Παχαίνει το άγχος;

Στο σύγχρονο περιβάλλον υπάρχουν πολλές στρεσογόνες καταστάσεις, ψυχολογικές και οργανικές, οι οποίες επιφέρουν ένα μεγάλο εύρος αντιδράσεων στον οργανισμό με άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις στην υγεία. Κάθε στρεσογόνος παράγοντας ή απειλή στη σταθερότητα ή ομοιόσταση στο εσωτερικό περιβάλλον αντιμετωπίζονται με ένα σύνολο προσαρμοστικών εκδηλώσεων του οργανισμού που αποκαλείται απόκριση προσαρμογής.

Το σύστημα απόκρισης αποτελείται απο τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (ΗΡΑ) και το αυτόνομο νευρικό σύστημα (συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό), δύο οδούς που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Το στρες, είτε οξύ είτε χρόνιο, μπορεί να επηρεάσει την όρεξή μας, την ώθησή μας να φάμε και τα είδη των τροφών που είναι πιθανό να επιλέξουμε.
Οξείες επιδράσεις του στρές στην όρεξη

Όταν ένας οργανισμός αντιμετωπίζει ένα στρεσογόνο γεγονός απελευθερώνεται εκλυτική ορμόνη κορτικοτροπίνης (CRH) από τον παρακοιλιακό πυρήνα του υποθαλάμου, η οποία διεγείρει την έκκριση κορτικοτροπίνης (ACTH) από τον πρόσθιο λοβό της υπόφυσης. Η κορτικοτροπίνη ακολούθως διεγείρει την αποδέσμευση γλυκοκορτικοειδών (κορτιζόλη ή κορτικοστερόνη) από τον φλοιό των επινεφριδίων. Τα γλυκοκορτικοειδή βοηθούν στην κινητοποίηση της ενέργειας και εξασφαλίζουν την διατήρηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα.

Η CRH εκκρίνεται επίσης στον τοξοειδή πυρήνα του υποθαλάμου (ARC) καταστέλοντας τους νευρώνες του νευροπεπτιδίου Υ (NPY) και της πρωτεΐνης που σχετίζεται με Agouti (AgRP) οι οποίοι αποτελούν ισχυρούς διεγέρτες της όρεξης και κατά συνέπεια, εμποδίζει την όρεξη. Επιπλέον, η διέγερση του ΗΡΑ σχετίζεται με την απελευθέρωση κατεχολαμινών, γεγονός που οδηγεί σε αύξηση της καρδιακής παροχής, αύξηση της ροής του αίματος στους σκελετικούς μύες, αύξηση της γλυκόζης του αίματος, κατακράτηση νατρίου, μειωμένη εντερική κινητικότητα, διαστολή των βρόγχων και ενεργοποίηση αντιδράσεων και ανακλαστικών συμπεριφοράς.

Με τον τρόπο αυτό, σε οξύ στρες ο συντονισμός πρόσληψης τροφής από τον HPA επιτρέπει στον οργανισμό να δώσει προτεραιότητα στην αντιμετώπιση του στρεσογόνου ερεθίσματος μέσω μάχης ή φυγής και έπειτα να προβεί στην αναπλήρωση της ενέργειας που δαπανήθηκε.

Χρόνιες επιδράσεις του στρες στην όρεξη
Χρόνια και υψηλά επίπεδα επαναλαμβανόμενου και ανεξέλεγκτου στρες οδηγούν σε απορρύθμιση του HPA, τροποποίηση του μεταβολισμού της γλυκόζης, αντίσταση στην ινσουλίνη, μεταβολή στη δράση των γλυκορτικοειδών και αύξηση των επιπέδων τους, τα οποία ακολούθως επηρεάζουν την ενεργειακή ομοιόσταση και τη διατροφική συμπεριφορά. Την έναρξη ενός συνεχούς στρεσογόνου γεγονότος ακολουθεί η αύξηση της συγκέντρωσης των γλυκοκορτικοειδών στο αίμα γεγονός που οδηγεί στην αποθήκευση, σπλαχνικού κυρίως, λίπους. Όσον αφορά τη διατροφική συμπεριφορά, τα γλυκοκορτικοειδή διεγείρουν την πρόσληψη τροφής αλληλεπιδρώντας με πολλούς ρυθμιστές της όρεξης.

Βοηθούν στην διέγερση των νευρώνων NPY/AgRP, ρυθμιστές κλειδιά της διατροφικής συμπεριφοράς οι οποίοι αποτελούν ισχυρούς διεγέρτες της όρεξης. Επηρεάζουν τη λειτουργία της λεπτίνης, ο φυσιολογικός ρόλος της οποίας είναι η σηματοδότηση του κορεσμού και η καταστολή της όρεξης. Τα γλυκοκορτικοειδή, παρά το γεγονός ότι διεγείρουν την απελευθέρωση λεπτίνης από το λιπώδη ιστό, μειώνουν επίσης την ευαισθησία του εγκεφάλου στην ορμόνη αυτή, συμβάλλοντας σε αντίσταση στη λεπτίνη και μειώνοντας έτσι την ανορεξιογόνο δράση της. Επηρεάζουν επιπλέον τη λειτουργία της ινσουλίνης η οποία δρα συνήθως στον υποθάλαμο μειώνοντας την πρόσληψη τροφής και στην κοιλιακή περιοχή της καλύπτρας του εγκεφάλου (VTA) μειώνοντας το συναίσθημα ευφορίας που προκαλεί η τροφή μέσω των ντοπαμινεργικών νευρώνων. Τα γλυκοκορτικοειδή συντελούν στη μείωση της ικανότητας της ινσουλίνης να αναστείλλει τους νευρώνες NPY/ AgRP στον ARC και συνεπώς, η όρεξη διεγείρεται. Η κατασταλτική δράση της ινσουλίνης στις οδούς επιβράβευσης του εγκεφάλου πιθανόν σημαίνει οτι η τροφή θα πρέπει να είναι ακόμη πιο "πλούσια σε γεύση" για να επιφέρει το ίδιο αποτέλεσμα.

Τα γλυκοκορτικοειδή ενισχύουν την παρορμητική αναζήτηση εξαιρετικά εύγευστων τροφών, την προτίμηση τροφών που αυξάνουν το αίσθημα ευφορίας και επιβράβευσης και τροφών που είναι θερμιδικά πυκνές (πλούσιες σε λιπαρά). Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός οτι αυτές οι εξαιρετικά εύγευστες τροφές οδηγούν επίσης, μέσω του αισθήματος ευφορίας που προκαλούν, σε αρνητική ανατροφοδότηση του άξονα ΗΡΑ ώστε να περιοριστεί η δράση του.

Με τον τρόπο αυτό η παρορμητική κατανάλωση πρόχειρου φαγητού ή γλυκού μπορεί στην πραγματικότητα να ανακουφίσει τα συμπτώματα του στρες.

Τα γλυκοκορτικοειδή αλληλεπιδρούν επιπλέον με τη γκρελίνη, πεπτίδιο που προέρχεται κυρίως από το βλεννογόνο του στομάχου και αποτελεί ιδιαίτερα ισχυρή ορεξιογόνο ουσία. Απελευθερώνεται ως σήμα άμεσης πρόκλησης του αισθήματος της πείνας λίγα λεπτά ακριβώς πριν την έναρξη του γεύματος για να ενεργοποιήσει τη σίτιση. Τα επίπεδά της στην κυκλοφορία του αίματος αυξάνονται κατά την απόκριση του οργανισμού στο στρες, οδηγώντας σε αυξημένη δραστηριότητα των νευρώνων NPY/AgRP και σε αυξημένη πρόσληψη τροφής.

Το χρόνιο στρες επιδρά και στο μεταιχμιακό (ή λιμπικό) σύστημα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για τη ρύθμιση των συναισθημάτων και των παρορμήσεων, της μάθησης και της μνήμης, των γνωστικών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών αντιδράσεων. Επηρεάζει τις περιοχές του φλοιικού-μεταιχμιακού συστήματος που ρυθμίζουν το αίσθημα της επιθυμίας και της ευφορίας που προκαλεί η τροφή, ενώ συμπεριφορικές και κλινικές έρευνες υποδεικνύουν ότι οδηγεί στην μείωση του συναισθηματικού και συμπεριφορικού ελέγχου και αυξάνει την παρορμητικότητα, παράγοντες που σχετίζονται με την αναζήτηση εύγευστων, θερμιδικά πυκνών τροφών και την αύξηση επεισοδίων υπερφαγίας.

Το στρες προκαλεί ή συμβάλλει σε πλήθος ασθενειών και διαταραχών και έρευνες δείχνουν ότι η παχυσαρκία και άλλες διατροφικές διαταραχές ενδέχεται να είναι ανάμεσα σ'αυτές. Διαρκές ψυχολογικό στρες και χρόνια υψηλά επίπεδα γλυκοκορτικοειδών μπορούν να οδηγήσουν σε τροποποίηση της διατροφικής συμπεριφοράς και υπερβολική αύξηση βάρους μέσω της νευροβιολογίας του στρες που αλληλεπικαλύπεται με τη νευροβιολογία ρύθμισης της όρεξης και της ομοιόστασης της ενέργειας.
-------------------
Βιβλιογραφία
1. Sominsky, L and Spencer, SJ. Eating behavior and stress: a pathway to obesity. Front. Psychol. 2014 May 13;5:434.
2. Sinha R and Jastreboff, AM. Stress as a common risk factor for obesity and addiction. Biol Psychiatry. 2013 May 1;73(9):827-835.
3. Ranabir S and Reetu K. Stress and hormones. Indian J Endocrinol Metab. 2011 Jan-Mar;15(1):18-22.
4. DiLeone RJ, Taylor JR, Picciotto MR. The drive to eat: comparisons and distinctions between mechanisms of food reward and drug addiction. Nat Neurosci. 2012 Oct;15(10):1330-5.

Η Δύναμη του Χιούμορ

Πριν μέρες ήμουν με μια παρέα φίλων σε μια ταβέρνα. Πήγαινα για πρώτη φορά και όλα ήταν τέλεια, το φαγητό, το περιβάλλον, οι τιμές, η εξυπηρέτηση. Έτσι λίγο πριν φύγουμε, ζήτησα από τον σερβιτόρο μια κάρτα του μαγαζιού. Πράγματι, αμέσως μου έφερε μια, την άφησε στο τραπέζι και μου είπε: «Ελπίζω να έχεις χιούμορ!»

Για λίγο σάστισα, αλλά κοιτώντας την κάρτα κατάλαβα: υπήρχε το όνομα του καταστήματος, η διεύθυνση και στο τέλος η φράση «τηλέφωνο, δεν έχουμε». Για ένα κλάσμα του δευτερολέπτου έμεινα μετέωρος: σχεδόν ανεπαίσθητα κάτι μέσα μου πήγε να προσβληθεί και μετά ξέσπασα σε γέλια…
Και ήταν μια μικρή ελευθερία: σαν να έπεσε ξαφνικά η συνηθισμένη «πανοπλία» που φοράω καθημερινά και να ανέπνευσα πιο ελεύθερα, με αληθινή χαρά.

Το «άνοιγμα» βέβαια κράτησε λίγο. Γρήγορα και ασυναίσθητα ξαναφόρεσα τη «μάσκα» και έγινα πάλι ο συνηθισμένος «εαυτός μου». Ωστόσο, το συμβάν με άφησε κάπως προβληματισμένο. Θυμήθηκα και άλλες φορές όπου παρόμοια μικρά σοκ είχαν δημιουργήσει ανάλογες καταστάσεις εσωτερικής ελευθερίας και χαράς. Θυμήθηκα πόσο ζωντανός και ανάλαφρος ένιωσα εκείνες τις στιγμές, σαν να είχα πετάξει κάθε περιττό από πάνω μου, όμως γρήγορα η άδολη αυτή χαρά χανόταν. Γιατί άραγε;
Κάνοντας κι άλλες συνδέσεις στο νου μου, διαπίστωσα επίσης ότι υπάρχει μια σχέση, που μέχρι τώρα δεν υποπτευόμουν, ανάμεσα σε αυτό που ονομάζω «εσωτερική δουλειά με τον εαυτό μου» και στην ύπαρξη του χιούμορ στην καθημερινότητά μου.
Και αντιλήφθηκα με κάποια έκπληξη, πως όταν το γέλιο (που το καλό χιούμορ φέρνει και όχι η χονδροειδής «πλάκα») απουσιάζει από τη ζωή μου, τότε κάτι μέσα μου γίνεται πιο σκληρό, πιο αδιαπέραστο, πιο στατικό, και η εσωτερική μου προσπάθεια κολλάει.
Και τότε θυμήθηκα, αυτό που μου είχε πει ένας σοφός φίλος πριν μερικά χρόνια (μα πώς το είχα ξεχάσει;): «Δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή πνευματική ανάπτυξη όταν απουσιάζει το χιούμορ από τη ζωή σου».

Η ΑΙΣΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΑΣ
Το ζήτημα ξαφνικά απέκτησε πολύ ενδιαφέρον και άρχισε να με απασχολεί. Άρχισα να παρατηρώ κάτω από αυτή την οπτική τις επόμενες μέρες τον εαυτό μου και παράλληλα να ψάχνω τι έχουν πει για το θέμα φιλόσοφοι και σπουδαίοι δάσκαλοι.
Το πρώτο που είδα, παρατηρώντας τον εαυτό μου, ήταν πού οφείλεται η έλλειψη χιούμορ στην καθημερινότητά μου. Αν το έβαζα σε λέξεις, θα έλεγα πως είναι «ο ασφυκτικός περιορισμός της οπτικής μου σε μια πολύ μικρή περιοχή της ζωής».
Όταν περνάω όλη μου τη μέρα εγκλωβισμένος σε ένα πράγμα, τότε γίνομαι άκαμπτος, σκληρός, αμυντικός, φοβισμένος. Πίσω όμως από αυτές τις εσωτερικές καταστάσεις διαπίστωσα ότι υπάρχει ένας μεγάλος τροφοδοτικός παράγοντας: η ανασφάλεια.
Και τι είναι ανασφάλεια; Η άρνησή μου να αποδεχτώ τη βαθιά ανθρώπινη ανάγκη μου να ζήσω πιο πολυδιάστατα, σε επίπεδα πέρα από αυτό του συνηθισμένου εγώ.
Κάτι άλλο πολύ ενδιαφέρον που είδα, είναι πως ζώντας μέσα σε αυτή την καταστροφική ταύτιση με αυτό που με απασχολεί –συνήθως κάποιο πρόβλημα στη δουλειά μου στη δική μου περίπτωση– χάνω την αίσθηση της αναλογίας των πραγμάτων. Το πολύ μικρό δικό μου που με απασχολεί, γίνεται χωρίς να το καταλαβαίνω πελώριο στην αντίληψή μου, ενώ το αληθινά πελώριο, ο κόσμος που με περιβάλλει στις διάφορες όψεις του, όχι απλά γίνεται μικρό, εξαφανίζεται!
Ξέρετε, μας διαφεύγει πόσο σημαντικό πράγμα είναι να διατηρούμε στη ζωή μας την αίσθηση της αναλογίας των πραγμάτων. Τι είναι αυτή η αίσθηση; Όπως πολύ εύστοχα αναφέρει μια σπουδαία γιουγκιανή ψυχολόγος, η Helen Luke, πρόκειται «για την ικανότητα να διακρίνει κανείς και να ανταποκρίνεται στη σχέση ανάμεσα στο μέρος και στο όλον».
Και τι είναι αυτό που αποκαθιστά αυτή την τόσο πολύτιμη ικανότητα; Το χιούμορ! Όταν αυτή η σχέση αποκαθίσταται, είναι σαν να μπαίνει ένα νέο φως. Σαν να ήμασταν τυφλοί και έξαφνα βλέπουμε. Και στιγμιαία αντιλαμβανόμαστε πόσο φυλακισμένοι ήμασταν μέχρι πριν λίγο σε μια πολύ στενή, προσωπική οπτική.

ΑΝΤΙΔΟΤΟ
Σε όλες τις πνευματικές παραδόσεις, το χιούμορ υπήρξε πάντα το «εργαλείο» ενός ιδιαίτερου τρόπου διδασκαλίας, ένα είδος αντίδοτου για την ταύτιση και την εμμονή του ανθρώπου με ένα μικρό μόνο τμήμα της ζωής.
Το χιούμορ έχει την ικανότητα να δημιουργεί μια ορισμένη απόσταση τόσο από τον εαυτό μας όσο και από τον κόσμο. Χωρίς αυτή την απόσταση από τα πράγματα, διατρέχει κανείς το σοβαρότατο κίνδυνο να γίνει αιχμάλωτος των καταστάσεων και εντέλει βορά τους.
Αντίθετα, εάν κανείς διατηρεί μια απόσταση από τα πράγματα, τότε όλες οι εντάσεις, οι επιθετικές και αμυντικές στάσεις στη συμπεριφορά του, μπορεί να δώσουν τη θέση τους σε ένα χαμόγελο.
Κι αυτό ισχύει και στην εσωτερική εργασία. Στην εσωτερική πάλη με τον εαυτό μας συχνά παγιδευόμαστε σε ένα είδος σπουδαιότητας για την πορεία μας, για τα επιτεύγματά μας, που μπορεί σταδιακά να οδηγήσει σε μια εμμονή για την ανωτερότητα ή την κατωτερότητά μας, ανάλογα τον άνθρωπο.
Έτσι όμως μένουμε με τις στείρες ηθικές συμβατικότητές μας – ένα είδος κτητικής, σχεδόν ιεροεξεταστικής, στάσης απέναντι στην «πνευματικότητα», απ’ όπου λείπει κάθε ζωντάνια.
Και όχι μόνο. Η στάση αυτή έχει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκουμε: όλα τα αρνητικά συναισθήματα –βία, απληστία, θυμός κλπ.– αντί να γίνουν πιο αδύναμα, ισχυροποιούνται.

ΤΙΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ
Διαβάζουμε ορισμένες φορές για χαρισματικούς ανθρώπους, που είχαν την ικανότητα να γελούν ακόμη και στις πιο δραματικές στιγμές της ζωής τους. Και αναρωτιόμαστε πώς το κατάφερναν, και κατά συνέπεια πώς κι εμείς να έχουμε αυτή τη χαρά στη ζωή μας.
Συχνά πιστεύουμε πως η λύση είναι να ξεμπερδεύουμε μια ώρα αρχύτερα με τις λεγόμενες καθημερινές υποχρεώσεις μας, προκειμένου να ασχοληθούμε με εκείνα που θεωρούμε πιο σημαντικά και ενδιαφέροντα. Και μας διαφεύγει, ότι ίσως εντέλει η πολυπόθητη ελευθερία να κρύβεται στην αναγνώριση από μέρους μας ότι κάθε στιγμή, κάθε πράγμα είναι ουσιώδες και τίποτε δεν είναι στ’ αλήθεια σημαντικό!
Ο «βασιλικός» δρόμος προς αυτή την ελευθερία είναι η αίσθηση του χιούμορ, που διαπερνώντας τα δεσμά της επιφανειακής σκέψης μας, αγγίζει την πρωταρχική αθωότητα μέσα μας, η οποία φέρνει μαζί της τη συμπόνια και την αγάπη.
Όπως το καταλαβαίνω, μόνο εκείνος που πάντα είναι έτοιμος να γελάσει απέναντι στις αξιώσεις του εγώ του μπορεί να νιώθει πραγματικά ελεύθερος, ελεύθερος από όλη την καταπίεση της προσωπικότητάς του, όπως και της προσωπικότητας των άλλων.

Η γέννηση του έρωτα

Να τι συμβαίνει μέσα στην ψυχή:
1ον Ο θαυμασμός.

2ον Λέμε μέσα μας: τι ευχαρίστηση να της δίνω φιλιά, να παίρνω φιλιά κλπ.!

3ον Η προσδοκία.
Μελετάμε τα χαρίσματα. Είναι η στιγμή που μια γυναίκα θα έπρεπε να δίνεται για τη μέγιστη δυνατή σαρκική απόλαυση. Ακόμη και στις πιο συγκρατημένες γυναίκες, τα μάτια κοκκινίζουν την ώρα της προσδοκίας∙ το πάθος είναι τόσο δυνατό, η απόλαυση τόσο έντονη, ώστε προδίδεται με χτυπητά σημάδια.

4ον Ο έρωτας γεννήθηκε.
Ερωτεύομαι σημαίνει αντλώ απόλαυση όταν βλέπω, αγγίζω, νιώθω με όλες τις αισθήσεις μου κι από όσο πιο κοντά μπορώ ένα αξιέραστο αντικείμενο, το οποίο επίσης με ερωτεύεται.

5ον Αρχίζει η πρώτη κρυστάλλωση.
Χαιρόμαστε να στολίζουμε με χίλια δυο προτερήματα μια γυναίκα για τον έρωτα της οποίας είμαστε σίγουροι∙ περιγράφουμε λεπτομερώς και με απέραντη ικανοποίηση την ευτυχία της. Όλο αυτό καταλήγει στο να εγκωμιάζουμε υπερβολικά μια εξαίσια ιδιοκτησία που μας ήρθε εξ ουρανών, που δεν τη γνωρίζουμε, είμαστε όμως σίγουροι για την απόκτησή της.
Αυτό που ονομάζω κρυστάλλωση είναι η διεργασία του πνεύματος το οποίο, με βάση όσα του παρουσιάζονται, ανακαλύπτει ότι το αντικείμενο του έρωτά του διαθέτει και καινούρια χαρίσματα.
 Ένας παθιασμένος άνδρας βλέπει σε κείνη που ερωτεύεται όλα τα προτερήματα∙ εντούτοις, η προσήλωσή του μπορεί ακόμη να περισπαστεί, γιατί η ψυχή κορέννυται με ό,τι είναι πάντα ίδιο, ακόμη και με την τέλεια ευτυχία.
Να τι γίνεται τότε προκειμένου να σταθεροποιηθεί η προσήλωση:

6ον Γεννιέται η αμφιβολία.
Αφού δέκα ή δώδεκα ματιές ή οποιαδήποτε άλλη σειρά πράξεων που μπορούν να κρατήσουν από μια στιγμή ως πολλές ημέρες πρώτα γέννησαν και στη συνέχεια επιβεβαίωσαν τις προσδοκίες, ο ερωτευμένος, ο οποίος έχει συνέλθει από τον πρώτο εντυπωσιασμό και έχει ήδη συνηθίσει στην ευτυχία του ή καθοδηγείται από τη θεωρία που, βασιζόμενη πάντα στις πιο συχνές περιπτώσεις, δεν πρέπει να ασχολείται παρά μόνο με τις εύκολες γυναίκες, ο ερωτευμένος, λέω, ζητά πιο θετικές διαβεβαιώσεις και θέλει να σπρώξει πιο πέρα την ευτυχία του.
Θα αντιμετωπίσει την αδιαφορία, την ψυχρότητα, ακόμη και τον θυμό, αν επιδείξει μεγάλη αυτοπεποίηση∙ στη Γαλλία, μια χροιά ειρωνείας που μοιάζει να λέει: «Έχετε προχωρήσει λιγότερο από όσο νομίζετε»
Ο εραστής φτάνει να αμφιβάλλει για την ευτυχία που υποσχόταν στον εαυτό του∙ βλέπει με αυστηρότητα τους λόγους που νόμιζε ότι είχε για να ελπίζει.
Θέλει να ριχτεί στις άλλες απολαύσεις της ζωής αλλά τις βρίσκει εκμηδενισμένες. Τον καταλαμβάνει ο φόβος μίας φρικτής δυστυχίας και, μαζί μ” αυτόν, η βαθιά προσήλωση.

7ον Δεύτερη κρυστάλλωση.
Αρχίζει τότε η δεύτερη κρυστάλλωση και τα διαμάντια που φτιάχνει είναι επιβεβαιώσεις τούτης της σκέψης:
Με αγαπάει.
Κάθε δευτερόλεπτο της νύχτας που ακολουθεί τη γέννηση των αμφιβολιών, και ύστερα από μια στιγμή φρικτής δυστυχίας, ο ερωτευμένος λέει μέσα του: «Ναι, με αγαπάει». Και η κρυστάλλωση στρέφεται προς την ανακάλυψη νέων θέλγητρων∙ έπειτα τον αδράχνει ξανά η αμφιβολία με το αγριωπό βλέμμα και τον σταματά. Το στήθος του ξεχνά να ανασάνει∙ μονολογεί: «Μα μ” αγαπά στ” αλήθεια;» Και μέσα σ” αυτές τις βασανιστικές και ηδονικές εναλλαγές, ο καημένος ο ερωτευμένος νιώθει έντονα: «Θα μου έδινε απολαύσεις που μονάχα εκείνη στον κόσμο μπορεί να μου δώσει».
Το προφανές αυτής της αλήθειας, αυτό το μονοπάτι στο χείλος ενός τρομακτικού γκρεμού, και το άγγιγμα, με το άλλο χέρι, της τέλειας ευτυχίας κάνουν τη δεύτερη κρυστάλλωση να υπερέχει κατά πολύ της πρώτης.

Ο ερωτευμένος τριγυρίζει αδιάκοπα ανάμεσα στις τρεις ετούτες σκέψεις:
1ον Έχει όλα τα χαρίσματα.
2ον Με αγαπά.
3ον Τι να κάνω για να της αποσπάσω την πιο ατράνταχτη απόδειξη του έρωτά της;

Η πιο σπαρακτική στιγμή του νέου ακόμη έρωτα είναι όταν αντιλαμβάνεται ότι έχει κάνει έναν λάθος συλλογισμό και ότι πρέπει να καταστρέψει ένα ολόκληρο σχέδιο κρυστάλλωσης.
Αρχίζουν οι αμφιβολίες γι” αυτή καθαυτή την κρυστάλλωση.

Ναός του Επικουρείου Απόλλωνος: Τα μυστικά που αποκάλυψαν οι ιερείς του Απόλλωνα και ο Ικτίνος τα έκανε πράξη

Ο ναός του Επικουρείου Απόλλωνος βρίσκεται στις Βάσσες Αρκαδίας, κοντά στα σύνορα του νομού με την Μεσσηνία, πάνω σε έναν χαμηλό λόφο. Πολλά έχουν γραφεί για τον συγκεκριμένο ναό αλλά είναι πολλά αυτά που έχουμε να ανακαλύψουμε ακόμη. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι ο ναός δεν ήταν απλά ένα λατρευτικό κτίσμα αφιερωμένο στον Απόλλωνα όπως τόσα άλλα στον Ελλαδικό χώρο. Ο ναός αυτός διαφέρει ξεκάθαρα.

Πρώτα απ όλα αν εξετάσουμε τον αρχιτεκτονικό ρυθμό του θα δούμε ότι αν και εξωτερικά είναι Δωρικού ρυθμού, στο εσωτερικό του είναι καθαρά Ιωνικού ρυθμού αλλά οι κίονες του κοσμούνται με Κορινθιακού ρυθμού κιονόκρανα. Πραγματικά πολύ παράξενο που συνδυάζει και τους τρεις βασικούς αρχιτεκτονικούς ρυθμούς και είναι το μοναδικό αρχαίο οικοδόμημα που παρατηρείται αυτό το φαινόμενο.

Ιστορικά κατασκευάστηκε το τελευταίο τέταρτο του 5ου αιώνα π.Χ από τον αρχιτέκτονα του Παρθενώνα Ικτίνο μετά από υπόδειξη των ιερέων του Απόλλωνα από τους Δελφούς. Εδώ όμως δεν είναι ξεκάθαρο αν οι ιερείς του έδωσαν μόνο οδηγίες για το σημείο κατασκευής και τον ρυθμό που θα ακολουθούσε το οικοδόμημα ή και αν του αποκάλυψαν κάποια αρχαία κρυμμένη γνώση σχετικά με το πως θα κάνει τον ναό να περιστρέφετε. Εικάζω πως τέτοια γνώση υπήρχε στην αρχαιότητα αλλά φυλασσόταν από τα εκάστοτε ιερατεία που αναλάμβαναν την φύλαξη των “μυστικών των θεών” δίνοντας τους ιερούς όρκους σιωπής.



Ας δούμε όμως ποια είναι αυτά τα μυστικά που αποκάλυψαν οι ιερείς του Απόλλωνα και τα έκανε πράξη ο Ικτίνος κατασκευάζοντας έναν εντελώς παράξενο ναό. Η πλαγιά που είναι χτισμένος ο ναός έχει έχει διαμορφωθεί τεχνητά σε οριζόντιο επίπεδο και ο ναός τοποθετήθηκε έκκεντρα πάνω σε αυτή με προσανατολισμό που και πάλι θεωρείται παράξενος διότι δεν ακολουθεί τον συνήθη προσανατολισμό του άξονα ανατολής – δύσης αλλά του άξονα βορρά – νότου. Η είσοδος του ναού είναι στην βόρεια πλευρά του με προσανατολισμό τους Δελφούς.

Κάποιος θα σκεφτεί ότι αφού οι Ιερείς του Απόλλωνος των Δελφών ζήτησαν να χτιστεί ο ναός, θα ζήτησαν και να βλέπει ο ναός το μεγάλο ιερό του θεού. Όμως δεν είναι έτσι. Ο προσανατολισμός των ναών στην αρχαιότητα καθοριζόταν από τον άξονα ανατολής – δύσης, πράγμα που υιοθέτησε και ο χριστιανισμός (για διαφορετικούς λόγους) για να κατασκευάζει τους ναούς του. Έτσι στην αρχαιότητα, έτσι και σήμερα, απαγορεύεται να χτιστεί λατρευτικός ναός που δεν είναι προσανατολισμένος σε αυτόν τον άξονα. Όμως στον ναό του Απόλλωνος έγινε μία εξαίρεση και μάλιστα με την σύμφωνη γνώμη των Ιερέων του Απόλλωνα.

Γιατί έγινε κάτι τέτοιο; Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οφείλεται σε τοπική παράδοση να χτίζονται ναοί με αυτόν τον προσανατολισμό λόγω της ύπαρξης και δεύτερου μικρότερου ναού στην περιοχή με τον ίδιο προσανατολισμό. Πρόκειται επίσης για ναό του Απόλλωνος στην κορυφή του όρους Κωτύλιο που αποτέλεσε τον οδηγό για την κατασκευή του μεγάλου ναού του θεού. Θα αναφερθώ όμως σε λίγο εκτενέστερα και σε αυτόν αφού εξετάσουμε λίγο πιό αναλυτικά τον τρόπο κατασκευής του μεγάλου ναού.

Όπως είπα η πλαγιά διαμορφώθηκε τεχνητά δημιουργήθηκε μία πέτρινη ειδική βάση που πάνω σε αυτή τοποθετήθηκε ο ναός. Η βάση αυτή είναι ειδική, και μοναδική στον κόσμο, διότι λόγω της μελετημένης κλίσης της, επιτρέπει στον ναό να ολισθαίνει πάνω σε αυτή κατά 50.2 δευτερόλεπτα της μοίρας κάθε χρόνο με σκοπό να στοχεύει διαρκώς στον ίδιο αστρικό σημείο. Για να γίνει πιό κατανοητό αυτό θα αναφέρω ότι ο άξονας της γης δεν είναι ένα σταθερό σημείο.

Λόγω της μετάπτωσης των ισημεριών αλλάζει θέση χρόνο με τον χρόνο αφού έχει μία κλίση 23,5ο (μοίρες) και διαγράφει έναν πλήρη κύκλο κάθε 25.920 χρόνια. Έτσι και ο προσανατολισμός των σταθερών σημείων πάνω στην γη αλλάζει θέση χρόνο με τον χρόνο ακολουθώντας την κίνηση του άξονα της γης. Οι αστερισμοί λ.χ που παρατηρούμε σήμερα σε συγκεκριμένα σημεία του ουρανού πριν από 10.000 χρόνια ήταν σε διαφορετικά σημεία και επίσης σε διαφορετικά σημεία του ουρανού θα είναι μετά από 10.000 χρόνια.

Για να κατορθώσει ο ναός να ολισθαίνει πάνω στην βάση του τοποθετήθηκε πάνω σε αυτή ένα στρώμα άργιλου και ένα στρώμα από βότσαλα θαλάσσης. Πάνω σε αυτά τα στρώματα τοποθετήθηκαν οι πλάκες των θεμελίων του ναού. Κάτω από την βάση έχουν βρεθεί τούνελ που κρατούσαν τον άξονα του ναού.

Πάνω λοιπόν στην βάση του ναού τοποθετήθηκαν πολλές στρώσεις από πλάκες που ενώνοντας μεταξύ τους με ανοξείδωτους σιδερένιους συνδετήρες και στο άνοιγμα τους έχυσαν μόλυβδο για να κρατά τους κραδασμούς. Έτσι στην συνέχεια έχτισαν τον ναό ο οποίος λόγω της ιδιαίτερης βάσης του και της σοφά μελετημένης κλίσης της, ολίσθαινε πάνω σε αυτή ακολουθώντας την μετάπτωση των ισημεριών. Ο δεύτερος ναός στην κορυφή του βουνού Κωτύλιο έπαιζε τον ρόλο του δείκτη. Δηλαδή αν κάποιος στεκόταν στην είσοδο του μεγάλου ναού σε πλήρη στοίχιση με τον μικρό ναό της κορυφής, τότε έβλεπε το σημείο 0 του βορρά! Μία τεράστια πυξίδα δηλαδή κατασκευασμένη από γρανίτη και μάρμαρο!

Σήμερα ο ναός του Απόλλωνος είναι σε στάδιο συντήρησης και αποκατάστασης. Η εικόνα που παρουσιάζει είναι τραγική. Λεηλατημένος και απογυμνωμένος από την λαμπρή μαρμάρινη ζωφόρο του (Εκτίθεται στο Βρετανικό μουσείο και αυτή) και κατασκαμμένος με σκοπό την κλοπή των μετάλλων της βάσης του. Ο προσανατολισμός του όμως εξακολουθεί να είναι σταθερά ο ίδιος αν και λόγω της καταστροφής μεγάλου μέρους των θεμελίων του έχει ολισθήσει εκτός του άξονα του.
Σίγουρα έχει πολλά κρυμμένα μυστικά ακόμη που μάλλον δεν θα μάθουμε ποτέ γιατί απλά δεν θα μας τα αποκαλύψει ποτέ το αρχαιολογικό κατεστημένο. Σίγουρα αποτελεί σπανιότατη κατασκευή που δυστυχώς καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό και είναι αδύνατη η επαναφορά στην αρχική του μορφή όσες εργασίες αποκατάστασης και να γίνουν.

Και τέλος σίγουρα αποτελεί φαντασίωση το να πιστεύουμε ότι με το τέλος των εργασιών θα μας στείλουν πίσω οι “φίλοι” μας οι Άγγλοι τα γλυπτά του ναού που μας έχουν κλέψει. Είναι γνωστό εξάλλου το πόσο πολύ μας αγαπούν αφού στο Βρετανικό μουσείο έχουν μία τεράστια αίθουσα που εκθέτουν τα κλεμμένα γλυπτά μας. Όχι γιατί δεν έχουν δικά τους να εκθέσουν (;), αλλά γιατί όπως προείπα….. μας αγαπούν πολύ!

Όταν ο Πλούταρχος μιλούσε για τη δουλεία των οφειλετών!

Ο Πλούταρχος (περ.45μ.Χ.-120) ήταν Έλληνας ιστορικός, βιογράφος και δοκιμιογράφος. Καταγόταν από εύπορη οικογένεια και έλαβε αξιόλογη φιλοσοφική, επιστημονική, ιστορική και φιλολογική μόρφωση. Αναφέρεται ότι σπούδασε στην Ακαδημία των Αθηνών, όπου είχε δάσκαλο τον Αμμώνιο.
Γεννημένος στη μικρή πόλη της Χαιρώνειας, στην Βοιωτία, πιθανώς κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κλαύδιου, ο Μέστριος Πλούταρχος ταξίδεψε πολύ στον μεσογειακό κόσμο της εποχής του και δύο φορές στη Ρώμη. Είχε φίλους Ρωμαίους με ισχυρή επιρροή, ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζουν ο Soscius Senecio και ο Fundanus, και οι δύο σημαντικοί Συγκλητικοί, στους οποίους ήταν αφιερωμένα ορισμένα από τα ύστερα κείμενά του.

Έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Χαιρώνεια, όπου λέγεται ότι μυήθηκε στα μυστήρια του Απόλλωνα. Ήταν πρεσβύτερος των ιερέων του Απόλλωνα στο Μαντείο των Δελφών, όπου ήταν υπεύθυνος για την ερμηνεία των χρησμών της Πυθίας, αξίωμα που κράτησε για 29 έτη έως τον θάνατό του. Έζησε μια ιδιαίτερα δραστήρια κοινωνική και πολιτική ζωή, κατά τη διάρκεια της οποία παρήγαγε ένα απίστευτο corpus κειμένων, που επιβίωσαν ως την εποχή μας.

«ΟΙ ΣΥΜΦΟΡΕΣ ΤΟΥ ΔΑΝΕΙΣΜΟΥ»
«Ο δανεισμός είναι πράξη υπέρτατης αφροσύνης και μαλθακότητας»! Το είπε ο Πλούταρχος τον 1ο μ.Χ. αιώνα και να που έφθασε η στιγμή να εκτιμηθούν οι λόγοι του.«Εχεις; Μη δανείζεσαι γιατί δεν σου λείπουν. Δεν έχεις; Μη δανείζεσαι γιατί δεν θα ξεπληρώσεις το χρέος σου», προβλέπει ο μεγάλος συγγραφέας της αρχαιότητας και ας βγει κάποιος να αντιπαραθέσει, ότι δεν έχει δίκιο…
Δυσάρεστα επίκαιρο είναι το έργο του «Περί του μη δειν δανείζεσθαι» (από τα Ηθικά), που κυκλοφόρησε σε νέα έκδοση από τη «Νεφέλη» με τον τίτλο «Οι συμφορές του δανεισμού». Γιατί πράγματι, τις συμφορές που συσσωρεύονται στον άνθρωπο, ο οποίος καταφεύγει στο δανεισμό απαριθμεί με τρόπο καυστικό, αυστηρό και καίριο ο Πλούταρχος σ΄αυτό το μικρό κείμενο, που δεν μπορεί να διαβαστεί σήμερα απλώς «εγκυκλοπαιδικά», αφού οι παραλληλίες με τα σύγχρονα τεκταινόμενα παραφυλούν σε κάθε στίχο.

«Οι οφειλέτες είναι δούλοι όλων των δανειστών τους. Είναι δούλοι δούλων αναιδών και βάρβαρων και βάναυσων». Και οι δανειστές «Μετατρέπουν την αγορά σε κολαστήριο για τους δύσμοιρους οφειλέτες, σαν όρνεα τους κατακρεουργούν και τους κατασπαράζουν βυθίζοντας το ράμφος στα σωθικά τους»… λέει κατηγορηματικά ο χαιρωνίτης ρήτορας. Και επιχειρηματολογεί.
Και φέρνει παραδείγματα από την ιστορία της εποχής του, από τους μύθους αλλά και από τα παθήματα των απλών ανθρώπων. Και χιούμορ επιστρατεύει ενίοτε μάλιστα μαύρο! Γιατί το κείμενο _μία ομιλία στην πραγματικότητα_ δεν γράφτηκε τυχαία. Η Αθήνα και οι άλλες Ελληνικές πόλεις μαστίζονταν από τις συνέπειες της υπερχρέωσης, όταν ο Πλούταρχος περί το 92 μ. Χ αποφάσισε να μιλήσει μπροστά σε ακροατήριο για τις σοβαρές συνέπειες του δανεισμού.

Σε ποιους ήταν χρεωμένοι τότε οι άνθρωποι; Σε δικούς τους αλλά κυρίως σε ξένους πιστωτές ως επί το πλείστον Ρωμαίους. «… κουβαλώντας μαζί τους σάκους και συμφωνητικά και συμβόλαια σαν δεσμά εναντίον της Ελλάδος, την οργώνουν από πόλη σε πόλη και σπέρνουν χρέη που πολλά βάσανα φέρνουν και πολλούς τόκους, και που δύσκολα ξεριζώνονται ενώ οι βλαστοί τους περικυκλώνουν τις πόλεις, τις εξασθενούν και τελικά τις πνίγουν», λέει παραστατικά ο Πλούταρχος. Και τι προτείνει;
«Φύγε να γλυτώσεις από τον εχθρό και τύραννό σου, τον δανειστή που θίγει την ελευθερία σου, βάζει πωλητήριο στην αξιοπρέπειά σου κι αν δεν του δίνεις, σε ενοχλεί· αν πουλήσεις,ρίχνει την τιμή· αν δεν πουλήσεις σε αναγκάζει· αν τον πας στο δικαστήριο προσπαθεί να επηρεάσει την έκβαση της δίκης· αν του ορκίζεσαι σε προστάζει· αν κρατάς την πόρτα κλειστή στήνεται στο κατώφλι και σου βροντά αδιάκοπα…».

Αλλά ο Πλούταρχος δεν κατακεραυνώνει μόνον τους πιστωτές. Και ας μη βιαστούν οι αναγνώστες του να βγάλουν εύκολα συμπεράσματα κάνοντας βολικούς συσχετισμούς. Δεν φταίει μόνον ο δανειστής. Ευθύνεται πρωστίστως ο δανειζόμενος με την άφρονα συμπεριφορά του και την επιθυμία του για πολυτέλεια και τριφυλή ζωή (μας θυμίζει κάτι αυτό;), φωνάζει ο συγγραφέας. «Διότι χρεωνόμαστε για να πληρώσουμε όχι το ψωμί και το κρασί μας, μα εξοχικές κατοικίες, δούλους, μουλάρια, ανάκλιντρα και τραπεζώματα… ».

Κι αν ο Πλούταρχος κατακεραυνώνει έτσι τους συγχρόνους τους, τι θα έλεγε για… τα εορτοδάνεια και τα δάνεια για καλοκαιρινές διακοπές, που διαφημίζονταν από τις Τράπεζες μέχρι πρότινος βρίσκοντας φυσικά, πολλούς «αγοραστές». Και το αποτέλεσμα ποίο είναι; «Για να διατηρήσουμε την ελευθερία μας ενώ έχουμε συνάψει δάνεια κολακεύουμε ανθρώπους που καταστρέφουν σπιτικά, γινόμαστε σωματοφύλακες τους, τους καλούμε σε γεύματα, τους προσφέρουμε δώρα και τους πληρώνουμε φόρους».

Το γεγονός ότι ένας άνθρωπος ιδιαίτερα χαμηλών τόνων, όπως θεωρείται ο Πλούταρχος από τους μελετητές του είναι τόσο αυστηρός σ΄ αυτό το έργο και δείχνει τόσο πάθος καταδικάζοντας το φαινόμενο του αλόγιστου δανεισμού αφ΄ ενός και της απληστίας και βαναυσότητας των δανειστών από την άλλη είχε οδηγήσει στον παρελθόν στην υπόθεση ότι το έγραψε σε νεαρή ηλικία. Πράγμα λανθασμένο, όπως απέδειξε η σύγχρονη έρευνα.

Η αδυναμία των ανθρώπων να ξεφύγουν από τα δεινά του δανεισμού φαίνεται ότι απασχολούσε πολύ τον μεγάλο βιογράφο της αρχαιότητας. «Ανθρωπος που μπλέκει μια φορά, μένει χρεώστης για πάντα και σαν το άλογο που του έχουν φορέσει χαλινάρι, δέχεται στη ράχη του τον έναν αναβάτη μετά τον άλλον», γράφει.

Ζώντας στο παρόν παύεις να γερνάς

Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι ένας νους που βρίσκεται εστιασμένος στο παρόν υποδεικνύει την ευημερία, ενώ η μετατόπιση της ενέργειας μας στο παρελθόν ή στο μέλλον μπορεί να οδηγήσει σε δυστυχία.
Τώρα, μια προκαταρκτική μελέτη UCSF δείχνει μια σχέση μεταξύ της περιπλάνησης του νου και της γήρανσης, εξετάζοντας έναν βιολογικό δείκτη της μακροζωίας στο DNA μας.
Στη μελέτη, το μήκος των τελομερών, ένας αναδυόμενος βιοδείκτης για την κυψελοειδή και την γενική σωματική γήρανση, εκτιμήθηκε σε συνδυασμό με την τάση του να είναι κανείς εστιασμένος στο παρόν συναρτήσει της τάσης της νοητικής περιπλάνησης, σε έρευνα 239 υγιών, μεσήλικων γυναικών που κυμαίνονταν σε ηλικίες από 50 έως 65 ετών.
Το να είσαι εστιασμένος στο παρόν ορίστηκε ως μια κλίση να επικεντρώνεται κανείς στις τρέχουσες εργασίες, ενώ η νοητική περιπλάνηση ορίστηκε ως η κλίση να έχει κάποιος σκέψεις για άλλα πράγματα εκτός από τι παρούσες εργασίες ή απλά οι σκέψεις του να βρίσκονται «κάπου αλλού».
Πολλοί επαγγελματίες της πνευματικής υγείας μας λένε να μην αρνούμαστε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, αλλά και να μην χανόμαστε σε αυτά. Οι ψυχολογικές επιστήμες μας έχουν δείξει ότι όντας παρόντες, αποκτούμε μεγαλύτερη εγρήγορση και εσωτερική ασφάλεια, επιτρέποντάς μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις πιο αντικειμενικά και με μεγαλύτερη ηρεμία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν online στο new Association for Psychological Science Journal Clinical Psychological Science, εκείνοι που αμέφεραν μεγαλύτερη νοητική περιπλάνηση είχαν μικρότερα τελομερή, ενώ όσοι ανέφεραν περισσότερη παρουσία στη στιγμή ή απλά είχαν μια μεγαλύτερη εστίαση και δέσμευση με τις τρέχουσες δραστηριότητές τους, είχαν μεγαλύτερα τελομερή, ακόμη και μετά την προσαρμογή στο τρέχον στρες.
Το ανθρώπινο γονιδίωμα είναι γεμάτο με τουλάχιστον τέσσερα εκατομμύρια διακόπτες γονίδια που κατοικούν σε κομμάτια του DNA που κάποτε είχαν απορριφθεί ως “σκουπίδια”, αλλά αποδεικνύεται ότι το λεγόμενο junk DNA διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στον έλεγχο του τρόπου που συμπεριφέρονται τα κύτταρα, όργανα και άλλοι ιστοί.
Η ανακάλυψη, που θεωρείται ένα σημαντικό ιατρικό και επιστημονικό επίτευγμα, έχει τεράστιες συνέπειες για την υγεία του ανθρώπου και της συνείδησης, επειδή πολλές σύνθετες ασθένειες φαίνεται να προκαλούνται από μικροσκοπικές αλλαγές σε εκατοντάδες διακόπτες γονίδια.
Καθώς οι επιστήμονες βυθίστηκαν στα “σκουπίδια” – τμήματα του DNA τα οποία δεν είναι πραγματικά γονίδια που περιέχουν οδηγίες για πρωτεΐνες – ανακάλυψαν ένα πολύπλοκο σύστημα που ελέγχει τα γονίδια. Τουλάχιστον 80% αυτού του DNA είναι ενεργό και είναι χρήσιμο. Ένα άλλο 15-17% έχει υψηλότερες λειτουργίες τις οποίες οι επιστήμονες συνεχίζουν να αποκωδικοποιούν.
Κάθε ανθρώπινο κύτταρο περιέχει DNA και οι κλώνοι του μας κωδικοποιούν γενετικά σε αυτό που είμαστε. Τα τελομερή είναι τα καλύμματα του τέλους του DNA μας και σκοπό έχουν να το συμπληρώσουν και να το προστατεύσουν, αλλά κάθε φορά που ένα κύτταρο αναπαράγεται, τα τελομερή μειώνονται.
Τα τελομερή μικραίνουν συνήθως με την ηλικία ως αποτέλεσμα και ψυχολογικών αλλά και φυσιολογικών πιέσεων. Στη σύλληψη, τα τελομερή σας είναι 15.000 βάσεις φορές μεγαλύτερα, αλλά κατά τη γέννηση, παραμένουν μόνο 10.000 βάσεις.
Καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωής σας, τα τελομερή σας συνεχίζουν να διαβρώνονται. Για να κατανοήσετε την κρίσιμη σημασία των τελομερών σας αναφέρουμε ότι κανείς δεν μπορεί να ζήσει με λιγότερα από 5.000 βάσεις. Σε έρευνα που πρωτοστάτησε στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι όσο πιο μικρά είναι τα τελομερή, τόσο πιο πιθανό είναι το πρώιμο στάδιο της νόσου και της θνησιμότητας.
Καθώς η μελέτη αξιολόγησε την νοητική περιπλάνηση και τα τελομερή ταυτόχρονα, οι ερευνητές δεν ξέρουν ακόμα αν η νοητική περιπλάνηση οδηγεί σε μικρότερα τελομερή, αν συμβαίνει το αντίθετο, ή κάποιος κοινός τρίτος παράγοντας συμβάλλει και στα δύο.
Οι μέθοδοι των συνειδητών διαλογισμών, οι οποίες προωθούν την προσοχή στο παρόν με μια συμπονετική στάση αποδοχής, οδηγούν σε αυξήσεις σε ορισμένες πτυχές της υγείας. Όντας παρόντες και σε εγρήγορση με αγνότητα και χωρίς κρίση σημαίνει επίσης ότι δεν έχουμε κανένα συναίσθημα γύρω από τις παρατηρήσεις μας. Η συναισθηματική ευεξία μας δεν τοποθετείται στα αποτελέσματα των συνθηκών της ζωής μας.
Η ευημερία μας τοποθετείται στον εσωτερικό μας εαυτό και καθορίζεται από την επιλογή που κάνουμε για να παραμένουμε ήρεμοι, εστιασμένοι και επεκτατικοί γύρω από τις πολλαπλές δυνατότητες των περιστατικών των οποίων είμαστε μάρτυρες.
Προηγούμενες μελέτες έχουν βρει ότι οι παρεμβάσεις του διαλογισμού σχετίζονται με αυξημένη δραστικότητα ενός ενζύμου που είναι γνωστό ως τελομεράση, το οποίο είναι υπεύθυνο για την προστασία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την αναπλήρωση των τελομερών.
Μαζί με τη νέα μελέτη UCSF, τα ευρήματα αυτά υποστηρίζουν την πιθανότητα ότι η εστίαση στο παρόν μπορεί να είναι μέρος αυτού που προάγει την υγεία σε μετρήσιμο κυτταρικό επίπεδο, είπαν οι ερευνητές.
“Η κατάσταση της εγρήγορσης – όπου οι σκέψεις μας ξεκουράζονται ανά πάσα στιγμή -. αποδεικνύεται ότι είναι ένα συναρπαστικό παράθυρο στην ευημερία μας. Μπορεί να επηρεάζεται από τη συναισθηματική μας κατάσταση, καθώς και να την διαμορφώνει επίσης (την συναισθηματική μας κατάσταση)”, δήλωσε η Elissa Epel, PhD , αναπληρώτρια καθηγήτρια της ψυχιατρικής και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
«Στο υγιές δείγμα μας, οι άνθρωποι που αναφέρουν ότι είναι περισσότερο εστιασμένοι στις τρέχουσες δραστηριότητές τους τείνουν να έχουν μεγαλύτερα τελομερή. Δεν γνωρίζουμε ακόμη πόσο γενική ή σημαντική είναι αυτή η σχέση.”
Συνεχίζοντας, η Epel, μαζί με την Eli Puterman, PhD, ψυχολόγο στο UCSF Τμήμα Ψυχιατρικής, και οι συνεργάτες τους αναπτύσσουν μια σειρά από μαθήματα για την προώθηση πιο συνειδητής εστίασης στο παρόν, για να δουν εαν η παρέμβαση αυτή προστατεύει την συντήρηση των τελομερών ή ακόμη και εάν τα επιμηκύνει.
Στην παρούσα μελέτη, οι συμμετέχοντες ανέφεραν ότι είχαν την τάση το μυαλό τους να περιπλανιέται, και μετρήθηκαν για τυχόν πτυχές ψυχολογικής δυσφορίας και ευημερίας. Το δείγμα ήταν ιδιαίτερα μορφωμένο και ήταν σε κοντινό φάσμα χρονολογικής ηλικίας αλλά και ψυχολογικού στρες (οι περισσότεροι είχαν χαμηλή ένταση), πράγματα τα οποία μπορεί να έχουν συμβάλει στη δυνατότητα να ανιχνευθεί αυτή η σχέση, είπε η Epel.
Η μελέτη είναι η πρώτη που συνδέει την κατάσταση της εγρήγορσης με το μήκος των τελομερών και τον έλεγχο του άγχους και της κατάθλιψης, είπε η Epel. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει δεσμoύς μεταξύ του μήκος των τελομερών και ιδιαίτερους τύπους άγχους και κατάθλιψης. Δεδομένου ότι η μελέτη αυτή βασίστηκε σε απλές δηλώσεις κατάστασης εγρήγορσης, θα χρειαστούν περαιτέρω μελέτες απευθείας μέτρησης της εγκεφαλικής δραστηριοτητας.
«Τώρα έχουμε αποδείξεις για ένα νέο τύπο θεραπείας από την οποία το DNA μπορεί να επηρεαστεί και να επαναπρογραμματιστεί ανάλογα με τον τρόπο που σκεφτόμαστε, χωρίς φυσικά την τροποποίηση ενός μόνο γονιδίου,” δήλωσε η καθηγήτρια και γενετίστρια Karina Mika.
«Αυτή η μελέτη ήταν ένα πρώτο βήμα και δείχνει ότι αξίζει να ψάξω για την κατανόηση της σχέσης μεταξύ της νοητικής περιπλάνησης και της υγείας των κυττάρων για να αποκτήσουμε μια καλύτερη κατανόηση για το εάν υπάρχει αιτιότητα και αναστρεψιμότητα”, δήλωσε η Epel. “Για παράδειγμα, η μείωση της νοητικής περιπλάνησης προωθεί την καλύτερη υγεία των κυττάρων; Ή είναι αυτές οι σχέσεις απλώς αντανακλάσεις κάποιου υποκείμενου μακροχρόνιου χαρακτηριστικού ενός προσώπου;”
«Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν την πιθανότητα ότι η στάση της αποδοχής των αρνητικών εμπειριών μπορεί να είναι ένας από τους παράγοντες που προωθεί τη μεγαλύτερη ικανότητα του να βρισκόμαστε στο παρόν – να αντιμετωπίζουμε ομαλά τις τρέχουσες εμπειρίες μας χωρίς να αποφεύγουμε τις δυσάρεστες πτυχές των καθημερινών εμπειριών», είπε.
“Μια σειρά από θεωρίες που αφορούν τον συγκινησιακό τομέα δείχνει ότι η αύξηση της προσοχής στο παρόν οδηγεί σε λιγότερη καταπίεση των αρνητικών συναισθημάτων, και ως εκ τούτου σε μικρότερο φαινόμενο της νοητικής αναπήδησης σε παρελθούσες καταπιεσμένες συγκινησιακές καταστάσεις”, δήλωσε ο Wendy Berry Mendes, PhD, αναπληρωτής καθηγητής και και συν-συγγραφέας της μελέτης αυτής.
“Εναλλακτικά, ο έλεγχος της προσοχής μπορεί να μας βοηθήσει να ερμηνεύσουμε τα συναισθήματα με έναν πιο εποικοδομητικό τρόπο, αυτό που ονομάζουμε« θετικές επανεκτιμήσεις. Τέτοιες μορφές σκέψης έχουν συνδεθεί με υγιείς φυσιολογικές καταστάσεις. “
“Κατά τη διάρκεια πολλών χιλιετιών οι νόες και η φυσική μας ύπαρξη έχουν γίνει μηχανές του χρόνου προγραμματισμένα να γεράσουν και να λήξουν, αλλά δεν είναι απαραίτητο να συμβαίνει αυτό», είπε η Mika. “Το να μην γερνάς θα μπορούσε να είναι τόσο απλό όσο η αλλαγή της συναισθηματικής μας κατάστασης και του τρόπου που σκεφτόμαστε», κατέληξε.
Η έρευνα για τα τελομερή και το ένζυμο που τα δημιουργεί, καθοδηγήθηκε από τρεις Αμερικανούς, συμπεριλαμβανομένων των Μπλάκμπερν, ο οποίος συν-ανακάλυψε το ένζυμο της τελομεράσης, το 1985. Οι επιστήμονες αυτοί έλαβαν το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας / Ιατρικής το 2009 για το έργο αυτό.

NASA: Έτοιμη να εκτοξεύσει το νέο επανδρωμένο διαστημόπλοιο Orion

Με τη NASA να είναι έτοιμη να εκτοξεύσει το νέο επανδρωμένο διαστημόπλοιο Orion την εβδομάδα που έρχεται και πιο συγκεκριμένα την ερχόμενη Πέμπτη.

Το διαστημόπλοιο Orion το οποίο σχεδίασε και κατασκεύασε η Lockheed Martin μαζί με τον πυραυλικό φορέα Delta IV είναι το σύστημα που στο μέλλον θα αναλάβει και την πρώτη αποστολή στον πλανήτη Άρη.

Η πρώτη εκτόξευση του Orion θα είναι μη επανδρωμένη και η κάψουλα θα είναι γεμάτη με αισθητήρες έτσι ώστε να διαπιστωθεί η καταλληλότητα του διαστημοπλοίου να μεταφέρει αστροναύτες.

Ο μύθος της Αταλάντης

Ηρωίδα της αρχαιότητας, η πιο γρήγορη από όλους τους θνητούς και η μοναδική γυναίκα αργοναύτης. Η ιστορία της συνδέεται άλλοτε με τους αρκαδικούς κι άλλοτε με τους βοιωτικούς μύθους. Οι δυο μύθοι έχουν τόσα κοινά χαρακτηριστικά που δεν μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε πως υπήρχαν δυο διαφορετικές ηρωίδες με το ίδιο όνομα.

 

Κατά τον αρκαδικό μύθο, η Αταλάντη, ήταν κόρη του Ιασίου (ή του Σχοινέως) και της Κλυμένης. Πατρίδα της ήταν το Λύκαιον, το Μαίναλο ή η Τεγέα. Όταν γεννήθηκε η Αταλάντη, ο πατέρας της, επειδή ήθελε μόνο γιους, την εγκατέλειψε στο όρος Παρθένιο κοντά στην είσοδο μιας σπηλιάς. Στην αρχή, την Αταλάντη, την φρόντιζε μια αρκούδα (σύμβολο της Άρτεμης) και αργότερα την περιμάζεψαν κάποιοι κυνηγοί. Κοντά τους έμεινε μέχρι να μεγαλώσει κι έμαθε τα μυστικά του κυνηγιού. Όταν μεγάλωσε δεν ήθελε να παντρευτεί, ζούσε με αγνότητα και κάποτε σκότωσε με τα βέλη της τους Κένταυρους Ροίκο και Υλαίο που είχαν προσπαθήσει να τη βιάσουν.

 

Πήρε μέρος στο κυνήγι του Καλυδώνιου κάπρου παρά τις αντιδράσεις των συγκεντρωμένων ηρώων, οι οποίοι αρνούνταν να συμμετάσχουν σε κυνήγι που θα έπαιρνε μέρος μία γυναίκα.Ο Μελέαγρος όμως, ο γιος του βασιλιά Οινέως, του διοργανωτή της επιχείρησης, ερωτεύτηκε την ηρωίδα κι έπεισε τους υπόλοιπους ήρωες να τη δεχτούν. Μετά από έξι μέρες κυνηγιού η Αταλάντη σκότωσε μαζί με το Μελέαγρο τον κάπρο ρίχνοντας πρώτη εκείνη το θανατηφόρο βέλος στο ζώο και σύμφωνα με το έθιμο έλαβε σαν έπαθλο το κεφάλι και το δέρμα του ζώου.

 

 

Πήρε μέρος στην αργοναυτική εκστρατεία μαζί με το Μελέαγρο. Μετά το τέλος της εκστρατείας στους ταφικούς αγώνες που έγιναν προς τιμή του Πελία, η Αταλάντη νίκησε στην πάλη τον Πηλέα.

 

Σύμφωνα με την αρκαδική εκδοχή παντρεύτηκε τον εξαδελφό της Μελανίωνα, ο οποίος την είχε ερωτευθεί όταν την είχε συναντήσει στις περιπλανήσεις του στα δάση. Από το γάμο αυτό γεννήθηκε ο Παρθενοπαίος, τον οποίο ο Ευρυπίδης αναφέρει ως έναν από τους Επτά επί Θήβας.

ύμφωνα με το βοιωτικό μύθο γονείς της Αταλάντης ήταν ο Σχοινέας και η Κλυμένη. Από πολύ μικρή είχε δείξει μεγάλες ικανότητες στο κυνήγι και ήταν ανίκητη στο τρέξιμο. Ζούσε στα δάση κι απέφευγε τους ανθρώπους επειδή ήθελε να μείνει πιστή στην Άρτεμη και να παραμείνει αγνή ή κατά άλλους επειδή υπήρχε κάποιος χρησμός που έλεγε πως αν παντρευόταν θα μεταμορφωνόταν σε ζώο. Ο πατέρας της δέχτηκε την απόφασή της να μην παντρευτεί υπό τον όρο ότι αν κάποιος την κέρδιζε σε αγώνα δρόμου εκείνος θα την έκανε γυναίκα του. Η Αταλάντη, επειδή ήταν ανίκητη στο τρέξιμο, συμφώνησε, με την προϋπόθεση ότι θα είχε το δικαίωμα να σκοτώνει τους ηττημένους. Για το λόγο αυτό στις εκκινήσεις των αγώνων έδινε σε κάθε επίδοξο μνηστήρα ένα μικρό προβάδισμα. Εκείνη ακολουθούσε κρατώντας ένα δόρυ με το οποίο τρυπούσε το νεό όταν τον έφτανε. Πολλοί είχαν βρει τέτοιο θάνατο μέχρι που ο Ιππομένης ή Ιππομέδων ξεπέρασε την Αταλάντη στο τρέξιμο με τέχνασμα που του υπέδειξε η θεά Αφροδίτη. Η θεά του χάρισε τρία χρυσά μήλα από τον Κήπο των Εσπερίδων ή κατά μία άλλη παράδοση από το στεφάνι του Διονύσου. Κατά τη διάρκεια του αγώνα, καθώς ο Ιππομένης έχοντας ξεκινήσει πρώτος προηγούνταν, έριχνε πίσω του από ένα χρυσό μήλο κάθε φορά που η Αταλάντη τον πλησίαζε. Εκείνη σταματούσε να το μαζέψει και καθυστερούσε, με τον τρόπο αυτό ο Ιππομένης κατάφερε να κερδίσει τον αγώνα.

 

Οι δυο νέοι παρασυρμένοι από τον έρωτα τους περιπλανιόνταν στα δάση και ενώθηκαν μέσα σε ναό αφιερωμένο στη θεά Κυβέλη ή κατ' άλλους στο Δία Καλλίνικο. Επειδή αυτό θεωρούνταν ανόσιο τιμωρήθηκαν με τη μεταμόρφωσή τους σε ζευγάρι λιονταριών.

Ιερή παραγωγή αγίων

Ιερή βιομηχανία παραγωγής αγίων

Το επίπεδο ευπιστίας, ηλιθιότητας και απελπισίας του πρόβατου – ποιμνίου, αναπτύχθηκε σε τέτοιο επίπεδο, ώστε να αποδέχεται οποιαδήποτε «θαυματοποιό» ανοησία κι απάτη από την πιο εξωφρενική έως την πιο γελοία για κάτι αληθινό και ακόμη χειρότερα ως θεόπνευστο! Έτσι λοιπόν και για να διατηρείται η πίστη σε μπούρδες και τερατολογίες και για να υποτάσσεται το κοπάδι και να παραμένει στο μαντρί, οι εκκλησίες δημιούργησαν στρατιές αγίων και θαυματοποιών, η ύπαρξη των οποίων στις μέρες μας χλευάζει και προκαλεί τη νοημοσύνη και την πολύπαθη ΛΟΓΙΚΗ.

Στην βιομηχανική παραγωγή των αγίων ακολουθείται ένα κοινό προπαγανδιστικό μοτίβο. Οι υποψήφιοι άγιοι, αν είναι γυναίκες, είναι όμορφες και κάποιος ισχυρός τύραννος τις καλοβλέπει, αλλά αυτές δεν του κάθονται, γενικά στην βιομηχανία αγιοποίησης όλοι οι υποψήφιοι προέρχονται από «καλές» οικογένειες και για κάποιον άγνωστο λόγο αρχίζουν να θαυματοποιούν. Καθ’ όλη τη διάρκεια των βασανιστηρίων αντέχουν, φαίνεται όμως πως όταν έρχεται η ώρα του δήμιου, η δύναμη του πάνσοφου και παντοδύναμου Γιαχβέ εξανεμίζεται και οι θαυματοποιοί, που αργότερα ανακηρύσσονται άγιοι, τρέχουν ανεμπόδιστα να τον συναντήσουν στον άλλο κόσμο.

Η «παρουσία» αυτών των αγίων στη ζωή του πρόβατου σήμερα, η αναπαραγωγή των «θαυμάτων» τους και η πώλησή τους στον μαζάνθρωπο χριστιανό κάθε δόγματος και αίρεσης, συνιστούν σκάνδαλο τεραστίου μεγέθους και απάτη ολκής, με το αζημίωτο φυσικά [υλικά και ενεργειακά] για τα χριστιανικά ιερατεία που εμπορεύονται την υπακοή του ανθρώπινου ζώου – πιστού. Κανείς όμως εισαγγελέας από την «ανεξάρτητη» δικαιοσύνη δεν έχει επιληφθεί έως σήμερα όπως θα όφειλε να έχει πράξει.

Ασύδοτα τα ιερατεία, με την παραγωγή και προβολή των βιομηχανοποιημένων αγίων [αλλά όχι μόνο αυτών] εξαπατούν με μαφιόζικο τρόπο, ανεξέλεγκτα κι ασύστολα κάθε πρόβατο-πιστό  ξεπερνώντας κάθε όριο λογικής ή έστω ανθρωπιάς. Διαβάστε και φρίξτε όσοι έχετε λίγο μυαλό εν λειτουργία στο κεφάλι σας μερικά αποσπάσματα από το βιβλίο «Ιερές Βλακείες» του Στέλιου Κανάκη, σε ελαφρά διασκευή.

Η βιομηχανία αγιοποιήσεων και προστασιών της Εκκλησίας, κάνει τον κατάλογο των προστατών αγίων και οσίων, εξαιρετικά μακρύ, σχεδόν όλοι, έχουν αναλάβει και μια «εργολαβία», ενώ αρκετοί, περισσότερες της μιας! σε άλλες περιπτώσεις δε, μία προστασία την αναλαμβάνουν πολλοί «προστάτες» άγιοι, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη την αναφορά σε όλους αυτούς που σας «φυλάνε» και μας προστατεύουν σε κάθε τομέα της ζωής σας. Οι περισσότεροι «προστάτες» άγιοι οφείλουν την ιδιότητα αυτή -του προστάτου- που τους έχει προσάψει η Εκκλησία, σε κάποια ενασχόληση ή επάγγελμα που άσκησαν κατά την διάρκεια του βίου τους, ή και σε άσχετα γεγονότα που συνδέθηκαν με την «αγιότητά» τους και τα οποία επί τα πλείστα υπερβαίνουν τα όρια της φαιδρότητας και της ακατάσχετης τερατολογίας.

Αγάπιος – Προστάτης των δραπετών. Ήταν μοναχός από το Άγιο Όρος, της περιοχής Βατοπεδίου. Ο όσιος ασκήτευε όταν Αγαρηνοί πειρατές τον συνέλαβαν και τον πούλησαν σκλάβο σε έναν πλούσιο συμπατριώτη τους. Ο όσιος πέρασε πολύ άσχημα στην σκλαβιά του. Ήταν αλυσοδεμένος συνεχώς και ο κύριός του τον χρησιμοποιούσε σε πολύ βαριές δουλειές. Κάποια στιγμή ο όσιος κατάφερε να δραπετεύσει. Επέστρεψε στο Άγιο Όρος και πήγε να βρει τον γέροντα που είχε για πνευματικό.

Ο γέροντας τον μάλωσε που δραπέτευσε και του είπε πως πρέπει να επιστρέψει στον κύριό του. Ο Αγάπιος ξαναγύρισε στον Αγαρηνό, του διηγήθηκε τα πάντα και του ζήτησε συγγνώμη που δραπέτευσε. Ο Αγαρηνός και οι δύο υιοί του θαύμασαν την υπακοή του Αγάπιου και αφού του έδωσαν την ελευθερία του, του ζήτησαν να τους πάρει μαζί του στο Άγιο Όρος ως συνοδεία. Οι Αγαρηνοί βαπτίσθηκαν και μόνασαν μαζί με τον Αγάπιο. Όχι τίποτε άλλο, αλλά για να μην νομίσετε ότι μόνο στην τηλεόραση γίνονται αυτά.

Στυλιανός – Για να «στυλώσεις». Τιμάται και ως γιατρός ανίατων ασθενειών. Όταν πέθαινε το παιδί ενός ζευγαριού, οι μητέρες ζωγράφιζαν την εικόνα του αγίου να κρατά ένα βρέφος και τον επικαλούνταν. Αμέσως οι μητέρες «στυλώνονταν», συλλάμβαναν και γεννούσαν άλλο παιδί. Αλλά και άρρωστα παιδιά μετά την επίκληση του αγίου γίνονται καλά (στυλώνονται). Ιδιαίτερα προστατεύει τα νόθα παιδιά λόγω σχετικού θαύματος. Κάποτε οι χωριανοί κυνηγούσαν να πάρουν το παιδί που γέννησε παράνομα μία γυναίκα. Ο άγιος έκρυψε το βρέφος μέσα στη μακριά γενειάδα του και έτσι γλίτωσε από τους διώκτες του. Που είχε φτάσει η «επιστήμη» κάποτε !

Γεράσιμος ο Ιορδανίτης: Ο τύπος μιλούσε με τα ζώα, δεν αναφέρεται αν του μιλούσαν κι αυτά ή έστω αν του έδιναν κάποια σημασία, μάλλον μονόπλευρη ήταν η επικοινωνία και ήταν και μάντης, του αποδίδεται και μια ημιανάσταση διότι, όταν πέθανε κάποιος μοναχός του, δεν τον αποχαιρέτησε. Πήγε λοιπόν, τον ανέστησε για να τον αποχαιρετήσει και στη συνέχεια τον πέθανε πάλι για να συναντηθούν στη δευτέρα παρουσία.

Παναγία τη σεϊδανάγια: Στη βιομηχανία της απάτης σχεδόν καθημερινά και η τηλεόραση. Σε εκπομπή του ΑΝΤΙ, σε μία από τις πολλές σχετικού περιεχομένου που συναντάμε στα κανάλια, (Καλημέρα στον ΑΝΤΙ – 12/08/05), ακούμε να διηγείται ένας παπάς και η τηλεόραση να μεταδίδει, για ένα Σαουδάραβα πλούσιο που δεν μπορούσε να κάνει παιδιά. Με τα πολλά, του σύστησαν την παναγία τη σεϊδανάγια, η οποία γκάστρωνε γυναίκες, με τον κρίνο !!!

Πράγματι, μετά από μία επίσκεψη η γυναίκα του μένει έγκυος, δεν αναφέρουν για κρίνο, η παναγία η σεϊδανάγια, τον κράτησε για την πάρτη της. Μόλις γέννησε, ο ευτυχής πατέρας αποφάσισε να δωρίσει ένα χρηματικό ποσό στο μοναστήρι της. Στο δρόμο τον ληστεύουν και τον κατακρεουργούν κόβοντας κεφάλι, χέρια, πόδια και ότι άλλο προεξείχε, μάλιστα σε πολλά κομμάτια κι έπειτα τον χώνουν στο πορτμπαγκάζ αυτοκινήτου. Τους πιάνει η αστυνομία, ανοίγει το καπό και ο Σαουδάραβας πετάγεται έξω ματωμένος, αλλά ραμμένος, επιμένοντας πως τον έραψε η παναγία η σεϊδανάγια, με τη βοήθεια του γιου της. Αυτό στην τηλεόραση εν έτη 2005!

Θεόδωρος ο Συκεώτης – Προστάτης των εξώγαμων παιδιών και των ανύπανδρων μητέρων. Καρπός αμαρτωλής σχέσης ενός βασιλικού ταχυδρόμου και μιας νεαρής κοπέλας, της Μαρίας. Ο πατέρας του εγκατέλειψε την μητέρα του και ο Θεόδωρος μεγάλωσε σαν νόθο. Ευτυχώς η μητέρα του συνήλθε, συνειδητοποίησε την αμαρτία της, ανέλαβε την υποχρέωσή της και αφιερώθηκε αποκλειστικά στη σωστή ανατροφή του μικρού Θεοδώρου. Αξιώθηκε να δει τον υιό της μεγάλο πνευματικό άνδρα, στην υπηρεσία της Εκκλησίας. Φανταστείτε να μην έμπαινε στην «υπηρεσία» της Εκκλησίας, τι θα έγραφαν τώρα γι’ αυτόν και τη μάνα του.

Χριστόφορος – Προστάτης των ταξιδιωτών, των οδηγών και της «ταρίφας» Ο άγιος παρουσιάζεται να μεταφέρει στους ώμους του παιδιά όπου τους περνά έναν χείμαρρο. Γι’ αυτό προστατεύει τους αυτοκινητιστές (ταξί κ.λπ.) αλλά και κάθε είδους ταξιδευτές, επιβάτες και μη. Και οι μεταφορείς επικαλούνται συχνά την προστασία του. Λέγεται πως ο άγιος (που ήταν άσχημος και σωματώδης) κάποτε ρώτησε έναν ερημίτη, πώς να αγιάσει! Αυτός του είπε να κάνει νηστεία και προσευχή. «Εγώ δεν ξέρω από προσευχές και να νηστέψω μου είναι δύσκολο», απάντησε ο Χριστόφορος.

«Τότε διάθεσε την δύναμή σου στον Χριστό και σε όποιον τη χρειάζεται», του απάντησε ο σοφός ερημίτης. Ο Χριστόφορος διάλεξε ένα ορμητικό ποτάμι, εγκαταστάθηκε στην όχθη του και όποιος διαβάτης ήθελε να περάσει το ποτάμι, τον έπαιρνε στον ώμο του και τον περνούσε απέναντι. Κάποτε εμφανίστηκε στην όχθη του αγριεμένου ποταμού ένα μοναχικό παιδί. Ο μετέπειτα άγιος προσφέρθηκε να το περάσει απέναντι.

Το ανέβασε στον ώμο του, όμως με έκπληξη διαπίστωσε ότι το παιδί ήταν πολύ βαρύ. «Όλο τον κόσμο να κουβαλούσα δεν θα ήταν τόσο βαρύς», είπε ο άγιος. «Δεν κουβαλάς μόνο όλον τον κόσμο, αλλά και τον Πλάστη του» απάντησε το παιδί, που δεν ήταν άλλο από τον ίδιο τον κύριο. Ο άγιος μπορεί να θεωρηθεί και προστάτης των «άσχημων», γι’ αυτό και παρουσιάζεται πολλές φορές σκυλόμορφος. Ο «προστάτης» πάντως φαίνεται να μεροληπτεί ανάμεσα σε ταξιτζήδες και επιβάτες.

Ο Ανδρέας, αγιούλης κι αυτός, που εκτός των άλλων, φύτρωναν και τα δάχτυλα που του έκοβαν οι διώκτες του. Η Αικατερίνη, που υποτίθεται πως αρραβωνιάστηκε τον Γιαχβέ με προτροπή της μαμάς του, αχρήστεψε όλα τα μηχανήματα βασανισμού της και όταν την αποκεφάλισαν, αντί για αίμα έτρεχε γάλα. Το πτώμα της το μετέφεραν άγγελοι στο όρος Σινά, όπου παρέμεινε έως τον 6° αιώνα που την έχωσαν οι μοναχοί της περιοχής σε μαρμάρινη θήκη. Ο Νικόλαος, εκτός της ειδικότητας να ηρεμεί τη θάλασσα, το έπαιζε τσαμπουκάς χαστουκίζοντας τον Άρειο στην πρώτη οικουμενική σύνοδο, τον επισκέπτονταν στο κελί του ο Γιαχβέ και η μαμά του και πεθαμένος αντιμετώπισε μ’ επιτυχία το διάβολο που είχε ζηλέψει τη δόξα του και προσπάθησε να κάψει το ναό του.

O Φανούρης άγιασε γιατί έσωσε τρεις παπάδες που τους είχαν πιάσει σκλάβους οι Αγαρηνοί και λόγω της ομώνυμης πίτας που άφησε στα πρόβατα. Γίνεται από αλεύρι, ζάχαρη, κανέλα, λάδι που τα ανακατώνουνε, τα ζυμώνουνε και αφού τα βάλουνε σε στρογγυλή φόρμα, ψήνουνε σε χαμηλή θερμοκρασία. Έτσι βρίσκουνε δουλειά αν είναι άνεργοι, τα κλειδιά τους, την υγειά τους σύντροφο αν δεν έχουνε και ό,τι άλλο βάλει ο νους τους. Εκτός φυσικά από μυαλό στο κεφάλι τους ή κάποιο ίχνος λογικής.

Η οσία Μαρία η Αιγύπτια ήταν πουτάνα. Μετά από μια φωνή που άκουσε, αποτραβήχτηκε για σαράντα επτά χρόνια στην έρημο. O Γιαχβέ της είχε μάθει την τέχνη να περπατά στο νερό. Κάποια στιγμή πέθανε, κι ένα λιοντάρι έσκαψε το λάκκο της για να τη χώσουν.

Η Βαρβάρα έζησε επί Διοκλητιανού. Έφτιαξε στο μπάνιο της τρία παράθυρα που συμβόλιζαν το άγιο πνεύμα και ο πατέρας της την κυνήγησε. Αυτή χώρισε ένα βράχο στη μέση, οι υπόλοιποι ανησύχησαν και την έχωσαν στο μπουντρούμι. Το βράδυ τη βασάνιζαν και το πρωί την έβρισκαν θεραπευμένη. Είδαν κι απόειδαν και την αποκεφάλισε ο πατέρας της για να ησυχάσει, γυρίζοντας όμως σπίτι του τον βρήκε κεραυνός κι έτσι από τότε η κόρη του είναι προστάτης του πυροβολικού, των κυνηγών, τον δολοφόνων και κάθε ένοπλου.

Η Παρασκευή ήταν καλλονή, αλλά επέμενε αδιάφορα πως η ομορφιά είναι «ο κρυπτός της καρδίας άνθρωπος». Οι Εβραίοι, ως συνήθως, τη διέβαλλαν στον Μάρκο Αυρήλιο κι αυτός, λιγωμένος από την ομορφιά της, προσπάθησε μάταια να τη συνετίσει. Την έχωσαν σε μια σπηλιά μ’ ένα άγριο θηρίο, αλλά αυτή φύσηξε και το θεριό τέζα. Οι δεσμώτες όπως ήταν φυσικό τρομοκρατήθηκαν και η Παρασκευή το έσκασε συνεχίζοντας το βιολί της σε άλλη πόλη. Τελικά, την αποκεφάλισαν κι ησύχασαν.

Άμμωνας – Προστάτης των «ελευθέρων ηθών» γυναικών.  Ο όσιος Άμμωνας έζησε και έδρασε την εποχή του Μεγάλου Αντωνίου. Λέγεται ότι έφθασε σε τέτοια ύψη αγιότητας και απάθειας, που όχι μόνο δεν απαντούσε στους υβριστές τους, αλλά προσευχόταν γι’ αυτούς. Τους ευλογούσε και πολλές φορές τους βοηθούσε κιόλας. Οι υβριστές και οι συκοφάντες του ήταν πολλοί, γιατί ο Άμμωνας είχε αφιερώσει μεγάλο μέρος της ζωής του να βοηθά τις παραστρατημένες γυναίκες, τις αμαρτωλές και τις πόρνες να επανέρχονται στο σωστό δρόμο. Καλά, καλά. Ξέρω τι σκέφτεστε τώρα. Ε εντάξει. Να μην ανταμειφθεί κι αυτός για τον κόπο του, κάπως;

Ξένη της Πετρουπόλεως – Προστάτιδα των αλκοολικών. Βοηθάει τους αλκοολικούς, ενώ είναι και προστάτις κατά των συζυγικών ερίδων που προκαλεί το αλκοόλ. Πως ακριβώς τους βοηθάει ρε παιδιά; Επιμένω στην ερώτηση!

Τρύφων – Ο προστάτης των αμπελιών. Προστατεύει αγροκτήματα, κήπους, αμπέλια, θεραπεύει νόσους και αποδιώκει δαιμόνια. Έχει διασωθεί ξορκισμός στο όνομά του αγίου, όπου στρέφεται κατά των εντόμων που καταστρέφουν τα αμπέλια, τους κήπους, τα μποστάνια και γενικότερα τα χωράφια. Σε αυτόν τον ξορκισμό, φέρεται ο άγιος να διατάζει τα έντομα να πάνε σε τόπο άνυδρο και ακαλλιέργητο, γιατί διαφορετικά, με την επίκληση του θεού, θα στείλει στρουθιά (σπουργίτια) να τα αφανίσουν. Την ημέρα της εορτής του, κανείς αμπελουργός δεν πάει στο αμπέλι του, ούτε κάνει αγροτικές δουλειές, γιατί πιστεύεται ότι μεγάλο κακό θα βρει αυτόν, τα αμπέλια του και τα παιδιά του. Γι’ αυτό σας λέω … Μην ξοδεύεστε σε εντομοκτόνα. Αφού έχουμε τον άγιο.

O Αρτέμης είναι προστάτης άγιος των μπάτσων, των όρχεων και θεράπευε ασθένειες διδύμων. Ο Νεκτάριος, που είναι πρόσφατος άγιος, πέθανε στο Αρεταίειο νοσοκομείο. Τον πήγαν στην Αίγινα και όταν προσπάθησαν να του φορέσουν το πετραχήλι και το ωμοφόριο, ο νεκρός έσκυψε για να τους βοηθήσει. Για κάποιο άγνωστο λόγο έχει αδυναμία στις παντόφλες που του προσφέρουν οι πιστοί κι αργότερα τις παίρνουν πίσω φθαρμένες κι εννοείται θαυματουργές.

Ο Παντελεήμων, που ήταν κι αυτός νεροπερπατητής, αφού είδαν κι απόειδαν με τα βασανιστήρια, αποφάσισαν να τον αποκεφαλίσουν, αλλά αντί για αίμα, να σου να τρέχει το γάλα ποτάμι. Το είδαν αυτό οι στρατιώτες κι έγιναν χριστιανοί. Στο τέλος, ο ίδιος ο άγιος ζήτησε την εκτέλεσή του. Η Αγάθη έζησε επί αυτοκράτορα Δέκιου. Ήταν όμορφη, με ωραίο σώμα, ευγενικής καταγωγής και πλούσια. O Κυντιανός, άρχοντας της Κατάνης, άρχισε, και με το δίκιο του, να την καλοβλέπει. Η Αγάθη τον έχει χεσμένο και προσκυνά τον Γιαχβέ.

Ο άρχοντας τα παίρνει, τη βασανίζει και της κόβει τα βυζιά. Το βράδυ ο Πέτρος της βάζει άλλα, τα ίδια, μεγαλύτερα, θα σας γελάσω, τα βλέπει ο Κυντιανός, την πετάει στη φωτιά, μέγας σεισμός γίνεται κι επιτέλους η Αγάθη πάει προς θεού της. Τον Κυντιανό τον τρώνε τα άλογά του, για να μάθει να μην πειράζει τα μεμε που παίζει ο Γιαχβέ.

Σεραφείμ, ο εν Λειβαδεία – Ο «οικολόγος» προστάτης. Προστάτης των κήπων, των αγρών, των σπαρτών, των σταφιδαμπέλων και εν γένει των δένδρων και των φυτών. Αυτόν πως και δεν τον βάλαν σε κανένα ψηφοδέλτιο οι Οικολόγοι-Πράσινοι;

Ο Μηνάς μπαίνει σ’ ένα πανδοχείο ψάχνοντας έναν προσκυνητή του, που είχε τεμαχίσει προηγουμένως ο πανδοχέας. Αφού τον βρίσκει, τον συναρμολογεί, ο προσκυνητής συνέρχεται και ο άγιος, αφού σπάει στο ξύλο τον πανδοχέα για να τον συνετίσει, παίρνει το δρόμο του. Για πολλά χρόνια τον χάσαμε, μέχρι το 1826 που οι Τούρκοι έβαλαν στο νου τους να σφάξουν κόσμο στην εκκλησία του στο Ηράκλειο της Κρήτης.

Βέβαια, το 1821 οι Τούρκοι είχαν ξανασφάξει χιλιάδες και όλους τους επισκόπους του νησιού, αλλά τότε φαίνεται πως ο Μηνάς ήταν απασχολημένος. Στα 1826 όμως κι ενώ οι Τούρκοι είναι έτοιμοι να μπουκάρουν στην εκκλησία, να σου ένας ασπρομάλλης καβαλάρης που τους κατατροπώνει. Μαθαίνουν οι Τούρκοι πως πρόκειται για τον Μηνά κι από τότε προσφέρουν δώρα στο ναό του.

Το θαύμα της Άννας είναι εντυπωσιακότατο. Μια άρρωστη γυναίκα και το επίσης άρρωστο παιδί της από την Αρτάκη φτάνουν στην εκκλησία της Άννας για να τους θεραπεύσει, όπου παρευρίσκονται κι εκατοντάδες άλλοι πάσχοντες. Μένουν νηστικοί σαράντα μέρες και ξαφνικά η εικόνα της αγίας αρχίζει το σουλάτσο. Αφού έκοψε διάφορες βόλτες, στάθηκε οριζόντια στο κεφάλι της άρρωστης και στριφογύριζε σαν προπέλα. Πάνω εκεί μια δύναμη σπρώχνει τη γυναίκα και το παιδί της στη θάλασσα. Εκείνη μ’ όλα αυτά την πιάνει μια σκοτοδίνη και βουτάει τρεις φορές το παιδί της στη θάλασσα και το αφήνει μέσα.

Τρέχουν άλλοι να το σώσουν, η εικόνα είχε πάψει να κάνει την προπέλα και είχε απλωθεί στη θάλασσα, η άρρωστη κρατιόταν από αυτήν και η εικόνα την έκανε βόλτες σαν κρις-κραφτ. Η γυναίκα φαίνεται πως ζαλίστηκε, έκανε εμετό κι έβγαλε ένα πολύ άσχημο πράγμα από το στόμα της και ξαναγύρισε στην εκκλησία με την εικόνα καπέλο. Ως ήτο φυσικό, η γυναίκα και το παιδί θεραπεύτηκαν και συνεχίστηκε κι ο αγιασμός που είχε διακοπεί.

Η Μαρίνα έδρασε επί αυτοκράτορα Κλαύδιου. Ομορφούλα κι αυτή, έμεινε ορφανή στα δώδεκα και την προσηλύτισε στο χριστιανισμό η γυναίκα που τη μεγάλωνε. Την είδε ο έπαρχος Ολύμβριος και την ορέχτηκε, αλλά η Μαρίνα επέμενε στο υβρίδιο του Γιαχβέ. Τα πήρε ο άλλος κι έβαλε να την ξεσκίζουν με σιδερένια νύχια αλλά την επομένη την έβρισκαν θεραπευμένη. Τελικά ο Ολύμβριος της πήρε το κεφάλι κι ησύχασε κι ετούτος.

O Σπυρίδων όσο ζούσε έκανε διάφορα εντυπωσιακά, από το να μαζεύει σύννεφα και να βρέχει, μέχρι να αποσύρει τα νερά από πλημμύρες, και ήταν μάντης και θαυματουργός σοβαρός αφού ανάσταινε κόσμο και κοσμάκη. Συνεχίζει δε το ίδιο βιολί και σήμερα που το σκήνωμά του είναι περιουσία των Κερκυραίων και πιο συγκεκριμένα η κύρια πηγή εσόδων της εκκλησίας.

Η Ευθυμία μπόρεσε νεκρή να κατατροπώσει τους μονοφυσίτες. Επειδή δεν έβγαζαν άκρη στην οικουμενική σύνοδο της Χαλκηδόνας για το ποιος έχει δίκιο, αποφάσισαν να γράψει η κάθε πλευρά σε βιβλίο τις απόψεις της και να θέσουν τα βιβλία στο λείψανο της αγίας που το είχαν εύκαιρο για τέτοιες χρήσεις. Όταν άνοιξαν το φέρετρο μετά από κάποιο χρόνο, το βιβλίο των ορθοδόξων ήταν στα χέρια της, των μονοφυσιτών στο μουνί της … και οι μονοφυσίτες την πάτησαν, γιατί οι ορθόδοξοι έχουν πάντα δίκιο.

Όταν τέλειωσαν οι ζουρλοί μάρτυρες και οι αλλοπαρμένες ομορφούλες πόρνες και μη, τα ιερατεία δεν το έβαλαν κάτω. Άρχισε η φανταστική παραγωγή αγίων και ομοίων τους. Ο γνωστός σε όλους άγιος Βαλεντίνος ήταν μια περίπτωση ευεργέτη που παραχώρησε έκταση για να χτιστεί μια εκκλησία που ονομάστηκε «Βασιλική του Βαλεντίνου». Εκατό χρόνια αργότερα μετονομάστηκε σε «Βασιλική του Αγίου Βαλεντίνου».

Ένας συγγραφέας-απατεώνας μετέτρεψε τον Βαλεντίνο σε Ρωμαίο παπά, τον έβαλε να διώκεται από τον αυτοκράτορα Κλαύδιο Β’, ο οποίος και τον «δολοφονεί» στις 14 Φεβρουαρίου στο σημείο της Φλαμινίας Οδού όπου ο ανίδεος και πραγματικός Βαλεντίνος είχε προσφέρει την έκταση και χτίστηκε η εκκλησία. Επόμενος απατεώνας τον προβιβάζει σε επίσκοπο του Τέρνι που μαρτύρησε στη Ρώμη και οι μαθητές του βούτηξαν το λείψανο και το έθαψαν στο 101 χλμ της Φλαμινίας Οδού. Με τον ίδιο τρόπο από την «εκκλησία της Καικιλίας» που θεμελιώθηκε από την αυτοκράτειρα Καικιλία τον 3° αιώνα, φτάσαμε στη «θαυματουργή» αλλά και ανύπαρκτη παρθένο μάρτυρα, δύο αιώνες αργότερα.

Στον Μεσαίωνα, το δημοφιλέστερο βιβλίο ήταν η συλλογή ανύπαρκτων και κατασκευασμένων μαρτύρων. Με τίτλο Ι,εββηάα Αισεα (Χρυσός Θρύλος), γράφτηκε το 1260 από το δομινικανό καλόγερο Ιάκωβο ντε Βοράτζινε και είχε τέτοια δημοτικότητα, ώστε σώζονται περισσότερα αντίγραφα ακόμη κι από τη Βίβλο.

Να μην ξεχάσουμε την αγία Μπερναντέτ. Η Μπερναντέτ Σουμπιρούς ήταν μια δεκατετράχρονη αναλφάβητη μπροστά στην οποία το 1858 στη Λούρδη παρουσιάστηκε η Μαρία δεκαοκτώ (!) φορές και της δήλωσε ευθαρσώς κι αμετακλήτως: «Εγώ είμαι η Άμωμος Σύλληψη.» Μετά από αυτό, οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Χτίστηκε βασιλική που την επισκέπτονται κάθε χρόνο πέντε εκατομμύρια άνθρωποι, εντοιχίστηκε πλάκα όπου ο επίσκοπος διαβεβαιώνει πως πράγματι η Μαρία παρουσιάστηκε και η μικρή βλαμμένη έγινε αγία. Από τότε η Μαρία πήρε φόρα και έχει εμφανιστεί μέχρι σήμερα 21.000 (κατά Πιερτζόρτζιο Οντιφρέντι) φορές, κι αυτές μόνο στη Δύση.

Τα «θαύματα» και οι άγιοι, ως απόδειξη της ύπαρξης του θεού, μας προκαλούν ακόμη και σήμερα. Ο μοναχός Βησσαρίων Κορκολιάκος πέθανε το 1991. Δεκαπέντε χρόνια μετά, έχει γίνει είδωλο πτωματολαγνείας στην οποία τα χριστιανικά ιερατεία διακρίνονται εξόχως. Το πτώμα του όχι μόνο δεν έχει αποσυντεθεί εντελώς αλλά ευωδιάζει κιόλας, φυσικά, εντέχνως. Οι πιστοί συρρέουν και η μονή τα οικονομάει. Ο γνωστός ιατροδικαστής Π. Γιαμαρέλος μίλησε για ανεξήγητο γεγονός. Για την υπόλοιπη επιστήμη, αλλά και για όποιον διαθέτει λίγο μυαλό στο κεφάλι του κι όχι φάβα, είναι ευκόλως εξηγήσιμο.

Στην Τήνο και αλλού, με τη συνδρομή και την κάλυψη των κυβερνώντων, χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο καταρρακώνουν την αξιοπρέπειά τους και έρπουν, θύματα, προς τη «θαυματουργή» εικόνα μιας παναγίας, από τις χιλιάδες με κάτι πιθανά κι απίθανα ονόματα που κυκλοφορούν, που αποδίδει τεράστια ποσά στην εξαργύρωση της ελπίδας των καταφρονεμένων προβάτων.

Ο χριστιανισμός έρχεται να ανακηρύξει θεόπνευστους τους αυτοκράτορες και κάθε εξουσία, ανεξαρτήτως του βαθμού εκμετάλλευσης που επιβάλλει στις μάζες και του τρόπου αναρρίχησης σ’ αυτήν. Αποδέχεται την ύπαρξη των εκμεταλλευτριών τάξεων, ευχόμενος απλά να είναι φιλάνθρωπες κατά την άσκηση της εξουσίας τους επί των καταπιεζόμενων. Κατά το χριστιανισμό, όλα τα δεινά που υφίστανται οι εκμεταλλευόμενοι δεν είναι τίποτα περισσότερο από την εξόφληση του χρέους τους για το προπατορικό αμάρτημα και άλλες αμαρτίες που ο πάνσοφος θεός του επιβάλλει για τον εξαγνισμό μας.

Ο χριστιανισμός κηρύσσει την υποταγή, τη δουλοπρέπεια, την αμορφωσιά, την περιφρόνηση του σώματος. Διαμορφώνει άβουλα, αμαθή, μισόζωα και μισάνθρωπα όντα, θύματα των γελοιωδέστερων δοξασιών και προκαταλήψεων.

Σχετικά με τους πρωτόπλαστους, στη Γένεση γίνεται της τρελής. Κατά την έκτη μέρα: «Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς.» (Γένεσις Α’ 26). Φαίνεται όμως πως, λόγω φόρτου εργασίας ίσως, ο θεός ξέχασε πως έπλασε και τους δύο κι έτσι την έβδομη μέρα διαπιστώνει πως «ου καλόν είναι τον άνθρωπον είναι μόνον· ποιήσωμεν αυτώ βοηθόν» και άντε ξανά την Εύα εις διπλούν, από το πλευρό του αυτή τη φορά, διά πάσαν χρήσιν και πάσαν μαλακίαν.

Από το εργαστήριο των μισάνθρωπων του χριστιανισμού παρήχθησαν ο μισογυνισμός, ο ρατσισμός, η γενοκτονία και η μαζική εξαφάνιση λαών, πολιτισμών, αιρετικών, αλλόθρησκων και άθρησκων. Χιλιάδες γυναίκες, από τον 4° αιώνα κι εντεύθεν, βασανίστηκαν, μαστιγώθηκαν, διαπομπεύτηκαν ή ακόμη και θάφτηκαν ζωντανές ως μοιχαλίδες, πόρνες ή μάγισσες από τα ανθρωποειδή του Γιαχβέ και του γιου του. Κορυφαίοι γυναικοφάγοι της εποχής, που ο μισογυνισμός εδραιώνεται ως ιδεολογία των εκκλησιών, αλλά και πρόδρομοι της Ιεράς Εξέτασης είναι ο Ιερώνυμος, ο Αμβρόσιος και ο μαθητής του τελευταίου, Αυγουστίνος.

Έτσι ο χριστιανισμός, ενάντια και στην εξελικτική διαδικασία, κατάφερε να δημιουργήσει ένα σωρό εκτροπές από τη φυσιο­λογική ανθρώπινη ζωή, οδηγώντας χιλιάδες ανθρώπους σ’ ό,τι ανωμαλία μπορεί να φανταστεί κανείς και βεβαίως σε χιλιάδες δολοφονίες και διώξεις γυναικών. Η γυναίκα που είναι κόρη της αμαρτίας, σκουλήκι στην καρδιά του άντρα, πρόδρομος της κόλασης, πεισματάρα γαϊδούρα κατά τον Ιωάννη Δαμασκηνό, πόρτα που οδηγεί στον σατανά κατά τον έτερο ανώμαλο Τερτυλλιανό, ενσαρκωμένη κακία, θύρα κολάσεως, φονική γοητεία, οικιακός κίνδυνος, επιτάφιος πλάκα, αναγκαίον κακόν, πουδραρισμένη μάστιγα για τον εκτρωματικό Ιωάννη Χρυσόστομο.

Αξίζει να περιδιαβούμε για λίγο ακόμη αυτήν την ιδιάζουσα και διαστροφική απέχθεια προς τη γυναίκα.

Τερτυλλιανός: Κάθε γυναίκα είναι μία Εύα. Η θύρα του κακού. Εσείς οι γυναίκες καταστρέψατε με τόση επιμέλεια τον άνθρωπο, την εικόνα του θεού. Γιατί χάρη σε εσάς έπρεπε να πεθάνει κι αυτός ο υιός του θεού.

Όσο για τους Έλληνες, από τα πρώτα του βήματα ακόμη ο χριστιανισμός έδειξε την απέχθεια του προς αυτούς και τον πολιτισμό τους. Ο Μάρκος βάζει τον ήρωα του να αποκαλεί τους τότε Έλληνες «κυνάρια» (σκυλάκια) και να αρνείται να θεραπεύσει την δαιμονισμένη Ελληνίδα:

«Άφες πρώτον χορτασθήναι τα τέκνα (Ισραήλ)· ου γαρ έστι καλόν λαβείν τον άρτον των τέκνων και βαλείν τοις κυναρίοις»  (Μάρκ. Ζ’, 26).

Έτσι, μόνο ειρωνικά μειδιάματα μπορεί να προκαλεί το τραγελαφικό, ανιστόρητο και τερατσγέννητο περί «ελληνοχριστιανικού πολιτισμού» των σημερινών παπαδο κυβερνώντων και του σκοταδισμού που επέβαλαν στους υπόδουλους υπηκόους τους.

Εδώ συνέβη το εξής παράδοξο: Ο χριστιανισμός, χωρίς την ελληνική γλώσσα, όχι μόνο δε θα εξαπλωνόταν, αλλά ούτε τα πόδια του θα έβρεχε στην πλησιέστερη θάλασσα. Η γλώσσα και ο πολιτισμός των τότε Ελλήνων συνετέλεσε τα μέγιστα στη διάδοση κι εξάπλωση του χριστιανισμού. Το αποτέλεσμα όμως ήταν ολέθριο. Ο θρησκευτικός φανατισμός των χριστιανών έγινε η αιτία να ριχτεί στην πυρά ο φωτεινός πολιτισμός των Ελλήνων και να καταστεί το «Έλληνας» συνώνυμο του βάρβαρου, ζωώδους ειδωλολάτρη.

Ιερατεία, εκκλησίες, δόγματα, θαυματοποιία, απάτη, μαφία, σε αγαστή σύμπνοια.

Θεέ, θεέ, είσαι εδώ; Ζούμε χωρίς θεό; Εν Αρχή και Πώς ξεκινήσαμε; Πώς πορευτήκαμε ιστορικά; Πώς καταντήσαμε έτσι; Η βασιλεία των ουρανών αντιμετωπίζει την Ανθρώπινη ελευθερία. Εμπιστευόμαστε την ιστορία, τις κοινωνικές ανάγκες, προβληματιζόμαστε με την ελλιπή γνώση, αντιστεκόμαστε στην αδυναμία της ύπαρξης και με σκωπτική, σατιρική διάθεση, με αναγέλασμα, όμως πάντα με αξιόπιστες πηγές, γνωρίζουμε τους πολλούς θεούς και τα ατελείωτα κόλπα, τη χριστιανική Αθλιότητα, το φασισμό των ιδεών, την εξωφρενική “Ανάσταση”.  Ποια Ανάσταση και ποια Αποκάλυψη λοιπόν ταιριάζει; Τα μεγάλα Α ζητούν απαντήσεις. Γιατί πιστεύουν ακόμα;

Η αλήθεια είναι πως, απέναντι σε τέτοια ζητήματα που τα πληρώνουμε ακριβά, δεν πρέπει να αδιαφορούμε. Πολύ περισσότερο όταν αυτά βλάπτουν. Για όσους ενδιαφέρονται να διαβάσουν περί θρησκειών, μύθων, πίστης και υποκρισίας προτείνω το βιβλίο του Στέλιου Κανάκη “Ιερές Βλακείες”. Επειδή το φαινόμενο είναι διαχρονικό και δεν είναι εξαίρεση αλλά κανόνας. Ένας κανόνας που σας θέλει υποτακτικούς, διαφορετικά …

Στην υγειά σου κορόϊδο.

Οργισμένος Απόλλων

Στους στίχους 43-52 της Ιλιάδας, ο Όμηρος περιγράφει την κατάβαση του οργισμένου Απόλλωνα από τον Όλυμπο και το ξέσπασμα της οργής του πάνω στους Αχαιούς. Η εικόνα έχει εκπληκτική δύναμη. Συμπιέζοντας τον χώρο, αφού δεν περιγράφει τη διαδρομή την οποία ακολουθεί ο Απόλλων, ο ποιητής στέκεται στον ηχητικό και οπτικό απόηχο των κινήσεων του θεού.

Με κάθε κίνηση του Απόλλωνα τα βέλη βροντούν πάνω του και ο ίδιος μοιάζει με τη νύχτα καθώς προχωρεί προς το στρατόπεδο των Αχαιών.

Ο ηχητικός και ο οπτικός απόηχος συνεχίζονται ακόμα κι όταν ο θεός σταματάει να βαδίζει και κάθεται «άντικρυ των πλοίων». Βλέπουμε τώρα το πρώτο βέλος να φεύγει και ακούμε τον τρομερό αχό που βγάζει το ασημένιο τόξο.

Στη συνέχεια, βλέπουμε τα πικροφόρα ακόντια να φεύγουν το ένα πίσω από το άλλο. Αλλά τώρα η ηχητική εντύπωση έχει μετατοπιστεί στο στρατόπεδο των Αχαιών, αφού εύκολα μπορούμε να φανταστούμε τις κραυγές αγωνίας και πόνου που προκαλούν τα βέλη του θεού. Η εικόνα κλείνει με μια σχεδόν βουβή οπτική εντύπωση: παντού καίνε οι πυρές των νεκρών.

Ας σταθούμε για λίγο στις λέξεις και τις φράσεις που κυριαρχούν στην εικόνα: κατέβη, («βη κάτω»), θυμωμένος («χωόμενος κηρ»), τόξον («τόξον»), ολόκλειστην φαρέτραν («αμφηρεφέα φαρέτρην»), εβρόντησαν τα βέλη («έκλαγξαν οϊστοί»), χολωμένος («χωόμενος»), όμοιαζε την νύκτα («νυκτί εοικώς»), αχός τρομερός («δεινή κλαγγή»), πικροφόρ’ ακόντια («βέλος εχεπευκές»), νεκρών πυρές («πυραί νεκύων»).

Η περιγραφή αρχίζει με την κατάβαση του θυμωμένου θεού από τον Όλυμπο. Τόσο η κίνηση προς τα κάτω όσο και ο θυμός του Απόλλωνα δεν προμηνύουν τίποτε καλό. Υποψιαζόμαστε βέβαια, ήδη από τη στιγμή που εισάκουσε τις προσευχές του Χρύση, ότι ο θεός θα τιμωρήσει τους Αχαιούς, αλλά δεν γνωρίζουμε το μέγεθος της ποινής.

Το γεγονός ότι ο Απόλλων κατεβαίνει θυμωμένος, αποτελεί μια πρώτη ένδειξη. Έχει σημασία ότι στο αρχαίο κείμενο ο ποιητής δεν λέει απλώς «χωόμενος» (= θυμωμένος), αλλά «χωόμενος κηρ» (= χολωμένος, θυμωμένος, οργισμένος στην καρδιά του).

Τη λέξη «κηρ (το)» χρησιμοποιεί ο Όμηρος κυρίως για να δηλώσει την καρδιά ως έδρα της βούλησης. Ταυτόχρονα όμως, στον Όμηρο πάλι, η λέξη «Κηρ (η)» δηλώνει τη θεά του θανάτου ή του ολέθρου, η οποία περιφέρεται στα πεδία της μάχης φορώντας ρούχα κόκκινα από το αίμα.

Η κατάβαση λοιπόν του οργισμένου στην καρδιά Απόλλωνα από τον Όλυμπο, θα μπορούσε να ανακαλέσει στη μνήμη του αρχαίου ακροατή την κατάβαση της Κηρός στο πεδίο της μάχης.

Υπέρ αυτής της άποψης συνηγορεί και το γεγονός ότι ο Απόλλων είναι πάνοπλος, με τόξο και ολόκλειστη φαρέτρα, σαν να ετοιμάζεται να πολεμήσει σε κάποιο πεδίο μάχης. Μάλιστα, καθώς κινείται, τα βέλη βροντούν μέσα στη φαρέτρα του, λες και βιάζονται να βγουν έξω και να ξεχυθούν προς το στόχο τους.

Μοιάζει με τη νύχτα ο Απόλλων, καθώς προχωρεί προς το στρατόπεδο των Αχαιών. Η παρομοίωση είναι κάτι παραπάνω από αποκαλυπτική. Η λέξη «νυξ (η)» χρησιμοποιείται συχνά για να δηλώσει καθετί σκοτεινό και φοβερό. Στον Όμηρο βρίσκουμε τη λέξη συνδεμένη με τον θάνατο: «νυξ Άιδης», «νύχτα του θανάτου». Ο Όμηρος πάλι αποκαλεί τη νύχτα (όπως και την Κήρα) «ολοή», δηλαδή «καταστρεπτική, ολέθρια, φονική».

Συνεπώς, ο οργισμένος Απόλλων κατεβαίνει σαν φονική νύχτα, μοιάζει με τη νύχτα του θανάτου, φέρνει τον θάνατο. Κι όταν πια σταματάει και ρίχνει το πρώτο βέλος («ιός» = «βέλος», αλλά και «δηλητήριο»), «κλαγγή δεινή» βγαίνει από το ασημένιο τόξο του. «Κλαγγή δεινή». Ήχος φοβερός, τρομερός, φριχτός, άγριος, σκληρός, ήχος θανάτου. Είμαστε πλέον σχεδόν βέβαιοι ότι ο Απόλλων είναι, εδώ, ο θεός του θανάτου.

Πλήττει, χτυπάει πρώτα τα σκυλιά και τα μουλάρια. Κι αμέσως μετά, ρίχνει τα πικροφόρα ακόντιά του στους ανθρώπους. Ο ποιητής ξεκινάει από το λιγότερο σημαντικό θέμα, το χτύπημα των σκυλιών (που ελάχιστη αξία έχουν για τους Αχαιούς), προχωρεί στο περισσότερο σημαντικό, το χτύπημα των μουλαριών (που είναι πολύτιμα για τους στρατιώτες), και καταλήγει στο πιο σπουδαίο, στο χτύπημα των ίδιων των ανθρώπων. Χρησιμοποιεί δηλαδή τον «νόμο των τριών»: σκυλιά – μουλάρια – άνθρωποι.

«Βέλος εχεπευκές» εξαπολύει ο τρομερός θεός εναντίον των Αχαιών. Βέλος δηλαδή οξύ, διαπεραστικό, αλλά και πικρό σαν φαρμάκι, σαν δηλητήριο ή πικρό σαν τον θάνατο. Και έρχεται ο τελευταίος στίχος για να διώξει κάθε αμφιβολία. «Αιεί δε πυραί νεκύων καίοντο θαμειαί». «Αδιάκοπα έκαιγαν πυκνές οι φωτιές των νεκρών, οι νεκρικές πυρές». Και πυκνές (δηλαδή πολλές, η μια κοντά στην άλλη) ήταν οι φωτιές και αδιάκοπα έκαιγαν. Άρα οι νεκροί ήταν πολλοί –πάρα πολλοί.

Έχουμε λοιπόν μια εικόνα στην οποία κυριαρχεί ο θάνατος, από τον πρώτο στίχο μέχρι τον τελευταίο. Πόσο όμως αριστοτεχνικά «ζωγραφίζει» αυτήν τη φριχτή εικόνα ο Όμηρος! Σε εννιά ολόκληρους στίχους (43-51) ο θάνατος δεν αναφέρεται πουθενά καθαρά. Υποβάλλεται έμμεσα, και μάλιστα σταδιακά, κλιμακωτά. Ακόμα και στον δέκατο στίχο (52), δεν ακούμε τη λέξη θάνατος. Βλέπουμε μόνο τις φωτιές των νεκρών να καίνε πυκνές και αδιάκοπα. Ο θάνατος είναι ο ίδιος ο θεός. Είναι δηλαδή ένας θάνατος θεϊκός, μια θεϊκή τιμωρία.

Η Σωκρατική ηθική

Στους (πλατωνικούς) διαλόγους βλέπουμε τον Σωκράτη να αναζητεί μια θεωρία που να εφαρμόζεται στην ανθρώπινη αρετή. Σε μερικές περιπτώσεις δε αναζητεί μια θεωρία ενός από τα συστατικά στοιχεία της αρετής δηλαδή μια ιδιαίτερη αρετή (όπως η θεοσέβεια στον Ευθύφρονα, το θάρρος στον Λάχη και η σωφροσύνη στον Χαρμίδη), ενώ σε άλλους διαλόγους (Μένων,Πρωταγόρας) αναζητεί μια γενική θεωρία της αρετής. Σε όλους αυτούς τους διαλόγους η έρευνα είναι, τουλάχιστον φαινομενικά, ανεπιτυχής, αφού κάθε διάλογος τελειώνει με την παραδοχή Σωκράτη και των συνομιλητών του ότι δεν έχουν φθάσει στην περιγραφή της αρετής ή των στοιχείων της που αναζητούσαν. Υπάρχουν, ωστόσο, μερικές ευδιάκριτες διαφορές στους διαλόγους.

Στους τρεις που πραγματεύονται τις ιδιαίτερες αρετές, η συζήτηση είναι πιο ανιχνευτική, ο Σωκράτης δεν ταυτίζεται πρόθυμα με καμία συγκεκριμένη γνώμη, και είναι τουλάχιστον εύλογο να δεχθούμε το τελικό αδιέξοδο που δημιουργείται.

Στον Μένωνα και τον Πρωταγόρα από την άλλη πλευρά, ο Σωκράτης επιχειρηματολογεί σταθερά υπέρ της θέσης ότι η αρετή είναι γνώση

Υπάρχει, λοιπόν, ακόμη και μέσα στους διαλόγους που πραγματεύονται τους ορισμούς, μια εξέλιξη της εικόνας του Σωκράτη, από έναν καθαρά κριτικό ερευνητή σε έναν υποστηρικτή θεωρίας

Η βάση της θεωρίας είναι ο συνδυασμός της αντίληψης της αρετής ως της ιδιότητας που εγγυάται συνολική επιτυχία στη ζωή με την πραγματική θέση ότι εκείνο που στην πραγματικότητα εγγυάται αυτή την επιτυχία είναι η γνώση του τι είναι καλύτερο για το υποκείμενο. Αυτό με τη σειρά του βασίζεται σε μια περιεκτική θεωρία των ανθρώπινων κινήτρων δηλαδή στο ότι η αντίληψη του υποκειμένου για το τι είναι συνολικά το καλύτερο γι’ αυτόν ή αυτήν (π.χ. τι προάγει με τον καλύτερο τρόπο την ευδαιμονία, τη συνολική επιτυχία στη ζωή) είναι επαρκής για να προκαλέσει τη δράση με σκοπό την πραγματοποίηση του στόχου.

Αυτό το κίνητρο συμπεριλαμβάνει την επιθυμία καθώς και την πίστη· ο Σωκράτης υποστηρίζει (Μένων 77c – 78b) ότι όλοι επιθυμούν τα ενάρετα πράγματα, Γι’ αυτόν το λόγο, εκείνο που απαιτείται για την ορθή συμπεριφορά είναι η ορθή εστίαση, η οποία πρέπει να είναι μια ορθή αντίληψη για τη συνολική ευδαιμονία του υποκειμένου.

Κάθε υποκείμενο αποβλέπει πάντα σε αυτό που θεωρεί ότι είναι το καλύτερο για εκείνον ή για εκείνη και η αποτυχία να επιτύχει αυτόν το σκοπό πρέπει να εξηγηθεί από την αποτυχία να τον κατανοήσει σωστά, δηλαδή από μια γνωσιολογική έλλειψη και όχι από οποιαδήποτε έλλειψη κινήτρου. Ο Σωκράτης το εξηγεί αυτό με σαφήνεια στον Πρωταγόρα με την προϋπόθεση, την οποία αποδίδει στους ανθρώπους γενικά, ότι το συνολικό συμφέρον του υποκειμένου πρέπει να ορισθεί με ηδονιστικούς όρους, όπως ακριβώς συμβαίνει με τη ζωή η οποία προσφέρει την ισορροπία ανάμεσα στην ηδονή και τη θλίψη.

Δεδομένης αυτής της προϋπόθεσης, είναι αφελές να εξηγήσουμε ότι η αδικία οφείλεται στο ότι υπερνικάται κανείς από την ηδονή ή από οποιοδήποτε είδος επιθυμίας· κάποιος θα έχει κάνει απλώς λάθος στην εκτίμηση του για το τι θα έφερνε τη μεγαλύτερη ηδονή ή από οποιοδήποτε είδος επιθυμίας […] Όπως λέει ο Σωκράτης (358d), «δεν είναι στην ανθρώπινη φύση να είναι πρόθυμη να επιλέγει αυτό που θεωρεί κάποιος ότι είναι κακό μάλλον παρά καλό». Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, η άποψη πως η αντίληψη του υποκειμένου για το καλό είναι η μοναδική εστία κινήτρου (που υποστηρίζεται επίσης στον Μένωνα) ανήκει στον Σωκράτη.

Αυτή η περιγραφή της αρετής ως γνώσης προέρχεται άμεσα από τον περίφημο ισχυρισμό του Σωκράτη, ότι ο άνθρωπος εάν γνωρίζει ποιο είναι το αγαθό δεν το πράττει ή αντίστροφα, εάν γνωρίζει ότι είναι κακό, δεν έχει τη δύναμη να αντισταθεί και να μην το πράξει (ακρασία)· σύμφωνα με τον Αριστοτέλη (Ηθικά Νικομάχεια 1145b 26-7) ο Σωκράτης υποστήριξε ότι «κανένας δεν ενεργεί αντίθετα με αυτό που πιστεύει ότι είναι το καλύτερο, αλλά το κάνει αυτό λόγω σφάλματος», θέση η οποία εκφράζεται πιο συνοπτικά με το απόφθεγμα «κανείς δεν κάνει λάθος από πρόθεση» [«οὑδεὶς ἑκὼν ἁμαρτάνει» (Πρωταγόρας, 345e)].

Ως εδώ η θεωρία ταυτίζει την αρετή με την ιδιότητα που εγγυάται ευδαιμονία στη ζωή, και την ιδιότητα αυτή, μέσω της θεωρίας του κινήτρου, με την γνώση αυτού που είναι καλύτερο για το υποκείμενο. Ωστόσο, η παραπάνω θεωρία στερείται ηθικού περιεχομένου· τίποτε σε αυτή δεν δηλώνει, ούτε καν υπονοεί, ότι αυτό που είναι το καλύτερο για το υποκείμενο είναι να ζει μια ενάρετη ζωή […] Αλλά αν υπάρχει κάτι που είναι χαρακτηριστικό στον Σωκράτη, αυτό είναι η επιμονή του για την υπεροχή της ηθικότητας. Όπως είδαμε, στηνΑπολογία λέει ότι γνωρίζει πως, ότι και αν συμβεί, δεν πρέπει να παρανομήσει παραβαίνοντας τη θεϊκή εντολή να φιλοσοφεί, και στονΚρίτωνα η θεμελιώδης θέση ότι δεν πρέπει ποτέ κανείς να παρανομεί (ή να διαπράττει αδικία») αποτελεί την καθοριστική αρχή της απόφασης του να μην επιχειρήσει να δραπετεύσει από τη φυλακή (49a-b). Η σύνδεση με τη θεωρία του κινήτρου εδραιώνεται με τη θέση ότι η καλύτερη ζωή για το υποκείμενο είναι εκείνη σύμφωνα με τις επιταγές της ηθικής. Δεδομένης αυτής της θέσης, η ρήση ότι κανείς δεν αδικεί από πρόθεση προσλαμβάνει την ηθική διάσταση ότι κανένας δεν αδικεί με τη θέλησή του, αλλά όσοι παρανομούν το κάνουν ακουσίως (Γοργίας, 509e). Έτσι καταγράφεται η πλήρης ηθική ερμηνεία αυτού που έχει γίνει γνωστό ως «Σωκρατικό παράδοξο».

Η θέση ότι η ηθική ζωή είναι η καλύτερη ζωή για το υποκείμενο διαδραματίζει συνεπώς τον κεντρικό ρόλο της σύνδεσης των διαισθήσεων του Σωκράτη για την υπεροχή της ηθικότητας με τη θεωρία του ιδιοτελούς κινήτρου, που είναι η θεμελίωση της συνταύτισης της αρετής, με τη γνώση. Εδώ βρίσκεται ο ακρογωνιαίος λίθος. Με δεδομένη αυτή τη σπουδαιότητα, προκαλεί, ωστόσο, κατάπληξη το πόσο μικρή επιχειρηματολογική υποστήριξη δέχεται. Στον Κρίτωνα 47e, η δικαιοσύνη και η αδικία περιγράφονται ως αντίστοιχη της υγείας και της νόσου της ψυχής· γι’ αυτόν το λόγο, όπως ακριβώς δεν αξίζει να ζει κανείς μ’ ένα νοσηρό και μολυσμένο σώμα, έτσι δεν αξίζει να ζει με μια νοσηρή και διεφθαρμένη ψυχή. Αυτό, όμως, δεν συνιστά επιχείρημα.

Ο Πλάτων προσφέρει μερικά επιχειρήματα στον Γοργία, αλλά είναι αδύνατα. Ο Σωκράτης επιχειρηματολογεί κατά του Πώλου ότι οι επιτυχημένοι τύραννοι, οι οποίοι, όπως συμφωνούν και οι δύο, επιδεικνύουν το έπακρο της αδικίας, δεν εξασφαλίζουν τη καλύτερη ζωή για τους εαυτούς τους, όπως ισχυρίζεται ο Πώλος. Αντιθέτως, ποτέ δεν αποκτούν αυτό που αληθινά θέλουν, γιατί αυτό που θέλουν είναι να φροντίζουν για τους εαυτούς τους, ενώ η αδικία τους βλάπτει τους ίδιους. Η απόδειξη ότι βλάπτει αυτούς (473e-475c) αρχίζει από την παραδοχή του Πώλου ότι το να ενεργούν άδικα, αν και είναι καλό (αγαθόν) για το υποκείμενο, είναι αισχρό για το σύνολο. Ο Σωκράτης, στη συνέχεια, εξασφαλίζει τη σύμφωνη γνώμη του Πώλου για την αρχή πως οτιδήποτε είναι αισχρό είναι έτσι, είτε επειδή είναι δυσάρεστο είτε επειδή είναι επιζήμιο.

Αργότερα στο διάλογο (503e-504d), ο Σωκράτης  επιχειρηματολογεί κατά του Καλλικλή ότι, αφού το καλό των πάντων (π.χ. μιας βάρκας ή ενός σπιτιού) εξαρτάται από τη σωστή αναλογία και τάξη των συστατικών του μερών, το καλό του σώματος και της ψυχής θα πρέπει να εξαρτάται από τη σωστή αναλογία κα τάξη των συστατικών τους μερών: αντιστοίχως υγεία για το σώμα και δικαιοσύνη και αυτοπειθαρχία για την ψυχή. Ο παραλληλισμός της σωματικής υγείας και της αρετής, που απλώς διακηρύχθηκε στον Κρίτωνα, εδώ υποστηρίζεται από τη γενική αρχή ότι η αρετή εξαρτάται από την οργάνωση των στοιχείων που την αποτελούν.

Το φιλοσοφικό δόγμα ότι η αρετή είναι γνώση αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της επονομαζόμενης Ενότητας των Αρετών, που υποστηρίζεται από το Σωκράτη στον Πρωταγόρα. Σε αυτόν το διάλογο, ο Πρωταγόρας δέχεται ως δεδομένη τη παραδοσιακή εικόνα των αρετών ως συνόλου ιδιοτήτων διακριτών η μια από την άλλη, όπως, για παράδειγμα, είναι διακριτές οι διαφορετικές σωματικές αισθήσεις. Ένα ανθρώπινο ον  που λειτουργεί σωστά πρέπει να τις έχει όλες σε σωστή λειτουργία, είναι όμως δυνατό να έχει μερικές και να στερείται κάποιες άλλες· ειδικότερα, είναι δυνατό να διαθέτει φοβερό θάρρος και να υπολείπεται σημαντικά, όσον αφορά τις άλλες αρετές (329d-e). Αντιθέτως ο Σωκράτης υποστηρίζει ότι τα ονόματα των διακριτών αρετών, θάρρος, αυτοπειθαρχία κ.α., είναι όλα «ονόματα του ενός και ιδίου πράγματος» (329c-d) και στη συνέχεια του διαλόγου διασαφηνίζει πως πρέπει να γίνει αυτό κατανοητό, δηλώνοντας (316b) ότι «προσπαθεί να δείξει ότι όλα τα είδη, δικαιοσύνη, αυτοπειθαρχία και θάρρος είναι γνώση». Το πλαίσιο μέσα στο οποίο καθεμία από τις αρετές είναι γνώση αποτελεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με τη θεωρία του κινήτρου που περιγράφηκε παραπάνω, η γνώση αυτού που είναι καλύτερο για το υποκείμενο είναι αναγκαία και επαρκής, ώστε να εγγυάται τη σωστή συμπεριφορά σε οποιονδήποτε τομέα της ζωής εφαρμόζεται η γνώση. Δεν θα έπρεπε να θεωρήσουμε τις διακριτές αρετές ως διαφορετικά είδη μιας γενικής γνώσης· σύμφωνα με αυτό, η ευσέβεια είναι η γνώση των θρησκευτικών και το θάρρος είναι η γνώση που έχει να κάνει με ότι είναι επικίνδυνο, και τα δύο, όμως, είναι τόσο διαφορετικά όσο, για παράδειγμα, η γνώση της αριθμητικής και η γνώση της γεωμετρίας, που είναι διαφορετικά είδη μαθηματικής γνώσης, ενώ ισχύει και η πιθανότητα ότι κάποιος μπορεί να έχει το ένα χωρίς το άλλο. Η Σωκρατική θεώρηση ισοδυναμεί με το ότι υπάρχει μια και μόνη ενοποιημένη γνώση -γνώση του τι είναι καλύτερο για το υποκείμενο-, που εφαρμόζεται σε διάφορους τομείς της ζωής και της οποίας τα διαφορετικά ονόματα ισχύουν σχετικά με αυτούς τους διαφορετικούς τομείς.

Η θεωρία της αρετής ως γνώσης, όπως είδαμε, είναι ρευστή, με την έννοια ότι μια από τις βασικές της προτάσεις, ότι δηλαδή η αρετή είναι πάντα προς όφελος του υποκειμένου, δεν υποστηρίζεται επαρκώς πουθενά στους Σωκρατικούς διαλόγους. Τη διακρίνει επίσης ένα βαθύτερο μειονέκτημα, καθώς στερείται συνοχής. Η έλλειψη συνοχής ανακύπτει όταν ρωτάμε «Τίνος πράγματος γνώση είναι η αρετή;» Η απάντηση στον Μένωνα και τον Πρωταγόρα είναι ότι η αρετή συνιστά γνώση του καλού του υποκειμένου, επειδή, δεδομένου του διαρκούς κινήτρου για την επίτευξη του καλού, το να γνωρίζει κάποιος ποιο είναι αυτό το καλό, θα είναι αναγκαίο, αν πρέπει να το επιδιώξει αποφασιστικά και να εξασφαλίσει με τη γνώση την επιτυχή έκβαση στην επιδίωξη του αυτή. Αυτό, όμως, απαιτεί το καλό του υποκειμένου να είναι κάτι διαφορετικό από τη γνώση, που εγγυάται ότι κάποιος θα επιτύχει αυτό το καλό: «η αρετή είναι γνώση του καλού του υποκειμένου» είναι ανάλογο με το «η ιατρική είναι γνώση της υγείας».

Η έλλειψη συνοχής της θεωρίας, λοιπόν, συνίσταται στο γεγονός ότι ο Σωκράτης υποστηρίζει τόσο ότι η αρετή είναι γνώση του καλού του υποκειμένου όσο και ότι η αρετή είναι το καλό καθεαυτό, θέσεις που είναι ασυμβίβαστες η μια με την άλλη. […] Έτσι, αν ο Σωκράτης επιθυμεί να εμμείνει στον ισχυρισμό ότι η αρετή είναι γνώση, πρέπει είτε να καθορίσει αυτή τη γνώση ως γνώση κάποιου πράγματος διαφορετικού από αυτό που είναι το καλό του υποκειμένου, είτε να εγκαταλείψει τη θέση ότι η αρετή είναι το καλό του υποκειμένου.

Ο Πλάτων παρουσιάζει τον Σωκράτη να ασχολείται με αυτό το πρόβλημα στον Ευθύδημο. Ο συγκεκριμένος διάλογος αποτυπώνει μια αναμέτρηση ανάμεσα σε δύο φιλοσοφικές αντιλήψεις, που εκπροσωπούνται αντίστοιχα από τον Σωκράτη και τους δύο σοφιστές, τους αδελφούς Ευθύδημο και Διονυσόδωρο. Οι τελευταίοι παρουσιάζουν την αντίληψη τους προσθέτοντας μια εντυπωσιακή επίδειξη των τεχνικών των απατηλών επιχειρημάτων, που τους επιτρέπει να «μάχονται με επιχειρήματα και να αντικρούουν οτιδήποτε λέει οποιοσδήποτε, είτε είναι αληθές είτε ψευδές» (272a-b). Από την πλευρά του, ο Σωκράτης επιδιώκει να επιχειρηματολογήσει υπέρ του κεντρικού ρόλου της σοφίας στην επίτευξη της ευδαιμονίας. Το πρώτο μέρος αυτού του επιχειρήματος (278e – 281e) είναι κατ’ ουσίαν το ίδιο με αυτό που χρησιμοποιείται στον Μένωνα (87d – 89a), για να αποδείξει ότι η αρετή είναι γνώση∙ η γνώση ή η σοφία (οι όποιοι εναλλάσσονται) συνιστά το μόνο ανεπιφύλακτα καλό, αφού όλα τ’ άλλα αγαθά, είτε αγαθά της τύχης, είτε επιθυμητικά γνωρίσματα του χαρακτήρα, είναι ωφέλιμα για το υποκείμενο, μόνο αν χρησιμοποιούνται ορθά, και χρησιμοποιούνται ορθά μόνο αν κατευθύνονται από τη σοφία. Έως αυτού του σημείου, ο Σωκράτης αναπαράγει τη θέση του Μένωνα, αλλά στο δεύτερο μέρος του επιχειρήματος του (288d – 292e) προχωρά πιο πέρα. Εδώ τονίζει πως το προηγούμενο επιχείρημα έχει δείξει ότι η επιδεξιότητα που εξασφαλίζει την ευδαιμονία του υποκειμένου είναι εκείνη που συντονίζει την παραγωγή και χρήση όλων των υποδεέστερων αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων όλων των άλλων επιδεξιοτήτων.Υπάρχει, συνεπώς, μια επιδεξιότητα που κατευθύνει ή κυβερνά και ονομάζεται πολιτική ή βασιλική τέχνη. Όμως, ποιος είναι ο σκοπός της βασιλικής τέχνης; Όχι πάντως να παρέχει στους ανθρώπους αγαθά, όπως ο πλούτος ή η ελευθερία, αφού το προηγούμενο επιχείρημα έδειξε ότι τα αγαθά, είναι τέτοια, μόνο με την προϋπόθεση ότι κατευθύνονται από τη σοφία. Ο σκοπός, λοιπόν, της βασιλικής τέχνης μπορεί να είναι μόνο η δημιουργία σοφών ανθρώπων. Αλλά σοφών σε τι; ως εκ τούτου, ο σκοπός της βασιλικής τέχνης δεν μπορεί να είναι άλλος από το να καταστήσει τους ανθρώπους επιδέξιους στην ίδια τη βασιλική τέχνη. Όμως όπως παραδέχεται ο Σωκράτης (292d-e), αυτό είναι απολύτως μη κατατοπιστικό, αφού στερούμαστε οποιαδήποτε ιδέας για το τι είναι η βασιλική τέχνη.

Ο Σωκράτης αφήνει το γρίφο άλυτο και αυτό μπορεί κάλλιστα να οφείλεται στο γεγονός ότι ο Πλάτων δεν ανακάλυψε τη δική του διέξοδο από το γρίφο. Αυτό που δείχνει ο συγκεκριμένος διάλογος είναι ότι ο Πλάτων είχε αντιληφθεί την έλλειψη συνοχής του συστήματος της Σωκρατικής ηθικής, τα δύο κεντρικά αξιώματα της οποίας είναι ότι η αρετή είναι γνώση (του ανθρώπινου καλού) και ότι η αρετή είναι ανθρώπινο αγαθό. Αν το ανθρώπινο αγαθό πρέπει να ταυτιστεί και με τη γνώση και με την αρετή, τότε αυτή η γνώση πρέπει να έχει ένα σκοπό διαφορετικό από τον εαυτό της. Η τελική λύση του Πλάτωνα ήταν να αναπτύξει (στην Πολιτεία) μια αντίληψη του ανθρώπινου αγαθού ότι αυτό έχει να κάνει με την ίδια την προσωπικότητα, στην οποία οι μη ορθολογιστικές παρορμήσεις κατευθύνονται από τη νόηση, που διαποτίζεται από τη γνώση όχι του ανθρώπινου καλού αλλά της ίδιας της αρετής, η οποία με τη σειρά της, συνιστά καθολική αρχή της λογικότητας. Σύμφωνα με αυτή την αντίληψη α) ανθρώπινο αγαθό είναι η αρετή, β) η αρετή δεν είναι ταυτόσημη με τη γνώση, αλλά κατευθύνεται από αυτήν, και γ) η υπό αμφισβήτηση γνώση αποτελεί γνώση του καθολικού αγαθού. Είναι ασφαλώς εύλογο να θεωρήσουμε ότι ο Ευθύδημος επισημαίνει τη μετάβαση από τη σωκρατική θέση, η οποία παρουσιάστηκε με περισσότερη σαφήνεια στον Μένωνα, σε αυτή την ανεπτυγμένη Πλατωνική θέση.

Ο Πρωταγόρας μπορεί να θεωρηθεί ως διερεύνηση μιας άλλης λύσης σε αυτό το γρίφο, αφού στο συγκεκριμένο διάλογο ο Σωκράτης εκθέτει μια περιγραφή της αρετής, της οποίας οι βασικές θέσεις είναι: α) η αρετή είναι γνώση του ανθρώπινου αγαθού (όπως στον Μένωνα)∙ β) το ανθρώπινο αγαθό είναι μια συνολικά ευχάριστη ζωή. Η σημασία της περιγραφής είναι ανεξάρτητη από το αν ο Σωκράτης εμφανίζεται να υιοθετεί αυτή τη λύση ή απλώς τον προτείνει ως θεωρία, την οποία οι απλοί άνθρωποι και ο Πρωταγόρας θα έπρεπε να την αποδεχτούν.   Πάντως η λύση αυτή παρουσιάζει μια διέξοδο από το αδιέξοδο της αρχικής μορφής της σωκρατικής θεωρίας, ωστόσο όχι μια διέξοδο που ο ίδιος ο Πλάτων επρόκειτο να υιοθετήσει. Έχοντας ήδη πειραματιστεί με την αρχική θεωρία, που διατηρεί την ταύτιση της αρετής με το ανθρώπινο αγαθό, συμβιβάστηκε με την εναλλακτική λύση που μόλις περιγράφηκε, η οποία υποστηρίζει την τελευταία ταύτιση, ενώ εγκαταλείπει την πρώτη.