Η πάλη Κλεισθένη και Ισαγόρα μετά την πτώση της τυραννίας: το πρελούδιο της δημοκρατίας

Για καιρό κυριάρχησε η άποψη ότι οι Αλκμεωνίδες συνολικά ως οικογένεια κρύβονταν πίσω από τις κλεισθένειες μεταρρυθμίσεις. Ότι ήταν η κινητήριος δημοκρατική δύναμη στην Αθήνα ως την εποχή του Κίμωνα. Πράγματι, ο αγώνας για δύναμη ανάμεσα στον Αλκμεωνίδη Κλεισθένη και τον Ισαγόρα μετά την πτώση των Πεισιστρατιδών ήταν από πολλές απόψεις μια επανάληψη παλιότερων αγώνων μεταξύ αριστοκρατικών οικογενειών. Οι Αλκμεωνίδες ήταν ίσως οι ισχυρότερη απ’ αυτές τις οικογένειες. Είχαν εμποδίσει τον Κύλωνα να γίνει τύραννος το 632 π.Χ., αλλά ο τρόπος με τον οποίο είχαν αποτρέψει την τυραννία (κυλώνειο άγος) είχε δώσει στους αντιπάλους τους το δικαίωμα να τους χαρακτηρίζουν εναγείς ακόμη και δύο αιώνες μετά. Είχαν συνεργαστεί με τους άλλους αριστοκράτες εναντίον του Πεισιστράτου, αλλά αργότερα συμμάχησαν μαζί του. Ο ίδιος ο Κλεισθένης διετέλεσε επώνυμος άρχοντας υπό την εξουσία του Ιππία, όπως και άλλοι αριστοκράτες, ανάμεσά τους και ο Μιλτιάδης.[1] Μετά την πτώση των τυράννων, ο Κλεισθένης προσπάθησε να προσεταιριστεί το δήμο, προκειμένου να καταβάλει τον αντίπαλό του. Βρήκε στο δήμο την υποστήριξη που ένας αριστοκράτης έβρισκε συνήθως στους εταίρους του. Δεν πρέπει, ωστόσο, να φανταστούμε ότι εκείνη την εποχή υπήρχαν ήδη συγκροτημένες οι μεταγενέστερες κομματικές παρατάξεις των ολιγαρχικών και των δημοκρατικών. Ο Κλεισθένης δεν είναι δυνατόν να κριθεί με τα μέτρα ενός δημοκρατικού ηγέτη του 5ου αιώνα. Εξάλλου ήταν ήδη περίπου 60 χρονών και είναι λογικό ότι σε μεγάλο βαθμό πρέπει να ήταν δέσμιος των πολιτικών μεθόδων του 6ου αιώνα. Ωστόσο δεν πρέπει να υποκύψουμε στον πειρασμό, ο οποίος είναι πολύ της μόδας, να θεωρήσουμε ότι ο αγώνας Κλεισθένη-Ισαγόρα ήταν απλά και μόνο μια στάσις περί δυνάμεως (Ηρόδ. 5, 66) μεταξύ αριστοκρατών. Ήταν πράγματι έτσι σε μεγάλο βαθμό, αλλά ήταν ταυτόχρονα και μάχη αρχών. Ο Κλεισθένης πρέπει να ένιωσε ότι η υποστήριξη του δήμου ήταν ένα ακατανίκητο όπλο στον αγώνα του για εξουσία (Ηρόδ. 5, 66: οὗτοι οἱ ἄνδρες ἐστασίασαν περὶ δυνάμιος͵ ἑσσούμενος δὲ ὁ Κλεισθένης τὸν δῆμον προσεταιρίζεται), αλλά το γεγονός αυτό δεν αποκλείει την ισχυρή πιθανότητα να συμμεριζόταν κάποια από τα αιτήματα του δήμου για δικαιότερη πρόσβαση στην εξουσία. Άλλωστε και αργότερα ο Περικλής, αριστοκράτης στην καταγωγή και τις συνήθειες, έγινε προστάτης του δήμου. Δεν πρέπει επίσης να αποκλείσουμε την πιθανότητα ότι ο Κλεισθένης, όταν έκανε τις μεταρρυθμίσεις του, δεν είχε σκοπό να ωφελήσει τους Αλκμεωνίδες περισσότερο από τους άλλους αριστοκράτες. Ο τρόπος με τον οποίο μεταχειρίστηκε τις περιοχές των Αλκμεωνιδών στη δημιουργία των νέων φυλών και δήμων της Αττικής δε διαφέρει από τον τρόπο, με τον οποίο μεταχειρίστηκε τις άλλες αριστοκρατικές περιοχές. Σκοπός του ήταν να δημιουργήσει έναν ενιαίο τύπο πολίτη και όχι να εξασφαλίσει μόνιμη πηγή δύναμης για την οικογένειά του.
------------------
[1] Το γεγονός αυτό μας είναι γνωστό από ένα απόσπασμα καταλόγου αρχόντων. Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για το νεότερο Μιλτιάδη, τον μετέπειτα νικητή στον Μαραθώνα.

Οι ορμόνες του στρες: Πώς επηρεάζονται από το γέλιο;

Ο λόρδος Βύρωνας έλεγε ότι κάθε φορά που κάποιος μπορεί να γελά, θα πρέπει να το κάνει διότι όπως ισχυριζόταν το γέλιο είναι ένα προσιτό σε όλους, φτηνό φάρμακο.
Ακόμη πολύ πριν η επιστήμη αποδείξει τις ευεργετικές για τον οργανισμό δράσεις του γέλιου, οι άνθρωποι είχαν καταλάβει ότι το καλό γέλιο και το χιούμορ προσφέρουν αναζωογόνηση και την πολυπόθητη ξεκούραση.
Στην εποχή μας το χρόνιο ανεξέλεγκτο στρες, δηλητηριάζει σε πολλούς ανθρώπους την καθημερινή ζωή.

Οι επιπτώσεις δεν είναι μόνο βλαβερές για πολλά συστήματα του σώματος αλλά επιδεινώνουν επίσης τις διαπροσωπικές, συζυγικές, επαγγελματικές και οικογενειακές σχέσεις.
Είναι λοιπόν λογικό να διερωτηθούμε εάν το χιούμορ και το γέλιο, θα μπορούσαν να βοηθούν στην καλύτερη καταπολέμηση του στρες, προσφέροντας ανακούφιση και χαλάρωση.

Τα άτομα που γελούν εύκολα και έχουν την αίσθηση του χιούμορ, σε αντίθεση με αυτούς που θυμώνουν εύκολα, φαίνεται σύμφωνα με έρευνες να παρουσιάζουν λιγότερα καρδιακά επεισόδια.
Ακόμη και η αναμονή ενός ευχάριστου γεγονότος το οποίο θα συνοδευτεί από πολύ γέλιο, προάγει αλλαγές στο μεταβολισμό του σώματος που είναι ευεργετικές για διάφορα όργανα και για τα αιμοφόρα αγγεία.

Η προσδοκία για ένα καλό γέλιο, ακόμη και μέρες πριν από το γεγονός που θα προσφέρει το γέλιο, αυξάνει στο αίμα τις ενδορφίνες, μειώνει τις ορμόνες του στρες, αυξάνει ορμόνες που σχετίζονται με τη χαλάρωση και την ευχαρίστηση.
Επιστήμονες του πανεπιστήμιου της Καλιφόρνιας, μέτρησαν σε άνδρες εθελοντές τις ορμονικές αλλαγές στο αίμα όταν αυτοί περίμεναν από 3 μέρες πριν, να δουν ένα ευχάριστο γεγονός που αναμενόταν ότι θα τους προκαλούσε πολύ γέλιο. Οι μετρήσεις έδειξαν ενδιαφέροντα στοιχεία:

1. Πτώση κατά 39% των επιπέδων της κορτιζόνης στο αίμα, η οποία είναι ορμόνη που σχετίζεται με το στρες

2. Πτώση κατά 70% της αδρεναλίνης, η οποία είναι η κατεξοχήν ορμόνη του στρες

3. Αύξηση κατά 27% της ενδορφίνης, η οποία είναι ορμόνη που παράγεται από τον οργανισμό, ανάλογη της μορφίνης και που κάνει το άτομο να νιώθει καλά

4. Αύξηση κατά 87% της αυξητικής ορμόνης. Η αυξητική ορμόνη έχει θετικές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα που είναι το σύστημα άμυνας του οργανισμού

Η μείωση των ορμονών του στρες συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης ελαττώνοντας έτσι τον κίνδυνο για καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια. Είναι απαραίτητο να προσπαθούμε όλοι καθημερινά, να έχουμε μια καλή δόση γέλιου.

Οι γιατροί, επειδή ακόμη δεν μπορούν να γράφουν συνταγή ενός φαρμάκου για γέλιο, θα ήταν καλό να εξηγούν στους ασθενείς πόσο σημαντικό είναι να επιδιώκουν δραστηριότητες που προσφέρουν άφθονο γέλιο.

Ο Κατάλληλος Ρυθμός

 Λένε για κάποιο διάσημο δάσκαλο Σούφι που έμενε πολλά χρόνια σε μια ερημική περιοχή και αποφάσισε να πάει ένα περίπατο στην κοντινή πόλη.

Αφού επέστρεψε πίσω είπε στο μαθητή του: «Είμαι γεμάτος από χαρά! Υπήρχε τόση αρμονία! Όλη η πόλη, τα δέντρα, τα κτίρια, οι άνθρωποι υμνούσαν τον Αγαπημένο! Είμαι τόσο χαρούμενος!»

Τα λόγια του σοφού γέροντα έβαλαν σε σκέψεις το νεαρό μαθητή του: «Τι όμορφα! Θα πρέπει να πάω και να δω μήπως κι εγώ μπορέσω να βρω κάτι παρόμοιο…»

Έτσι, ο μαθητής πήγε στην πόλη. Αφού κάθισε και περιπλανήθηκε στους δρόμους γύρισε πίσω και είπε στο γέροντα: «Ήταν απαίσια! Πόσο τρομερός ο κόσμος αυτός είναι! Όλοι μοιάζουν να εχθρεύονται ο ένας τον άλλον. Αυτή ήταν η εικόνα που αντίκρισα. Δεν ένιωσα τίποτε πέρα από θλίψη λες και ολόκληρη η ύπαρξη μου να είχε κομματιαστεί…»

«Πράγματι…» του απάντησε ο δάσκαλός του, «έχεις δίκιο».

«Μα τότε εξήγησέ μου…», είπε όλο απορία ο νεαρός, «γιατί εσύ ήσουν τόσο ενθουσιασμένος όταν πήγες στην πόλη, ενώ εγώ δεν μπόρεσα να το αντέξω και νιώθω να έχω γίνει κομμάτια;»

«Δεν μπορείς» απάντησε τότε ο σοφός, «επειδή δεν βάδισες με το ρυθμό που βάδισα εγώ μέσα στην πόλη».

Αν αισθανόμαστε θλιμμένοι, απογοητευμένοι, εκνευρισμένοι ή οτιδήποτε άλλο αρνητικό, τότε βλέπουμε τον κόσμο μέσα απ’ αυτό το συναισθηματικό πεδίο, και ο κόσμος θα μας φαίνεται θλιβερός, απογοητευτικός ή εκνευριστικός. Δεν μπορούμε να δούμε τίποτα καλό μέσα από ένα πεδίο αρνητικών συναισθημάτων. Όχι μόνο το αρνητικό μας πεδίο μαγνητίζει περισσότερη αρνητικότητα, αλλά δε θα βρούμε ποτέ τη διέξοδο απ’ ό,τι μας προβληματίζει μέχρι να αλλάξουμε το πώς αισθανόμαστε. Και το να αλλάξουμε το πώς αισθανόμαστε είναι εύκολο συγκριτικά με το να τρέχουμε πέρα δώθε, πασχίζοντας να αλλάξουμε τις εξωτερικές συνθήκες. Ούτε όλη η προσπάθεια του κόσμου δεν είναι αρκετή για να αλλάξει τις περιστάσεις. Αλλάζοντας όμως τα συναισθήματά μας, θα αλλάξουν και οι εξωτερικές συνθήκες. Δεν μιλάμε για λήθαργο και ψευδαισθήσεις εδώ αλλά για συνειδητότητα. Συνειδητότητα Ψυχής!

«Η δύναμη εκπορεύεται από μέσα μας, αλλά για να την λάβουμε, πρέπει πρώτα να την εκπέμψουμε»

Τσαρλς Χάανελ

Όταν κάποιος περιβάλλεται από ένα μαγνητικό πεδίο χαράς, μπορούμε να νιώσουμε τη χαρά του να μας αγγίζει από την άλλη άκρη ενός δωματίου. Οι άνθρωποι που είναι δημοφιλείς και έχουν ελκυστική προσωπικότητα είναι απλά αυτοί που, ως επί το πλείστον, αισθάνονται καλά. Το πεδίο ευφορίας που τους περιβάλλει είναι τόσο μαγνητικό ώστε έλκει τον καθένα και το καθετί. Που βρήκε αυτή τη δύναμη ο δάσκαλος της ιστορίας. Έμενε πολλά χρόνια σε μια ερημική περιοχή διαβάζουμε. Αποσυνδέθηκε από το νου του και συνδέθηκε με την Ύπαρξη. Βρήκε τη δύναμη στην αληθινή του φύση.

«Θολό νερό - αν μείνει ακίνητο, γίνεται διαυγές»

Λάο Τσε

Για να αντικρύσουμε ακτίνες της αλήθειας πρέπει να περιορίσουμε τη ροή των σκέψεων μας. Ο διαλογισμός είναι η διαδικασία που μας συνδέει μ’ αυτή την δύναμη που δεν είναι άλλη από τη δύναμη της αγάπης. Όσο περισσότερο εκπέμπουμε αγάπη και αισθανόμαστε καλά, τόσο ενισχύεται η μαγνητική έλξη του πεδίου μας και συνάμα επεκτείνεται, ελκύοντας ό,τι και όποιον μας είναι προσφιλής!

«Όταν όλοι οι άνθρωποι στον κόσμο αγαπήσουν ο ένας τον άλλο, οι δυνατοί δε θα καταδυναστεύουν του αδύναμους, οι πολλοί δε θα καταπιέζουν τους λίγους, οι πλούσιοι δε θα περιγελούν τους φτωχούς, οι αξιοσέβαστοι δε θα περιφρονούν τους ταπεινούς και οι πανούργοι δε θα εξαπατούν τους άδολους»

Μο Τζου – Κινέζος Φιλόσοφος

Η αγάπη είναι η δύναμη που συνδέει τα πάντα. Ας προσπαθήσουμε να αντλήσουμε από τα βάθη της ύπαρξής μας όσο περισσότερη από αυτή τη δύναμη μπορούμε, έτσι ώστε στις δύσκολες εξωτερικές συνθήκες που βιώνουμε, να βαδίζουμε με τον κατάλληλο ρυθμό του μύστη της ιστορίας μας.

Η ψυχολογία της κριτικής

Κρίνοντες και κρινόμενοι….
Κάθε φορά που ακούτε μια κριτική, μαθαίνετε περισσότερα για το χαρακτήρα του κρίνοντος παρά για το ποιόν του κρινόμενου.

Οι αρνητικές κρίσεις συσχετίζονται σχεδόν νομοτελειακά με τη νευρωσική προσωπικότητα αυτού που τις εκφέρει. Ναρκισσισμός, κατάθλιψη, μη ρεαλιστική αντίληψη, έλλειψη ικανοποίησης από τη ζωή, πλημμελής συναισθηματική νοημοσύνη, κυκλοθυμία, τραυματικές εμπειρίες, αντικοινωνικότητα, αίσθημα μειονεξίας και χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι μερικά από τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά όσων καθ´ έξιν προβάλλουν το δικό τους αξιολογικό σύστημα στις πράξεις και τα λόγια των υπολοίπων.

Πρόκειται για ένα νοσηρό τρόπο προσαρμογής και πρόκλησης ενδιαφέροντος, ειδικά εάν ο κριτής δεν έχει επιβεβαιώσει με τις γνώσεις του ή τον παραδειγματικό βίο ότι δικαιούται να εκφέρει άποψη ή ότι τα κίνητρά του δεν είναι η αυτοπροβολή μέσω της υποβάθμισης του συνανθρώπου.

Οι κρίνοντες έχουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
1. Είναι αυτόκλητοι ή λάθρα απέκτησαν το δικαίωμα της παρέμβασης
2. Προβαίνουν σε αυθαίρετες γενικεύσεις
3. Κρίνουν την πηγή του μηνύματος κι όχι τα επιχειρήματά του
4. Έχουν ιδιότυπη λογική, που βασίζεται σε αναπόδεικτες προσωπικές εμπειρίες
5. Αναζητούν σημασίες εκεί που δεν υπάρχουν και αγνοούν την ουσία
6. Χρησιμοποιούν συναισθηματικές εκφράσεις, ακραίες λέξεις και προτασιακές παρεκτροπές
7. Δεν αντιπροτείνουν
8. Θεωρούν εαυτούς ειδήμονες επί παντός του επιστητού
9. Ασκούν κριτική για χάρη της κριτικής και όχι για την ανάπτυξη γόνιμου διαλόγου
10. Ενστερνίζονται ακραίες απόψεις
11. Προσδοκούν στην πρόκληση εντυπώσεων
12. Αποκρύπτουν στοιχεία και ομνύουν σε μισές αλήθειες
13. Είναι δογματικοί και άτεγκτοι

Αντίθετα, όσοι διανθίζουν το λόγο τους με θετικούς χαρακτηρισμούς και πρωτίστως αναγνωρίζουν την ιδιαιτερότητα και τα καλά γνωρίσματα του άλλου, χωρίς να κολακεύουν, συνήθως χαίρουν συναισθηματικής ασφάλειας και πληρότητας, αψεγάδιαστης αυτοεικόνας, που τους αναδεικνύει σε ηγετικά πρόσωπα.

Η κριτική, θετική ή αρνητική, πρέπει να ασκείται και να γίνεται αποδεκτή με προσοχή, γιατί πάντοτε εμπεριέχει το μεταμήνυμα της διάθεσης κάποιου να επηρεάσει.. Δεν είναι λίγοι εκείνοι, που ενδίδοντας στην παγίδα μερικών φιλοφρονήσεων, παραχωρούν το δικαίωμα της αντίδρασης στην κακοπροαίρετη κριτική.

Η ανασφάλεια του κρινομένου
Κανόνας 1. Ο εαυτός νιώθει ψυχολογική ασφάλεια μόνο όταν έχει διασφαλιστεί η βιολογική. Γεγονός, που παραπέμπει στην εποχή, που και τα δυο ήταν απόλυτα καθορισμένα από τη στάση των γονέων απέναντι στο εύθραυστο παιδί.
Όταν οι γονείς ασκούν αναιτιολόγητη κριτική, ψυχολογική βία ή είναι υπερβολικά επικριτικοί προς τις ενέργειες του παιδιού, ο λανθάνων τρόμος της απόρριψης, της μοναξιάς, της στέρησης της αγάπης, της μη επιβίωσης κατά συνέπεια, φωλιάζει στην αμάθητη καρδιά και ανακαλείται με μεγάλη ευκολία αργότερα.

Κανόνας 2. Αν κάθε φορά που σας ασκούν κριτική, καταβάλλετε προσπάθεια να δικαιολογηθείτε, ο εαυτός τελείως υποσυνείδητα ενθυμείται την παιδική εξάρτηση, την υποχώρηση στις απαιτήσεις των ενηλίκων και περιπίπτει σε κατάσταση απειλής και κατ’ επέκταση άμυνας, αποφυγής και επίθεσης, ανάλογα με τις μνήμες ανάλογων συμπεριφορών, που κάποτε είχαν πετύχει.

Κανόνας 3. Οι άνθρωποι όταν νιώσουν πως απειλούνται βιολογικά προετοιμάζονται για μάχη μέχρις εσχάτων, χωρίς όρια, αν δε λειτουργήσουν τα κοινωνικά αντανακλαστικά και το υπερεγώ. Για παράδειγμα, αναλογιστείτε ένα καυγά με κάποιον οδηγό: Τα λόγια που εκστομίζονται είναι δυσανάλογα της περίστασης..Ο εαυτός, όμως, όπως τονίσαμε συγχέει πάντα την ψυχολογική με τη σωματική απειλή και αντίστροφα.

Κανόνας 4. Η ψυχολογική πίεση, που επέρχεται με την κριτική, ισοδυναμεί με έλεγχο κατά της ανεξαρτησίας και παραπέμπει σε αντίδραση υπεράσπισης του πολύτιμου αυτού αγαθού, που συμβολίζει την ενηλικίωση, ακόμα κι αν αντιληφθούμε πως ο κρίνων έχει δίκιο.

Κανόνας 5. Όταν γίνετε αντικείμενο κριτικής μη δικαιολογηθείτε. Εξάλλου, αυτό προσδοκούν οι κριτές σας. Σκεφθείτε τον εαυτό σας σαν να έχει τις ιδιότητες, που του καταμαρτυρεί ο κρίνων και εκπλήξτε τον με την περιγραφή αυτού του απαίσιου χαρακτήρα.

Οι Παγίδες της Σκέψης

Ο Κώστας είναι κοντός και ντροπαλός. Το πάθος του είναι η ποίηση και τα μουσεία τέχνης. Όταν ήταν μικρός τον πείραζαν οι συμμαθητές του στο σχολείο. Πιστεύετε ότι ο Κώστας είναι (1) πωλητής ή (2) πανεπιστημιακός καθηγητής φιλολογίας;

1. Αντιπροσωπευτικότητα
Διαβάζοντας το παραπάνω η απάντηση που έρχεται πρώτη στο μυαλό είναι ότι ο Κώστας είναι πανεπιστημιακός καθηγητής φιλολογίας. Αυτό συμβαίνει διότι η εικόνα που μας δίνεται για τον Κώστα αντιπροσωπεύει την εικόνα που έχουμε στο μυαλό μας για τους καθηγητές μάλλον παρά για τους πωλητές.Αυτό, όμως, είναι λάθος διότι δεν λαμβάνονται υπόψη οι συχνότητες (frequencies) με τις οποίες απαντώνται αυτά τα δύο επαγγέλματα στον πληθυσμό. Με άλλα λόγια, υπάρχουν πολλοί περισσότεροι πωλητές στη χώρα μας παρά πανεπιστημιακοί καθηγητές φιλολογίας. Επομένως είναι κατά πολύ πιθανότερο, στατιστικώς, ο Κώστας να είναι πωλητής παρά καθηγητής. Αυτή είναι η παγίδα της αντιπροσωπευτικότητας (representativeness).

2. Υπεραισιοδοξία
Η υπεραισιοδοξία (overconfidence phenomenon) είναι, όπως φανερώνει και η ονομασία, η τάση των ανθρώπων να είναι υπέρ το δέον αισιόδοξοι στις σκέψεις και τα πιστεύω τους.
Η υπεραισιοδοξία δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό. Κάποιες φορές μάλιστα μετατρέπεται σε αυτό-εκπληρούμενη προφητεία (self-fulfilling prophesy). Τις περισσότερες, όμως, φορές η υπεραισιοδοξία προκαλεί σπατάλη πόρων (π.χ. προσπάθεια, χρόνος, χρήμα) και οδηγεί στην απογοήτευση.
Έρευνες έχουν δείξει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι υπεραισιόδοξοι. Η υπεραισιοδοξία μπορεί να αναφέρεται στις ικανότητες του ατόμου (στις έρευνες λιγότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες απαντούν ότι οι ικανότητές τους είναι κάτω του μέσου όρου σε θέματα όπως είναι το σεξ και η οδήγηση), στον βαθμό ελέγχου που νομίζει το άτομο ότι έχει όσον αφορά στο μέλλον ξεχνώντας την παράμετρο τύχη και, τέλος, σε ανταγωνιστικές καταστάσεις όπως είναι, π.χ., το χρηματιστήριο.
Σχετικά με το τελευταίο, ας ξεχάσουμε για λίγο το ανώριμον του ελληνικού χρηματιστηρίου, τη μηδαμινή έως ανύπαρκτη προστασία του επενδυτή, τη μάλλον θεμιτή προσπάθεια όλων αυτών των επενδυτικών συμβούλων και χρηματιστηριακών εταιρειών να προωθήσουν τις υπηρεσίες τους και ας δούμε τα γεγονότα.
Όλοι αυτοί οι σύμβουλοι προωθούν τις υπηρεσίες τους υπό την παραδοχή ότι μπορούν, χάρη στις υψηλές ικανότητές τους, να ξεπεράσουν σε απόδοση την απόδοση του Γενικού Δείκτη (ξεχνώντας βέβαια ότι για κάθε έναν που λεει «πούλησε» κάποιος άλλος λεει «αγόρασε»). Η τιμή μιας μετοχής είναι το σημείο ισορροπίας μεταξύ αυτών των δύο αντίθετων εντολών –που δίνονται όμως με την ίδια σιγουριά (υπεραισιοδοξία) από τους ειδικούς. Πολλές έρευνες έχουν δείξει ότι χαρτοφυλάκια μετοχών που επιλέγονται από τους ειδικούς δεν καταφέρνουν να έχουν απόδοση μεγαλύτερη από τυχαίως (randomly) επιλεγείσες μετοχές. Caveat emptor!

3. Διαθεσιμότητα
Ο όρος διαθεσιμότητα (availability) αναφέρεται στην τάση των ατόμων να κρίνουν την πιθανότητα εκδήλωσης μιας κατάστασης βάσει της διαθεσιμότητας αυτών των καταστάσεων στη μνήμη τους. Με άλλα λόγια, αν κάποιες καταστάσεις έρχονται αμέσως στο μυαλό μας θεωρούμε ότι είναι και συχνές.
Επί παραδείγματι, ας υποθέσουμε ότι τα media αρχίζουν αύριο να καλύπτουν με (ακόμη!) μεγαλύτερη ένταση (σοκαριστικές εικόνες, δραματική μουσική υπόκρουση, απαισιόδοξες αναλύσεις ειδικών) τις διάφορες ανθρωποκτονίες ενώ δεν δίνουν την ίδια σημασία στα αυτοκινητικά δυστυχήματα.
Το αποτέλεσμα θα είναι οι άνθρωποι να θεωρούν την πιθανότητα εκδήλωσης ανθρωποκτονιών μεγαλύτερη από ό,τι πραγματικά είναι ενώ το αντίθετο θα συμβεί για τα αυτοκινητικά δυστυχήματα. Κάτι τέτοιο βέβαια δεν ισχύει.

4. Αγκίστρωση
Η αγκίστρωση (anchoring) συμβαίνει όταν τα άτομα δίνουν μεγαλύτερη σημασία από ό,τι πρέπει στην αρχική πληροφορία που δέχονται.
Ας επιλέξουμε έναν τυχαίο αριθμό, π.χ., τον αριθμό 36. Τώρα, πιστεύετε ότι ο αριθμός των αφρικανικών χωρών που ανήκουν στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών είναι μεγαλύτερος ή μικρότερος από 36; Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο αριθμός τους;
Προφανώς ο παραπάνω τυχαίος αριθμός δεν έχει καμία σχέση με την απάντηση στο παραπάνω ερώτημα. Κατά πάσα πιθανότητα, όμως, είχε κάποια επίδραση στην απάντησή σας. Όταν τέθηκε αυτό το ερώτημα σε έρευνες, οι ερωτώμενοι στους οποίους είχε δοθεί μεγάλος αριθμός απάντησαν ότι οι αφρικανικές χώρες που ανήκουν στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ανέρχονται σε 45+. Αντίστοιχα, οι ερωτώμενοι στους οποίους είχε δοθεί μικρός αριθμός απάντησαν ότι ανέρχονται σε 25-.
Το φαινόμενο της αγκίστρωσης δεν έχει να κάνει μόνο με αριθμούς. Σε μια άλλη, κλασική πλέον στην κοινωνική ψυχολογία, έρευνα οι συμμετέχοντες έβλεπαν τον υπεύθυνο της έρευνας καθώς ζητούσε από ένα άτομο να γράψει ένα δοκίμιο υπέρ του Φιντέλ Κάστρο, ενώ άλλοι συμμετέχοντες τον έβλεπαν καθώς ζητούσε από ένα άλλο άτομο να γράψει ένα δοκίμιο κατά του Φιντέλ Κάστρο.
Αφότου διάβασαν το δοκίμιο υπέρ και το δοκίμιο κατά, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να μαντέψουν την πραγματική γνώμη του γράφοντος για τον Κάστρο. Το αποτέλεσμα ήταν οι συμμετέχοντες που διάβασαν το δοκίμιο υπέρ να θεωρήσουν ότι ο συγγραφέας ήταν μάλλον υπέρ του Κάστρο και στην πραγματικότητα, ενώ αυτοί που διάβασαν το δοκίμιο κατά να θεωρήσουν το αντίθετο. Και όλα αυτά παρά το γεγονός ότι οι συμμετέχοντες γνώριζαν ότι οι συγγραφείς δεν είχαν άλλη επιλογή παρά να ακολουθήσουν τις εντολές του υπεύθυνου της έρευνας.

5. Προκατάληψη
Η προκατάληψη (motivational bias) συμβαίνει όταν οι άνθρωποι δίνουν μεγαλύτερη σημασία από ό,τι πρέπει στην προσωπική τους εμπειρία.
Για παράδειγμα, κάποιος που χάνει ένα συγγενικό του πρόσωπο σε αυτοκινητικό δυστύχημα γίνεται μετά περισσότερο προσεκτικός όταν οδηγάει. Ωστόσο, θα έπρεπε να είναι προσεκτικός εξ αρχής εφόσον γνωρίζουμε ότι χιλιάδες άτομα χάνουν τη ζωή τους ετησίως στην άσφαλτο.
Το παραπάνω είναι ένα παράδειγμα «θετικής» προκατάληψης. Υπάρχει, όμως, και η «αρνητική» προκατάληψη. Επί παραδείγματι, κάποιος καπνιστής προέρχεται από οικογένεια καπνιστών κανείς από τους οποίους δεν έχει εμφανίσει πάθηση που συνδέεται με το κάπνισμα (λ.χ. καρκίνο, καρδιακά και αναπνευστικά προβλήματα) παρά το προχωρημένο της ηλικίας τους. Σε αυτήν την περίπτωση, ο καπνιστής θεωρεί ότι, εφόσον οι δικοί του δεν έπαθαν ποτέ τίποτα, δεν θα πάθει ούτε αυτός. Αυτό όμως έρχεται σε αντίθεση με τις στατιστικές πιθανότητες να εμφανίσει κάποια τέτοια πάθηση εφόσον καπνίζει.

6. Διαιώνιση των ζημιών
Η διαιώνιση των ζημιών (sunk-cost trap) συμβαίνει όταν το άτομο έχει επενδύσει πόρους (χρήματα, χρόνο, ενέργεια) προσπαθώντας να πετύχει κάποιο σκοπό όπως είναι, π.χ., να κερδίσει στο καζίνο, να σώσει μια ερωτική σχέση που παραπαίει ή, για να δώσουμε ένα επιχειρηματικό παράδειγμα, να συνεχίζει να επενδύει σε κάποιο ζημιογόνο project το οποίο προφανώς δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας.
Η παγίδα αυτή οφείλεται στην τάση των ανθρώπων να αποστρέφονται τις ζημίες και να προσπαθούν να έχουν κέρδη. Ωστόσο, κάποιες φορές είναι καλύτερο να σταματάμε τις ζημίες μας παρά να συνεχίζουμε να κυνηγάμε τα κέρδη χάνοντας έτι περισσότερους πόρους.

7. Επιβεβαίωση
Η επιβεβαίωση (confirmation bias) είναι η τάση να ψάχνουμε πληροφορίες που επιβεβαιώνουν την αρχική μας άποψη για κάποιο θέμα και να αποφεύγουμε πληροφορίες που δεν την επιβεβαιώνουν. Αυτό, όμως, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να μην ανακαλύψουμε σημαντικά λάθη στην άποψή μας ή να παραβλέψουμε άλλες εναλλακτικές απόψεις που μπορεί να είναι ορθότερες.
Κλασικό παράδειγμα αποτελεί το «δίλημμα του σερβιτόρου». Ας υποθέσουμε ότι έχουμε έναν σερβιτόρο σε ένα εστιατόριο σε ώρα αιχμής. Λόγω της πολλής δουλειάς δεν μπορεί να εξυπηρετήσει άριστα όλους τους πελάτες οπότε εξυπηρετεί καλύτερα αυτούς που πιστεύει ότι θα του δώσουν καλό φιλοδώρημα. Και έτσι φαίνεται να γίνεται. Μόνο οι πελάτες που πρόβλεψε ότι θα του δώσουν καλό φιλοδώρημα το κάνουν.
Ωστόσο, ο σερβιτόρος δεν συνειδητοποιεί ότι το φιλοδώρημα μπορεί να είναι το αποτέλεσμα της καλύτερης εξυπηρέτησης που προσφέρει στους συγκεκριμένους πελάτες και άρα η έλλειψη φιλοδωρήματος από τους πελάτες που δεν εξυπηρέτησε καλά οφείλεται στην κακή εξυπηρέτηση.
Λογικά, ο μόνος τρόπος για να εξακριβώσει αν είχε δίκιο εξ αρχής είναι να μην εξυπηρετήσει καλά αυτούς που του φαίνονται ότι θα αφήσουν φιλοδώρημα και να εξυπηρετήσει άριστα αυτούς που του φαίνονται ότι δεν θα δώσουν φιλοδώρημα.

Κυνηγώντας τη ζωή, χάνουμε τη στιγμή!

Χανόμαστε καθημερινά σε ένα κυνήγι των υποχρεώσεων, των πρέπει, των φιλοδοξιών μας και ξεχνάμε ότι είμαστε άνθρωποι! Δεν εργαζόμαστε πλέον για να ζούμε, αλλά ζούμε για να εργαζόμαστε και κυνηγάμε ένα άπιαστο όνειρο, πουλιά ταξιδιάρικα που όσο τα κυνηγάμε τόσο εκείνα πετάνε μακριά μας… τα χρόνια φεύγουν και περνάμε από μπροστά μας σαν κινηματογραφική ταινία οι μέρες , οι ώρες , οι στιγμές, άλλοτε μας χαμογελάνε και άλλοτε μουντές ίσως και θλιβερές μας κοιτάνε, μα εμείς αναμένουμε τη στιγμή που θα ζήσουμε… δε ζούμε παρά υπάρχουμε αναμένοντας να ζήσουμε.

Σκέψεις τριγυρνάνε το νου μας ποιοι είμαστε, γιατί υπάρχουμε, πού πάμε; Τι είναι η ζωή;Ζωή είναι το καινούριο, το ωραίο, το όμορφο. Ένα λουλούδι ανθίζει, ένα πουλί πετάει, ένα παιδί κλαίει ή γελάει. Ζωή είναι η κίνηση, η χαρά αλλά και ο πόνος, τα εναλλασσόμενα συναισθήματα. Ζωή είναι ένας κύκλος με αρχή και τέλος. Μετά τη ζωή ο θάνατος. Η ζωή είναι τα πάντα ο θάνατος τίποτα. Η ζωή είναι φωνές. Ο θάνατος σιωπή. Η ζωή είναι χρώματα, φώς, αέρας, αρώματα. Ο θάνατος σκοτάδι, άπνοια. Είμαστε τυχεροί που ζούμε, αναπνέουμε, αισθανόμαστε τώρα μπορούμε. Όλοι έχουν την ευκαιρία να ζουν την κοινωνική πραγματικότητα. Η κοινωνική πραγματικότητα είναι μια και μοναδική , η ερμηνεία της είναι διαφορετική. Βλέπουμε τα πράγματα όπως θέλουμε να τα δούμε και όχι όπως πραγματικά είναι. Να αγαπάς τη ζωή σου! Αυτούς που στη χάρισαν. Και εκείνους που την κάνουν καλύτερη.

Να αδιαφορείς για τους κακούς. Η τιμωρία τους είναι η αδιαφορία σου. Μακριά από την κακία. Οι κακοί δε γίνονται ποτέ καλοί. Όταν στέκεσαι δίπλα τους, σου κλέβουν την ηρεμία και την καλοσύνη. Απομάκρυνέ τους από τη ζωή σου και άφησε τους να βράσουν στο καζάνι της κακίας τους. Η ευτυχία μας είναι η πληρότητα της ψυχής μας , μη σε αγχώνουν πράγματα που δεν αλλάζουν.
Ζήσε τις μικρές στιγμές, τα απλά πράγματα, το τώρα, το χτες έφυγε πια, ενώ το αύριο μπορεί να μην έρθει. Ζήσε τη ζωή σου χωρίς να την εξευτελίζεις με μικροπρέπειες ούτε να αναλώνεσαι σε πράγματα ανούσια. Ζήσε τη ζωή σου όπως εσύ θες και κρίνεις, γιατί η ζωή είναι δώρο! Και αν κάποτε τη χάσεις, θα ξέρεις ότι την έζησες όπως ήθελες εσύ, και όχι όπως ήθελαν οι άλλοι! Η ζωή είναι δική σου και είναι πολύ μικρή για ένα θλιβερή! Μπες μέσα στο αυτοκίνητο σου, κάνε μια βόλτα χωρίς προορισμό, ακούγοντας την αγαπημένη σου μουσική στη διαπασών.

Ζήσε τις στιγμές, εξάλλου ζωή είναι το άθροισμα τους. Ο προορισμός άγνωστος, το ταξίδι της ζωής επικίνδυνο και αβέβαιο. Το αν η ζωή θα κυλήσει ομαλά και χωρίς αντιξοότητες εξαρτάται από το πόσο καλός οδηγός είναι άνθρωπος, γιατί η ίδια η ζωή είναι ένα αυτοκίνητο με οδηγό τον άνθρωπο, εξαρτάται από το πόσο καλά ξέρει να πατάει φρένο ή γκάζι τη στιγμή που χρειάζεται. Γίνε μέλισσα και πάρε γύρη μόνο από τα καλά λουλούδια για να φτιάξεις μέλι. Ρούφηξε το μεδούλι της ζωής.

Τελικά τι είναι η ζωή; Η ζωή είναι μια λέξη με τρία γράμματα, που ο καθένας τη γράφει όπως θέλει και με το δικό του γραφικό χαρακτήρα. Άλλος της δίνει αξία, τη γράφει με κεφαλαία, άλλος με μικρά, άλλος σταθερά και ευανάγνωστα, άλλος τρεμάμενα, φοβισμένα. Εσύ αποφασίζεις πώς θα γράψεις τη ζωή σου και αν δε μπορείς να τη γράψεις ζωγράφισε την, δώσε της χρώμα και βάλε την ξεχωριστή πινελιά στον πίνακα της κοινωνίας.

Ζωή είναι το τώρα, το σήμερα, οι στιγμές… μην αναζητάμε λοιπόν τι είναι ζωή, γιατί έτσι χάνουμε την ουσία της. Στις αναζητήσεις μας για μια καλύτερη ζωή, πολλές φορές ξεχνάμε να ζούμε! Ο Νίκος Καζαντζάκης είχε πει: δεν υπάρχει αρχή, δεν υπάρχει τέλος, υπάρχει η τωρινή τούτη στιγμή, γιομάτη πίκρα, γιομάτη γλύκα και τη χαίρομαι όλη.

Ζωή είναι ο ήλιος που ανατέλλει το πρωί… ο γλάρος που πετάει αμέριμνος… το αθώο χαμόγελο ενός μικρού παιδιού. Είναι όλα εκείνα που δίνουν αξία στις στιγμές και χαρά στις αισθήσεις σου. Γι αυτό ζήσε, βρες λόγους για να ζεις και ζήσε όσο πιο απλά μπορείς, γιατί η ευτυχία της ζωής βρίσκεται στα απλά , στα μικρά, στα ασήμαντα, βρίσκεται στις λεπτομέρειες… Γέλα, αγάπα και τραγούδα.

Αυτό είναι ζωή!

Το Χρέος των Ζωντανών

Τώρα που ο κόσμος αυτός κοντεύει να γίνει ένα απέραντο νεκροταφείο ψυχών, κόσμος γεμάτος άθλια ή αναιδή, φοβισμένα και ζαρωμένα κορμιά που έχουν χάσει την ψυχή τους μέσα στη στάχτη των εγκόσμιων μεριμνών, εκείνοι που έχουν ακόμα ψυχή, που τη νιώθουν να τους σπαράζει την ύπαρξη και να τρυπά την καρδιά τους με το άσπρο δόντι του Αιώνιου καημού, τώρα, αυτοί οι ζωντανοί έχουν βρεθεί σε κρισιμώτατη θέση. Τι θα κάνουν, τι πρέπει να κάνουν μέσα σ’ ετούτο τον κόσμο όσοι είναι ακόμη ζωντανοί, όσοι δεν ρημάχτηκαν απ’ τον θανάσιμο διχασμό του σώματος απ’ την ψυχή, αυτοί που ζουν ως θαυμαστή και αγωνιώδης ενότητα...;

Αλλά, ετούτοι με τις νεκρές ψυχές είναι λαλίστατοι, θορυβώδεις, χαμογελούν... ανυποψίαστοι για τον αληθινο τους προορισμό και συμφιλιωμένοι με τη δουλεία του θανάτου. Οι έγνοιες τους σταματούν στα υλικά. Διαφεντεύουν άγρια και αδίσταχτα – αφού ο δισταγμός είναι φαινόμενο της ψυχής που αγωνιά - τον θανάσιμο ύπνο τους και πουλιούνται πρόθυμα δεξιά και αριστερά γιατί φοβούνται τη μοναξιά και διψάνε για χρήμα.

Μη τους μιλήσεις για ελευθερία, μη τους μιλήσεις γι’ αγάπη. Αυτά είναι για τους ζωντανούς.

Στους νεκρούς να μιλάς για ταβερνεία, για κλαμπς, για πάρτυ και δεξιώσεις, για σπίτια κι αυτοκίνητα, να μιλάς και να προσανάβεις τους σαρκικούς έρωτες, να τους βεβαιώνεις πως τίποτα δεν υπάρχει μετά απ’ τον κόσμο που βλέπουμε και αγγίζουμε και να τους ξανασπρώχνεις μέσα στους τάφους όπου ζουν.

Θύματα του σύγχρονου, πολύμορφου μηδενισμού, όστρακα αδειανά αφού χάσαν το μαργαριτάρι της ψυχής, απελπισμένα και καχύποτα πλάσματα συμφιλιωμένα με το σκότος και την ηθική αδράνεια.
Μέσα σ’ ετούτο το νεκροταφείο, σ’ αυτή τη χώρα της στάχτης και της πνευματικής σιγής, όσοι ζωντανοί, έχουν χρέος βαρύτατο κι εξουθενωτικό: να προσπαθήσουν να σώσουν τον κόσμο, να μην καταληφθούν από μοιρολατρία, να μην υποταγούν στην απελπισία.

Φέρουν κι αυτοί το βάρος του θανάτου μέσα τους, είναι ντυμένοι μ’ ένα κορμί που έχει ανάγκες και παραφορές, μπαίνουν κι αυτοί σε πειρασμούς γιατί άγιοι δεν είναι. Αλλά, μάχονται. Για την τιμή του πνεύματος, για την τιμή του ανθρώπου, για «την τιμή του Θεού» που τους έπλασε...

Στο σημείο που έχουμε φτάσει, ο κόσμος δεν σώζεται με λόγια και με διαδηλώσεις, αλλά με θυσίες προσωπικές που κατατίθενται σεμνά, μυστικά, χωρίς φανφαρονισμούς...

Είναι φανερό: δεν μιλούμε για απλούς ανθρώπους. Μιλούμε για ήρωες και μάλιστα, σε μιαν εποχή σαφέστατα αντιηρωική. Όταν ο κόσμος βυθίζεται στον παραλογισμό, τότε και ο ηρωισμός φαίνεται ανούσιος και παράλογος , καταγέλαστος ανάμεσα στους πρακτικούς, πονηρούς και σφραγισμένους με την εγωπάθεια ανθρώπους.

Ηρωισμός θα πει να βγεις από τον εαυτό σου κι απ’ τα συμφέροντά του, να κάνεις την υπόθεση της ολότητας υπόθεσή σου και να υψώσεις ψηλά την τίμια περηφάνεια του ανθρώπου που λαχταρά το τέλειο και την ελευθερία. Αλλά και η ζωή και η τέχνη της εποχής είναι γεμάτες από ανθρώπινους τύπους που συσφίγγονται στον εαυτό τους κι αδιαφορούν ουσιαστικά για την πορεία του κόσμου. Νεκροί από ηθική ασφυξία, νεκροί από ατομισμό, νεκροί από απιστία. Και τότε, όλο το βάρος του κόσμου – δεν μπορεί να γίνει αλλιώς - πέφτει στους ώμους των λίγων που απομένουν ζωντανοί.

Αυτοί είναι οι φυσικοί ήρωες. Με την ευγένεια και την ανησυχία τους τροφοδοτούν τον κόσμο με φως, αποκαλύπτουν με τα έργα τους πως η ζωή έχει ακόμη το βαθύ και ιερό της νόημα και πως το να ζεις είναι τρομερή τιμή και ευθύνη. Τους βλέπεις απομακρυσμένους από τις γοητείες και τις ασφάλειες που έχουν οι πολλοί, μονάχους και σιωπηλούς, οργισμένους ή αποτραβηγμένους, με το βλέμμα ν’ αστράφτει απ’ την ανησυχία καθώς νιώθουν τον κόσμο να γλυστράει στο χάος. Ο κόσμος τους έχει σε στενή πολιορκία, μισεί τη μόνωσή τους, μισεί την ακεραιότητά τους, φθονεί την ελευθερία τους. Δεν μπορεί να καταλάβει πως τα οράματα της έντονης πνευματικής τους ζωής τους κρατάνε τόσο όρθιους και τόσο αποφασισμένους και, φιλύποπτος, ψάχνει άλλα να βρει, όμοια μ’ εκείνα τα ρυπαρά που εκείνος έχει, εκείνος ξέρει, εκείνος χρησιμοποιεί...

Πώς θα βρω το νόημα της ζωής μου;

Προς τι ζείτε; Αν η απάντηση είναι δεν ξέρω τότε καθίστε πραγματικά να το ψάξετε. Γιατί αν δεν μπορείτε εσείς να δώσετε ένα νόημα στη ζωή σας, η ζωή σας μπορεί να έχει πάψει να έχει νόημα Και αυτό το λέω με απόλυτη ευθύνη και πόνο.

Δίνω ένα νόημα στη ζωή μου σημαίνει αποφασίζω προς τι ζω, ποιος είναι ο προσανατολισμός μου κι δεν είναι ανάγκη να συμπίπτει η απάντηση με κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες. Η αλήθεια είναι ότι δεν πρέπει να σας καίγεται καρφί τι λέω εγώ και πώς ομαδοποιώ τις έννοιες.

Αυτό που θέλω εγώ είναι να αναρωτηθείτε προς τι είτε ποιο είναι το νόημα της ζωής σας και να μπορείτε να δώσετε μιαν απάντηση. Να ξέρετε πως η ζωή του καθενός έχει ένα σκοπό.

Και αφού αποφασίσετε ποιος είναι ο σκοπός, τότε παρακαλώ βρείτε τη δύναμη να αφιερώσετε τη ζωή σας σε αυτόν. Βρείτε τον τρόπο να ευθυγραμμίσετε τον δρόμο σας με αυτόν τον σκοπό και μην αφήσετε τίποτα να σας αποσπάσει.
Μην αφήσετε να σας αποσπάσουν την προσοχή αυτά που λένε οι άλλοι πώς θα έπρεπε να είναι τι θα ήταν καλύτερο κτλ. Μην αφήσετε να σας πείσουν πως υπάρχουν και άλλοι σκοποί, ανώτεροι, πιο ευγενείς, καλύτεροι.
Να είστε πιστοί στον εαυτό σας, όχι μόνο γιατί αυτό αποτελεί κομμάτι του δρόμου που οδηγεί στην ευτυχία αλλά γιατί αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να ζήσετε μια ζωή που όπως λέω πάντα, αξίζει να τη ζεις.
Πρέπει να βρείτε τη δύναμη σας για να δώσετε τη ζωή σας για κάτι ό, τι και να είναι αυτό ακόμα και αν δε μοιάζει πολύ σημαντικό.
Όχι να πεθάνετε –που είναι εύκολο- αλλά να ζήσετε γι αυτό. Ας δώσουμε νόημα στη ζωή μας ας την κάνουμε να πάρει μια στροφή. Ακόμα και αν η ζωή με έχει χτυπήσει με έχει πληγώσει και με έχει πετάξει στην άκρη αν εγώ μπορώ ακόμα να θεωρώ ότι έχει κάποιο νόημα, φέρνοντάς τα βόλτα με το ζόρι, ταπεινωμένος, ζητώντας βοήθεια- ούτε και εγώ ξέρω πως- ας της δώσω μια στροφή και μπορεί ίσως να αλλάξει πορεία.

Ένα πρωινό στις αρχές της Άνοιξης…

Ήταν ένα πρωινό στις αρχές της Άνοιξης με μερικά περαστικά σύννεφα, που ταξίδευαν αργά στο γαλάζιο ουρανό από τη Δύση.
Ένας κόκορας άρχισε να φωνάζει και ήταν παράξενο να τον ακούς σε μια πυκνοκατοικημένη πόλη.
Είχε αρχίσει από νωρίς και σχεδόν για δύο ώρες ανήγγειλε τον ερχομό της ημέρας.
Τα δέντρα ήταν ακόμα άδεια, αλλά υπήρχαν λεπτά, τρυφερά φύλλα με φόντο τον πρωινό καθαρό ουρανό.

Αν ήσουν πολύ ήσυχος, χωρίς καμιά σκέψη να περνάει από το νου σου, θα μπορούσες να ακούσεις και τον μακρινό ήχο της καμπάνας κάποιου ναού.
Θα πρέπει να ήταν πολύ μακριά και στις μικρές σιωπές ανάμεσα στις φωνές του κόκορα, μπορούσες να ακούσεις τα κύματα αυτού του ήχου να έρχονται προς τα σένα και να πηγαίνουν μακριά σου· κι εσύ σχεδόν ταξίδευες μαζί τους, πηγαίνοντας πολύ μακριά και χανόσουν μέσα στην απεραντοσύνη.

Το λάλημα του κόκορα και ο βαθύς ήχος της μακρινής καμπάνας είχαν μια παράξενη επίδραση.
Οι θόρυβοι της πόλης δεν είχαν ακόμα αρχίσει· δεν υπήρχε τίποτα που να διακόπτει τον καθαρό ήχο τους.
Δεν τον άκουγες με τ’ αυτιά σου, τον άκουγες με την καρδιά σου κι όχι με την σκέψη που ξέρει «την καμπάνα» και τον «κόκορα» κι έτσι ήταν καθαρός ήχος.
Γεννιότανε από τη σιωπή και η καρδιά σου τον αγκάλιαζε και πήγαινε μαζί του από αιώνιο σε αιώνιο.
Δεν ήταν ένας προμελετημένος ήχος, όπως στη μουσική• δεν ήταν ο ήχος της σιωπής ανάμεσα σε δύο νότες• δεν ήταν ο ήχος που ακούς όταν έχεις σταματήσει να μιλάς.
Όλοι αυτοί οι ήχοι ακούγονται από τον νου ή από την ακοή. Όταν ακούς με την καρδιά σου, ο κόσμος είναι γεμάτος μ’ έναν τέτοιο ήχο και τα μάτια σου βλέπουν καθαρά.

Ο εν Κανά γάμος και το "θαύμα" του Διόνυσου!

Τρεις μόλις μέρες μετά την βάπτισή του, ο Ιησούς βρέθηκε στον γάμο της Κανά! Ακριβώς στην αρχή της καριέρας του, πρέπει να διακατέχεται από έναν ανεξέλεγκτο εκνευρισμό... διαφορετικά δεν εξηγείται γιατί δεν άντεξε τις εντελώς ευγενικές υποδείξεις της μητέρας του!

Ο τρόπος που μίλησε στην ίδια του την μητέρα, είναι επιεικώς απαράδεκτος: «έλειψεν (τελείωσε) ο οίνος (στο γλέντι του γάμου) και λέγει η μήτηρ του Ιησού προς αυτόν, οίνον ουκ έχουσι και λέγει αυτή ο Ιησούς, Τι εμοί και σοι γύναι; δεν ήλθεν έτι η ώρα μου» Ιωάνν.2.3-5.

Σημειώνουμε ότι η έκφραση αυτή αναφέρεται άλλες οκτώ φορές στην Βίβλο και σχεδόν σε όλες, δείχνει ακραία οργή και αγανάκτηση.[1] Στις πέντε φορές πρόκειται για έκφραση οξυτάτης αγανάκτησης μεταξύ εμπόλεμων παρατάξεων και στην έκτη για εντονότατη διαμαρτυρία εναντίον προφήτου! Στις δύο τελευταίες περιπτώσεις (στην Καινή Διαθήκη) πρόκειται για την μοναδική έκφραση οργής δαιμόνων προς τον εξορκιστή τους Ιησού: «ανήρ δε τις εκ της πόλεως έχων δαιμόνια ειδών τον Ιησού ανέκραξε προσπεσών αυτώ (προσκυνώντας) και με φωνή μεγάλη είπεν. Τι εμοί και σοι Ιησού;» Λουκ.8,27.

Πρόκειται λοιπόν για έκφραση θυμού και οργής! Ακόμα κι όταν κάποιοι μεταφράζουν: «γιατί επεμβαίνεις εσύ στο δικό μου έργο, γυναίκα» Β.Β. Ιωάνν.2.3-4, μια τέτοια απάντηση, στην μητέρα του και μάλιστα σε δημόσιο χώρο, δεν είναι διόλου υποδειγματική και αρμόζουσα από έναν υποτιθέμενο φωτισμένο και μειλίχιο, υιόν θεού!

Βέβαια, η συγκεκριμένη έκφραση ενδέχεται να διατηρήθηκε ή προστέθηκε στο κείμενο, από το πνεύμα της πρωτοχριστιανικής περιόδου, που δεν ήθελε την Μαρία ούτε καν αγία, πόσο δε μάλλον παν-αγία!

Η Μαρία ως γνωστόν αγιοποιήθηκε αιώνες μετά! Η εικόνα μιας βρεφοκρατούσας μάνας, απεδείχθη αναγκαία, για να αντικαταστήσει τις βρεφο-κρατούσες θεές των θρησκειών που σταδιακά αχρήστευε ο χριστιανισμός, αφανίζοντάς τες με το σπαθί και τον νομικό βρόγχο μιας πανάθλιας Ρώμης! (Πολυάριθμες είναι οι πανάρχαιες βρεφοκρατούσες θεές! Περσική Ιστάρ, Ινδική Δεύκα, Βαβυλωνιακή Σεμίραμις κλπ.)

Τελικά όλοι γνωρίζουμε, ότι εκεί στον γάμο της Κανά, (που ποτέ δεν μάθαμε ποιανού ο γάμος ήταν), ο Ιησούς διέταξε να γεμίσουν τα πέτρινα δοχεία (άρα και εξαιρετικά βαριά και σε μόνιμη θέση!) πρώτα με νερό και σε λίγο, τα δοχεία αυτά βρέθηκαν γεμάτα με εκλεκτό κρασί! Ιδιαίτερες λεπτομέρειες, χώρου, χρόνου και γενικότερου σκηνικού εκτέλεσης του "θαύματος" δεν έχουμε, για να σχολιάσουμε εκτενέστερα τις λεπτομέρειες του!

Θα αφήσουμε όμως τον Αριστοτέλη, να απαντήσει σ’ αυτές τις αλχημείες ανάλογων εντυπωσιασμών, που φαίνεται πως την εποχή εκείνη, ήταν μάλλον απλές κοινοτυπίες σε ανατολή και δύση: «Στην Ήλιδα λένε υπάρχει ένα οίκημα που οκτώ στάδια απέχει από την πόλη, εκεί τοποθετούν τρεις κενούς διονυσιακούς χάλκινους λέβητες. Αφού το κάνουν αυτό παρακαλούν όποιον θέλει να εξετάσει τα αγγεία και μετά σφραγίζουν του οίκου τις θύρες. Αργότερα όταν πρόκειται να τις ανοίξουν, πρώτα επιδεικνύουν στους πολίτες και στους ξένους τις άθικτες σφραγίδες και μετά ανοίγουν. Όταν δε εισέλθουν, ευρίσκωσι τους μεν λέβητας οίνου πλήρεις το δε έδαφος και τους τοίχους αθίκτους, ώστε μηδεμίαν είναι υποψίαν ότι τέχνασμα κατασκευάζουσι»![2]

Το "θαύμα" συνέβαινε προφανώς δια της αρχής των συγκοινωνούντων δοχείων! Κάποιοι από παρακείμενο χώρο, μετάγγιζαν το κρασί του Διόνυσου στο επτασφράγιστο δωμάτιο! Σε διάφορα τέτοια διονυσιακά ιερά, έχουν βρεθεί οι υπόγειοι αγωγοί μετάγγισης του οίνου στις "θαυματουργικές" αυτές προσφορές του οίνου απ’ τον Διόνυσο!

Κατ’ αντιστοιχία, στις πυρολατρικές περιοχές της ανατολής, έχουν βρεθεί αγάλματα που κρατούσαν δοχείο μέσα στο οποίο έκαιγε ακατάπαυστα το ιερό άσβεστο πυρ! Όμως σημερινές αρχαιολογικές μελέτες απέδειξαν, ότι επρόκειτο για έντεχνη μετάγγιση ρευστού καύσιμου (πετρελαιοειδών) στο ιερό δοχείο της θεάς, από παρακείμενο μυστικό χώρο μετάγγισης!

Στην περίπτωση του Ιησού, πρέπει να συνέβη κάτι ανάλογο. Κάποιοι πίσω απ’ τον διαχωριστικό τοίχο του υπογείου, δούλεψαν αθόρυβα! Πρώτα αφαίρεσαν το νερό και στην συνέχεια μετάγγισαν το εκλεκτό κρασί! Ο αμύητος παρατηρητής από την άλλη μεριά του τοίχου, είδε μόνο το αποτέλεσμα της μετάγγισης, το νερό που μόλις προηγουμένως είχαν γεμίσει τα δοχεία, είχε μεταμορφωθεί μέσα στα σκεπασμένα δοχεία, ανεξήγητα (άρα θαύμα) σε εκλεκτό κρασί!

Η τέχνη της μετάγγισης αγαθών όμως, είδαμε πως ήταν ήδη γνωστή στους προφήτες Ηλία και Ελισαίο, που συστηματικά μετάγγιζαν λάδι στάρι, αλεύρι και άλλα τρόφιμα που διαθέτουν ρευστότητα!

Κατά τον Ιωάννη λοιπόν, ο επί γης "θεός", ξεκίνησε την θαυματοποιό σταδιοδρομία του... μαλώνοντας δημοσίως με την μητέρα του... η οποία κατά την αφήγηση τουλάχιστον, είχε όντως διαπράξει επικίνδυνο ολίσθημα! Γνωρίζοντας η Μαρία εκ των προτέρων την αναμενόμενη θεουργία, πιέζει τον Ιησού να προχωρήσει άκαιρα στην εκτέλεσή του! Ο Ιησούς φανερά εκνευρισμένος απ’ το ενδεχόμενο η μητέρα του με την αδημονία της, να δώσει την αίσθηση του προσχεδιασμένου "θαύματος" την επιπλήττει έντονα!

Παρ’ όλα αυτά, η Μαρία, δεν σταματάει τους αποκαλυπτικούς υπαινιγμούς και παρά την δριμύτατη παρατήρηση του Ιησού, να κοιτάει την δουλειά της και να μην παρεμβαίνει στο έργο του, αυτή συνεχίζει να αναπτύσσει επικίνδυνες πρωτοβουλίες αφήνοντας γύρω της υπαινιγμούς αναμενόμενου θαύματος: «λέγει δε (η Μαρία) προς τους υπηρέτες: κάνετε ότι σας πει» Ιωάνν.2.5.

Στην πρώτη αυτή τερατουργία, η Μαρία έδωσε εξετάσεις συνεργασίας στην δημόσια ζωή του γιού της και απέτυχε! Ήταν ολοφάνερο πως η Μαρία δεν διέθετε την απαραίτητη ψυχραιμία και ήταν ανεξέλεγκτα παρορμητική! Έτσι εκτός από την σταύρωσή του, σχεδόν πουθενά στο υπόλοιπο της δημόσιας δράσης του Ιησού, η Μαρία δεν εμφανίζεται δίπλα του. Το ίδιο συμβαίνει και με κάποια από τα αδέλφια του! Μαζί του έχει μόνο όσους διαθέτουν το χάρισμα αυτής της δημόσιας ψυχραιμίας. Γι’ τους άλλους διαβάζουμε: «ουδέ οι αδελφοί αυτού επίστευον εις αυτόν». Ιωάνν.7.5.
------------------------   
[1] Βλ. Εβδομήκοντα (Ο΄): Κριταί 11.12. // Β΄ Βασιλειών 16.10. // Γ΄ Βασιλειών 17.18. Δ΄Βασιλειών 3.13. // Β΄ Παραλειπ. 35.21. // Α΄ Έσδρας 1.24. // Μάρκ.5.7. // Λουκ.8.28.
[2] Αριστοτέλης: «περί θαυμασίων ακουσμάτων» 84a.25.
Επίσης: Πλίνιος 31.16. Παυσανίας Περιηγητής Ηλιακών Β΄ 26.1.

Το ντόπινγκ και πέρα από αυτό

Ο αθλητισμός είναι μια από τις δημοφιλέστερες ενασχολήσεις του ανθρώπου που του δίνουν την ευκαιρία να αναμετρηθεί με άλλους ανθρώπους και να βιώσει το αίσθημα της νίκης. Η προσπάθεια βελτίωσης της αθλητικής απόδοσης έχει οδηγήσει στη χρήση αθέμιτων μέσων με μοναδικό στόχο τη νίκη. Αυτό βέβαια δεν είναι χαρακτηριστικό της σύγχρονης μόνο εποχής.
Η χρήση διεγερτικών παυσίπονων και άλλων φαρμάκων χρονολογείται από την αρχαία εποχή, όπως προκύπτει από αναφορές στην Αίγυπτο και τη Ρώμη. Στη νεότερη εποχή, ένα εκχύλισμα καρπών του φυτού κόλα με οινόπνευμα ήταν η βάση ενός διεγερτικού ποτού από τη Νότια Αφρική που ονομάστηκε ντοπ και από εκεί προέκυψε αργότερα και η λέξη ντόπινγκ (doping).

Το ζήτημα όμως του ντόπινγκ έχει δύο πλευρές, όπως πολλά θέματα στην ανθρώπινη κοινωνία.
Οι υποστηρικτές της χρήσης του ντόπινγκ αντιμετωπίζουν τη συμμετοχή σε μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις, στις οποίες και επικρατεί το ντόπινγκ, αποκλειστικά ως ένα επάγγελμα. Επομένως, βρίσκουν λογικό ένας επαγγελματίας να κάνει ό,τι είναι δυνατό προκειμένου να βελτιώσει την απόδοσή του και να γίνει ο καλύτερος στον επαγγελματικό του χώρο. Με αυτό το σκεπτικό, βρίσκουν θετική τη χρήση ντόπινγκ και την υπερασπίζονται προς το όφελος του ανθρώπου, και άρα και του αθλητή.
Γιατί για παράδειγμα να καταδικάζεται η βελτίωση (με τη χρήση της πιο σύγχρονης και αποτελεσματικής τεχνολογίας όπως είναι το γονιδιακό ντόπινγκ) ενός χαρακτηριστικού της φυσικής κατάστασης, όπως είναι για παράδειγμα η αντοχή, σε έναν αθλητή μεγάλων αποστάσεων και να θεωρείται θεμιτή η βελτίωση της εξωτερικής εμφάνισης ατόμων που το επάγγελμά τους έχει να κάνει με την προβολή της εικόνας τους στο κοινό, όπως είναι για παράδειγμα τα μοντέλα, οι ηθοποιοί ή οι παρουσιαστές; Και στις δύο περιπτώσεις δεν παραποιείται η εκ γενετής κατάσταση του ατόμου; Και στις δύο περιπτώσεις δεν γίνεται προσπάθεια απόκτησης πλεονεκτικής θέσης σε σχέση με τους αντιπάλους με στόχο την επαγγελματική καταξίωση και πρωτιά;
Επιπρόσθετα, οι υποστηρικτές της χρήσης του ντόπινγκ θεωρούν ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να επιλέγει την πορεία του στη ζωή και μέχρι ποιο σημείο θα ρισκάρει προσωπικά αγαθά, προκειμένου να πραγματοποιήσει τα όνειρά του, ως απάντηση στις ανησυχίες για τις επιβλαβείς επιδράσεις του ντόπινγκ στην υγεία των αθλητών.
Επιπλέον, στους υποστηρικτές της χρήσης του ντόπινγκ, όπως και της χρήσης και άλλων θεμιτών και αθέμιτων μέσων, με στόχο την πρωτιά, σημαντικό ρόλο παίζουν το χρήμα και η δόξα. Τα χρηματικά έπαθλα που οι σύγχρονες κοινωνίες δίνουν στους νικητές των μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων είναι τόσο μεγάλα που εξασφαλίζεται όχι μόνο ολόκληρη η ζωή των πρωταθλητών, αλλά και της οικογένειάς τους, ακόμη και των προπονητών τους. Έτσι το κίνητρο για τη νίκη είναι πολύ μεγάλο. Το χρηματικό έπαθλο ενισχύεται και από την αναγνώριση που εισπράττουν οι πρωταθλητές από το κοινωνικό σύνολο. Η έπαρση της δόξας και του φανατισμού των οπαδών ενισχύει ακόμη περισσότερο τον μοναδικό στόχο της νίκης.

Ανατριχιαστική είναι η δήλωση της Μπιργκίτ Μπέσε, γερμανίδας αθλήτριας σφαιροβολίας που έκανε χρήση αναβολικών από την ηλικία των έντεκα ετών: «Δεν μιλάμε για απλά παράπονα και ενοχλήσεις που μπορούν να θεραπευτούν με μια εγχείριση. Μιλάμε για καρκίνο, καρδιοπάθειες και κίρρωση του ήπατος».

Στην άλλη όχθη βρίσκονται οι υποστηρικτές της απαγόρευσης της χρήσης ντόπινγκ με στόχο την αύξηση της αθλητικής απόδοσης.
Οι κανόνες των αθλημάτων βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με την τακτική αυτή των αθλητών, οι οποίοι εν γνώσει τους τις περισσότερες φορές παραβαίνουν τις «εναγώνιες» διατάξεις. Η χρήση του ντόπινγκ καταπατά την ηθική του αθλητισμού, αφού υπονομεύει την ευγενική άμιλλα και τη νίκη του καλύτερου. Ο αθλητικός συναγωνισμός χαρακτηρίζεται ως η καλύτερη και η πλέον άμεμπτη από ηθικής άποψης μορφή του ανθρώπινου συναγωνισμού, διότι οι κανόνες είναι ίδιοι για όλους τους αθλητές και έτσι ο καλύτερος έχει πάρα πολλές πιθανότητες να κερδίσει. Η χρήση όμως του ντόπινγκ θέτει σε αμφιβολία την παραπάνω άποψη, αφού οι αθλητές που κερδίζουν δεν είναι συνήθως οι καλύτεροι, αλλά αυτοί που έκαναν χρήση απαγορευμένων ουσιών και μεθόδων.
Με αφορμή, λοιπόν, το αν θα είμαστε υπέρ ή κατά του ντόπινγκ, μήπως πρέπει να βάλουμε αλλιώς τα ερωτήματα;
Τελικά, μήπως πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε ο αθλητισμός να είναι ένα εμπόριο ικανοτήτων, όπου θα κυριαρχεί η εκμετάλλευση των αθλητών, η χρησιμοποίησή τους ακόμη και μέσω γενετικής τους τροποποίησης ή και χωρίς αυτήν, μέχρι την κερδοφόρα τους προσφορά, κι έπειτα η απόσυρσή τους, χωρίς να νοιάζεται κανείς για τις επιπτώσεις όλης αυτής της εκμετάλλευσης στην υγεία των αθλητών και τη ζωή τους γενικότερα; Ή μήπως όχι;
Μήπως το βασικό, όμως, που πρέπει να αλλάξει είναι η αντίληψη για τον αθλητισμό και τον πρωταθλητισμό; Το ντόπινγκ είναι κοινωνικό φαινόμενο και όταν κυρίαρχο μοντέλο είναι η επιτυχία πάση θυσία, τότε η θυσία μπορεί να αφορά τον ίδιο τον αθλητή, την υγεία του και τη ζωή του. Είναι τελικά η κοινωνία και η πολιτεία που έχουν μεγάλες ευθύνες;
Ίσως η επιστροφή του ήθους και του σκοπού της άθλησης πρέπει να ξεκινήσει από την αναθεώρηση των κινήτρων, σκοπών και στόχων των διάφορων αθλητικών οργανισμών και σωματείων που έχουν τόσο πολύ εμπορευματοποιήσει την έννοια της άθλησης και τελικά την έχουν εκτροχιάσει από την αρχική της αγνή και ωφέλιμη ταυτότητα του «ευ αγωνίζεσθαι».

Τι Είναι Ζωντανός Άνθρωπος;

Τι Είναι Ένας Ζωντανός Άνθρωπος;

Τι είναι πραγματικά ένας ζωντανός άνθρωπος; Για να διηγηθώ τη ζωή μου, πρέπει να ξεκινήσω από τα πολύ παλιά χρόνια. Αν μου ήταν μπορετό, έπρεπε να πάω πολύ πίσω, ώς τα πρώτα χρόνια της παιδικής μου ηλικίας κι ακόμα πιο μακριά, στις ίδιες τις ρίζες της καταγωγής μου.

Οι λογοτέχνες, όταν γράφουν μυθιστορήματα, φροντίζουν να φαίνονται σαν θεοί και πιστεύουν πως μπορούν την κάθε ανθρώπινη ιστορία να την εξετάζουν και να την περιγράφουν με όλες τις λεπτομέρειες και συνάμα να την παρουσιάζουν με τέτοιο τρόπο, που μόνο ο Θεός θα μπορούσε να τη διηγηθεί, χωρίς σκοτεινά σημεία και με όλα τα ουσιαστικά γνωρίσματα. Κάτι τέτοιο δεν μπορώ να το κάνω, όπως άλλωστε και οι λογοτέχνες πολύ λίγο το καταφέρνουν.

Αλλά η ιστορία μου είναι πολύ πιο σημαντική από την ιστορία ενός οποιουδήποτε άλλου λογοτέχνη. Γιατί είναι μια ιστορία πέρα για πέρα δική μου. Πρόκειται για την ιστορία ενός πραγματικού, ζωντανού και μοναδικού ανθρώπου, κι όχι για έναν πλαστό, υποτιθέμενο ή ιδανικό ήρωα. Σήμερα λιγότερο από κάθε άλλη φορά ξέρουμε τι είναι πραγματικά ένας ζωντανός άνθρωπος. Έτσι φτάνουμε στο σημείο να εξοντώνουμε κατά μάζες τους ανθρώπους, που ο καθένας τους αποτελεί μια πολύτιμη και μοναδική προσπάθεια της φύσης.

Αν δεν ήμασταν άνθρωποι, με ανεπανάληπτη προσωπικότητα, τότε θα αρκούσε μια σφαίρα να μας εξαφανίσει από τη γη, χωρίς να υπάρχει κανένα νόημα να διηγείται κανείς ιστορίες. Κάθε άνθρωπος δεν είναι απλώς ένα άτομο, αλλά κάτι το ανεπανάληπτο, το ιδιαίτερο πέρα για πέρα, το πάντοτε σπουδαίο και αξιοσημείωτο κέντρο, όπου διασταυρώνονται τα φαινόμενα του κόσμου, με ένα μοναδικό και ανεπανάληπτο χαρακτήρα.

Γι’ αυτό ακριβώς η ιστορία του κάθε ανθρώπου είναι σπουδαία, αιώνια, θεία. Γι’ αυτό ο κάθε άνθρωπος, όσο ζει και εκπληρώνει τη θέληση της φύσης, είναι άξιος θαυμασμού και κάθε προσοχής. Στον καθένα μορφοποιείται το πνεύμα, στον καθένα πάσχει η δημιουργία, στον καθένα σταυρώνεται κι ένας λυτρωτής.

»Λίγοι ξέρουν σήμερα τι είναι ο άνθρωπος

Πολλοί όμως το νιώθουν και πεθαίνουν πιο εύκολα, όπως κι εγώ πιο εύκολα θα πεθάνω στην ώρα μου, αφού τελειώσω την ιστορία αυτή.

Δεν μπορώ να ονομάσω τον εαυτό μου πολύξερο. Ήμουν ένας ερευνητής και εξακολουθώ ακόμα να είμαι, αλλά δεν ψάχνω την αλήθεια στα αστέρια και τα βιβλία. Αρχίζω να αφουγκράζομαι το αίμα που κυλά μουρμουριστά μέσα στο σώμα μου. Η δική μου ιστορία δεν είναι ευχάριστη ούτε γλυκειά και αρμονική, όπως είναι οι κατασκευασμένες ιστορίες. Φαίνεται να γεύεται το άλογο στοιχείο και τη σύγχυση, την τρέλα και το όνειρο, όπως είναι η ζωή όλων των ανθρώπων που δεν θέλουν να πουν ψέματα.

Η ζωή του κάθε ανθρώπου είναι ένας δικός του δρόμος, η προσπάθεια για την εύρεση ενός δρόμου, η διαίσθηση πως κάπου υπάρχει ένα μονοπάτι. Κανένας άνθρωπος δεν μπόρεσε να γίνει αυτό που ήθελε ο ίδιος. Όλοι προσπαθούν να γίνουν κάτι, άλλος στα τυφλά, άλλος στα φανερά, ο καθένας όπως μπορεί. Ο καθένας φέρνει μαζί του ως το τέλος τα υπολείμματα από τη γέννησή του, τις μεμβράνες και το κέλυφος του αυγού ενός αρχέτυπου κόσμου.

Πολλοί δεν γίνονται ποτέ άνθρωποι, παραμένοντας βατράχια, σαύρες, μυρμήγκια.

Άλλοι πάλι στο πάνω μέρος είναι άνθρωποι και στο κάτω είναι ψάρια. Αλλά ο καθένας είναι η πορεία της φύσης για τη μορφοποίηση του ανθρώπου. Σε όλους μας είναι κοινές οι ρίζες και οι μάνες. Προερχόμαστε από την ίδια άβυσσο. Αλλά ο καθένας επιδιώκει τον δικό του σκοπό, βγαίνοντας μέσα από τα βάθη της με προσπάθεια και ορμή. Μπορούμε να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον, αλλά ο καθένας ξέρει μόνο ο ίδιος να εξηγήσει τον εαυτό του.»

»Δεν με βαστούσαν τα πόδια να ανεβώ τις σκάλες. Η ζωή μου ήταν κατεστραμμένη. Μου πέρασε από το νου να το βάλω στα πόδια, να μη ξαναγυρίσω πια ή να πάω να πνιγώ. Ζάρωσα στο τελευταίο σκαλί μέσα στο σκοτάδι και αφέθηκα στη δυστυχία μου. Όταν η Λίνα, η υπηρέτριά μας, κατέβηκε με ένα κοφίνι να μαζέψει κούτσουρα για τη φωτιά, με βρήκε σε κακό χάλι.

Την παρακάλεσα να μη φανερώσει τίποτα και ανέβηκα στο σπίτι. Στα δεξιά της τζαμωτής πόρτας κρεμόταν το καπέλο του πατέρα και η ομπρέλα της μητέρας μου. Μία σπιτίσια θαλπωρή, μία τρυφερότητα αναδυόταν από όλα αυτά τα πράγματα. Η καρδιά μου πλημμύρησε ευγνωμοσύνη. Κάπως έτσι θα ένιωθε ο άσωτος γιος σαν αντίκρισε τις γνώριμες κάμαρες του σπιτιού του και αισθάνθηκε τη μυρωδιά τους. Όμως τίποτα από όλα εκείνα δεν μου ανήκε πια.

Ανήκαν στον κόσμο των γονιών μου, εγώ ήμουν βαθειά χωμένος στο βούρκο του άλλου, του ξένου κόσμου. Είχα μπλεχτεί σε κακιές πράξεις, με πολιορκούσαν κίνδυνοι, τρόμος, το σκάνδαλο. Το καπέλο και η ομπρέλα, ο όμορφος από ψαμμόλιθο στρωμένος διάδρομος, το μεγάλο κάδρο πάνω από το ντουλάπι, οι χαρούμενες φωνές των αδελφών μου που έρχονταν από το σαλόνι ήταν πιότερο παρά ποτέ συγκινητικές και λατρευτές μα δεν μου πρόσφεραν πια παρηγοριά, μήτε αποκούμπι, είχαν γίνει κατηγόρια.

Δεν ανήκα πια σ’ αυτόν τον κόσμο. Δεν μπορούσα να συμμετέχω στην χαρμοσύνη και στην γαλήνη. Τα πόδια μου ήταν ρυπαρά. Και ο ρύπος δεν θα έφευγε σκουπίζοντάς τα στο χαλάκι. Με συντρόφευαν σκιές κρυφές από τούτο τον κόσμο του σπιτιού και άλλες πολλές φορές είχα μυστικά και φόβους μα όλα ήταν ένα τίποτα μπροστά σε τούτα που έσερνα μαζί μου εκείνη την μέρα. Η μοίρα με είχε αρπάξει στα νύχια της, και από τα χέρια που με είχαν αδράξει η μητέρα μου δεν μπορούσε να με προστατεύσει. Της ήταν άγνωστο.

Όποιο κι αν ήταν το κρίμα μου, ψέμα ή κλεψιά, δεν είχε σημασία. Το αμάρτημά μου δεν ήταν τούτο ή το άλλο. Το αμάρτημά μου ήταν πως είχα κάνει συμφωνία με το Διάβολο. Τι γύρευα με αυτόν; Γιατί υπάκουα στον Κρόμμερ περισσότερο από ότι στον πατέρα μου; Γιατί είχα πει ψέματα για εκείνη την κλεψιά και φόρτωσα πάνω μου ένα έγκλημα σαν να ήτανε μια πράξη ηρωική; Τώρα ο Διάβολος με κρατούσε στην εξουσία του αλλά ο εχθρός παραμόνευε πλάι μου»

»Χάρηκα που με μάλωσε ο πατέρας για τα λασπωμένα παπούτσια μου. Έτσι αποσπάστηκε η προσοχή του, το σοβαρό αμάρτημα πέρασε απαρατήρητο και γλίτωσα με μια επίπληξη που κρυφά μέσα μου την απέδωσα στο άλλο μου παράπτωμα. Στη σκέψη αυτή ένα καινούριο παράξενο αίσθημα γεννήθηκε μέσα μου, ένα δυσάρεστο, σκληρό αίσθημα όλο οδύνη. Ένοιωσα ανώτερος από τον πατέρα μου. Την ίδια στιγμή αισθάνθηκα περιφρόνηση για την άγνοιά του»

»Ένα βράδυ, κι ενώ είχα πέσει στο κρεβάτι, μου έφερε (η μητέρα) ένα κομμάτι σοκολάτα. Ήταν μια ανάμνηση από τότε που – μικρούλης τότε – σαν ήμουν φρόνιμος μου έφερνε παρόμοιες μικρολιχουδιές τη νύχτα. Τώρα στεκόταν εκεί δίνοντάς μου πάλι σοκολάτα. Αισθανόμουν τόσο άσχημα, το μόνο που μπορούσα ήταν να κουνήσω το κεφάλι μου. Με ρώτησε τι συμβαίνει και μου χάιδεψε τα μαλλιά. «Όχι, δεν θέλω τίποτα» κατόρθωσα να ξεστομίσω μόνο. Ακούμπησε τη σοκολάτα στο κομοδίνο και έφυγε. Όταν την επόμενη προσπάθησε να μάθει την αιτία για εκείνο το φέρσιμό μου έκανα πως δεν καταλάβαινα»

 «Ζούσα μέσα στην τάξη και στην ηρεμία του σπιτιού μας, νευρικός, βασανισμένος σαν φάντασμα, δίχως να συμμετέχω στη ζωή των άλλων»

 

«Βρίσκομαι τόσο μακριά από τον ουρανό όπου γεννήθηκα.
Απέραντη νοσταλγία δυναστεύει τις σκέψεις μου.
Τώρα που είμαι τόσο μόνος και θλιμμένος σαν φύλλο στον άνεμο,
μερικές φορές μου έρχεται να κλαίω και μερικές θέλω να γελάω με λαχτάρα»

 

Hermann Hesse

Αν γνωρίζαμε μόνο ένα… πως δεν γνωρίζουμε τίποτα

Ο άνθρωπος που «κατέβασε την φιλοσοφία από τα άστρα στη γη» πέθανε σαν σήμερα το 399 π.Χ., αφήνοντας ως παρακαταθήκη σε οπαδούς και αντίζηλους μερικές από τις πιο μεγάλες αλήθειες.

Ο Σωκράτης παρά τη σοφία του, ήταν ο μόνος άνθρωπος που κατάφερε να ομολογήσει πως γνώριζε μόνο ένα πράγμα, ότι δεν γνώριζε απολύτως τίποτα.

Το 399 π. Χ. τρεις πολίτες κατηγορούν τον Σωκράτη για διαφθορά της νεολαίας, ασέβεια προς τους θεούς και εισαγωγή νέων θεοτήτων. Κατά την απολογία του Αθηναίου φιλοσόφου, οι ψήφοι εναντίον του δεν ήταν πολλές. Μετά τις τρεις ψηφοφορίες που έγιναν ωστόσο, οι αμετάβλητες απόψεις του τον οδηγούν στην καταδίκη του θανάτου.
Έτσι λοιπόν, σαν σήμερα εκείνο το μακρινό έτος, ο Σωκράτης ως αληθινός φιλόσοφος πίνει το κώνειο, δίνοντας τέλος στη ζωή του όπως ακριβώς πρόσταζε ο νόμος.

Ο Σωκράτης θα μπορούσε να σωθεί εάν ήθελε, αφού οι μαθητές του είχαν τη δυνατότητα να τον βοηθήσουν να αποδράσει. Αρνήθηκε ωστόσο να οδηγηθεί στη σωτηρία γιατί εάν δραπέτευε, θα έπρεπε να να ζήσει εξόριστος μακριά από τον τόπο του και και αυτό δεν το ήθελε σε καμία περίπτωση.
Άλλωστε για τον ίδιο, ο θάνατος που θα ερχόταν από το κώνειο δεν ήταν παρά μια επιτάχυνση του χρόνου που θα ερχόταν έτσι κι αλλιώς κάποια στιγμή ως φυσική συνέπεια του γήρατος.

Ο Σωκράτης με τους μαθητές του μέχρι το τέλος
Πηγαίνοντας πίσω στο έτος της γέννησής του, το 470 π. Χ. θα αποδειχθεί ορόσημο από πολλούς ιστορικούς καθώς εκείνη την χρονιά ήρθε στον κόσμο μία από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του ελληνικού και παγκόσμιου πνεύματος που ίδρυσαν τη δυτική φιλοσοφία.

Ο Σωκράτης από πολύ νωρίς αποκτά πολυάριθμο κύκλο πιστών φίλων, κυρίως νέων από αριστοκρατικές οικογένειες από όλη την Ελλάδα. Οι πιο γνωστοί από αυτούς ήταν ο Πλάτωνας, ο Αντισθένης, ο Ευκλείδης, ο Αρίστιππος.

Τα κείμενα του Πλάτωνα, οι κωμωδίες του Αριστοφάνη και διάφορα γραπτά του Ξενοφώντα μάς ενημερώνουν για την μοναδικότητα με την οποία ο Αθηναίος φιλόσοφος προσέγγιζε κάθε θέμα. Ποια σημεία του έργου του γεννούν όμως φανατικούς αντίζηλους προς το πρόσωπό του;
Η κυριότερη κατηγορία που του αποδόθηκε πριν καταδικαστεί σε θάνατο ήταν η διδασκαλία του, ο ανατρεπτικός και φιλελεύθερος λόγος ο οποίος ασκούσε σημαντική επιρροή στους νέους. Πολλοί θεωρούν πως η απόφαση του δικαστηρίου ήταν νοθευμένη, ποιος ήταν όμως ο πυρήνας που δημιούργησε αυτή την τόσο κριτική εναντίον του;
Ενώ ετοίμαζαν το κώνειο, ο Σωκράτης μάθαινε μια μελωδία στον πλαγίαυλο. “Σε τι θα σου χρησιμεύσει;” τον ρώτησαν. “Μα να μάθω αυτή τη μελωδία πριν πεθάνω” 

Ο Σωκράτης έζησε την ίδια εποχή με τους σοφιστές. Η βασική του αντιπαράθεση μαζί τους ήταν ως προς τη δυνατότητα της γνώσης και την απόκτηση της απόλυτης αλήθειας. Εκείνο που ξεχώριζε τον ίδιο από άλλους πνευματικούς ανθρώπους δεν ήταν οι γνώσεις του αλλά η μέθοδος που ακολουθούσε για να φτάσει στην αλήθεια.
Όπως υποστήριζε ο ίδιος, ο σωστός τρόπος για να φτάσει κάποιος στη λύση ενός ζητήματος είναι να το προσεγγίσει σαν να μην ξέρει τίποτα γι” αυτό, να απομονώσει κάθε προκατάληψη.

Οι μεγαλύτεροι φιλόσοφοι ατενίζουν με προβληματισμό το σήμερα
Τα δύο βασικά όπλα του φιλοσόφου ήταν η διαλεκτική και η μαιευτική. Η διαλεκτική λειτουργούσε ως το μέσο εκείνο που εξέταζε και οδηγούσε σε συμπεράσματα έπειτα από σταδιακή αναίρεση των θέσεων του συνομιλητή με σκοπό να γίνει μια νέα προσέγγιση της αλήθειας.

Αναφορικά με τη μαιευτική μέθοδο που ακολουθεί και γίνεται γνωστή στους κύκλους των θαυμαστών και των εχθρών του, ο Σωκράτης ποτέ δεν παρέθετε από την αρχή κάποια άποψη ή έστω θεωρία. Αντίθετα, προσπαθούσε με κάθε τρόπο να βγάλει την αλήθεια από το στόμα του εκάστοτε συνομιλητή.

Η παιδεία σαν την πλούσια χώρα παράγει όλα τα αγαθά”
Η μαιευτική κάνει ακριβώς ό,τι και η μαμή που βοηθάει την ετοιμόγεννη γυναίκα στον τοκετό. Ακολουθώντας ως παράδειγμα τη δουλειά της μητέρας του που ήταν μαία, ο Σωκράτης ισχυριζόταν πως καμία φιλοσοφική θεωρία δεν “γεννήθηκε” από τον ίδιο αλλά πως σαν μαία, βοηθούσε τον συνομιλητή του να “γεννήσει” από μέσα του την αλήθεια.
Αυτό για τον ίδιο τον φιλόσοφο σήμαινε πως πίστευε πως οι άνθρωποι γνωρίζουν την αλήθεια, πως την έχουν μέσα τους και κάθε προσπάθεια φιλοσοφικής σκέψης τους βοηθάει να την ξαναθυμηθούν, να την επαναφέρουν στη μνήμη τους.

Ως ο άνθρωπος που “κατέβασε την φιλοσοφία από τα άστρα στη γη”, ο Σωκράτης θεωρείται ότι εστίασε το ενδιαφέρον του στον ίδιο τον άνθρωπο και την κοινωνία.
Εκείνο που προσπαθούσε σε όλη του τη ζωή να πετύχει ήταν ένα “σταθερό έδαφος πάνω στο οποίο να καθοριστεί αυστηρά και αμετάκλητα κάθε έννοια του καλού, της αρετής, της σοφίας”. Προχώρησε στην ουσία, στην αναζήτηση του απόλυτου, απορρίπτοντας το σχετικό, επικεντρώθηκε στο βάθος της ηθικής και όχι στα ηθικά φαινόμενα.

Πολλοί ιστορικοί μέχρι σήμερα ισχυρίζονται πως ο θάνατος του Σωκράτη ήταν αποτέλεσμα της προβληματικής σχέσης του ατόμου με την ίδια την κοινωνία, την ίδια του την ύπαρξη, με τη δικαιοσύνη και τους νόμους της εποχής.

Ο Σωκράτης από την άλλη, παρά την αδικία των συμπολιτών του, πίστευε πως αυτό δεν ήταν δικαιολογία για να διαπράξει και ο ίδιος αδικία αυτή την φορά, εναντίον των νόμων της πόλης του. Έτσι, ήπιε το κώνειο και συζητώντας με τους φίλους του για την αθανασία της ψυχής, πέθανε μέσα στο κελί του δεσμωτηρίου μια μέρα, όπως είναι η σημερινή.

Το δέρμα μας είναι ο μεγαλύτερος εντολέας του εγκεφάλου

Σύμφωνα με τους ερευνητές οι δύο τύποι νευρώνων αφής, κάνουν το δέρμα στις άκρες των δαχτύλων μας τόσο ευαίσθητο, που μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες όχι μόνο για το τι νιώθουμε αλλά και για το σχήμα του αντικειμένου που ακουμπάμε.

Η αφή όπως ξέρουμε στέλνει αρκετά μηνύματα στον εγκέφαλο, όταν κρυώνουμε, όταν μας αγγίζουν, όταν νιώθουμε κάτι καυτό, όταν κάτι μας πονάει.

Και τελικά επιβεβαιώνεται η αίσθησή μας ότι από το ότι νιώθει η επιδερμίδα μας παίρνει εντολές ο εγκέφαλος μας αφού σύμφωνα με τους επιστήμονες του πανεπιστημίου Umea της Σουηδίας υπάρχουν δύο νευρώνες στο δέρμα μας που επεξεργάζονται τα στοιχεία που αυτό λαμβάνει και δίνουν εντολές στον εγκέφαλο.
Αυτοί οι περιφερικοί νευρώνες, έχουν τη δυνατότητα να εξετάζουν ένα αντικείμενο με τον ίδιο τρόπο που κάνουν υπολογισμούς οι νευρώνες του εγκεφάλου.
Σύμφωνα με τους ερευνητές οι δύο τύποι νευρώνων αφής, κάνουν το δέρμα στις άκρες των δαχτύλων μας τόσο ευαίσθητο, που μπορεί να δώσει σημαντικές πληροφορίες όχι μόνο για το τι νιώθουμε αλλά και για το σχήμα του αντικειμένου που ακουμπάμε καθώς το δέρμα υπολογίζει διάφορα γεωμετρικά δεδομένα με μεγάλη ακρίβεια.
Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι ένα άτομο που δεν έχει την όρασή του έχει τη δυνατότητα μέσω της αφής να καταλαβαίνει τι αγγίζει γύρω του

Το μέλλον σε 5-10 χρόνια σύμφωνα με την Microsoft

Πως οι νέες τεχνολογίες θα μπορούσαν να αλλάξουν τον τρόπο που κάνουμε πράγματα τα 5-10 χρόνια;

Η Microsoft παρουσιάζει την απάντηση όπως την φαντάζεται, μέσα από το παρακάνω βίντεο…