσταται στην επικινδυνότητα του Είναι του, προκειμένου να συμβεί ιστορία. Όταν συμβαίνει αυθεντική ιστορία, η πόλις δεν εκ-τοπίζεται από την τοπο-θεσία της, δηλαδή από τη θέση της ως τόπο της ιστορίας, ως εστία, ως πατρίδα, αλλά συνιστά αυτό τούτο το Είναι, που κρατάει γερά στα θεμέλιά του την ιστορία ενός λαού ως πρωταγωνιστή του παρόντος.

§2

Η πολιτική σκέψη, επομένως, για τον Χάιντεγκερ, δεν έχει καμιά σχέση με την καθημερινή πολιτική της αγελαίας αντιπαλότητας ανάμεσα σε διεφθαρμένες μειοψηφίες, που ερωτοτροπούν με ξένους επικυρίαρχους, εξανδραποδίζουν τους εγχώριους ανθρώπους της πολιτείας και ενδιαφέρονται μόνο για τον δικό τους πλουτισμό, σε συνδυασμό και με την ικανοποίηση των άγριων εξουσιαστικών ενστίκτων τους. Τέτοιες αισχρές, ανυπόληπτες και άκρως αμοραλιστικές μειοψηφίες αφθονούν στην ελληνική πολιτεία και καταστρέφουν συθέμελα τον τόπο του αρχέγονου ιστορικού συμβάντος με καταχθόνιους υπολογισμούς, με κενές περιεχομένου «πολιτικές αντιπαραθέσεις», με μια ασυνάρτητη οχλοβοή, που προβάλλεται ως ασυναγώνιστη σοφία, με ηχηρή και απύθμενη πολιτική βλακεία, που δεν έχει εμφανισθεί ποτέ ως τώρα στην ιστορία αυτού του τόπου. Το Πολιτικό, για τον Χάιντεγκερ, εντάσσεται στις πολύμορφες αναζητήσεις του γύρω από τη φιλοσοφική αλήθεια του Είναι. Η συγκεκριμένη φιλοσοφική αλήθεια δεν είναι πάνω από το χρόνο, δεν είναι κάποια μεταφυσική ιδεολογικοποίηση αυτού, που καθημερινά εκτυλίσσεται ως πολιτικό φαίνεσθαι, αλλά κινείται στη γραμμή του αστραπιαίου, κεραυνοβόλου πολέμου, που διαλύει τα σκότη της μαζικής φαυλοκρατίας των αισχρών μειοδοτών και γκρεμίζει τα τείχη του αρνητικού μηδενισμού. Κατ’ αυτό τον τρόπο, αναλαμβάνει ενεργό ρόλο η ολοκληρωτική αποδόμηση αυτής της φαυλοκρατίας και πάσας σαθρής υποκειμενικότητας, που αποστερεί το Da-sein του σύγχρονου ανθρώπου από τη φιλοσοφική του πατρίδα, αυτή της ιστορικότητας του Είναι του.   

§3

Η εν λόγω αποδόμηση «ανταλλάσσει τα πάντα με το πυρ και το πυρ με τα πάντα» (Ηράκλειτος), πράγμα που σημαίνει πως σπέρνει τον όλεθρο στον όλεθρο, με τον οποίο τρομοκρατεί την ανθρώπινη κοινότητα η αδίστακτη «οχλοδημοκρατία». Δυνάμει ενός τέτοιου αστραπιαίου, κεραυνοβόλου αγώνα, η πολιτική σκέψη του Είναι δεν μας επι-σκέπτεται ως θεσμική, ακαδημαϊκή ή αξιολογική πράξη του ενός ή του άλλου κοινωνικο-πολιτικού ωφελιμισμού, αλλά ως μια στοχαστική βούληση της ανθρώπινης ύπαρξης να λογοδοτεί [=να δίνει και να θέτει τον Λόγο] στον εαυτό της μόνο και σε κανέναν εξωτερικό νομοθέτη ή δικαστή. Το ζητούμενο, στη συνάφεια τούτη, είναι πώς ο ίδιος ο άνθρωπος στέκεται απέναντι στην ως άνω πολιτική σκέψη: στέκεται ως φενακισμένη συνείδηση, ως ανεστραμμένη λογική, όπως συμβαίνει με τις ορδές των τεκτόνων του πολιτικού ψεύδους, οπότε στερείται τη δυνατότητα, την ικανότητα να αντιλαμβάνεται την παρακμή, το ξερίζωμα που του επιφυλάσσουν οι εν λόγω ψευδομάρτυρες του Πολιτικού και συμβιβάζεται με τη μοίρα του μαζανθρώπου, ή ως σκεπτόμενο ον, που αναζητεί μέσα στην ιστορική αποστολή της φιλοσοφίας την αφύπνιση, το ξέσπασμα, την έκρηξη (Aufbruch); Ετούτη η έκρηξη –όχι τα σωτηριολογικά κηρύγματα των καθεστωτικών– προετοιμάζει τους ανθρώπους να εισέρχονται μέσα στην ιστορία και να αποφασίζουν για την πολιτική κατεύθυνση της πολιτείας. Το αποφασίζειν (entschließen), κατά τον Χάιντεγκερ, δεν είναι ένα απλό σχέδιο επί χάρτου, αλλά η πιο αποφασιστική έναρξη δράσης (Χάιντεγκερ: περί πολιτικής, περί αλήθειας … εκδ. Ηριδανός, σ. 140 κ.εξ.), που δεν θα υποτάσσει την Πόλη στο Πολιτικό, αλλά το Πολιτικό στην Πόλη. Τούτο σημαίνει ότι οι μετριότητες δεν θα υποτάσσουν τους άριστους, αλλά οι άριστοι θα μάχονται να ανυψώσουν τις μετριότητες πάνω από την ανικανότητά τους, προς τον ορίζοντα του άριστου.  

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ: Ρητορική (1400b-1401b)

[XXIV] Ἐπεὶ δ᾽ ἐνδέχεται τὸν μὲν εἶναι συλλογισμόν, τὸν δὲ μὴ εἶναι μὲν φαίνεσθαι δέ, ἀνάγκη καὶ ἐνθύμημα τὸ μὲν εἶναι, τὸ δὲ μὴ εἶναι ἐνθύμημα φαίνεσθαι δέ, ἐπείπερ τὸ ἐνθύμημα συλλογισμός τις.

[1401a] τόποι δ᾽ εἰσὶ τῶν φαινομένων ἐνθυμημάτων εἷς μὲν ὁ παρὰ τὴν λέξιν, καὶ τούτου ἓν μὲν μέρος, ὥσπερ ἐν τοῖς διαλεκτικοῖς, τὸ μὴ συλλογισάμενον συμπερασματικῶς τὸ τελευταῖον εἰπεῖν, «οὐκ ἄρα τὸ καὶ τό, ἀνάγκη ἄρα τὸ καὶ τό», ἐν τοῖς ἐνθυμήμασι τὸ συνεστραμμένως καὶ ἀντικειμένως εἰπεῖν φαίνεται ἐνθύμημα (ἡ γὰρ τοιαύτη λέξις χώρα ἐστὶν ἐνθυμήματος)· καὶ ἔοικε τὸ τοιοῦτον εἶναι παρὰ τὸ σχῆμα τῆς λέξεως. ἔστι δὲ εἰς τὸ τῇ λέξει συλλογιστικῶς λέγειν χρήσιμον τὸ συλλογισμῶν πολλῶν κεφάλαια λέγειν, ὅτι τοὺς μὲν ἔσωσε, τοῖς δ᾽ ἑτέροις ἐτιμώρησε, τοὺς δ᾽ Ἕλληνας ἠλευθέρωσε· ἕκαστον μὲν γὰρ τούτων ἐξ ἄλλων ἀπεδείχθη, συντεθέντων δὲ φαίνεται καὶ ἐκ τούτων τι γίγνεσθαι.

Ἓν δὲ τὸ παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν, τὸ φάναι σπουδαῖον εἶναι μῦν, ἀφ᾽ οὗ γ᾽ ἐστὶν ἡ τιμιωτάτη πασῶν τελετή· τὰ γὰρ μυστήρια πασῶν τιμιωτάτη τελετή. ἢ εἴ τις κύνα ἐγκωμιάζων τὸν ἐν τῷ οὐρανῷ συμπαραλαμβάνοι, ἢ τὸν Πᾶνα, ὅτι Πίνδαρος ἔφησεν

ὦ μάκαρ, ὅν τε μεγάλας θεοῦ κύνα παντοδαπὸν
καλέουσιν Ολύμπιοι,

ἢ ὅτι τὸ μηδένα εἶναι κύν᾽ ἀτιμότατόν ἐστιν, ὥστε τὸ κύνα δῆλον ὅτι τίμιον. καὶ τὸ κοινωνικὸν φάναι τὸν Ἑρμῆν εἶναι μάλιστα τῶν θεῶν· μόνος γὰρ καλεῖται κοινὸς Ἑρμῆς. καὶ τὸ τὸν λόγον εἶναι σπουδαιότατον, ὅτι οἱ ἀγαθοὶ ἄνδρες οὐ χρημάτων ἀλλὰ λόγου εἰσὶν ἄξιοι· τὸ γὰρ λόγου ἄξιον οὐχ ἁπλῶς λέγεται.

Ἄλλος τὸ ‹τὸ› διῃρημένον συντιθέντα λέγειν ἢ τὸ συγκείμενον διαιροῦντα· ἐπεὶ γὰρ ταὐτὸν δοκεῖ εἶναι οὐκ ὂν ταὐτὸ πολλάκις, ὁπότερον χρησιμώτερον, τοῦτο δεῖ ποιεῖν. ἔστι δὲ τοῦτο Εὐθυδήμου λόγος, οἷον τὸ εἰδέναι ὅτι τριήρης ἐμ Πειραεῖ ἐστίν· ἕκαστον γὰρ οἶδεν. καὶ τὸν τὰ στοιχεῖα ἐπιστάμενον ὅτι τὸ ἔπος οἶδεν· τὸ γὰρ ἔπος τὸ αὐτό ἐστιν. καὶ ἐπεὶ τὸ δὶς τοσοῦτον νοσῶδες, μηδὲ τὸ ἓν φάναι ὑγιεινὸν εἶναι· ἄτοπον γὰρ εἰ τὰ δύο ἀγαθὰ ἓν κακόν ἐστιν. οὕτω μὲν οὖν ἐλεγκτικόν, ὧδε δὲ δεικτικόν· οὐ γάρ ἐστιν ἓν ἀγαθὸν δύο κακά· ὅλος δὲ ὁ τόπος παραλογιστικός. πάλιν τὸ Πολυκράτους εἰς Θρασύβουλον, ὅτι τριάκοντα τυράννους κατέλυσε· συντίθησι γάρ. ἢ τὸ ἐν τῷ Ὀρέστῃ τῷ Θεοδέκτου· ἐκ διαιρέσεως γάρ ἐστιν·

δίκαιόν ἐστιν, ἥτις ἂν κτείνῃ πόσιν,

ἀποθνῄσκειν ταύτην, καὶ τῷ πατρί γε τιμωρεῖν τὸν υἱόν,

[1401b] οὐκοῦν καὶ ταῦτα ἃ πέπρακται· συντεθέντα γὰρ ἴσως οὐκέτι δίκαιον. εἴη δ᾽ ἂν καὶ παρὰ τὴν ἔλλειψιν· ἀφαιρεῖ γὰρ τὸ ὑπὸ τίνος.

Ἄλλος δὲ τόπος τὸ δεινώσει κατασκευάζειν ἢ ἀνασκευάζειν· τοῦτο δ᾽ ἐστὶν ὅταν, μὴ δείξας ὅτι ἐποίησεν, αὐξήσῃ τὸ πρᾶγμα· ποιεῖ γὰρ φαίνεσθαι ἢ ὡς οὐ πεποίηκεν, ὅταν ὁ τὴν αἰτίαν ἔχων αὔξῃ, ἢ ὡς πεποίηκεν, ὅταν ὁ κατηγορῶν αὐξῇ. οὔκουν ἐστὶν ἐνθύμημα· παραλογίζεται γὰρ ὁ ἀκροατὴς ὅτι ἐποίησεν ἢ οὐκ ἐποίησεν, οὐ δεδειγμένου.

Ἄλλος τὸ ἐκ σημείου· ἀσυλλόγιστον γὰρ καὶ τοῦτο· οἷον εἴ τις λέγοι «ταῖς πόλεσι συμφέρουσιν οἱ ἐρῶντες· ὁ γὰρ Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονος ἔρως κατέλυσε τὸν τύραννον Ἵππαρχον», ἢ εἴ τις λέγοι ὅτι κλέπτης Διονύσιος· πονηρὸς γάρ· ἀσυλλόγιστον γὰρ δὴ τοῦτο· οὐ γὰρ πᾶς πονηρὸς κλέπτης, ἀλλὰ κλέπτης πᾶς πονηρός.

***
[24] Από τη στιγμή που μπορεί να υπάρχουν όχι μόνο πραγματικοί αλλά και φαινομενικοί συλλογισμοί, δεν μπορεί παρά να υπάρχουν και πραγματικά αλλά και φαινομενικά ενθυμήματα, μια και το ενθύμημα είναι, επίσης,

[1401a] ένα είδος συλλογισμού. Οι τόποι των φαινομενικών ενθυμημάτων είναι οι ακόλουθοι: Πρώτον από τη λανθασμένη χρήση των γλωσσικών εκφραστικών μέσων. Μία περίπτωση αυτού του τόπου θυμίζει τη διαλεκτική, όπου η τελευταία πρόταση μπορεί να παρουσιαστεί με τη μορφή συμπεράσματος, μολονότι δεν έχει τηρηθεί καμιά συλλογιστική διαδικασία («δεν συμβαίνει αυτό και αυτό· δεν μπορεί επομένως παρά να συμβαίνει αυτό και αυτό»)· έτσι και στα ενθυμήματα: η σύντομη και αντιθετική διατύπωση δίνει την εντύπωση ενθυμήματος (γιατί αυτού του είδους η διατύπωση είναι ο χώρος του ενθυμήματος). Αυτού του είδους το φαινομενικό ενθύμημα μοιάζει να έχει την αρχή του στη μορφή της γλωσσικής έκφρασης. Προκειμένου με την έκφραση να δώσουμε την εντύπωση ότι ακολουθούμε συλλογιστική διαδικασία είναι χρήσιμο να αναφέρουμε τα κύρια σημεία πολλών επιμέρους συλλογισμών· ότι, π.χ., άλλους τους έσωσε, για άλλους πήρε εκδίκηση, τους Έλληνες τους ελευθέρωσε: το περιεχόμενο καθεμιάς από τις προτάσεις αυτές αποδείχτηκε με άλλους, διαφορετικούς συλλογισμούς· τώρα όμως που έχουν συνενωθεί, φαίνεται ότι προκύπτει, και από τις τρεις τους μαζί, ένα καινούργιο συμπέρασμα.

Μια δεύτερη περίπτωση αυτού του τόπου έχει στη βάση της την ομωνυμία· να πει, επί παραδείγματι, κανείς ότι ο μυς είναι ένα εξαίρετο ζώο, αφού από αυτό προέρχεται η πιο αξιοσέβαστη από όλες τις θρησκευτικές τελετές· τα μυστήρια είναι, πράγματι, από όλες τις θρησκευτικές τελετές η πιο αξιοσέβαστη· επίσης, αν εγκωμιάζοντας τον κύνα, συμπεριλαμβάνει κανείς και τον κύνα του ουρανού, ή τον Πάνα, επειδή ο Πίνδαρος είπε γι᾽ αυτόν

Ευλογημένε, που οι Ολύμπιοι θεοί σε λένε
πολύμορφο κύνα της Μεγάλης Θεάς,

ή να λέει ότι το να είναι κανείς κύων είναι, προφανώς, τιμή, αφού το να μην είναι κύων είναι κάτι το εξαιρετικά επονείδιστο. Επίσης να λέει ότι ο Ερμής είναι ο πιο κοινωνικός από όλους τους θεούς, αφού μόνο γι᾽ αυτόν λέμε τη φράση «κοινός Ερμής». Ακόμη ότι ο λόγος είναι κάτι το εξαιρετικά σημαντικό, αφού οι καλοί άνθρωποι χαρακτηρίζονται όχι άξιοι χρημάτων, αλλά άξιοι λόγου· γιατί η έκφραση «άξιος λόγου» δεν λέγεται με ένα μόνο νόημα.

Ένας άλλος τόπος φαινομενικού ενθυμήματος είναι όταν κανείς συνενώνει στον λόγο του πράγματα που είναι χωρισμένα ή χωρίζει πράγματα που είναι ενωμένα: από τη στιγμή που φαίνεται πως είναι το ίδιο, πολλές όμως φορές δεν είναι το ίδιο, πρέπει κανείς να κάνει αυτό που ανταποκρίνεται περισσότερο στη δική του ανάγκη. Πρόκειται, βέβαια, για τον λόγο του Ευθύδημου, όπως, επί παραδείγματι, όταν λέει κανείς ότι ξέρει πως υπάρχει τριήρης στον Πειραιά, επειδή ξέρει τι είναι το καθένα από αυτά τα δύο. Ή επίσης όταν λέει ότι επειδή κάποιος ξέρει τα γράμματα της αλφαβήτου, ξέρει και τη λέξη, αφού η λέξη και τα γράμματα είναι το ίδιο πράγμα. Επίσης, επειδή η διπλή ποσότητα ενός πράγματος φέρνει αρρώστια, να πει κανείς ότι ούτε η μονή ωφελεί την υγεία· γιατί θα ήταν περίεργο δύο καλά πράγματα να κάνουν ένα κακό. Αυτή η διατύπωση είναι χρήσιμη σε μια διαδικασία ελέγχου, για αποδεικτικούς όμως σκοπούς είναι χρήσιμη η ακόλουθη διατύπωση: «...γιατί ένα καλό δεν μπορεί να κάνει δύο κακά». Στο σύνολό του, πάντως, ο τόπος αυτός βοηθάει στην καταστρατήγηση της σωστής συλλογιστικής διαδικασίας και στην εξαπάτηση. Επίσης όσα είπε ο Πολυκράτης για τον Θρασύβουλο, ότι κατέλυσε τριάντα τυράννους· τους παίρνει δηλαδή όλους μαζί αθροιστικά. Και αυτό, επίσης, που λέγεται στον Ορέστη του Θεοδέκτη (περίπτωση διαίρεσης):

 δίκαιο είναι, αν μια γυναίκα σκοτώσει τον άντρα της,

να πεθάνει κι αυτή, όπως είναι επίσης δίκαιο ο γιος να πάρει εκδίκηση για τον πατέρα του

[1401b] — αυτά πράγματι έγιναν· αν όμως συνενώσει κανείς τις δύο αυτές πράξεις, μπορεί και να μην είναι πια δίκαιο. Μπορεί όμως να ανήκει και στην κατηγορία των ενθυμημάτων που είναι απατηλά λόγω παράλειψης, αφού παραλείπει να πει το από ποιόν.

Ένας άλλος τόπος είναι να οικοδομεί κανείς ή να γκρεμίζει ένα επιχείρημα με την υπερβολή. Αυτό συμβαίνει, όταν ο ρήτορας, δίχως να αποδεικνύει ότι η πράξη έγινε, τη μεγαλοποιεί· η μεγαλοποίηση αυτή, αν την κάνει αυτός που κατηγορείται ότι έκανε την πράξη, συντελεί στο να δημιουργηθεί γι᾽ αυτόν η εντύπωση ότι δεν την έκανε την πράξη· αν όμως τη μεγαλοποίηση την κάνει ο κατήγορος, τότε αυτή δημιουργεί την εντύπωση ότι ο κατηγορούμενος την έκανε την πράξη. Δεν πρόκειται λοιπόν για ενθύμημα· ο λόγος είναι ότι ο ακροατής λανθασμένα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο κατηγορούμενος έκανε ή δεν έκανε την πράξη, για την οποία δεν υπήρξε καμιά απόδειξη.

Ένας άλλος είναι ο τόπος που στηρίζεται στην ένδειξη: και σ᾽ αυτήν την περίπτωση παραβαίνονται οι κανόνες του σωστού συλλογισμού. Αν, π.χ., κανείς έλεγε: «οι ερωτευμένοι είναι ωφέλιμοι στις πατρίδες τους· απόδειξη ότι ο έρωτας Αρμόδιου-Αριστογείτονα ανέτρεψε τον τύραννο Ίππαρχο»· ή αν έλεγε ότι ο Διονύσιος είναι κλέφτης, επειδή είναι κακός άνθρωπος: εδώ υπάρχει παράβαση των κανόνων του σωστού συλλογισμού· γιατί δεν είναι ο κάθε κακός άνθρωπος κλέφτης, ο κάθε κλέφτης όμως είναι κακός άνθρωπος.

ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ: ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ - Ἑκάβη (1132-1186)

ΠΟ. λέγοιμ᾽ ἄν. ἦν τις Πριαμιδῶν νεώτατος,
Πολύδωρος, Ἑκάβης παῖς, ὃν ἐκ Τροίας ἐμοὶ
πατὴρ δίδωσι Πρίαμος ἐν δόμοις τρέφειν,
1135 ὕποπτος ὢν δὴ Τρωϊκῆς ἁλώσεως.
τοῦτον κατέκτειν᾽· ἄνθ᾽ ὅτου δ᾽ ἔκτεινά νιν
ἄκουσον, ὡς εὖ καὶ σοφῇ προμηθίᾳ.
ἔδεισα μή σοι πολέμιος λειφθεὶς ὁ παῖς
Τροίαν ἀθροίσῃ καὶ ξυνοικίσῃ πόλιν,
1140 γνόντες δ᾽ Ἀχαιοὶ ζῶντα Πριαμιδῶν τινα
Φρυγῶν ἐς αἶαν αὖθις ἄρειαν στόλον,
κἄπειτα Θρῄκης πεδία τρίβοιεν τάδε
λεηλατοῦντες, γείτοσιν δ᾽ εἴη κακὸν
Τρώων, ἐν ᾧπερ νῦν, ἄναξ, ἐκάμνομεν.
1145 Ἑκάβη δὲ παιδὸς γνοῦσα θανάσιμον μόρον
λόγῳ με τοιῷδ᾽ ἤγαγ᾽, ὡς κεκρυμμένας
θήκας φράσουσα Πριαμιδῶν ἐν Ἰλίῳ
χρυσοῦ· μόνον δὲ σὺν τέκνοισί μ᾽ εἰσάγει
δόμους, ἵν᾽ ἄλλος μή τις εἰδείη τάδε.
1150 ἵζω δὲ κλίνης ἐν μέσῳ κάμψας γόνυ·
πολλαὶ δέ, χειρὸς αἳ μὲν ἐξ ἀριστερᾶς,
αἳ δ᾽ ἔνθεν, ὡς δὴ παρὰ φίλῳ, Τρώων κόραι
θάκους ἔχουσαι, κερκίδ᾽ Ἠδωνῆς χερὸς
ᾔνουν, ὑπ᾽ αὐγὰς τούσδε λεύσσουσαι πέπλους·
1155 ἄλλαι δὲ κάμακα Θρῃκίαν θεώμεναι
γυμνόν μ᾽ ἔθηκαν διπτύχου στολίσματος.
ὅσαι δὲ τοκάδες ἦσαν, ἐκπαγλούμεναι
τέκν᾽ ἐν χεροῖν ἔπαλλον, ὡς πρόσω πατρὸς
γένοιντο, διαδοχαῖς ἀμείβουσαι χερῶν.
1160 κἆιτ᾽ ἐκ γαληνῶν —πῶς δοκεῖς;— προσφθεγμάτων
εὐθὺς λαβοῦσαι φάσγαν᾽ ἐκ πέπλων ποθὲν
κεντοῦσι παῖδας, αἳ δὲ πολεμίων δίκην
ξυναρπάσασαι τὰς ἐμὰς εἶχον χέρας
καὶ κῶλα· παισὶ δ᾽ ἀρκέσαι χρῄζων ἐμοῖς,
1165 εἰ μὲν πρόσωπον ἐξανισταίην ἐμόν,
κόμης κατεῖχον, εἰ δὲ κινοίην χέρας,
πλήθει γυναικῶν οὐδὲν ἤνυον τάλας.
τὸ λοίσθιον δέ, πῆμα πήματος πλέον,
ἐξειργάσαντο δείν᾽· ἐμῶν γὰρ ὀμμάτων,
1170 πόρπας λαβοῦσαι, τὰς ταλαιπώρους κόρας
κεντοῦσιν, αἱμάσσουσιν· εἶτ᾽ ἀνὰ στέγας
φυγάδες ἔβησαν· ἐκ δὲ πηδήσας ἐγὼ
θὴρ ὣς διώκω τὰς μιαιφόνους κύνας,
ἅπαντ᾽ ἐρευνῶν τοῖχον ὡς κυνηγέτης,
1175 βάλλων, ἀράσσων. τοιάδε σπεύδων χάριν
πέπονθα τὴν σὴν πολέμιόν γε σὸν κτανών,
Ἀγάμεμνον. ὡς δὲ μὴ μακροὺς τείνω λόγους,
εἴ τις γυναῖκας τῶν πρὶν εἴρηκεν κακῶς
ἢ νῦν λέγων ἔστιν τις ἢ μέλλει λέγειν,
1180 ἅπαντα ταῦτα συντεμὼν ἐγὼ φράσω·
γένος γὰρ οὔτε πόντος οὔτε γῆ τρέφει
τοιόνδ᾽· ὁ δ᾽ αἰεὶ ξυντυχὼν ἐπίσταται.
ΧΟ. μηδὲν θρασύνου μηδὲ τοῖς σαυτοῦ κακοῖς
τὸ θῆλυ συνθεὶς ὧδε πᾶν μέμψῃ γένος.
1185 [πολλαὶ γὰρ ἡμῶν, αἳ μέν εἰσ᾽ επίφθονοι,
αἳ δ᾽ εἰς ἀριθμὸν τῶν κακῶν πεφύκαμεν.]

***
ΠΟΛΥΜΗΣΤΩΡ
Να σου τα πω. Το πιο μικρότερο
απ᾽ τα παιδιά του Πριάμου, κάποιος
ονόματι Πολύδωρος, γιος της Εκάβης,
μου παραδόθηκε απ᾽ τον Πρίαμο, να τον ανατρέφω
στο σπίτι μου, γιατί ο γονιός του
υποψιαζότανε το πάρσιμο της Τροίας.
Αυτόν εγώ τον σκότωσα. Γιατί τον σκότωσα;
Άκου και κρίνε με αν καλά και γνωστικά έχω πράξει.
Είχα τον φόβο, αν ίσως απομείνει,
εχθρός σου ο νεαρός, μήπως μαζέψει
τους Τρώες και χτίσουνε ξανά την πόλη,
οπότε οι Αχαιοί μαθαίνοντας πως ένα
1140 απ᾽ τα παιδιά του Πριάμου ζει, θα ξεσηκώναν
άλλη εκστρατεία στων Φρυγών τη χώρα
και πάλι θα ρημάζανε τους κάμπους
της Θράκης,
κι εμείς, της Τροίας οι γειτόνοι, βασιλιά μου,
τα ίδια θα υποφέραμε καθώς και τώρα.
Σαν έμαθε η Εκάβη τον χαμό του γιου της,
με λόγια πλανερά με τράβηξε ως εδώ
τάχα πως θα μου φανερώσει θησαυρό κρυμμένο
στην Τροία, από τη φάρα του Πριάμου,
και μονάχον, μαζί με τα παιδιά μου,
με μπάζει στη σκηνή της, τάχα μην ακούσει
άλλος κανείς τα όσα θα μαρτυρούσε.
1150 Λυγάω τα γόνατα και κάθομαι στην κλίνη.
Πολλές Τρωαδίτισσες καθίσανε δεξιά ζερβά μου,
τάχατε φιλικά,
και τον θρακιώτικο αργαλειό παινεύανε
κοιτάζοντας τα ρούχα μου στο φως της μέρας.
Άλλες, το θρακικό το δόρυ καμαρώνοντας
μου πήρανε με τρόπο, και τα δυο μου όπλα.
Κι όσες ήταν μανάδες, τα παιδιά μου
θαυμάζοντας, τα χόρευαν στα χέρια
κι η μια στην άλλη
τα πετούσανε για να βρεθούνε
μακριά από τον πατέρα τους. Και ξαφνικά,
1160 ύστερ᾽ απ᾽ όλα τούτα τα γλυκόλογα
—μπορείς να φανταστείς;—, άλλες τραβούν μαχαίρια,
κρυμμένα κάπου στα φορέματά τους,
και μαχαιρώνουν τα τέκνα μου, κι άλλες
απάνω μου χιμάνε σαν οχτροί
και με κρατάνε χειροπόδαρα. Κι όπως επάσχιζα
τα παιδιά μου να σώσω,
αν το κεφάλι σήκωνα, μ᾽ αρπάζανε
απ᾽ τα μαλλιά, κι αν έκανα
τα χέρια να σαλέψω, ήτανε τόσο πλήθος
οι γυναίκες, που αδύνατο να πράξω κάτι ο δόλιος.
Το τελευταίο κακούργημα, το φριχτότερο απ᾽ όλα
ήταν ετούτο: με καρφίτσες
1170 κεντούν τα πονεμένα μου τα μάτια,
τα ματώνουνε κι ύστερα σκορπάνε
μες στη σκηνή· κι εγώ,
σαν το θεριό τινάχτηκα, να κυνηγήσω
τις φόνισσες τις σκύλες,
ψάχνω παντού, τους τοίχους ψηλαφώ,
χτυπάω, γκρεμίζω. Αυτά
είναι τα πάθη μου, Αγαμέμνονα, γιατί στοχάστηκα
να σου κάμω καλό, σκοτώνοντας
τον οχτρό σου. Λοιπόν τί τα θέλεις;
αν τις γυναίκες κακολόγησε κανένας,
απ᾽ τους παλιούς ή από τους τωρινούς,
ή κάποιος από τους μελλούμενους αν θέλει
να τις κακολογήσει, εγώ θα τα ᾽λεγα όλα τούτα
1180 με δυο κουβέντες μοναχά: πως τέτοιο γένος
δεύτερο δεν υπάρχει σε στεριά ή σε θάλασσα.
Κι όποιος εμπλέχτηκε μ᾽ αυτές καλά το ξέρει.
ΧΟΡΟΣ
Μην παραφέρεσαι και μην κατηγοράς,
για τα δεινά που υποφέρεις,
ολόκληρο των γυναικών το γένος.

Μακεδονία εν μύθοις φθεγγομένη: Μύθοι πανελλαδικοί - Ηρακλής

Η δράση του Ηρακλή, γιου του Δία, σε διάφορες περιοχές της Μακεδονίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, αν λάβουμε υπόψη: (α) Ότι οι μακεδόνες βασιλείς θεωρούσαν ότι κατάγονταν από τον αργείο ήρωα, ότι ήταν ήρωας πατρώος, σύμβολο ενωτικό, που προσέδιδε κύρος (Δίας και Ηρακλής αποτελούν κορυφαίες πολιτικές υποστάσεις του μακεδονικού βασιλείου). (β) Το γεγονός ότι τα ταξίδια του είχαν ένα χαρακτήρα εκπολιτιστικό που σηματοδοτούσαν την ποιοτική αναβάθμιση προς την κατεύθυνση του δικαίου, της ευνομίας, του ορθολογισμού και της κοινής αρετής, σε αντίθεση με τους Γίγαντες –τους Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες της περιοχής θα μπορούσαμε να πούμε– εναντίον των οποίων ο Ηρακλής μάχεται. (γ) Το γεγονός ότι τα ταξίδια του σηματοδοτούσαν τη διεύρυνση του «εξελληνισμού» όχι μόνο με τη μετάδοση των αξιών του ολυμπιακού πανθέου αλλά και εξοβελίζοντας φοινικικά ή άλλα στοιχεία με γνωστές στους Έλληνες παραδόσεις (λ.χ. στη Θάσο με την τοποθέτηση δύο Μινωιτών) και με την τιμωρία των Τρώων· ακόμη και τα τρία παιδιά του Άρη που εξουδετέρωσε ο Ηρακλής στον βορειοελλαδικό χώρο, τον Λυκάονα και τον Κύκνο σε γειτονικές περιοχές και τον βασιλιά της Θράκης Διομήδη, εντάσσεται μέσα στο πλαίσιο αυτής της λογικής, καθώς ο Άρης ανήκε στους θεούς που υποστήριζαν τον αγώνα των Τρώων. (δ) Το γεγονός ότι εξασφαλίζει κοινωνική συνοχή με την ίδρυση πόλεων στο όνομά του.

Ο Ηρακλής λειτουργεί διαμεσολαβητικά μεταξύ θεών και ανθρώπων και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη λατρεία και σε τελετουργικά δρώμενα: (α) Το ηράκλειον άμμα, ο χαρακτηριστικός κόμπος, δηλώνει τη σύνδεση των δύο κόσμων, αλλά και τη σχέση του ήρωα τόσο με τη ζωή όσο και με τον θάνατο μέσα από την αναζήτηση της αθανασίας –εξού και η σημασία του στην τοπική λατρεία με την αναζήτηση της αθανασίας και τις προσδοκίες για μεταθανάτια ζωή αλλά και η παράσταση του ήρωα στην τοπική τέχνη ως γενειοφόρου, ενήλικου δηλαδή, αλλά και αγένειου, νέου και αναγεννημένου. (β) Το επίθετο κυναιγίδας φανερώνει τελετουργικά για τη μύηση των νέων στο κυνήγι.

Όλα αυτά εξηγούν τη συχνή παρουσία του στα έργα των τεχνών.
Πληροφορίες για τη δράση και την παρουσία του αντλούμε από τις φιλολογικές πηγές και από τα έργα των τεχνών.[1]

Φιλολογικές πηγές  

i. Συμμετέχει στη Γιγαντομαχία.

ii. Επιστρέφοντας από τη χώρα των Αμαζόνων και έχοντας στην κατοχή του τη ζώνη της Ιππολύτης, ο Ηρακλής κατέλαβε τη Θάσο και ανέθεσε τη διακυβέρνηση του νησιού στους Αλκαίο και Σθένελο, απογόνους του Μίνωα, τους οποίους είχε πάρει μαζί του ως ομήρους από την Πάρο (Απολλόδωρος 2.5.9).

iii. Προερχόμενος από τη Θάσο και πηγαίνοντας στις Μυκήνες έφτασε στην Τορώνη. Εκεί τον προκάλεσαν ο Πολύγονος και ο Τηλέγονος, γιοι του Πρωτέα και εγγονοί του Ποσειδώνα, τους οποίους και σκότωσε. Αφού σκότωσε και τους δυο αντιπάλους του, ο ήρωας επέστρεψε με ασφάλεια στις Μυκήνες, όπου παρέδωσε στον Ευρυσθέα τη ζώνη της Ιππολύτης ολοκληρώνοντας τον ένατο άθλο του (Απολλόδωρος 2.5.9. Ευρ., Ηρόδοτος Μαινόμενος 418).

iv. Ως όγδοο άθλο ο Ηρακλής διατάσσεται από τον Ευρυσθέα να οδηγήσει στις Μυκήνες τις τέσσερις ανθρωποφάγες φοράδες του Διομήδη, βασιλιά της Θράκης. Ο ήρωας έφερε σε πέρας τον άθλο, αλλά μετά από λίγο καιρό τα ζώα διέφυγαν αφηνιασμένα στον Όλυμπο, όπου κατασπαράχτηκαν από τα θηρία (Απολλόδωρος 2.5.8. Υγ., Μύθοι 30. Στέφανος Βυζάντιος λ. Άβδηρα). Σύμφωνα με μια παραλλαγή του μύθου από τις φοράδες αυτές γεννήθηκαν άλογα που οι απόγονοί τους έφταναν ως τα χρόνια του Μ. Αλεξάνδρου.

v. Ως δέκατο άθλο ο Ηρακλής διατάσσεται από τον Ευρυσθέα να οδηγήσει στις Μυκήνες από την Ερύθεια**, ένα απομονωμένο νησί στον Ωκεανό, τις αγελάδες του βασιλιά Γηρυόνη, γιου του Χρυσάορα και της Καλλιρρόης. Μετά από μακρά και περιπετειώδη πορεία στις χώρες της Μεσογείου, και αφού μονομάχησε με τον Γηρυόνη στις ακτές του ποταμού Ανθεμούντα, φτάνει στις ιωνικές ακτές της Ελλάδας, όπου μια βοϊδόμυγα, σταλμένη από την Ήρα, τρελαίνει το κοπάδι και το κάνει να διασκορπιστεί στα βουνά της Θράκης. Ο Ηρακλής κατηγόρησε τον Στρυμόνα, ποταμό αρχικά πλωτό, ότι δυσκόλεψε το έργο του να συγκεντρώσει τις αγελάδες. Τον γέμισε λοιπόν με πέτρες, και από τότε ο ποταμός έπαψε να είναι πλωτός. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου, ο Ηρακλής δεν μπορούσε να διασχίσει τον ποταμό επειδή δεν υπήρχε πέρασμα. Έριξε λοιπόν τεράστιους βράχους εμποδίζοντας τα πλοία να τον διαπλέουν.

vi. «Οι άθλοι ολοκληρώθηκαν σε οκτώ χρόνια και ένα μήνα. Επειδή όμως ο Ευρυσθέας δεν προσμέτρησε σε αυτούς ούτε αυτόν με τα κοπάδια του Αυγεία ούτε με τη Λερναία Ύδρα, του επέβαλε [στον Ηρακλή] έναν ενδέκατο άθλο, να φέρει τα χρυσά μήλα από τις Εσπερίδες. Προχωρώντας λοιπόν φτάνει στον ποταμό Εχέδωρο. Και ο Κύκνος, γιος του Άρη και της Πυρήνης τον προκαλούσε σε μονομαχία. Και καθώς ο Άρης συμπαραστεκόταν στον Κύκνο και είχε οργανώσει τη μονομαχία, έπεσε κεραυνός ανάμεσά τους και διέλυσε τη μάχη» (Απολλόδωρος 2.5.11). Με τον τελευταίο αυτό άθλο ο Ηρακλής οδηγείται προς την αθανασία και τη θεοποίηση.

vii. Δίπλα στον ίδιο ποταμό, βασίλευε στη φυλή των Κρηστωναίων ο Λυκάονας σε περιοχή που ονομαζόταν Ευρώπη από το όνομα του προπαππού του. Όταν ο Ηρακλής, περνώντας από την περιοχή στο ταξίδι του προς την Εσπερία, συνάντησε τον Λυκάονα στο άλσος Πυρήνη, αφιερωμένο στη μητέρα του Λυκάονα και του Κύκνου. Ο βασιλιάς κάλεσε τον ήρωα σε μονομαχία. Με πολύ μεγάλη προσπάθεια ο Ηρακλής κατέβαλε τον δυνατό μαχητή (Ευρ., Άλκ. 499 κ.ε.).[2]

viii. Σύμφωνα με τις πηγές, και ο Ηρακλής, όπως και άλλα πρόσωπα του μύθου και της ιστορίας, μυήθηκε στα μυστήρια της Σαμοθράκης, προφανώς κατά τη διάρκεια της αργοναυτικής εκστρατείας στην οποία έλαβε μέρος και στη στάση που έκαναν στο νησί κατά προτροπή του μυημένου Ορφέα. Εξάλλου, κατά την επιστροφή των Αργοναυτών, όταν η προσευχή του Ορφέα στους θεούς της Σαμοθράκης τους έσωσε από άγρια θαλασσοταραχή που τους βρήκε στη μέση του Ποντικού πελάγους, ο θεός Γλαύκος*** προφήτεψε στον Ηρακλή ότι θα γινόταν αθάνατος και ότι οι Διόσκουροι**** θα απολάμβαναν τιμές από τους ανθρώπους σαν θεοί. Το γενικότερο μυθολογικό πλέγμα που πλαισιώνει τον ήρωα προδηλώνει λατρείες προς τιμήν του οργιαστικές-διονυσιακές, με περιεχόμενο γονιμικό αλλά και εσχατολογικό, ταιριαστό στον μακεδονικό χώρο (Αιγύπτιοι θεοί*****). Εξάλλου, μετά τον θάνατό του λατρεύτηκε ως ήρως θεός****** του κάτω κόσμου (Πίνδ., Νέμεα 3,22).

Έργα των τεχνών

Το γενεαλογικό δέντρο των Μακεδόνων βασιλέων αποδείκνυε ότι ήταν απόγονοι του Ηρακλή, Ηρακλείδες. Γι’ αυτό και ο Ηρακλής σε επιγραφές αναφέρεται ως Ηρακλής Πατρώος και γι’ αυτό συχνή είναι σε έργα των τεχνών η απεικόνισή του, του ίδιου ή συμβόλων του, όπως το ρόπαλο σε νομίσματα ή στο μεγάλο πλακίδιο από τον μεγάλο μακεδονικό τάφο ΙΙ στη Μεγάλη Τούμπα [3]. Επομένως, οι συχνές παραστάσεις του Ηρακλή σημειοδοτούν στοιχεία από το μυθικό παρελθόν των Μακεδόνων, εμπεριέχοντας συμβολική αξία θρησκευτικού και πολιτικού χαρακτήρα.
----------------------------
[1] Για τη συμβολή των Ευβοέων στη διάδοση ή και στη διαμόρφωση των άθλων του Ηρακλή στις περιοχές του Θερμαϊκού κόλπου και της Χαλκιδικής βλ. Τιβέριος – Γιματζίδης, 2002, 229.
[2] Συνολικά τρία παιδιά του Άρη εξουδετέρωσε ο Ηρακλής στον βορειοελλαδικό χώρο: τον Λυκάονα και τον Κύκνο σε γειτονικές περιοχές, τον βασιλιά της Θράκης Διομήδη.
[3] «Το ρόπαλο αποτελεί γνωστό τύπο της νομισματοκοπίας του μακεδονικού βασιλείου, δηλαδή της βασικής οπτικής του αυτοπαρουσίασης (και προπαγάνδας) στα χρόνια του Φιλίππου Ε’ και του Περσέα», επισημαίνει ο Κώστας Μπουραζέλης (2007, 179).

*Αμαζόνες
Το βασίλειό τους τοποθετείται στον Βορρά, στις πλαγιές του Καύκασου ή στη Θράκη ή στη νότια Σκυθία (στην αριστερή όχθη του Δούναβη)

**Ερύθεια
Νησί στην Εσπερία, κοντά στο Γιβραλτάρ, όπου βρίσκονται τα ιερά κοπάδια με τα ολοκόκκινα βόδια του  Ήλιου. Εκεί  τελειώνει ο θεός το καθημερινό του ταξίδι, έχοντας διασχίσει τον ουράνιο θόλο από τη μια μεριά του μεγάλου Ωκεανού, που περιβρέχει ολόκληρη τη γη, μέχρι την άλλη άκρη του, την Ερύθεια. Ερύθεια είναι και το όνομα μιας από τις Εσπερίδες.

***Γλαύκος
Ο Γλαύκος υπήρξε ψαράς που μεταβλήθηκε σε θεό της θάλασσας, γιατί έφαγε ένα χόρτο, «και προλέγει μέχρι τώρα στους ανθρώπους τα μέλλοντα. [...] όσοι ταξιδεύουν στη θάλασσα διηγούνται κάθε χρόνο πολλά για τη μαντική του Γλαύκου» (Διόδωρος Σικελιώτης Σ., 4, 48). Βλ. και Πινδ., Πυθιόνικος IV, 156 και Απολλ., 3, 3· ο Παυσανίας μάλιστα παραδίδει ότι ο Αισχύλος συνέθεσε δράμα σχετικά με τον Γλαύκο (9, 22.5).

****Διόσκουροι
Οι Διόσκουροι, ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης, ήταν οι γιοι του Δία (Διός κούροι) από τον έρωτά του με τη Λήδα, δίδυμοι αδελφοί της Ελένης και της Κλυταιμνήστρας. Πραγματικά παιδιά του Δία θεωρούνταν ο Πολυδεύκης και η Ελένη, ενώ ο Κάστορας και η Κλυταιμνήστρα παιδιά του θνητού συζύγου της Λήδας, του Τυνδάρεου, με τον οποίο η Λήδα ενώθηκε την ίδια νύχτα που την επισκέφθηκε ο Δίας με τη μορφή κύκνου. Κατεξοχήν Δωριείς ήρωες, εμφανίζονται κάποιες φορές να αντιμάχονται τον Θησέα, κατεξοχήν ήρωα των Ιώνων. Πήραν μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία, στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου, βοήθησαν τον Ιάσονα στην καταστροφή της Ιωλκού.

*****Αιγύπτιοι θεοί
Η μεγάλη διάδοση των εσχατολογικών απόψεων στον μακεδονικό χώρο κατέστησε σχεδόν αυτονόητη την εισαγωγή της λατρείας των Αιγυπτίων θεών από τον 3ο αι. π.Χ., καθώς μέρος της ουσίας αυτών των θεών ήταν οι θεωρίες για λύτρωση στη μετά θάνατο ζωή. Πολύ πρώιμα διαδόθηκε και στη Μακεδονία η λατρεία Αιγυπτίων θεών, παρά τις όχι καλές σχέσεις των Αντιγονιδών με τους Πτολεμαίους. Τη λατρεία έφεραν ιδιώτες Έλληνες από την Αλεξάνδρεια ή Αιγύπτιοι έμποροι, που έρχονταν με τις οικογένειές τους για μόνιμη εγκατάσταση σε ελληνικές πόλεις. Ιερό για τους Αιγυπτίους θεούς ιδρύθηκε στη Θεσσαλονίκη πιθανότατα τον 3ο αι. π.Χ. –το λεγόμενο Σαραπείον– και παρέμεινε ενεργό μέχρι τον 4ο αι. μ.Χ.

******Ηρακλής - «ήρως θεός» του κάτω κόσμου
Η λατρεία αυτή συνδέεται, νομίζουμε, με τη νίκη του Ηρακλή επί του Αχελώου και με τον γάμο του με τη Δηιάνειρα. Όταν ο Ηρακλής έσπασε το κέρατο του Αχελώου στη διαμάχη μεταξύ τους για τη Διηάνειρα, ο θεός-ποταμός θεώρησε ότι νικήθηκε και ζήτησε πίσω το κέρατο, δίνοντας ως αντάλλαγμα στον Ηρακλή το κέρας της Αμαλθείας [1], το οποίο είχε πάρει από την κόρη του Ωκεανού Αμάλθεια, και από το οποίο έβγαιναν ποτά και φαγητά. Ο Ηρακλής με τη σειρά του το έδωσε στους Καλυδωνίους και λατρεύτηκε στα βουνά ως θεός της γονιμότητας και της ευφορίας που μπορεί να επέλθει με την ορθολογική διευθέτηση και τον έλεγχο των υδάτων. Στην ουσία, ο Ηρακλής λατρεύτηκε ως θεός χθόνιος. Εξάλλου, ο Ηρακλής διεκδίκησε τη Διηάνειρα, επειδή του το ζήτησε η ψυχή του Μελέαγρου, την οποία συνάντησε, όταν κατέβηκε στον Άδη για τον Κέρβερο. Επιπλέον, το κέρας της Αμαλθείας το κρατά και ο Πλούτωνας στο χέρι του, καθώς ο Ηρακλής τον κουβαλά στην πλάτη του για να τον ανεβάσει στον επάνω κόσμο. Ο θεός του κάτω κόσμου είναι και θεός της ευφορίας, της βλάστησης και της γονιμότητας, τον οποίον επικαλούνται οι γεωργοί, για να φυτρώσει ο σπόρος της Δήμητρας. Ακόμη και η μεταμφίεση του Ηρακλή σε Ομφάλη, όπως παριστάνεται σε χάλκινο εξάρτημα κλίνης με διακοσμητικές μορφές, παρέα με νεαρό σάτυρο, στο δάπεδο της αίθουσας των συμποσίων στο Δίον (όψιμα ελληνιστικά χρόνια), αποκαλύπτουν τελετουργικά με γονιμικό χαρακτήρα. Ακόμη και το ηράκλειον άμμα, ο κόμπος που συχνά βρίσκουμε γραπτό σε επιτύμβιες στήλες ή ακόμη και ως κόσμημα δηλώνει προφανώς αυτό το δέσιμο της ζωής με τον θάνατο μέσα από τη σύνδεση που επιτυγχάνει ο ήρωας ανάμεσα στους δύο κόσμους και τον διττό του χαρακτήρα.

[1] Κέρας της Αμαλθείας παριστάνεται στην επωμίδα του δεξιού ώμου σε θώρακα αγάλματος αυτοκράτορα που βρέθηκε σε οικόπεδο στη συμβολή της οδού Καραολή-Δημητρίου, στην πλατεία Αντιγονιδών της Θεσσαλονίκης.

Νόστιμον ἦμαρ

Η ομηρική λέξη «νόστος» σημαίνει επάνοδος, επιστροφή στην πατρίδα, επιστροφή στο σπίτι, ταξίδι με καλό, αίσιο τέλος· περιήγηση, πλους «Νόστος Ἀχαιίδος» σημαίνει ευκαιρία για επιστροφή στην Ελλάδα· «ἐπὶφορβῆς νόστος» είναι η περιήγηση για αναζήτηση τροφής

 

Η λόγια φράση «νόστιμον ἦμαρ» σημαίνει την ημέρα του γυρισμού, της επιστροφής «οἴκᾰδε». Επειδή το «νόστιμον ἦμαρ» θεωρείται ηδονικότατη, γλυκύτατη μέρα, το επίθετο νόστιμος σημαίνει σήμερα οτιδήποτε είναι γλυκό, ηδύ, χαριτωμένο, ευχάριστο (στη γεύση, αν πρόκειται για κάτι που τρώγεται.), που κεντρίζει ευχάριστα τις αισθήσεις ή το ενδιαφέρον μας.

 

«Τον άντρα τον πολύπραγο τραγούδησέ μου, ω Μούσα, / που περισσά πλανήθηκε, σαν κούρσεψε τής Τροίας / το ιερό κάστρο, και πολλών ανθρώπων είδε χώρες / κι έμαθε γνώμες, και πολλά στα πέλαα βρήκε πάθια, / για μία ζωή παλεύοντας και γυρισμό συντρόφων. («Ἀ ἀρνύμενος ἥν τε ψυχὴν καὶ νόστον ἑταίρων.») / Μα πάλε δεν τους γλύτωσε, κι αν το ποθούσε, εκείνους, / τι από δική τους χάθηκαν οι κούφιοι αμυαλωσύνη, / τού Ήλιου τού Υπερίονα σαν έφαγαν τα βόδια, / κι αυτός τους πήρε τη γλυκειά του γυρισμού τους μέρα. («αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.») Και αλλού: «Όμως περίσσια λαχταρώ, και το ζητώ ολοένα, / να πάω στον τόπο, να χαρώ του γυρισμού τη μέρα. («οἴκαδέ τ᾿ ἐλθέμεναι καὶ νόστιμον ἦμαρ ἰδέσθαι.») / Κι αν με χτυπήσει οργή θεού στα μελανά πελάγη, / έχω καρδιά βασταχτερή, κι απομονή θα κάνω· / έπαθα που έπαθα πολλά και ‘πόφερα άλλα τόσα / στις μάχες και στις θάλασσες· ας μου γενεί και τούτο.»

 

Καὶ καπνὸν ἀποθρῴσκοντα νοῆσαι

 

Λιγότερο γνωστή είναι ίσως η φράση «…καὶ καπνὸν ἀποθρῴσκοντα νοῆσαι ἧς γαίης, θανέειν ἱμείρεται.» Που σημαίνει: [Εκείνου η κόρη τον κρατάει το δύστυχο στα δάκρυα, / και με γλυκειές μαγεύει τον κουβέντες, να ξεχάσει / τον τόπο του·] μα πάλε αυτός, και τον καπνό μονάχα / να θώρειε της πατρίδας του σαν αλαφροανεβαίνει, / κι ας πέθαινε.

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΙ ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ

Ποιο είναι το πραγματικό νόημα της ζωής; Ποιος είναι ο αληθινός σκοπός της ζωής; Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα άλλο πέρα από την ίδια την ζωή. Η ίδια η ζωή είναι ο σκοπός της. Η ελεύθερη εκδήλωση κι η ροή της ζωής. Η ζωή είναι σαν ένα ποτάμι που ρέει. Όταν ρέει ελεύθερα ξέρει που να πάει, πώς να πάει κι απλά ταξιδεύει. Δεν χρειάζεται τίποτα άλλο.

 

Αλλά όταν έρχεται ο άνθρωπος και βάζει μεταφορικά και κυριολεκτικά φράγματα κι αλλάζει κατευθύνσεις στην πορεία των πραγμάτων (νομίζοντας ότι βελτιώνει έτσι την πορεία των πραγμάτων) τότε το αποτέλεσμα είναι μια τεχνητή διαμορφωμένη πραγματικότητα. Εκ των πραγμάτων, είναι καλύτερο αυτό; Η ελευθερία θεωρείται σαν ανεξέλεγκτη πορεία κι η ελεγχόμενη πορεία θεωρείται σαν σωτήρια επέμβαση. Είναι πράγματι έτσι; Μπορεί η ελευθερία να υποκατασταθεί από τον περιορισμό; το περιορισμένο; και να οδηγήσει την πορεία της ζωής και τα πράγματα σε καλύτερες καταστάσεις;

 

Ο περιορισμός του νου οδηγεί όντως στην αληθινή, ανώτερη, πιο χρήσιμη, γνώση; Ο περιορισμός σε αντιλήψεις και πεποιθήσεις οδηγεί σε καλύτερη ζωή; Ο περιορισμός των δράσεων, ο έλεγχος κι η χειραγώγηση των δραστηριοτήτων μας, οδηγεί σε μια πιο ευτυχισμένη διαβίωση;

 

Μήπως όλο αυτό το παραμύθι της επέμβασης και παρέμβασης στην ελεύθερη έκφραση της ζωής (σε νοητικό, γνωστικό και πρακτικό επίπεδο) που οι άνθρωποι ονομάζουν περήφανα «πολιτισμό», «κοινωνική ζωή», κλπ., είναι ακριβώς μια παγίδευση του ανθρώπου; Μήπως, πέρα από όλα όσα λένε οι δήθεν ηγέτες του κόσμου, θρησκευτικοί, πολιτικοί, οικονομικοί, κλπ., η πραγματική ζωή δεν είναι στην διαμόρφωση και τους περιορισμούς και στον έλεγχο, αλλά στην Ελευθερία; Στην Αληθινή Ελευθερία, όχι στην αναρχία του εγωισμού,  στην ανεξέλεγκτη δράση των εγώ. Στην Ελευθερία από τον εγωισμό, την προκατάληψη, την ανοησία. Στην Αληθινή Έκφραση της Πραγματικής Φύσης του Ανθρώπου, που είναι Ελευθερία Άχρονη κι η Μόνη Πραγματικότητα.

 

Προφανώς η Ελευθερία για την οποία μιλάμε είναι η Πραγματική Ελευθερία του Ανθρώπου, η Αφύπνιση στην Πραγματικότητα, η Πραγματική Ζωή του Παγκόσμιου Ανθρώπου, που Φωτισμένος από την Κατανόηση της Ενότητας της Ύπαρξης Γνωρίζει Πώς να Δράσει στην ζωή και στην κοινωνία. Αληθινή κοινωνία φτιάχνουν οι Αληθινοί Άνθρωποι, δεν φτιάχνουν τα εγωιστικά ζώα. Τα εγωιστικά ζώα συναθροίζονται απλά κι αποτελούν αγέλες, αγέλες πολιτισμένων ζώων ίσως, αλλά πάντα αγέλες ζώων.

Ο Αληθινός Δρόμος των Αρχαίων

Όταν Ζεις στην Πραγματικότητα, Εδώ, Τώρα, δηλαδή σε μια συνεχή ανανεούμενη επαφή με τα πραγματικά συμβαίνοντα, Ζεις ουσιαστικά έξω από τον γραμμικό χρόνο της σκέψης, έξω από το παρελθόν, και το φανταστικό μέλλον.

Αυτό σημαίνει ότι βρίσκεις Εδώ, Τώρα, την πλήρη πραγματικότητα της ζωής. Η ζωή σου ολοκληρώνεται σε Αυτή την Στιγμή που Ρέει Αιώνια. Η ζωή είναι ολοκληρωμένη Εδώ, Τώρα. Η ζωή δεν κατευθύνεται κάπου, δεν έχει παρελθόν, δεν έχει σκοπούς, και μέλλον. Αναβλύζει συνεχώς από την Πηγή της Αιωνιότητας, κι είναι Ολοζώντανη, Φρέσκια, Κάθε Στιγμή, στην Στιγμή που Ρέει Αιώνια, Χωρίς να Αλλοιώνεται… Αυτό σημαίνει, ταυτόχρονα, ότι η ζωή μπορεί να τελειώσει οποτεδήποτε, χωρίς «απώλειες»… υπάρχει απόλυτη αποδοχή του «θανάτου».

Όταν Βρεις, Εδώ, Τώρα, την Πλήρη Εκπλήρωση της ζωής δεν έρχεσαι από πουθενά, Είσαι ο Αιώνιος Άνθρωπος που Διαρκεί. Αυτός είναι ο Δρόμος των Αρχαίων Σοφών, της Ανατολής και της Δύσης.

Όλοι οι Σοφοί, Βρίσκουν, Εδώ, Τώρα, στην Άμεση Επαφή με την Πραγματικότητα, την Διέξοδο από τον κόσμο της σκέψης και τον γραμμικό χρόνο. Σε μια τέτοια εμπειρία ζωής δεν στηρίζεσαι πλέον στο παρελθόν, σε γνώσεις, σε αντιλήψεις, σε δραστηριότητες.

Για να Ζεις στην Στιγμή, στην Αιώνια Στιγμή που Ρέει, έξω από την σκέψη και τον χρόνο, δεν χρειάζεται να πιστέψεις κάτι, δεν χρειάζεται να κάνεις κάποιες συγκεκριμένες τελετουργικές πράξεις ή να ασκήσεις κάποια θρησκευτική πρακτική. Απλά Είσαι Εδώ, Τώρα, Ξύπνιος. Για αυτό η Αλήθεια είναι πέρα από θρησκευτικά δόγματα και τελετουργικές πράξεις και θεατρικές μυήσεις που ασκούνται σε δήθεν εσωτερικές σχολές, πέρα από τεχνικές που διδάσκουν ανίδεοι στα μικρομάγαζα της ψευτοπνευματικότητας. Όλα αυτά είναι διανοητικά σκουπίδια, δεν είναι ο Αληθινός Δρόμος των Αρχαίων.

Το πρώτο άρθρο που γράφτηκε ποτέ για τον έρωτα

Όταν μπλεχτείς στα δίχτυα του έρωτα, ξεκινάς και ψάχνεις οποιοδήποτε άρθρο έχει γραφτεί ποτέ για ΄κείνον θεωρώντας ότι έτσι θα βρεις απαντήσεις σε όλα τα ερωτήματα που ξαφνικά σου δημιουργήθηκαν από τότε που σκίρτησε η καρδούλα σου. Περίεργο πράγμα ο έρωτας, έρχεται και σ’ ανεβάζει στα ουράνια, σου χαρίζει αμέτρητα χαμόγελα σε στιγμές που δεν περίμενες να χαμογελάσεις και σε φέρνει αντιμέτωπο με συναισθήματα που δεν ήξερες καν ότι μπορούσε να τα νιώσει άνθρωπος.

Αφού βρήκες, λοιπόν και διάβασες ένα κάρο άρθρα για τον έρωτα –μόνο στο Ερεβοκτόνο να ψάξεις θα βρεις αυτά που χρειάζεσαι και χίλια τόσα- άρχισες να αναρωτιέσαι και σου πήρε ώρες ολόκληρες να σκέφτεσαι ποιο να ήταν άραγε το πρώτο άρθρο που γράφτηκε ποτέ για τον έρωτα, πότε άρχισαν οι άνθρωποι να αναρωτιούνται τι στο καλό είναι ο έρωτας και πώς άραγε τον αντιμετώπιζαν. Έτσι έκατσες και το έψαξες και ψάξε-ψάξε, βρήκες ότι ο Πλάτωνας έγραψε το γνωστό σε όλους «Το συμπόσιον» κι αυτό μπορούμε να θεωρήσουμε πως είναι το πρώτο άρθρο που γράφτηκε στην ιστορία του κόσμου για το πιο βαθύ και σπουδαίο συναίσθημα όλων.

Ο Πλάτωνας στο έργο του αυτό βάζει μια παρέα φίλων, γνωστών προσωπικοτήτων της αρχαιότητας, να έχουν μαζευτεί να φάνε όλοι μαζί για να γιορτάσουν τις νίκες ενός φίλου τους. Εκεί που όλοι περνούν ευχάριστα κι απολαμβάνουν το φαγητό τους, ξεκινούν ένας-ένας να μιλούν γι’ αυτό που τους προβληματίζει και καταλήγουν στο θέμα του έρωτα- αυτό δεν είναι που προβληματίζει τους ανθρώπους από την αρχή του κόσμου;

Ο καθένας τους, εξέφραζε μια διαφορετική άποψη. Για κάποιον, ο έρωτας είναι ο παλαιότερος θεός του κόσμου κι έτσι πρέπει  ν’ αντιμετωπίζεται, για έναν άλλον είναι ο νεώτερος από όλους τους θεούς αλλά κι αυτός που έχει τα περισσότερα χαρίσματα, είναι ο πιο όμορφος και ο πιο καλός από όλους. Κάποιος άλλος μέσα από την παρέα λέει ότι, σύμφωνα με όσα του είχε διδάξει μια παλιά του δασκάλα, δεν είναι ούτε θεός ούτε θνητός, αλλά κάτι ανάμεσα σ’ αυτά τα δύο, είναι η αιώνια επιθυμία κατοχής ενός πράγματος, κάτι που δε θέλεις να το χάσεις ούτε να το αποχωριστείς ποτέ, αλλά να σου ανήκει για πάντα. Να είναι πάντα δικό σου. Ενώ ένας άλλος, αναφέρει ότι ο έρωτας είναι μια μόνιμη αναζήτηση του άλλου μας μισού, αφού πίστευε στη θεωρία των σφαιρικών ανθρώπων, που ήταν ερμαφρόδιτοι κι ο Δίας τους χώρισε.

Προς το τέλος αυτής της άποψης, εμφανίζεται ένας φίλος από την παρέα που έχει λίγο μεθύσει κι όπως είναι γνωστό, οι μεθυσμένοι μιλούν πιο ελεύθερα, να πει τη γνώμη του και να τονίσει ότι έρωτας γι’ αυτόν είναι ένα άλλο πρόσωπο από την παρέα και ταυτίζεται με το πρόσωπο που του προκαλεί αυτά τα συναισθήματα. Δεν είναι κάποια θεωρία και δεν ψάχνει εξήγηση γιατί έχει βρει όλα αυτά που αναζητά.

Γενικότερα, με το έργο του αυτό ο Πλάτωνας προσπαθεί να τονίσει σ’ όποιον το διαβάζει, την παιδαγωγική αξία του έρωτα. Ο Πλάτωνας θεωρεί τον έρωτα ως απαραίτητο στάδιο για την ενηλικίωση κάποιου, πιστεύει ότι μόνο εντός του ο άνθρωπος μπορεί να αποκοπεί από την παιδική του ηλικία και να μεγαλώσει.

Το έργο αυτό μπορεί να θεωρηθεί το πρώτο άρθρο που γράφτηκε ποτέ για να υμνήσει τη θεϊκή πλευρά του έρωτα και να προσπαθήσει να δώσει εξηγήσεις σ’ όλα αυτά που βιώνει ο άνθρωπος που χτυπιέται από τα βέλη του μικρού φτερωτού αγγέλου. Μαγεία ο έρωτας, τελικά, που συντροφεύει τον άνθρωπο από τα πρώιμα χρόνια και θα τον ταλανίζει αιώνια.

Παιδική σεξουαλική κακοποίηση

Η παιδική σεξουαλική κακοποίηση αποτελεί ένα ανησυχητικά διαδεδομένο πρόβλημα σε παγκόσμιο επίπεδο. Καθώς πρόκειται για μία περίπτωση αφανούς εγκληματικότητας, εύκολα γίνεται κατανοητό ότι οι τρομακτικοί αριθμοί και τα υψηλά στατιστικά νούμερα (όπως αυτά αποτυπώνονται σε ερευνητικά αποτελέσματα), καταδεικνύουν μέρος μόνο του φαινομένου. Σύμφωνα με έρευνες το 30-80% των κακοποιημένων παιδιών αρνείται να αποκαλύψει τη θυματοποίησή του μέχρι την ενηλικίωσή του.

Η πλειονότητα των μελετών βασίζεται κυρίως σε δεδομένα που συλλέγονται αναδρομικά με τη χρήση ερωτηματολογίων. Αναδρομικές παγκόσμιες μελέτες αναφέρουν ότι περίπου το 20% των γυναικών και το 5-10% των ανδρών έχουν υποστεί παιδική σεξουαλική κακοποίηση ενώ για τη μη σωματική επαφή τα ποσοστά ανεβαίνουν στο 40-60% (Gorey & Leslie, 1997). Πάντως τα επίσημα στατιστικά στοιχεία που προκύπτουν, φαίνεται να αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου.

Τι είναι η παιδική σεξουαλική κακοποίηση;

Τι είναι όμως η παιδική σεξουαλική κακοποίηση; Με ποιους τρόπους κακοποιείται σεξουαλικά ένα παιδί; Η συμμετοχή ή η έκθεση παιδιών και εφήβων σε πράξεις με σεξουαλικό περιεχόμενο, υποκινούμενες ως επί το πλείστον από ενήλικα που έχει σχέση φροντίδας ή οικειότητας με το παιδί, οι οποίες έχουν ως σκοπό τη σεξουαλική διέγερση και ικανοποίηση του ενήλικα ονομάζεται παιδική σεξουαλική παραβίαση/κακοποίηση. Χαρακτηριστικά της σεξουαλικής παραβίασης είναι η ανηλικότητα των θυμάτων (παιδιά κάτω των 18 ετών), η σχέση εξάρτησης ή εμπιστοσύνης μεταξύ του θύτη και του θύματος καθώς και η έλλειψη συνειδητής κατανόησης της έννοιας και του περιεχομένου της πράξης αυτής, άρα και η έλλειψη συνειδητής συναίνεσης του παιδιού.

Μορφές παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης

• Μπορεί να είναι στενή σωματική επαφή η οποία περιλαμβάνει πράξεις διείσδυσης (πέους, δακτύλων ή ενός αντικειμένου στον κόλπο, το στόμα ή τον πρωκτό).
• Και μη διεισδυτικές πράξεις (σεξουαλικό άγγιγμα ή φιλί των σεξουαλικών οργάνων ή αυνανισμό μεταξύ τους).
• Μπορεί ακόμη να αφορά δραστηριότητες που δεν περιλαμβάνουν σωματική επαφή όπως είναι η επιδειξιμανία, η έκθεση του παιδιού σε πορνογραφικό υλικό ή σε σεξουαλικές πράξεις ενηλίκων ή συμμετοχή του στην παραγωγή πορνογραφικού υλικού ή ενθάρρυνση δύο παιδιών για σεξουαλική επαφή μεταξύ τους ή και η πρόσκληση του παιδιού για εμπλοκή σε σεξουαλική κουβέντα ή δραστηριότητα.

 

Ψυχολογικό προφιλ δραστών παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης

Πολύ σπάνια ένα παιδί κακοποιείται από έναν άγνωστο. Το 70-90% των δραστών είναι άτομα γνωστά στο παιδί. Στα ανήλικα θύματα μάλιστα οι περισσότεροι βιασμοί προκύπτουν από άτομα της οικογενείας τους (33-50% των περιπτώσεων)! Πρόκειται συνήθως για τους γονείς του κακοποιημένου παιδιού, συγγενείς πρώτου βαθμού, πατριό/μητριά, οικογενειακούς φίλους, γείτονες ή ακόμη και το μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας ή φίλο του παιδιού ή του αδερφού. Το 90% των δραστών είναι άντρες και τα θύματα είναι κυρίως κορίτσια με αναλογία 5 κορίτσια προς 2 αγόρια. Ποια είναι το ψυχολογικό προφίλ του δράστη; Γιατί προβαίνει σε μία τέτοια αποτρόπαιη πράξη;

Ο δράστης μπορεί να είναι κάποιος που:

• Υποφέρει από ψυχικές ή/και συναισθηματικές διαταραχές.
• Πάσχει από ένα σύμπλεγμα ευνουχισμού ή σεξουαλικής ανεπάρκειας που αναγκάζεται να μεταμφιέσει μέσα από μία επιθετική σεξουαλική συμπεριφορά.
• Πάσχει από εσωτερικές συγκρούσεις, εσωτερική δυσαρμονία και κοινωνική απομόνωση.
• Έχει λανθάνουσες ομοφυλοφιλικές τάσεις που συγκαλύπτει αναπτύσσοντας βίαιες συμπεριφορές απέναντι στις γυναίκες (ακόμη και στα παιδιά).
• Βίωσε μία αντιφατική, ταυτόχρονα σκληρή και ερωτική μητρική συμπεριφορά.
• Υπήρξε ο ίδιος θύμα κατά τη διάρκεια της παιδικής του ηλικίας. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι το 90% των παιδεραστών έχουν κακοποιηθεί! Το μυαλό του παιδιού δεν αντέχει αυτό το βίωμα, το ωθεί να γίνει ίδιος με το θύτη. Τη στιγμή που το θύμα γίνεται βιαστής, ξεχνάει ότι στο παρελθόν έχει υπάρξει θύμα, νιώθει λύτρωση και ικανοποίηση.
• Εμφανίζει κυριαρχική συμπεριφορά με έντονη την επιθυμία επικράτησης ισχύος και εξουσίας. Ωστόσο, δείχνει ευγενικός, νοιάζεται και φροντίζει τα παιδιά. Συνήθως βρίσκεται σε χώρους και επαγγέλματα που έχουν άμεση σχέση με το παιδί με απώτερο σκοπό την ανάπτυξη στενών σχέσεων μαζί του.
• Παρουσιάζει ιδεολογίες σχετικά με τα ανδρικά σεξουαλικά δικαιώματα. Πολλοί άνδρες θεωρούν πως κύριο καθήκον των γυναικών είναι η παροχή σεξουαλικής ευχαρίστησης στους άνδρες. Σε αυτή τη νοοτροπία βέβαια έχει συμβάλλει και η τεράστια διάδοση της πορνογραφίας. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι δράστες μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον όπου μαθαίνουν ότι η βία και η επιθετικότητα αποδεικνύουν περίτρανα ανδροπρέπεια και αρρενωπότητα.

Συναισθήματα του σεξουαλικά κακοποιημένου θύματος

Το θύμα μετά τον βιασμό αισθάνεται ταπεινωμένο, μελαγχoλικό και οργισμένο. Το κατακλύζουν συναισθήματα ταραχής, έντασης και πίεσης. Αισθάνεται φοβισμένο και αγχωμένο γεμάτο αγωνία, σκεπτόμενο μια δεύτερη κακοποίηση. Το θύμα υφίσταται σοβαρό ψυχολογικό τραυματισμό που μπορεί να το οδηγήσει βραχυπρόθεσμα ή και μακροπρόθεσμα σε φοβίες, έμμονες ιδέες, κατάθλιψη, απόπειρες αυτοκτονίας, φυγή, συναισθήματα θυμού και αντεκδίκησης. Τα συναισθήματα ενοχής και αυτοκατηγορίας δεν λείπουν σχεδόν ποτέ μετά από αυτό το τραγικό συμβάν.

Το θύμα κατηγορώντας τον εαυτό του, καταφέρνει να επανακτήσει μία αίσθηση ελέγχου της κατάστασης και ως εκ τούτου αισθάνεται λιγότερο έντονη την ανάγκη να αναζητήσει βοήθεια. Τα συναισθήματα ενοχής και αυτοκατηγορίας δηλαδή, λειτουργούν ως μηχανισμοί αποφόρτισης. Τα θύματα είναι απρόθυμα να αναφέρουν ένα έγκλημα στο οποίο εμπλέκονται και που νομίζουν ότι ίσως το προκάλεσαν. Αρκετές φορές, συναντάμε και περιπτώσεις παιδιών που για να προστατεύσουν την ψυχική τους υπόσταση, είναι πιθανό να συμπεριφερθούν σαν να μην τους έχει συμβεί τίποτα, κάνουν δηλαδή απώθηση του συμβάντος. Η σχάση αυτή, είναι ίσως ο μόνος τρόπος για να αποφύγει το θύμα την ψυχική αποδιοργάνωση, με συνέπεια όμως την πλήρη σύγχυση.

Ενδείξεις πιθανής σεξουαλικής κακοποίησης

• Έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους μεγαλύτερους
• Φόβος για κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο
• Κλείσιμο στον εαυτό του, εσωστρέφεια, απόσυρση
• Ξαφνικά προβλήματα στο σχολείο, μείωση της επίδoσης
• Φόβος για τις ιατρικές εξετάσεις στο σχολείο
• Χαμηλή αυτοεκτίμηση και μικρές προσδοκίες από τους άλλους
• Ζωγραφιές σεξουαλικού περιεχομένου
• Διαταραχή μετατραυματικού στρες
• Κλοπές
• Χρήση ναρκωτικών και οινοπνευματωδών
• Υπερκινητικότητα
• Επιθετικότητα
• Καταναγκαστικές συμπεριφορές κυρίως σε θέματα καθαριότητας (ξέπλυμα της ντροπής)
• Πορνεία
• Δραπέτευση από το σπίτι
• Μεταστροφή στη στάση απέναντι στο σεξ
• Ροπή προς τη σεξουαλική και συναισθηματική εκμετάλλευση
• Υιοθέτηση ενός μοτίβου γύρω από το δίπολο θύτης-θύμα. Δηλαδή το θύμα αναζητά και δημιουργεί σχέσεις βασισμένες σε αυτό το δίπολο
• Αταίριαστη με την ηλικία σεξουαλική συμπεριφορά
• Διασχιστικού τύπου διαταραχές όπως: διασχιστική αμνησία, διασχιστική φυγή, διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας
• Σημαντική έκπτωση λειτουργικότητας

Σωματικές ενδείξεις πιθανής σεξουαλικής κακοποίησης

• Αϋπνίες, εφιάλτες και φόβος για το σκοτάδι
• Διαταραχές πρόσληψης τροφής ή αλλαγή διατροφικής συνήθειας
• Μώλωπες, γρατσουνιές και δαγκώματα
• Δυσκολία στο περπάτημα ή στο κάθισμα
• Νυχτερινή ενούρηση
• Κατάθλιψη, απόπειρες αυτοκτονίας και αυτοτραυματισμοί
• Επαναλαμβανόμενα προβλήματα στο ουροποιητικό σύστημα
• Κολπικές μολύνσεις ή βλάβες των γεννητικών οργάνων ή του πρωκτού
• Αιμορραγία
• Τραυματισμός του υμένα ή επιμήκυνση του υμένα με απώλεια του υμενικού ιστού
• Τραυματισμός του βλεννογόνου του πρωκτού
• Εφηβική εγκυμοσύνη ιδιαίτερα όταν η ταυτότητα του πατέρα παραμένει ασαφής ή μυστική
• Αφροδίσια νοσήματα
• Γυναικολογικές παθήσεις
• Αναπαραγωγικές διαταραχές
• Σεξουαλική δυσλειτουργία

Ο λόγος που τα παιδιά δεν αποκαλύπτουν τη σεξουαλική τους κακοποίηση

Μεγάλο μέρος της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης δεν αναφέρεται ποτέ. Ο φόβος του στιγματισμού, μιας δευτερογενούς κακοποίησης ή αντεκδίκησης, το συναίσθημα της ντροπής και της ενοχής και η απώθηση, λειτουργούν ανασταλτικά στην αποκάλυψη του βιασμού. Ιδιαίτερα οι δίκες για βιασμό αγοριών, παραμένουν εξαιρετικά σπάνιες όπως και οι δίκες για αιμομιξία είναι καταχωνιασμένες μέσα στο σκοτάδι του οικογενειακού μυστικού (επιβάλλονται στο παιδί νόμοι σιωπής και κατοχής και σε πολλές περιπτώσεις εδώ ο υπαίτιος χρησιμοποιεί τις φράσεις “αυτό θα είναι το μυστικό μας” ή “το κάνω από αγάπη”, “μου ανήκεις”).

Ένας παράγοντας απόκρυψης του βιασμού επομένως είναι η σχέση ανάμεσα στον δράστη και το θύμα. Πρόκειται συνήθως για άτομο που έχει χρόνο και χώρο με το παιδί, αλλά και ταυτόχρονα για ένα άτομο που η σχέση του με το παιδί (σχέση αγάπης ή φόβου) εξασφαλίζει τη μυστικότητα του γεγονότος (σχέση φροντίδας ή οικειότητας). Έτσι, το παιδί αναφέρει σπάνια τα εγκλήματα που διαπράττονται από τους συγγενείς κι αυτό γιατί το θύμα δεν δύναται να αποδεχτεί ότι τα πρόσωπα αγάπης και εμπιστοσύνης του, διέπραξαν ένα τέτοιο έγκλημα.

Συχνά ο δράστης απειλεί το θύμα ότι αν μιλήσει θα κάνει κακό στα αγαπημένα του πρόσωπα ή στο ίδιο το θύμα ή ότι θα κατηγορήσει το παιδί για ό,τι έχει συμβεί. Η σιωπή που επιβάλλεται στο παιδί, καταφέρει ισχυρό πλήγμα στην ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη, αφαιρώντας του το λόγο και τη δυνατότητα έκκλησης για βοήθεια. Επιπρόσθετα, το παιδί με την απόκρυψη του βιασμού μπορεί να προσπαθεί να διατηρήσει μια ψευδοσυνοχή της οικογένειας, λειτουργώντας ως προστάτης της.
Τέλος, τα μικρά παιδιά δεν έχουν τα νοητικά και κοινωνικά εφόδια να κατανοήσουν τη φύση των “ανάρμοστων παιχνιδιών” στα οποία το εμπλέκει ο θύτης. Αργότερα, με την εμφάνιση της ντροπής και την εξέλιξη της γνωστικής ανάπτυξης και της κοινωνικής εμπειρίας, το παιδί αντιλαμβάνεται πια τι του έχει συμβεί αλλά φοβάται ότι δε θα το πιστέψουν ή ότι θα κατηγορηθεί, θεωρεί ότι έχει μερίδιο ευθύνης σε αυτό που του έχει συμβεί.

Γιατί δε μιλάνε οι μητέρες για την κακοποίηση του παιδιού τους

Καθοριστικό ζήτημα στην αιμομιξία είναι το θέμα της συνενοχής. Συνήθως ο δεύτερος γονιός δυσκολεύεται να πιστέψει ότι συμβαίνει κάτι τέτοιο. Προτιμά να το αποκλείσει ή ακόμη και να αρνηθεί τη σκέψη αυτή. Αποφεύγει να καταγγείλει τον/την σύζυγο για αυτό το συμβάν και να ρωτήσει το παιδί αν όντως συμβαίνει κάτι τέτοιο. Η στάση αυτή του συντρόφου ενδέχεται να οφείλεται σε ασυνείδητους μηχανισμούς αλλά και σε διεστραμμένες προθέσεις. Ας δούμε μερικούς από τους λόγους που οι μητέρες δε μιλάνε για τη κακοποίηση του παιδιού τους:

Είναι πιθανό να είναι και αυτές θύματα βίας (όχι απαραίτητα σεξουαλικής) από το ίδιο άτομο, γεγονός που τις καθιστά υποχείριο του δράστη. Η οικονομική εξάρτηση ενισχύει τη πλήρη κυριαρχία του δράστη. Μπορεί η μητέρα να επιδιώκει μια ψευδοσυνοχή της οικογένειας (όπως και το παιδί), σύμφωνα με την οποία προβαίνει στους απαραίτητους συμβιβασμούς προκειμένου να διατηρηθεί η εικόνα μιας φυσιολογικής οικογένειας και μιας φαινομενικά καλής μητέρας.

Η αδυναμία της να αντιταχθεί στη σεξουαλική κακοποίηση του παιδιού της, μπορεί να τη θέσει σε διαδικασία φυγής (πραγματικής ή/και ψυχικής), κατά την οποία αποκόβεται από την πραγματικότητα, απομονώνεται και αποφεύγει να έρθει αντιμέτωπη με το πρόβλημα και την ευθύνη του γονικού της ρόλου.

Δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ερωτική σύντροφος καθώς αυτή τη θέση την έχει πάρει το παιδί (αντιστροφή ρόλων). Αυτό συνδράμει στην ανάπτυξη συναισθημάτων αντιζηλίας προς το παιδί. Η δυναμική αυτή θέτει το παιδί - ιδιαίτερα όταν πρόκειται για κορίτσι- σε ρόλο ερωμένης του πατέρα και επομένως αντίζηλου της μητέρας. Η συνειδητή ή ασυνείδητη στάση αυτή της μητέρας επιβαρύνει το τραύμα του παιδιού και συντηρεί την αιμομιξία, η οποία τις περισσότερες φορές συνεχίζεται για χρόνια. Η πλειονότητα των μητέρων διαγράφονται ως ψυχικά υποταγμένες και εξαρτημένες, ανώριμες και συναισθηματικά απούσες και μη προστατευτικές προς το παιδί τους.

Θεραπεία θύματος κακοποίησης

Όσον αφορά την θεραπεία των σεξουαλικά κακοποιημένων παιδιών, τίθεται ουκ ολίγες φορές το ζήτημα αν αυτά τα παιδιά μπορούν να ανακάμψουν πλήρως έπειτα από ένα τόσο τραυματικό βίωμα.

Πρωταρχικός ρόλος της θεραπευτικής διαδικασίας θα πρέπει να είναι η προστασία του παιδιού και η προφύλαξή του από μία επόμενη σεξουαλική επίθεση. Μόλις το παιδί βρεθεί σε ασφαλές περιβάλλον ξεκινάει με τη διαδικασία αντιστροφής των συναισθηματικών τραυμάτων που του προξένησε η εμπειρία αυτή. Σημαντικό ρόλο σε αυτό το σημείο διαδραματίζει η παιγνιοθεραπεία.

Είναι σημαντικό το θύμα να απενοχοποιηθεί από την κακοποίησή του. Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία θα μάθει σταδιακά να βγαίνει από τον ασφυκτικό κλοιό της ενοχής και της αυτοκατηγορίας.

Ακόμη, σπουδαίο ρόλο στην αποκατάσταση του παιδιού διαδραματίζει η οικογενειακή υποστήριξη. Οι γονείς σε όλη αυτή την επίπονη διαδικασία οφείλουν να είναι δίπλα στο παιδί, να παρακολουθούν και αυτοί ψυχολόγο που θα τους κατευθύνει με ποιον τρόπο θα πρέπει να προσεγγίσουν το παιδί, πώς να το βοηθήσουν, πώς να του απαντάνε στις ερωτήσεις του και στη συμπεριφορά του. Ωστόσο, συναντάμε και γονείς που είναι αρνητικοί σε αυτή τη διαδικασία, ειδικά στις περιπτώσεις αιμομιξίας.

Τα σεξουαλικά κακοποιημένα παιδιά θα ωφελούνταν από την εστιασμένη στην κακοποίηση θεραπεία. Η θεραπευτική προσέγγιση που έχει αναδειχθεί (σε σοβαρές μελέτες εκτίμησης αποτελεσμάτων) ως πλέον αποτελεσματική είναι η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία με επίκεντρο το τραύμα. Η συγκεκριμένη προσέγγιση περιλαμβάνει την εκμάθηση προσδιορισμού και έκφρασης των αρνητικών συναισθημάτων σχετικά πάντα με την κακοποίηση, όπως η γνωστική αντιμετώπιση, η βαθμιαία έκθεση, η διόρθωση γνωστικών διαστρεβλώσεων και δεξιοτήτων κακοποίησης - πρόληψης.

Στάδια αποκατάστασης θύματος κακοποίησης

Η θεραπευτική διαδικασία είναι διαφορετική και μοναδική έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του κάθε ατόμου. Εντούτοις, όσον αφορά την αποκατάσταση των θυμάτων υπάρχουν αρκετές ομοιότητες σύμφωνα με τις οποίες έχουν βρεθεί τα ακόλουθα στάδια:

Άρνηση: Πολλά άτομα κολλάνε σε αυτό το στάδιο ακόμα και για χρόνια. Αναπτύσσουν εθιστικές ή καταναγκαστικές συμπεριφορές, προκειμένου να κρύψουν ακόμη και από τον ίδιο τους τον εαυτό τα συναισθήματα που συνδέονται με την κακοποίησή τους.

Συνειδητοποίηση: Σε αυτή τη φάση, αρχίζουν να συνειδητοποιούν την πραγματικότητα και τη σύνδεση μεταξύ του βιασμού και της ανάπτυξης εθιστικών ή καταναγκαστικών συμπεριφορών. Αυτή η συνειδητοποίηση είναι πιθανό να τους δημιουργήσει συναισθήματα ανησυχίας, φόβου και πανικού.

Θυμός: Όταν πλέον προχωρήσουν και ενημερωθούν για τις επιδράσεις της κακοποίησης, εμφανίζουν τα θύματα θυμό. Ο θυμός είναι αναμενόμενος, αποτελεί μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας. Ο θυμός μπορεί να διοχετευθεί προς αυτούς που συγχώρησαν ή προστάτευσαν τον βιαστή, προς αυτούς που δεν εξέτασαν σοβαρά την κοινοποίηση της κακοποίησης, προς αυτούς που δεν προστάτευσαν το παιδί.

Σαφήνεια των συναισθημάτων και των συγκινήσεων: Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, το θύμα καλείται να εκφράσει και να μοιραστεί τα συναισθήματα του. Μια καλή ομάδα υποστήριξης τη δεδομένη στιγμή μπορεί να είναι πολύτιμη. Το θύμα πλέον μαθαίνει να αναγνωρίζει και να προσδιορίζει τα συναισθήματα και τις συγκινήσεις του καθώς και τους τρόπους να απελευθερωθούν από το συμβάν της κακοποίησης.

Ανασυγκρότηση: Στο στάδιο αυτό, το θύμα αναπτύσσει εκ νέου ένα αίσθημα εμπιστοσύνης προς τους άλλους, μαθαίνει από το παρελθόν του, σκέφτεται και ζει το σήμερα και προγραμματίζει το μέλλον του.

Συνέχεια: Τελικό στάδιο που περιλαμβάνει μια μετατόπιση εστίασης από την αρνητική εμπειρία του παρελθόντος στα θετικά σχέδια για το μέλλον. Τα επίπονα συναισθήματα και οι συγκινήσεις δεν εξουσιάζουν τις μνήμες του παρελθόντος. Τα άτομα πλέον έχουν μάθει να αγαπούν τον εαυτό τους, έχουν αυξήσει την αυτοεκτίμησή τους, έχουν αποδεχτεί τα όσα τους έχουν συμβεί και έχουν αφήσει πίσω τους τα επίπονα συναισθήματα που συνδέονται με το παρελθόν τους.

Πρόληψη

• Ανάπτυξη κοινωνικής πολιτικής που ενισχύει τις οικογένειες χαμηλού εισοδήματος τόσο με γενικά προγράμματα (οικονομική ενίσχυση, βοήθεια εύρεσης εργασίας), όσο και με παροχή ειδικότερων υπηρεσιών (δημιουργία δημόσιων βρεφονηπιακών σταθμών, δωρεάν συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη γονέων)
• Απαγόρευση παιδικής πορνογραφίας
• Δημόσια ευαισθητοποίηση και ενημέρωση πολιτών για την τροποποίηση στάσεων και αντιλήψεων που ενθαρρύνουν την παιδική σεξουαλική κακοποίηση (π.χ. Αποδοχή σωματικής τιμωρίας, το απαραβίαστο των ενδοοικογενειακών υποθέσεων, ακόμα και όταν ένα παιδί κινδυνεύει)
• Προγράμματα πρόληψης ανεπιθύμητων εγκυμοσύνων που οδηγούν σε ανεπιθύμητα παιδιά με κίνδυνο τη παιδική κακοποίηση.
• Ψυχοεκπαιδευτικά προγράμματα ανάπτυξης γονεικών ικανοτήτων για μελλοντικούς ή νέους γονείς, καθώς και σε νέους, φοιτητές και μαθητές λυκείου.
• Αυστηρότεροι νόμοι και ποινές
• Γονείς, σχολείο, δάσκαλοι, ΜΜΕ να γίνουν μια γροθιά και να ενημερώνουν τα παιδιά και τους γονείς πώς να προφυλαχτούν από μία ενδεχόμενη σεξουαλική κακοποίηση. Πρέπει όλοι να συνδράμουν στη θωράκιση της υγιούς ανάπτυξης του παιδιού και στη διασφάλιση της ευημερίας του.

Βολτέρος: Η Αίσθηση

Τα στρείδια έχουν, λέγεται, δυο αισθήσεις· οι αρουραίοι, τέσσερις· τα άλλα ζώα, όπως οι άνθρωποι, πέντε: μερικά άτομα δέχονται μια έκτη· αλλά είναι προφανές ότι η ηδυπαθής αίσθηση για την οποία μιλούν περιορίζεται στην αίσθηση της αφής· οι πέντε αισθήσεις είναι το μερίδιό μας. Μας είναι αδύνατο να φανταστούμε και να επιθυμήσουμε πέρα από αυτές.

Μπορεί σε άλλους κόσμους να υπάρχουν αισθήσεις ασύλληπτες για μας· μπορεί ο αριθμός των αισθήσεων να αυξάνεται από σφαίρα σε σφαίρα και το είναι, που χαίρει αναρίθμητων και τέλειων αισθήσεων, να είναι η έκφραση όλων των όντων.

Όσο για μας τους άλλους, με τα πέντε όργανα μας, ποια είναι άραγε η δύναμή μας; Αισθανόμαστε πάντα παρά τη θέλησή μας και ποτέ επειδή το θέλουμε· μας είναι αδύνατο να μην έχουμε την αίσθηση που η φύση μάς προορίζει, όταν το αντικείμενο μας συγκινεί. Το συναίσθημα βρίσκεται μέσα μας, αλλά δεν εξαρτάται από μας. Το δεχόμαστε· και πώς το δεχόμαστε; Είναι αρκετά γνωστό ότι δεν υπάρχει καμιά σχέση ανάμεσα στον αέρα που σφυρίζει και στα λόγια που μου ψιθυρίζουν, και στην εντύπωση που αυτά τα λόγια προκαλούν στο μυαλό μου.

Μας καταπλήσσει η σκέψη· όμως το συναίσθημα είναι εξίσου θαυμάσιο. Μια θεία δύναμη διαχέεται μέσα στις αισθήσεις και του τελευταίου των εντόμων, όπως ακριβώς στο μυαλό του Νεύτωνα. Εν τούτοις, όταν εκατομμύρια ζώα πεθαίνουν μπροστά στα μάτια μας, δεν ανησυχείτε καθόλου για το τι θα απογίνει η αισθητηριακή τους ικανότητα, αν και αυτή η ικανότητα είναι το έργο του Όντος των όντων· τα βλέπετε σαν μηχανές της φύσης, γεννημένα για να χαθούν και για να δώσουν τη θέση τους σε άλλα.

Γιατί, και πώς, η αίσθησή τους θα επιβιώσει, όταν αυτά δεν θα υπάρχουν πια; Ποια ανάγκη θα υπαγόρευε στο δημιουργό όλων να διατηρήσει ιδιότητες ενός υποκειμένου που έχει αφανισθεί; Θα άξιζε τόσο να ειπωθεί ότι η ικανότητα ενός φυτού, που αποκαλείται μιμόζα, να μαζεύει τα φύλλα προς τα κλαδιά του, εξακολουθεί να υπάρχει όταν το φυτό δεν υφίσταται πια.

Εσείς θα διερωτηθείτε χωρίς αμφιβολία πώς, αφού η αίσθηση των ζώων χάνεται μαζί τους, η σκέψη του ανθρώπου δεν θα χαθεί. Δεν μπορώ να απαντήσω σ’ αυτό το ερώτημα, δεν γνωρίζω αρκετά για να το επιλύσω. Μόνο ο αιώνιος δημιουργός της αίσθησης και της σκέψης γνωρίζει πώς τη χαρίζει και πώς τη διατηρεί.

Ολόκληρη η αρχαιότητα υποστήριζε ότι τίποτε δεν υπάρχει στη νόησή μας που να μην έχει υπάρξει στις αισθήσεις μας. Ο Καρτέσιος, στα μυθιστορήματά του, ισχυριζόταν ότι είχαμε μεταφυσικές ιδέες, πριν ακόμη γνωρίσουμε το στήθος της τροφού μας- μια σχολή θεολογίας προσυπογράφει αυτό το δόγμα, όχι επειδή αποτέλεσε ένα λάθος, αλλά επειδή αποδείχθηκε μια καινοτομία: ακολούθως υιοθέτησε αυτό το λάθος, επειδή καταρρίφθηκε από τον Λοκ, Άγγλο φιλόσοφο και επειδή έπρεπε οπωσδήποτε ένας Άγγλος να σφάλλει. Τέλος, αφού τόσες πολλές φορές είχε αλλάξει γνώμη, επανήλθε στην αποδοχή αυτής της παλιάς αλήθειας ότι οι αισθήσεις είναι οι πύλες της νόησης. Έπραξε όπως οι καταχρεωμένες κυβερνήσεις, οι οποίες άλλοτε κυκλοφορούν μερικά χαρτονομίσματα και άλλοτε τα υποτιμούν· όμως, εδώ και καιρό, κανείς δεν επιθυμεί πλέον χαρτονομίσματα αυτής της σχολής.

Σύσσωμες οι σχολές του κόσμου δεν θα εμποδίσουν ποτέ τους φιλόσοφους να δουν ότι αρχίζουμε διά του αισθάνεσαι και ότι η μνήμη μας δεν είναι παρά μια διαρκής αίσθηση. Ένας άνθρωπος που θα γεννιόταν χωρίς τις πέντε αισθήσεις, θα στερείτο παντελώς ιδεών, εάν ασφαλώς μπορούσε να ζήσει. Οι μεταφυσικές έννοιες δεν προέρχονται παρά μόνο από τις αισθήσεις· διότι πώς είναι δυνατόν να μετρήσουμε έναν κύκλο ή ένα τρίγωνο, εάν δεν έχουμε δει ούτε αγγίξει έναν κύκλο και ένα τρίγωνο; Πώς θα σχηματίσουμε μια ατελή ιδέα του απείρου, παρά επεκτείνοντας τα όριά του; Και πώς θα χαράξουμε τα όρια, εάν δεν τα έχουμε δει ούτε αισθανθεί;

Η αίσθηση περικλείει όλες τις ικανότητές μας, διατείνεται ένας μεγάλος φιλόσοφος.

Τι συμπεραίνουμε απ’ όλα αυτά; Εσείς που διαβάζετε και σκέπτεστε, συμπεράνετε.

Οι Έλληνες επινόησαν την ιδιότητα της Ψυχής για τις αισθήσεις και την ιδιότητα του Νου για τις σκέψεις. Αγνοούμε δυστυχώς τι ακριβώς είναι αυτές οι ιδιότητες· τις έχουμε, αλλά η προέλευσή τους δεν μας είναι γνωστή, όπως συμβαίνει και με τα μύδια, τις θαλάσσιες ανεμώνες, τους πολύποδες, τα σκουληκάκια, τα φυτά. Μέσω ποιου ασύλληπτου μηχανισμού το συναίσθημα διαπερνά ολόκληρο το σώμα μου, ενώ η σκέψη το κεφάλι μου;

Εάν σας κόψουν το κεφάλι, δεν είναι προφανές ότι θα μπορέσετε να επιλύσετε ένα πρόβλημα γεωμετρίας: εν τούτοις, ο αδένας κωναρίου, το τυλώδες σώμα σας, όπου ενδημεί η ψυχή σας, επιβιώνουν για μεγάλο διάστημα χωρίς καμιά αλλοίωση· το κομμένο κεφάλι σας είναι τόσο γεμάτο με πνεύματα ζώων, ώστε συχνά να αναπηδά, αν και έχει ήδη αποχωριστεί από τον κορμό του: θα έπρεπε να διακατεχόταν εκείνη τη στιγμή από ιδέες πολύ ζωντανές. Θυμίζει το κεφάλι του Ορφέα, που εξακολουθούσε να συνθέτει μουσική και τραγουδούσε Ευρυδίκη, καθώς το έριχναν στα νερά του Έβρου.

Εάν δεν σκέπτεστε, αφού δεν έχετε πλέον κεφάλι, πώς εξηγείται ότι η καρδιά σας συγκινείται τη στιγμή που ξεριζώνεται;

Αισθάνεστε, λέτε, επειδή όλα τα νεύρα έχουν τη ρίζα τους στον εγκέφαλο· και, εν τούτοις, εάν σας διατρυπούσαν τον εγκέφαλο και εάν σας τον έκαιγαν, δεν θα αισθανόσαστε τίποτε. Οι άνθρωποι που γνωρίζουν τα αίτια όλων τούτων των πραγμάτων είναι αρκούντως επιτήδειοι.

Βολταίρος, Φιλοσοφικό Λεξικό