Αφιέρωμα στον Βοτανικό

Μία ξενάγηση στην γειτονιά που θα φιλοξενήσει το μουσουλμανικό τέμενος της Αθήνας

Στο 114 της Ιεράς Οδού χτίζεται ένα τέμενος για την εξυπηρέτηση των θρησκευτικών αναγκών της μουσουλμανικής κοινότητας της Αθήνας. Είναι μία περιοχή από χρόνια υποβαθμισμένη με την οποία δεν ασχολιόταν κανείς, εκτός από τους αρχαιολόγους ή τους ιστορικούς. Ας αποκαλύψουμε όσα κρύβονται ακόμα κάτω από το έδαφος κι όσα στοιχειώνουν τον αέρα της.
Ο Δήμος Λακιάδων ή Λακία

Έτσι ονομαζόταν η περιοχή από τον έξω Κεραμεικό (το Δημόσιο Σήμα) έως λίγο πριν την ανατολική όχθη του ποταμού Κηφισού. Λακιάδες ονομάστηκαν οι κάτοικοι από έναν αρχαίο ήρωα τον Λάκιο, του οποίου το τέμενος είχε ανεγερθεί στην είσοδο του Δήμου.

Ανάμεσα στον Δήμο Λακιάδων και τον Κεραμεικό, εκτεινόταν η περιοχή Σκίρα ή Σκίρον, που εκτείνεται από την συμβολή Ιεράς Οδού-Κωνσταντινουπόλεως έως κι ένα μέρος του Βοτανικού Κήπου (η έκταση που σήμερα ανήκει στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο). Ο Σκίρος που έδωσε το όνομά του στον τόπο αυτό ήταν ένας μάντης από την Δωδώνη, ο οποίος σκοτώθηκε στη μάχη μεταξύ Αθηναίων και Ελευσινίων υπερασπιζόμενος τους δεύτερους. Εκείνοι τον τίμησαν με ταφικό μνημείο στις όχθες του μικρού ποταμού όπου έχασε τη ζωή του και έδωσαν το όνομά του και στο ποτάμι αυτό και στην γύρω περιοχή. Ίσως ο Άγιος Πολύκαρπος που έδωσε το επόμενο όνομα στην περιοχή, να βρίσκεται εκεί που ήταν το μνημείο του αρχαίου μάντη. Άλλωστε μπροστά από το εκκλησάκι αυτό κυλούσε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’20 ο ποταμός Σκίρος, διέσχιζε τμήμα του Βοτανικού Κήπου και την Ιερά οδό (προφανώς υπήρχε και εκεί γεφυράκι) στο ύψος του 86 και έφτανε ως τον Αγ. Κωνσταντίνο (στη Λεωφόρο Αθηνών, στάση Σαρακάκη).

Το τέρμα του Δήμου Λακιάδων φαίνεται πως ήταν εκεί που βρίσκεται ο ναός του Αγίου Σάββα (Ιερά Οδός και Μαρκόνι), όπου άρχιζε ο αρχαίος Δήμος Περιθοιδών. Σήμερα εκεί ακριβώς είναι τα όρια του Βοτανικού με το Αιγάλεω.

Η αρχή της πομπής των Ελευσινίων

Η Ιερά Οδός ονομάστηκε ιερά από την πομπή που στις αρχές Οκτωβρίου, κάθε πέντε χρόνια τα ιερά δώρα από την Αθήνα στην Ελευσίνα, στον ιερό τόπο της θεάς Δήμητρας και της Περσεφόνης. Η πομπή ξεκινούσε από το Δίπυλο στον Κεραμεικό, εκεί που σήμερα βρίσκεται και πάλι ένας χριστιανικός ναός, της Αγίας Τριάδας. Κάτω από αυτόν τον ναό ή πάντως εκεί γύρω είναι θαμμένος ο Περικλής και άλλοι γνωστοί Αθηναίοι που απαριθμεί ο Παυσανίας στα Αττικά του, αφού εκεί, ήταν η αρχή του Δημοσίου Σήματος.

Η πρώτη περιοχή που διέσχιζαν ήταν το Σκίρον, που ήταν η είσοδος του μεγάλου Ελαιώνα της Αττικής, όπου στην εποχή του Παυσανία υπήρχε το μνήμα του Κηφισόδωρου, του μεγάλου αντιπάλου του Φιλίππου Ε’ της Μακεδονίας. Εκεί δίπλα ήταν θαμμένοι ο Ηλιόδωρος Άλις και ο Θεμιστοκλής του Πολιάρχου, ο τρίτος απόγονος του γνωστού Θεμιστοκλή της κλασικής εποχής.


Από το 90 – 136 και 79 – 121 της Ιεράς Οδού

Ύστερα, περνούσαν από το ηρώο του Λακίου που οριοθετούσε τον κυρίως Δήμο Λακιάδων. Αυτό, αν δεν έχει καταστραφεί στο παρελθόν, θα βρίσκεται ακόμα κρυμμένο κάπου γύρω από τον Βοτανικό Κήπο. Κοντά στο ηρώο του Λακίου βρισκόταν και το μνήμα του Νικοκλή από τον Τάραντα, του πιο δημοφιλούς κιθαρωδού της εποχής του. Τον 19ο αιώνα, η περιοχή αυτή, που τον μεσοπόλεμο ονομαζόταν Αγ. Σάββας ήταν η «Νικλειώτη», ίσως επειδή διατηρούσαν ακόμα την μνήμη του τόπου ταφής του καλλιτέχνη. Το μεγαλύτερο μέρος της ανήκε στον γιατρό Αλέξανδρο Βενιζέλο, ο οποίος ήταν ένας από τους πρώτους καθηγητές του Πανεπιστημίου του Όθωνα (σήμερα Εθνικό Καποδιστριακό). Από το πηγάδι που υπήρχε στα κτήματα προμηθεύονταν νερό οι νερουλάδες και το πωλούσαν στην πόλη.

Στο μέρος αυτό όταν επέστρεφε η πομπή των Ελευσινίων έκανε στάση πριν εισέλθει στην Αθήνα, για να τιμήσει τον Φύταλο. Γιατί εκεί ο βασιλιάς Φύταλος φιλοξένησε τη θεά Δήμητρα, κι εκείνη για να τον ευχαριστήσει του χάρισε την ιερή συκιά, όπως αναγραφόταν στο ταφικό του μνημείο:

«Εδώ ο ήρωας και βασιλιάς Φύταλος φιλοξένησε την σεβαστή Δήμητρα, η οποία αποκάλυψε τον πρώτο καρπό του δέντρου που το γένος των θνητών ονομάζει ιερή συκιά. Από τότε αποδίδονται στο γένος του Φυτάλου τιμές.»

Η Ιερή Συκιά αναφέρεται επίσης ως το σημείο εισόδου του Δήμου Λακιαδών.

Στο βιβλίο του «Μονογραφία της Ιεράς Οδού» το 1864 ο Λενορμάν στην τοποθεσία της ιερής συκιάς αναφέρει ένα μικρό εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Δημήτριο για τον οποίο γράφει ο περιηγητής πως «όπως συμβαίνει συχνά στην Ελλάδα, καταλαμβάνει φανερά την τοποθεσία ενός αρχαίου ναού. Τον χώρο ενός αρχαίου θρησκευτικού οικοδομήματος. Δεν υπάρχει, τρόπος του λέγειν, ούτε μία πέτρα που δεν έχει μαζευτεί από την αρχαία τοιχοποιία. Εντός των τοίχων έχουν ενσωματωθεί τα θραύσματα μίας στήλης από πεντελικό μάρμαρο, διακοσμημένης στην βάση της με επαναλαμβανόμενη παράσταση αποχαιρετισμού μιας γυναίκας στον άνδρα της.»

Στο ίδιο σημείο, ο αρχαίος Παυσανίας είχε δει το χαμένο σήμερα ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης, στο οποίο λάτρευαν μαζί και τον Ποσειδώνα και την Αθηνά. Δεν ήταν ασυνήθιστο επάνω στους ναούς της Δήμητρας να ανεγείρονται ναοί του Αγ. Δημητρίου, οπότε δεν αποκλείεται τα αρχαία οικοδομικά υλικά που είδε ο Λενορμάν στο εκκλησάκι εκείνο να προέρχονται από το αρχαίο ιερό που περιγράφει ο Παυσανίας. Ήταν δε πολύ κοντά στον βωμό του Ζεφύρου (θεός- άνεμος που ευνοεί τις καλλιέργειες) και στην ελιά του Πλάτωνα, η οποία βρισκόταν μέχρι πριν λίγα χρόνια στη θέση της, στο 89-91 της Ιεράς οδού. Ύστερα από ένα ατύχημα, όμως, μεταφέρθηκε και φυλάσσεται στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο.

Λίγο πριν τον Κηφισό, ο Παυσανίας αναφέρει τον τάφο του Θεόδωρου, που ήταν ο σπουδαιότερος ηθοποιός της εποχής του (390-320 π.Κ.Χ) και αγάλματα της Μνησιμάχης και του παιδιού της που κόβει τα μαλλιά του ως αφιέρωση στον ποταμό. Και στην απέναντι όχθη, υπήρχε ένας ακόμα πολύ σημαντικός ναός.

Ο ποταμός Κηφισός τότε, δεν περνούσε από το σημείο που βρίσκεται η ομώνυμη λεωφόρος σήμερα, αλλά ανατολικότερα, λίγα μέτρα μετά την ελιά του Πλάτωνα. Στην απέναντι μεριά ο Παυσανίας έβλεπε τον ναό του Μειλιχίου Διός, εκεί δηλαδή που εμείς βλέπουμε σήμερα τον Άγιο Σάββα, στου οποίο το παράθυρο παρατηρούμε ένα αρχαίο μαρμάρινο πλαίσιο, παρόμοιο με αυτό που πλαισιώνει την εικόνα του αγίου. Δεν αποκλείεται να πρόκειται για οικοδομικά υλικά από τον ναό του Διός.

Κοντά στο ναό του Διός, όπου είχε εξαγνιστεί ο Θησέας από τους απογόνους του Φυτάλου, υπήρχε και ο τάφος του γιατρού Μνησιθέου (4ος αι. π.Κ.Χ), του ρήτορα και δραματικού ποιητή Θεοδέκτη και ένας ακόμη ναός «ο λεγόμενος του Κυαμίτη, είτε επειδή πρώτος αυτός καλλιέργησε κυάμους είτε επειδή απέδωσαν αυτή την ενέργεια σε κάποιον ήρωα, αφού δεν τα είχε πρωτοκαλλιεργήσει η Δήμητρα. Όποιος έχει δει τα Μυστήρια της Ελευσίνας ή έχει διαβάσει τα λεγόμενα Ορφικά, γνωρίζει για ποιο πράγμα μιλάω», συμπληρώνει ο Παυσανίας.

Ο Ελαιώνας της Αττικής

Εκτός από τον αρχαιολογικό του πλούτο, το τμήμα αυτό της πόλης περιλαμβάνει και έναν άλλο θησαυρό: τα απομεινάρια του εκπληκτικού αττικού ελαιώνα που δέσποζε αγέρωχος από την αρχαιότητα ως την Επανάσταση του ‘21 σχεδόν αναλλοίωτος. Μετά τις καταστροφές που υπέστη στην Επανάσταση, απέμεινε το τμήμα εκείνο που βρίσκεται στην περιοχή που εξετάζουμε μέχρι το Χαϊδάρι.

Ο Ελαιώνας δημιουργήθηκε στα χρόνια του Πεισιστράτου, ο οποίος καθιέρωσε τη συστηματική καλλιέργεια της ελιάς στην Αθήνα. Από το Αιγάλεω και τον Βοτανικό εκτεινόταν κατά μήκος του Κηφισού ως τους Αγίους Αναργύρους (παλαιότερα οικισμός Δερβισαγούς) και το δυτικό τμήμα των Πατησίων. Νότια έφτανε ως τα έλη του Φαλήρου και δυτικά ως τη σημερινή λεωφόρο Θηβών. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν η κυριότερη πλουτοπαραγωγική πηγή των Αθηναίων, μαζί με τα περιβόλια και τα αμπέλια που φυτεύονταν ενδιάμεσα.

Ένα μεγάλο τμήμα του Ελαιώνα στον Δήμο των Λακιάδων μαζί με τον Βοτανικό Κήπο, το μέρος όπου βρίσκονταν στην αρχαιότητα τα κτήματα του Κίμωνα και μερικά του Πλάτωνα, ποτιζόταν με τα άφθονα νερά των χειμάρρων που διέφευγαν από τον Κηφισό. Ο τόπος αυτός ήταν γεμάτος μικρές γέφυρες. Σε αυτά τα γεφυράκια έκανε στάση η Ελευσίνια πομπή προς τιμήν της Ιάμβης, της δούλης που κατόρθωσε να διασκεδάσει την θλιμμένη θεά Δήμητρα όταν θρηνούσε τον χαμό της Περσεφόνης. Το τελετουργικό αυτό ήταν οι «γεφυρισμοί», συγκέντρωνε τους πολίτες των γειτονικών Δήμων γύρω από την ιερή πομπή και περιλάμβανε σκωπτικά και τολμηρά πειράγματα.

Επί Τουρκοκρατίας η περιοχή αυτή ανήκε στον διαβόητο Χατζή Αλή Χασεκή, βοεβόδα των Αθηνών από το 1774 έως το 1796. Για να εξασφαλίζει άφθονο νερό για τις καλλιέργειές του, ο σκληρός Χασεκής εξανάγκαζε τους υπόδουλους Έλληνες της περιοχής να εργάζονται αμισθί για την κατασκευή και τοποθέτηση αγωγών που θα διοχέτευαν νερό στα κτήματά του, μεταστρέφοντας τη ροή των ρεμάτων. Διαβάζουμε στο Χρονικό του Σκουζέ: «Άρχισε, τέλος πάντων, ο τύραννος να καλλιεργεί τα κτήματα οπού αγόραζε, και να κτίζει· όλοι οι μαστόροι της πόλεως εδούλευαν εις αυτόν· το βράδυ τους φυλάκωνε να μην φύγουν…»

Ο υπόλοιπος Ελαιώνας ήταν μοιρασμένος σε πολύ μικρές ιδιοκτησίες και ανήκε αποκλειστικά σε Έλληνες.

Όταν ο Κιουταχής Πετσίτ Πασάς πολιόρκησε την Αθήνα το καλοκαίρι του 1826, μία από τις μάχες έγινε στον Ελαιώνα, αλλά βορειότερα, στο Χαϊδάρι. Εκεί πολέμησαν ο Περραιβός με τον Καραϊσκάκη για τρεις ημέρες. Όταν έφτασε εκεί, στρατοπέδευσαν σε έναν τόπο με κήπους και άφθονο νερό, γράφει ο Παπαρρηγόπουλος. Στη διάρκεια αυτής της πολιορκίας κάηκαν ολοσχερώς 150.000 ελαιόδεντρα.

Στους χάρτες του μεσοπολέμου στην περιοχή του Βοτανικού που εξετάζουμε Η ρυμοτόμηση τελειώνει στην οδό Σπύρου Πάτση, που τότε λεγόταν Λακιαδών στο τμήμα της νοτίως της Ιεράς Οδού και Ευθανασίας στο βόρειο προς την Ακαδημία Πλάτωνος. Βορειοδυτικά από εκεί ως το Χαϊδάρι βλέπουμε μόνο «Αγροί, Κήποι, Ελαιώνες, Αμπελώνες» τα εκκλησάκια και βιομηχανικές εγκαταστάσεις που με τα απόβλητά τους είχαν ήδη αρχίσει να μολύνουν τα νερά του άλλοτε θεού-ποταμού.

Ο Βοτανικός Κήπος

Όταν η πρωτεύουσα του ελεύθερου πια Ελληνικού Κράτους μεταφέρθηκε στην Αθήνα, τα κτήματα του Χασεκή μετατράπηκαν σε δενδρώνες με βασιλικό διάταγμα το 1835, σε μία προσπάθεια να αναπτυχθεί η γεωργία της χώρας. Εισήχθησαν νέα δέντρα και φυτά, απομεινάρια των οποίων είναι οι φοίνικες και τα κυπαρίσσια στον κήπο του Γεωπονικού Πανεπιστημίου.

Λίγα χρόνια αργότερα δημιουργήθηκε ο Βοτανικός κήπος, από τον οποίο ολόκληρη η περιοχή ονομάστηκε «Βοτανικός». Αναπτύχθηκαν σε αυτόν 2.500 φυτά και το 1867 απετέλεσε επιστημονικό τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στα τέλη του 19ου αιώνα ένα μεγάλο τμήμα του παραχωρήθηκε για την στέγαση του Γεωπονικού Πανεπιστημίου και το υπόλοιπο μέρος του κήπου συνέχισε να ακμάζει ως το 1982. Τότε, λόγω έλλειψης πόρων η δραστηριότητα διακόπηκε ως το 1994 που το κράτος προσπάθησε να αναβιώσει τη λειτουργία του. Το 2015 η προσπάθεια αυτή εγκαταλείφθηκε οριστικά και ο Βοτανικός Κήπος σήμερα είναι κλειστός και εγκαταλελειμμένος. Από τα 2000 είδη που περιελάμβανε αρχικά είχαν διασωθεί μόνο 200 τα οποία πλέον έχουν καταστραφεί, όσα δεν έχουν εξαφανιστεί ολοσχερώς.

Σήμερα

Περπατώντας σε αυτό το τμήμα της ιεράς οδού σήμερα, δεν υπάρχει τίποτα που να θυμίζει το υπέροχο φυσικό περιβάλλον της αρχαιότητας. Από τα μνημεία που είχαν στήσει οι πρόγονοί μας, κανέναν δεν έχει ανασκαφεί, έχουν όμως βρεθεί τοιχώματα που δίνουν μία ιδέα για την τοποθεσία κάποιων από αυτά, ειδικά του ιερού της Δήμητρας. Κατά τη διάρκεια των εργασιών στις γραμμές του Μετρό από το 2001 έως το 2012 ήρθαν στο φως σημαντικά ευρήματα στους σταθμούς «Ελαιώνας» και «Αιγάλεω». Εκεί δίπλα στα τοιχώματα βρέθηκαν κεφαλές ειδωλίων και δίσκοι, με τους οποίους μετέφεραν τις προσφορές, διάφορα άλλα αγγεία και ο σκελετός ενός αλόγου.

Αυτά και μερικά τμήματα του ίδιου του δρόμου έχουν απομείνει από τις ένδοξες μέρες που η οδός ήταν πράγματι Ιερά. Από τα υπόλοιπα, άλλα βρίσκονται εντοιχισμένα στους Χριστιανικούς ναούς ή σε άλλα κτίσματα, άλλα σε ιδιωτικές συλλογές νομίμως ή παρανόμως και άλλα θα μείνουν για πάντα θαμμένα κάτω από την άσφαλτο, τα μαγαζιά και το νέο τέμενος του θεού που λάτρευε ο Χασεκής.

Η χριστιανική Ανάσταση και Ανάληψη

Στο παρόν άρθρο, θα ασχοληθούμε με τα γεγονότα των Ευαγγελίων που αναφέρονται μετά την ταφή του Ιησού, στην οποία είχαμε ασχοληθεί την καλούμενη και Μεγάλη Παρασκευή με την εμφάνιση του Ιωσήφ από την Αριμαθαία. Θα δούμε τι ακριβώς λένε τα Ευαγγέλια για το θέμα αυτό και θα κάνουμε τις απαραίτητες συγκρίσεις και σκέψεις.

Η διαπίστωση του άδειου τάφου, δηλαδή η... Ανάσταση

Ας δούμε το Ευαγγέλιο του Μάρκου,  ο οποίος, αν και δεν ήταν ο ίδιος μαθητής, θεωρείται το παλαιότερο.

“1 Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. 2 καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4 καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς, περιβεβλημένον στολὴν λευκήν, καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον· ἠγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. 7 ἀλλ' ὑπάγετε εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε, καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος καὶ ἔκστασις, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ.” (Κατά Μάρκον, 16: 1-8).

Αν ψάξετε στην Αγία Γραφή, θα διαπιστώσετε ότι το κείμενο έχει και συνέχεια, που μιλάει ξεκάθαρα για Ανάσταση, εμφανίσεις στους μαθητές και την Ανάληψη. Μόνο που υπάρχει ένα πρόβλημα: Η συνέχεια αυτή είναι πλαστογραφία, δηλαδή αποδεδειγμένη προσθήκη που μπήκε τον 4^ο αι. από κάποιον χριστιανό αντιγραφέα και αυτό φαίνεται από τους αρχαιότερους κώδικες που έχουμε (Σιναϊτικό και Βατικανού) στους οποίους απουσιάζει, προφανώς για να μην μείνει το κείμενο ανολοκλήρωτο με τις νεώτερες δοξασίες του αρχικού και ραγδαία μεταβαλλόμενου Χριστιανισμού -διαβάστε και εδώ. Έτσι, δεν θα ασχοληθώ με το τι γράφει αυτό από εκεί και πέρα.

Έχουμε λοιπόν τρεις επώνυμες γυναίκες, που κατά την ανατολή του Σαββάτου (που ήταν και ημέρα του Πάσχα των Εβραίων), φθάνουν στον λαξεμένο τάφο και βλέπουν τον λίθο μετακινημένο και έναν λευκοντυμένο νέο καθισμένο δεξιά. Τους λέει λοιπόν, ότι ο Ιησούς ο Ναζαρηνός που είχε σταυρωθεί, σηκώθηκε και δεν είναι εκεί, χωρίς να μας εξηγεί πως σηκώθηκε. Αυτό που τους λέει πάντως, είναι να πάνε στον Πέτρο και τους άλλους μαθητές και να οδηγηθούν στην Γαλιλαία και εκεί θα τους δει, αλλά αυτές φοβήθηκαν και δεν είπαν σε κανένα τίποτα. Το πως το μάθαμε φυσικά είναι ένα άλλο θέμα.

Πάμε τώρα στον Ματθαίο που ήταν -υποτίθεται- και μαθητής του Ιησού:

“1 Ὀψὲ δὲ σαββάτων, τῇ ἐπιφωσκούσῃ εἰς μίαν σαββάτων, ἦλθεν μαρία ἡ μαγδαληνὴ καὶ ἡ ἄλλη μαρία θεωρῆσαι τὸν τάφον. 2 καὶ ἰδοὺ σεισμὸς ἐγένετο μέγας· ἄγγελος γὰρ κυρίου καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ καὶ προσελθὼν ἀπεκύλισεν τὸν λίθον καὶ ἐκάθητο ἐπάνω αὐτοῦ. 3 ἦν δὲ ἡ εἰδέα αὐτοῦ ὡς ἀστραπὴ καὶ τὸ ἔνδυμα αὐτοῦ λευκὸν ὡς χιών. 4 ἀπὸ δὲ τοῦ φόβου αὐτοῦ ἐσείσθησαν οἱ τηροῦντες καὶ ἐγενήθησαν ὡς νεκροί. 5 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἄγγελος εἶπεν ταῖς γυναιξίν, μὴ φοβεῖσθε ὑμεῖς, οἶδα γὰρ ὅτι Ἰησοῦν τὸν ἐσταυρωμένον ζητεῖτε· 6 οὐκ ἔστιν ὧδε, ἠγέρθη γὰρ καθὼς εἶπεν· δεῦτε ἴδετε τὸν τόπον ὅπου ἔκειτο. 7 καὶ ταχὺ πορευθεῖσαι εἴπατε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ ὅτι Ἠγέρθη ἀπὸ τῶν νεκρῶν, καὶ ἰδοὺ προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε· ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν. 8 καὶ ἀπελθοῦσαι ταχὺ ἀπὸ τοῦ μνημείου μετὰ φόβου καὶ χαρᾶς μεγάλης ἔδραμον ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ. 9 καὶ ἰδοὺ Ἰησοῦς ὑπήντησεν αὐταῖς λέγων, Χαίρετε. αἱ δὲ προσελθοῦσαι ἐκράτησαν αὐτοῦ τοὺς πόδας καὶ προσεκύνησαν αὐτῷ. 10 τότε λέγει αὐταῖς ὁ Ἰησοῦς, μὴ φοβεῖσθε· ὑπάγετε ἀπαγγείλατε τοῖς ἀδελφοῖς μου ἵνα ἀπέλθωσιν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, κἀκεῖ με ὄψονται.” (Κατά Ματθαίον, 28: 1-10).

Εδώ, έχουμε την ίδια ημέρα και ώρα, αλλά είναι μόνο 2 γυναίκες επισκέπτριες του τάφου (αν θεωρήσουμε ότι η άλλη είναι του Ιακώβου, μας λείπει η Σαλώμη, ίσως ο Ματθαίος αν και μαθητής να την ξέχασε). Εδώ όμως, σε αντίθεση με τον Μάρκο, έχουμε και μεγάλο σεισμό για τον οποίο προφανώς ο Μάρκος και οι άλλοι δεν άκουσαν τίποτα, γιατί θα δούμε παρακάτω, ότι ούτε οι άλλοι μιλάνε για σεισμό. Ο τάφος είναι κλειστός και ένας άγγελος που κατέβηκε από τον ουρανό, μετακίνησε τον βράχο (προφανώς αυτόν που κάλυπτε τον λαξεμένο τάφο) και κάθισε πάνω στον βράχο και όχι μέσα, όπως ο νέος στον Μάρκο. Τους λέει λοιπόν και αυτός, να πουν στους μαθητές του, ότι ο Ιησούς σηκώθηκε από τους νεκρούς και θα τους δει στην Γαλιλαία. Σε αυτό το εντυπωσιακό σενάριο, οι γυναίκες έφυγαν με φόβο αλλά και χαρά για να τα πουν στους μαθητές, αλλά στον δρόμο συναντούν τον αναστημένο Ιησού και αφού τον προσκύνησαν του κράτησαν τα πόδια. Τέλος, ο Ιησούς τους ξαναλέει αυτά που τους είπε ήδη ο άγγελος, δηλαδή να πάνε στους μαθητές, ένας από τους οποίους υποτίθεται είναι και ο συγγραφέας και να τους ενημερώσουν ότι θα τους δει στην Γαλιλαία.

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι σε αντίθεση με τον Μάρκο (αλλά και τους άλλους δύο) λίγο νωρίτερα μας ενημερώνει ότι:

“65 ἔφη αὐτοῖς ὁ Πιλᾶτος, Ἔχετε κουστωδίαν· ὑπάγετε ἀσφαλίσασθε ὡς οἴδατε. 66 οἱ δὲ πορευθέντες ἠσφαλίσαντο τὸν τάφον σφραγίσαντες τὸν λίθον μετὰ τῆς κουστωδίας.” (Κατά Ματθαίον, 27: 65-66).

Μόνο που, στην συνέχεια του σεναρίου αυτού, η κουστωδία των στρατιωτών είναι εξαφανισμένη. Αλλά ξαναεμφανίζεται μαγικά χωρίς να αλληλεπιδράσει με τις γυναίκες...

“11 Πορευομένων δὲ αὐτῶν ἰδού τινες τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ γενόμενα. 12 καὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις 13 λέγοντες, Εἴπατε ὅτι Οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων. 14 καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτὸν καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν. 15 οἱ δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. Καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ Ἰουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον [ἡμέρας].”

Τώρα, πως συνέβη να μην δουν οι μεν τους δε, να μην τους απαγορεύσουν οι στρατιώτες να πλησιάσουν, να μην σχολιάσουν οι γυναίκες κάτι από την αντίδραση των στρατιωτών στον σεισμό και το θαυμαστό αυτό συμβάν, είναι ένα θέμα. Άλλο ένα σημαντικό θέμα είναι ότι οι αρχιερείς πίστεψαν τους στρατιώτες και τους επιβράβευσαν αντί να τους τιμωρήσουν, ή να ζητήσουν από τον Πιλάτο την τιμωρία τους, που κάποιοι έκλεψαν το σώμα, όπως θα ήταν το λογικό να πουν, θεωρώντας τα υπόλοιπα δικαιολογίες χρηματισμού ή χαζομάρες. Η δικαιολογία που θα έλεγαν δήθεν στους άλλους, από ποιόν σήμερα ή τότε θα ήταν πιστευτή χωρίς να τιμωρηθούν;

Πάμε τώρα στον Λουκά, που στην εισαγωγή του φιλοδοξεί να μας δώσει όλη την αλήθεια:

“55 Κατακολουθήσασαι δὲ αἱ γυναῖκες, αἵτινες ἦσαν συνεληλυθυῖαι αὐτῷ ἐκ τῆς Γαλιλαίας, ἐθεάσαντο τὸ μνημεῖον καὶ ὡς ἐτέθη τὸ σῶμα αὐτοῦ, 56 ὑποστρέψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα καὶ μύρα. καὶ τὸ μὲν σάββατον ἡσύχασαν κατὰ τὴν ἐντολήν.

1 Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων ὄρθρου βαθέως ἦλθον ἐπὶ τὸ μνῆμα φέρουσαι ἃ ἡτοίμασαν ἀρώματα, καὶ τινες σὺν αὐταῖς. 2 εὗρον δὲ τὸν λίθον ἀποκεκυλισμένον ἀπὸ τοῦ μνημείου, 3 καὶ εἰσελθοῦσαι οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ διαπορεῖσθαι αὐτὰς περὶ τούτου καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο ἐπέστησαν αὐταῖς ἐν ἐσθήτεσιν ἀστραπτούσαις. 5 ἐμφόβων δὲ γενομένων καὶ κλινουσῶν τὸ πρόσωπον εἰς τὴν γῆν εἶπον πρὸς αὐτάς· Τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα μετὰ τῶν νεκρῶν; 6 οὐκ ἔστιν ὧδε, ἀλλ' ἠγέρθη· μνήσθητε ὡς ἐλάλησεν ὑμῖν ἔτι ὢν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ, 7 λέγων ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδοθῆναι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων ἁμαρτωλῶν καὶ σταυρωθῆναι, καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστῆναι. 8 καὶ ἐμνήσθησαν τῶν ῥημάτων αὐτοῦ, 9 καὶ ὑποστρέψασαι ἀπὸ τοῦ μνημείου ἀπήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἕνδεκα καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς. 10 ἦσαν δὲ ἡ Μαγδαληνὴ Μαρία καὶ Ἰωάννα καὶ Μαρία Ἰακώβου καὶ αἱ λοιπαὶ σὺν αὐταῖς, αἳ ἔλεγον πρὸς τοὺς ἀποστόλους ταῦτα. 11 καὶ ἐφάνησαν ἐνώπιον αὐτῶν ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν, καὶ ἠπίστουν αὐταῖς. 12 ὁ δὲ Πέτρος ἀναστὰς ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μνημεῖον, καὶ παρακύψας βλέπει τὰ ὀθόνια κείμενα μόνα, καὶ ἀπῆλθε πρὸς ἑαυτὸν θαυμάζων τὸ γεγονός” (Κατά Λουκάν, 23: 55 έως 24: 12).

Εδώ οι γυναίκες είναι πολλές. Δεν αναφέρεται η Σαλώμη, αλλά κάποια Ιωάννα και άλλες μαζί με αυτές. Στο σενάριο αυτό δεν έχουμε ένα νέο, ή έναν άγγελο όπως στους προηγούμενους, ούτε σεισμό όπως στον Ματθαίο. Ο τάφος ήταν ήδη ανοικτός, όπως στο σενάριο του Μάρκου και μπαίνουν μέσα και ενώ αναρωτιούνται τι έγινε το σώμα του Ιησού. Εμφανίζονται δύο άνδρες με αστραφτερά ενδύματα, που τις ενημερώνουν ότι ο Ιησούς όπως είχε προαναγγείλει, αναστήθηκε την τρίτη ημέρα και αφού αυτές θυμήθηκαν την σχετική προφητεία, φεύγουν από τον τάφο αλλά δεν συναντούν τον Ιησού όπως μας λέει ο Ματθαίος (που σημειωτέον ήταν και μαθητής), αλλά πάνε στους 11 μαθητές και τους υπόλοιπους για να αναγγείλουν τα συμβάντα, μόνο που αυτά που είπαν, φάνηκαν ανοησίες (σε αντίθεση με την κουστωδία του Μάρκου), και ο Πέτρος πήγε στον τάφο να επιβεβαιώσει, όπου βρήκε μόνο το σάβανο και θαύμασε το γεγονός. Να σημειωθεί ότι εδώ δεν αναφέρονται στρατιώτες.

Πάμε τώρα στον Ιωάννη που ήταν επίσης μαθητής:

“1 Τῇ δὲ μιᾷ τῶν σαββάτων Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ ἔρχεται πρωῒ σκοτίας ἔτι οὔσης εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ βλέπει τὸν λίθον ἠρμένον ἐκ τοῦ μνημείου. 2 τρέχει οὖν καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητὴν ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς, καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἦραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἴδαμεν ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. 3 ἐξῆλθεν οὖν ὁ Πέτρος καὶ ὁ ἄλλος μαθητής καὶ ἤρχοντο εἰς τὸ μνημεῖον. 4 ἔτρεχον δὲ οἱ δύο ὁμοῦ· καὶ ὁ ἄλλος μαθητὴς προέδραμε τάχιον τοῦ Πέτρου καὶ ἦλθε πρῶτος εἰς τὸ μνημεῖον, 5 καὶ παρακύψας βλέπει κείμενα τὰ ὀθόνια, οὐ μέντοι εἰσῆλθεν. 6 ἔρχεται οὖν Σίμων Πέτρος ἀκολουθῶν αὐτῷ, καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὸ μνημεῖον καὶ θεωρεῖ τὰ ὀθόνια κείμενα, 7 καὶ τὸ σουδάριον, ὃ ἦν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, οὐ μετὰ τῶν ὀθονίων κείμενον, ἀλλὰ χωρὶς ἐντετυλιγμένον εἰς ἕνα τόπον. 8 τότε οὖν εἰσῆλθε καὶ ὁ ἄλλος μαθητὴς ὁ ἐλθὼν πρῶτος εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ εἶδε καὶ ἐπίστευσεν· 9 οὐδέπω γὰρ ᾔδεισαν τὴν γραφὴν ὅτι δεῖ αὐτὸν ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. 10 ἀπῆλθον οὖν πάλιν πρὸς ἑαυτοὺς οἱ μαθηταί. 11 Μαρία δὲ εἱστήκει πρὸς τῷ μνημείῳ κλαίουσα ἔξω. 12 ὡς οὖν ἔκλαιε, παρέκυψεν εἰς τὸ μνημεῖον καὶ θεωρεῖ δύο ἀγγέλους ἐν λευκοῖς καθεζομένους ἕνα πρὸς τῇ κεφαλῇ καὶ ἕνα πρὸς τοῖς ποσίν, ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 13 καὶ λέγουσιν αὐτῇ ἐκεῖνοι· Γύναι, τί κλαίεις; λέγει αὐτοῖς· Ὅτι ἦραν τὸν Κύριόν μου, καὶ οὐκ οἶδα ποῦ ἔθηκαν αὐτόν. 14 καὶ ταῦτα εἰποῦσα ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ θεωρεῖ τὸν Ἰησοῦν ἑστῶτα, καὶ οὐκ ᾔδει ὅτι Ἰησοῦς ἐστι. 15 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Γύναι, τί κλαίεις; τίνα ζητεῖς; ἐκείνη δοκοῦσα ὅτι ὁ κηπουρός ἐστι, λέγει αὐτῷ· Κύριε, εἰ σὺ ἐβάστασας αὐτόν, εἰπέ μοι ποῦ ἔθηκας αὐτόν, κἀγὼ αὐτὸν ἀρῶ. 16 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μαρία. στραφεῖσα ἐκείνη λέγει αὐτῷ· Ραββουνί, ὃ λέγεται, διδάσκαλε. 17 λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· Μή μου ἅπτου· οὔπω γὰρ ἀναβέβηκα πρὸς τὸν πατέρα μου· πορεύου δὲ πρὸς τοὺς ἀδελφούς μου καὶ εἰπὲ αὐτοῖς· ἀναβαίνω πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ πατέρα ὑμῶν, καὶ Θεόν μου καὶ Θεὸν ὑμῶν. 18 ἔρχεται Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ ἀπαγγέλλουσα τοῖς μαθηταῖς ὅτι ἑώρακε τὸν Κύριον, καὶ ταῦτα εἶπεν αὐτῇ.” (Κατά Ιωάννην, 20: 1-18).

Εδώ δεν έχουμε δυο ή τρεις γυναίκες, αλλά μόνο μία, την Μαρία την Μαγδαληνή που πάει στον τάφο, τον βλέπει ανοικτό αλλά δεν μπαίνει μέσα, ούτε συναντά κανέναν, αλλά πηγαίνει και το λέει σε δύο μαθητές, τον Πέτρο και τον άλλο. Ο “άλλος” αναφέρεται ως “ὃν ἐφίλει ὁ Ἰησοῦς” και θέλει να μας πει ότι είναι ο ίδιος ο συγγραφέας δηλαδή ο Ιωάννης. Αφού και αυτοί είδαν τον τάφο άδειο έφυγαν. Να αγνοήσουμε το γεγονός ότι οι δύο άντρες πήγαν στα σπίτια τους και παράτησαν την Μαρία μόνη στον τάφο να κλαίει. Η Μαρία όμως είχε και συνάντηση με δυο αγγέλους στα λευκά, αλλά και με τον ίδιο τον Ιησού, που αρχικά νόμισε ότι ήταν ο κηπουρός μέσα στον τάφο. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι ο Ιησούς δεν θέλησε να τον αγγίξει η Μαρία, με την αιτιολογία ότι δεν ανέβηκε ακόμα στον πατέρα του (σε αντίθεση με τον Ματθαίο που οι δυο γυναίκες του σεναρίου του πιάνουν τα πόδια του Ιησού καθώς τον προσκυνούν). Επίσης δεν υπάρχει καμία εντολή προς τους μαθητές ότι θα τον δουν στην Γαλιλαία, σε αντίθεση με τους Μάρκο και Ματθαίο, ούτε αναφέρονται τα περί στρατιωτικής κουστωδίας.

Αυτά υποτίθεται είναι τα γεγονότα που μας δείχνουν άμεσα ή έμμεσα την Ανάσταση του σταυρωθέντος Ιησού σύμφωνα με τα Ευαγγέλια.

Προς την Ανάληψη.
Αγνοώντας το παραχαραγμένο κείμενο του Μάρκου, προχωράμε στον Ματθαίο:

“16 Οἱ δὲ ἕνδεκα μαθηταὶ ἐπορεύθησαν εἰς τὴν Γαλιλαίαν εἰς τὸ ὄρος οὗ ἐτάξατο αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, 17 καὶ ἰδόντες αὐτὸν προσεκύνησαν, οἱ δὲ ἐδίστασαν. 18 καὶ προσελθὼν ὁ Ἰησοῦς ἐλάλησεν αὐτοῖς λέγων, Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. 19 πορευθέντες οὖν μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος, 20 διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν· καὶ ἰδοὺ ἐγὼ μεθ’ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος.” (Κατά Ματθαίον, 28: 16-20).

Οι 11 μαθητές περπάτησαν μέχρι ένα βουνό της Γαλιλαίας, στο οποίο τους είχε πει ο Ιησούς και μόλις τον είδαν, άλλοι τον προσκύνησαν και άλλοι δίστασαν. Και ο Ιησούς τους λέει ότι του έχει δοθεί κάθε εξουσία στον ουρανό και την γη (που νωρίτερα δεν είχε;) και τους δίνει εντολή να μαθητεύσουν πάντα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, αφού τους διδάξουν να τηρούν τις εντολές του και ότι αυτός θα είναι κάθε μέρα μαζί τους μέχρι την συντέλεια του αιώνος. Ο Μάρκος δεν αναφέρει τίποτα άλλο περί Ανάληψης, ή τι έγινε ο Ιησούς μετά και εδώ τελειώνει το Ευαγγέλιο του.

Πάμε στον Λουκά:
“13 Καὶ ἰδοὺ δύο ἐξ αὐτῶν ἦσαν πορευόμενοι ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ εἰς κώμην ἀπέχουσαν σταδίους ἑξήκοντα ἀπὸ Ἱερουσαλήμ, ᾗ ὄνομα Ἐμμαοῦς. 14 καὶ αὐτοὶ ὡμίλουν πρὸς ἀλλήλους περὶ πάντων τῶν συμβεβηκότων τούτων. 15 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ὁμιλεῖν αὐτοὺς καὶ συζητεῖν καὶ αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς ἐγγίσας συνεπορεύετο αὐτοῖς· 16 οἱ δὲ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν ἐκρατοῦντο τοῦ μὴ ἐπιγνῶναι αὐτόν. 17 εἶπε δὲ πρὸς αὐτούς· Τίνες οἱ λόγοι οὗτοι οὓς ἀντιβάλλετε πρὸς ἀλλήλους περιπατοῦντες καί ἐστε σκυθρωποί; 18 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ εἷς, ᾧ ὄνομα Κλεόπας, εἶπε πρὸς αὐτόν· Σὺ μόνος παροικεῖς ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ οὐκ ἔγνως τὰ γενόμενα ἐν αὐτῇ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις; 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ποῖα; οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Τὰ περὶ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου, ὃς ἐγένετο ἀνὴρ προφήτης δυνατὸς ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ καὶ παντὸς τοῦ λαοῦ, 20 ὅπως τε παρέδωκαν αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ ἄρχοντες ἡμῶν εἰς κρίμα θανάτου καὶ ἐσταύρωσαν αὐτόν. 21 ἡμεῖς δὲ ἠλπίζομεν ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ μέλλων λυτροῦσθαι τὸν Ἰσραήλ·... 25 καὶ αὐτὸς εἶπε πρὸς αὐτούς· Ὦ ἀνόητοι καὶ βραδεῖς τῇ καρδίᾳ τοῦ πιστεύειν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἐλάλησαν οἱ προφῆται! 26 οὐχὶ ταῦτα ἔδει παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ εἰσελθεῖν εἰς τὴν δόξαν αὐτοῦ; 27 καὶ ἀρξάμενος ἀπὸ Μωϋσέως καὶ ἀπὸ πάντων τῶν προφητῶν διερμήνευσεν αὐτοῖς ἐν πάσαις ταῖς γραφαῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ. 28 Καὶ ἤγγισαν εἰς τὴν κώμην οὗ ἐπορεύοντο, καὶ αὐτὸς προσεποιεῖτο πορρωτέρω πορεύεσθαι· 29 καὶ παρεβιάσαντο αὐτὸν λέγοντες· Μεῖνον μεθ' ἡμῶν, ὅτι πρὸς ἑσπέραν ἐστὶ καὶ κέκλικεν ἡ ἡμέρα. καὶ εἰσῆλθε τοῦ μεῖναι σὺν αὐτοῖς. 30 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακλιθῆναι αὐτὸν μετ' αὐτῶν λαβὼν τὸν ἄρτον εὐλόγησε, καὶ κλάσας ἐπεδίδου αὐτοῖς. 31 αὐτῶν δὲ διηνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοὶ, καὶ ἐπέγνωσαν αὐτόν· καὶ αὐτὸς ἄφαντος ἐγένετο ἀπ' αὐτῶν. 32 καὶ εἶπον πρὸς ἀλλήλους· Οὐχὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν, ὡς ἐλάλει ἡμῖν ἐν τῇ ὁδῷ καὶ ὡς διήνοιγεν ἡμῖν τὰς γραφάς;" (Κατά Λουκάν, 24 :13-31).

Εδώ, σε σχέση με την μία και μοναδική συνάντηση στην Γαλιλαία του Ματθαίου, έχουμε την εμφάνιση σε δύο δευτερεύοντες μαθητές, από τους οποίους ο ένας λέγεται Κλεόπας, όπως κατευθύνονται προς Εμμαούς. Εδώ, μάλλον υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα, γιατί η πόλη αυτή είναι σε απόσταση 32 χλμ. από την Ιερουσαλήμ και όχι 12 χλμ. (160 στάδια), αλλά τα προβλήματα γεωγραφίας των Ευαγγελίων, ούτως ή άλλως, δεν είναι λίγα. Το ενδιαφέρον είναι, ότι οι δύο μαθητές συναντούν ένα συνταξιδιώτη, συνομιλούν μαζί του, αναφέρουν τον Ιησού ως προφήτη, τον καλούν στο σπίτι τους και μόνο αφού έκοψε το ψωμί με τα χέρια και τους το έδωσε, κατάλαβαν ότι ήταν ο Ιησούς, ο οποίος όμως ξαφνικά και μαγικά εξαφανίστηκε. Ας δούμε την συνέχεια:

“33 Καὶ ἀναστάντες αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλήμ, καὶ εὗρον συνηθροισμένους τοὺς ἕνδεκα καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς, 34 λέγοντας ὅτι ἠγέρθη ὁ Κύριος ὄντως καὶ ὤφθη Σίμωνι. 35 καὶ αὐτοὶ ἐξηγοῦντο τὰ ἐν τῇ ὁδῷ καὶ ὡς ἐγνώσθη αὐτοῖς ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου. 36 Ταῦτα δὲ αὐτῶν λαλούντων αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς ἔστη ἐν μέσῳ αὐτῶν καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἰρήνη ὑμῖν. 37 πτοηθέντες δὲ καὶ ἔμφοβοι γενόμενοι ἐδόκουν πνεῦμα θεωρεῖν. 38 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί τεταραγμένοι ἐστέ, καὶ διατί διαλογισμοὶ ἀναβαίνουσιν ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 39 ἴδετε τὰς χεῖράς μου καὶ τοὺς πόδας μου, ὅτι αὐτὸς ἐγώ εἰμι· ψηλαφήσατέ με καὶ ἴδετε, ὅτι πνεῦμα σάρκα καὶ ὀστέα οὐκ ἔχει καθὼς ἐμὲ θεωρεῖτε ἔχοντα. 40 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐπέδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τοὺς πόδας. 41 ἔτι δὲ ἀπιστούντων αὐτῶν ἀπὸ τῆς χαρᾶς καὶ θαυμαζόντων εἶπεν αὐτοῖς· Ἔχετέ τι βρώσιμον ἐνθάδε; 42 οἱ δὲ ἐπέδωκαν αὐτῷ ἰχθύος ὀπτοῦ μέρος καὶ ἀπὸ μελισσίου κηρίου, 43 καὶ λαβὼν ἐνώπιον αὐτῶν ἔφαγεν. 44 εἶπε δὲ αὐτοῖς· Οὗτοι οἱ λόγοι οὓς ἐλάλησα πρὸς ὑμᾶς ἔτι ὢν σὺν ὑμῖν, ὅτι δεῖ πληρωθῆναι πάντα τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ νόμῳ Μωϋσέως καὶ προφήταις καὶ ψαλμοῖς περὶ ἐμοῦ. 45 τότε διήνοιξεν αὐτῶν τὸν νοῦν τοῦ συνιέναι τὰς γραφάς, 46 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Οὕτω γέγραπται καὶ οὕτως ἔδει παθεῖν τὸν Χριστὸν καὶ ἀναστῆναι ἐκ νεκρῶν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, 47 καὶ κηρυχθῆναι ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ μετάνοιαν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς πάντα τὰ ἔθνη, ἀρξάμενον ἀπὸ Ἱερουσαλήμ. 48 ὑμεῖς δέ ἐστε μάρτυρες τούτων. 49 καὶ ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πατρός μου ἐφ' ὑμᾶς· ὑμεῖς δὲ καθίσατε ἐν τῇ πόλει Ἱερουσαλήμ ἕως οὗ ἐνδύσησθε δύναμιν ἐξ ὕψους.” (Κατά Λουκάν, 24: 13-49).

Εδώ, έχουμε την επιστροφή των 2 μαθητών στην Ιερουσαλήμ για να πουν την εμπειρία τους και την νέα μαγική επανεμφάνιση του Ιησού στην ομήγυρη όλων, με τους οποίους συνέφαγε. Το ενδιαφέρον είναι, ότι τους φαινόταν σαν πνεύμα. Τους λέει και εδώ την γνωστή εντολή, να κηρύξουν μετάνοια και άφεση αμαρτιών σε όλα τα έθνη, αλλά τους λέει επιπλέον να ξεκινήσουν από την Ιερουσαλήμ (στην οποία ο ίδιος μάλλον ατύχησε). Τονίζει ότι αυτοί είναι οι μάρτυρες του συμβάντος και τους δίνει εντολή του πατέρα του και επιπλέον να καθίσουν στην Ιερουσαλήμ μέχρι να πάρουν δύναμη “από ψηλά”.

Πάμε τέλος στον Ιωάννη:
“19 Οὔσης οὖν ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ σαββάτων, καὶ τῶν θυρῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταὶ συνηγμένοι διὰ τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον, καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἰρήνη ὑμῖν. 20 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ. ἐχάρησαν οὖν οἱ μαθηταὶ ἰδόντες τὸν Κύριον. 21 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς πάλιν· Εἰρήνη ὑμῖν. καθὼς ἀπέσταλκέ με ὁ πατήρ, κἀγὼ πέμπω ὑμᾶς. 22 καὶ τοῦτο εἰπὼν ἐνεφύσησε καὶ λέγει αὐτοῖς· Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον· 23 ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, ἀφίενται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. 24 Θωμᾶς δὲ εἷς ἐκ τῶν δώδεκα ὁ λεγόμενος Δίδυμος, οὐκ ἦν μετ' αὐτῶν ὅτε ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς. 25 ἔλεγον οὖν αὐτῷ οἱ ἄλλοι μαθηταί· Ἑωράκαμεν τὸν Κύριον. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Ἐὰν μὴ ἴδω ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὸν δάκτυλόν μου εἰς τὸν τύπον τῶν ἥλων, καὶ βάλω τὴν χεῖρά μου εἰς τὴν πλευρὰν αὐτοῦ, οὐ μὴ πιστεύσω. 26 Καὶ μεθ' ἡμέρας ὀκτὼ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ Θωμᾶς μετ' αὐτῶν. ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον καὶ εἶπεν· Εἰρήνη ὑμῖν. 27 εἶτα λέγει τῷ Θωμᾷ· Φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός. 28 καὶ ἀπεκρίθη Θωμᾶς καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου. 29 λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ὅτι ἑώρακάς με, πεπίστευκας· μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες. 30 Πολλὰ μὲν οὖν καὶ ἄλλα σημεῖα ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς ἐνώπιον τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ἃ οὐκ ἔστι γεγραμμένα ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ· 31 ταῦτα δὲ γέγραπται ἵνα πιστεύσητε ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ ἵνα πιστεύοντες ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ.” (Κατά Ιωάννην, 20: 19-31).

Ούτε εδώ δεν έχουμε εντολή να πάνε στην Γαλιλαία, αλλά το συμβάν γίνεται στην Ιερουσαλήμ, όπου όλοι οι μαθητές είναι κλεισμένοι μέσα, γιατί φοβούνται τους ιουδαίους και ο Ιησούς εμφανίζεται μαγικά και ξαναεμφανίζεται σε 8 μέρες, γιατί στην πρώτη συνάντηση έλειπε ο Θωμάς. Στην δεύτερη συνάντηση έχουμε τον Ιησού να προτείνει στον άπιστο Θωμά να αγγίξει τις πληγές του για να πεισθεί. Στο σημείο αυτό και στον επίλογο, γίνεται προσπάθεια να μας πει ότι πόσο σημαντικό πράγμα είναι η πίστη για αυτούς που θα τα ακούσουν και δεν θα τα δουν. Και εδώ δείχνει φυσιολογικά να κλείνει το κείμενο, λέγοντας μας ότι ο Ιησούς έκανε και άλλα πολλά θαύματα, που το κείμενο δεν μπορεί να περιλάβει. Παρόλα αυτά υπάρχει και άλλο ένα κεφάλαιο σαν συνέχεια, που μάλλον είναι προσθήκη το κεφ. 21, ακολουθήστε τον σύνδεσμο και διαβάστε το μόνοι σας, εδώ (αν και στον Λουκά έχουμε την ρητή εντολή να παραμείνουν στην Ιερουσαλήμ) έχουμε μια τρίτη επανεμφάνιση του Ιησού σύμφωνα με τον Ιωάννη, στην λίμνη της Τιβεριάδας, που ενώ οι μαθητές ψαράδες δεν έπιαναν πάλι (αν θυμάστε από τα προηγούμενα θαύματα θα πρέπει να ήταν πολύ καντέμηδες ως ψαράδες) κανένα ψάρι, με μαγικό τρόπο γέμισε το δίχτυ τους με 153 μεγάλα ψάρια και ταυτόχρονα...ψωμιά. Δεν μας εξήγησε αν τα ψωμιά τα έφαγαν μουλιασμένα ή αν βγήκαν από την λίμνη στεγνά. Ακολουθεί μια συνομιλία μεταξύ Ιησού Πέτρου και Ιωάννη και εκεί κλείνει οριστικά και το πρόσθετο μέρος του Ιωάννη, φυσικά και ο Ιωάννης αν και μαθητής, αγνοεί την Ανάληψη όπως και ο άλλος μαθητής ο Ματθαίος.

Η Ανάληψη από όλα τα Ευαγγέλια αναφέρεται μόνο στον Λουκά. Ας δούμε πως κλείνει το Ευαγγέλιό του:

“50 Ἐξήγαγε δὲ αὐτοὺς ἔξω ἕως εἰς Βηθανίαν, καὶ ἐπάρας τὰς χεῖρας αὐτοῦ εὐλόγησεν αὐτούς. 51 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ εὐλογεῖν αὐτὸν αὐτοὺς διέστη ἀπ' αὐτῶν καὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸν οὐρανόν. 52 καὶ αὐτοὶ προσκυνήσαντες αὐτὸν ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ μετὰ χαρᾶς μεγάλης, 53 καὶ ἦσαν διὰ παντὸς ἐν τῷ ἱερῷ αἰνοῦντες καὶ εὐλογοῦντες τὸν Θεόν. Ἀμήν.” (Κατά Λουκάν, 24: 49-53).

Να ξανασημειώσω, με το “αυτούς” αναφέρεται τουλάχιστον στους 11 μαθητές άρα και στον Ματθαίο και τον Ιωάννη που την αγνοούν. Εδώ, για πρώτη φορά βλέπουμε την Ανάληψη και πως έγινε. Αφού τους έβγαλε στην Βηθανία και ενώ τους ευλογούσε, άρχισε να αιωρείται (προφανώς) και να ανεβαίνει στον ουρανό.

Έχουμε όμως ένα άλλο κείμενο που μιλάει για την Ανάληψη και είναι οι Πράξεις, που ξεκινούν με το θέμα αυτό ακριβώς:

“2 ἄχρι ἧς ἡμέρας ἐντειλάμενος τοῖς ἀποστόλοις διὰ Πνεύματος ἁγίου οὓς ἐξελέξατο ἀνελήφθη· 3 οἷς καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα μετὰ τὸ παθεῖν αὐτὸν ἐν πολλοῖς τεκμηρίοις, δι' ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος αὐτοῖς καὶ λέγων τὰ περὶ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ. 4 καὶ συναλιζόμενος παρήγγειλεν αὐτοῖς ἀπὸ Ἱεροσολύμων μὴ χωρίζεσθαι, ἀλλὰ περιμένειν τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πατρὸς ἣν ἠκούσατέ μου· 5 ὅτι Ἰωάννης μὲν ἐβάπτισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βαπτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ οὐ μετὰ πολλὰς ταύτας ἡμέρας. 6 οἱ μὲν οὖν συνελθόντες ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· Κύριε, εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραήλ; 7 εἶπε δὲ πρὸς αὐτούς· Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόνους ἢ καιροὺς οὓς ὁ πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ, 8 ἀλλὰ λήψεσθε δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ' ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μου μάρτυρες ἔν τε Ἱερουσαλὴμ καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. 9 καὶ ταῦτα εἰπὼν βλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ νεφέλη ὑπέλαβεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῶν. 10 καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἦσαν εἰς τὸν οὐρανὸν πορευομένου αὐτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο παρειστήκεισαν αὐτοῖς ἐν ἐσθῆτι λευκῇ, 11 οἳ καὶ εἶπον· Ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε ἐμβλέποντες εἰς τὸν οὐρανόν; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ'ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτως ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν. 12 Τότε ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ ὄρους τοῦ καλουμένου ἐλαιῶνος, ὅ ἐστιν ἐγγὺς Ἱερουσαλὴμ, σαββάτου ἔχον ὁδόν” (Πράξεις, 1: 2-12).

Εδώ, ας αγνοήσουμε για τώρα την αγωνιώδη ερώτηση των μαθητών προφανώς και του συγγραφέα, για την αποκατάσταση της “βασιλείας του Ισραήλ” που κάτι περίεργο μας δείχνει, και ας προσέξουμε ότι μας λέει κάτι καινούργιο που δεν δείχνει να συμβαδίζει με τον Λουκά. Η ανάληψη έγινε σε 40 μέρες. Αλλά δεν έχουμε διακριτές εμφανίσεις όπως στα Ευαγγέλια, επί 40 μέρες τον έβλεπαν συνέχεια. Επίσης σε αντίθεση με του Λουκά (να αγνοήσουμε ότι υποτίθεται τις Πράξεις τις έγραψε ο ίδιος ο Λουκάς) μετά την εξαφάνιση του Ιησού στον Ουρανό, έχουμε δυο άνδρες με λευκά ρούχα που λένε ότι με τον τρόπο που έφυγε με τον ίδιο τρόπο θα επανέλθει. Ο τρόπος επίσης είναι διαφορετικός, στον Λουκά ανυψώθηκε μόνος του στον ουρανό, εδώ στις Πράξεις τον βοήθησε ένα σύννεφο που τον περιέλαβε και τον ανέβασε στον ουρανό. Οι δύο τόποι, η Βηθανία και το όρος του Ελαιώνος, είναι σαν να λέμε Γλυφάδα και Υμηττός, είναι δηλαδή στις υπώρειες του βουνού αλλά δεν είναι στο βουνό όταν το καλούμε με το όνομά του ή λέμε ότι θα πάμε εκεί.

Ας δούμε πάλι τις διαφορές συνοπτικά:

Κουστωδία στρατιωτών στον τάφο:
Υπήρχε μόνο στον Ματθαίο, όλοι οι άλλοι την αγνοούν.

 

Ο λίθος κυλίστηκε και έγινε σεισμός:
Μόνο στον Ματθαίο.

 

Στον τάφο πηγαίνουν:
Τρεις γυναίκες στον Μάρκο.
Δυο γυναίκες στον Ματθαίο.
Πολλές στον Λουκά.
Μία μόνο στον Ιωάννη.

 

Συναντούν:
Έναν νέο στον Μάρκο.
Έναν άγγελο στον Ματθαίο.
Δυο άνδρες στον Λουκά.
Κανέναν στον Ιωάννη.

 

Μαθητές πάνε στον τάφο μετά από τις γυναίκες:
Κανένας στον Μάρκο.
Μόνο ο Πέτρος στον Λουκά.
Ο Πέτρος και ο άλλος (Ιωάννης) στον Ιωάννη.

 

Παίρνουν εντολή από τον Ιησού μέσω των γυναικών:
Να πάνε στην Γαλιλαία όπου θα δουν τον Ιησού στον Μάρκο και τον Ματθαίο.
Τίποτα στον Λουκά.
Ότι θα ανέβει στον πατέρα του στον Ιωάννη.

 

Στην επιστροφή:
Οι γυναίκες συναντούν τον Ιησού μόνο στον Ματθαίο και τον πιάνουν.
Η Μαρία βλέπει τον Ιησού στον Ιωάννη αφού φύγουν οι μαθητές από τον τάφο και δεν την αφήνει να τον πιάσει.

 

ο Ιησούς εμφανίζεται:
Μια φορά στον Ματθαίο.
Δυο φορές στον Λουκά.
Τρεις φορές στον Ιωάννη.
Συνέχεια, για 40 μέρες, στις Πράξεις.

 

Οι μαθητές όταν εμφανίζεται ο Ιησούς βρίσκονται:
Στην Γαλιλαία στον Ματθαίο.
Στην πορεία προς Εμμαούς και στα Ιεροσόλυμα στον Λουκά.
Στα Ιεροσόλυμα 2 φορές και στην λίμνη Τιβεριάδας με τα ψάρια στον Ιωάννη.
Στα Ιεροσόλυμα για 40 μέρες στις Πράξεις.

 

Η ανάληψη γίνεται:
Αμέσως μετά την εμφάνιση του Ιησού στα Ιεροσόλυμα, στην Βηθανία στον Λουκά με ανύψωση του Ιησού.
Σε 40 μέρες στο όρος του Ελαιώνος στις Πράξεις με ανύψωση μέσα σε ένα σύννεφο.

ΔΕΣ: ΤΟ ΚΟΥΙΖ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ!

 

Πέρα από τις αντιφάσεις που είδαμε, στον Μάρκο το σενάριο σταματάει με την επιστροφή των γυναικών και δεν αναφέρει τίποτα άλλο στα παλαιώτερα αντίγραφα που έχουμε (είπαμε, τα νεώτερα πλαστογραφήθηκαν).

Του Ματθαίου μοιάζει σε κάποια σημεία με του Μάρκου, αλλά περιλαμβάνει και προσθήκες, η πλέον ενδιαφέρουσα, η κουστωδία που δεν αναφέρεται και σε κανέναν άλλο.

Στον Λουκά έχουμε την μοναδική στα Ευαγγέλια αναφορά στην Ανάληψη, που όλοι οι υπόλοιποι αγνοούν (ακόμα και οι δύο μαθητές Ματθαίος και Ιωάννης). Όλη η αναφορά στον Λουκά περιλαμβάνει έναν άλλο Ιησού που εμφανίζεται και εξαφανίζεται ή πετάει μαγικά.

Στον Ιωάννη εντύπωση προκαλεί, η άρνηση του Ιησού να τον αγγίξει αμέσως μετά την Ανάσταση η Μαρία, ενώ μερικές ώρες αργότερα προκαλεί τον Θωμά να αγγίξει τις πληγές του. Είναι θέμα διάκρισης ανδρών και γυναικών, ή κάτι άλλο, όπως η περίεργη δικαιολογία ότι δεν έχει ακόμα ανέβει στον πατέρα του; Δεν θα ήταν ίδιος πριν και μετά;

Η διαφορά στις αφηγήσεις των υποτιθέμενων δύο μαθητών του Ματθαίου και του Ιωάννη είναι ενδεικτική της μυθοπλασίας που περιλαμβάνει τα κείμενα αυτά και κατά πόσον οι συντάκτες τους όποιοι και να ήσαν ήταν τελικά ή όχι θεόπνευστοι.

Υπάρχει βέβαια και η πλαστογραφημένη προσθήκη του Μάρκου που δεν την λάβαμε υπόψη μας. Αξίζει όμως να την διαβάσετε και μετά να δείτε στην σχετική σελίδα της ΟΟΔΕ, ότι αν και η Εκκλησία παραδέχεται την παραχάραξη, θεωρεί το κείμενο σωστό και ευαγγελικό! Αν λοιπόν, το τονίζω, αν δεχθούμε την απαίτηση αυτή της Εκκλησίας, τότε η ιστορία αυτή τονίζει τις αντιφάσεις, γιατί εκεί θα διαπιστώσετε ότι η Μαγδαληνή παρ' όλο που νωρίτερα έγραφε ότι δεν είπαν οι γυναίκες τίποτα, πήγε και το είπε στους μαθητές και δεν την πίστεψαν, αμέσως μετά δύο (;) είδαν τον Ιησού στον αγρό το είπαν στους μαθητές και ούτε αυτούς πίστεψαν, αμέσως μετά εμφανίσθηκε ο Ιησούς στους 11 και τους κατηγόρησε ως άπιστους και είπε τα ίδια περίπου που είπε και στον Ματθαίο, η μόνη διάκριση ότι προσθέτει το “ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς σωθήσεται, ὁ δὲ ἀπιστήσας κατακριθήσεται·” που έχει ενδιαφέρον στο από ποιους θα κατακριθεί ο μη πιστός. Αμέσως μετά γίνεται η Ανάληψη αλλά εδώ μας λέει ότι “ἐκάθισεν ἐκ δεξιῶν τοῦ Θεοῦ”. Προφανώς θα το είδε πως αλλιώς; Όπως και να έχει, συμφωνεί με τον Λουκά ότι η Ανάληψη έγινε την ίδια μέρα και διαφωνεί με τις Πράξεις που αναφέρει σαράντα μέρες, μόνο που εδώ δείχνει μάλλον να γίνεται στην Γαλιλαία.

Αλήθεια, ποιό από όλα αυτά τα σενάρια μπορεί να είναι αληθινό; Γιατί το να είναι όλα αληθινά είναι αδύνατο. Το μεγαλύτερο θαύμα, το μεγαλύτερο γεγονός της χριστιανοσύνης, την Ανάσταση του Ιησού, δεν την είδε κανείς ακόμα και στα ίδια τα Ευαγγέλια. Υπάρχουν αντικρουόμενες αναφορές στο ποιες ή πόσες γυναίκες ήταν αυτές που διαπίστωσαν τον άδειο τάφο και εμμέσως από αυτές πληροφορούμαστε το συμβάν. Τα συμβάντα που ακολουθούν είναι επίσης αντικρουόμενα ακόμα και από τους δύο μαθητές Ευαγγελιστές που υποτίθεται ήταν παρόντες στα συμβάντα αυτά. Συμβαίνουν ένας σωρός περίεργα και μη φυσιολογικά συμβάντα, όπως η μόνο στη μία αφήγηση κουστωδία των στρατιωτών, αντί να τιμωρηθεί που δεν έκανε σωστά τη δουλειά της επιβραβεύεται. Αξίζει να αναρωτηθείτε για την αλήθεια των επεισοδίων αυτών ως πραγματικά, ή για μυθικές διηγήσεις του προηγούμενου αιώνα από αυτόν που ίσως γράφτηκαν.

Το γεγονός ότι δεν υπάρχει αντίστοιχη ιστορική μαρτυρία της εποχής για να επιβεβαιώσει κάτι από τα φανταστικά αυτά γεγονότα, που σύμφωνα με τα Ευαγγέλια είχαν ταράξει την Ιερουσαλήμ, την Γαλιλαία, αλλά και όλη την περιοχή, ούτε καν ιστορικά στοιχεία της έστω ύπαρξης κάποιου από όλους αυτούς, μας δείχνει το μέγεθος της παραπλάνησης που έχει πάθει ένα μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας ακόμα και σήμερα.

Ο Άλφρεντ Άντλερ και τα συμπλέγματα κατωτερότητας και υπεροχής

 Στο πλαίσιο της ανάπτυξης του συστήματος της ατομικής ψυχολογίας, ο Άλφρεντ Άντλερ, Αυστριακός ψυχίατρος και μαθητής του Φρόυντ που σταδιακά αποστασιοποιήθηκε από τις θεωρίες του δάσκαλού του, έκανε λόγο για συμπλέγματα κατωτερότητας και υπεροχής.

Πρέπει να διευκρινιστεί εξ αρχής η σημασία της έννοιας «σύμπλεγμα» όπως αυτή χρησιμοποιείται στα συμφραζόμενα της ατομικής ψυχολογίας.

Τι είναι το σύμπλεγμα κατωτερότητας - υπεροχής

Στην πρώιμη μορφή του, το σύμπλεγμα δεν είναι παρά μία απλή συναισθηματική διέγερση, η οποία στη συνέχεια αναπτύσσεται αρνητικά καθώς το άτομο αρχίζει να περιστρέφει ολόκληρη την ύπαρξή του και τη συμπεριφορά του γύρω από εκείνο το στοιχείο που του προκαλεί το αίσθημα κατωτερότητας ή υπεροχής. Κατά συνέπεια, ο όρος «σύμπλεγμα» υποδηλώνει ότι το αίσθημα κατωτερότητας ή υπεροχής εντοπίζεται σε υπερβολικό βαθμό.

Σύμφωνα με την ατομική ψυχολογία, οι δύο αυτές συναισθηματικές τάσεις συνδέονται εγγενώς μεταξύ τους και αλληλοσυμπληρώνονται, ενώ δεν αποκλείεται ένα άτομο που έχει σύμπλεγμα κατωτερότητας να παρουσιάζει και ένα κρυμμένο σύμπλεγμα υπεροχής ή το αντίστροφο. Καθώς ο άνθρωπος σχηματίζει την άποψη ότι κάτι λείπει από τη ζωή του ή την προσωπικότητά του, αρχίζει να επιδιώκει την επιτυχία και έχει την τάση να προσπαθεί να είναι ανώτερος από τους άλλους.

Η επιδίωξη της υπεροχής φαίνεται πως δεν υποχωρεί ποτέ και παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και της πορείας που θα ακολουθήσει στη ζωή του. Δεδομένου ότι το άτομο διαθέτει μία εσωτερική δημιουργική ροπή να πορεύεται προς τη συνεχή βελτίωση και την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου, που έχει θέσει από τα πρώιμα χρόνια της ζωής του, γίνεται αντιληπτό ότι το κίνητρο που τον ωθεί να κατευθύνεται προς τον συγκεκριμένο στόχο είναι η επιδίωξη της υπεροχής.

Ο Άντλερ υποστηρίζει ότι κάθε άνθρωπος έχει ένα αίσθημα κατωτερότητας, το οποίο σε ορισμένους λειτουργεί ως κίνητρο για την πραγματοποίηση θετικών αλλαγών στη ζωή τους, ενώ σε άλλους, το στοιχείο που τους τοποθετεί σε μειονεκτικότερη θέση συγκριτικά με τον κόσμο γύρω τους, μπορεί να μετατραπεί σε διαβρωτικό παράγοντα και να εμποδίσει την οποιαδήποτε εξελικτική τους πορεία.

Όταν το άτομο προσπαθεί να μεταβάλλει τα ελαττωματικά χαρακτηριστικά του και επιδιώκει την υπεροχή σε ένα θετικό πλαίσιο αυτοβελτίωσης και εξέλιξης, δείχνοντας παράλληλα ότι διαθέτει κοινωνικό συναίσθημα - ενδιαφέρεται δηλαδή να κάνει καλό στους συμπολίτες του και στην κοινωνία - το στοιχείο αυτό ακριβώς είναι που μετριάζει την επιδίωξη της υπεροχής του και τον τοποθετεί στη χρήσιμη πλευρά της ζωής.

Όταν, όμως, το άτομο θεωρεί ότι πρέπει να διαχειριστεί μία πιο δύσκολη κατάσταση από ότι οι άλλοι γύρω του και αρχίζει να επικεντρώνει την προσοχή του πιο πολύ στον εαυτό του, χάνει το ενδιαφέρον για τις κοινωνικές επαφές και καταστάσεις και υιοθετεί μία εσφαλμένη συμπεριφορά για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η οποία δεν διευκολύνει με κανέναν τρόπο την επίλυσή του. Η αιτία της συμπεριφοράς αυτής μπορεί να εντοπιστεί στην αδυναμία του ατόμου να αντιληφθεί τη συνάρτηση της ζωής στο σύνολό της.

Όταν το άτομο σκέφτεται συνεχώς τα αρνητικά στοιχεία που θεωρεί ότι τον καθιστούν κατώτερο σε σχέση με τους διπλανούς του και ασχολείται ακατάπαυστα με το πώς θα ξεπεράσει τους άλλους, στρέφεται στην άχρηστη πλευρά της ζωής. Στο σημείο αυτό, πρέπει να διευκρινιστεί ότι όταν γίνεται λόγος για την άχρηστη πλευρά της ζωής στην ατομική ψυχολογία, υποδηλώνεται ότι το άτομο στερείται κοινωνικού συναισθήματος, ότι είναι δηλαδή κοινωνικά απροσάρμοστος και δεν ενδιαφέρεται να λειτουργεί προσωπικά ως ωφέλιμο μέλος της κοινωνίας. Τη στιγμή, λοιπόν, που κατακλύζεται από σκέψεις που αφορούν τα μειονεκτικά χαρακτηριστικά του, είναι δυνατόν να δημιουργηθούν εντυπώσεις για την κατοχή εξαιρετικών ιδιοτήτων που, χωρίς κόπο και πραγματικό αγώνα, οδηγούν το άτομο να τοποθετήσει τον εαυτό του σε μια ανώτερη θέση συγκριτικά με τους άλλους γύρω του.

Μέσα από το σύμπλεγμα κατωτερότητας, δηλαδή, είναι δυνατόν να φύεται ένα σύμπλεγμα υπεροχής, το οποίο λειτουργεί σαν ένας τρόπος διαφυγής από το σύμπλεγμα κατωτερότητας, καθώς το άτομο φαντάζεται ότι υπερέχει, κάτι όμως που δεν αληθεύει. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται και στους μεγαλομανείς, στους ανθρώπους δηλαδή που θεωρούν ότι είναι κάποια θεϊκή οντότητα η μία αυτοκρατορική προσωπικότητα. Οι άνθρωποι αυτοί περνούν τον καιρό τους εγκλωβισμένοι στην άχρηστη πλευρά της ζωής, σε έναν πλασματικό κόσμο που τον αντιλαμβάνονται ως αληθινό και που τους οδηγεί στην απομόνωση.

Ορισμένοι άνθρωποι ζουν με ευχαρίστηση στο φανταστικό τους κόσμο και αυτό συμβαίνει κυρίως όταν στερούνται το θάρρος. Καθώς δεν αισθάνονται ιδιαίτερα δυνατοί να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που παρουσιάζονται στο δρόμο τους, γίνονται φυγόπονοι, νομίζοντας πως με αυτή τη συνεχόμενη αποφυγή να εμπλακούν σε οποιαδήποτε μορφή αγώνα γίνονται πιο δυνατοί και πιο έξυπνοι από ό,τι είναι στην πραγματικότητα.

Ο Άντλερ θεωρούσε ότι η εγκληματικότητα δεν είναι η έκφραση κάποιας θεμελιακής διαφθοράς αλλά η εκδήλωση ενός συμπλέγματος υπεροχής. Σύμφωνα με την άποψη του, ένα παιδί που κλέβει μπορεί να έχει οδηγηθεί σε αυτή την πρακτική επειδή θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τους υπόλοιπους, πιστεύει δηλαδή ότι μπορεί να εξαπατά τους άλλους χωρίς εκείνοι να αντιλαμβάνονται ότι τους κλέβει. Όταν ένας άνθρωπος είναι υπερόπτης και καυχάται υπερβολικά για τον εαυτό του, η συμπεριφορά του αυτή μπορεί να υποδηλώνει ότι αισθάνεται μειονεκτικά σε σχέση με τους υπόλοιπους και ότι θεωρεί πως δεν μπορεί να τους ανταγωνιστεί. Προκύπτει έτσι ένα κοινό στοιχείο που διαθέτουν τα συμπλέγματα κατωτερότητας και υπεροχής: και οι δύο αυτές συναισθηματικές τάσεις κατευθύνουν το άτομο προς την άχρηστη πλευρά της ζωής.

Σύμφωνα με την προσέγγιση της ατομικής ψυχολογίας, όταν ο θεραπευτής έχει να αντιμετωπίσει μία τέτοια κατάσταση δεν πρέπει να κατακρίνει το άτομο για την αδυναμία του να αντιληφθεί τη ρεαλιστική τάξη των πραγμάτων, πρέπει να αποδομήσει την αίσθηση του πελάτη του ότι είναι ανίκανος να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της ζωής του και να τον ενθαρρύνει συνεχώς να αγωνίζεται για την διαχείρισή τους. Τέλος, πρέπει να βρίσκει τρόπους να τον επηρεάσει θετικά ώστε να επιστρέψει στη χρήσιμη πλευρά της ζωής.

Στην Έλλειψη, μάθε να χαμογελάς

Kαι να, που αντικρίζεις και πάλι εμπρός σου την Έλλειψη… Στέκεται ακριβώς απέναντί σου, και προσπαθεί να σου επιβάλλει, απόλυτα και βίαια, την ύπαρξή της… και εσύ, πότε σωπαίνεις τάχαμου αδιάφορα, πότε προσποιείσαι πως δεν τη βλέπεις, πότε την αρνείσαι, και πότε θλίβεσαι γεμάτος οργή για αυτή.

Πόσο πιο απλό θα ήταν, αν την κοίταζες γενναία, ίσια στα μάτια… Αν ύψωνες το βλέμμα σου θαρραλέα, λέγοντάς της: Γειά σου Έλλειψη, είσαι εδώ και το ξέρω, μα δε σε φοβάμαι.. και ξέρεις γιατί; Γιατί, απλούστατα, και εγώ μια έλλειψη είμαι…

Μια έλλειψη που ταξιδεύει μέχρι το τέλος του χρόνου της, το θάνατο, μια έλλειψη που μάχεται επίπονα να αποκτήσει Υπόσταση… και να δεχτεί τον μάταιο αγώνα της, μιας και ποτέ της δε θα’ναι ακέραιη, μα πάντα ευμετάβλητη και πρόσκαιρη. Χαμογέλα, λοιπόν, ελεύθερα στην Έλλειψη, τόλμα να την αναγνωρίσεις και να σταθείς απέναντί της, γνωρίζοντας πως εσύ ο ίδιος πρωταρχικά, είσαι μια Έλλειψη, ένα εν δυνάμει ον μέσα στον αιώνια ροή του χρόνου, και προσπάθησε να την υπερβείς, μέσα από την διαχρονική απάντησή της, την δημιουργία!

Χαμογέλα, λοιπόν, με γνώση και ευγνωμοσύνη, μπροστά στην Έλλειψη, αφού αυτή είναι η γενεσιουργός αιτία, που σε κινεί αδιάκοπα, κατά τη διάρκεια της Ζωής! Χαμογέλα της, και μεταμόρφωσέ την, σε ολάκερη θέληση για Ζωή!

Η Διπλή Πηγή της Λησμονιάς

Υπάρχουν τρία είδη ιστοριών. Αυτές που ακολουθούν πιστά την ιστορική πραγματικότητα, εκείνες που ακροβατούν μεταξύ της πραγματικότητας και του φανταστικού και εκείνες που ανήκουν πλήρως στη σφαίρα της φαντασίας.

Η ιστορία που ακολουθεί ωστόσο, είναι αρκετά περίπλοκη. Η περιπλοκότητα της, δεν αφορά στη δομή ή στο περιεχόμενο της  αλλά  στη  σαφή κατηγοριοποίηση της σε κάποιο από τα παραπάνω είδη ιστοριών. Διότι τα στοιχεία που την διακρίνουν, ανήκουν και στις τρεις παραπάνω κατηγορίες ιστοριών. Θέμα της, η Πηγή της Λησμονιάς.

Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την ιστορία, κάπου βαθιά μέσα στη Γη, υπάρχει ένα μεγάλο φαράγγι, στο τέλος του οποίου βρίσκεται ένα βουνό, το επονομαζόμενο Ψυχοκάθαρο. Πίσω από το βουνό αυτό όμως, ακριβώς πάνω στους πρόποδες του,  βρίσκεται μια πηγή, η Πηγή της Λησμονιάς.

Δεν πρόκειται όμως για μια συνηθισμένη πηγή, όπως όλες τις άλλες. Είναι μια πηγή ιδιαίτερη, μοναδική.

Καταρχάς, το νερό της είναι δίχρωμο και συγκεκριμένα, μαύρο με πράσινες λάμψεις. Έχει δύο χρώματα, διότι έχει διπλή προέλευση. Τη Θλίψη και τη Ζήλια. Αυτές, είναι δύο ξεχωριστές πηγές, που βρίσκονται αρκετά ψηλά, σε δύο διαφορετικά σημεία του βουνού, στην πορεία τους όμως μέσα στον βράχο του βουνού ενώνονται και έτσι, το νερό που πηγάζει τελικά από την μεγάλη Πηγή της Λησμονιάς, η οποία βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού, έχει αυτή την ιδιαίτερη διχρωμία.

Είναι λοιπόν συνδεδεμένες μεταξύ τους αλλά ταυτόχρονα, πηγάζουν από διαφορετικά σημεία του ίδιου όρους.

Επιπρόσθετα, βασικό στοιχείο είναι και το ποια άτομα μπορούν να πιουν νερό από τη συγκεκριμένη πηγή. Δε μπορεί να πιει νερό οποιοσδήποτε το θελήσει, καθώς κάτι τέτοιο θα ήταν καταστροφικό για τις ανθρώπινες κοινωνίες. Από την πηγή αυτή, μπορούν να πιουν νερό μόνο όσοι άνθρωποι πεθαίνουν αλλά και όσοι είναι τόσο δυστυχισμένοι, που βρίσκονται πολύ κοντά στον θάνατο.

Πίνοντας από αυτήν όμως, οι άνθρωποι αυτοί δε ξεχνούν τα πάντα αμέσως αλλά περνούν από τρία στάδια μέχρι να εξαλειφθεί εντελώς η μνήμη τους.

Στο πρώτο στάδιο, ενεργεί μέσα τους η ουσία της Θλίψης, υπενθυμίζοντας τους όσες στεναχώριες βίωσαν στη ζωή τους, είτε έφταιξαν, είτε όχι. Έτσι, μη έχοντας άλλη λύπη να γευτούν και έχοντας εξαντλήσει κάθε  ψυχικό περιθώριο, λυπούνται  στο έπακρο που δεν είναι πλέον ζωντανοί, όπως οι συνάνθρωποι τους  και τελικά, αποκτούν μια παντελή ανοχή σε ό,τι αφορά κάθε λυπηρό συναίσθημα.

Στο δεύτερο στάδιο, ενεργεί μέσα τους η ουσία της Ζήλιας που τους κάνει να θυμούνται πόσες φορές αλλά και για ποιους λόγους ζήλεψαν ορισμένους άλλους ανθρώπους, όσο ακόμα ζούσαν. Ήταν καλή η ζήλια, με στόχο την αυτοβελτίωση; Ή μήπως ήταν  κακή ζήλια, η οποία φθονούσε τα αγαθά ή την ευτυχία των άλλων;

Αναστοχαζόμενοι λοιπόν αυτά και μη έχοντας άλλη ζήλια να νιώσουν, ζηλεύουν στο έπακρο τους ζωντανούς συνανθρώπους τους και τελικά, καταλήγουν να μη ζηλεύουν καθόλου και με τίποτα, αποκτώντας έτσι μια απάθεια σε ό,τι αφορά το συναίσθημα της ζήλιας.

Στο τρίτο και τελευταίο στάδιο και έχοντας ολοκληρώσει τα δύο πρώτα, περνούν στη φάση της Λησμονιάς. Κατά τη διάρκεια αυτού του σταδίου, ξεχνούν τα πάντα σε ό,τι αφορά την πρότερη ζωή τους στην επιφάνεια της Γης και αρχίζουν να προσαρμόζονται πλέον στη ζωή τους κάτω από αυτήν. Γι’ αυτό και ποτέ δεν επιστρέφουν στους οικείους τους πάνω στη Γη. Γιατί οι νεκροί και οι δυστυχισμένοι, δε θυμούνται πώς να γυρίσουν πίσω, καθώς έχουν ξεχάσει όχι μόνο τον δρόμο αλλά και τον λόγο για τον οποίο θα μπορούσαν ίσως να γυρίσουν.

Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστεί πως κανένας  άνθρωπος δε κατάφερε ποτέ να γυρίσει πίσω έχοντας πιει νερό από την Πηγή της Λησμονιάς, ακόμα και αν το μετάνιωσε την τελευταία στιγμή.

Είναι δύσκολο για έναν άνθρωπο, ακόμα και για έναν νεκρό ή έναν δυστυχισμένο, να αποφασίσει αν θέλει να ξεχάσει ή όχι. Τελικά όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι άνθρωποι επιλέγουν να ξεχνούν και κάπως έτσι, διατηρείται ακόμα ζωντανή η Πηγή της Λησμονιάς.

Οι άνθρωποι επιλέγουν να ξεχνούν, γιατί μόνο έτσι μπορούν να αντέξουν στις λύπες και στις ζήλιες που βιώνουν κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Πιθανότατα όμως, αυτοί οι άνθρωποι ξεχνούν, διότι δε μπορούν να συγχωρούν. Διότι η Συγχώρεση, είναι μια πηγή πολύ μακριά από το μέρος εκείνο που βρίσκεται το όρος Ψυχοκάθαρο.

Έτσι, προτιμούν  να ξεχνούν παρά να συγχωρούν, ακόμα και όταν γνωρίζουν εκ των προτέρων πως, αυτό θα έχει σαν τίμημα τη ζωή τους πάνω στη Γη.

Η αγάπη είναι ο δράκος της εκπλήρωσης.

Η αγάπη στην κοινωνική της μορφή, εκφράζεται σαν μια συναλλαγή, ένα συμβόλαιο μπορούμε να πούμε.

Τι μου δίνεις, τι σου δίνω. Να η συναλλαγή η οποία μόλις χάσει το ζύγι της χάνεται η αγάπη. Αυτό, αγάπη δεν είναι.

Τι θα θυσιάσεις για μένα, τι είμαι πρόθυμος να θυσιάσω για σένα. Να το συμβόλαιο που μόλις αθετηθεί, η αγάπη στρέφεται σε μίσος και εχθρότητα. Αυτό, αγάπη δεν είναι.

Η αγάπη σε ατομικό επί...πεδο εκφράζεται σαν εξασφάλιση από τους φόβους μας.

Σε αγαπώ γιατί νοιώθω ασφαλής, γιατί προσδοκώ να βρω αυτά που δεν βρίσκω από τον εαυτό μου, γιατί δεν μπορώ μόνος, γιατί θέλω να σε χρησιμοποιήσω ώστε να ορθοποδήσω. Να γιατί τον πρώτο καιρό αυτή η αγάπη ανθίζει ενώ μετά μετατρέπεται σε τέρας. Κανείς δεν μπορεί να φορτωθεί το βάρος της προσωπικότητας του άλλου και να γίνει οι ανεκπλήρωτες προσδοκίες του. Αυτό αγάπη δεν είναι.

Η αγάπη στις παραδόσεις μας είναι ο δράκος της εκπλήρωσης.
Έτσι καβαλάμε άλογα με το δόρυ μας κυνηγώντας άπιαστους ανεμόμυλους καθώς το ολόκληρό μας αναζητούμε για να αισθανθούμε την πληρότητα. Ψάχνουμε την αγάπη σε ένα έτερο ήμισυ, τη στιγμή που η αγάπη είναι η εκδήλωση της ολότητας αυτού που είμαι, και παραμένουμε αναζητητές του βλέμματος του δράκου. Οι δράκοι όμως βγάζουν φλόγες και οι φλόγες της αγάπης σε καίνε μόνο για να μετατρέψουν το σίδερο σε ατσάλι, και όχι για να αφήσουν πίσω τους στάχτες. Όσο μένουν στάχτες, αγάπη δεν είναι.

Αν την ορίσουμε, θα χάσουμε από το νόημά της, γιατί οι λέξεις είναι φτωχές για να περιγράψουν ένα βίωμα. Αν πούμε ότι είναι η πνοή στη δημιουργία όλη, κοντά θα είμαστε στο πως την αντιλαμβανόμαστε.

Η αγάπη θεραπεύει, αυξάνει και αυξάνεται, αποδέχεται όλη τη δημιουργία όπως είναι, επιθυμεί συνεχώς να γνωρίζει, σέβεται, διευκολύνει, χαίρεται και λυπάται, γελά και κλαίει, ζει στο άχρονο και άτοπο τώρα χωρίς να συγκρίνει, χωρίς να χωρίζει και χωρίς να κατακρίνει. Μέσα από τη σιωπή διδάσκει και μέσα στη σιωπή περιμένει με υπομονή να βλαστήσουν τα λόγια της.

Αν όλοι την πολεμάνε, εκείνη θα κερδίζει. Αν κανείς δεν την καταλαβαίνει, εκείνη θα θεριεύει μέχρι τα μάτια μας να ανοίξουν. Αν της γυρνάμε την πλάτη, εκείνη θα μας αγκαλιάζει για να μας ζεστάνει από πίσω. Αν την απαρνιόμαστε κουκουλωμένοι στους φόβους μας, εκείνη θα μας αφυπνίζει στα όνειρά μας. Αν τη σκοτώνουμε χρησιμοποιώντας το όνομά της, εκείνη θα ξαναγεννιέται πάντα με την Αλήθεια της.

Η αγάπη στην κρυσταλλική της μορφή, συμπονά. Στην ανθρώπινή της μορφή, θα τη βρείτε στα μάτια ενός μωρού.

Γαλιλαίος «Un filosofo geometra»

Η γεωμετρια, η φυσικη και η συγκρυσταλλωση

Η κατεδάφιση
Ξέρεις, Σιμπλίτσιο ο filosofo geometra που θέλει να αναγνωρίσει στο συγκεκριμένο τα αποτελέσματα που έχει αποδείξει στο αφηρημένο, πρέπει να αφαιρέσει τα υλικά εμπόδια (Galileo Galilei,Διάλογος πάνω σε δύο νέα συστήματα)

«Un filosofo geometra ». Αυτή την απάντηση δίνει ο δάσκαλός μας ο Γαλιλαίος σε όποιον τον ρωτάει «τι ακριβώς είσαι;». Κατά την «ανάκριση» της φύσης την οποία επιχειρεί χρησιμοποιεί ένα σωρό γεωμετρικά αντικείμενα. Μολονότι καμιά ευκλείδεια ευθεία δεν διασχίζει τη ζωή του, εντούτοις θα τη χρησιμοποιήσει ώστε μαζί με τον μετρούμενο χρόνο να οδηγηθεί στην περιγραφή της κίνησης. Με αυτόν τον τρόπο η ερευνητική διεργασία γεμίζει με ευθείες, οι οποίες, μαζί με τους κύκλους, τα σημεία και τις επιφάνειες, τονίζουν την παρουσία της «πλατωνικής» γεωμετρίας στο καινούργιο παιχνίδι. Η περιγραφή της κίνησης γίνεται ένα «τανγκό» της Γεωμετρίας με τον Χρόνο που ολοκληρώνεται πριν κάνει την εμφάνισή της στο πάρτυ η έννοια αδράνεια.

Στον δρόμο που είχε πλέον ανοιχτεί, περπάτησε -μερικές δεκαετίες αργότερα- ο Ισαάκ Νεύτων. Μία όμως συγκεκριμένη διατύπωσή του δεν έχει φωτιστεί όσο θα της άξιζε. Ας την φωτίσουμε:

Οι αρχαίοι έκαναν διάκριση ανάμεσα στη Γεωμετρία και στη Μηχανική. Η μία ήταν ορθολογική και αφηρημένη η άλλη είχε να κάνει με τις χειρωνακτικές τέχνες.

 Μέσα από το έργο του η παλιά διάκριση -από δω η Γεωμετρία από κει η Μηχανική- κατεδαφίστηκε για να οικοδομηθεί η νέα Φυσική. Εξ άλλου καθώς ξεφυλλίζεις τα 245 σχήματα των βιβλίων Ι και ΙΙ με τις παράλληλες ευθείες, με τους κύκλους, με τις ελλείψεις, με τις σφαίρες, με τα επίπεδα και με τις σχετικές αποδείξεις σου δημιουργείται η εντύπωση ότι έχεις ανοίξει ένα βιβλίο Γεωμετρίας. Το γεγονός είναι ότι η ευκλείδεια Γεωμετρία του επιπέδου και του χώρου και η Αναλυτική Γεωμετρία του Καρτέσιου βρίσκονται από τότε εγκατεστημένες στο εσωτερικό της Φυσικής.

Η οικοδόμηση φυσικών εννοιών όπως η κατακόρυφος, η πιέζουσα δύναμη και το μαγνητικό πεδίο ευθύγραμμου ρευματοφόρου αγωγού καθώς και η επινόηση μοντέλων όπως το υλικό σημείο και το σημειακό φορτίο πραγματοποιήθηκε μέσα από μία «συγκρυστάλλωση» Γεωμετρίας και εκλογικευμένης εμπειρίας.

Αλλά και στη σύγχρονη φυσική του δικού μας σήμερα κατά την αναζήτηση μιας Θεωρίας των Πάντων η παρουσία της έννοιας υπερσυμμετρία και του χώρου των δέκα διαστάσεων καθώς και η αντίληψη ότι τα στοιχειώδη αντικείμενα του Κόσμου μας θα μπορούσε να μην είναι σημειακά αλλά να έχουν τη μορφή μιας χορδής κάνει τη «συγκρυστάλλωση» του εμπειρικού και του γεωμετρικού στοιχείου ιδιαίτερα αισθητή.

Η τρυφερή ιστορία της ευθείας και του κύκλου

Είτε ως Ιδέα-χλωρίδα του συνειδησιακού μας βυθού (όπως θα έλεγε ο Ντεκάρτ) είτε ως ιζηματογενές πέτρωμα του βυθού μας (όπως θα ισχυριζόταν ο Λοκ) η Ευθεία απετέλεσε μαζί με τον Κύκλο το βασικό δομικό υλικό το οποίο η ανθρώπινη νοησιακή δραστηριότητα έφερε ως «ορυκτό» στην επιφάνεια για να κτίσει με αυτό Γεωμετρία Ευκλείδεια μέσα σε κοινωνία ελληνόφωνη Αλεξανδρινή.
Δεκαεννέα αιώνες αργότερα ο Γαλιλαίος οικοδόμησε μία Επιστήμη για την Περιγραφή της Κίνησης πάνω στην πεποίθηση ότι το βιβλίο της Κίνησης είναι γραμμένο στη γλώσσα των κύκλων και των ευθειών. Τα δύο «χωρίς καθόλου πάχος» αόρατα πλάσματα του ανθρώπινου βυθού, το καθησυχαστικά ίσιο και το απόλυτα στρογγυλό, έγιναν οι βασικοί χαρακτήρες στο αλφάβητο της νεογέννητης τότε Κινηματικής.

Στους αιώνες που ακολούθησαν, σε όλα τα σχολεία του κόσμου, -στην Ταιβάν, στην Ισλανδία, στη Νιγηρία, στη Νέα Ζηλανδία, στο Βέλγιο- η διδασκαλία της Κινηματικής ξεκινάει με την περιγραφή της ευθύγραμμης κίνησης και ολοκληρώνεται με εκείνη της κυκλικής. Στο εσωτερικό εκατομμυρίων σχολικών αιθουσών οι δύο μορφές κίνησης συγκατοικούν, συνομιλούν, συντίθενται.

Παράλληλα η τρυφερή ιστορία της Ευθείας και του Κύκλου στο θέατρο της κοινωνικής εμπειρίας παίζεται καθημερινά-και επί αιώνες- μέσα σε σχολικές αίθουσες ως μάθημα Γεωμετρίας, με εκείνην να τον αγγίζει, να τον διασχίζει και να αφήνει κομμάτια της μέσα στο σώμα του τα οποία στο έργο λέγονται χορδές. Ο χάρακας συνεργάζεται με τον διαβήτη, έτσι ώστε τα σχεδιάσματα να μπορούν να θυμίζουν τις δύο αόρατες γραμμές τις οποίες δισεκατομμύρια άνθρωποι-μαθητές χρησιμοποίησαν για να γυμνάσουν την αφαιρετική πτυχή της σκέψης τους.

Και η συνεργασία των δύο αυτών ξεχωριστών αυτών γραμμών δεν σημάδεψε μόνο την οικοδόμηση της Κινηματικής. Διακόσια περίπου χρόνια το εγχείρημα του Γαλιλαίου, αμέσως μετά το πείραμα του Έρστεντ, όταν οι Γάλλοι φυσικοί της δεκαετίας του 1820 – ο Αμπέρ, ο Μπιό, ο Αραγκό- θέλησαν να περιγράψουν την τοπογραφία του μαγνητικού πεδίου κατέφυγαν στα δύο αυτά γεωμετρικά αρχέτυπα. Ξεκίνησαν με την τοπογραφία του μαγνητικού πεδίου ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΟΥ ρευματοφόρου αγωγού ο οποίος και συνέχισαν με το μαγνητικό πεδίο ΚΥΚΛΙΚΟΥ ρευματοφόρου αγωγού. Τα δύο δηλαδή βασικά γεωμετρικά αρχέτυπα καθοδήγησαν τη σκέψη τους. Και μία από τις πρώτες φάνηκε ότι οι δυναμικές γραμμές στην περίπτωση που ο αγωγός είναι ευθύγραμμος έχουν σχήμα ΚΥΚΛΩΝ που «κρικώνουν» τον αγωγό, ενώ στη δεύτερη περίπτωση που η πηγή του μαγνητικού πεδίου είναι σύνολο κυκλικών αγωγών σε παράλληλα επίπεδα οι δυναμικές γραμμές είναι ΕΥΘΕΙΕΣ, το πεδίο είναι ομογενές. Ένα ξεχωριστό παιχνίδι της ευθείας και του κύκλου φαινόταν να παίζεται για μία ακόμη φορά.

Κράτης ο Θυρεπανοίκτης και Ιππαρχία

Η Κυνική Σχολή φιλοσοφίας είναι πολύ ενδιαφέρουσα έκφανση της αρχαίας σκέψης, γιατί μας πρότεινε ένα τελείως πρωτότυπο τρόπο διαβίωσης και ένα ιδεώδες που είχε ευρύτατη απήχηση και αξιοπρόσεκτη ιστορική διάρκεια. Οι μεγάλες μορφές της Κυνικής Σχολής, ο Αντισθένης, ο Διογένης, ο Κράτης, πάντα θα εντυπωσιάζουν για την προσήλωσή τους στις αρχές που διακήρυτταν, για τη συνέπεια και την ειλικρίνειά τους.

Ο Κράτης ήταν μαθητής του Διογένη και ανέπτυξε ακόμα περισσότερο τη φιλοσοφία της «αυτάρκειας», της απάρνησης των υλικών αγαθών και κάθε περιουσίας, καθώς και της αδιαφορίας προς τις καθιερωμένες αρχές συμπεριφοράς. Η διαφορά του Κράτη προς τον Αντισθένη και τον Διογένη βρίσκεται στο ότι τις απόψεις του τις διατύπωνε με μειλίχιο τρόπο, χωρίς το απότομο ύφος του πρώτου και την προκλητική ειρωνεία του δεύτερου.

Ο Κράτης άκμασε γύρω στα μέσα του 4ου π.Χ. αιώνα, ήταν δηλαδή περίπου σύγχρονος με τον Αριστοτέλη και τον Επίκουρο. Γεννήθηκε στη Θήβα και ο πατέρας του Ασκώνδας ήταν πολύ πλούσιος.

Ο Κράτης όμως, από τη στιγμή που ενστερνίστηκε τις απόψεις του Διογένη, μοίρασε το μερίδιο της περιουσίας που κληρονόμησε στους φτωχούς και πέταξε στη θάλασσα, όσα μετρητά είχε (ή σύμφωνα με άλλους συγγράφεις τα κατέθεσε σε έναν τραπεζίτη για να τα δώσει στα παιδιά που θα αποκτούσε, εφ’ όσον όμως δεν θα γίνονταν κι αυτά φιλόσοφοι, γιατί ως φιλόσοφοι δε θα είχαν ανάγκη περιουσίας). Από τότε ζούσε με πολύ πενιχρά μέσα, σαν γνήσιος μαθητής του Διογένη.

Όταν του είπαν πως ο Αλέξανδρος πριν πεθάνει είχε δώσει εντολή να ανοικοδομηθεί η Θήβα, την οποία είχε καταστρέψει εκ θεμελίων δεκαπέντε χρόνια πιο μπροστά, σχολίασε “και λοιπόν; Θα την ξαναχτίσει για να την ισοπεδώσει πάλι κάποιος άλλος Αλέξανδρος;”

Ο Κράτης είχε ένα φίλο, επίσης κυνικό φιλόσοφο, τον Μητροκλή, που καταγόταν από πλούσια οικογένεια της θρακικής πόλης Μαρώνεια. Αδελφή αυτού του Μητροκλή ήταν η Ιππαρχία, η οποία όταν τον γνώρισε τον ερωτεύθηκε, μολονότι ο Κράτης ήταν μάλλον άσχημος και ελαφρώς καμπούρης. Παρ’όλα αυτά στα νιάτα του ήταν πολύ γυναικάς, αλλά από τη στιγμή που μαθήτευσε στον Διογένη και έγινε κυνικός φιλόσοφος, αντιμετώπιζε τις γυναίκες διαφορετικά.

Η Ιππαρχία, που δεν ήταν μόνο πλούσια αλλά και νέα, ωραία και μορφωμένη, γοητεύτηκε από την καλοσύνη και την ψυχική ομορφιά του Κράτη και σχεδόν εκείνη του ζήτησε να παντρευτούν. Όπως ήταν φυσικό οι γονείς της, που σχεδίαζαν να την παντρέψουν με κάποιον της σειράς τους, προσπάθησαν να την αποτρέψουν, περνώντας από τις νουθεσίες στις απειλές, αλλά μάταια. Στο τέλος, στην απελπισία τους ζήτησαν τη βοήθεια του ίδιου του Κράτη.

Πράγματι αυτός συμφώνησε μαζί τους και προσπάθησε να μεταπείσει την Ιππαρχία, εκείνη όμως έμεινε βράχος. Τότε φώναξε την κοπελίτσα στο καλύβι όπου ζούσε, της έδειξε τα ελάχιστα υπάρχοντά του και ύστερα σηκώθηκε έβγαλε τα ρούχα του και της λέει:

“Λοιπόν, αυτός είναι ο γαμπρός και αυτή είναι η περιουσία του. Σκέψου πως τίποτ’ άλλο δε θα βρεις κοντά του”

Η κοπελίτσα όμως τον αγκάλιασε και του είπε πως τον θέλει όπως είναι, και κατόπιν ανακοίνωσε στους γονείς της την απόφαση της.

Από τότε που ζευγάρωσαν, ο παλιός γυναικάς δε γύρισε πια να κοιτάξει άλλη γυναίκα. Δέθηκε με την Ιππαρχία και πέρασαν μαζί όλη τη ζωή τους αγαπημένοι. Η Ιππαρχία του χάρισε ένα γιο, τον Πασικλή, ζούσε το ίδιο φτωχικά μ’εκείνον και τον ακολουθούσε σε όλες τις δημόσιες εμφανίσεις του, φορώντας τα ίδια απλά ρούχα με αυτόν. Αλλά δεν ήταν απλώς η “καλή σύζυγος, που ζούσε στη σκιά ενός διάσημου φιλοσόφου”. Αποτελεί εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μορφή της φιλοσοφίας, έγινε και η ίδια κυνική φιλόσοφος και μάλιστα διαπρεπής, και της αποδίδονται αρκετές διατριβές, που έχουν όμως χαθεί. Ο Λαέρτιος αναφέρει πολλά γι ‘αυτήν στο ΣΤ’ Βιβλίο των Βίων του, που είναι αφιερωμένο στους Κυνικούς.

Φαίνεται πως μια τέτοια διατριβή (που άλλοι αποδίδουν στον Κράτη και άλλοι στην ίδια), εξυμνούσε την “πήρα”, δηλαδή τη σακούλα ή τον τορβά, χαρακτηριστικό εξάρτημα όλων των κυνικών φιλοσόφων, που την κρεμούσαν στον ώμο τους και βάζαν μέσα όλη τους την κινητή περιουσία και όσα τρόφιμα τους έδιναν ή βρίσκανε.

Η πήρα είναι σαν μία πόλη ανάμεσα σ’ ατμούς κρασιού,
όμορφη και μακάρια, αν και βρώμικη ολόγυρα,
που τίποτα δεν έχει για να τραβήξει τους άμυαλους,
τους παράσιτους και τους ακόλαστους.
Όλοι αυτοί δε θα βρούνε στην πήρα, ούτε χρήματα ούτε δόξα, ούτε καλοπέραση, ούτε γοφούς πόρνης
θα βρούνε όμως θυμάρι, σκόρδα, σύκα και ψωμί που οι άνθρωποι τα χαίρονται,
αλλά δεν πολεμάνε μεταξύ τους γι’ αυτά.

Μολονότι οι απόψεις όλων των Κυνικών απέναντι στους θεούς τους κατατάσσουν στην κατηγορία των αγνωστικιστών, η Ιππαρχία δεν τα πήγε καλά με έναν διακηρυγμένο άθεο, τον Θεόδωρο, όχι όμως για τις αντιλήψεις του αλλά για τη συμπεριφορά του. Ο Θεόδωρος ήταν θρασύς και ενοχλητικός τύπος, που σχεδόν κανένας σύγχρονός του δε χώνευε, με την Ιππαρχία δε λογομαχούσε συνεχώς. Βέβαια οι αντιπαραθέσεις αυτές ήταν κάτι πολύ συνηθισμένο μεταξύ φιλοσόφων, κάποτε όμως ο Θεόδωρος άπλωσε το χέρι του και πήγε να σηκώσει το ρούχο της, οπότε η Ιππαρχία τον έδειρε. Δικαιολόγησε την αντίδρασή της λέγοντας:

“Αν έκανε κάτι ο Θεόδωρος και δεν το θεωρούσαν αδικία, τότε δεν θα το θεωρούσαν αδικία αν έκανε το ίδιο και η Ιππαρχία. Αν ο Θεόδωρος απλώνοντας το χέρι του στην Ιππαρχία δεν διέπραξε αδίκημα, τότε ούτε η Ιππαρχία διαπράττει αδίκημα απλώνοντας το χέρι της στον Θεόδωρο”.

Ο Κράτης μοίραζε τις μέρες του μεταξύ Θήβας και Αθήνας, και γρήγορα έγινε τόσο αγαπητός στον κόσμο, ώστε στο τέλος έμπαινε απρόσκλητος σε όποιο σπίτι διάλεγε, για να δει πώς ζούσαν οι άνθρωποι που κατοικούσαν σ’ αυτό και να τους δώσει συμβουλές, που τις θεωρούσαν τόσο πολύτιμες, ώστε πολλοί γράψανε στην πόρτα του σπιτιού τους είσοδος Κράτητι, αγαθώ δαίμονι και τον ονόμασαν «Θυρεπανοίκτη».

Πέθανε σε βαθιά γεράματα και τον έθαψαν με μεγάλες τιμές στη Θήβα.

ΔΙΟΓΕΝΗΣ ΛΑΕΡΤΙΟΣ, (Βίοι Φιλοσόφων- Βιβλίο Στ’ 85-93 και 96-98)

Το παράδοξο φαινόμενο EPR της κβαντομηχανικής

Η λεγόμενη «μη-τοπικότητα» μια από τις πιο παράξενες θεωρίες της κβαντικής θεωρίας, που μαζί με την γάτα του Schroedinger, ήταν άλλη μια διαμάχη του Einstein με τον υποστηρικτή και συνιδρυτή της κβαντικής θεωρίας τον Niels Bohr (ο άλλος ιδρυτής ήταν ο Einstein!). Με την θεωρία αυτή οι υποστηρικτές της, πιστεύουν πως γεγονότα που συμβαίνουν εδώ, μπορούν να επηρεάσουν γεγονότα σε άλλο σημείο που μπορεί να είναι πολύ απομακρυσμένο από το πρώτο. Το φαινόμενο αυτό ήταν η αιτία που έκανε τον Einstein να δηλώσει πως «ο Θεός δεν παίζει ζάρια με το Σύμπαν», στην διαμάχη του με τον Niels Bohr, με τον οποίο βέβαια ήταν πολύ φίλος.
 

Στο επίκεντρο της διαμάχης ήταν το περίφημο νοερό πείραμα των Einstein-Podolsky-Rosen, που πήρε την ονομασία EPR  από τα αρχικά τους. Το πείραμα αυτό που έγινε την περίοδο 1934-1935, τότε που ο Einstein και οι συνεργάτες του δούλευαν στο Princeton, πρωτοδημοσιεύθηκε στο περιοδικό Physical Rewiew, με την επιδίωξη να αποδειχθεί πως η κβαντική θεωρία ήταν ελλιπής. Πως τα πειράματα της κβαντομηχανικής, δίνουν την εντύπωση της αβεβαιότητας στον μικρόκοσμο, ενώ δεν δίνει πειστικές εξηγήσεις πάντοτε, όπως στο παράδοξο του EPR.

 

Το πείραμα έχει να κάνει με μια ιδιότητα των σωματιδίων την ορμή, την περιστροφή κλπ. Εδώ ας θεωρήσουμε την γνωστή ιδιότητα της φοράς του ηλεκτρονίου spin. Αυτή όμως η ιδιότητα, παίρνει δύο μόνο τιμές 1/2 και -1/2 (πάνω και κάτω), αλλά μόνο όταν κάνουμε την μέτρηση της. Σύμφωνα με την «αρχή της απροσδιοριστίας», πριν τη μέτρηση δεν είμαστε σε θέση να γνωρίσουμε την τιμή του spin. Μπορεί να είναι ένα μίγμα των δυνατών τιμών (καταστάσεων), αλλά μόνο μετά την διαδικασία της μέτρησης είμαστε σε θέση να την γνωρίσουμε.

 

Στο πείραμα EPR, έχουμε δύο σωματίδια πχ ηλεκτρόνια, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, με αντίθετα spin που το άθροισμά τους είναι συνολικά μηδέν. Είναι δυνατόν με κατάλληλες πειραματικές διατάξεις, να γνωρίζουμε το άθροισμα των ιδιοτήτων τους, χωρίς όμως την γνώση των επιμέρους ιδιοτήτων τους (εδώ του spin).

 

Αν χωρίσουμε τα δύο ηλεκτρόνια, έστω και σε μακρυνές αποστάσεις, τότε μετρώντας την τιμή της ιδιότητας αυτής στο ένα ηλεκτρόνιο τότε αυτόματα γνωρίζουμε την τιμή της ιδιότητας και του απομακρυσμένου σωματιδίου, έστω και αν δεν την μετρήσουμε, λόγω της γνώσης του αθροίσματος τους, γιατί παραμένει σταθερή και ίση με μηδέν.

 

Το παράδοξο κατά την κβαντική θεωρία έγκειται στο γεγονός ότι, με την μέτρηση του spin του ηλεκτρονίου, που σημαίνει όπως είπαμε και πιό πάνω, πως «επιλέξαμε» την τιμή του spin του, έγινε ταυτόχρονα και «επιλογή» της τιμής του spin του δεύτερου και απομακρυσμένου ηλεκτρονίου. Ταυτόχρονα με την «κατάρρεευση κύματος» στο πρώτο, είχαμε και την «κατάρρευση κύματος» στο δεύτερο.

 

Και ο Einstein δεν μπορούσε να δεχθεί πως η «επιλογή» της ιδιότητας στο δεύτερο ηλεκτρόνιο, μεταδίδεται ακαριαία, αφού έτσι παραβιαζόταν η αρχή της θεωρίας της σχετικότητας, που θέτει όριο στην ταχύτητα των σωμάτων. Έτσι όπως φαίνεται από το νοητικό πείραμα, είτε η θεωρία της κβαντομηχανικής δεν είναι πλήρης, είτε παραβιάζεται η θεωρία της σχετικότητας.

 

Ο Bohr στις αιτιάσεις του Einstein και των άλλων διαφωνούντων στο παράδοξο αυτό, απάντησε πως οι ιδιότητες του μακρόκοσμου διαφέρουν από τον μικρόκοσμο και πως στην Κβαντομηχανική δεν έχει νόημα να μιλάμε για γνώση των φυσικών μεταβλητών του απομακρυσμένου σωματιδίου από την στιγμή που δεν μπορούμε να το παρατηρήσουμε.

 

Στις δεκαετίες του 1950 και 1960, οι συζητήσεις αναθερμάνθηκαν για την ερμηνεία του φαινομένου και για την πειραματική επαλήθευση του. Ο David Bohm και John Bell ήταν από αυτούς που πρότειναν πειραματικές μεθόδους. Αλλά ευτυχώς για τον Einstein, δεν έζησε για να δει την επιβεβαίωση του φαινομένου αυτού, της μη-τοπικότητας που ήρθε πειραματικά το 1982 από τον Alan Aspect και των συνεργατών του Νταλιμπάρ και Rogers. Βέβαια πολλοί αμφιβάλλουν για την ερμηνεία του αποτελέσματος των πειραμάτων, με συνέπεια να ανατροφοδοτούνται οι σχετικές συζητήσεις.

 

Σήμερα, οι συζητήσεις οδηγούν σε ένα νέο κλάδο την μετα-κβαντική φυσική, με σκοπό να λυθούν με επιστημονικό τρόπο μερικά από τα μεγαλύτερα μυστήρια του σύμπαντος. Σήμερα γνωρίζουμε πως σωματίδια, που κάτω από ορισμένες συνθήκες ήταν συζευγμένα αρχικά με κάποιο τρόπο, μπορούν και αλληλεπιδρούν με σήματα που ταξιδεύουν με μεγαλύτερες ταχύτητες από το φως. Και αυτό συμβαίνει, όπως είπε ο Ιρλανδός φυσικός John Bell (1928 – 1990), για να δοθεί μια εξήγηση σύμφωνη με τις προβλέψεις της κβαντικής θεωρίας.

 

Ο David Bohm και D’Espagnat πρότειναν θεωρίες για την ερμηνεία του φαινομένου EPR, που να μην έρχονται σε αντίθεση με την Γενική Σχετικότητα. Επιπλέον πρότειναν, για να εξηγήσουν τέτοια φαινόμενα μη-τοπικότητας, πως κάθε τι στο Σύμπαν είναι συνδεδεμένο με οτιδήποτε άλλο, από την στιγμή που στην κοινή αρχή του Σύμπαντος, όλα ήταν συνδεδεμένα.

 

Η κβαντική λοιπόν θεωρία, ίσως υπονοεί, πως υπάρχει ένα αόρατος ιστός όπου όλα τα σημεία είναι συζευγμένα σε κβαντικό επίπεδο. Θα μπορούσαν λοιπόν να εξηγηθούν φαινόμενα όπως η τηλεπάθεια, η εφαρμογή ψυχικών δυνάμεων, η άμεση επικοινωνία σε μεγάλες αποστάσεις κλπ.Ίσως αποδειχθεί στο μέλλον η δυνατότητα του νου να ενισχύει και να ελέγχει ψυχικά φαινόμενα.

 

Υπάρχουν ενδείξεις πως κάποιες μορφές διανοητικής λειτουργίας έχουν σαν αποτέλεσμα να παραβιάζουν την ομαλή συνέχεια του χρόνου και ονομάζονται «προφητικά όνειρα», ψυχικές δυνάμεις κλπ. Γι’ αυτές υπάρχουν έργα μεγάλων ερευνητών, όπως του Αρθουρ Καίσλερ και του Κάρλ Γιουνγκ. Μήπως η Νέα Φυσική μπορεί να μας αποκαλύψει την ερμηνεία τους;

Η ιστορική σύγκρουσή των Μπορ και Αϊνστάιν

Ο 20ος αιώνας θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ο χρυσός αιώνας της εξέλιξης της φυσικής. Στις αρχές του όμως, πριν θεμελιωθεί η Κβαντική Θεωρία, δύο τεράστιοι φυσικοί διαφώνησαν, δημιουργώντας το μεγαλύτερο επιστημονικό debate της ιστορίας.

Με το πέρασμα από τον 19ο στον 20ο αιώνα, ο κόσμος της φυσικής έμελε να αλλάξει κεφάλαιο. Οχι λόγω… χρονολογίας, αλλά λόγω των επαναστατικών ανακαλύψεων. Το 1900 ο Πλανκ εισάγει την έννοια του κβάντου, δίνοντας την πρώτη ώθηση για την θεμελίωση της πιο ολοκληρωμένης φυσικής θεωρίας των εποχών, αλλά και την αφορμή για μια από τις μεγαλύτερες επιστημονικές συγκρούσεις στην ιστορία. Μια διαμάχη σε βαθύτατο επιστημονικό αλλά και φιλοσοφικό επίπεδο.

 

Πέντε χρόνια αργότερα, ο Αϊνστάιν γενικεύοντας τις ιδέες του Πλάνκ φτάνει στην ερμηνεία του φωτοηλεκτρικού φαινομένου, αποδεικνύοντας ότι η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία συνίσταται από κβάντα. Αυτή η ανακάλυψη έδωσε στον σπουδαίο φυσικό την απόλυτη επιστημονική διάκριση, το βραβείο Νόμπελ. Περίπου 20 χρόνια αργότερα όμως, η εξέλιξη της Κβαντικής Θεωρίας θα τον έβρισκε εντελώς αντίθετο…

 

«Ο Θεός δεν παίζει ζάρια» – Η στιγμή που ο Αϊνστάιν διαχώρισε την θέση του

Μέχρι και το 1920 ο Αϊνστάιν και ο Μπορ πρωτοστατούσαν στον νέο τομέα της φυσικής, που στηριζόταν πάνω στην έννοια του κβάντου. Το 1926 όμως, ένας άλλος σπουδαίος φυσικός, ο Μπορν προτείνει πως η κβαντική μηχανική θα πρέπει να εξηγείται βάσει των πιθανοτήτων και όχι βάσει άλλων αιτιοκρατικών κριτηρίων. Κάπου εκεί, ο δρόμος του Αϊνστάιν και του Μπορ χωρίζει, διχάζοντας τον επιστημονικό κόσμο και ανοίγοντας ίσως την μεγαλύτερη αντιπαράθεση στον κόσμο της φυσικής.

 

«Εγώ, σε κανένα βαθμό, δεν πιστεύω ότι ο Θεός παίζει ζάρια» γράφει ο Αϊνστάιν σε γράμμα του στον Γερμανό φυσικό, εκφράζοντας του την διαφωνία του. Αυτή η φράση έχει μείνει στην ιστορία, ενώ αρκετοί την συνδέουν εσφαλμένα με την αμφισβήτηση του Αϊνστάιν προς την κβαντομηχανική. Κάτι που δεν ισχύει. Ο Αϊνστάιν οφείλει το Νόμπελ του στην έννοια της κβάντωσης, ενώ τα έργα του χρησιμοποιήθηκαν ως θεμέλιοι λίθοι για το «χτίσιμο» της κβαντικής θεωρίας. Αυτό που δεν μπορούσε να αποδεχτεί, ήταν η «τυχαιότητα» μέσα στους νόμους της φυσικής.

 

Από την άλλη, ο Μπορ θεώρησε πως η πιθανολογική φύση των προβλέψεων στην κβαντομηχανική, ήταν θεμελιώδης για την θεωρία. Οι θεμελιώδεις αρχές του ενός, ήταν ο λόγος που η θεωρία δεν ήταν ολοκληρωμένη για τον άλλο. Η κόντρα μεταξύ των δύο σπουδαίων φυσικών ήταν αναπόφευκτη.

 

Το συνέδριο που μετατράπηκε σε… πεδίο μάχης – Οι πιθανότητες ενάντια στην αιτιοκρατία

Στο 5ο συνέδριο του Solvay, το 1927 στις Βρυξέλλες, πραγματοποιήθηκε μια από τις πιο ιστορικές επιστημονικές συνευρέσεις όλων των εποχών. Από τους 29 σπουδαίους φυσικούς που συμμετείχαν, οι 17 ήταν (ή έγιναν) κάτοχοι βραβείου Νόμπελ Φυσικής. Η συνάντηση τους ήταν από μόνη της ένα αξιομνημόνευτο γεγονός. Αυτό που έκανε το συνέδριο να μείνει στην ιστορία όμως, ήταν η διαμάχη των δύο τιτάνων της φυσικής. Αϊνστάιν και Μπορ, ίσως οι δύο σπουδαιότεροι φυσικοί του 20ου αιώνα, βρέθηκαν αντιμέτωποι.

 

Οι φυσικοί της εποχής βρέθηκαν σε αδιέξοδο. Η αρχή της απροσδιοριστίας του Χάιζενμπεργκ που δημοσιεύτηκε εκείνη τη χρονιά, σύμφωνα με την οποία δεν είναι δυνατό να μετρηθεί ταυτόχρονα η θέση και η ταχύτητα ενός σωματιδίου, ήταν κάτι που δεν θα μπορούσαν να δεχτεί ένας ντετερμινιστής.

 

Το συνέδριο είχε ως στόχο την προσπάθεια να δοθεί μια γενική ερμηνεία στα παράδοξα φαινόμενα που είχαν προκύψει μέσω της κβαντικής θεωρίας. Να βρεθεί, ίσως, μια κοινή συνισταμένη ώστε οι φυσικοί να συνεχίσουν να εργάζονται έχοντας πιο συγκεκριμένες και σταθερές βάσεις. Ωστόσο, από αυτή την άποψη, η συνάντηση απέτυχε παταγωδώς.

Φωτογραφία με τους συμμετέχοντες του 5ου συνεδρίου του Solvay

 

Αφού ακούστηκαν απόψεις διάφορων φυσικών όπως ο Σρόντιγκερ και ο ντε Μπρολί, ήρθε η σειρά του Μπορ να πάρει τον λόγο, για να προσθέσει την… σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της αιτιοκρατίας. Σύμφωνα με την πιθανολογική θεωρία που ασπαζόταν, ο Μπορ πρότεινε πως για την μελέτη φαινομένων, όπως για παράδειγμα τις κυματικές εξισώσεις, χρειάζεται να υπολογιστούν σώματα που στην πραγματικότητα μπορεί και να μην υπάρχουν. Οπως «διατάζουν» οι νόμοι των πιθανοτήτων.

 

Αυτά που είπε ο Μπορ, αργότερα έμειναν στην ιστορία ως «η ερμηνεία της Κοπεγχάγης». Μια μεγάλη μερίδα των παρευρισκόμενων τάχθηκαν υπέρ του, στηρίζοντας ουσιαστικά πως ο κόσμος μας είναι καθαρά πιθανοκρατικός και πως η πλήρη κατανόηση του ενδέχεται να ξεπερνάει τα όρια της λογικής.

 

Αρκετοί ήταν αυτοί που διαφώνησαν με αυτήν την προοπτική. Ανάμεσα τους και ο Αϊνστάιν, ο οποίος πήρε τον λόγο για να αντικρούσει τα επιχειρήματα του Μπορ. «Αυτό που αποκαλούμε επιστήμη, έχει ως μοναδικό στόχο την διαπίστωση και την εξήγηση όσων υπάρχουν» είπε χαρακτηριστικά. «Είναι λάθος να θεωρούμε πως το καθήκον της φυσικής είναι να μάθει πως είναι η φύση» απάντησε ο Μπορ, σε μια συζήτηση καθαρά φιλοσοφικού χαρακτήρα.

 

Η σύγκρουση που δεν τελείωσε ποτέ – Η άτυπη νίκη του Μπορ

Με τον έναν να είναι υπέρμαχος της τυχαιότητας και τον άλλο να βλέπει την επιστήμη ως κάτι καθαρά αιτιοκρατικό, η αντιπαράθεση ήταν αδύνατο να λυθεί μέσα σε ένα και μόνο συνέδριο. Το 1935, ο Αϊνστάιν μαζί με τους Ποντόλκσι και Ρόζεν, δημιούργησαν ένα παράδοξο το οποίο ταρακούνησε την κβαντική θεωρία, χαρακτηρίζοντας ως «μη ικανοποιητική» την ερμηνεία της Κοπεγχάγης.

 

Το γνωστό ως «Παράδοξο EPR» είχε να κάνει με το φαινόμενο της κβαντικής διεμπλοκής, κάτι που δεν θα μπορούσε να εξηγηθεί αναλυτικά σε ένα άρθρο. Ωστόσο, η προσπάθεια του Αϊνστάιν δημιούργησε προβλήματα στην θεωρία του Μπορ. Παρόλα αυτά, ακόμα και με ένα παράδοξο στην… πλάτη, ακόμα και χωρίς σαφή αιτιοκρατία πίσω από τις πιθανότητες, οι νόμοι της Κβαντικής Θεωρίας επιβεβαιώνονται καθημερινά από πειραματικά αποτελέσματα.

 

Οι επιστήμονες σήμερα έχουν αποδεχτεί πως σε αυτήν την ιστορική αντιπαράθεση, νικητής ήταν ο Μπορ. Αυτά που πρότεινε ο Δανός φυσικός, μαζί με τους υπόλοιπους υποστηρικτές της πιθανολογικής εξήγησης, είναι δεδομένο, πλέον, πως ισχύουν, έστω και χωρίς… φυσική εξήγηση. Από την στιγμή που κάτι «δουλεύει» άψογα πειραματικά, χωρίς το παραμικρό ίχνος λάθους, είναι σωστό.

 

Ηταν ο Αϊνστάιν λάθος, όταν έλεγε πως η θεωρία είναι ημιτελής, επειδή δεν έχει θεωρητικό υπόβαθρο πίσω από την πιθανότητες; Αυτό είναι κάτι που ακόμα και σήμερα δεν είναι γνωστό. Το σίγουρο είναι πως η Κβαντική Θεωρία είναι σωστή και ως σήμερα αποτελεί το εργαλείο για πλήθος νέων τεράστιων ανακαλύψεων.

Γιατί διαρκώς τα παρατάω;

Τι είναι αυτό με μένα, όλα τα παρατάω στη μέση, τα αφήνω ημιτελή και ανολοκλήρωτα. Τη μία βαριέμαι εύκολα και τα παρατάω. Την άλλη απογοητεύομαι ακόμη ευκολότερα, οπότε γιατί να συνεχίσω την προσπάθεια; Την παράλλη συνειδητοποιώ απλά ότι δεν είναι αυτό που θέλω, οπότε ας το παρατήσω, δεν βαριέσαι…

Ξεκινώ να διαβάζω ένα βιβλίο και πριν φτάσω στη μέση, το έχω παρατήσει. Ξεκινώ γυμναστήριο και πάνω στο μήνα βαριέμαι, το παρατάω κι’ αυτό. Ξεκινώ μια δραστηριότητα που με ενθουσίασε στην αρχή, αλλά… Ε, τελικά δεν την συνεχίζω. Ξεκινώ δίαιτα. Ε τότε, σίγουρα την έχω παρατήσει στο πρώτο γλυκό που θα βρεθεί μπροστά μου!

Τώρα συνειδητοποιώ ότι παράτησα όνειρα, φίλους, ευκαιρίες! Αισθάνομαι ότι η ζωή μου έχει γίνει ένα φανάρι, πράσινο-κόκκινο, πράσινο-κόκκινο, που δεν ρυθμίζει την κυκλοφορία, αντίθετα την μπερδεύει, ενώ με γεμίζει ενοχές η τόση ασυνέπειά μου.

Από την άλλη μεριά, βλέπω φίλους μου που επιμένουν να αφιερώνουν χρόνο ή και χρήμα σε ένα στόχο, ο οποίος δεν έχει φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Όσο ο καιρός περνάει, επενδύουν όλο και περισσότερο, ώσπου είναι αδύνατον να τα παρατήσουν, χάνοντας ακόμα περισσότερο χρόνο, απλά ελπίζοντας ότι θα αλλάξει κάτι στη συνέχεια. Εν τω μεταξύ, χάνονται νέες ευκαιρίες για κάτι πιο ενδιαφέρον, καλύτερο, ενώ μεγαλώνει ο φόβος του τι θα γίνει στη συνέχεια, αν τα παρατήσουν. Αυτό ίσως είναι πιο τρομακτικό από το να περιμένουν. Ούτε αυτή η στάση ζωής είναι κάτι που με εκφράζει, μάλλον με φοβίζει η προοπτική να μην έχω άλλη προοπτική.

Μήπως τελικά δεν είναι όλα άσπρο-μαύρο; Μήπως υπάρχει ένας τρόπος, κάποια κριτήρια με τα οποία θα μπορούσαμε να διακρίνουμε την «κατάλληλη στιγμή» για να βάλουμε ένα στόχο, για να επιμείνουμε ή να τα παρατήσουμε;

Επιθυμία και επιλογή

Επιθυμίες έχουμε πολλές, όμως δεν μπορούμε να τις πραγματοποιήσουμε όλες ταυτόχρονα, διότι αυτό θα εξαντλήσει την ενέργειά μας, τον ενθουσιασμό μας, αλλά και τα κίνητρά μας. Είναι σημαντικό να επικεντρωνόμαστε σ’ ένα στόχο ολοκληρωτικά και να διαθέτουμε όλη μας την έμπνευση και την ενέργεια σ’ αυτόν. Η έμπνευση είναι αυτή που θα μας δώσει κίνητρα και θα εκτοξεύσει τον ενθουσιασμό μας για το στόχο και πάνω σ’ αυτόν θα χτίσουμε την απόφασή μας να φέρουμε το αποτέλεσμα. Ας μετρήσουμε λοιπόν τις δυνάμεις μας και ας αφήσουμε τον ενθουσιασμό να μας δείξει, τι είναι αυτό που επιλέγουμε να ξεκινήσουμε οπωσδήποτε τώρα.

Απόφαση και δέσμευση

Επιλέξαμε και αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε. Δεσμευτήκαμε όμως; Πήραμε μια ισχυρή απόφαση; Ο ενθουσιασμός θα μας δώσει φτερά, αλλά χρειαζόμαστε ένα σχέδιο με βήματα δράσης, το οποίο θα δεσμευτούμε να πραγματοποιήσουμε. Ξεκινάμε σιγά, με κάτι που μπορούμε να υποστηρίξουμε με την τωρινή μας ενέργεια και επιταχύνουμε όσο δυναμώνουμε. Πανηγυρίζουμε την κάθε μικρή μας επιτυχία και χτίζουμε πάνω της για να κάνουμε το επόμενο σταθερό μας βήμα. Κρατάμε συνεχώς στην οθόνη του νου τα οφέλη του στόχου και όχι τις δυσκολίες του, για να ενεργοποιηθούμε. Ας σκεφτούμε τι θα κερδίσουμε, όχι πόσο δύσκολο είναι. Αντικαθιστούμε το «πολύ δύσκολο», με το «θα το κάνω».
Καλό θα είναι να ζητήσουμε την βοήθεια και την ενθάρρυνση της οικογένειας και των φίλων μας. Ας τους βάλουμε λοιπόν και αυτούς στο «παιχνίδι».

Τα «κατάλληλα» εμπόδια

Όσο κατάλληλος είναι ο στόχος για την προσωπική μας ανάπτυξη, τόσο πιο κατάλληλα εμπόδια θα γεννήσει για να μας δείξει τα σημεία που χρειάζεται να ενδυναμώσουμε για να τα υπερβούμε και να κατακτήσουμε το αποτέλεσμα. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι στο δρόμο μας, θα υπάρχουν τα πάνω και τα κάτω, λακκούβες και εμπόδια. Ας μείνουμε σταθερά στο ταξίδι μας, σωπαίνοντας την όποια φωνή μέσα μας που λέει να τα παρατήσουμε και να κλείσουμε έναν κύκλο που άνοιξε μέσα από την επιθυμία και την πρωτοβουλία μας.

Τα σημάδια της παραίτησης

Δεν παραιτούμαστε από τη μια στιγμή στην άλλη. Υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια του πότε αρχίζουμε να ετοιμαζόμαστε να τα παρατήσουμε. Επομένως, χρειαζόμαστε μια καλή δόση αυτοπαρατήρησης για να αναγνωρίσουμε πότε κάποιο από αυτά θα κάνει την εμφάνισή του. Τότε, η προσπάθειά μας πρέπει να διπλασιαστεί, να θυμηθούμε όλα τα παραπάνω και να κρατηθούμε εκεί, χωρίς το παραμικρό περιθώριο για καθυστέρηση, που θα μας αδρανοποιήσει και θα μας κολλήσει. Ίσως θέλει να μας δείξει ότι είναι η ώρα να ανανεώσουμε το σχέδιο δράσης μας, τα κίνητρά μας, τον ενθουσιασμό μας, ακόμα και τις αποφάσεις μας.

Το μυστικό

Αξίζει να θυμόμαστε πως όποιος τα παράτησε δεν κέρδισε και όποιος κέρδισε είναι αυτός που δεν τα παράτησε.