Πρέπει να είσαι έτοιμος να καείς στην ίδια σου τη φλόγα: πώς να ξαναγεννηθείς αν δεν γίνεις πρώτα στάχτη; (Τάδε έφη Ζαρατούστρα)
Αν μια γυναίκα χαίρεται τη συντροφιά ενός άντρα, γιατί να μην τον πάρει από το μπράτσο και να μην του ζητήσει να τον συνοδέψει; ...Αυτή η γυναίκα ανήκει σε άλλο είδος. Αυτή η γυναίκα ήταν ελεύθερη!
Για μένα η λέξη «καθήκον» είναι βαριά και καταπιεστική. Έχω συνοψίσει τα καθήκοντά μου σε ένα μόνο – να διαιωνίσω την ελευθερία μου. Ο γάμος και η κατοχή και η ζήλια που τον περιβάλλουν, υποδουλώνουν το πνεύμα. Δεν θα με εξουσιάσουν ποτέ. Ελπίζω γιατρέ, να έρθει μια εποχή όπου άντρες και γυναίκες δεν θα τυραννιούνται ο καθένας απ΄ τις αδυναμίες του άλλου.
–Όλα ήταν θέμα προοπτικής, αλλαγής νοητικού πλαισίου.
-Ο άνθρωπος αναπτύσσει τα φυσικά του χαρίσματα μόνο μέσα από το συναγωνισμό.
–Κανείς δεν επιθυμεί, πιστεύει, να βοηθήσει τον άλλον: αντίθετα, οι άνθρωποι 'θελαν μόνο να κυριαρχούν και να αυξάνουν την εξουσία τους.
Ναι, το ξέρω πως ο κόσμος δεν χαμογελάει σε μια γυναίκα και δυο άντρες που ζουν αγνά μαζί Αλλά είμαστε ιδεαλιστές με ελεύθερη σκέψη, που απορρίπτουν τους κοινωνικά επιβεβλημένους περιορισμούς. Πιστεύουμε στην ικανότητα να δημιουργούμε οι ίδιοι τις ηθικές δομές μας.
-Να ανακαλύψεις χαραυγές και χρυσές ευκαιρίες, ν΄ αγαπήσεις μια πλούσια γενναία ψυχή: όλοι τα έχουμε ανάγκη αυτά σκέφτηκε, τουλάχιστον μια φορά στη ζωή μας.
Λοιπόν, ανακαλύψαμε ότι όταν επιστρέφει στην ίδια την πηγή ενός συμπτώματος και μου περιέγραφε τα πάντα, τότε το σύμπτωμα εξαφανιζόταν από μόνο του – χωρίς να χρειάζεται καμία υπνωτική υποβολή-.
-Η χαρά να σε παρατηρούν ήταν τόσο βαθιά που πίστευε ότι ο αληθινός πόνος των γηρατιών, του πένθους, του να ζεις αφού οι φίλοι σου έχουν πεθάνει, ήταν η απουσία εξονυχιστικής παρατήρησης – η φρίκη του να ζεις μια ζωή που δεν την παρατηρεί κανείς.
Ίσως η εμπιστοσύνη να είναι η δική του επιλογή! «Αυτό δεν αποτελεί επιλογή ενός άντρα. Δεν είναι η ανθρώπινη επιλογή, αλλά μια προσπάθεια ν΄ αδράξουμε μια ψευδαίσθηση έξω απ΄ τον εαυτό σου. Μια τέτοια επιλογή, η επιλογή του άλλου, του υπερφυσικού, πάντοτε σε αποδυναμώνει. Πάντα κάνει τον άνθρωπο μικρότερο απ΄ αυτό που είμαστε!
-Δεν είναι η αλήθεια ιερή, ιερή είναι η αναζήτηση της αλήθειας του καθενός μας! Μπορεί να υπάρχει πιο ιερή πράξη από την αυτοαναζήτηση;
-Πάντα ένιωθα ότι η τελική ανταμοιβή των νεκρών είναι ότι δεν θα ξαναπεθάνουν! -Νίτσε
-Ο θάνατός μας μας ανήκει. Κι ο καθένας μας θα ‘πρεπε να τον εκπληρώνει με τον δικό του τρόπο.- Νίτσε
-Τί χρειάζεται ένα βιβλίο που δεν μας πηγαίνει πέρα απ΄ όλα τα βιβλία -Νίτσε
–Προσκολλάται πεισματικά σε κάτι που έχει συνηθίσει μέσω αυτού να βλέπει τον κόσμο. Κι αυτό το ονομάζει πίστη. Νίτσε
–Αυτός που αναζητάει την αλήθεια πρέπει να υποστεί μια προσωπική ψυχολογική ανάλυση- την ονομάζει «ηθική ανατομία»... Και για να το κάνει αυτό, πρέπει πρώτα ν΄ απομακρυνθεί από την εποχή του και τη χώρα του– και τότε να εξετάσει τον εαυτό του από μακριά! -Νίτσε
-Η αποκάλυψη του εαυτού σου σε κάποιον άλλο είναι προανάκρουσμα της προδοσίας σε κάνει ν΄ αρρωσταίνεις, έτσι δεν είναι;
-Η γεύση του θανάτου στο στόμα μου μου έδινε προοπτική και θάρρος. Το θάρρος να είμαι ο εαυτός μου, αυτό είναι σημαντικό.
Η υπερεγρήγορση, όπως την ονομάζετε, δεν είναι ανεπιθύμητη: είναι απαραίτητη για τη δουλειά μου . Θέλω να είμαι σε εγρήγορση. Δεν θέλω να αποκλειστώ από κανένα μέρος της εσωτερικής μου εμπειρίας! Κι αν η ένταση είναι το κόστος της επίγνωσης, έστω! Είμαι αρκετά πλούσιος για να το πληρώσω!
-Ίσως εγώ και το σώμα μου να έχουν οργανώσει μια συνωμοσία πίσω απ΄ την πλάτη του ίδιου μου του νου.
-Οι μεγάλοι διανοητές πάντα επιλέγουν τη συντροφιά του εαυτού τους και σκέφτονται τις δικές τους σκέψεις, ανενόχλητοι από τον όχλο.
-Θ’ ανακαλύψετε ότι κανείς ποτέ δεν έχει ως αποδέκτη τον εαυτό μας κάθε προσφορά είναι αντιπροσφορά, κάθε αγάπη είναι αγάπη του εαυτού μας.
Η ανθρωπότητα δεν μπορεί πια να αποφύγει το ωμό θέαμα του ηθικού ανατομείου»...τα σφάλματα των μεγαλύτερων φιλοσόφων πηγάζουν συνήθως από την εσφαλμένη ερμηνεία των ανθρωπίνων πράξεων και αισθημάτων, που έχει ως τελικό αποτέλεσμα την οικοδόμηση μιας εσφαλμένης ηθικής, και τη δημιουργία θρησκευτικών και μυθολογικών τεράτων.
-Όλοι βαριούνται το ίδιο φαΐ συνέχεια. Νομίζω, ότι για κάθε όμορφη γυναίκα που υπάρχει, υπάρχει και κάποιος ταλαίπωρος που έχει κουραστεί να την κουτουπώνει!
-Πως να ομολογήσει ότι στοιχημάτισε ολόκληρη τη ζωή του, μόνο για να ανακαλύψει ότι το τελικό κέρδος δεν ήταν εντέλει του γούστου του;
-«Ίσως» είπε ο Νίτσε, «ο άντρας μόνο όντας άντρας ελευθερώνει τη γυναίκα μέσα σε μια γυναίκα»
–Ευτελείς σκέψεις διηθούν το μυαλό του σαν μύκητες. Στο τέλος θα σαπίσουν το σώμα του. Καθώς έφευγε σήμερα, τον ρώτησα τί θα έβλεπε, αν δεν τον τύφλωναν τα ασήμαντα.
Φόβοι δεν γεννιούνται στο σκοτάδι. Αντίθετα, είναι μάλλον σαν τ΄ αστέρια – βρίσκονται πάντα εκεί, αλλά τους κρύβει η λάμψη της ημέρας.
-Έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που αντιπαθούν τον εαυτό τους και προσπαθούν να το διορθώσουν πείθοντας πρώτα άλλους να έχουν καλή γνώμη για αυτούς. Μόλις γίνει αυτό, τότε αρχίζουν να έχουν κι οι ίδιοι καλή γνώμη για τον εαυτό τους. Αλλά αυτή είναι ψεύτικη λύση, είναι υποταγή στην αυθεντία των άλλων. Το καθήκον σας είναι να αποδεχτείτε τον εαυτό σας– όχι να βρείτε τρόπους να κερδίσετε τη δική μου αποδοχή.
Πέμπτη 9 Ιουνίου 2022
Είναι πραγματικά ανησυχητικό και παράλογο πόσο μας χαροποιεί η προσοχή των άλλων και πόσο μας θίγει η αδιαφορία τους
Πώς μας επηρεάζει η έλλειψη αγάπης; Γιατί η ακραία παραμέληση θα μας ωθούσε σε τέτοια «οργή και ανείπωτη απελπισία», ώστε ακόμη και τα βασανιστήρια να τα θεωρούμε ανακούφιση μπροστά της;
Η προσοχή των άλλων έχει πρωταρχική σημασία, μάλλον, επειδή υποφέρουμε εκ γενετής από αβεβαιότητα ως προς την αξία μας· πράγμα που σημαίνει ότι η γνώμη των άλλων για το άτομό μας καταλήγει να επιδρά καθοριστικά στην εικόνα που είμαστε σε θέση να διαμορφώνουμε εμείς για τον εαυτό μας. Η αυτοθεώρησή μας είναι δέσμια της γνώμης εκείνων που μας περιβάλλουν. Αν διασκεδάζουν με τα ανέκδοτά μας, αποκτούμε σιγουριά ως προς την ικανότητά μας να είμαστε διασκεδαστικοί. Αν μας επαινούν, σχηματίζουμε την εντύπωση ότι είμαστε σπουδαίοι. Αν όμως κάποιος αποφύγει τη ματιά μας την ώρα που μπαίνουμε σε κάποιο χώρο ή το βάλει στα πόδια μόλις αναφέρουμε τι δουλειά κάνουμε, είναι πιθανόν να νιώσουμε ανάξιοι και να μας καταλάβει διάθεση αυτοαμφισβήτησης.
Σε έναν ιδεώδη κόσμο δε θα ήμαστε τόσο ευάλωτοι. Θα παραμέναμε ατάραχοι, ασχέτως αν θα μας πρόσεχαν ή θα μας αγνοούσαν, αν θα μας εγκωμίαζαν ή θα μας χλεύαζαν. Δε θα μας ξελόγιαζε όποιος μας απευθύνει μια απατηλή φιλοφρόνηση. Και αφού θα αποτιμούσαμε σωστά τον εαυτό μας για να συμπεράνουμε την αξία μας, δε θα μας πλήγωναν τα υποτιμητικά σχόλια των άλλων. Θα ξέραμε τι αξίζουμε. Εμείς όμως, αντίθετα, φαίνεται ότι διαθέτουμε ολόκληρο φάσμα από αποκλίνουσες απόψεις ως προς το χαρακτήρα μας. Έχουμε ενδείξεις ότι είμαστε έξυπνοι και βλάκες, ευχάριστοι και πληκτικοί, πολύτιμοι και περιττοί. Καθώς όμως οι περιστάσεις είναι τόσο ευμετάβλητες, το ζήτημα της σημαντικότητάς μας επαφίεται κατά κανόνα στη στάση των γύρω μας. Η αδιαφορία των άλλων φέρνει στο προσκήνιο τις αρνητικές πλευρές της αυτοαποτίμησης, ενώ μ’ ένα χαμόγελο η με μια φιλοφρόνηση ευδοκιμούν ακαριαία οι θετικές. Φαίνεται πως το χρωστάμε στη στοργή των άλλων ότι αντέχουμε τον εαυτό μας.
Το «εγώ» μας, λοιπόν, η νοερή εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, μοιάζει μ’ ένα μπαλόνι που από κάπου χάνει, και γι’ αυτό απαιτεί διαρκώς ήλιον –την αγάπη των άλλων- για να κρατηθεί φουσκωμένο, ενώ παραμένει ανά πάσα στιγμή τρωτό ακόμη και στο πιο μικρό αγκαθάκι παραμέλησης. Είναι πραγματικά ανησυχητικό και παράλογο πόσο μας χαροποιεί η προσοχή των άλλων και πόσο μας θίγει η αδιαφορία τους. Μπορεί να μας μαυρίσει η ψυχή επειδή κάποιος στη δουλειά μας χαιρέτησε αφηρημένα ή δεν απάντησε όταν τον ζητήσαμε. Και κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί να βρούμε νόημα στη ζωή απλώς και μόνο επειδή θυμήθηκαν τη γιορτή μας και μας έφεραν λουλούδια.
Η προσοχή των άλλων έχει πρωταρχική σημασία, μάλλον, επειδή υποφέρουμε εκ γενετής από αβεβαιότητα ως προς την αξία μας· πράγμα που σημαίνει ότι η γνώμη των άλλων για το άτομό μας καταλήγει να επιδρά καθοριστικά στην εικόνα που είμαστε σε θέση να διαμορφώνουμε εμείς για τον εαυτό μας. Η αυτοθεώρησή μας είναι δέσμια της γνώμης εκείνων που μας περιβάλλουν. Αν διασκεδάζουν με τα ανέκδοτά μας, αποκτούμε σιγουριά ως προς την ικανότητά μας να είμαστε διασκεδαστικοί. Αν μας επαινούν, σχηματίζουμε την εντύπωση ότι είμαστε σπουδαίοι. Αν όμως κάποιος αποφύγει τη ματιά μας την ώρα που μπαίνουμε σε κάποιο χώρο ή το βάλει στα πόδια μόλις αναφέρουμε τι δουλειά κάνουμε, είναι πιθανόν να νιώσουμε ανάξιοι και να μας καταλάβει διάθεση αυτοαμφισβήτησης.
Σε έναν ιδεώδη κόσμο δε θα ήμαστε τόσο ευάλωτοι. Θα παραμέναμε ατάραχοι, ασχέτως αν θα μας πρόσεχαν ή θα μας αγνοούσαν, αν θα μας εγκωμίαζαν ή θα μας χλεύαζαν. Δε θα μας ξελόγιαζε όποιος μας απευθύνει μια απατηλή φιλοφρόνηση. Και αφού θα αποτιμούσαμε σωστά τον εαυτό μας για να συμπεράνουμε την αξία μας, δε θα μας πλήγωναν τα υποτιμητικά σχόλια των άλλων. Θα ξέραμε τι αξίζουμε. Εμείς όμως, αντίθετα, φαίνεται ότι διαθέτουμε ολόκληρο φάσμα από αποκλίνουσες απόψεις ως προς το χαρακτήρα μας. Έχουμε ενδείξεις ότι είμαστε έξυπνοι και βλάκες, ευχάριστοι και πληκτικοί, πολύτιμοι και περιττοί. Καθώς όμως οι περιστάσεις είναι τόσο ευμετάβλητες, το ζήτημα της σημαντικότητάς μας επαφίεται κατά κανόνα στη στάση των γύρω μας. Η αδιαφορία των άλλων φέρνει στο προσκήνιο τις αρνητικές πλευρές της αυτοαποτίμησης, ενώ μ’ ένα χαμόγελο η με μια φιλοφρόνηση ευδοκιμούν ακαριαία οι θετικές. Φαίνεται πως το χρωστάμε στη στοργή των άλλων ότι αντέχουμε τον εαυτό μας.
Το «εγώ» μας, λοιπόν, η νοερή εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, μοιάζει μ’ ένα μπαλόνι που από κάπου χάνει, και γι’ αυτό απαιτεί διαρκώς ήλιον –την αγάπη των άλλων- για να κρατηθεί φουσκωμένο, ενώ παραμένει ανά πάσα στιγμή τρωτό ακόμη και στο πιο μικρό αγκαθάκι παραμέλησης. Είναι πραγματικά ανησυχητικό και παράλογο πόσο μας χαροποιεί η προσοχή των άλλων και πόσο μας θίγει η αδιαφορία τους. Μπορεί να μας μαυρίσει η ψυχή επειδή κάποιος στη δουλειά μας χαιρέτησε αφηρημένα ή δεν απάντησε όταν τον ζητήσαμε. Και κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί να βρούμε νόημα στη ζωή απλώς και μόνο επειδή θυμήθηκαν τη γιορτή μας και μας έφεραν λουλούδια.
Πλάτωνας – Φαίδρος – Ο Θευθ ανακαλύπτει το αλφάβητο
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Έχω να πω όσα άκουσα από τους παλιούς, και αν αυτά είναι αληθινά, οι ίδιοι το ξέρουν. Αλλά, αν βρίσκαμε την αλήθεια μόνοι μας, θα μας ενδιέφεραν, από εκεί και πέρα, οι γνώμες των ανθρώπων;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Αστείο πράγμα αυτό που ρώτησες. Όμως πες μου αυτά που ισχυρίζεσαι ότι έχεις ακούσει.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Λοιπόν άκουσα πως κάπου στη Ναύκρατη της Αιγύπτου υπάρχει ένας από τους αρχαίους τοπικούς θεούς. Το όνομά του είναι Θεύθ. Αυτός είναι που βρήκε πρώτος τους αριθμούς και τον μαθηματικό συλλογισμό και τη γεωμετρία και την αστρονομία, και ακόμα τα παιχνίδια με τους πεσσούς και τους κύβους, και τέλος τους χαρακτήρες των γραμμάτων. Και εκείνη την εποχή βασιλιάς όλης της Αιγύπτου ήταν ο Θαμούς, που έμενε στη μεγάλη πόλη της επάνω περιοχής, την οποία οι Έλληνες την ονομάζουν Αιγυπτιακές Θήβες. Και τον θεό της τον ονομάζουν Άμμωνα. Ήρθε σ’ αυτόν ο Θεύθ και του έδειξε τις τέχνες του, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να διαδοθούν και στους άλλους Αιγυπτίους. Και ο Θαμούς ρώτησε ποια είναι η χρησιμότητα της καθεμιάς.
Καθώς ο Θεύθ τις εξηγούσε μία προς μία, ο βασιλιάς επαινούσε ό,τι έκρινε πως λεγόταν καλά και κατηγορούσε ό,τι έκρινε πως δεν ήταν καλό. Λέγεται πως ο Θαμούς είπε στον Θεύθ πολλά και υπέρ και κατά κάθε τέχνης, που αν τα εξετάσουμε αναλυτικά, θα μακρηγορούσαμε. Πάντως όταν έφθασαν στα γράμματα, ο Θεύθ είπε: “Βασιλιά μου, η γνώση αυτών των πραγμάτων θα κάνει τους Αιγυπτίους πιο σοφούς και δυνατότερους στη μνήμη, γιατί βρέθηκε το φάρμακο της σοφίας και της μνήμης”.
Όμως ο Άμμωνας απάντησε: “Θεύθ, που κατέχεις τόσες τέχνες, να ξέρεις πως άλλος έχει την ικανότητα να δημιουργεί τις τέχνες, και άλλος εκείνη την ικανότητα που θα του επιτρέπει να κρίνει πόσο πρόκειται να ωφελήσουν και πόσο να βλάψουν όποιους πρόκειται να τις χρησιμοποιήσουν. Και τώρα εσύ, σαν πατέρας της τέχνης των γραμμάτων, από ευμενή διάθεση προς το έργο σου, απέδωσες τα αντίθετα από αυτά που μπορεί πραγματικά τούτη η τέχνη να κάνει. Γιατί τα γράμματα θα προκαλέσουν λήθη στις ψυχές όσων θα τα μάθουν, εφόσον οι ίδιοι δε θα φροντίζουν για την άσκηση της μνήμης τους, μια και, αποκτώντας εμπιστοσύνη στη γραφή, θα φέρνουν τα πράγματα στo μυαλό τους όχι από μόνοι τους, από μέσα τους, αλλά από έξω, διαμέσου ξένων σημείων.
Δε βρήκες, λοιπόν, το φάρμακο της μνήμης, αλλά της υπενθύμισης. Και έτσι παρέχεις στους μαθητές σου μια φαινομενική σοφία, όχι όμως και την αλήθεια. Γιατί, με την τέχνη που προσφέρεις, θα ακούσουν πολλά χωρίς να τα διδαχθούν, και, επομένως, θα πιστέψουν ότι ξέρουν πολλά, ενώ στην πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις θα στερούνται της γνώσης και θα είναι δύσκολο να τους συναναστρέφεται κανείς, αφού, αντί σοφοί, θα έχουν γίνει δοκησίσοφοι”.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Σωκράτη, εσύ εύκολα δημιουργείς ιστορίες σχετικά με την Αίγυπτο και με όποια άλλη χώρα θέλεις.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Φίλε μου, εκείνοι που βρίσκονταν μέσα στο ιερό του Δία στη Δωδώνη, είπαν πως οι πρώτοι μαντικοί λόγοι εμφανίστηκαν μέσα από μια βαλανιδιά, που ήταν εκεί. Έτσι, στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, που, όπως κι εσείς οι νέοι, δεν ήταν σοφοί, αρκούσε να ακούν, ωθούμενοι και από την απλοϊκότητά τους, μια βαλανιδιά ή ένα βράχο, με την προϋπόθεση βέβαια, ότι έλεγαν την αλήθεια. Όμως εσένα ίσως σε ενδιαφέρει ποιος είναι αυτός που τη λέει και από ποιο μέρος είναι, γιατί δεν εξετάζεις μόνο το αν λέει την αλήθεια ή όχι.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Καλά έκανες και με μάλωσες. Και η δική μου γνώμη σχετικά με τα γράμματα είναι ίδια με εκείνη του Θηβαίου.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Όποιος λοιπόν πιστεύει ότι μέσα στους χαρακτήρες των γραμμάτων άφησε κάποια τέχνη για τους μετά από αυτόν, και, επίσης, όποιος δέχεται ότι από τα γράμματα θα προκύψει κάτι σαφές και βέβαιο, πρέπει να διακατέχεται από μεγάλη απλοϊκότητα και, στην πραγματικότητα, να αγνοεί το χρησμό του Άμμωνα, αφού νομίζει ότι οι γραμμένοι λόγοι κάνουν κάτι παραπάνω από το να υπενθυμίζουν, σ’ εκείνον που τα ξέρει, τα θέματα στα οποία αναφέρονται τα γραπτά.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Πάρα πολύ σωστά.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Λοιπόν, Φαίδρε, η γραφή έχει αυτό το φοβερό χαρακτηριστικό, και εκεί, στ’ αλήθεια, μοιάζει με τη ζωγραφική. Και τούτης εδώ τα δημιουργήματα στέκονται μπροστά μας σα να είναι ζωντανά, όμως αν τα ρωτήσεις κάτι, σιωπούν με σοβαρότητα. Το ίδιο κάνουν και οι γραπτοί λόγοι. Τείνεις δηλαδή να πιστέψεις ότι αυτοί σκέφτονται κάτι και μιλούν, αν όμως τους ρωτήσεις για κάτι απ’ όσα λένε, το οποίο θέλεις να μάθεις, πάντοτε σου εκφράζουν ένα και το ίδιο πράγμα. Και κάθε λόγος, από τη στιγμή που γραφτεί, κυλάει παντού με τον ίδιο τρόπο, και σ’ εκείνους που τον γνωρίζουν καλά, και σ’ εκείνους που δεν έχουν καθόλου σχέση με το περιεχόμενό του, και δεν ξέρει από μόνος του σε ποιους πρέπει να απευθύνεται και σε ποιους όχι. Και όταν τον κακομεταχειρίζονται και άδικα μιλούν άσχημα γι’ αυτόν, έχει πάντα ανάγκη από τον πατέρα του, για να τον βοηθήσει, αφού ο ίδιος δεν μπορεί ούτε να αμυνθεί, ούτε να βοηθήσει τον εαυτό του.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Και πάλι μίλησες πολύ σωστά.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Λοιπόν, τι; Βλέπουμε άλλο λόγο, που να είναι γνήσιος αδελφός τούτου εδώ, του γραπτού, και με ποιον τρόπο δημιουργείται, και πόσο είναι, από τη φύση του, καλύτερος και δυνατότερος από αυτόν εδώ;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Ποιος είναι αυτός, και πως πιστεύεις ότι δημιουργείται;
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Αυτός που γράφεται με γνώση μέσα στην ψυχή εκείνου που μαθαίνει, ο λόγος που μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του και που ξέρει σε ποιους πρέπει να μιλάει και σε ποιους να σωπαίνει.
Σωκράτης και Πλάτων
ΦΑΙΔΡΟΣ: Εννοείς τον έμψυχο και ζωντανό λόγο εκείνου που έχει την κατάλληλη γνώση, το λόγο, δηλαδή, του οποίου ομοίωμα δίκαια θα αποκαλούσαμε το γραπτό λόγο.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Έτσι ακριβώς. Πες μου τώρα τούτο. Ο νοήμων γεωργός, για όποιους σπόρους του φροντίζει και θέλει να του δώσουν καρπούς, τι από τα δύο κάνει, τους σπέρνει, έχοντας την επιθυμία να χαίρεται το καλοκαίρι στους κήπους του Άδωνη βλέποντας πως έγιναν όμορφα φυτά, ή μήπως, όταν τα κάνει αυτά, τα κάνει για παιχνίδι και για να γιορτάσει; Μήπως, για τους σπόρους που τον ενδιαφέρουν σοβαρά, κάνει χρήση της γεωργικής τέχνης και, σπέρνοντάς τους στο κατάλληλο έδαφος, είναι ευχαριστημένος αν τον όγδοο μήνα ωριμάσουν πλήρως όσοι έσπειρε;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Έτσι είναι Σωκράτη. Αυτά κάνει στις περιπτώσεις που ενεργεί σοβαρά, ενώ κάνει άλλα στις περιπτώσεις που ενεργεί αλλιώς, δηλαδή όπως ανέφερες.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Και θα πούμε πως, όποιος κατέχει τη γνώση των δικαίων και των όμορφων και των καλών πραγμάτων έχει λιγότερη κρίση από το γεωργό, σε ό,τι αφορά τους δικούς του σπόρους;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Καθόλου δεν θα το πούμε αυτό.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Επομένως, όταν ενεργεί σοβαρά, δεν θα τους γράψει στο νερό με μελάνι, σπέρνοντάς τους με την πέννα του, και με λόγους που δεν μπορούν ούτε να εκφραστούν προκειμένου να βοηθήσουν τον εαυτό τους, ούτε να διδάξουν ικανοποιητικά την αλήθεια.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Φαίνεται πως όχι.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Φυσικά όχι. Όπως δείχνουν τα πράγματα, τους κήπους με τους χαρακτήρες των γραμμάτων, θα τους σπείρει και θα τους γράψει για παιχνίδι. Κι όταν συγγράφει, θα το κάνει σαν να μαζεύει θησαυρούς για την βοήθεια της μνήμης του, για να τους έχει ενεργούς αν φθάσει στο σημείο να γεράσει και να ξεχνάει, και αυτός και ο καθένας που θα ακολουθήσει την ίδια πορεία. Και θα ευχαριστηθεί όταν θα τους βλέπει να φυτρώνουν απαλοί.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Αστείο πράγμα αυτό που ρώτησες. Όμως πες μου αυτά που ισχυρίζεσαι ότι έχεις ακούσει.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Λοιπόν άκουσα πως κάπου στη Ναύκρατη της Αιγύπτου υπάρχει ένας από τους αρχαίους τοπικούς θεούς. Το όνομά του είναι Θεύθ. Αυτός είναι που βρήκε πρώτος τους αριθμούς και τον μαθηματικό συλλογισμό και τη γεωμετρία και την αστρονομία, και ακόμα τα παιχνίδια με τους πεσσούς και τους κύβους, και τέλος τους χαρακτήρες των γραμμάτων. Και εκείνη την εποχή βασιλιάς όλης της Αιγύπτου ήταν ο Θαμούς, που έμενε στη μεγάλη πόλη της επάνω περιοχής, την οποία οι Έλληνες την ονομάζουν Αιγυπτιακές Θήβες. Και τον θεό της τον ονομάζουν Άμμωνα. Ήρθε σ’ αυτόν ο Θεύθ και του έδειξε τις τέχνες του, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να διαδοθούν και στους άλλους Αιγυπτίους. Και ο Θαμούς ρώτησε ποια είναι η χρησιμότητα της καθεμιάς.
Καθώς ο Θεύθ τις εξηγούσε μία προς μία, ο βασιλιάς επαινούσε ό,τι έκρινε πως λεγόταν καλά και κατηγορούσε ό,τι έκρινε πως δεν ήταν καλό. Λέγεται πως ο Θαμούς είπε στον Θεύθ πολλά και υπέρ και κατά κάθε τέχνης, που αν τα εξετάσουμε αναλυτικά, θα μακρηγορούσαμε. Πάντως όταν έφθασαν στα γράμματα, ο Θεύθ είπε: “Βασιλιά μου, η γνώση αυτών των πραγμάτων θα κάνει τους Αιγυπτίους πιο σοφούς και δυνατότερους στη μνήμη, γιατί βρέθηκε το φάρμακο της σοφίας και της μνήμης”.
Όμως ο Άμμωνας απάντησε: “Θεύθ, που κατέχεις τόσες τέχνες, να ξέρεις πως άλλος έχει την ικανότητα να δημιουργεί τις τέχνες, και άλλος εκείνη την ικανότητα που θα του επιτρέπει να κρίνει πόσο πρόκειται να ωφελήσουν και πόσο να βλάψουν όποιους πρόκειται να τις χρησιμοποιήσουν. Και τώρα εσύ, σαν πατέρας της τέχνης των γραμμάτων, από ευμενή διάθεση προς το έργο σου, απέδωσες τα αντίθετα από αυτά που μπορεί πραγματικά τούτη η τέχνη να κάνει. Γιατί τα γράμματα θα προκαλέσουν λήθη στις ψυχές όσων θα τα μάθουν, εφόσον οι ίδιοι δε θα φροντίζουν για την άσκηση της μνήμης τους, μια και, αποκτώντας εμπιστοσύνη στη γραφή, θα φέρνουν τα πράγματα στo μυαλό τους όχι από μόνοι τους, από μέσα τους, αλλά από έξω, διαμέσου ξένων σημείων.
Δε βρήκες, λοιπόν, το φάρμακο της μνήμης, αλλά της υπενθύμισης. Και έτσι παρέχεις στους μαθητές σου μια φαινομενική σοφία, όχι όμως και την αλήθεια. Γιατί, με την τέχνη που προσφέρεις, θα ακούσουν πολλά χωρίς να τα διδαχθούν, και, επομένως, θα πιστέψουν ότι ξέρουν πολλά, ενώ στην πραγματικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις θα στερούνται της γνώσης και θα είναι δύσκολο να τους συναναστρέφεται κανείς, αφού, αντί σοφοί, θα έχουν γίνει δοκησίσοφοι”.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Σωκράτη, εσύ εύκολα δημιουργείς ιστορίες σχετικά με την Αίγυπτο και με όποια άλλη χώρα θέλεις.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Φίλε μου, εκείνοι που βρίσκονταν μέσα στο ιερό του Δία στη Δωδώνη, είπαν πως οι πρώτοι μαντικοί λόγοι εμφανίστηκαν μέσα από μια βαλανιδιά, που ήταν εκεί. Έτσι, στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, που, όπως κι εσείς οι νέοι, δεν ήταν σοφοί, αρκούσε να ακούν, ωθούμενοι και από την απλοϊκότητά τους, μια βαλανιδιά ή ένα βράχο, με την προϋπόθεση βέβαια, ότι έλεγαν την αλήθεια. Όμως εσένα ίσως σε ενδιαφέρει ποιος είναι αυτός που τη λέει και από ποιο μέρος είναι, γιατί δεν εξετάζεις μόνο το αν λέει την αλήθεια ή όχι.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Καλά έκανες και με μάλωσες. Και η δική μου γνώμη σχετικά με τα γράμματα είναι ίδια με εκείνη του Θηβαίου.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Όποιος λοιπόν πιστεύει ότι μέσα στους χαρακτήρες των γραμμάτων άφησε κάποια τέχνη για τους μετά από αυτόν, και, επίσης, όποιος δέχεται ότι από τα γράμματα θα προκύψει κάτι σαφές και βέβαιο, πρέπει να διακατέχεται από μεγάλη απλοϊκότητα και, στην πραγματικότητα, να αγνοεί το χρησμό του Άμμωνα, αφού νομίζει ότι οι γραμμένοι λόγοι κάνουν κάτι παραπάνω από το να υπενθυμίζουν, σ’ εκείνον που τα ξέρει, τα θέματα στα οποία αναφέρονται τα γραπτά.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Πάρα πολύ σωστά.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Λοιπόν, Φαίδρε, η γραφή έχει αυτό το φοβερό χαρακτηριστικό, και εκεί, στ’ αλήθεια, μοιάζει με τη ζωγραφική. Και τούτης εδώ τα δημιουργήματα στέκονται μπροστά μας σα να είναι ζωντανά, όμως αν τα ρωτήσεις κάτι, σιωπούν με σοβαρότητα. Το ίδιο κάνουν και οι γραπτοί λόγοι. Τείνεις δηλαδή να πιστέψεις ότι αυτοί σκέφτονται κάτι και μιλούν, αν όμως τους ρωτήσεις για κάτι απ’ όσα λένε, το οποίο θέλεις να μάθεις, πάντοτε σου εκφράζουν ένα και το ίδιο πράγμα. Και κάθε λόγος, από τη στιγμή που γραφτεί, κυλάει παντού με τον ίδιο τρόπο, και σ’ εκείνους που τον γνωρίζουν καλά, και σ’ εκείνους που δεν έχουν καθόλου σχέση με το περιεχόμενό του, και δεν ξέρει από μόνος του σε ποιους πρέπει να απευθύνεται και σε ποιους όχι. Και όταν τον κακομεταχειρίζονται και άδικα μιλούν άσχημα γι’ αυτόν, έχει πάντα ανάγκη από τον πατέρα του, για να τον βοηθήσει, αφού ο ίδιος δεν μπορεί ούτε να αμυνθεί, ούτε να βοηθήσει τον εαυτό του.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Και πάλι μίλησες πολύ σωστά.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Λοιπόν, τι; Βλέπουμε άλλο λόγο, που να είναι γνήσιος αδελφός τούτου εδώ, του γραπτού, και με ποιον τρόπο δημιουργείται, και πόσο είναι, από τη φύση του, καλύτερος και δυνατότερος από αυτόν εδώ;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Ποιος είναι αυτός, και πως πιστεύεις ότι δημιουργείται;
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Αυτός που γράφεται με γνώση μέσα στην ψυχή εκείνου που μαθαίνει, ο λόγος που μπορεί να υπερασπίσει τον εαυτό του και που ξέρει σε ποιους πρέπει να μιλάει και σε ποιους να σωπαίνει.
Σωκράτης και Πλάτων
ΦΑΙΔΡΟΣ: Εννοείς τον έμψυχο και ζωντανό λόγο εκείνου που έχει την κατάλληλη γνώση, το λόγο, δηλαδή, του οποίου ομοίωμα δίκαια θα αποκαλούσαμε το γραπτό λόγο.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Έτσι ακριβώς. Πες μου τώρα τούτο. Ο νοήμων γεωργός, για όποιους σπόρους του φροντίζει και θέλει να του δώσουν καρπούς, τι από τα δύο κάνει, τους σπέρνει, έχοντας την επιθυμία να χαίρεται το καλοκαίρι στους κήπους του Άδωνη βλέποντας πως έγιναν όμορφα φυτά, ή μήπως, όταν τα κάνει αυτά, τα κάνει για παιχνίδι και για να γιορτάσει; Μήπως, για τους σπόρους που τον ενδιαφέρουν σοβαρά, κάνει χρήση της γεωργικής τέχνης και, σπέρνοντάς τους στο κατάλληλο έδαφος, είναι ευχαριστημένος αν τον όγδοο μήνα ωριμάσουν πλήρως όσοι έσπειρε;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Έτσι είναι Σωκράτη. Αυτά κάνει στις περιπτώσεις που ενεργεί σοβαρά, ενώ κάνει άλλα στις περιπτώσεις που ενεργεί αλλιώς, δηλαδή όπως ανέφερες.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Και θα πούμε πως, όποιος κατέχει τη γνώση των δικαίων και των όμορφων και των καλών πραγμάτων έχει λιγότερη κρίση από το γεωργό, σε ό,τι αφορά τους δικούς του σπόρους;
ΦΑΙΔΡΟΣ: Καθόλου δεν θα το πούμε αυτό.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Επομένως, όταν ενεργεί σοβαρά, δεν θα τους γράψει στο νερό με μελάνι, σπέρνοντάς τους με την πέννα του, και με λόγους που δεν μπορούν ούτε να εκφραστούν προκειμένου να βοηθήσουν τον εαυτό τους, ούτε να διδάξουν ικανοποιητικά την αλήθεια.
ΦΑΙΔΡΟΣ: Φαίνεται πως όχι.
ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Φυσικά όχι. Όπως δείχνουν τα πράγματα, τους κήπους με τους χαρακτήρες των γραμμάτων, θα τους σπείρει και θα τους γράψει για παιχνίδι. Κι όταν συγγράφει, θα το κάνει σαν να μαζεύει θησαυρούς για την βοήθεια της μνήμης του, για να τους έχει ενεργούς αν φθάσει στο σημείο να γεράσει και να ξεχνάει, και αυτός και ο καθένας που θα ακολουθήσει την ίδια πορεία. Και θα ευχαριστηθεί όταν θα τους βλέπει να φυτρώνουν απαλοί.
ΝΑ ΑΝΤΙΠΑΛΕΨΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΥΤΟΕΞΑΠΑΤΗΣΗ Ή ΟΧΙ
Προτού να ξεκινήσουμε, αξίζει να αναρωτηθούμε αν συντρέχει πραγματικά λόγος να αντιπαλέψουμε την αυτοεξαπάτηση στη ζωή μας. Όπως έχουμε δει, η φυσική επιλογή έχει ευνοήσει την ικανότητά μας να εξαπατούμε τον εαυτό μας, διότι μας βοηθά να εξαπατούμε αποτελεσματικότερα τους άλλους. Γιατί, λοιπόν, να θελήσουμε να περιστείλουμε μια ιδιότητα που υπηρετεί το εξελικτικό μας συμφέρον; Δεν θα ήταν πιο χρήσιμο να αξιοποιούσαμε επιλεκτικά την αυτοεξαπάτηση προς όφελός μας – σε καταστάσεις στις οποίες έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να φανεί αποδοτική- παρά να την καταπολεμήσουμε συνολικά; Δεν παραβιάζει άραγε η γενική προσπάθεια χαλιναγώγησης της αυτοεξαπάτησης την προσήλωσή μας στο εξελικτικό ιδιοσυμφέρον μας;
Όσο βάσιμη και αν φαντάζει η παραπάνω ένσταση, απαντώ απερίφραστα: Δεν δίνω δεκάρα τσακιστή. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να θεμελιώνουμε τη ζωή μας, τις διαπροσωπικές σχέσεις μας και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μας σε ψέματα. Μάλιστα, από ηθική άποψη, ο συνδυασμός της εξαπάτησης με την αυτοεξαπάτηση μου φαίνεται διπλά κατακριτέος. Στην περίπτωση της απλής εξαπάτησης, το θύμα είναι μόνο ένα· αλλά όταν η εξαπάτηση συνοδεύεται και από αυτοεξαπάτηση, τότε τα εξαπατώμενα άτομα είναι δύο. Επιπλέον, όταν εξαπατάτε τον εαυτό σας, βασίζετε αυτοβούλως τη συμπεριφορά σας σε αναλήθειες, γεγονός που ενδέχεται να έχει αρνητικές παρεπόμενες συνέπειες, τις οποίες να μην μπορείτε να προβλέψετε και οι οποίες να επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η φυσική επιλογή έχει επίσης ευνοήσει την τάση μας να ασκούμε σεξουαλική βία σε γυναίκες, να εξαπολύουμε απρόκλητες επιθέσεις όταν κρίνουμε ότι μας συμφέρει, και ενίοτε να κακοποιούμε τα ίδια τα παιδιά μας. Δεν επικροτώ καμία από αυτές τις συμπεριφορές , ασχέτως αν κατά καιρούς φάνηκαν χρήσιμες στους εξελικτικούς προγόνους μας. Όπως χαρακτηριστικά μου είπε κάποτε ένας εξελικτικός βιολόγος: «Τα γονίδιά μου δεν δίνουν δεκάρα για την πάρτη μου, και ούτε εγώ για τη δική τους».
Μια μεταβλητή στην οποία όντως δίνω σημασία είναι η ιδέα της εξελικτικά σταθερής στρατηγικής- δηλαδή, μιας στρατηγικής η οποία, στο πλαίσιο ενός (καλώς ορισμένου) εξελικτικού παιγνίου, δεν ωθείται ποτέ στην εξαφάνιση. Στις ανθρώπινες κοινωνίες, δεν αποκλείεται ο περιορισμός της αυτοεξαπάτησης και η ειλικρίνεια (ή έστω η προσπάθεια να φανεί κανείς ειλικρινής και να μην εξαπατά τον εαυτό του)να αποτελούν εξελικτικά σταθερές στρατηγικές – με άλλα λόγια, να μην μπορούν να οδηγηθούν στην εξαφάνιση, έστω και αν η συχνότητά τους στον πληθυσμό διατηρείται χαμηλή. Αν η στρατηγική της ειλικρίνειας οδεύει αναπόδραστα προς τον εξελικτικό της αφανισμό, τότε ίσως θα όφειλα να επανεξετάσω την προσωπική μου στάση. Αν, όμως, είναι εξελικτικά σταθερή, έστω και με χαμηλή συχνότητα στον πληθυσμό, τότε προτιμώ να προκρίνω, ως προσωπική στρατηγική, την προσπάθεια περιστολής της αυτοεξαπάτησης (χωρίς βέβαια να έχω αξιόλογη πιθανότητα επιτυχίας).
Στην προσωπική μας ζωή, έχουμε πολλές φορές βιώσει την αυτοεξαπάτηση υπό τη μορφή μιας σειράς από μικρές επιτυχίες που ακολουθούνται από μια μεγάλη αποτυχία. Φουσκώνω από αυτοπεποίθηση, προβάλλω μια αυτάρεσκη εικόνα στους γύρω μου και απολαμβάνω κάποια από τα παροδικά οφέλη αυτής της αυταπάτης, προτού τελικά προσγειωθώ ανώμαλα στη σκληρή πραγματικότητα. Η ανώμαλη προσγείωση συχνά συνοδεύεται από βαριές απώλειες, οι οποίες εν μέρει οφείλονται στην τυφλότητα που είχε επιφέρει η υπέρμετρη αυτοπεποίθησή μου. Λόγου χάριν, υπάρχει κίνδυνος να αγνοήσω τις πρόδηλες ενδείξεις ότι μια υποτιθέμενα ευτυχισμένη σχέση στην πραγματικότητα φθίνει άσχημα· κλείνοντας τα μάτια μου, βελτιώνω προσωρινά την ψυχολογική μου διάθεση αναβάλλοντας το αναπόφευκτο ξεκαθάρισμα λογαριασμών – και ανεβάζοντας το κόστος του. Όπως έχουμε δει, εύκολα παγιδεύεται κανείς στον φαύλο κύκλο της άρνησης και δύσκολα απεμπλέκεται από αυτόν. Για να το θέσουμε διαφορετικά, η αυτοεξαπάτηση συχνά έχει καταστροφικές συνέπειες. Αυτό δεν ισχύει μόνο για γεγονότα με ευρύ κοινωνικό αντίκτυπο, όπως η εξαπόλυση αδικαιολόγητων πολεμικών επιθέσεων και η εφαρμογή εσφαλμένων οικονομικών πολιτικών, αλλά και για επιλογές που αφορούν τον στενό προσωπικό μας κύκλο. Μπορεί μεν να αντλήσουμε προσωρινά οφέλη από την εξαπάτηση του εαυτού μας και των άλλων, αλλά δύσκολα θα αποφύγουμε να επωμιστούμε ένα βαρύ μακροπρόθεσμο κόστος.
Πιστεύω ότι αυτός είναι ένας γενικός κανόνας στη ζωή- ότι τα οφέλη της αυτοεξαπάτησης εκδηλώνονται άμεσα, ενώ το κόστος της άγνοιας γίνεται αισθητό με καθυστέρηση. Πειράματα σε επίμυς έχουν αποδείξει ότι αυτού του είδους οι επιδράσεις- δηλαδή, όσες εκδηλώνονται με χρονική υστέρηση- είναι πολύ δύσκολο να συνδεθούν με τις αιτίες που τις προκαλούν. Οι άμεσες συνέπειες μιας πράξης, θετικές ή αρνητικές, είναι συνήθως προφανείς· οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις εξακριβώνονται με πολύ μεγαλύτερη δυσκολία. Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα από το γεγονός ότι έχουμε την ισχυρή τάση να επικεντρωνόμαστε στο παρόν και να υποτιμούμε τις απώτερες μελλοντικές συνέπειες των ενεργειών μας.
Όσο βάσιμη και αν φαντάζει η παραπάνω ένσταση, απαντώ απερίφραστα: Δεν δίνω δεκάρα τσακιστή. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να θεμελιώνουμε τη ζωή μας, τις διαπροσωπικές σχέσεις μας και τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις μας σε ψέματα. Μάλιστα, από ηθική άποψη, ο συνδυασμός της εξαπάτησης με την αυτοεξαπάτηση μου φαίνεται διπλά κατακριτέος. Στην περίπτωση της απλής εξαπάτησης, το θύμα είναι μόνο ένα· αλλά όταν η εξαπάτηση συνοδεύεται και από αυτοεξαπάτηση, τότε τα εξαπατώμενα άτομα είναι δύο. Επιπλέον, όταν εξαπατάτε τον εαυτό σας, βασίζετε αυτοβούλως τη συμπεριφορά σας σε αναλήθειες, γεγονός που ενδέχεται να έχει αρνητικές παρεπόμενες συνέπειες, τις οποίες να μην μπορείτε να προβλέψετε και οι οποίες να επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η φυσική επιλογή έχει επίσης ευνοήσει την τάση μας να ασκούμε σεξουαλική βία σε γυναίκες, να εξαπολύουμε απρόκλητες επιθέσεις όταν κρίνουμε ότι μας συμφέρει, και ενίοτε να κακοποιούμε τα ίδια τα παιδιά μας. Δεν επικροτώ καμία από αυτές τις συμπεριφορές , ασχέτως αν κατά καιρούς φάνηκαν χρήσιμες στους εξελικτικούς προγόνους μας. Όπως χαρακτηριστικά μου είπε κάποτε ένας εξελικτικός βιολόγος: «Τα γονίδιά μου δεν δίνουν δεκάρα για την πάρτη μου, και ούτε εγώ για τη δική τους».
Μια μεταβλητή στην οποία όντως δίνω σημασία είναι η ιδέα της εξελικτικά σταθερής στρατηγικής- δηλαδή, μιας στρατηγικής η οποία, στο πλαίσιο ενός (καλώς ορισμένου) εξελικτικού παιγνίου, δεν ωθείται ποτέ στην εξαφάνιση. Στις ανθρώπινες κοινωνίες, δεν αποκλείεται ο περιορισμός της αυτοεξαπάτησης και η ειλικρίνεια (ή έστω η προσπάθεια να φανεί κανείς ειλικρινής και να μην εξαπατά τον εαυτό του)να αποτελούν εξελικτικά σταθερές στρατηγικές – με άλλα λόγια, να μην μπορούν να οδηγηθούν στην εξαφάνιση, έστω και αν η συχνότητά τους στον πληθυσμό διατηρείται χαμηλή. Αν η στρατηγική της ειλικρίνειας οδεύει αναπόδραστα προς τον εξελικτικό της αφανισμό, τότε ίσως θα όφειλα να επανεξετάσω την προσωπική μου στάση. Αν, όμως, είναι εξελικτικά σταθερή, έστω και με χαμηλή συχνότητα στον πληθυσμό, τότε προτιμώ να προκρίνω, ως προσωπική στρατηγική, την προσπάθεια περιστολής της αυτοεξαπάτησης (χωρίς βέβαια να έχω αξιόλογη πιθανότητα επιτυχίας).
Στην προσωπική μας ζωή, έχουμε πολλές φορές βιώσει την αυτοεξαπάτηση υπό τη μορφή μιας σειράς από μικρές επιτυχίες που ακολουθούνται από μια μεγάλη αποτυχία. Φουσκώνω από αυτοπεποίθηση, προβάλλω μια αυτάρεσκη εικόνα στους γύρω μου και απολαμβάνω κάποια από τα παροδικά οφέλη αυτής της αυταπάτης, προτού τελικά προσγειωθώ ανώμαλα στη σκληρή πραγματικότητα. Η ανώμαλη προσγείωση συχνά συνοδεύεται από βαριές απώλειες, οι οποίες εν μέρει οφείλονται στην τυφλότητα που είχε επιφέρει η υπέρμετρη αυτοπεποίθησή μου. Λόγου χάριν, υπάρχει κίνδυνος να αγνοήσω τις πρόδηλες ενδείξεις ότι μια υποτιθέμενα ευτυχισμένη σχέση στην πραγματικότητα φθίνει άσχημα· κλείνοντας τα μάτια μου, βελτιώνω προσωρινά την ψυχολογική μου διάθεση αναβάλλοντας το αναπόφευκτο ξεκαθάρισμα λογαριασμών – και ανεβάζοντας το κόστος του. Όπως έχουμε δει, εύκολα παγιδεύεται κανείς στον φαύλο κύκλο της άρνησης και δύσκολα απεμπλέκεται από αυτόν. Για να το θέσουμε διαφορετικά, η αυτοεξαπάτηση συχνά έχει καταστροφικές συνέπειες. Αυτό δεν ισχύει μόνο για γεγονότα με ευρύ κοινωνικό αντίκτυπο, όπως η εξαπόλυση αδικαιολόγητων πολεμικών επιθέσεων και η εφαρμογή εσφαλμένων οικονομικών πολιτικών, αλλά και για επιλογές που αφορούν τον στενό προσωπικό μας κύκλο. Μπορεί μεν να αντλήσουμε προσωρινά οφέλη από την εξαπάτηση του εαυτού μας και των άλλων, αλλά δύσκολα θα αποφύγουμε να επωμιστούμε ένα βαρύ μακροπρόθεσμο κόστος.
Πιστεύω ότι αυτός είναι ένας γενικός κανόνας στη ζωή- ότι τα οφέλη της αυτοεξαπάτησης εκδηλώνονται άμεσα, ενώ το κόστος της άγνοιας γίνεται αισθητό με καθυστέρηση. Πειράματα σε επίμυς έχουν αποδείξει ότι αυτού του είδους οι επιδράσεις- δηλαδή, όσες εκδηλώνονται με χρονική υστέρηση- είναι πολύ δύσκολο να συνδεθούν με τις αιτίες που τις προκαλούν. Οι άμεσες συνέπειες μιας πράξης, θετικές ή αρνητικές, είναι συνήθως προφανείς· οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις εξακριβώνονται με πολύ μεγαλύτερη δυσκολία. Τα πράγματα γίνονται ακόμη χειρότερα από το γεγονός ότι έχουμε την ισχυρή τάση να επικεντρωνόμαστε στο παρόν και να υποτιμούμε τις απώτερες μελλοντικές συνέπειες των ενεργειών μας.
Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης
H Μεγάλη Αφύπνιση: η απάντηση στον απάνθρωπο κρυπτοσοσιαλισμό του Great Reset.
Η πορεία από τα lockdown και τα διαβατήρια εμβολιασμού, στις ψηφιακές ταυτότητες και τα ψηφιακά κρατικά νομίσματα που είναι καθ’ οδόν, είναι «ο δρόμος προς την δουλεία». Τα σοσιαλδημοκρατικά κράτη της Δύσης υιοθέτησαν τελικά τον made in China σοσιαλιστικό ολοκληρωτισμό του Great Reset, καθώς ξέμειναν από τρόπους αποπληρωμής των υπέρογκων χρεών, που τα ίδια συσσώρευαν επί δεκαετίες. Χρειαζόμαστε επειγόντως μια φιλελεύθερη αφύπνιση προτού να είναι πολύ αργά.
Με το ξεκίνημα της κρίσης του covid-19, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) ανακοίνωσε την έναρξη της «Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης» (Great Reset). Αν και η Ατζέντα αυτή στοχεύει σε φαινομενικά πολύ ευγενείς στόχους, όπως οι «Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών» (ΟΗΕ), αποτυγχάνει να εκπληρώσει πολλούς από αυτούς τους στόχους, και δημιουργεί σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνία, στις δημοκρατίες, στις ελευθερίες, στην οικονομική ανάπτυξη και στο γενικότερο επίπεδο της ανθρώπινης ευτυχίας και ικανοποίησης.
Το παρόν άρθρο διερευνά αυτές τις δυσμενείς επιπτώσεις και προσφέρει μια εναλλακτική προσέγγιση που βασίζεται στη χρήση των αρχών της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών. Αυτή η εναλλακτική προσέγγιση στοχεύει στους ίδιους ευγενείς στόχους της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει τις σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις της. Μπορούμε να αναφερθούμε σε αυτή την εναλλακτική προσέγγιση ως το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης.
Τι είναι το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) και η «Μεγάλη Επανεκκίνηση»
Το WEF είναι ένας διεθνής οργανισμός, που ιδρύθηκε το 1971 ως μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, με έδρα του την Γενεύη της Ελβετίας. Από την ιστοσελίδα του: «Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εμπλέκει τους σημαντικότερους πολιτικούς, επιχειρηματικούς, πολιτιστικούς και άλλους ηγέτες της κοινωνίας, για να εφαρμόσουν από κοινού τις παγκόσμιες, περιφερειακές και βιομηχανικές ατζέντες.»
Το WEF ανέπτυξε μια ατζέντα γνωστή ως Μεγάλη Επανεκκίνηση. Αυτή η ατζέντα επανεκκίνησης περιλαμβάνει ένα εκτεταμένο σύνολο έργων, πρωτοβουλιών και προγραμμάτων, όπως φαίνεται από τον τροχό της μεγάλης ατζέντας επανεκκίνησης του WEF, που απεικονίζεται παρακάτω. Σημειώστε το εκτεταμένο εύρος γύρω από ολόκληρο τον τροχό.
Σημειώστε επίσης ότι οι εσωτερικοί στόχοι είναι: Η αξιοποίηση της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, η ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης, ο επανασχεδιασμός των κοινωνικών συμβάσεων, των δεξιοτήτων και των θέσεων εργασίας, η αποκατάσταση της υγείας του περιβάλλοντος, η ανάπτυξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων και η αναζωογόνηση της παγκόσμιας συνεργασίας.
Η ευκαιρία για την έναρξη της Μεγάλης Επανεκκίνησης
Το WEF δήλωσε ότι εκμεταλλεύτηκε την «ευκαιρία» της κρίσης του COVID-19, για να δρομολογήσει την «Great Reset Agenda». Ένα άρθρο που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του WEF με τίτλο «Η ανάκαμψη από τον COVID-19 μπορεί να είναι το ‘εμβόλιο’ για την κλιματική αλλαγή» συνδέει έντονα τον COVID-19 και την κλιματική αλλαγή – «Υπάρχουν σαφείς συσχετισμοί μεταξύ του COVID-19 και της κλιματικής κρίσης» – και τονίζει τα οφέλη της κρίσης του COVID-19 για το ότι έθεσε σε κατ’ οίκον περιορισμό δισεκατομμύρια ανθρώπους, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και των υπόλοιπων αερίων του θερμοκηπίου. Το άρθρο τονίζει το πώς η κρίση του COVID-19 προώθησε τις πολιτικές για την κλιματική αλλαγή.
Επιπλέον, το Πράσινο Ταμείο του ΟΗΕ για το Κλίμα έγραψε:
«Αν και ο COVID-19 προκαλεί ανείπωτη δυστυχία, η διεθνής αντίδραση σε αυτή την πρωτοφανή (sic) υγειονομική κρίση στην σύγχρονη εποχή προσφέρει μια ευκαιρία να κατευθυνθούν τα οικονομικά κεφάλαια προς την ενίσχυση της δράσης για το κλίμα. Το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα (GCF) θα συνεχίσει να πραγματοποιεί κρίσιμες επενδύσεις στην διαχείριση των υδάτινων πόρων που θα είναι ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή, στις εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης, στην γεωργία και στα μέσα διαβίωσης – όλα αυτά είναι απαραίτητα για την καταστολή και την αντιμετώπιση της πανδημίας. Ομοίως, θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την καταλυτική προώθηση των πράσινων επενδύσεων με στόχο την επανεκκίνηση των οικονομιών σε μια τροχιά χαμηλών εκπομπών ρύπων και ανθεκτικότητας στην αλλαγή του κλίματος.»
Το ενδιαφέρον των κρατών για την ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης.
Τα βασικά ερωτήματα είναι πώς και γιατί οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονται και προσυπογράφουν την Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης για τις χώρες τους. Με την πάροδο των ετών, ο πρόεδρος του WEF, Klaus Schwab, κατάφερε να «διεισδύσει» σε κυβερνητικά γραφεία, και έχει διανείμει πολλά αντίτυπα των βιβλίων του για να προωθήσει την Μεγάλη Ατζέντα Επανεκκίνησης. Δεν υπάρχει κάποια (κρυφή) συνωμοσία εδώ. Γιατί όμως οι κυβερνήσεις έχουν προσχωρήσει σε αυτή την ατζέντα;
Πολύ απλά, τα κράτη έχουν φτάσει στα όρια του μη βιώσιμου δημόσιου χρέους τους και των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεών τους. Οι κεντρικές τράπεζες των κρατών έχουν μειώσει τα επιτόκια ουσιαστικά στο μηδέν σε όλο το φάσμα της καμπύλης αποδόσεων, επιτρέποντας την συσσώρευση υψηλότερων επιπέδων χρέους για το ίδιο επίπεδο κόστους εξυπηρέτησης. Τα κράτη δεν έχουν καμία διέξοδο. Δεν έχουν εναλλακτικές επιλογές. Οι αλόγιστες κρατικές δαπάνες και ο δανεισμός τους έχουν φτάσει στα όριά τους. Αυτό είναι ουσιαστικά το τέλος της χρήσης των αρχών των Κεϋνσιανών (ψευδό)Οικονομικών.
Οι κυβερνήσεις ελπίζουν ότι η ατζέντα της μεγάλης επανεκκίνησης του WEF θα τους προσφέρει ένα πλαίσιο για την οικονομική «επανεκκίνηση» του μη βιώσιμου δημόσιου χρέους τους και των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεών τους.
Ο πυρήνας αυτού του πλαισίου περιλαμβάνει το γενικό θέμα του περιορισμού των πολιτών στις οικονομικές τους δραστηριότητες και τις κινήσεις τους. Αυτό θα απαιτήσει αυξημένη παρακολούθηση και ελέγχους για τον περιορισμό των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και των ταξιδιών, αυξημένη καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης και των δημοκρατικών ελευθεριών, και αυξημένους περιορισμούς στην πρόσβαση σε υπηρεσίες, χώρες, επικράτειες και κτίρια.
Οι πολίτες θα πρέπει να είναι δέσμιοι σωματικά και ψηφιακά σε όλες τις πτυχές της ζωής τους. Θα απαιτηθούν συστήματα και διαδικασίες παρακολούθησης και ελέγχου για να εξαλειφθούν οι μαζικές αποσύρσεις καταθέσεων (bank runs) από τις τράπεζες, για να αποτραπεί η «διαρροή εγκεφάλων» (brain drain) και πλούτου από πολίτες στις φτωχές, υπερχρεωμένες χώρες που επιθυμούν να μετεγκατασταθούν σε πιο ελκυστικές χώρες στο εξωτερικό, και για να επιτραπούν οι κατασταλτικές πολιτικές των κεντρικών τραπεζών, όπως τα χαμηλά και τα αρνητικά επιτόκια. Όσον αφορά τα αρνητικά επιτόκια, η ελπίδα είναι ότι αυτά θα συμβάλουν στην τόνωση των δαπανών και της οικονομικής ανάπτυξης. Όσον αφορά τα συνεχιζόμενα χαμηλά επιτόκια, η ελπίδα είναι ότι θα επιτρέψουν την ευκολότερη εξυπηρέτηση του τεράστιου κρατικού χρέους.
Τα συνταξιοδοτικά ταμεία, δημόσια και ιδιωτικά, και οι σχετικές μη χρηματοδοτούμενες υποχρεώσεις, πιθανότατα θα καταργηθούν ή θα αναδιαρθρωθούν σημαντικά. Ως εκ τούτου, και δεδομένης της πιθανής υποτίμησης των νομισμάτων, πολλές ελευθερίες και δημοκρατικά μέτρα θα περιοριστούν ή θα εξαλειφθούν για να ελαχιστοποιηθεί η αυξανόμενη κοινωνική και πολιτική αναταραχή.
Μεγάλο μέρος της εφαρμογής της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης από τα κράτη θα είναι μια εκστρατεία μάρκετινγκ με στόχο τον πληθυσμό, η οποία θα αναδεικνύει την Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης σαν μια διαδικασία αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, για την οποία υπάρχει η γενική υποστήριξη από τον κόσμο, δεδομένης της δυνατότητας, μέσω της εφαρμογής της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης, να εποπτεύεται και να ελέγχεται η ανθρώπινη συμπεριφορά μέσω της παρακολούθησης και της βαθμολόγησης των «κοινωνικών πιστώσεων» (social credit system Κίνας) που σχετίζονται με τις εκπομπές άνθρακα. Με αυτόν τον τρόπο, οι κυβερνήσεις που εφαρμόζουν την Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης ελπίζουν ότι οι πολίτες θα αποδεχθούν όλες τις πτυχές της, ακόμη και αν είναι επώδυνες.
Πρώτο βήμα: η εφαρμογή της «επιχείρησης Covid-19»
Όπως προαναφέρθηκε, η «ευκαιρία» που πυροδότησε την ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης ήταν η κρίση του COVID-19. Αυτή δρομολόγησε ένα παγκόσμιο πρόγραμμα για τον COVID-19, το οποίο περιελάμβανε τον περιορισμό δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο στα σπίτια τους και την δημιουργία συστημάτων διαβατηρίων εμβολίων σε πολλές χώρες. Το σύστημα διαβατηρίων εμβολίων παρακολουθεί και ελέγχει την πρόσβαση σε υπηρεσίες, κτίρια, μετακινήσεις και ταξίδια. Το διαβατήριο εμβολίων δεν μεταφέρει μόνο πληροφορίες σχετικά με τους εμβολιασμούς για τον COVID-19, αλλά εμπεριέχει επίσης δεδομένα εντοπισμού γεωγραφικής θέσης που εφαρμόζονται αρχικά σε εφαρμογές (applications) εντοπισμού επαφών COVID-19 και αργότερα μπορούν να λειτουργήσουν σε ψηφιακές εφαρμογές που βασίζονται στην παρακολούθηση μέσω GPS, ιδίως σε συνδυασμό με τα Ψηφιακά Νομίσματα των Κεντρικών Τραπεζών (CBDC)
Δεύτερο βήμα: η καθιέρωση του κρατικού συστήματος ψηφιακών ταυτοτήτων
Το επόμενο βήμα είναι το κρατικό σύστημα της ψηφιακής ταυτότητας, το οποίο αφορά την ψηφιακή ταυτοποίηση. Ένα σύστημα ψηφιακής ταυτότητας θα ενεργοποιεί ή θα απενεργοποιεί την πρόσβαση σε υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των πληρωμών και των τραπεζικών συναλλαγών. Η Ψηφιακή Ταυτότητα ενσωματώνει δεδομένα όπως πληροφορίες για την υγεία, κρατικές υπηρεσίες, άδεια οδήγησης και άδεια κυκλοφορίας αυτοκινήτου.
Επιπλέον, σε αυτό το στάδιο, ένα σύστημα κοινωνικής πιστοληπτικής αξιολόγησης (social credit system) μπορεί να ενσωματωθεί στο κρατικό σύστημα ψηφιακής ταυτότητας. Τα δεδομένα που εισάγονται στο σύστημα αξιολόγησης της «κοινωνικής πίστωσης» μπορούν να περιλαμβάνουν τις καταναλωτικές συνήθειες, το ατομικό ιστορικό περιήγησης στο διαδίκτυο, τα μοτίβα μετακίνησης και ταξιδιών, και να αφορούν ακόμα και το είδος των επαφών και του δικτύου φίλων, συγγενών, συναδέλφων και άλλων επαφών ενός ατόμου.
Τρίτο βήμα: εισαγωγή του ψηφιακού νομίσματος από τις κεντρικές (κρατικές) τράπεζες
Το επόμενο σημαντικό βήμα είναι πιθανότατα η δημιουργία ενός κρατικού κρυπτονομίσματος. Πρόκειται ουσιαστικά για την δημιουργία ενός νέου νομισματικού συστήματος, βασισμένου στην τεχνολογία blockchain, εφαρμόζοντας ουσιαστικά ένα νέο κυβερνητικό σύστημα fiat νομισμάτων (παραστατικό χρήμα χωρίς αντίκρισμα σε χρυσό). Σε αυτό το σημείο, το υπάρχον fiat κρατικό νόμισμα μπορεί να μεταφερθεί ως κατάθεση στο νέο σύστημα CDBC, με την δυνατότητα της κρατικής κεντρικής τράπεζας να θεσπίσει μια υποτίμηση του νομίσματος όταν συμβεί αυτή η μεταφορά ή αργότερα, όταν το CDBC έχει εφαρμοστεί και λειτουργεί – π.χ. 1 μονάδα του νέου νομίσματος για κάθε 10 μονάδες του παλιού νομίσματος – που αντιπροσωπεύει μια υποτίμηση της αγοραστικής δύναμης του νομίσματος κατά 90% σε μια νύχτα. Από την σκοπιά της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης, αυτές οι υποτιμήσεις θα βοηθούσαν σημαντικά την κυβέρνηση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του μη βιώσιμου χρέους και των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων.
Η εφαρμογή θα περιλαμβάνει την δημιουργία ενός λογαριασμού CBDC για κάθε πολίτη, χρησιμοποιώντας το προαναφερθέν σύστημα της κρατικής ψηφιακής ταυτότητας. Θα δοθεί σε όλους ένα ορισμένο χρονικό διάστημα προτού το παλιό νόμισμα να μην είναι πλέον αποδεκτό, ή να μην μπορεί να μετατραπεί στο νέο νομισματικό σύστημα.
Σε κάθε περίπτωση, είναι πιθανό τα κράτη να χρησιμοποιήσουν αυτή την ευκαιρία της μετάβασης στο CBDC για να αθετήσουν το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι το σύνολο του δημόσιου χρέους τους, και να ακυρώσουν ταυτόχρονα το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι το σύνολο των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεών τους. Μόλις αυτό ρυθμιστεί, τα κράτη μπορούν να οδηγήσουν ολόκληρη την οικονομία και το πολιτικό σύστημα στον ολοκληρωτισμό, δεδομένων των πιθανών χρήσεων και σεναρίων μέσω όλων των ευρέως μεταβαλλόμενων παραμέτρων διαμόρφωσης του λογισμικού που είναι διαθέσιμες στο CBDC.
Ακολουθεί ένας μικρός μόνο κατάλογος των δυνατοτήτων διαμόρφωσης – δείτε επίσης την δήλωση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών:
*Κάντε το νόμισμα να λήγει μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, π.χ. 6 μήνες.
*Απαγόρευση της χρήσης του νομίσματος εκτός ορισμένων δικαιοδοσιών, για παράδειγμα εκτός της χώρας διεθνώς.
*Καταβολή κοινωνικών πιστώσεων ή χρηματικών μονάδων για την επιβράβευση της καλής συμπεριφοράς όπως ορίζεται από την κυβέρνηση και αφαίρεση κοινωνικών πιστώσεων ή χρηματικών μονάδων για την αποθάρρυνση της κακής συμπεριφοράς, όπως ορίζεται από την κυβέρνηση.
*Κατάσχεση κοινωνικών πιστώσεων ή χρηματικών μονάδων για οποιαδήποτε πολιτική διαφωνία ή αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που είναι αντίθετες με το κυβερνητικό αφήγημα.
*Να εμποδίζονται τα κεφάλαια, οι κάτοικοι ή ακόμη και οι πολίτες να εγκαταλείψουν τη χώρα για οποιονδήποτε λόγο, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης του τουρισμού ή της μετακίνησης εκτός της χώρας.
*Ορισμένες ή όλες οι πτυχές της ζωής και της μετακίνησης οποιουδήποτε πολίτη μπορούν να διακοπούν ανά πάσα στιγμή μέσω απλών παραμέτρων που ρυθμίζονται από το λογισμικό στο CBDC.
Όπως καταλαβαίνετε, εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα δυστοπικό σύστημα με ελάχιστες ή καθόλου ελευθερίες, για να μην αναφέρουμε τον εξαναγκασμό της συμπεριφοράς να ευθυγραμμιστεί με όποιο κυβερνητικό αφήγημα, ακόμη και αν αυτό το αφήγημα δεν έχει νόημα, είναι βάναυσο, ή δεν βασίζεται στην επιστήμη ή την πραγματικότητα. Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι οι άνθρωποι πιθανότατα δεν θα είναι ευτυχισμένοι ή ικανοποιημένοι με αυτό το δυστοπικό σύστημα, το σύστημα αυτό είναι πολύ πιθανό να αποτύχει τελικά, όπως αποδεικνύεται από την ανθρώπινη ιστορία, οπουδήποτε έχουν επιχειρηθεί τέτοια συστήματα.
Μια εναλλακτική «μεγάλη επανεκκίνηση»: Το όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης
Υπάρχει εναλλακτικός τρόπος για να επιτευχθούν οι ίδιοι στόχοι και σκοποί της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης χωρίς να υπάρξουν οι δυσμενείς επιπτώσεις που αναλύθηκαν παραπάνω, ιδίως δεδομένου του αυξανόμενου ιστορικού αποτυχίας εκπλήρωσης, ή ευθέων παραβιάσεων, των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ από τη Μεγάλη Ατζέντα Επανεκκίνησης;
Μια εναλλακτική προσέγγιση, το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης, είναι η χρήση των αρχών της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών και των αρχών ενός περιβαλλοντικού κινήματος που ευθυγραμμίζεται με την Αυστριακή Σχολή, και ονομάζεται Περιβαλλοντισμός της Αγοράς. Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στην:
*Ευθυγράμμιση με την ανθρώπινη φύση – και όχι εναντίωση σε αυτήν.
*Διατήρηση των ελευθεριών όλων.
*Αξιοποίηση του υγιούς (μη πληθωριζόμενου) χρήματος και των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
*Προώθηση της άμεσης δημοκρατίας.
*Ελαχιστοποίηση της παρακολούθησης και του ελέγχου του πληθυσμού.
*Υποστήριξη της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.
Η Αυστριακή Σχολή Οικονομικών
Η Αυστριακή Σχολή Οικονομικών είναι ένα σύνολο γνώσεων στην οικονομική σκέψη, που αναπτύχθηκε αρχικά το 1870 στη Βιέννη της Αυστρίας από μια ομάδα οικονομολόγων. Εκτός από το γεγονός ότι ξεκίνησε από εκεί, δεν έχει καμία σχέση με την χώρα της Αυστρίας. Οι ακόλουθοι της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών (ASE) έχουν επιτύχει στην πρόβλεψη σημαντικών οικονομικών γεγονότων όπως η Μεγάλη Ύφεση, το στασιμοπληθωριστικό περιβάλλον της δεκαετίας του 1970, η χρηματιστηριακή φούσκα των ψηφιακών εταιρειών και η φούσκα των ακινήτων.
Η ASE δίνει έμφαση στα δικαιώματα ιδιοκτησίας, το υγιές χρήμα, τις ελάχιστες αποτελεσματικές ρυθμίσεις, την αποταμίευση και τις επενδύσεις, με ελάχιστο κρατικό χρέος και δανεισμό, και υποστηρίζει ότι οι αλλαγές πολιτικής που επιτρέπουν στις αγορές να λειτουργούν ελεύθερα οδηγούν σε οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία πλούτου, ενώ οι παρεμβατικές πολιτικές δεν είναι φιλικές προς τις αγορές και οδηγούν σε οικονομική στασιμότητα και καταστροφή του πλούτου.
Μια βασική πτυχή της Αυστριακής Σχολής είναι η ευθυγράμμιση με την ανθρώπινη φύση – η εφαρμογή οικονομικών πολιτικών που αξιοποιούν τις θετικές πτυχές της ανθρώπινης φύσης για την ενθάρρυνση και την ενδυνάμωση της οικονομίας μέσω της πρωτοβουλίας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας.
Ο περιβαλλοντισμός της ελεύθερης αγοράς: 4 βασικές αρχές
Το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης υιοθετεί μια προσέγγιση του Περιβαλλοντισμού της Αγοράς για το περιβάλλον. Όπως υποστηρίζεται από το Austrian Economics Center και την American Conservation Coalition, υπάρχουν τέσσερις αρχές αυτής της προσέγγισης:
1) Οικονομία της αγοράς: Η οικονομική και η περιβαλλοντική επιτυχία δεν είναι αλληλοαποκλειόμενες. Μόνο η δυναμική φύση της οικονομίας της αγοράς δίνει κίνητρα στους επιχειρηματίες να κάνουν «περισσότερα με λιγότερα» και να δημιουργούν καινοτομίες που περιορίζουν το οικολογικό μας αποτύπωμα. Το ελεύθερο εμπόριο είναι ζωτικής σημασίας τόσο για την καινοτομία όσο και για την συνεργασία μεταξύ των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, για την από κοινού αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε σχέση με αυτή την αρχή, καθώς προσπαθεί να προωθήσει προκατασκευασμένες λύσεις με μη ελκυστικές αποδόσεις κερδών και ζημιών, αντί να επιτρέψει στην οικονομία της αγοράς να εντοπίσει καινοτόμες λύσεις με θετικές αποδόσεις στις επενδύσεις και τις λειτουργίες – με ταυτόχρονο περιορισμό του οικολογικού αποτυπώματος.
2) Ιδιωτικά δικαιώματα ιδιοκτησίας: Τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα παρέχουν κίνητρα τόσο για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα όσο και για την λογοδοσία. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε σχέση με αυτή την αρχή, καθώς προωθεί το «δεν θα σας ανήκει τίποτα και θα είστε ευτυχισμένοι». Αντίθετα, αυτό που δεν ανήκει σε κανέναν, δεν το φροντίζει κανείς. Η ιδιοκτησία παρακινεί την φροντίδα και την υπευθυνότητα. Τα ισχυρά ιδιοκτησιακά δικαιώματα περιλαμβάνουν επίσης την δυνατότητα εμπορίας των πόρων, η οποία επιτρέπει στις αγορές να ανακατανέμουν τους φυσικούς πόρους για σκοπούς διατήρησης.
3) Αποκέντρωση: Οι τοπικές κοινότητες είναι σε καλύτερη θέση από τις κυβερνήσεις να διαχειριστούν τους κοινούς τους πόρους. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε αυτή την αρχή, καθώς βασίζεται σε κεντρικά σχεδιασμένες πολιτικές της ατζέντας, με λίγες ή καθόλου πληροφορίες επί τόπου. Αντίθετα, οι κοινότητες επωφελούνται από την δυναμική, αποκεντρωμένη γνώση που είναι απαραίτητη για την εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών διατήρησης. Η αποκέντρωση της εξουσίας, από τις κυβερνητικές γραφειοκρατίες στις τοπικές κοινότητες, ευνοεί τη στενότερη συνεργασία, την διαχείριση των πόρων και την περιβαλλοντική λογοδοσία.
4) Αισιοδοξία και καινοτομία: Ο μηδενισμός, η αποανάπτυξη και η μισανθρωπία είναι οι εχθροί του περιβάλλοντος. Οι άνθρωποι δεν αποτελούν μάστιγα για τον πλανήτη, αλλά μάλλον τον απόλυτο πόρο, ικανό να αναδείξει καινοτόμες ιδέες και λύσεις για την προστασία του περιβάλλοντός μας. Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις μπορούν να επιλυθούν μέσω της καινοτομίας, της τεχνολογικής προόδου και της επιχειρηματικότητας – απορρίπτοντας παράλληλα τις κινδυνολογικές και αντιεπιστημονικές προσεγγίσεις. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε αυτή την αρχή από πολλές απόψεις. Ένα μεγάλο μέρος της Μεγάλης Επανεκκίνησης βασίζεται στην επιβολή, σε πολλές περιπτώσεις, δρακόντειων μέτρων παρακολούθησης και ελέγχου που επιχειρούν να αλλάξουν ή να τροποποιήσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά με τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι δεν αισθάνονται άνετα ή δεν είναι ευτυχείς ή που αφαιρούν από την αίσθηση της προσωπικής τους ελευθερίας και ιδιωτικότητας. Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνουν ένα σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης και ελέγχου, ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας με οικονομικούς και κοινωνικούς ελέγχους, καθώς και περιορισμούς στις μετακινήσεις, τα ταξίδια και την ευελιξία των δαπανών.
Αντίθετα, το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης δίνει μεγάλη έμφαση στην καινοτομία και την τεχνολογία, διατηρώντας ταυτόχρονα το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Για παράδειγμα, ψηλά στην λίστα του Οράματος της Μεγάλης Αφύπνισης για τις νέες πηγές ενέργειας που μπορούν να παρέχουν τα απαιτούμενα, όχι μόνο σε μεγάλη κλίμακα αλλά και παράγοντας ελάχιστες ή καθόλου εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, είναι η εμπορική αξιοποίηση της πυρηνικής σύντηξης – πρακτικά απεριόριστη, καθαρή ενέργεια με την δυνατότητα να παρέχει όλη την ενέργεια που απαιτείται για τα ηλεκτρικά οχήματα σε όλο τον κόσμο.
Συμπέρασμα
Υπάρχει μια εναλλακτική Μεγάλη Επανεκκίνηση που μπορεί να οδηγήσει τον κόσμο στους ίδιους στόχους, αλλά χωρίς τις δυστοπικές επιπτώσεις και την υστέρησή της ως προς την προστασία του περιβάλλοντος -το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης. Η βάση αυτής της εναλλακτικής Μεγάλης Επανεκκίνησης βασίζεται στις αρχές της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών και του Περιβαλλοντισμού της Αγοράς, ευθυγραμμισμένες με την ανθρώπινη φύση, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα, το υγιές χρήμα, το ελάχιστο χρέος και την δανειοδότηση, την ελάχιστη αποτελεσματική ρυθμιστική δομή, τις ελευθερίες, τα ισχυρά δικαιώματα ιδιοκτησίας και την ελαχιστοποίηση του κράτους.
Η πορεία από τα lockdown και τα διαβατήρια εμβολιασμού, στις ψηφιακές ταυτότητες και τα ψηφιακά κρατικά νομίσματα που είναι καθ’ οδόν, είναι «ο δρόμος προς την δουλεία». Τα σοσιαλδημοκρατικά κράτη της Δύσης υιοθέτησαν τελικά τον made in China σοσιαλιστικό ολοκληρωτισμό του Great Reset, καθώς ξέμειναν από τρόπους αποπληρωμής των υπέρογκων χρεών, που τα ίδια συσσώρευαν επί δεκαετίες. Χρειαζόμαστε επειγόντως μια φιλελεύθερη αφύπνιση προτού να είναι πολύ αργά.
Με το ξεκίνημα της κρίσης του covid-19, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) ανακοίνωσε την έναρξη της «Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης» (Great Reset). Αν και η Ατζέντα αυτή στοχεύει σε φαινομενικά πολύ ευγενείς στόχους, όπως οι «Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών» (ΟΗΕ), αποτυγχάνει να εκπληρώσει πολλούς από αυτούς τους στόχους, και δημιουργεί σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην κοινωνία, στις δημοκρατίες, στις ελευθερίες, στην οικονομική ανάπτυξη και στο γενικότερο επίπεδο της ανθρώπινης ευτυχίας και ικανοποίησης.
Το παρόν άρθρο διερευνά αυτές τις δυσμενείς επιπτώσεις και προσφέρει μια εναλλακτική προσέγγιση που βασίζεται στη χρήση των αρχών της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών. Αυτή η εναλλακτική προσέγγιση στοχεύει στους ίδιους ευγενείς στόχους της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει τις σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις της. Μπορούμε να αναφερθούμε σε αυτή την εναλλακτική προσέγγιση ως το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης.
Τι είναι το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) και η «Μεγάλη Επανεκκίνηση»
Το WEF είναι ένας διεθνής οργανισμός, που ιδρύθηκε το 1971 ως μη κερδοσκοπικό ίδρυμα, με έδρα του την Γενεύη της Ελβετίας. Από την ιστοσελίδα του: «Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εμπλέκει τους σημαντικότερους πολιτικούς, επιχειρηματικούς, πολιτιστικούς και άλλους ηγέτες της κοινωνίας, για να εφαρμόσουν από κοινού τις παγκόσμιες, περιφερειακές και βιομηχανικές ατζέντες.»
Το WEF ανέπτυξε μια ατζέντα γνωστή ως Μεγάλη Επανεκκίνηση. Αυτή η ατζέντα επανεκκίνησης περιλαμβάνει ένα εκτεταμένο σύνολο έργων, πρωτοβουλιών και προγραμμάτων, όπως φαίνεται από τον τροχό της μεγάλης ατζέντας επανεκκίνησης του WEF, που απεικονίζεται παρακάτω. Σημειώστε το εκτεταμένο εύρος γύρω από ολόκληρο τον τροχό.
Σημειώστε επίσης ότι οι εσωτερικοί στόχοι είναι: Η αξιοποίηση της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης, η ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης, ο επανασχεδιασμός των κοινωνικών συμβάσεων, των δεξιοτήτων και των θέσεων εργασίας, η αποκατάσταση της υγείας του περιβάλλοντος, η ανάπτυξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων και η αναζωογόνηση της παγκόσμιας συνεργασίας.
Η ευκαιρία για την έναρξη της Μεγάλης Επανεκκίνησης
Το WEF δήλωσε ότι εκμεταλλεύτηκε την «ευκαιρία» της κρίσης του COVID-19, για να δρομολογήσει την «Great Reset Agenda». Ένα άρθρο που αναρτήθηκε στον ιστότοπο του WEF με τίτλο «Η ανάκαμψη από τον COVID-19 μπορεί να είναι το ‘εμβόλιο’ για την κλιματική αλλαγή» συνδέει έντονα τον COVID-19 και την κλιματική αλλαγή – «Υπάρχουν σαφείς συσχετισμοί μεταξύ του COVID-19 και της κλιματικής κρίσης» – και τονίζει τα οφέλη της κρίσης του COVID-19 για το ότι έθεσε σε κατ’ οίκον περιορισμό δισεκατομμύρια ανθρώπους, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και των υπόλοιπων αερίων του θερμοκηπίου. Το άρθρο τονίζει το πώς η κρίση του COVID-19 προώθησε τις πολιτικές για την κλιματική αλλαγή.
Επιπλέον, το Πράσινο Ταμείο του ΟΗΕ για το Κλίμα έγραψε:
«Αν και ο COVID-19 προκαλεί ανείπωτη δυστυχία, η διεθνής αντίδραση σε αυτή την πρωτοφανή (sic) υγειονομική κρίση στην σύγχρονη εποχή προσφέρει μια ευκαιρία να κατευθυνθούν τα οικονομικά κεφάλαια προς την ενίσχυση της δράσης για το κλίμα. Το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα (GCF) θα συνεχίσει να πραγματοποιεί κρίσιμες επενδύσεις στην διαχείριση των υδάτινων πόρων που θα είναι ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή, στις εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης, στην γεωργία και στα μέσα διαβίωσης – όλα αυτά είναι απαραίτητα για την καταστολή και την αντιμετώπιση της πανδημίας. Ομοίως, θα εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την καταλυτική προώθηση των πράσινων επενδύσεων με στόχο την επανεκκίνηση των οικονομιών σε μια τροχιά χαμηλών εκπομπών ρύπων και ανθεκτικότητας στην αλλαγή του κλίματος.»
Το ενδιαφέρον των κρατών για την ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης.
Τα βασικά ερωτήματα είναι πώς και γιατί οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονται και προσυπογράφουν την Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης για τις χώρες τους. Με την πάροδο των ετών, ο πρόεδρος του WEF, Klaus Schwab, κατάφερε να «διεισδύσει» σε κυβερνητικά γραφεία, και έχει διανείμει πολλά αντίτυπα των βιβλίων του για να προωθήσει την Μεγάλη Ατζέντα Επανεκκίνησης. Δεν υπάρχει κάποια (κρυφή) συνωμοσία εδώ. Γιατί όμως οι κυβερνήσεις έχουν προσχωρήσει σε αυτή την ατζέντα;
Πολύ απλά, τα κράτη έχουν φτάσει στα όρια του μη βιώσιμου δημόσιου χρέους τους και των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεών τους. Οι κεντρικές τράπεζες των κρατών έχουν μειώσει τα επιτόκια ουσιαστικά στο μηδέν σε όλο το φάσμα της καμπύλης αποδόσεων, επιτρέποντας την συσσώρευση υψηλότερων επιπέδων χρέους για το ίδιο επίπεδο κόστους εξυπηρέτησης. Τα κράτη δεν έχουν καμία διέξοδο. Δεν έχουν εναλλακτικές επιλογές. Οι αλόγιστες κρατικές δαπάνες και ο δανεισμός τους έχουν φτάσει στα όριά τους. Αυτό είναι ουσιαστικά το τέλος της χρήσης των αρχών των Κεϋνσιανών (ψευδό)Οικονομικών.
Οι κυβερνήσεις ελπίζουν ότι η ατζέντα της μεγάλης επανεκκίνησης του WEF θα τους προσφέρει ένα πλαίσιο για την οικονομική «επανεκκίνηση» του μη βιώσιμου δημόσιου χρέους τους και των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεών τους.
Ο πυρήνας αυτού του πλαισίου περιλαμβάνει το γενικό θέμα του περιορισμού των πολιτών στις οικονομικές τους δραστηριότητες και τις κινήσεις τους. Αυτό θα απαιτήσει αυξημένη παρακολούθηση και ελέγχους για τον περιορισμό των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών και των ταξιδιών, αυξημένη καταστολή της ελευθερίας της έκφρασης και των δημοκρατικών ελευθεριών, και αυξημένους περιορισμούς στην πρόσβαση σε υπηρεσίες, χώρες, επικράτειες και κτίρια.
Οι πολίτες θα πρέπει να είναι δέσμιοι σωματικά και ψηφιακά σε όλες τις πτυχές της ζωής τους. Θα απαιτηθούν συστήματα και διαδικασίες παρακολούθησης και ελέγχου για να εξαλειφθούν οι μαζικές αποσύρσεις καταθέσεων (bank runs) από τις τράπεζες, για να αποτραπεί η «διαρροή εγκεφάλων» (brain drain) και πλούτου από πολίτες στις φτωχές, υπερχρεωμένες χώρες που επιθυμούν να μετεγκατασταθούν σε πιο ελκυστικές χώρες στο εξωτερικό, και για να επιτραπούν οι κατασταλτικές πολιτικές των κεντρικών τραπεζών, όπως τα χαμηλά και τα αρνητικά επιτόκια. Όσον αφορά τα αρνητικά επιτόκια, η ελπίδα είναι ότι αυτά θα συμβάλουν στην τόνωση των δαπανών και της οικονομικής ανάπτυξης. Όσον αφορά τα συνεχιζόμενα χαμηλά επιτόκια, η ελπίδα είναι ότι θα επιτρέψουν την ευκολότερη εξυπηρέτηση του τεράστιου κρατικού χρέους.
Τα συνταξιοδοτικά ταμεία, δημόσια και ιδιωτικά, και οι σχετικές μη χρηματοδοτούμενες υποχρεώσεις, πιθανότατα θα καταργηθούν ή θα αναδιαρθρωθούν σημαντικά. Ως εκ τούτου, και δεδομένης της πιθανής υποτίμησης των νομισμάτων, πολλές ελευθερίες και δημοκρατικά μέτρα θα περιοριστούν ή θα εξαλειφθούν για να ελαχιστοποιηθεί η αυξανόμενη κοινωνική και πολιτική αναταραχή.
Μεγάλο μέρος της εφαρμογής της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης από τα κράτη θα είναι μια εκστρατεία μάρκετινγκ με στόχο τον πληθυσμό, η οποία θα αναδεικνύει την Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης σαν μια διαδικασία αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, για την οποία υπάρχει η γενική υποστήριξη από τον κόσμο, δεδομένης της δυνατότητας, μέσω της εφαρμογής της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης, να εποπτεύεται και να ελέγχεται η ανθρώπινη συμπεριφορά μέσω της παρακολούθησης και της βαθμολόγησης των «κοινωνικών πιστώσεων» (social credit system Κίνας) που σχετίζονται με τις εκπομπές άνθρακα. Με αυτόν τον τρόπο, οι κυβερνήσεις που εφαρμόζουν την Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης ελπίζουν ότι οι πολίτες θα αποδεχθούν όλες τις πτυχές της, ακόμη και αν είναι επώδυνες.
Πρώτο βήμα: η εφαρμογή της «επιχείρησης Covid-19»
Όπως προαναφέρθηκε, η «ευκαιρία» που πυροδότησε την ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης ήταν η κρίση του COVID-19. Αυτή δρομολόγησε ένα παγκόσμιο πρόγραμμα για τον COVID-19, το οποίο περιελάμβανε τον περιορισμό δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο στα σπίτια τους και την δημιουργία συστημάτων διαβατηρίων εμβολίων σε πολλές χώρες. Το σύστημα διαβατηρίων εμβολίων παρακολουθεί και ελέγχει την πρόσβαση σε υπηρεσίες, κτίρια, μετακινήσεις και ταξίδια. Το διαβατήριο εμβολίων δεν μεταφέρει μόνο πληροφορίες σχετικά με τους εμβολιασμούς για τον COVID-19, αλλά εμπεριέχει επίσης δεδομένα εντοπισμού γεωγραφικής θέσης που εφαρμόζονται αρχικά σε εφαρμογές (applications) εντοπισμού επαφών COVID-19 και αργότερα μπορούν να λειτουργήσουν σε ψηφιακές εφαρμογές που βασίζονται στην παρακολούθηση μέσω GPS, ιδίως σε συνδυασμό με τα Ψηφιακά Νομίσματα των Κεντρικών Τραπεζών (CBDC)
Δεύτερο βήμα: η καθιέρωση του κρατικού συστήματος ψηφιακών ταυτοτήτων
Το επόμενο βήμα είναι το κρατικό σύστημα της ψηφιακής ταυτότητας, το οποίο αφορά την ψηφιακή ταυτοποίηση. Ένα σύστημα ψηφιακής ταυτότητας θα ενεργοποιεί ή θα απενεργοποιεί την πρόσβαση σε υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των πληρωμών και των τραπεζικών συναλλαγών. Η Ψηφιακή Ταυτότητα ενσωματώνει δεδομένα όπως πληροφορίες για την υγεία, κρατικές υπηρεσίες, άδεια οδήγησης και άδεια κυκλοφορίας αυτοκινήτου.
Επιπλέον, σε αυτό το στάδιο, ένα σύστημα κοινωνικής πιστοληπτικής αξιολόγησης (social credit system) μπορεί να ενσωματωθεί στο κρατικό σύστημα ψηφιακής ταυτότητας. Τα δεδομένα που εισάγονται στο σύστημα αξιολόγησης της «κοινωνικής πίστωσης» μπορούν να περιλαμβάνουν τις καταναλωτικές συνήθειες, το ατομικό ιστορικό περιήγησης στο διαδίκτυο, τα μοτίβα μετακίνησης και ταξιδιών, και να αφορούν ακόμα και το είδος των επαφών και του δικτύου φίλων, συγγενών, συναδέλφων και άλλων επαφών ενός ατόμου.
Τρίτο βήμα: εισαγωγή του ψηφιακού νομίσματος από τις κεντρικές (κρατικές) τράπεζες
Το επόμενο σημαντικό βήμα είναι πιθανότατα η δημιουργία ενός κρατικού κρυπτονομίσματος. Πρόκειται ουσιαστικά για την δημιουργία ενός νέου νομισματικού συστήματος, βασισμένου στην τεχνολογία blockchain, εφαρμόζοντας ουσιαστικά ένα νέο κυβερνητικό σύστημα fiat νομισμάτων (παραστατικό χρήμα χωρίς αντίκρισμα σε χρυσό). Σε αυτό το σημείο, το υπάρχον fiat κρατικό νόμισμα μπορεί να μεταφερθεί ως κατάθεση στο νέο σύστημα CDBC, με την δυνατότητα της κρατικής κεντρικής τράπεζας να θεσπίσει μια υποτίμηση του νομίσματος όταν συμβεί αυτή η μεταφορά ή αργότερα, όταν το CDBC έχει εφαρμοστεί και λειτουργεί – π.χ. 1 μονάδα του νέου νομίσματος για κάθε 10 μονάδες του παλιού νομίσματος – που αντιπροσωπεύει μια υποτίμηση της αγοραστικής δύναμης του νομίσματος κατά 90% σε μια νύχτα. Από την σκοπιά της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης, αυτές οι υποτιμήσεις θα βοηθούσαν σημαντικά την κυβέρνηση στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του μη βιώσιμου χρέους και των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων.
Η εφαρμογή θα περιλαμβάνει την δημιουργία ενός λογαριασμού CBDC για κάθε πολίτη, χρησιμοποιώντας το προαναφερθέν σύστημα της κρατικής ψηφιακής ταυτότητας. Θα δοθεί σε όλους ένα ορισμένο χρονικό διάστημα προτού το παλιό νόμισμα να μην είναι πλέον αποδεκτό, ή να μην μπορεί να μετατραπεί στο νέο νομισματικό σύστημα.
Σε κάθε περίπτωση, είναι πιθανό τα κράτη να χρησιμοποιήσουν αυτή την ευκαιρία της μετάβασης στο CBDC για να αθετήσουν το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι το σύνολο του δημόσιου χρέους τους, και να ακυρώσουν ταυτόχρονα το μεγαλύτερο μέρος, αν όχι το σύνολο των μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεών τους. Μόλις αυτό ρυθμιστεί, τα κράτη μπορούν να οδηγήσουν ολόκληρη την οικονομία και το πολιτικό σύστημα στον ολοκληρωτισμό, δεδομένων των πιθανών χρήσεων και σεναρίων μέσω όλων των ευρέως μεταβαλλόμενων παραμέτρων διαμόρφωσης του λογισμικού που είναι διαθέσιμες στο CBDC.
Ακολουθεί ένας μικρός μόνο κατάλογος των δυνατοτήτων διαμόρφωσης – δείτε επίσης την δήλωση της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών:
*Κάντε το νόμισμα να λήγει μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, π.χ. 6 μήνες.
*Απαγόρευση της χρήσης του νομίσματος εκτός ορισμένων δικαιοδοσιών, για παράδειγμα εκτός της χώρας διεθνώς.
*Καταβολή κοινωνικών πιστώσεων ή χρηματικών μονάδων για την επιβράβευση της καλής συμπεριφοράς όπως ορίζεται από την κυβέρνηση και αφαίρεση κοινωνικών πιστώσεων ή χρηματικών μονάδων για την αποθάρρυνση της κακής συμπεριφοράς, όπως ορίζεται από την κυβέρνηση.
*Κατάσχεση κοινωνικών πιστώσεων ή χρηματικών μονάδων για οποιαδήποτε πολιτική διαφωνία ή αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που είναι αντίθετες με το κυβερνητικό αφήγημα.
*Να εμποδίζονται τα κεφάλαια, οι κάτοικοι ή ακόμη και οι πολίτες να εγκαταλείψουν τη χώρα για οποιονδήποτε λόγο, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης του τουρισμού ή της μετακίνησης εκτός της χώρας.
*Ορισμένες ή όλες οι πτυχές της ζωής και της μετακίνησης οποιουδήποτε πολίτη μπορούν να διακοπούν ανά πάσα στιγμή μέσω απλών παραμέτρων που ρυθμίζονται από το λογισμικό στο CBDC.
Όπως καταλαβαίνετε, εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα δυστοπικό σύστημα με ελάχιστες ή καθόλου ελευθερίες, για να μην αναφέρουμε τον εξαναγκασμό της συμπεριφοράς να ευθυγραμμιστεί με όποιο κυβερνητικό αφήγημα, ακόμη και αν αυτό το αφήγημα δεν έχει νόημα, είναι βάναυσο, ή δεν βασίζεται στην επιστήμη ή την πραγματικότητα. Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι οι άνθρωποι πιθανότατα δεν θα είναι ευτυχισμένοι ή ικανοποιημένοι με αυτό το δυστοπικό σύστημα, το σύστημα αυτό είναι πολύ πιθανό να αποτύχει τελικά, όπως αποδεικνύεται από την ανθρώπινη ιστορία, οπουδήποτε έχουν επιχειρηθεί τέτοια συστήματα.
Μια εναλλακτική «μεγάλη επανεκκίνηση»: Το όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης
Υπάρχει εναλλακτικός τρόπος για να επιτευχθούν οι ίδιοι στόχοι και σκοποί της Ατζέντας της Μεγάλης Επανεκκίνησης χωρίς να υπάρξουν οι δυσμενείς επιπτώσεις που αναλύθηκαν παραπάνω, ιδίως δεδομένου του αυξανόμενου ιστορικού αποτυχίας εκπλήρωσης, ή ευθέων παραβιάσεων, των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ από τη Μεγάλη Ατζέντα Επανεκκίνησης;
Μια εναλλακτική προσέγγιση, το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης, είναι η χρήση των αρχών της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών και των αρχών ενός περιβαλλοντικού κινήματος που ευθυγραμμίζεται με την Αυστριακή Σχολή, και ονομάζεται Περιβαλλοντισμός της Αγοράς. Η προσέγγιση αυτή δίνει έμφαση στην:
*Ευθυγράμμιση με την ανθρώπινη φύση – και όχι εναντίωση σε αυτήν.
*Διατήρηση των ελευθεριών όλων.
*Αξιοποίηση του υγιούς (μη πληθωριζόμενου) χρήματος και των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
*Προώθηση της άμεσης δημοκρατίας.
*Ελαχιστοποίηση της παρακολούθησης και του ελέγχου του πληθυσμού.
*Υποστήριξη της κοινωνίας και του περιβάλλοντος.
Η Αυστριακή Σχολή Οικονομικών
Η Αυστριακή Σχολή Οικονομικών είναι ένα σύνολο γνώσεων στην οικονομική σκέψη, που αναπτύχθηκε αρχικά το 1870 στη Βιέννη της Αυστρίας από μια ομάδα οικονομολόγων. Εκτός από το γεγονός ότι ξεκίνησε από εκεί, δεν έχει καμία σχέση με την χώρα της Αυστρίας. Οι ακόλουθοι της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών (ASE) έχουν επιτύχει στην πρόβλεψη σημαντικών οικονομικών γεγονότων όπως η Μεγάλη Ύφεση, το στασιμοπληθωριστικό περιβάλλον της δεκαετίας του 1970, η χρηματιστηριακή φούσκα των ψηφιακών εταιρειών και η φούσκα των ακινήτων.
Η ASE δίνει έμφαση στα δικαιώματα ιδιοκτησίας, το υγιές χρήμα, τις ελάχιστες αποτελεσματικές ρυθμίσεις, την αποταμίευση και τις επενδύσεις, με ελάχιστο κρατικό χρέος και δανεισμό, και υποστηρίζει ότι οι αλλαγές πολιτικής που επιτρέπουν στις αγορές να λειτουργούν ελεύθερα οδηγούν σε οικονομική ανάπτυξη και δημιουργία πλούτου, ενώ οι παρεμβατικές πολιτικές δεν είναι φιλικές προς τις αγορές και οδηγούν σε οικονομική στασιμότητα και καταστροφή του πλούτου.
Μια βασική πτυχή της Αυστριακής Σχολής είναι η ευθυγράμμιση με την ανθρώπινη φύση – η εφαρμογή οικονομικών πολιτικών που αξιοποιούν τις θετικές πτυχές της ανθρώπινης φύσης για την ενθάρρυνση και την ενδυνάμωση της οικονομίας μέσω της πρωτοβουλίας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας.
Ο περιβαλλοντισμός της ελεύθερης αγοράς: 4 βασικές αρχές
Το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης υιοθετεί μια προσέγγιση του Περιβαλλοντισμού της Αγοράς για το περιβάλλον. Όπως υποστηρίζεται από το Austrian Economics Center και την American Conservation Coalition, υπάρχουν τέσσερις αρχές αυτής της προσέγγισης:
1) Οικονομία της αγοράς: Η οικονομική και η περιβαλλοντική επιτυχία δεν είναι αλληλοαποκλειόμενες. Μόνο η δυναμική φύση της οικονομίας της αγοράς δίνει κίνητρα στους επιχειρηματίες να κάνουν «περισσότερα με λιγότερα» και να δημιουργούν καινοτομίες που περιορίζουν το οικολογικό μας αποτύπωμα. Το ελεύθερο εμπόριο είναι ζωτικής σημασίας τόσο για την καινοτομία όσο και για την συνεργασία μεταξύ των ανθρώπων σε όλο τον κόσμο, για την από κοινού αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε σχέση με αυτή την αρχή, καθώς προσπαθεί να προωθήσει προκατασκευασμένες λύσεις με μη ελκυστικές αποδόσεις κερδών και ζημιών, αντί να επιτρέψει στην οικονομία της αγοράς να εντοπίσει καινοτόμες λύσεις με θετικές αποδόσεις στις επενδύσεις και τις λειτουργίες – με ταυτόχρονο περιορισμό του οικολογικού αποτυπώματος.
2) Ιδιωτικά δικαιώματα ιδιοκτησίας: Τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα παρέχουν κίνητρα τόσο για την περιβαλλοντική βιωσιμότητα όσο και για την λογοδοσία. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε σχέση με αυτή την αρχή, καθώς προωθεί το «δεν θα σας ανήκει τίποτα και θα είστε ευτυχισμένοι». Αντίθετα, αυτό που δεν ανήκει σε κανέναν, δεν το φροντίζει κανείς. Η ιδιοκτησία παρακινεί την φροντίδα και την υπευθυνότητα. Τα ισχυρά ιδιοκτησιακά δικαιώματα περιλαμβάνουν επίσης την δυνατότητα εμπορίας των πόρων, η οποία επιτρέπει στις αγορές να ανακατανέμουν τους φυσικούς πόρους για σκοπούς διατήρησης.
3) Αποκέντρωση: Οι τοπικές κοινότητες είναι σε καλύτερη θέση από τις κυβερνήσεις να διαχειριστούν τους κοινούς τους πόρους. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε αυτή την αρχή, καθώς βασίζεται σε κεντρικά σχεδιασμένες πολιτικές της ατζέντας, με λίγες ή καθόλου πληροφορίες επί τόπου. Αντίθετα, οι κοινότητες επωφελούνται από την δυναμική, αποκεντρωμένη γνώση που είναι απαραίτητη για την εφαρμογή αποτελεσματικών στρατηγικών διατήρησης. Η αποκέντρωση της εξουσίας, από τις κυβερνητικές γραφειοκρατίες στις τοπικές κοινότητες, ευνοεί τη στενότερη συνεργασία, την διαχείριση των πόρων και την περιβαλλοντική λογοδοσία.
4) Αισιοδοξία και καινοτομία: Ο μηδενισμός, η αποανάπτυξη και η μισανθρωπία είναι οι εχθροί του περιβάλλοντος. Οι άνθρωποι δεν αποτελούν μάστιγα για τον πλανήτη, αλλά μάλλον τον απόλυτο πόρο, ικανό να αναδείξει καινοτόμες ιδέες και λύσεις για την προστασία του περιβάλλοντός μας. Οι περιβαλλοντικές προκλήσεις μπορούν να επιλυθούν μέσω της καινοτομίας, της τεχνολογικής προόδου και της επιχειρηματικότητας – απορρίπτοντας παράλληλα τις κινδυνολογικές και αντιεπιστημονικές προσεγγίσεις. Η Ατζέντα της Μεγάλης Επανεκκίνησης αποτυγχάνει σε αυτή την αρχή από πολλές απόψεις. Ένα μεγάλο μέρος της Μεγάλης Επανεκκίνησης βασίζεται στην επιβολή, σε πολλές περιπτώσεις, δρακόντειων μέτρων παρακολούθησης και ελέγχου που επιχειρούν να αλλάξουν ή να τροποποιήσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά με τρόπους με τους οποίους οι άνθρωποι δεν αισθάνονται άνετα ή δεν είναι ευτυχείς ή που αφαιρούν από την αίσθηση της προσωπικής τους ελευθερίας και ιδιωτικότητας. Αυτά τα μέτρα περιλαμβάνουν ένα σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης και ελέγχου, ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας με οικονομικούς και κοινωνικούς ελέγχους, καθώς και περιορισμούς στις μετακινήσεις, τα ταξίδια και την ευελιξία των δαπανών.
Αντίθετα, το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης δίνει μεγάλη έμφαση στην καινοτομία και την τεχνολογία, διατηρώντας ταυτόχρονα το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Για παράδειγμα, ψηλά στην λίστα του Οράματος της Μεγάλης Αφύπνισης για τις νέες πηγές ενέργειας που μπορούν να παρέχουν τα απαιτούμενα, όχι μόνο σε μεγάλη κλίμακα αλλά και παράγοντας ελάχιστες ή καθόλου εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, είναι η εμπορική αξιοποίηση της πυρηνικής σύντηξης – πρακτικά απεριόριστη, καθαρή ενέργεια με την δυνατότητα να παρέχει όλη την ενέργεια που απαιτείται για τα ηλεκτρικά οχήματα σε όλο τον κόσμο.
Συμπέρασμα
Υπάρχει μια εναλλακτική Μεγάλη Επανεκκίνηση που μπορεί να οδηγήσει τον κόσμο στους ίδιους στόχους, αλλά χωρίς τις δυστοπικές επιπτώσεις και την υστέρησή της ως προς την προστασία του περιβάλλοντος -το Όραμα της Μεγάλης Αφύπνισης. Η βάση αυτής της εναλλακτικής Μεγάλης Επανεκκίνησης βασίζεται στις αρχές της Αυστριακής Σχολής Οικονομικών και του Περιβαλλοντισμού της Αγοράς, ευθυγραμμισμένες με την ανθρώπινη φύση, την καινοτομία, την επιχειρηματικότητα, το υγιές χρήμα, το ελάχιστο χρέος και την δανειοδότηση, την ελάχιστη αποτελεσματική ρυθμιστική δομή, τις ελευθερίες, τα ισχυρά δικαιώματα ιδιοκτησίας και την ελαχιστοποίηση του κράτους.
Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, ΚΑΤ' ΑΦΟΒΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΔΗΜ 27.1–3
Ο Δημοσθένης έχασε τον πατέρα του σε ηλικία επτά ετών. Με διαθήκη ορίζονταν κηδεμόνες του και διαχειριστές της περιουσίας του οι ανεψιοί του νεκρού, Άφοβος και Δημοφώντας, και ένας φίλος του, ο Θηριππίδης, εναντίον των οποίων στράφηκε με σειρά δικών μετά την ενηλικίωσή του ο ρήτορας, κατηγορώντας τους για κακοδιαχείριση της περιουσίας που άφησε ο πατέρας του.
[1] Εἰ μὲν ἐβούλετ’ Ἄφοβος, ὦ ἄνδρες δικασταί, τὰ δίκαια
ποιεῖν ἢ περὶ ὧν διεφερόμεθα τοῖς οἰκείοις ἐπιτρέπειν,
οὐδὲν ἂν ἔδει δικῶν οὐδὲ πραγμάτων· ἀπέχρη γὰρ ἂν τοῖς
ὑπ’ ἐκείνων γνωσθεῖσιν ἐμμένειν, ὥστε μηδεμίαν ἡμῖν εἶναι
πρὸς τοῦτον διαφοράν. ἐπειδὴ δ’ οὗτος τοὺς μὲν σαφῶς
εἰδότας τὰ ἡμέτερ’ ἔφυγε μηδὲν διαγνῶναι περὶ αὐτῶν, εἰς
δ’ ὑμᾶς τοὺς οὐδὲν τῶν ἡμετέρων ἀκριβῶς ἐπισταμένους
ἐλήλυθεν, ἀνάγκη ἐστὶν ἐν ὑμῖν παρ’ αὐτοῦ πειρᾶσθαι τῶν
δικαίων τυγχάνειν. [2] οἶδα μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὅτι
πρὸς ἄνδρας καὶ λέγειν ἱκανοὺς καὶ παρασκευάσασθαι δυνα-
μένους χαλεπόν ἐστιν εἰς ἀγῶνα καθίστασθαι περὶ τῶν
ὄντων ἁπάντων, ἄπειρον ὄντα παντάπασι πραγμάτων διὰ
τὴν ἡλικίαν· ὅμως δέ, καίπερ πολὺ τούτων καταδεέστερος
ὤν, πολλὰς ἐλπίδας ἔχω καὶ παρ’ ὑμῖν τεύξεσθαι τῶν δι-
καίων καὶ μέχρι γε τοῦ τὰ γεγενημένα διεξελθεῖν καὶ αὐτὸς
ἀρκούντως ἐρεῖν, ὥσθ’ ὑμᾶς μήτ’ ἀπολειφθῆναι τῶν πραγ-
μάτων μηδὲ καθ’ ἓν μήτ’ ἀγνοῆσαι περὶ ὧν δεήσει τὴν
ψῆφον ἐνεγκεῖν. [3] δέομαι δ’ ὑμῶν, ὦ ἄνδρες δικασταί, μετ’
εὐνοίας τέ μου ἀκοῦσαι, κἂν ἠδικῆσθαι δοκῶ, βοηθῆσαί μοι
τὰ δίκαια. ποιήσομαι δ’ ὡς ἂν δύνωμαι διὰ βραχυτάτων
τοὺς λόγους. ὅθεν οὖν ῥᾷστα μαθήσεσθε περὶ αὐτῶν, ἐν-
τεῦθεν ὑμᾶς καὶ ἐγὼ πρῶτον πειράσομαι διδάσκειν.
ΔΗΜ 27.1–3
Προοίμιον: ο νεαρός ρήτορας επιζητά την εύνοια των δικαστών
Ο Δημοσθένης έχασε τον πατέρα του σε ηλικία επτά ετών. Με διαθήκη ορίζονταν κηδεμόνες του και διαχειριστές της περιουσίας του οι ανεψιοί του νεκρού, Άφοβος και Δημοφώντας, και ένας φίλος του, ο Θηριππίδης, εναντίον των οποίων στράφηκε με σειρά δικών μετά την ενηλικίωσή του ο ρήτορας, κατηγορώντας τους για κακοδιαχείριση της περιουσίας που άφησε ο πατέρας του.
[1] Εἰ μὲν ἐβούλετ’ Ἄφοβος, ὦ ἄνδρες δικασταί, τὰ δίκαια
ποιεῖν ἢ περὶ ὧν διεφερόμεθα τοῖς οἰκείοις ἐπιτρέπειν,
οὐδὲν ἂν ἔδει δικῶν οὐδὲ πραγμάτων· ἀπέχρη γὰρ ἂν τοῖς
ὑπ’ ἐκείνων γνωσθεῖσιν ἐμμένειν, ὥστε μηδεμίαν ἡμῖν εἶναι
πρὸς τοῦτον διαφοράν. ἐπειδὴ δ’ οὗτος τοὺς μὲν σαφῶς
εἰδότας τὰ ἡμέτερ’ ἔφυγε μηδὲν διαγνῶναι περὶ αὐτῶν, εἰς
δ’ ὑμᾶς τοὺς οὐδὲν τῶν ἡμετέρων ἀκριβῶς ἐπισταμένους
ἐλήλυθεν, ἀνάγκη ἐστὶν ἐν ὑμῖν παρ’ αὐτοῦ πειρᾶσθαι τῶν
δικαίων τυγχάνειν. [2] οἶδα μὲν οὖν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὅτι
πρὸς ἄνδρας καὶ λέγειν ἱκανοὺς καὶ παρασκευάσασθαι δυνα-
μένους χαλεπόν ἐστιν εἰς ἀγῶνα καθίστασθαι περὶ τῶν
ὄντων ἁπάντων, ἄπειρον ὄντα παντάπασι πραγμάτων διὰ
τὴν ἡλικίαν· ὅμως δέ, καίπερ πολὺ τούτων καταδεέστερος
ὤν, πολλὰς ἐλπίδας ἔχω καὶ παρ’ ὑμῖν τεύξεσθαι τῶν δι-
καίων καὶ μέχρι γε τοῦ τὰ γεγενημένα διεξελθεῖν καὶ αὐτὸς
ἀρκούντως ἐρεῖν, ὥσθ’ ὑμᾶς μήτ’ ἀπολειφθῆναι τῶν πραγ-
μάτων μηδὲ καθ’ ἓν μήτ’ ἀγνοῆσαι περὶ ὧν δεήσει τὴν
ψῆφον ἐνεγκεῖν. [3] δέομαι δ’ ὑμῶν, ὦ ἄνδρες δικασταί, μετ’
εὐνοίας τέ μου ἀκοῦσαι, κἂν ἠδικῆσθαι δοκῶ, βοηθῆσαί μοι
τὰ δίκαια. ποιήσομαι δ’ ὡς ἂν δύνωμαι διὰ βραχυτάτων
τοὺς λόγους. ὅθεν οὖν ῥᾷστα μαθήσεσθε περὶ αὐτῶν, ἐν-
τεῦθεν ὑμᾶς καὶ ἐγὼ πρῶτον πειράσομαι διδάσκειν.
***
[1] Εάν μεν ήθελεν ο Άφοβος, ω άνδρες δικασταί, να είναι δίκαιος ή να εμπιστευθή την διαφοράν μας εις τους συγγενείς και φίλους, δεν θα υπήρχεν ανάγκη δικών και ενοχλήσεων· διότι θα ήτο αρκετόν να υποταχθώμεν εις τας αποφάσεις αυτών, και δεν θα υπήρχεν καμμία διαφορά μεταξύ ημών και εκείνων. Επειδή δε εκείνος, τους μεν γνωρίζοντας σαφώς τας υποθέσεις μας απέφυγεν, ώστε να μη αποφασίσουν τίποτε περί αυτών, προσέφυγε δε εις σας, οι οποίοι ουδέν γνωρίζετε σαφώς περί της υποθέσεώς μας, είναι ανάγκη να προσπαθήσωμεν ενώπιόν σας να εύρωμεν το δίκαιόν μας.
[2] Γνωρίζω μεν λοιπόν, ω άνδρες δικασταί, ότι είναι δύσκολον να αποδυθώ εις αγώνα δι' όλην την περιουσίαν μου προς άνδρας και ικανούς να ομιλούν και δυναμένους να εφευρίσκουν δικονομικούς τύπους, εγώ ο οποίος είμαι τελείως άπειρος των πραγμάτων ένεκα της ηλικίας μου· αλλ' όμως, καίτοι είμαι πολύ κατώτερος τούτων, έχω πολλάς ελπίδας και εκ μέρους υμών να επιτύχω τα δίκαια και όσον τουλάχιστον διά να διηγηθώ τα όσα έχουν γίνει, ελπίζω ότι και εγώ ο ίδιος θα ομιλήσω αρκούντως, ώστε μηδέ κατά την ελαχίστην λεπτομέρειαν να αγνοήσετε τα πράγματα, διά τα οποία πρέπει να εκφέρετε την γνώμην σας.
[3] Σας παρακαλώ δε, ω άνδρες δικασταί, να με ακούσετε με εύνοιαν και αν σας φαίνωμαι ότι έχω αδικηθεί να με βοηθήσετε να εύρω το δίκαιόν μου, θα ομιλήσω δε όσον δύναμαι συντομώτατα. Από όπου λοιπόν σεις ευκολώτατα θα κατανοήσετε την υπόθεσιν, από εκεί και εγώ θα αρχίσω πρώτον να σας διαφωτίζω.
[1] Εάν μεν ήθελεν ο Άφοβος, ω άνδρες δικασταί, να είναι δίκαιος ή να εμπιστευθή την διαφοράν μας εις τους συγγενείς και φίλους, δεν θα υπήρχεν ανάγκη δικών και ενοχλήσεων· διότι θα ήτο αρκετόν να υποταχθώμεν εις τας αποφάσεις αυτών, και δεν θα υπήρχεν καμμία διαφορά μεταξύ ημών και εκείνων. Επειδή δε εκείνος, τους μεν γνωρίζοντας σαφώς τας υποθέσεις μας απέφυγεν, ώστε να μη αποφασίσουν τίποτε περί αυτών, προσέφυγε δε εις σας, οι οποίοι ουδέν γνωρίζετε σαφώς περί της υποθέσεώς μας, είναι ανάγκη να προσπαθήσωμεν ενώπιόν σας να εύρωμεν το δίκαιόν μας.
[2] Γνωρίζω μεν λοιπόν, ω άνδρες δικασταί, ότι είναι δύσκολον να αποδυθώ εις αγώνα δι' όλην την περιουσίαν μου προς άνδρας και ικανούς να ομιλούν και δυναμένους να εφευρίσκουν δικονομικούς τύπους, εγώ ο οποίος είμαι τελείως άπειρος των πραγμάτων ένεκα της ηλικίας μου· αλλ' όμως, καίτοι είμαι πολύ κατώτερος τούτων, έχω πολλάς ελπίδας και εκ μέρους υμών να επιτύχω τα δίκαια και όσον τουλάχιστον διά να διηγηθώ τα όσα έχουν γίνει, ελπίζω ότι και εγώ ο ίδιος θα ομιλήσω αρκούντως, ώστε μηδέ κατά την ελαχίστην λεπτομέρειαν να αγνοήσετε τα πράγματα, διά τα οποία πρέπει να εκφέρετε την γνώμην σας.
[3] Σας παρακαλώ δε, ω άνδρες δικασταί, να με ακούσετε με εύνοιαν και αν σας φαίνωμαι ότι έχω αδικηθεί να με βοηθήσετε να εύρω το δίκαιόν μου, θα ομιλήσω δε όσον δύναμαι συντομώτατα. Από όπου λοιπόν σεις ευκολώτατα θα κατανοήσετε την υπόθεσιν, από εκεί και εγώ θα αρχίσω πρώτον να σας διαφωτίζω.
Τετάρτη 8 Ιουνίου 2022
ΟΜΗΡΟΣ: Ὀδύσσεια (2.80-2.145)
80 Ὣς φάτο χωόμενος, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ,
δάκρυ᾽ ἀναπρήσας· οἶκτος δ᾽ ἕλε λαὸν ἅπαντα.
ἔνθ᾽ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν, οὐδέ τις ἔτλη
Τηλέμαχον μύθοισιν ἀμείψασθαι χαλεποῖσιν·
Ἀντίνοος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπε·
85 «Τηλέμαχ᾽ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες
ἡμέας αἰσχύνων, ἐθέλοις δέ κε μῶμον ἀνάψαι.
σοὶ δ᾽ οὔ τι μνηστῆρες Ἀχαιῶν αἴτιοί εἰσιν,
ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ τοι περὶ κέρδεα οἶδεν.
ἤδη γὰρ τρίτον ἐστὶν ἔτος, τάχα δ᾽ εἶσι τέταρτον,
90 ἐξ οὗ ἀτέμβει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
πάντας μέν ἔλπει, καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ,
ἀγγελίας προϊεῖσα· νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.
ἡ δὲ δόλον τόνδ᾽ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·
στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,
95 λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δ᾽ ἡμῖν μετέειπε·
κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
μίμνετ᾽ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος
ἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματ᾽ ὄληται,
Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
100 μοῖρ᾽ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,
μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
ὣς ἔφαθ᾽, ἡμῖν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,
105 νύκτας δ᾽ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.
ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·
ἀλλ᾽ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,
καὶ τήν γ᾽ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.
110 ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσ᾽, ὑπ᾽ ἀνάγκης·
σοὶ δ᾽ ὧδε μνηστῆρες ὑποκρίνονται, ἵν᾽ εἰδῇς
αὐτὸς σῷ θυμῷ, εἰδῶσι δὲ πάντες Ἀχαιοί·
μητέρα σὴν ἀπόπεμψον, ἄνωχθι δέ μιν γαμέεσθαι
τῷ ὅτεῴ τε πατὴρ κέλεται καὶ ἁνδάνει αὐτῇ.
115 εἰ δ᾽ ἔτ᾽ ἀνιήσει γε πολὺν χρόνον υἷας Ἀχαιῶν,
τὰ φρονέουσ᾽ ἀνὰ θυμὸν ἅ οἱ πέρι δῶκεν Ἀθήνη,
ἔργα τ᾽ ἐπίστασθαι περικαλλέα καὶ φρένας ἐσθλὰς
κέρδεά θ᾽, οἷ᾽ οὔ πώ τιν᾽ ἀκούομεν οὐδὲ παλαιῶν,
τάων αἳ πάρος ἦσαν ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,
120 Τυρώ τ᾽ Ἀλκμήνη τε ἐϋστέφανός τε Μυκήνη·
τάων οὔ τις ὁμοῖα νοήματα Πηνελοπείῃ
ᾔδη· ἀτὰρ μὲν τοῦτό γ᾽ ἐναίσιμον οὐκ ἐνόησε.
τόφρα γὰρ οὖν βίοτόν τε τεὸν καὶ κτήματ᾽ ἔδονται,
ὄφρα κε κείνη τοῦτον ἔχῃ νόον, ὅν τινά οἱ νῦν
125 ἐν στήθεσσι τιθεῖσι θεοί. μέγα μὲν κλέος αὐτῇ
ποιεῖτ᾽, αὐτὰρ σοί γε ποθὴν πολέος βιότοιο·
ἡμεῖς δ᾽ οὔτ᾽ ἐπὶ ἔργα πάρος γ᾽ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,
πρίν γ᾽ αὐτὴν γήμασθαι Ἀχαιῶν ᾧ κ᾽ ἐθέλῃσι.»
Τὸν δ᾽ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
130 «Ἀντίνο᾽, οὔ πως ἔστι δόμων ἀέκουσαν ἀπῶσαι
ἥ μ᾽ ἔτεχ᾽, ἥ μ᾽ ἔθρεψε· πατὴρ δ᾽ ἐμὸς ἄλλοθι γαίης,
ζώει ὅ γ᾽ ἦ τέθνηκε· κακὸν δέ με πόλλ᾽ ἀποτίνειν
Ἰκαρίῳ, αἴ κ᾽ αὐτὸς ἑκὼν ἀπὸ μητέρα πέμψω.
ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι, ἄλλα δὲ δαίμων
135 δώσει, ἐπεὶ μήτηρ στυγερὰς ἀρήσετ᾽ ἐρινῦς
οἴκου ἀπερχομένη· νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων
ἔσσεται· ὣς οὐ τοῦτον ἐγώ ποτε μῦθον ἐνίψω.
ὑμέτερος δ᾽ εἰ μὲν θυμὸς νεμεσίζεται αὐτῶν,
ἔξιτέ μοι μεγάρων, ἄλλας δ᾽ ἀλεγύνετε δαῖτας
140 ὑμὰ κτήματ᾽ ἔδοντες ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.
εἰ δ᾽ ὑμῖν δοκέει τόδε λωΐτερον καὶ ἄμεινον
ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,
κείρετ᾽· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,
αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι.
145 νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.»
δάκρυ᾽ ἀναπρήσας· οἶκτος δ᾽ ἕλε λαὸν ἅπαντα.
ἔνθ᾽ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν, οὐδέ τις ἔτλη
Τηλέμαχον μύθοισιν ἀμείψασθαι χαλεποῖσιν·
Ἀντίνοος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπε·
85 «Τηλέμαχ᾽ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες
ἡμέας αἰσχύνων, ἐθέλοις δέ κε μῶμον ἀνάψαι.
σοὶ δ᾽ οὔ τι μνηστῆρες Ἀχαιῶν αἴτιοί εἰσιν,
ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ τοι περὶ κέρδεα οἶδεν.
ἤδη γὰρ τρίτον ἐστὶν ἔτος, τάχα δ᾽ εἶσι τέταρτον,
90 ἐξ οὗ ἀτέμβει θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν Ἀχαιῶν.
πάντας μέν ἔλπει, καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ,
ἀγγελίας προϊεῖσα· νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.
ἡ δὲ δόλον τόνδ᾽ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·
στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,
95 λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δ᾽ ἡμῖν μετέειπε·
κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
μίμνετ᾽ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος
ἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματ᾽ ὄληται,
Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
100 μοῖρ᾽ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,
μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
ὣς ἔφαθ᾽, ἡμῖν δ᾽ αὖτ᾽ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,
105 νύκτας δ᾽ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.
ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·
ἀλλ᾽ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,
καὶ τήν γ᾽ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.
110 ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσ᾽, ὑπ᾽ ἀνάγκης·
σοὶ δ᾽ ὧδε μνηστῆρες ὑποκρίνονται, ἵν᾽ εἰδῇς
αὐτὸς σῷ θυμῷ, εἰδῶσι δὲ πάντες Ἀχαιοί·
μητέρα σὴν ἀπόπεμψον, ἄνωχθι δέ μιν γαμέεσθαι
τῷ ὅτεῴ τε πατὴρ κέλεται καὶ ἁνδάνει αὐτῇ.
115 εἰ δ᾽ ἔτ᾽ ἀνιήσει γε πολὺν χρόνον υἷας Ἀχαιῶν,
τὰ φρονέουσ᾽ ἀνὰ θυμὸν ἅ οἱ πέρι δῶκεν Ἀθήνη,
ἔργα τ᾽ ἐπίστασθαι περικαλλέα καὶ φρένας ἐσθλὰς
κέρδεά θ᾽, οἷ᾽ οὔ πώ τιν᾽ ἀκούομεν οὐδὲ παλαιῶν,
τάων αἳ πάρος ἦσαν ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,
120 Τυρώ τ᾽ Ἀλκμήνη τε ἐϋστέφανός τε Μυκήνη·
τάων οὔ τις ὁμοῖα νοήματα Πηνελοπείῃ
ᾔδη· ἀτὰρ μὲν τοῦτό γ᾽ ἐναίσιμον οὐκ ἐνόησε.
τόφρα γὰρ οὖν βίοτόν τε τεὸν καὶ κτήματ᾽ ἔδονται,
ὄφρα κε κείνη τοῦτον ἔχῃ νόον, ὅν τινά οἱ νῦν
125 ἐν στήθεσσι τιθεῖσι θεοί. μέγα μὲν κλέος αὐτῇ
ποιεῖτ᾽, αὐτὰρ σοί γε ποθὴν πολέος βιότοιο·
ἡμεῖς δ᾽ οὔτ᾽ ἐπὶ ἔργα πάρος γ᾽ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,
πρίν γ᾽ αὐτὴν γήμασθαι Ἀχαιῶν ᾧ κ᾽ ἐθέλῃσι.»
Τὸν δ᾽ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
130 «Ἀντίνο᾽, οὔ πως ἔστι δόμων ἀέκουσαν ἀπῶσαι
ἥ μ᾽ ἔτεχ᾽, ἥ μ᾽ ἔθρεψε· πατὴρ δ᾽ ἐμὸς ἄλλοθι γαίης,
ζώει ὅ γ᾽ ἦ τέθνηκε· κακὸν δέ με πόλλ᾽ ἀποτίνειν
Ἰκαρίῳ, αἴ κ᾽ αὐτὸς ἑκὼν ἀπὸ μητέρα πέμψω.
ἐκ γὰρ τοῦ πατρὸς κακὰ πείσομαι, ἄλλα δὲ δαίμων
135 δώσει, ἐπεὶ μήτηρ στυγερὰς ἀρήσετ᾽ ἐρινῦς
οἴκου ἀπερχομένη· νέμεσις δέ μοι ἐξ ἀνθρώπων
ἔσσεται· ὣς οὐ τοῦτον ἐγώ ποτε μῦθον ἐνίψω.
ὑμέτερος δ᾽ εἰ μὲν θυμὸς νεμεσίζεται αὐτῶν,
ἔξιτέ μοι μεγάρων, ἄλλας δ᾽ ἀλεγύνετε δαῖτας
140 ὑμὰ κτήματ᾽ ἔδοντες ἀμειβόμενοι κατὰ οἴκους.
εἰ δ᾽ ὑμῖν δοκέει τόδε λωΐτερον καὶ ἄμεινον
ἔμμεναι, ἀνδρὸς ἑνὸς βίοτον νήποινον ὀλέσθαι,
κείρετ᾽· ἐγὼ δὲ θεοὺς ἐπιβώσομαι αἰὲν ἐόντας,
αἴ κέ ποθι Ζεὺς δῷσι παλίντιτα ἔργα γενέσθαι.
145 νήποινοί κεν ἔπειτα δόμων ἔντοσθεν ὄλοισθε.»
***
80 Τον λόγο του έκλεισε με οργίλο πάθος, στο χώμα ρίχνοντας
το σκήπτρο, γέμισαν δάκρυα τα μάτια του· όλο το πλήθος τότε
τον συμπόνεσε, οι πάντες έμειναν βουβοί κι αμίλητοι, κανείς δεν πήρε
θάρρος να μιλήσει στον Τηλέμαχο, να τον πικράνει κι άλλο με τα λόγια του.
Μόνος ο Αντίνοος βγήκε μπροστά και του αντιμίλησε:
«Τηλέμαχε μεγαλορρήμονα, ακατάσχετε, τι λόγος που ξεστόμισες
να μας ντροπιάσεις, θέλοντας πάνω μας να ρίξεις τη βαριά μομφή σου!
Όχι, δεν είναι από τους Αχαιούς ένοχοι οι μνηστήρες·
φταίει η καλή σου μάνα, ξύπνια πολύ, παμπόνηρη.
Πέρασαν κιόλας χρόνοι τρεις, σε λίγο πάμε για τον τέταρτο,
90 αφότου εκείνη ξεγελά κι εξάπτει την όρεξη στων Αχαιών τα στήθη.
Ελπίδες δίνει σ᾽ όλους και στον καθένα χωριστά υποσχέσεις,
στέλνοντας τα μηνύματά της, αλλ᾽ άλλα ο νους της μελετά και θέλει.
Και να ποιον άλλο δόλο το μυαλό της έκλωθε:
στην πάνω κάμαρη έστησε μεγάλον αργαλειό, πήρε να υφαίνει
λεπτό φαντό κι υπέρμετρο, ενώ συγχρόνως μας εφώναξε για ν᾽ αναγγείλει:
«Νέοι κι ωραίοι μνηστήρες, αφού είναι πια νεκρός ο θείος Οδυσσεύς·
κάνετε λίγη υπομονή, μόλο που τρέχετε πίσω απ᾽ τον γάμο μου,
ωσότου τούτο το πανί το αποτελειώσω, για να μην παν
χαμένες οι κλωστές μου.
Το υφαίνω σάβανο του σεβαστού Λαέρτη, στην ώρα που
100 μαύρη θα πέσει η μοίρα του θανάτου, για να τον καταλύσει η άσπλαχνη.
Να μη βρεθεί στον κόσμο μας κάποια γυναίκα να με ψέξει,
που θα τον άφηνα νεκρό ασαβάνωτο, έναν με τόσα πλούτη στον καιρό του.»
Αυτά μας είπε, κι εμείς εμπιστευτήκαμε στα λόγια της
με την περήφανη καρδιά μας.
Τότε λοιπόν αδιάκοπα, την κάθε μέρα, ύφαινε το μεγάλο της φαντό,
όμως το ξήλωνε τη νύχτα πλάι της έχοντας τις δάδες αναμμένες.
Έτσι για τρία χρόνια με τον δόλο της έπεισε και ξεγέλασε
τους Αχαιούς ανύποπτους.
Όταν ωστόσο μπήκε η τέταρτη χρονιά, γυρίζοντας κι οι εποχές,
τότε κάποια από τις γυναίκες της το μυστικό μαρτύρησε που το ᾽ξερε καλά·
κι εμείς την πιάσαμε επ᾽ αυτοφώρω να ξηλώνει το φωτεινό φαντό —
110 οπότε και το τέλεψε, παρά τη θέλησή της, υποχωρώντας στην ανάγκη.
Τώρα λοιπόν ιδού η απόκριση που δίνουν οι μνηστήρες —
να την κρατείς, Τηλέμαχε, κι εσύ στον νου σου,
αλλ᾽ ας τη μάθουν και οι λοιποί Αχαιοί: διώξε τη μάνα σου,
και να της πεις να βρει γαμπρό,
όποιον συστήσει τελικά ο πατέρας της, να της αρέσει ωστόσο και της ίδιας.
Αν όμως επιμένει να βασανίζει κι άλλο τους γιους των Αχαιών,
αν συνεχίσει έτσι να σκέφτεται, όπως η Αθηνά τη στόλισε χωρίς φειδώ·
ν᾽ ασκεί την τέχνη σε περίκαλλα έργα, το ξύπνιο της μυαλό
σε πανουργίες, κάτι που δεν ακούσαμε να το ᾽χει ως τώρα άλλη γυναίκα,
μήτε στα χρόνια τα παλιά που ζούσαν καλλιπλόκαμες οι αχαιίδες
120 Τυρώ και Αλκμήνη, η καλλιστέφανη Μυκήνη —
καμιά απ᾽ αυτές δεν είχε τα νοήματα της Πηνελόπης,
κι όμως σε τούτο το επινόημά της δεν ευτύχησε.
Λοιπόν, τόσον καιρό θα τρώνε κι οι μνηστήρες τ᾽ αγαθά σου και τα πλούτη,
όσο κι εκείνη συντηρεί τη γνώμη που οι θεοί τής έβαλαν
στα στήθη· σίγουρα κερδίζει η ίδια δόξα κι όνομα,
όμως εσένα θα σου λείψουν έτσι τα πολλά καλά σου.
Εμείς πάντως να ξέρεις πως δεν ξαναγυρνούμε στις δουλειές μας μήτε και πάμε
αλλού, προτού κι αυτή να παντρευτεί όποιο Αχαιό διαλέξει.»
Σ᾽ αυτόν ο φρόνιμος Τηλέμαχος ευθύς ανταποκρίθηκε:
130 «Αντίνοε, δεν γίνεται, παρά τη θέλησή της, από το σπίτι να τη διώξω
εκείνη που με γέννησε, εκείνη που μ᾽ ανάθρεψε. Όσο για τον πατέρα μου,
κάπου στα ξένα μπορεί να ζει, μπορεί να πέθανε. Κι είναι κακό,
αν τώρα πλήρωνα του Ικαρίου πολλά, για την περίπτωση που θα ξαπόστελνα
τη μάνα μου σ᾽ εκείνον μόνος μου·
γιατί κι απ᾽ τον πατέρα της θα βρω κακή ανταπόδοση, αλλά κι ένας θεός
θα ρίξει πάνω μου διπλό κακό, όταν η μάνα μου, αφήνοντας το σπίτι,
τις Ερινύες φωνάζοντας θα με καταραστεί· τότε κι οι άνθρωποι
θα μου φορτώσουν βαριά μομφή.
Γι᾽ αυτό κι εγώ δεν πρόκειται να ξεστομίσω τέτοιον λόγο.
Όμως κι εσείς, αν σας απόμεινε λίγη ντροπή,
αδειάστε μου πια το παλάτι, αλλού γυρέψετε τα φαγοπότια σας,
140 αλλάζοντας το ᾽να με τ᾽ άλλο σπίτι μεταξύ σας, τρώγοντας τα δικά σας πλούτη.
Αν όμως κρίνετε πως είναι συμφερότερο αυτό και δίκαιο,
ενός ανθρώπου να ξοδεύετε το βιος με δίχως πληρωμή,
εμπρός λοιπόν, ολοκληρώστε την καταστροφή. Αλλά κι εγώ επικαλούμαι
τους αθάνατους θεούς, ανίσως δώσει ο Δίας κάποτε
να πληρωθούν τα ανόσια έργα σας. Τότε θα βρείτε μέσα εδώ
τον όλεθρο, χωρίς κανένα χρέος πια.»
80 Τον λόγο του έκλεισε με οργίλο πάθος, στο χώμα ρίχνοντας
το σκήπτρο, γέμισαν δάκρυα τα μάτια του· όλο το πλήθος τότε
τον συμπόνεσε, οι πάντες έμειναν βουβοί κι αμίλητοι, κανείς δεν πήρε
θάρρος να μιλήσει στον Τηλέμαχο, να τον πικράνει κι άλλο με τα λόγια του.
Μόνος ο Αντίνοος βγήκε μπροστά και του αντιμίλησε:
«Τηλέμαχε μεγαλορρήμονα, ακατάσχετε, τι λόγος που ξεστόμισες
να μας ντροπιάσεις, θέλοντας πάνω μας να ρίξεις τη βαριά μομφή σου!
Όχι, δεν είναι από τους Αχαιούς ένοχοι οι μνηστήρες·
φταίει η καλή σου μάνα, ξύπνια πολύ, παμπόνηρη.
Πέρασαν κιόλας χρόνοι τρεις, σε λίγο πάμε για τον τέταρτο,
90 αφότου εκείνη ξεγελά κι εξάπτει την όρεξη στων Αχαιών τα στήθη.
Ελπίδες δίνει σ᾽ όλους και στον καθένα χωριστά υποσχέσεις,
στέλνοντας τα μηνύματά της, αλλ᾽ άλλα ο νους της μελετά και θέλει.
Και να ποιον άλλο δόλο το μυαλό της έκλωθε:
στην πάνω κάμαρη έστησε μεγάλον αργαλειό, πήρε να υφαίνει
λεπτό φαντό κι υπέρμετρο, ενώ συγχρόνως μας εφώναξε για ν᾽ αναγγείλει:
«Νέοι κι ωραίοι μνηστήρες, αφού είναι πια νεκρός ο θείος Οδυσσεύς·
κάνετε λίγη υπομονή, μόλο που τρέχετε πίσω απ᾽ τον γάμο μου,
ωσότου τούτο το πανί το αποτελειώσω, για να μην παν
χαμένες οι κλωστές μου.
Το υφαίνω σάβανο του σεβαστού Λαέρτη, στην ώρα που
100 μαύρη θα πέσει η μοίρα του θανάτου, για να τον καταλύσει η άσπλαχνη.
Να μη βρεθεί στον κόσμο μας κάποια γυναίκα να με ψέξει,
που θα τον άφηνα νεκρό ασαβάνωτο, έναν με τόσα πλούτη στον καιρό του.»
Αυτά μας είπε, κι εμείς εμπιστευτήκαμε στα λόγια της
με την περήφανη καρδιά μας.
Τότε λοιπόν αδιάκοπα, την κάθε μέρα, ύφαινε το μεγάλο της φαντό,
όμως το ξήλωνε τη νύχτα πλάι της έχοντας τις δάδες αναμμένες.
Έτσι για τρία χρόνια με τον δόλο της έπεισε και ξεγέλασε
τους Αχαιούς ανύποπτους.
Όταν ωστόσο μπήκε η τέταρτη χρονιά, γυρίζοντας κι οι εποχές,
τότε κάποια από τις γυναίκες της το μυστικό μαρτύρησε που το ᾽ξερε καλά·
κι εμείς την πιάσαμε επ᾽ αυτοφώρω να ξηλώνει το φωτεινό φαντό —
110 οπότε και το τέλεψε, παρά τη θέλησή της, υποχωρώντας στην ανάγκη.
Τώρα λοιπόν ιδού η απόκριση που δίνουν οι μνηστήρες —
να την κρατείς, Τηλέμαχε, κι εσύ στον νου σου,
αλλ᾽ ας τη μάθουν και οι λοιποί Αχαιοί: διώξε τη μάνα σου,
και να της πεις να βρει γαμπρό,
όποιον συστήσει τελικά ο πατέρας της, να της αρέσει ωστόσο και της ίδιας.
Αν όμως επιμένει να βασανίζει κι άλλο τους γιους των Αχαιών,
αν συνεχίσει έτσι να σκέφτεται, όπως η Αθηνά τη στόλισε χωρίς φειδώ·
ν᾽ ασκεί την τέχνη σε περίκαλλα έργα, το ξύπνιο της μυαλό
σε πανουργίες, κάτι που δεν ακούσαμε να το ᾽χει ως τώρα άλλη γυναίκα,
μήτε στα χρόνια τα παλιά που ζούσαν καλλιπλόκαμες οι αχαιίδες
120 Τυρώ και Αλκμήνη, η καλλιστέφανη Μυκήνη —
καμιά απ᾽ αυτές δεν είχε τα νοήματα της Πηνελόπης,
κι όμως σε τούτο το επινόημά της δεν ευτύχησε.
Λοιπόν, τόσον καιρό θα τρώνε κι οι μνηστήρες τ᾽ αγαθά σου και τα πλούτη,
όσο κι εκείνη συντηρεί τη γνώμη που οι θεοί τής έβαλαν
στα στήθη· σίγουρα κερδίζει η ίδια δόξα κι όνομα,
όμως εσένα θα σου λείψουν έτσι τα πολλά καλά σου.
Εμείς πάντως να ξέρεις πως δεν ξαναγυρνούμε στις δουλειές μας μήτε και πάμε
αλλού, προτού κι αυτή να παντρευτεί όποιο Αχαιό διαλέξει.»
Σ᾽ αυτόν ο φρόνιμος Τηλέμαχος ευθύς ανταποκρίθηκε:
130 «Αντίνοε, δεν γίνεται, παρά τη θέλησή της, από το σπίτι να τη διώξω
εκείνη που με γέννησε, εκείνη που μ᾽ ανάθρεψε. Όσο για τον πατέρα μου,
κάπου στα ξένα μπορεί να ζει, μπορεί να πέθανε. Κι είναι κακό,
αν τώρα πλήρωνα του Ικαρίου πολλά, για την περίπτωση που θα ξαπόστελνα
τη μάνα μου σ᾽ εκείνον μόνος μου·
γιατί κι απ᾽ τον πατέρα της θα βρω κακή ανταπόδοση, αλλά κι ένας θεός
θα ρίξει πάνω μου διπλό κακό, όταν η μάνα μου, αφήνοντας το σπίτι,
τις Ερινύες φωνάζοντας θα με καταραστεί· τότε κι οι άνθρωποι
θα μου φορτώσουν βαριά μομφή.
Γι᾽ αυτό κι εγώ δεν πρόκειται να ξεστομίσω τέτοιον λόγο.
Όμως κι εσείς, αν σας απόμεινε λίγη ντροπή,
αδειάστε μου πια το παλάτι, αλλού γυρέψετε τα φαγοπότια σας,
140 αλλάζοντας το ᾽να με τ᾽ άλλο σπίτι μεταξύ σας, τρώγοντας τα δικά σας πλούτη.
Αν όμως κρίνετε πως είναι συμφερότερο αυτό και δίκαιο,
ενός ανθρώπου να ξοδεύετε το βιος με δίχως πληρωμή,
εμπρός λοιπόν, ολοκληρώστε την καταστροφή. Αλλά κι εγώ επικαλούμαι
τους αθάνατους θεούς, ανίσως δώσει ο Δίας κάποτε
να πληρωθούν τα ανόσια έργα σας. Τότε θα βρείτε μέσα εδώ
τον όλεθρο, χωρίς κανένα χρέος πια.»
Περί ανάγκης
-"Η ουσία δεν ανατρέπεται, αλλιώς δεν υπήρχε."
-"Τα λάθη, τα ονομάζεις τέτοια γιατί δεν ξέρεις τον πραγματικό λόγο που έγιναν."
-"Χρειάζεται ο άλλος με τον οποίο μοιράζεσαι, για να εκφραστεί κάτι, να επινοηθεί, να δημιουργηθεί."
Η ανάγκη γεννά τη δημιουργία. Όχι όμως από έλλειψη, αλλά από πληρότητα. Αυτή η ανάγκη εκδηλώνεται ως έλλειψη στα κατώτερα/πυκνότερα στρώματα ύπαρξης και έκφρασης, αλλά είναι πληρότητα στα ανώτερα επίπεδα.
Η ανάγκη στα κατώτερα δημιουργεί καταστροφή, στέρηση, εξάρτηση, εμμονές, έλλειψη, επανάληψη, αυτού που προσπαθεί να γεμίσει αλλά δεν μπορεί. Όμως η πραγματικότητα σχηματίζεται από την αντίληψη και η αντίληψη μεταβάλλεται, υπόκειται σε ερμηνεία, ανάλογα με το εύρος της γνώσης που συντίθεται με σοφία και σύνεση.
Η πηγαία ανάγκη είναι πάθος φλογερό που δεν στερεύει γιατί πηγάζει από πληρότητα, μεγαλόπρεπη ταπεινότητα, ακλόνητη ροή ουσίας. Είναι η δύναμη που δημιουργεί νέους κόσμους, συνθέτοντας, απλώνοντας, εκφράζοντας το θείο πυρ: το πνεύμα.
Στον κόσμο μας, οι εκφράσεις αυτές βρίσκονται εκδηλωμένες παντού, αλλά κρυμμένες στους απαίδευτους στην εσωτερική, ανώτερη όραση. Αντεστραμμένες και παραμορφωμένες στην στατική εικονική αντίληψη που αδυνατεί ακόμα ή είναι ανίκανη να μετατοπιστεί.
Όσοι αντιλαμβάνονται, δεν χάνουν το χρόνο τους σπαταλώντας την πολύτιμη, θεία, δημιουργική ενέργειά τους, ούτε ανήκουν στην αντεστραμμένη απεικόνιση που παρασύρει πολιτισμούς, κόσμους, κατακτήσεις, τη συνείδηση, τα πάντα προσωρινά, στη δύνη της αβύσσου.
Η ανάγκη αυτή, που είναι ξεχείλισμα πληρότητας, κάποτε θα εκφραστεί από τη συνειδητότητα με διαφορετική λέξη/έννοια. Γιατί δεν φαίνεται όσο είμαστε αδαείς, αλλά απλώνεται, μοιράζεται, ενώνεται και δημιουργεί, πέρα από ονειρικές θεάσεις. Και μια μόνο "σπίθα" της, μεταμορφώνει κόσμους ολόκληρους και αλλάζει τη συνειδητότητα, διαπερνώντας τον κώδικα ασφαλείας της. Η ισχυρότερη δύναμη, που πρέπει να παιδευτούμε, να μυηθούμε (μόνο εσωτερικά) για να αντέξουμε να κρατήσουμε, ανάλαφρα και σταθερά. Οδηγός μας είναι πάντα η διαπεραστική ματιά μας στη ζωή, στα πάντα που συναντάμε και αποτελούν ενδείξεις, υποδείξεις, αποδείξεις, που όμως οφείλουμε να μεταφράσουμε και να αναλάβουμε την ευθύνη τους, βιωματικά.
Ανάμεσα στους χιλιάδες καθρέφτες μας, που συναντάμε και τα εικονικά όνειρα που βλέπουμε και ζούμε, βρίσκεται ο θησαυρός, οι ακτίνες "θείου" φωτός που δεν φαίνονται με το γυμνό μάτι και ο φυσικός νους θα σπεύσει να ερμηνεύσει, με θεωρίες που εξασφαλίζουν τη φαινομενική, εγωική γνώση του.
Αν αντισταθούμε, αν παραμένουμε ταπεινά και μεγαλόπρεπα πιστοί σ' αυτήν την πηγαία, ανώτερη "ανάγκη"/πάθος, θα ανυψωθούμε. Τα φυσικά μας μάτια αντικρίσουν τον Κόσμο για πρώτη φορά, ο νους θ' απελευθερωθεί από τις εμμονές και τους εφιάλτες του, η καρδιά θα χτυπήσει στο ρυθμό της αιωνιότητας που κανένας άνθρωπος, καμία δύναμη, καμία εικονική απεικόνιση δεν θα μπορεί να σιγάσει, να σταματήσει ή να εμποδίσει.
Ο δρόμος είναι μακρύς και ο χρόνος πάντα θα μάς παρασύρει με τα παιχνιδίσματά του, μέχρι να καταλάβουμε πως μάς υπηρετεί, αν δεν τον φοβόμαστε, αν δεν τον υπηρετούμε μαρτυρικά, αν συνειδητοποιήσουμε βιωματικά πως μετέχουμε δημιουργικά, πως είμαστε κομμάτια/μέρη αυτής της πηγής.
Λίγοι διαπερνούν τον κώδικα της συνειδητότητας. Πιο ελκυστικό θα είναι πάντα να τον υπηρετούμε, νομίζοντας πως τον σπάμε. Αλλά η Αγάπη ποτέ δεν χρειάστηκε πολλούς για να εκφραστεί. Όχι, δεν "είμαστε όλοι ένα", ούτε είσαι ποτέ "μόνος" αν μέσα σου καίει το αιώνιο πυρ, η φλόγα της ουσίας, η αστείρευτη πηγή της πληρότητας που δημιουργεί, ενώνοντας, συνθέτοντας, προχωρώντας ακούραστη, με φρεσκάδα και αθωότητα, μετατρέποντας τα πάντα σε αλήθεια στο πέρασμά της.
Μπορούμε να εκδηλώσουμε όσους εικονικούς κόσμους θέλουμε. Ο κόσμος της Αλήθειας είναι ένας.
-"Τα λάθη, τα ονομάζεις τέτοια γιατί δεν ξέρεις τον πραγματικό λόγο που έγιναν."
-"Χρειάζεται ο άλλος με τον οποίο μοιράζεσαι, για να εκφραστεί κάτι, να επινοηθεί, να δημιουργηθεί."
Η ανάγκη γεννά τη δημιουργία. Όχι όμως από έλλειψη, αλλά από πληρότητα. Αυτή η ανάγκη εκδηλώνεται ως έλλειψη στα κατώτερα/πυκνότερα στρώματα ύπαρξης και έκφρασης, αλλά είναι πληρότητα στα ανώτερα επίπεδα.
Η ανάγκη στα κατώτερα δημιουργεί καταστροφή, στέρηση, εξάρτηση, εμμονές, έλλειψη, επανάληψη, αυτού που προσπαθεί να γεμίσει αλλά δεν μπορεί. Όμως η πραγματικότητα σχηματίζεται από την αντίληψη και η αντίληψη μεταβάλλεται, υπόκειται σε ερμηνεία, ανάλογα με το εύρος της γνώσης που συντίθεται με σοφία και σύνεση.
Η πηγαία ανάγκη είναι πάθος φλογερό που δεν στερεύει γιατί πηγάζει από πληρότητα, μεγαλόπρεπη ταπεινότητα, ακλόνητη ροή ουσίας. Είναι η δύναμη που δημιουργεί νέους κόσμους, συνθέτοντας, απλώνοντας, εκφράζοντας το θείο πυρ: το πνεύμα.
Στον κόσμο μας, οι εκφράσεις αυτές βρίσκονται εκδηλωμένες παντού, αλλά κρυμμένες στους απαίδευτους στην εσωτερική, ανώτερη όραση. Αντεστραμμένες και παραμορφωμένες στην στατική εικονική αντίληψη που αδυνατεί ακόμα ή είναι ανίκανη να μετατοπιστεί.
Όσοι αντιλαμβάνονται, δεν χάνουν το χρόνο τους σπαταλώντας την πολύτιμη, θεία, δημιουργική ενέργειά τους, ούτε ανήκουν στην αντεστραμμένη απεικόνιση που παρασύρει πολιτισμούς, κόσμους, κατακτήσεις, τη συνείδηση, τα πάντα προσωρινά, στη δύνη της αβύσσου.
Η ανάγκη αυτή, που είναι ξεχείλισμα πληρότητας, κάποτε θα εκφραστεί από τη συνειδητότητα με διαφορετική λέξη/έννοια. Γιατί δεν φαίνεται όσο είμαστε αδαείς, αλλά απλώνεται, μοιράζεται, ενώνεται και δημιουργεί, πέρα από ονειρικές θεάσεις. Και μια μόνο "σπίθα" της, μεταμορφώνει κόσμους ολόκληρους και αλλάζει τη συνειδητότητα, διαπερνώντας τον κώδικα ασφαλείας της. Η ισχυρότερη δύναμη, που πρέπει να παιδευτούμε, να μυηθούμε (μόνο εσωτερικά) για να αντέξουμε να κρατήσουμε, ανάλαφρα και σταθερά. Οδηγός μας είναι πάντα η διαπεραστική ματιά μας στη ζωή, στα πάντα που συναντάμε και αποτελούν ενδείξεις, υποδείξεις, αποδείξεις, που όμως οφείλουμε να μεταφράσουμε και να αναλάβουμε την ευθύνη τους, βιωματικά.
Ανάμεσα στους χιλιάδες καθρέφτες μας, που συναντάμε και τα εικονικά όνειρα που βλέπουμε και ζούμε, βρίσκεται ο θησαυρός, οι ακτίνες "θείου" φωτός που δεν φαίνονται με το γυμνό μάτι και ο φυσικός νους θα σπεύσει να ερμηνεύσει, με θεωρίες που εξασφαλίζουν τη φαινομενική, εγωική γνώση του.
Αν αντισταθούμε, αν παραμένουμε ταπεινά και μεγαλόπρεπα πιστοί σ' αυτήν την πηγαία, ανώτερη "ανάγκη"/πάθος, θα ανυψωθούμε. Τα φυσικά μας μάτια αντικρίσουν τον Κόσμο για πρώτη φορά, ο νους θ' απελευθερωθεί από τις εμμονές και τους εφιάλτες του, η καρδιά θα χτυπήσει στο ρυθμό της αιωνιότητας που κανένας άνθρωπος, καμία δύναμη, καμία εικονική απεικόνιση δεν θα μπορεί να σιγάσει, να σταματήσει ή να εμποδίσει.
Ο δρόμος είναι μακρύς και ο χρόνος πάντα θα μάς παρασύρει με τα παιχνιδίσματά του, μέχρι να καταλάβουμε πως μάς υπηρετεί, αν δεν τον φοβόμαστε, αν δεν τον υπηρετούμε μαρτυρικά, αν συνειδητοποιήσουμε βιωματικά πως μετέχουμε δημιουργικά, πως είμαστε κομμάτια/μέρη αυτής της πηγής.
Λίγοι διαπερνούν τον κώδικα της συνειδητότητας. Πιο ελκυστικό θα είναι πάντα να τον υπηρετούμε, νομίζοντας πως τον σπάμε. Αλλά η Αγάπη ποτέ δεν χρειάστηκε πολλούς για να εκφραστεί. Όχι, δεν "είμαστε όλοι ένα", ούτε είσαι ποτέ "μόνος" αν μέσα σου καίει το αιώνιο πυρ, η φλόγα της ουσίας, η αστείρευτη πηγή της πληρότητας που δημιουργεί, ενώνοντας, συνθέτοντας, προχωρώντας ακούραστη, με φρεσκάδα και αθωότητα, μετατρέποντας τα πάντα σε αλήθεια στο πέρασμά της.
Μπορούμε να εκδηλώσουμε όσους εικονικούς κόσμους θέλουμε. Ο κόσμος της Αλήθειας είναι ένας.
Τι θα πει ο κόσμος; - Ο φόβος της κριτικής
Μία από τις πιο συχνές φράσεις που ακούμε όσο είμαστε παιδιά, αλλά και μεγαλώνοντας είναι “Μα τι θα πει ο κόσμος;“. Πολλοί ενήλικες κουβαλούν αυτή την φράση ως φορτίο, ως εμπόδιο στις αλλαγές τους, ακόμη και ως κριτήριο για τις επιλογές της ζωής τους.
Μήπως και εσύ ανήκεις σ’ αυτήν την κατηγορία; Μήπως κάθε φορά που θέλεις να κάνεις μία αλλαγή, μία μετάβαση, κάτι το διαφορετικό, σκέφτεσαι την γνώμη των άλλων, καταπιέζοντας την δική σου επιθυμία και στέλνοντας παράλληλα ένα τεράστιο “όχι” στον εαυτό σου;
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η ανάγκη να ικανοποιούμε πρώτα τους άλλους και ύστερα τον εαυτό μας καθοδηγεί τις επιλογές μας, την ποιότητα των σχέσεων μας, ακόμα και την ίδια μας τη ζωή. Ο άνθρωπος είναι ένα κοινωνικό ον, κάτι που σημαίνει πως θέλει να ανήκει κάπου και πως έχει ενδιαφέρον για την γνώμη των άλλων. Δεν είναι άλλωστε λίγες οι φορές που ζητάμε την γνώμη των σημαντικών άλλων, τόσο για να πάρουμε επιβεβαίωση όσο και για να διαμορφώσουμε μία τελική, δική μας γνώμη που θα κουμπώνει με το μέσα μας, που θα μας ταιριάζει.
Τι γίνεται όμως, όταν οι επιλογές μας έχουν ως στόχο να ικανοποιούν τους άλλους; Γιατί μας είναι τόσο σημαντικό να αποφύγουμε την αρνητική κριτική και να γίνουμε αρεστοί;
Ο φόβος της κριτικής καθώς και η έλλειψη αυτοεκτίμησης αποτελούν δύο από τις βασικές αιτίες μέσα μας που συντηρούν το “τι θα πει ο κόσμος”. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι μία έννοια εύθραυστη και ευμετάβλητη και αναπτύσσεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου. Σε αυτήν παίζουν σημαντικό ρόλο οι γονείς ή οι σημαντικοί άλλοι, που γίνονται ο καθρέφτης του ατόμου. Αν νιώθω πως αρέσω σε αυτούς, αν αισθάνομαι την πλήρη αποδοχή, τότε με αποδέχομαι και νιώθω εμπιστοσύνη ως προς τις επιλογές μου. Αν συμβεί όμως το αντίθετο, αν νιώθω πως δεν αξίζω, αν δεν παίρνω την αγάπη και την αποδοχή όπως την φανταζόμουν, απομακρύνομαι τόσο από την υψηλή αυτοεκτίμηση όσο και από τις πραγματικές μου επιθυμίες. Αυτό σημαίνει πως μπορώ ακόμα και να προδώσω τις προσωπικές μου αξίες, αρκεί “να μη πει τίποτα κακό ο κόσμος για εμένα”. Και όταν προδώσουμε τις προσωπικές μας αξίες, η ζωή μας πλέον δεν είναι στα χέρια μας και αισθανόμαστε πως έχουμε χάσει την “πυξίδα” μας.
ΚΑΠΟΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΠΑΛΙ Η ΦΩΝΟΥΛΑ “ΤΙ ΘΑ ΠΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ”, ΔΕΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΕ ΕΜΑΣ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΥΜΕΝΗ ΦΩΝΗ ΠΟΥ ΣΥΝΗΘΙΖΑΜΕ ΝΑ ΑΚΟΥΜΕ ΙΣΩΣ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗ ΗΛΙΚΙΑ.
Μία φωνή της μαμάς, του μπαμπά, της γιαγιάς, της δασκάλας. Όλες αυτές τις φωνές που στην ενήλικη ζωή φοβόμαστε να εγκαταλείψουμε, ακόμα και αν δεν λειτουργούν σε εμάς.
Τρόποι για να ξεπεράσεις τον φόβο κριτικής και να έρθεις πιο κοντά με τον εαυτό σου
1. Ξεχώρισε τι έχεις πραγματικά ανάγκη τη δεδομένη στιγμή και τι όχι. Ποιες είναι οι πραγματικές σου επιθυμίες, καθώς και ποιες αξίες δεν θέλεις να προδώσεις στη ζωή σου. Ποιες αξίες και ιδανικά δεν θα πρόδιδες ακόμα και για ένα αγαπημένο σου πρόσωπο;
2. Κάνε την διάκριση μέσα σου. Με ποιόν θέλεις να μοιράζεσαι, τι και γιατί; Δεν χρειάζεται οι άλλοι να ξέρουν τα πάντα για εμάς. Επέλεξε με προσοχή τα υποστηρικτικά σου δίκτυα.
3. Θυμήσου περιστατικά αρνητικής κριτικής που έχεις δεχθεί και “ξόρκισέ” τα. Το να θυμηθούμε περιστατικά που μας πλήγωσαν, περιστατικά όπου βιώσαμε την απόρριψη και την μη αποδοχή, μας κάνουν να τα δούμε με μία διαφορετική οπτική, με μία ματιά ενήλικη που μπορεί να αγκαλιάσει ζεστά τον πληγωμένο εαυτό μας.
4. Θέσε ρεαλιστικές προσδοκίες από εσένα και από τους άλλους. Μη περιμένεις από τους άλλους να κατανοούν και να αποδέχονται όλες σου τις κινήσεις. Μην έχεις απαιτήσεις από τον ίδιο σου τον εαυτό να τα κάνεις όλα σωστά.
5. Κράτησε κάποια κομμάτια αποκλειστικά για τον εαυτό σου. Είναι εκείνα που δεν θα μοιραστείς με κανέναν, όλα εκείνα που και εσύ κάποιες φορές τα απωθείς στο ασυνείδητο και απλά σε καθοδηγούν, χωρίς να τα ελέγχεις.
6. Εντόπισε τις φωνές των άλλων μέσα σου και αποφάσισε ποιες από αυτές θέλεις να κρατήσεις και ποιες να εγκαταλείψεις. Επέλεξε να κρατήσεις τις φωνές που ταιριάζουν με τα πιστεύω σου, όλες εκείνες τις θετικές φωνές που σε εξελίσσουν.
7. Άρχισε να μιλάς όμορφα τόσο για τον εαυτό σου όσο και για τις πράξεις σου. Αν θεωρείς πως αυτό είναι δύσκολο να γίνει πράξη, μπορεί να δοκιμάσεις για αρχή δύο απλούς τρόπους : – προσπάθησε να μιλάς κάθε μέρα για πέντε λεπτά μπροστά στον καθρέφτη και να εκφράζεις θετικά σχόλια, – Γράψε ένα γράμμα αγάπης προς τον εαυτό σου.
Εύχομαι να επιλέγεις καθημερινώς να κάνεις αυτό που πραγματικά θέλεις, εύχομαι να νιώθεις με αυτή σου την επιλογή ελεύθερος και ουσιαστικά ευτυχισμένος!
Μήπως και εσύ ανήκεις σ’ αυτήν την κατηγορία; Μήπως κάθε φορά που θέλεις να κάνεις μία αλλαγή, μία μετάβαση, κάτι το διαφορετικό, σκέφτεσαι την γνώμη των άλλων, καταπιέζοντας την δική σου επιθυμία και στέλνοντας παράλληλα ένα τεράστιο “όχι” στον εαυτό σου;
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Η ανάγκη να ικανοποιούμε πρώτα τους άλλους και ύστερα τον εαυτό μας καθοδηγεί τις επιλογές μας, την ποιότητα των σχέσεων μας, ακόμα και την ίδια μας τη ζωή. Ο άνθρωπος είναι ένα κοινωνικό ον, κάτι που σημαίνει πως θέλει να ανήκει κάπου και πως έχει ενδιαφέρον για την γνώμη των άλλων. Δεν είναι άλλωστε λίγες οι φορές που ζητάμε την γνώμη των σημαντικών άλλων, τόσο για να πάρουμε επιβεβαίωση όσο και για να διαμορφώσουμε μία τελική, δική μας γνώμη που θα κουμπώνει με το μέσα μας, που θα μας ταιριάζει.
Τι γίνεται όμως, όταν οι επιλογές μας έχουν ως στόχο να ικανοποιούν τους άλλους; Γιατί μας είναι τόσο σημαντικό να αποφύγουμε την αρνητική κριτική και να γίνουμε αρεστοί;
Ο φόβος της κριτικής καθώς και η έλλειψη αυτοεκτίμησης αποτελούν δύο από τις βασικές αιτίες μέσα μας που συντηρούν το “τι θα πει ο κόσμος”. Η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι μία έννοια εύθραυστη και ευμετάβλητη και αναπτύσσεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ατόμου. Σε αυτήν παίζουν σημαντικό ρόλο οι γονείς ή οι σημαντικοί άλλοι, που γίνονται ο καθρέφτης του ατόμου. Αν νιώθω πως αρέσω σε αυτούς, αν αισθάνομαι την πλήρη αποδοχή, τότε με αποδέχομαι και νιώθω εμπιστοσύνη ως προς τις επιλογές μου. Αν συμβεί όμως το αντίθετο, αν νιώθω πως δεν αξίζω, αν δεν παίρνω την αγάπη και την αποδοχή όπως την φανταζόμουν, απομακρύνομαι τόσο από την υψηλή αυτοεκτίμηση όσο και από τις πραγματικές μου επιθυμίες. Αυτό σημαίνει πως μπορώ ακόμα και να προδώσω τις προσωπικές μου αξίες, αρκεί “να μη πει τίποτα κακό ο κόσμος για εμένα”. Και όταν προδώσουμε τις προσωπικές μας αξίες, η ζωή μας πλέον δεν είναι στα χέρια μας και αισθανόμαστε πως έχουμε χάσει την “πυξίδα” μας.
ΚΑΠΟΙΕΣ ΦΟΡΕΣ ΠΑΛΙ Η ΦΩΝΟΥΛΑ “ΤΙ ΘΑ ΠΕΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ”, ΔΕΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΕ ΕΜΑΣ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ, ΑΛΛΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΜΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΥΜΕΝΗ ΦΩΝΗ ΠΟΥ ΣΥΝΗΘΙΖΑΜΕ ΝΑ ΑΚΟΥΜΕ ΙΣΩΣ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗ ΗΛΙΚΙΑ.
Μία φωνή της μαμάς, του μπαμπά, της γιαγιάς, της δασκάλας. Όλες αυτές τις φωνές που στην ενήλικη ζωή φοβόμαστε να εγκαταλείψουμε, ακόμα και αν δεν λειτουργούν σε εμάς.
Τρόποι για να ξεπεράσεις τον φόβο κριτικής και να έρθεις πιο κοντά με τον εαυτό σου
1. Ξεχώρισε τι έχεις πραγματικά ανάγκη τη δεδομένη στιγμή και τι όχι. Ποιες είναι οι πραγματικές σου επιθυμίες, καθώς και ποιες αξίες δεν θέλεις να προδώσεις στη ζωή σου. Ποιες αξίες και ιδανικά δεν θα πρόδιδες ακόμα και για ένα αγαπημένο σου πρόσωπο;
2. Κάνε την διάκριση μέσα σου. Με ποιόν θέλεις να μοιράζεσαι, τι και γιατί; Δεν χρειάζεται οι άλλοι να ξέρουν τα πάντα για εμάς. Επέλεξε με προσοχή τα υποστηρικτικά σου δίκτυα.
3. Θυμήσου περιστατικά αρνητικής κριτικής που έχεις δεχθεί και “ξόρκισέ” τα. Το να θυμηθούμε περιστατικά που μας πλήγωσαν, περιστατικά όπου βιώσαμε την απόρριψη και την μη αποδοχή, μας κάνουν να τα δούμε με μία διαφορετική οπτική, με μία ματιά ενήλικη που μπορεί να αγκαλιάσει ζεστά τον πληγωμένο εαυτό μας.
4. Θέσε ρεαλιστικές προσδοκίες από εσένα και από τους άλλους. Μη περιμένεις από τους άλλους να κατανοούν και να αποδέχονται όλες σου τις κινήσεις. Μην έχεις απαιτήσεις από τον ίδιο σου τον εαυτό να τα κάνεις όλα σωστά.
5. Κράτησε κάποια κομμάτια αποκλειστικά για τον εαυτό σου. Είναι εκείνα που δεν θα μοιραστείς με κανέναν, όλα εκείνα που και εσύ κάποιες φορές τα απωθείς στο ασυνείδητο και απλά σε καθοδηγούν, χωρίς να τα ελέγχεις.
6. Εντόπισε τις φωνές των άλλων μέσα σου και αποφάσισε ποιες από αυτές θέλεις να κρατήσεις και ποιες να εγκαταλείψεις. Επέλεξε να κρατήσεις τις φωνές που ταιριάζουν με τα πιστεύω σου, όλες εκείνες τις θετικές φωνές που σε εξελίσσουν.
7. Άρχισε να μιλάς όμορφα τόσο για τον εαυτό σου όσο και για τις πράξεις σου. Αν θεωρείς πως αυτό είναι δύσκολο να γίνει πράξη, μπορεί να δοκιμάσεις για αρχή δύο απλούς τρόπους : – προσπάθησε να μιλάς κάθε μέρα για πέντε λεπτά μπροστά στον καθρέφτη και να εκφράζεις θετικά σχόλια, – Γράψε ένα γράμμα αγάπης προς τον εαυτό σου.
Εύχομαι να επιλέγεις καθημερινώς να κάνεις αυτό που πραγματικά θέλεις, εύχομαι να νιώθεις με αυτή σου την επιλογή ελεύθερος και ουσιαστικά ευτυχισμένος!
C. Jung: Η Persona
Για να κατανοήσουμε την προστατευτική ενέργεια των δύο γονέων, ας χρησιμοποιήσουμε την αναλογία της φωλιάς των πουλιών.
Η φωλιά των πουλιών αποτελείται από δύο μέρη:
-Το έξω στρώμα είναι σκληρό, συμπαγές, δομημένο από πιο σκληρά υλικά, κομμάτια ξύλο, πετρούλες, λάσπη κλπ., που αποτελούν ένα συγκεκριμένο οικοδόμημα που επιτρέπει στη φωλιά να αντέχει στις καιρικές συνθήκες, να είναι στερεή και ασφαλής.
Μηχανισμός που φέρνει δομή στο αδόμητο.
-Το εσωτερικό στρώμα είναι πιο μαλακό, φτιαγμένο από πούπουλα κι άλλα μαλακά υλικά. Είναι το μητρικό πλαίσιο.
Το έξω είναι ο πατέρας, το μέσα η μητέρα.
Ένα παιδί μεγαλώνει και αναπτύσσεται μέσα στη μήτρα της μητέρας και εκεί προστατεύεται από τις απαιτήσεις και ιδιαιτερότητες του έξω κόσμου. Μετά τη γέννα, μέχρι να αυτονομηθεί το παιδί χρειάζεται ακόμα την προστασία της μητέρας.
Εδώ έρχεται ο πατέρας, μέσα από την καλή σχέση μεταξύ τους, να βοηθήσει το παιδί να χαλαρώσει τους δεσμούς του με την μητέρα και να αρχίσει τα δικά του βήματα στον κόσμο, να αναπτύξει την αυτοεκτίμησή του, την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και να αυτονομηθεί από την μητέρα. Υπό την προστασία του πατέρα το παιδί εξερευνά τον έξω κόσμο, έτσι ώστε να μην παλινδρομήσει στην ενδομήτρια εμπειρία.
Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΕΙ ΣΤΟΝ ΓΙΟ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ.
Ανεξάρτητα από το φύλο του παιδιού, ο πατέρας στην αρχή της ζωής του παιδιού, είναι η πηγή της προστασίας από τις δυνάμεις της παλινδρόμησης. Βοηθά να δομήσει το παιδί τα όριά του, την ταυτότητά του, λύνοντας το συμβιωτικό στάδιο με την μητέρα, να έχει αίσθηση του εαυτού του, να λέει ναι ή όχι, τόσο στον έξω κόσμο, όσο και στον κόσμο των ενστίκτων και των επιθυμιών.
Η αρσενική αρχή είναι αυτή που βοηθά τον άνθρωπο να εδραιώσει τα όριά του, να βρεί την ταυτότητά του και αυτή η αρσενική δύναμη επίσης, (animus), φέρει τη θηλυκή αρχή έξω στον κόσμο, για να εκφραστεί. Ο γάμος αυτών των δύο αρχών επιφέρει την ισορροπία και την αρμονία.
Ο πατέρας δημιουργεί ένα ασφαλές μέρος για το παιδί που έχει γεννηθεί, στη θέση της ασφάλειας που το παιδί βίωνε στην μήτρα. Μεγαλώνοντας το παιδί, το βοηθά να διαπραγματευθεί με τον έξω κόσμο και να δομήσει την δική του Persona.
Η δημιουργία της Persona γίνεται σιγά σιγά από τα υλικά των γονεϊκών αξιών. Το πρώτο πρότυπο της διαμόρφωσης του εγώ είναι να συμπεριφερθώ με τον τρόπο που προσδοκούν οι γονείς μου.
Έτσι, η πρώτη persona, είναι οι συλλογικοί πολιτιστικοί κώδικες συμπεριφοράς και κρίσεων αξιών που εκφράζονται και μεταδίδονται από τους γονείς.
Στην πορεία της φυσιολογικής ψυχολογικής ανάπτυξης, πρέπει να υπάρξει μια διαφοροποίηση ανάμεσα στο εγώ και στην persona. Το παιδί χρειάζεται να συνειδητοποιήσει ποιο είναι ξέχωρα από τις εξωτερικές συλλογικές απαιτήσεις της κοινωνίας. Να γίνει ένα άτομο που έχει τις δικές του ιδέες και τον δικό του κώδικα συμπεριφοράς και ταυτόχρονα να ζει στον κόσμο και να προσαρμόζεται στις συλλογικές νόρμες. Αν δεν επιτευχθεί κάτι τέτοιο, εμφανίζεται ένα ψευδο-εγώ και ο άνθρωπος ταυτίζεται με τον ρόλο του.
Η persona δεν πρέπει να είναι υπερβολικά άκαμπτη ή λαμπρή γιατί αυτή η υπερβολή θα οδηγήσει στην δημιουργία μιας πιο σκοτεινής σκιάς.
Αν λοιπόν είμαστε μόνο persona, τότε δεν είμαστε γνήσιοι, γιατί δεν έχουμε επαφή με τον εσωτερικό, πραγματικό εαυτό μας.
"Ο άνθρωπος - persona είναι τυφλός και δεν βλέπει την εσωτερική του πραγματικότητα, ακριβώς όπως ο άνθρωπος που δεν έχει καθόλου persona είναι τυφλός και δεν βλέπει την πραγματικότητα του κόσμου." C. Jung
Η φωλιά των πουλιών αποτελείται από δύο μέρη:
-Το έξω στρώμα είναι σκληρό, συμπαγές, δομημένο από πιο σκληρά υλικά, κομμάτια ξύλο, πετρούλες, λάσπη κλπ., που αποτελούν ένα συγκεκριμένο οικοδόμημα που επιτρέπει στη φωλιά να αντέχει στις καιρικές συνθήκες, να είναι στερεή και ασφαλής.
Μηχανισμός που φέρνει δομή στο αδόμητο.
-Το εσωτερικό στρώμα είναι πιο μαλακό, φτιαγμένο από πούπουλα κι άλλα μαλακά υλικά. Είναι το μητρικό πλαίσιο.
Το έξω είναι ο πατέρας, το μέσα η μητέρα.
Ένα παιδί μεγαλώνει και αναπτύσσεται μέσα στη μήτρα της μητέρας και εκεί προστατεύεται από τις απαιτήσεις και ιδιαιτερότητες του έξω κόσμου. Μετά τη γέννα, μέχρι να αυτονομηθεί το παιδί χρειάζεται ακόμα την προστασία της μητέρας.
Εδώ έρχεται ο πατέρας, μέσα από την καλή σχέση μεταξύ τους, να βοηθήσει το παιδί να χαλαρώσει τους δεσμούς του με την μητέρα και να αρχίσει τα δικά του βήματα στον κόσμο, να αναπτύξει την αυτοεκτίμησή του, την εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και να αυτονομηθεί από την μητέρα. Υπό την προστασία του πατέρα το παιδί εξερευνά τον έξω κόσμο, έτσι ώστε να μην παλινδρομήσει στην ενδομήτρια εμπειρία.
Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΕΙ ΣΤΟΝ ΓΙΟ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ.
Ανεξάρτητα από το φύλο του παιδιού, ο πατέρας στην αρχή της ζωής του παιδιού, είναι η πηγή της προστασίας από τις δυνάμεις της παλινδρόμησης. Βοηθά να δομήσει το παιδί τα όριά του, την ταυτότητά του, λύνοντας το συμβιωτικό στάδιο με την μητέρα, να έχει αίσθηση του εαυτού του, να λέει ναι ή όχι, τόσο στον έξω κόσμο, όσο και στον κόσμο των ενστίκτων και των επιθυμιών.
Η αρσενική αρχή είναι αυτή που βοηθά τον άνθρωπο να εδραιώσει τα όριά του, να βρεί την ταυτότητά του και αυτή η αρσενική δύναμη επίσης, (animus), φέρει τη θηλυκή αρχή έξω στον κόσμο, για να εκφραστεί. Ο γάμος αυτών των δύο αρχών επιφέρει την ισορροπία και την αρμονία.
Ο πατέρας δημιουργεί ένα ασφαλές μέρος για το παιδί που έχει γεννηθεί, στη θέση της ασφάλειας που το παιδί βίωνε στην μήτρα. Μεγαλώνοντας το παιδί, το βοηθά να διαπραγματευθεί με τον έξω κόσμο και να δομήσει την δική του Persona.
Η δημιουργία της Persona γίνεται σιγά σιγά από τα υλικά των γονεϊκών αξιών. Το πρώτο πρότυπο της διαμόρφωσης του εγώ είναι να συμπεριφερθώ με τον τρόπο που προσδοκούν οι γονείς μου.
Έτσι, η πρώτη persona, είναι οι συλλογικοί πολιτιστικοί κώδικες συμπεριφοράς και κρίσεων αξιών που εκφράζονται και μεταδίδονται από τους γονείς.
Στην πορεία της φυσιολογικής ψυχολογικής ανάπτυξης, πρέπει να υπάρξει μια διαφοροποίηση ανάμεσα στο εγώ και στην persona. Το παιδί χρειάζεται να συνειδητοποιήσει ποιο είναι ξέχωρα από τις εξωτερικές συλλογικές απαιτήσεις της κοινωνίας. Να γίνει ένα άτομο που έχει τις δικές του ιδέες και τον δικό του κώδικα συμπεριφοράς και ταυτόχρονα να ζει στον κόσμο και να προσαρμόζεται στις συλλογικές νόρμες. Αν δεν επιτευχθεί κάτι τέτοιο, εμφανίζεται ένα ψευδο-εγώ και ο άνθρωπος ταυτίζεται με τον ρόλο του.
Η persona δεν πρέπει να είναι υπερβολικά άκαμπτη ή λαμπρή γιατί αυτή η υπερβολή θα οδηγήσει στην δημιουργία μιας πιο σκοτεινής σκιάς.
Αν λοιπόν είμαστε μόνο persona, τότε δεν είμαστε γνήσιοι, γιατί δεν έχουμε επαφή με τον εσωτερικό, πραγματικό εαυτό μας.
"Ο άνθρωπος - persona είναι τυφλός και δεν βλέπει την εσωτερική του πραγματικότητα, ακριβώς όπως ο άνθρωπος που δεν έχει καθόλου persona είναι τυφλός και δεν βλέπει την πραγματικότητα του κόσμου." C. Jung
Πώς να ζήσετε απλά σε έναν πολύπλοκο κόσμο
Ο κόσμος που εμείς οι άνθρωποι έχουμε δημιουργήσει και ζούμε πια είναι απίστευτα πολύπλοκος και αυτό αντανακλάται στον τρόπο που ζούμε. Αναλογιστείτε πώς ζουν οι περισσότεροι: κάθε μέρα που περνά μάχονται ο ένας εναντίον του άλλου, είναι συνεχώς απασχολημένοι με πράγματα που τελικά μισούν να κάνουν, η προσοχή τους αποσπάται συνεχώς από επιφανειακά ζητήματα και ο νους τους είναι γεμάτος από μια ατελείωτη ροή αντικρουόμενων μεταξύ τους σκέψεων -με λίγα λόγια, η καρδιά και η ψυχή τους παρασύρονται στη δίνη αυτού που αποκαλούμε «σύγχρονος τρόπος ζωής».
Εμείς κατοικώντας στον ίδιο περίπλοκο κόσμο, είναι αδύνατο να μην επηρεαστούμε από αυτόν. Όμως, μέσα από τις σκέψεις, τις πράξεις και τις στάσεις μας, μπορούμε να επιλέξουμε να απλοποιούμε τη ζωή μας και να αποδεσμευτούμε από τους χαοτικούς τρόπους του, όπως επίσης μπορούμε να εμπνεύσουμε τους γύρω μας να κάνουν το ίδιο. Αν θα θέλατε να μάθετε να ζείτε απλούστερα, ώστε να καταφέρετε να βελτιώσετε την ποιότητα ζωής σας, αλλά δεν γνωρίζετε το πώς, οι ακόλουθες συμβουλές μπορεί να σας φανούν ιδιαίτερα χρήσιμες.
Πώς να ζήσετε πιο απλά
Τακτοποιήστε τον εργασιακό και προσωπικό σας χώρο
Μειώστε την ποσότητα των ασήμαντων πραγμάτων, που έχετε συλλέξει όλα αυτά τα χρόνια, και θα δείτε ότι αυτό θα μειώσει τα επίπεδα του στρες σας και θα διατηρήσει τη ζωή σας σε απλά επίπεδα. Ζώντας μέσα σε ένα μινιμαλιστικό περιβάλλον, θα έχετε τη δυνατότητα να συγκεντρωθείτε σε αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό για εσάς και δεν θα παρασύρεστε εύκολα από συνεχείς περισπασμούς. Επιπλέον, δεν θα χρειάζεται να ανησυχείτε για όλα εκείνα τα πράγματα, τα οποία ουσιαστικά δεν χρειάζεστε και έτσι τίποτα δεν θα εμποδίζει το δρόμο σας προς την ευτυχία.
Περιορίστε τη χρήση των μέσων επικοινωνίας και ενημέρωσης
Οι περισσότεροι ξοδεύουμε ένα μεγάλο μέρος της μέρας μας χαζεύοντας στο ίντερνετ ή στην τηλεόραση. Ύστερα, παραπονιόμαστε για το ότι η μέρα είναι μικρή, η ζωή σύντομη και αναρωτιόμαστε γιατί δεν μπορούμε να βρούμε σε τίποτα χαρά. Αν και τα μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης αποδεικνύονται χρήσιμα αν χρησιμοποιηθούν με μέτρο, μπορεί επίσης να μετατραπούν σε σκληρούς τυράννους, αν εθιστούμε σε αυτά και απομακρυνθούμε από τον πραγματικό κόσμο και τις δυνατότητες που αυτός μας δίνει.
Ξεφορτωθείτε τα περιττά έξοδα
Παγιδευμένοι στα δίχτυα του καταναλωτισμού, επιλέγουμε συχνά να ξοδέψουμε το μισθό μας, αγοράζοντας πράγματα που δεν χρειαζόμαστε και τα οποία μπορούν μόνο να περιπλέξουν κι άλλο τη ζωή μας. Από σήμερα, αποφασίστε να απλοποιήσετε τη ζωή σας, σταματώντας να ξοδεύετε τα χρήματα σας σε πράγματα που τελικά δεν αξίζουν. Χρήσιμη συμβουλή: αποφύγετε όσο μπορείτε οποιαδήποτε μορφή δανείου, που μπορεί να σας δημιουργήσει χρέη.
Εστιάστε σε ό,τι αγαπάτε
Όταν απολαμβάνετε αυτό που κάνετε, η ζωή γίνεται απλή. Ενώ αντίθετα, όταν αντιπαθείτε ή απεχθάνεστε αυτό με το οποίο ασχολείστε, η ζωή γίνεται αγγαρεία. Δυστυχώς, έχουμε μάθει από μικρή ηλικία να εστιάζουμε την προσοχή μας σε πράγματα που απεχθανόμαστε και έτσι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι υποφέρουμε από αυτό και το αναπαράγουμε. Από σήμερα όμως, κάντε μια συνειδητή επιλογή και διοχετεύστε την ενέργειά σας σε κάτι που αγαπάτε και η ζωή σας θα αλλάξει ολοκληρωτικά.
Φροντίστε σωστά το σώμα σας
Η ζωή γίνεται επίσης περίπλοκη, όταν δεν αγαπάμε και δεν φροντίζουμε τον οργανισμό μας. Η ταλαιπωρία και η δυσφορία που αντιμετωπίζουμε όταν εμφανιστεί μια ασθένεια θα πρέπει να μας υπενθυμίζουν ότι χρειάζεται πάντα να διατηρούμε το σώμα μας υγιές. Και να πώς μπορείτε να το καταφέρετε αυτό: καταναλώστε μια ποικιλία φρέσκων, οργανικών λαχανικών και φρούτων, μείνετε δραστήριοι όλη τη μέρα και ξεκουραστείτε αρκετά, όταν νιώθετε κόπωση.
Επανασυνδεθείτε με τη φύση
Όποτε μπορείτε, κάντε μια βόλτα στη φύση, μακριά από τη βαβούρα της τσιμεντένιας ζούγκλας, στην οποία μάλλον θα μένετε. Ξεκουράστε το πνεύμα σας, ακούγοντας τους ήχους των πουλιών, εξερευνήστε την ομορφιά των δέντρων, των ζώων και της θάλασσας, εισπνεύστε καθαρό αέρα και βρείτε εσωτερική γαλήνη, βυθιζόμενοι στην αρμονία του φυσικού κόσμου.
Αναπτύξτε μια μη-κριτική στάση
Χρησιμοποιούμε πολύ χρόνο και ενέργεια, κρίνοντας τους άλλους και η επικριτική μας αυτή στάση περιπλέκει φοβερά τη ζωή μας: μας απομακρύνει από τους γύρω μας, κάτι που με τη σειρά του δημιουργεί διαπροσωπικές συγκρούσεις και συναισθηματικό πόνο. Μαθαίνοντας να μπαίνουμε στη θέση του άλλου και συμπονώντας τους, μπορούμε να διαμορφώσουμε ποιοτικότερες σχέσεις που θα μας προσφέρουν ηρεμία.
Προσφέρετε τη βοήθειά σας στους άλλους
Το επίπεδο ευεξίας μας εξαρτάται κατά πολύ από την ευεξία των άλλων. Γι’ αυτό, βοηθώντας εκείνους να είναι υγιείς και ευτυχισμένοι, βοηθάμε έμμεσα και τον εαυτό μας, όπως και τον υπόλοιπο κόσμο. Όποτε μπορείτε, δώστε ένα χέρι βοηθείας, για να ανακουφίσετε τον πόνο και τη δυσφορία τους. Φυσικά, προσπαθήστε αυτό να μην γίνεται εις βάρος σας (εκτός, ίσως, από κάποιες σπάνιες περιπτώσεις). Άλλο η βοήθεια και άλλο η θυσία.
Δείξτε καλοσύνη
Ένας σχεδόν αυτονόητος, αλλά αρκετά παραμελημένος τρόπος απλοποίησης της ζωής μας είναι το να είμαστε ευγενικότεροι με τον συνάνθρωπό μας. Έχοντας μεγαλώσει σε μια άκρως ανταγωνιστική κοινωνία, οι περισσότεροι συνεχώς συγκρουόμαστε και ανταγωνιζόμαστε τους άλλους, κάτι που προφανώς και περιπλέκει την καθημερινότητά μας, αποξενώνοντάς μας από τον κόσμο. Αν συμπεριφέρεστε όμως με ευγένεια, μοιράζετε σπόρους καλοσύνης και σύντομα θα δείτε ότι οι γύρω σας θα ανταποδώσουν τον τρόπο συμπεριφοράς σας.
Γκρινιάξτε λιγότερο
Η ζωή είναι γεμάτη εμπόδια που πρέπει να ξεπεράσουμε. Εντούτοις, το να γκρινιάζουμε για την ύπαρξη τους στο δρόμο μας δεν βοηθά σίγουρα την κατάσταση. Αντιθέτως, μας αποσπά από το να μηχανευτούμε τρόπους να τα προσπεράσουμε και έτσι σχεδόν ποτέ δεν καταφέρνουμε να δράσουμε πραγματικά. Αντί να σπαταλάτε το χρόνο και την ενέργειά σας γκρινιάζοντας για τα προβλήματα που αντιμετωπίζετε, επιχειρήστε να ανακαλύψετε τη ρίζα τους και ύστερα βάλτε τα δυνατά σας για να τα ξεπεράσετε.
Εξασκήστε την ενσυνειδητότητα
Ο νους είναι καλός ως υπηρέτης, αλλά κακός ως αφέντης. Όταν είναι γεμάτος από μυριάδες σκέψεις, η ζωή γίνεται αυτόματα πιο πολύπλοκη, προκαλώντας στρες και δυσφορία. Ένας σπουδαίος τρόπος αντιμετώπισης αυτού του χάους είναι η εξάσκηση της ενσυνείδητης επίγνωσης. Ξεκινώντας από σήμερα, ξοδέψτε τουλάχιστον τριάντα λεπτά την ημέρα, εξασκώντας μια τεχνική ενσυνειδητότητας. Θα δείτε πόσο θα αρχίζετε να ανακουφίζεστε από τις αμέτρητες, χαώδεις σκέψεις που σας αποσυντονίζουν.
Καλλιεργείστε την ευγνωμοσύνη
Αν δεν εκτιμήσουμε το δώρο της ζωής που κρατάμε στα χέρια μας, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να βρούμε την ευτυχία και την ολοκλήρωση. Οι περισσότεροι από εμάς κάνουμε έναν συνεχή αγώνα για να αποκτήσουμε και να εκπληρώσουμε όλο και περισσότερα στο μέλλον, ξεχνώντας τη στιγμή και αφήνοντάς τη να περάσει και να φύγει ανεκμετάλλευτη. Αν και είναι υπέροχο να θέτουμε στόχους και να κάνουμε σχέδια, χρειάζεται και να συνειδητοποιήσουμε ότι μόνο το παρόν έχουμε τελικά και μόνο σε αυτό μπορούμε να απολαύσουμε την ύπαρξή μας. Στο εδώ και τώρα.
Χτίστε αυθεντικές φιλίες
Ως κοινωνικά όντα που είμαστε, έχουμε μια βαθιά ανάγκη να συνδεθούμε με τους άλλους. Στη σημερινή κοινωνία όμως νιώθουμε αποσυνδεδεμένοι, απομονωμένοι από τον συνάνθρωπό μας. Οι άνθρωποι φοβούνται όλο και περισσότερο την οικειότητα, τις στενές σχέσεις, από φόβο μήπως πληγωθούν και έτσι επιλέγουν την απομόνωση. Απόρροια αυτού είναι η μοναξιά, η δυσαρέσκεια και η ανασφάλεια. Αν θέλετε να αφήσετε όλα αυτά τα βάρη πίσω σας, μάθετε να ανοίγετε την καρδιά σας και να προσεγγίζετε ανθρώπους. Μέσω μιας αυθεντικής φιλίας, θα έχετε την ευκαιρία του δούναι και λαβείν με τρυφερότητα και αμοιβαιότητα.
Αφουγκραστείτε την εσωτερική σας φωνή
Από τη στιγμή που γεννηθήκαμε, διδαχτήκαμε να μην αποδεχόμαστε τον εαυτό μας έτσι όπως είναι και να παλεύουμε συνεχώς να γίνουμε κάτι άλλο, ώστε να μας αποδεχτεί η κοινωνία. Σιγά σιγά, σταματήσαμε έτσι να εμπιστευόμαστε την εσωτερική μας φωνή και να ακολουθούμε την καρδιά μας. Αντιθέτως, είμαστε προγραμματισμένοι να ακολουθούμε αυτό που κάποια αρχή ορίζει ως σωστό ή λάθος, που αποτελεί έναν σίγουρο δρόμο προς το άγχος και τη δυστυχία. Ίσως λοιπόν, ήρθε η ώρα αυτό να σταματήσει. Αρχίστε να χρησιμοποιείτε την κριτική σας σκέψη και να δίνετε την δέουσα προσοχή στο συναισθηματικό σας κόσμο, οδηγώντας τον εαυτό σας σε μια απλούστερη και καλύτερη ζωή.
Η ζωή μπορεί να γίνει απλή, κι όμως εμείς επιμένουμε να την κάνουμε ολοένα και πιο περίπλοκη. Τώρα που ξέρετε πώς, τι σας κρατά από το να κάνετε την αλλαγή;
Εμείς κατοικώντας στον ίδιο περίπλοκο κόσμο, είναι αδύνατο να μην επηρεαστούμε από αυτόν. Όμως, μέσα από τις σκέψεις, τις πράξεις και τις στάσεις μας, μπορούμε να επιλέξουμε να απλοποιούμε τη ζωή μας και να αποδεσμευτούμε από τους χαοτικούς τρόπους του, όπως επίσης μπορούμε να εμπνεύσουμε τους γύρω μας να κάνουν το ίδιο. Αν θα θέλατε να μάθετε να ζείτε απλούστερα, ώστε να καταφέρετε να βελτιώσετε την ποιότητα ζωής σας, αλλά δεν γνωρίζετε το πώς, οι ακόλουθες συμβουλές μπορεί να σας φανούν ιδιαίτερα χρήσιμες.
Πώς να ζήσετε πιο απλά
Τακτοποιήστε τον εργασιακό και προσωπικό σας χώρο
Μειώστε την ποσότητα των ασήμαντων πραγμάτων, που έχετε συλλέξει όλα αυτά τα χρόνια, και θα δείτε ότι αυτό θα μειώσει τα επίπεδα του στρες σας και θα διατηρήσει τη ζωή σας σε απλά επίπεδα. Ζώντας μέσα σε ένα μινιμαλιστικό περιβάλλον, θα έχετε τη δυνατότητα να συγκεντρωθείτε σε αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό για εσάς και δεν θα παρασύρεστε εύκολα από συνεχείς περισπασμούς. Επιπλέον, δεν θα χρειάζεται να ανησυχείτε για όλα εκείνα τα πράγματα, τα οποία ουσιαστικά δεν χρειάζεστε και έτσι τίποτα δεν θα εμποδίζει το δρόμο σας προς την ευτυχία.
Περιορίστε τη χρήση των μέσων επικοινωνίας και ενημέρωσης
Οι περισσότεροι ξοδεύουμε ένα μεγάλο μέρος της μέρας μας χαζεύοντας στο ίντερνετ ή στην τηλεόραση. Ύστερα, παραπονιόμαστε για το ότι η μέρα είναι μικρή, η ζωή σύντομη και αναρωτιόμαστε γιατί δεν μπορούμε να βρούμε σε τίποτα χαρά. Αν και τα μέσα δικτύωσης και ενημέρωσης αποδεικνύονται χρήσιμα αν χρησιμοποιηθούν με μέτρο, μπορεί επίσης να μετατραπούν σε σκληρούς τυράννους, αν εθιστούμε σε αυτά και απομακρυνθούμε από τον πραγματικό κόσμο και τις δυνατότητες που αυτός μας δίνει.
Ξεφορτωθείτε τα περιττά έξοδα
Παγιδευμένοι στα δίχτυα του καταναλωτισμού, επιλέγουμε συχνά να ξοδέψουμε το μισθό μας, αγοράζοντας πράγματα που δεν χρειαζόμαστε και τα οποία μπορούν μόνο να περιπλέξουν κι άλλο τη ζωή μας. Από σήμερα, αποφασίστε να απλοποιήσετε τη ζωή σας, σταματώντας να ξοδεύετε τα χρήματα σας σε πράγματα που τελικά δεν αξίζουν. Χρήσιμη συμβουλή: αποφύγετε όσο μπορείτε οποιαδήποτε μορφή δανείου, που μπορεί να σας δημιουργήσει χρέη.
Εστιάστε σε ό,τι αγαπάτε
Όταν απολαμβάνετε αυτό που κάνετε, η ζωή γίνεται απλή. Ενώ αντίθετα, όταν αντιπαθείτε ή απεχθάνεστε αυτό με το οποίο ασχολείστε, η ζωή γίνεται αγγαρεία. Δυστυχώς, έχουμε μάθει από μικρή ηλικία να εστιάζουμε την προσοχή μας σε πράγματα που απεχθανόμαστε και έτσι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι υποφέρουμε από αυτό και το αναπαράγουμε. Από σήμερα όμως, κάντε μια συνειδητή επιλογή και διοχετεύστε την ενέργειά σας σε κάτι που αγαπάτε και η ζωή σας θα αλλάξει ολοκληρωτικά.
Φροντίστε σωστά το σώμα σας
Η ζωή γίνεται επίσης περίπλοκη, όταν δεν αγαπάμε και δεν φροντίζουμε τον οργανισμό μας. Η ταλαιπωρία και η δυσφορία που αντιμετωπίζουμε όταν εμφανιστεί μια ασθένεια θα πρέπει να μας υπενθυμίζουν ότι χρειάζεται πάντα να διατηρούμε το σώμα μας υγιές. Και να πώς μπορείτε να το καταφέρετε αυτό: καταναλώστε μια ποικιλία φρέσκων, οργανικών λαχανικών και φρούτων, μείνετε δραστήριοι όλη τη μέρα και ξεκουραστείτε αρκετά, όταν νιώθετε κόπωση.
Επανασυνδεθείτε με τη φύση
Όποτε μπορείτε, κάντε μια βόλτα στη φύση, μακριά από τη βαβούρα της τσιμεντένιας ζούγκλας, στην οποία μάλλον θα μένετε. Ξεκουράστε το πνεύμα σας, ακούγοντας τους ήχους των πουλιών, εξερευνήστε την ομορφιά των δέντρων, των ζώων και της θάλασσας, εισπνεύστε καθαρό αέρα και βρείτε εσωτερική γαλήνη, βυθιζόμενοι στην αρμονία του φυσικού κόσμου.
Αναπτύξτε μια μη-κριτική στάση
Χρησιμοποιούμε πολύ χρόνο και ενέργεια, κρίνοντας τους άλλους και η επικριτική μας αυτή στάση περιπλέκει φοβερά τη ζωή μας: μας απομακρύνει από τους γύρω μας, κάτι που με τη σειρά του δημιουργεί διαπροσωπικές συγκρούσεις και συναισθηματικό πόνο. Μαθαίνοντας να μπαίνουμε στη θέση του άλλου και συμπονώντας τους, μπορούμε να διαμορφώσουμε ποιοτικότερες σχέσεις που θα μας προσφέρουν ηρεμία.
Προσφέρετε τη βοήθειά σας στους άλλους
Το επίπεδο ευεξίας μας εξαρτάται κατά πολύ από την ευεξία των άλλων. Γι’ αυτό, βοηθώντας εκείνους να είναι υγιείς και ευτυχισμένοι, βοηθάμε έμμεσα και τον εαυτό μας, όπως και τον υπόλοιπο κόσμο. Όποτε μπορείτε, δώστε ένα χέρι βοηθείας, για να ανακουφίσετε τον πόνο και τη δυσφορία τους. Φυσικά, προσπαθήστε αυτό να μην γίνεται εις βάρος σας (εκτός, ίσως, από κάποιες σπάνιες περιπτώσεις). Άλλο η βοήθεια και άλλο η θυσία.
Δείξτε καλοσύνη
Ένας σχεδόν αυτονόητος, αλλά αρκετά παραμελημένος τρόπος απλοποίησης της ζωής μας είναι το να είμαστε ευγενικότεροι με τον συνάνθρωπό μας. Έχοντας μεγαλώσει σε μια άκρως ανταγωνιστική κοινωνία, οι περισσότεροι συνεχώς συγκρουόμαστε και ανταγωνιζόμαστε τους άλλους, κάτι που προφανώς και περιπλέκει την καθημερινότητά μας, αποξενώνοντάς μας από τον κόσμο. Αν συμπεριφέρεστε όμως με ευγένεια, μοιράζετε σπόρους καλοσύνης και σύντομα θα δείτε ότι οι γύρω σας θα ανταποδώσουν τον τρόπο συμπεριφοράς σας.
Γκρινιάξτε λιγότερο
Η ζωή είναι γεμάτη εμπόδια που πρέπει να ξεπεράσουμε. Εντούτοις, το να γκρινιάζουμε για την ύπαρξη τους στο δρόμο μας δεν βοηθά σίγουρα την κατάσταση. Αντιθέτως, μας αποσπά από το να μηχανευτούμε τρόπους να τα προσπεράσουμε και έτσι σχεδόν ποτέ δεν καταφέρνουμε να δράσουμε πραγματικά. Αντί να σπαταλάτε το χρόνο και την ενέργειά σας γκρινιάζοντας για τα προβλήματα που αντιμετωπίζετε, επιχειρήστε να ανακαλύψετε τη ρίζα τους και ύστερα βάλτε τα δυνατά σας για να τα ξεπεράσετε.
Εξασκήστε την ενσυνειδητότητα
Ο νους είναι καλός ως υπηρέτης, αλλά κακός ως αφέντης. Όταν είναι γεμάτος από μυριάδες σκέψεις, η ζωή γίνεται αυτόματα πιο πολύπλοκη, προκαλώντας στρες και δυσφορία. Ένας σπουδαίος τρόπος αντιμετώπισης αυτού του χάους είναι η εξάσκηση της ενσυνείδητης επίγνωσης. Ξεκινώντας από σήμερα, ξοδέψτε τουλάχιστον τριάντα λεπτά την ημέρα, εξασκώντας μια τεχνική ενσυνειδητότητας. Θα δείτε πόσο θα αρχίζετε να ανακουφίζεστε από τις αμέτρητες, χαώδεις σκέψεις που σας αποσυντονίζουν.
Καλλιεργείστε την ευγνωμοσύνη
Αν δεν εκτιμήσουμε το δώρο της ζωής που κρατάμε στα χέρια μας, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να βρούμε την ευτυχία και την ολοκλήρωση. Οι περισσότεροι από εμάς κάνουμε έναν συνεχή αγώνα για να αποκτήσουμε και να εκπληρώσουμε όλο και περισσότερα στο μέλλον, ξεχνώντας τη στιγμή και αφήνοντάς τη να περάσει και να φύγει ανεκμετάλλευτη. Αν και είναι υπέροχο να θέτουμε στόχους και να κάνουμε σχέδια, χρειάζεται και να συνειδητοποιήσουμε ότι μόνο το παρόν έχουμε τελικά και μόνο σε αυτό μπορούμε να απολαύσουμε την ύπαρξή μας. Στο εδώ και τώρα.
Χτίστε αυθεντικές φιλίες
Ως κοινωνικά όντα που είμαστε, έχουμε μια βαθιά ανάγκη να συνδεθούμε με τους άλλους. Στη σημερινή κοινωνία όμως νιώθουμε αποσυνδεδεμένοι, απομονωμένοι από τον συνάνθρωπό μας. Οι άνθρωποι φοβούνται όλο και περισσότερο την οικειότητα, τις στενές σχέσεις, από φόβο μήπως πληγωθούν και έτσι επιλέγουν την απομόνωση. Απόρροια αυτού είναι η μοναξιά, η δυσαρέσκεια και η ανασφάλεια. Αν θέλετε να αφήσετε όλα αυτά τα βάρη πίσω σας, μάθετε να ανοίγετε την καρδιά σας και να προσεγγίζετε ανθρώπους. Μέσω μιας αυθεντικής φιλίας, θα έχετε την ευκαιρία του δούναι και λαβείν με τρυφερότητα και αμοιβαιότητα.
Αφουγκραστείτε την εσωτερική σας φωνή
Από τη στιγμή που γεννηθήκαμε, διδαχτήκαμε να μην αποδεχόμαστε τον εαυτό μας έτσι όπως είναι και να παλεύουμε συνεχώς να γίνουμε κάτι άλλο, ώστε να μας αποδεχτεί η κοινωνία. Σιγά σιγά, σταματήσαμε έτσι να εμπιστευόμαστε την εσωτερική μας φωνή και να ακολουθούμε την καρδιά μας. Αντιθέτως, είμαστε προγραμματισμένοι να ακολουθούμε αυτό που κάποια αρχή ορίζει ως σωστό ή λάθος, που αποτελεί έναν σίγουρο δρόμο προς το άγχος και τη δυστυχία. Ίσως λοιπόν, ήρθε η ώρα αυτό να σταματήσει. Αρχίστε να χρησιμοποιείτε την κριτική σας σκέψη και να δίνετε την δέουσα προσοχή στο συναισθηματικό σας κόσμο, οδηγώντας τον εαυτό σας σε μια απλούστερη και καλύτερη ζωή.
Η ζωή μπορεί να γίνει απλή, κι όμως εμείς επιμένουμε να την κάνουμε ολοένα και πιο περίπλοκη. Τώρα που ξέρετε πώς, τι σας κρατά από το να κάνετε την αλλαγή;
Διότι όλη η διάρκεια της ζωής του ανθρώπου δε φαίνεται μεγαλύτερη από μια νύχτα
Ας σκεφτούμε όμως με την ακόλουθη συλλογιστική, ότι δηλαδή υπάρχουν πολλές πιθανότητες ο θάνατος να είναι αγαθό- ο θάνατος εντέλει είναι ένα από τα δυο: ή οδηγεί στην ανυπαρξία και στην παντελή έλλειψη αίσθησης εκ μέρους του νεκρού, ή σύμφωνα με τα λεγόμενα κατά το θάνατο επέρχεται μια μεταβολή και μια μετεγκατάσταση της ψυχής από τον εδώ τόπο στον επέκεινα. Κι αν ο θάνατος συνεπάγεται την έλλειψη αίσθησης, κάτι δηλαδή σαν ύπνος, στον οποίο όποιος παραδίδεται κανένα όνειρο δε βλέπει, τότε θα ήταν κέρδος μεγάλο. Γιατί εγώ νομίζω ότι, αν κάποιος έπρεπε να διαλέξει μια νύχτα, όπου κοιμήθηκε χωρίς να δει κανένα όνειρο, και αν προς αυτή τη νύχτα αντιπαραβάλει όλες τις άλλες μέρες και νύχτες της ζωής του, να σκεφτεί και να πει πόσες μέρες και νύχτες πέρασε στη ζωή του καλύτερες και πιο ευχάριστες από αυτή νομίζω ότι όχι μόνο απλός πολίτης αλλά και ο Μεγάλος Βασιλιάς θα τις έβρισκε ελάχιστες σε σύγκριση προς τις άλλες. Αν επομένως τέτοιος είναι ο θάνατος, εγώ βεβαίως τον θεωρώ κέρδος διότι όλη η διάρκεια της ζωής του ανθρώπου δε φαίνεται μεγαλύτερη από μια νύχτα. Αν πάλι ο θάνατος είναι μια κάποια αποδημία από τη γη σε άλλο τόπο, και αν είναι αληθινά όσα λέγονται ότι εκεί τάχα βρίσκονται όλοι οι πεθαμένοι, ποιο αγαθό μεγαλύτερο θα μπορούσε να υπάρξει από αυτό, άνδρες δικαστές;
Γιατί, αν κάποιος απαλλαγεί από αυτούς εδώ που παριστάνουν τους δικαστές και φτάσει στον Άδη, θα βρει τους αληθινούς δικαστές που κατά την παράδοση δικάζουν εκεί: τον Μίνωα, τον Ραδάμανθυ, τον Αιακό και τον Τριπτόλεμο, και τους άλλους ημίθεους που υπήρξαν δίκαιοι στη ζωή τους- άραγε θα ήταν άσχημη μια τέτοια εκδημία; Άραγε πόσα θα ήταν διατεθειμένος να καταβάλει κανείς, προκειμένου να κάνει παρέα με τον Ορφέα, τον Μουσαίο, τον Ησίοδο και τον Όμηρο;
Τώρα, όσο με αφορά, πολλές φορές επιθυμώ να πεθάνω, αν αυτά είναι αληθινά. Για μένα άλλωστε η εκεί διαμονή θα ήταν ξεχωριστή, ιδιαίτερα όσες φορές τύχαινε να συναντήσω τον Παλαμήδη και τον Αίαντα, τον γιο του Τελαμώνα και οποιονδήποτε άλλον από τους παλιούς ήρωες που έπεσαν θύματα άδικης κρίσης. Και θα ήταν εξαιρετικά ευχάριστο για μένα να αντιπαραβάλω τα δικά μου παθήματα προς τα δικά τους. Και το πιο ενδιαφέρον να περνώ τη ζωή μου εξετάζοντας και ελέγχοντας τους εκεί, όπως τους εδώ, ποιος δηλαδή από αυτούς είναι σοφός και ποιος, ενώ δεν είναι, φαντάζεται πως είναι. Τα πάντα θα έδινε κανείς, άνδρες δικαστές, να εξετάσει εκείνον που ηγήθηκε της μεγάλης στρατιάς εναντίον της Τροίας, τον Αγαμέμνονα, ή τον Οδυσσέα ή τον Σίσυφο ή μύριους άλλους, που θα μπορούσε να αναφέρει κανείς, άνδρες και γυναίκες.
Η υπέρτατη ευδαιμονία για κάποιον θα ήταν να συναναστραφεί μαζί τους, να συζητήσει και να τους ρωτήσει. Οπωσδήποτε οι ένοικοι του Άδη δεν καταδικάζουν σε θάνατο κάποιον που έχει ως αποστολή τον ηθικό έλεγχο των ανθρώπων αλλά και ως προς τα άλλα οι του κάτω κόσμου είναι ευτυχέστεροι από τους εδώ ανθρώπους, και τον υπόλοιπο χρόνο παραμένουν αθάνατοι, αν βέβαια όσα λέγονται αληθεύουν.
Πλάτωνος, Απολογία Σωκράτους
Γιατί, αν κάποιος απαλλαγεί από αυτούς εδώ που παριστάνουν τους δικαστές και φτάσει στον Άδη, θα βρει τους αληθινούς δικαστές που κατά την παράδοση δικάζουν εκεί: τον Μίνωα, τον Ραδάμανθυ, τον Αιακό και τον Τριπτόλεμο, και τους άλλους ημίθεους που υπήρξαν δίκαιοι στη ζωή τους- άραγε θα ήταν άσχημη μια τέτοια εκδημία; Άραγε πόσα θα ήταν διατεθειμένος να καταβάλει κανείς, προκειμένου να κάνει παρέα με τον Ορφέα, τον Μουσαίο, τον Ησίοδο και τον Όμηρο;
Τώρα, όσο με αφορά, πολλές φορές επιθυμώ να πεθάνω, αν αυτά είναι αληθινά. Για μένα άλλωστε η εκεί διαμονή θα ήταν ξεχωριστή, ιδιαίτερα όσες φορές τύχαινε να συναντήσω τον Παλαμήδη και τον Αίαντα, τον γιο του Τελαμώνα και οποιονδήποτε άλλον από τους παλιούς ήρωες που έπεσαν θύματα άδικης κρίσης. Και θα ήταν εξαιρετικά ευχάριστο για μένα να αντιπαραβάλω τα δικά μου παθήματα προς τα δικά τους. Και το πιο ενδιαφέρον να περνώ τη ζωή μου εξετάζοντας και ελέγχοντας τους εκεί, όπως τους εδώ, ποιος δηλαδή από αυτούς είναι σοφός και ποιος, ενώ δεν είναι, φαντάζεται πως είναι. Τα πάντα θα έδινε κανείς, άνδρες δικαστές, να εξετάσει εκείνον που ηγήθηκε της μεγάλης στρατιάς εναντίον της Τροίας, τον Αγαμέμνονα, ή τον Οδυσσέα ή τον Σίσυφο ή μύριους άλλους, που θα μπορούσε να αναφέρει κανείς, άνδρες και γυναίκες.
Η υπέρτατη ευδαιμονία για κάποιον θα ήταν να συναναστραφεί μαζί τους, να συζητήσει και να τους ρωτήσει. Οπωσδήποτε οι ένοικοι του Άδη δεν καταδικάζουν σε θάνατο κάποιον που έχει ως αποστολή τον ηθικό έλεγχο των ανθρώπων αλλά και ως προς τα άλλα οι του κάτω κόσμου είναι ευτυχέστεροι από τους εδώ ανθρώπους, και τον υπόλοιπο χρόνο παραμένουν αθάνατοι, αν βέβαια όσα λέγονται αληθεύουν.
Πλάτωνος, Απολογία Σωκράτους
Η δειλία, η συκοφαντία και η προδοσία είναι η αμετάβλητη τριάδα της εξαχρείωσης
Η διαφορά μεταξύ φόβου και δειλίας
Υπάρχουν πολλές βασικές διαφορές μεταξύ φόβου και δειλίας.
1. Ο φόβος είναι η αντίδραση του σώματος σε μια απειλή και η δειλία είναι πάντα πράξη (και η παθητικότητα είναι επίσης πράξη).
2. Από εδώ προέρχεται η ακόλουθη έννοια, η δειλία συνδέεται πάντα με μία εκούσια δραστηριότητα ή την έλλειψή της.
3. Η δειλία συνδέεται με βαθιές προσωπικές στάσεις που διαμορφώνει κάθε άτομο, και οι οποίες επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες. Έτσι, η παραπάνω έννοια επηρεάζεται από όλες τις σχέσεις που καθορίστηκαν για το παιδί, τα ηθικά του δόγματα, την ικανότητα λήψης αποφάσεων, το αίσθημα ευθύνης, γενικά, την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του από ψυχολογική πλευρά. Έτσι εξηγείται γιατί , για παράδειγμα , μερικοί άνθρωποι θα προτιμήσουν να αποχωριστούν τη ζωή τους εάν η ζωή ενός παιδιού τεθεί στη ζυγαριά, ενώ άλλοι απορρόφησαν τη στάση ότι τα παιδιά δεν έχουν μεγάλη αξία και θα προτιμήσουν ήρεμα το δικό τους όφελος σε μια ακραία κατάσταση.
Εκδηλώσεις Δειλίας
Με την πρώτη ματιά, διαβάζοντας τον ορισμό της Δειλίας, μπορεί να σκεφτείς ότι δεν υπάρχει τίποτα κακό με αυτό το χαρακτηριστικό , ωστόσο η δειλία, όπως μια λυδία λίθος, δείχνει πολλά αρνητικά στοιχεία της προσωπικότητας που υπερτροφούν.
Έτσι ο Ηλίθιος γίνεται τρελός, ο Χαζός και Αργός με μια καθυστερημένη αντίδραση, ο Δόλιος μετατρέπεται στον Απατεώνα, τον Συκοφάντη και τον Προδότη.
Όταν ένα άτομο τρέχει σε μια στιγμή κινδύνου, η φωνή της συνείδησης και της λογικής δεν μπορεί να τον σταματήσει – αυτό δεν είναι δειλία.
Η κλασική εκδήλωση της Δειλίας είναι το Brutality.
Η δειλία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την προσοχή, το μέτρο, ή τη σύνεση.
Οι τελευταίες ιδιότητες, ως επί το πλείστον, αναφέρονται στο αντίθετο – στο Θάρρος.
Ένα δειλό άτομο, χρησιμοποιώντας πρόσθετες ιδιότητες όπως η δυσαρέσκεια και ο θυμός, επιτίθεται στο θύμα του. Οι πιο κυνικοί φόνοι, που παγώνουν την καρδιά με τη σκληρότητά τους, συχνά διαπράττονται υπό την επιρροή του Φόβου. Τέτοιες ενέργειες διαπράττουν οι αδύναμοι άνθρωποι -πρόκειται για την μεταμφίεση ενός δειλού.
Ο φόβος εξελίσσεται σε φρίκη και ο τελευταίος σε αχαλίνωτη σκληρότητα. Η δειλία στερεί από ένα άτομο τη λογική, και γίνεται η ενσάρκωση της Ακαρδίας, της Σκληρότητας και της Αδιαφορίας. είναι πάντα αποτέλεσμα φόβου, αδυναμίας και δειλίας.
Η δειλία ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας
Όταν η δειλία εξελίσσεται σε ποιότητα προσωπικότητας, είναι φυσικό να απορρίπτει τα αντίθετά της – θάρρος και ανιδιοτέλεια.
Η δειλία αποφεύγει να επιλύει δυσάρεστες καταστάσεις συσσωρεύοντας όλο και περισσότερες από αυτές. Η απροθυμία και η τεμπελιά να αντιμετωπίσεις τον Φόβο ή οποιαδήποτε εσωτερική συνήθεια ή στάση γίνεται η κινητήρια δύναμη της δειλίας. Ο εγωισμός ενός ανθρώπου με αρνητική αυτοεικόνα, που φοβάται για την αποκάλυψή της, οδηγεί στην προδοσία και την κακία.
Η δειλία είναι το κύριο πορτρέτο των προδοτών. Η δειλία, η συκοφαντία και η προδοσία είναι η αμετάβλητη τριάδα της εξαχρείωσης.
Η δειλία επιλέγει πάντα ένα άνετο, μη απειλητικό παρόν έναντι ενός απρόβλεπτου και αβέβαιου μέλλοντος. Ταυτόχρονα, έχει πλήρη επίγνωση του αβάσιμου των φόβων του. Η δειλία μεταμορφώνεται εύκολα σε τεράστιο φόβο .
Υπάρχουν πολλές βασικές διαφορές μεταξύ φόβου και δειλίας.
1. Ο φόβος είναι η αντίδραση του σώματος σε μια απειλή και η δειλία είναι πάντα πράξη (και η παθητικότητα είναι επίσης πράξη).
2. Από εδώ προέρχεται η ακόλουθη έννοια, η δειλία συνδέεται πάντα με μία εκούσια δραστηριότητα ή την έλλειψή της.
3. Η δειλία συνδέεται με βαθιές προσωπικές στάσεις που διαμορφώνει κάθε άτομο, και οι οποίες επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες. Έτσι, η παραπάνω έννοια επηρεάζεται από όλες τις σχέσεις που καθορίστηκαν για το παιδί, τα ηθικά του δόγματα, την ικανότητα λήψης αποφάσεων, το αίσθημα ευθύνης, γενικά, την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του από ψυχολογική πλευρά. Έτσι εξηγείται γιατί , για παράδειγμα , μερικοί άνθρωποι θα προτιμήσουν να αποχωριστούν τη ζωή τους εάν η ζωή ενός παιδιού τεθεί στη ζυγαριά, ενώ άλλοι απορρόφησαν τη στάση ότι τα παιδιά δεν έχουν μεγάλη αξία και θα προτιμήσουν ήρεμα το δικό τους όφελος σε μια ακραία κατάσταση.
Εκδηλώσεις Δειλίας
Με την πρώτη ματιά, διαβάζοντας τον ορισμό της Δειλίας, μπορεί να σκεφτείς ότι δεν υπάρχει τίποτα κακό με αυτό το χαρακτηριστικό , ωστόσο η δειλία, όπως μια λυδία λίθος, δείχνει πολλά αρνητικά στοιχεία της προσωπικότητας που υπερτροφούν.
Έτσι ο Ηλίθιος γίνεται τρελός, ο Χαζός και Αργός με μια καθυστερημένη αντίδραση, ο Δόλιος μετατρέπεται στον Απατεώνα, τον Συκοφάντη και τον Προδότη.
Όταν ένα άτομο τρέχει σε μια στιγμή κινδύνου, η φωνή της συνείδησης και της λογικής δεν μπορεί να τον σταματήσει – αυτό δεν είναι δειλία.
Η κλασική εκδήλωση της Δειλίας είναι το Brutality.
Η δειλία δεν πρέπει να ταυτίζεται με την προσοχή, το μέτρο, ή τη σύνεση.
Οι τελευταίες ιδιότητες, ως επί το πλείστον, αναφέρονται στο αντίθετο – στο Θάρρος.
Ένα δειλό άτομο, χρησιμοποιώντας πρόσθετες ιδιότητες όπως η δυσαρέσκεια και ο θυμός, επιτίθεται στο θύμα του. Οι πιο κυνικοί φόνοι, που παγώνουν την καρδιά με τη σκληρότητά τους, συχνά διαπράττονται υπό την επιρροή του Φόβου. Τέτοιες ενέργειες διαπράττουν οι αδύναμοι άνθρωποι -πρόκειται για την μεταμφίεση ενός δειλού.
Ο φόβος εξελίσσεται σε φρίκη και ο τελευταίος σε αχαλίνωτη σκληρότητα. Η δειλία στερεί από ένα άτομο τη λογική, και γίνεται η ενσάρκωση της Ακαρδίας, της Σκληρότητας και της Αδιαφορίας. είναι πάντα αποτέλεσμα φόβου, αδυναμίας και δειλίας.
Η δειλία ως χαρακτηριστικό της προσωπικότητας
Όταν η δειλία εξελίσσεται σε ποιότητα προσωπικότητας, είναι φυσικό να απορρίπτει τα αντίθετά της – θάρρος και ανιδιοτέλεια.
Η δειλία αποφεύγει να επιλύει δυσάρεστες καταστάσεις συσσωρεύοντας όλο και περισσότερες από αυτές. Η απροθυμία και η τεμπελιά να αντιμετωπίσεις τον Φόβο ή οποιαδήποτε εσωτερική συνήθεια ή στάση γίνεται η κινητήρια δύναμη της δειλίας. Ο εγωισμός ενός ανθρώπου με αρνητική αυτοεικόνα, που φοβάται για την αποκάλυψή της, οδηγεί στην προδοσία και την κακία.
Η δειλία είναι το κύριο πορτρέτο των προδοτών. Η δειλία, η συκοφαντία και η προδοσία είναι η αμετάβλητη τριάδα της εξαχρείωσης.
Η δειλία επιλέγει πάντα ένα άνετο, μη απειλητικό παρόν έναντι ενός απρόβλεπτου και αβέβαιου μέλλοντος. Ταυτόχρονα, έχει πλήρη επίγνωση του αβάσιμου των φόβων του. Η δειλία μεταμορφώνεται εύκολα σε τεράστιο φόβο .
Μικρές ιστορίες αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων
Kάποτε ο φιλόσοφος Αρίστιππος ο Κυρηναίος ναυάγησε κοντά στη Ρόδο. Όταν έφτασε στην ακτή, έχοντας χάσει όλα του τα υπάρχοντα, δεν το έβαλε κάτω. Κατευθύνθηκε προς την πόλη και πήγε σε ένα από τα γυμναστήρια της. Εκεί μίλησε τόσο ωραία για φιλοσοφικά θέματα, που τους γοήτευσε όλους. Οι Ροδίτες τότε, του έδωσαν όχι μόνον ότι είχε ανάγκη ο ίδιος αλλά τα απαραίτητα και για τους συντρόφους του. Όταν εκείνοι πλέον ήταν έτοιμοι να επιστρέψουν στην πατρίδα τους τον ρώτησαν: «τι μήνυμα θέλεις να μεταφέρουμε στην πατρίδα;» ο Αρίστιππος απάντησε: «Πως οι γονείς πρέπει να οπλίζουν τα παιδιά τους με τέτοιο πλούτο, ο οποίος ακόμα και ύστερ’ από ένα ναυάγιο να είναι ικανός να φτάσει κολυμπώντας μαζί με τον ιδιοκτήτη του στη στεριά!»
«Ν’ αρπάζεις την κάθε στιγμή και να τη χαίρεσαι, γιατί μόνο η στιγμή μας ανήκει». Αυτή είναι η ουσία της φιλοσοφίας του.
Υπάρχει μια ιστορία που θέλει τον Ευκλείδη να είχε μεταμφιεστεί σε γυναίκα για να επισκεφτεί τον φυλακισμένο δάσκαλο του (Σωκράτη), εξαιτίας του μεγαρικού ψηφίσματος, το οποίο απαγόρευε στους Μεγαρείς να βρίσκονται στην Αθήνα, με αποτέλεσμα η ζωή του να απειλείται με θάνατο.
«Ευδαιμονίη ουκ εν βοσκήμασιν οικεί ουδέ εν χρυσώ. ψυχή οικητήριον δαίμονος», Δημ. 171.
– Η ευτυχία δεν κατοικεί στα ζώα που βοσκούν, ούτε στον χρυσό. ενδιαίτημα του Θεού (που είναι πηγή τής ευτυχίας) είναι η ψυχή (του ανθρώπου).
O μελαγχολικός φιλόσοφος
Ο Διογένης Λαέρτιος αποδίδει στον Θεόφραστο τη θεωρία ότι ο Ηράκλειτος δεν κατάφερε να ολοκληρώσει κάποια από τα έργα του, λόγω της μελαγχολίας του
Γράφει ο Heidegger για την Ηράκλειτο:
Ο Ηράκλειτος είναι ο φωτεινός. γιατί λέει το φωτίζον, προσπαθώντας να προσκαλέσει την λάμψη του μέσα στην γλώσσα του στοχασμού. Το φωτίζον διαρκεί, καθόσον φωτίζει. Ονομάζουμε τούτο το ξέφωτο. Τα παραθέματα δεν μας μεταβιβάζουν το ουσιώδες την ενότητα της εσωτερικής δομής του γραπτού του Ηράκλειτου. Το ότι ο στοχασμός μας βρίσκει δύσκολα τον δρόμο του προς αυτό το οποίο χορηγεί ώστε απλά και μόνο να το αντικρίσουμε, δεν μπορεί να οφείλεται ούτε στον περιορισμένο χαρακτήρα του κυρίαρχου νου, ούτε σε μια αποστροφή προς τις απόψεις που θορυβούν το σύνηθες και ενοχλούν το συνηθισμένο. Μάλλον πρέπει να εικάσουμε ότι γνωρίζουμε τόσα πολλά και βιαζόμαστε τόσο πολύ να πιστέψουμε, ώστε δεν μπορούμε να αισθανθούμε οικεία μέσα στο ορθά εννοούμενο ερωτάν. Να θαυμάσουμε αυτό που είναι απλό και να αποδεχθούμε αυτό τον θαυμασμό ως τόπο διαμονής. Ο Ηράκλειτος είναι σκοτεινός. Γιατί ερωτώντας στοχάζεται προς την κατεύθυνση του ξέφωτου.
Έργο αγαπητό σε ουμανιστικούς κύκλους: συμφιλίωση μεταφυσικής και φυσικής, υπεροχή πλατωνισμού έναντι αριστοτελισμού.
Υπάρχει μια παραδοσιακή στερεότυπη εικόνα, που θέλει τον Ηράκλειτο να κλαίει και τον Δημόκριτο να γελά (Η οποία προέρχεται κυρίως από το έργο του Λουκιανού).
Ο Αρχύτας γεννήθηκε το 428 π.Χ. στον Τάραντα της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Graecia), ήταν επιφανής Πυθαγόρειος φιλόσοφος. Ανήκει στην δεύτερη γενιά Πυθαγορείων και υπήρξε μαθητής του Φιλολάου του Κροτωνιάτη . Υπήρξε δάσκαλος πολλών και ο πιο γνωστός μαθητής του στα μαθηματικά είναι ο Εύδοξος ο Κνίδιος. Θαυμαζόταν από όλους για τις αρετές του. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους διανοητές της ελληνικής αρχαιότητας. Ο Αριστοτέλης έγραψε γι´ αυτόν ειδική πραγματεία, η οποία δεν έχει διασωθεί: «Η φιλοσοφία του Αρχύτα». Είναι αυτός που λέγεται ότι έσωσε τον Πλάτωνα με επιστολή του προς τον τύραννο των Συρακουσών Διονύσιο τον Β’ ο οποίος ήταν έτοιμος να τον σκοτώσε. Υπήρξε στρατηγός στην πόλη του επτά φορές, τη στιγμή που ο νόμος απαγόρευε σε όλους τους άλλους να πάρουν τη θέση αυτή για δεύτερη φορά. Ο Αριστόξενος μάλιστα αναφέρει ότι ποτέ δεν ηττήθηκε σε καμία μάχη. Την εποχή που ήταν αρχηγός του κράτους του Τάραντα (380-345 π.Χ.), καταγράφεται από τους ιστορικούς ότι η πόλη του Τάραντα έφθασε στη μεγαλύτερη ακμή της και γνώρισε τη μεγαλύτερη οικονομική άνθιση.
Ο Κράτης ο Θηβαίος (περίπου 365 – 285 π.Χ) ήταν κυνικός φιλόσοφος από τη Θήβα. Ο Κράτης έδωσε όλη του την περιουσία για να ζήσει στην πενία, στους δρόμους της Αθήνας. Σεβαστός στον λαό της Αθήνας, έμεινε γνωστός ως ο δάσκαλος του Ζήνωνα του Κιτιέα, τον δημιουργό του Στωικισμού. Διάφορα τμήματα των διδασκαλιών του έχουν διασωθεί, συμπεριλαμβανομένου μιας περιγραφής για μια ιδανική κυνική πολιτεία.
«Ν’ αρπάζεις την κάθε στιγμή και να τη χαίρεσαι, γιατί μόνο η στιγμή μας ανήκει». Αυτή είναι η ουσία της φιλοσοφίας του.
Υπάρχει μια ιστορία που θέλει τον Ευκλείδη να είχε μεταμφιεστεί σε γυναίκα για να επισκεφτεί τον φυλακισμένο δάσκαλο του (Σωκράτη), εξαιτίας του μεγαρικού ψηφίσματος, το οποίο απαγόρευε στους Μεγαρείς να βρίσκονται στην Αθήνα, με αποτέλεσμα η ζωή του να απειλείται με θάνατο.
«Ευδαιμονίη ουκ εν βοσκήμασιν οικεί ουδέ εν χρυσώ. ψυχή οικητήριον δαίμονος», Δημ. 171.
– Η ευτυχία δεν κατοικεί στα ζώα που βοσκούν, ούτε στον χρυσό. ενδιαίτημα του Θεού (που είναι πηγή τής ευτυχίας) είναι η ψυχή (του ανθρώπου).
O μελαγχολικός φιλόσοφος
Ο Διογένης Λαέρτιος αποδίδει στον Θεόφραστο τη θεωρία ότι ο Ηράκλειτος δεν κατάφερε να ολοκληρώσει κάποια από τα έργα του, λόγω της μελαγχολίας του
Γράφει ο Heidegger για την Ηράκλειτο:
Ο Ηράκλειτος είναι ο φωτεινός. γιατί λέει το φωτίζον, προσπαθώντας να προσκαλέσει την λάμψη του μέσα στην γλώσσα του στοχασμού. Το φωτίζον διαρκεί, καθόσον φωτίζει. Ονομάζουμε τούτο το ξέφωτο. Τα παραθέματα δεν μας μεταβιβάζουν το ουσιώδες την ενότητα της εσωτερικής δομής του γραπτού του Ηράκλειτου. Το ότι ο στοχασμός μας βρίσκει δύσκολα τον δρόμο του προς αυτό το οποίο χορηγεί ώστε απλά και μόνο να το αντικρίσουμε, δεν μπορεί να οφείλεται ούτε στον περιορισμένο χαρακτήρα του κυρίαρχου νου, ούτε σε μια αποστροφή προς τις απόψεις που θορυβούν το σύνηθες και ενοχλούν το συνηθισμένο. Μάλλον πρέπει να εικάσουμε ότι γνωρίζουμε τόσα πολλά και βιαζόμαστε τόσο πολύ να πιστέψουμε, ώστε δεν μπορούμε να αισθανθούμε οικεία μέσα στο ορθά εννοούμενο ερωτάν. Να θαυμάσουμε αυτό που είναι απλό και να αποδεχθούμε αυτό τον θαυμασμό ως τόπο διαμονής. Ο Ηράκλειτος είναι σκοτεινός. Γιατί ερωτώντας στοχάζεται προς την κατεύθυνση του ξέφωτου.
Έργο αγαπητό σε ουμανιστικούς κύκλους: συμφιλίωση μεταφυσικής και φυσικής, υπεροχή πλατωνισμού έναντι αριστοτελισμού.
Υπάρχει μια παραδοσιακή στερεότυπη εικόνα, που θέλει τον Ηράκλειτο να κλαίει και τον Δημόκριτο να γελά (Η οποία προέρχεται κυρίως από το έργο του Λουκιανού).
Ο Αρχύτας γεννήθηκε το 428 π.Χ. στον Τάραντα της Μεγάλης Ελλάδας (Magna Graecia), ήταν επιφανής Πυθαγόρειος φιλόσοφος. Ανήκει στην δεύτερη γενιά Πυθαγορείων και υπήρξε μαθητής του Φιλολάου του Κροτωνιάτη . Υπήρξε δάσκαλος πολλών και ο πιο γνωστός μαθητής του στα μαθηματικά είναι ο Εύδοξος ο Κνίδιος. Θαυμαζόταν από όλους για τις αρετές του. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους διανοητές της ελληνικής αρχαιότητας. Ο Αριστοτέλης έγραψε γι´ αυτόν ειδική πραγματεία, η οποία δεν έχει διασωθεί: «Η φιλοσοφία του Αρχύτα». Είναι αυτός που λέγεται ότι έσωσε τον Πλάτωνα με επιστολή του προς τον τύραννο των Συρακουσών Διονύσιο τον Β’ ο οποίος ήταν έτοιμος να τον σκοτώσε. Υπήρξε στρατηγός στην πόλη του επτά φορές, τη στιγμή που ο νόμος απαγόρευε σε όλους τους άλλους να πάρουν τη θέση αυτή για δεύτερη φορά. Ο Αριστόξενος μάλιστα αναφέρει ότι ποτέ δεν ηττήθηκε σε καμία μάχη. Την εποχή που ήταν αρχηγός του κράτους του Τάραντα (380-345 π.Χ.), καταγράφεται από τους ιστορικούς ότι η πόλη του Τάραντα έφθασε στη μεγαλύτερη ακμή της και γνώρισε τη μεγαλύτερη οικονομική άνθιση.
Ο Κράτης ο Θηβαίος (περίπου 365 – 285 π.Χ) ήταν κυνικός φιλόσοφος από τη Θήβα. Ο Κράτης έδωσε όλη του την περιουσία για να ζήσει στην πενία, στους δρόμους της Αθήνας. Σεβαστός στον λαό της Αθήνας, έμεινε γνωστός ως ο δάσκαλος του Ζήνωνα του Κιτιέα, τον δημιουργό του Στωικισμού. Διάφορα τμήματα των διδασκαλιών του έχουν διασωθεί, συμπεριλαμβανομένου μιας περιγραφής για μια ιδανική κυνική πολιτεία.
Ανθολόγιο Αττικής Πεζογραφίας
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗΣ, ΚΑΤ' ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΟΥΣ
ΔΗΜ 23.65–70
Ο ομιλητής δήλωσε την πρόθεσή του να αποδείξει ότι το ψήφισμα του Αριστοκράτη (βλ. σχετικά ΔΗΜ 23.1–5) ήταν παράνομο και αντίθετο προς τα συμφέροντα της πόλης, καθώς και ότι ο Χαρίδημος ήταν ανάξιος να διεκδικήσει την προνομιακή προστασία της ζωής του που προέβλεπε αυτό. Στην πίστιν του λόγου, ανάμεσα στα επιχειρήματα και τις αποδείξεις για το πρώτο θέμα, ο ομιλητής περιγράφει την οργάνωση και τις αρμοδιότητες των πέντε αθηναϊκών δικαστηρίων που ήταν υπεύθυνα για την εκδίκαση υποθέσεων φόνου, ξεκινώντας από τον Άρειο Πάγο.
[65] Ἡμεῖς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, Χαρίδημον ἐποιησάμεθα
πολίτην, καὶ διὰ τῆς δωρειᾶς ταύτης μετεδώκαμεν αὐτῷ καὶ
ἱερῶν καὶ ὁσίων καὶ νομίμων καὶ πάντων ὅσων περ αὐτοῖς
μέτεστιν ἡμῖν. πολλὰ μὲν δὴ παρ’ ἡμῖν ἐστι τοιαῦθ’ οἷ’
οὐχ ἑτέρωθι, ἓν δ’ οὖν ἰδιώτατον πάντων καὶ σεμνότατον, τὸ
ἐν Ἀρείῳ πάγῳ δικαστήριον, ὑπὲρ οὗ τοσαῦτ’ ἔστιν εἰπεῖν
καλὰ παραδεδομένα καὶ μυθώδη καὶ ὧν αὐτοὶ μάρτυρές ἐσμεν,
ὅσα περὶ οὐδενὸς ἄλλου δικαστηρίου· ὧν ὡσπερεὶ δείγματος
εἵνεκ’ ἄξιόν ἐστιν ἓν ἢ δύ’ ἀκοῦσαι. [66] τοῦτο μὲν τοίνυν τὰ
παλαιά, ὡς ἡμῖν ἀκούειν παραδέδοται, ἐν μόνῳ τούτῳ τῷ
δικαστηρίῳ δίκας φόνου θεοὶ καὶ δοῦναι καὶ λαβεῖν ἠξίωσαν
καὶ δικασταὶ γενέσθαι διενεχθεῖσιν ἀλλήλοις, ὡς λόγος·
λαβεῖν μὲν Ποσειδῶν ὑπὲρ Ἁλιρροθίου τοῦ υἱοῦ παρ’ Ἄρεως,
δικάσαι δ’ Εὐμενίσιν καὶ Ὀρέστῃ οἱ δώδεκα θεοί. καὶ τὰ
μὲν δὴ παλαιὰ ταῦτα· τὰ δ’ ὕστερον, τοῦτο μόνον τὸ δικα-
στήριον οὐχὶ τύραννος, οὐκ ὀλιγαρχία, οὐ δημοκρατία τὰς
φονικὰς δίκας ἀφελέσθαι τετόλμηκεν, ἀλλὰ πάντες ἀσθενέ-
στερον ἂν τὸ δίκαιον εὑρεῖν ἡγοῦνται περὶ τούτων αὐτοὶ τοῦ
παρὰ τούτοις εὑρημένου δικαίου. πρὸς δὲ τούτοις τοιούτοις
οὖσιν, ἐνταυθοῖ μόνον οὐδεὶς πώποτ’ οὔτε φεύγων ἁλοὺς οὔτε
διώκων ἡττηθεὶς ἐξήλεγξεν ὡς ἀδίκως ἐδικάσθη τὰ κριθέντα.
[67] ταύτην τοίνυν τὴν φυλακὴν καὶ τὰς ἐν ταύτῃ νομίμους
τιμωρίας παραβὰς ὁ γράφων τὸ ψήφισμα τοδὶ ζῶντι μὲν
ἐξουσίαν γέγραφεν τῷ Χαριδήμῳ ποιεῖν ὅ τι ἂν βούληται,
παθόντος δέ τι τοῖς οἰκείοις συκοφαντίαν δέδωκεν. σκέψασθε
γὰρ οὑτωσί. ἴστε δήπου τοῦθ’ ἅπαντες, ὅτι ἐν Ἀρείῳ πάγῳ,
οὗ δίδωσ’ ὁ νόμος καὶ κελεύει τοῦ φόνου δικάζεσθαι, πρῶτον
μὲν διομεῖται κατ’ ἐξωλείας αὑτοῦ καὶ γένους καὶ οἰκίας ὅ τιν’
αἰτιώμενος εἰργάσθαι τι τοιοῦτον, [68] εἶτ’ οὐδὲ τὸν τυχόντα τιν’
ὅρκον [τοῦτο ποιήσει] ἀλλ’ ὃν οὐδεὶς ὄμνυσ’ ὑπὲρ οὐδενὸς
ἄλλου, στὰς ἐπὶ τῶν τομίων κάπρου καὶ κριοῦ καὶ ταύρου,
καὶ τούτων ἐσφαγμένων ὑφ’ ὧν δεῖ καὶ ἐν αἷς ἡμέραις
καθήκει, ὥστε καὶ ἐκ τοῦ χρόνου καὶ ἐκ τῶν μεταχειριζο-
μένων ἅπαν, ὅσον ἔσθ’ ὅσιον, πεπρᾶχθαι. καὶ μετὰ ταῦθ’ ὁ
τὸν τοιοῦτον ὅρκον ὀμωμοκὼς οὔπω πεπίστευται, ἀλλ’ ἐὰν
ἐξελεγχθῇ μὴ λέγων ἀληθῆ, τὴν ἐπιορκίαν ἀπενεγκάμενος
τοῖς αὑτοῦ παισὶν καὶ τῷ γένει πλέον οὐδ’ ὁτιοῦν ἕξει. [69] ἂν
δὲ δόξῃ τὰ δίκαι’ ἐγκαλεῖν καὶ ἕλῃ τὸν δεδρακότα τοῦ φόνου,
οὐδ’ οὕτω κύριος γίγνεται τοῦ ἁλόντος, ἀλλ’ ἐκείνου μὲν οἱ
νόμοι κύριοι κολάσαι καὶ οἷς προστέτακται, τῷ δ’ ἐπιδεῖν
διδόντα δίκην ἔξεστιν, ἣν ἔταξ’ ὁ νόμος, τὸν ἁλόντα, πέρα δ’
οὐδὲν τούτου. καὶ τῷ μὲν διώκοντι ὑπάρχει ταῦτα, τῷ δὲ
φεύγοντι τὰ μὲν τῆς διωμοσίας ταὐτά, τὸν πρότερον δ’ ἔξεστιν
εἰπόντα λόγον μεταστῆναι, καὶ οὔθ’ ὁ διώκων οὔθ’ οἱ δικά-
ζοντες οὔτ’ ἄλλος ἀνθρώπων οὐδεὶς κύριος κωλῦσαι. [70] τί
δήποτ’, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῦθ’ οὕτως ἔχει; ὅτι οἱ ταῦτ’
ἐξ ἀρχῆς τὰ νόμιμα διαθέντες, οἵτινές ποτ’ ἦσαν, εἴθ’ ἥρωες
εἴτε θεοί, οὐκ ἐπέθεντο τοῖς ἀτυχήμασιν, ἀλλ’ ἀνθρωπίνως
ἐπεκούφισαν, εἰς ὅσον εἶχε καλῶς, τὰς συμφοράς. ταῦτα
μέντοι πάνθ’ οὕτω καλῶς καὶ νομίμως ἔχονθ’ ὁ γράφων τὸ
ψήφισμα τουτὶ παραβεβηκὼς φαίνεται· ἓν γὰρ οὐδ’ ὁτιοῦν
ἔνι τούτων ἐν τῷ ψηφίσματι τῷ τούτου. καὶ πρῶτον μὲν παρ’
ἑνὸς τούτου δικαστηρίου καὶ [παρὰ] τοὺς γεγραμμένους νόμους
καὶ τἄγραφα νόμιμα τὸ ψήφισμ’ εἴρηται.
ΔΗΜ 23.65–70
Το κύρος του Αρείου Πάγου – Νόμοι και διατάξεις του που παραβιάζονται με το ψήφισμα του Αριστοκράτη
Ο ομιλητής δήλωσε την πρόθεσή του να αποδείξει ότι το ψήφισμα του Αριστοκράτη (βλ. σχετικά ΔΗΜ 23.1–5) ήταν παράνομο και αντίθετο προς τα συμφέροντα της πόλης, καθώς και ότι ο Χαρίδημος ήταν ανάξιος να διεκδικήσει την προνομιακή προστασία της ζωής του που προέβλεπε αυτό. Στην πίστιν του λόγου, ανάμεσα στα επιχειρήματα και τις αποδείξεις για το πρώτο θέμα, ο ομιλητής περιγράφει την οργάνωση και τις αρμοδιότητες των πέντε αθηναϊκών δικαστηρίων που ήταν υπεύθυνα για την εκδίκαση υποθέσεων φόνου, ξεκινώντας από τον Άρειο Πάγο.
[65] Ἡμεῖς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, Χαρίδημον ἐποιησάμεθα
πολίτην, καὶ διὰ τῆς δωρειᾶς ταύτης μετεδώκαμεν αὐτῷ καὶ
ἱερῶν καὶ ὁσίων καὶ νομίμων καὶ πάντων ὅσων περ αὐτοῖς
μέτεστιν ἡμῖν. πολλὰ μὲν δὴ παρ’ ἡμῖν ἐστι τοιαῦθ’ οἷ’
οὐχ ἑτέρωθι, ἓν δ’ οὖν ἰδιώτατον πάντων καὶ σεμνότατον, τὸ
ἐν Ἀρείῳ πάγῳ δικαστήριον, ὑπὲρ οὗ τοσαῦτ’ ἔστιν εἰπεῖν
καλὰ παραδεδομένα καὶ μυθώδη καὶ ὧν αὐτοὶ μάρτυρές ἐσμεν,
ὅσα περὶ οὐδενὸς ἄλλου δικαστηρίου· ὧν ὡσπερεὶ δείγματος
εἵνεκ’ ἄξιόν ἐστιν ἓν ἢ δύ’ ἀκοῦσαι. [66] τοῦτο μὲν τοίνυν τὰ
παλαιά, ὡς ἡμῖν ἀκούειν παραδέδοται, ἐν μόνῳ τούτῳ τῷ
δικαστηρίῳ δίκας φόνου θεοὶ καὶ δοῦναι καὶ λαβεῖν ἠξίωσαν
καὶ δικασταὶ γενέσθαι διενεχθεῖσιν ἀλλήλοις, ὡς λόγος·
λαβεῖν μὲν Ποσειδῶν ὑπὲρ Ἁλιρροθίου τοῦ υἱοῦ παρ’ Ἄρεως,
δικάσαι δ’ Εὐμενίσιν καὶ Ὀρέστῃ οἱ δώδεκα θεοί. καὶ τὰ
μὲν δὴ παλαιὰ ταῦτα· τὰ δ’ ὕστερον, τοῦτο μόνον τὸ δικα-
στήριον οὐχὶ τύραννος, οὐκ ὀλιγαρχία, οὐ δημοκρατία τὰς
φονικὰς δίκας ἀφελέσθαι τετόλμηκεν, ἀλλὰ πάντες ἀσθενέ-
στερον ἂν τὸ δίκαιον εὑρεῖν ἡγοῦνται περὶ τούτων αὐτοὶ τοῦ
παρὰ τούτοις εὑρημένου δικαίου. πρὸς δὲ τούτοις τοιούτοις
οὖσιν, ἐνταυθοῖ μόνον οὐδεὶς πώποτ’ οὔτε φεύγων ἁλοὺς οὔτε
διώκων ἡττηθεὶς ἐξήλεγξεν ὡς ἀδίκως ἐδικάσθη τὰ κριθέντα.
[67] ταύτην τοίνυν τὴν φυλακὴν καὶ τὰς ἐν ταύτῃ νομίμους
τιμωρίας παραβὰς ὁ γράφων τὸ ψήφισμα τοδὶ ζῶντι μὲν
ἐξουσίαν γέγραφεν τῷ Χαριδήμῳ ποιεῖν ὅ τι ἂν βούληται,
παθόντος δέ τι τοῖς οἰκείοις συκοφαντίαν δέδωκεν. σκέψασθε
γὰρ οὑτωσί. ἴστε δήπου τοῦθ’ ἅπαντες, ὅτι ἐν Ἀρείῳ πάγῳ,
οὗ δίδωσ’ ὁ νόμος καὶ κελεύει τοῦ φόνου δικάζεσθαι, πρῶτον
μὲν διομεῖται κατ’ ἐξωλείας αὑτοῦ καὶ γένους καὶ οἰκίας ὅ τιν’
αἰτιώμενος εἰργάσθαι τι τοιοῦτον, [68] εἶτ’ οὐδὲ τὸν τυχόντα τιν’
ὅρκον [τοῦτο ποιήσει] ἀλλ’ ὃν οὐδεὶς ὄμνυσ’ ὑπὲρ οὐδενὸς
ἄλλου, στὰς ἐπὶ τῶν τομίων κάπρου καὶ κριοῦ καὶ ταύρου,
καὶ τούτων ἐσφαγμένων ὑφ’ ὧν δεῖ καὶ ἐν αἷς ἡμέραις
καθήκει, ὥστε καὶ ἐκ τοῦ χρόνου καὶ ἐκ τῶν μεταχειριζο-
μένων ἅπαν, ὅσον ἔσθ’ ὅσιον, πεπρᾶχθαι. καὶ μετὰ ταῦθ’ ὁ
τὸν τοιοῦτον ὅρκον ὀμωμοκὼς οὔπω πεπίστευται, ἀλλ’ ἐὰν
ἐξελεγχθῇ μὴ λέγων ἀληθῆ, τὴν ἐπιορκίαν ἀπενεγκάμενος
τοῖς αὑτοῦ παισὶν καὶ τῷ γένει πλέον οὐδ’ ὁτιοῦν ἕξει. [69] ἂν
δὲ δόξῃ τὰ δίκαι’ ἐγκαλεῖν καὶ ἕλῃ τὸν δεδρακότα τοῦ φόνου,
οὐδ’ οὕτω κύριος γίγνεται τοῦ ἁλόντος, ἀλλ’ ἐκείνου μὲν οἱ
νόμοι κύριοι κολάσαι καὶ οἷς προστέτακται, τῷ δ’ ἐπιδεῖν
διδόντα δίκην ἔξεστιν, ἣν ἔταξ’ ὁ νόμος, τὸν ἁλόντα, πέρα δ’
οὐδὲν τούτου. καὶ τῷ μὲν διώκοντι ὑπάρχει ταῦτα, τῷ δὲ
φεύγοντι τὰ μὲν τῆς διωμοσίας ταὐτά, τὸν πρότερον δ’ ἔξεστιν
εἰπόντα λόγον μεταστῆναι, καὶ οὔθ’ ὁ διώκων οὔθ’ οἱ δικά-
ζοντες οὔτ’ ἄλλος ἀνθρώπων οὐδεὶς κύριος κωλῦσαι. [70] τί
δήποτ’, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῦθ’ οὕτως ἔχει; ὅτι οἱ ταῦτ’
ἐξ ἀρχῆς τὰ νόμιμα διαθέντες, οἵτινές ποτ’ ἦσαν, εἴθ’ ἥρωες
εἴτε θεοί, οὐκ ἐπέθεντο τοῖς ἀτυχήμασιν, ἀλλ’ ἀνθρωπίνως
ἐπεκούφισαν, εἰς ὅσον εἶχε καλῶς, τὰς συμφοράς. ταῦτα
μέντοι πάνθ’ οὕτω καλῶς καὶ νομίμως ἔχονθ’ ὁ γράφων τὸ
ψήφισμα τουτὶ παραβεβηκὼς φαίνεται· ἓν γὰρ οὐδ’ ὁτιοῦν
ἔνι τούτων ἐν τῷ ψηφίσματι τῷ τούτου. καὶ πρῶτον μὲν παρ’
ἑνὸς τούτου δικαστηρίου καὶ [παρὰ] τοὺς γεγραμμένους νόμους
καὶ τἄγραφα νόμιμα τὸ ψήφισμ’ εἴρηται.
***
[65] Ημείς, άνδρες Αθηναίοι, εκάμαμεν τον Χαρίδημον πολίτην μας και διά της ευνοίας ταύτης του εδώσαμεν το δικαίωμα να μετάσχη των ιερών πραγμάτων, των δημοσίων πραγμάτων, των νόμων μας, και όλων εν γένει των οποίων ημείς από κοινού μετέχομεν. Πολλά λοιπόν τοιαύτα αγαθά έχομεν ημείς, οποία δεν υπάρχουν εις άλλο μέρος, αλλά υπάρχει έν το οποίον, περισσότερον από κάθε άλλο, είναι ατομική μας απολύτως κτήσις, και είναι σεβαστότατον, δηλαδή το δικαστήριον του Αρείου Πάγου· υπέρ του δικαστηρίου τούτου είναι δυνατόν να είπωμεν τόσα πολλά, τα οποία μας μετεδόθησαν διά της παραδόσεως, και μυθώδη και άλλα, των οποίων ημείς οι ίδιοι είμεθα μάρτυρες, όσα δι' ουδέν άλλο δικαστήριον· έν ή δύο εκ τούτων αξίζουν να σας τα υπενθυμίσω, ως παραδείγματα. [66] Έν κατ' αρχάς από τα παλαιά, όπως εκ της παραδόσεως μας είναι γνωστόν. Είναι το μόνον δικαστήριον, εις το οποίον οι θεοί έκριναν δίκαιον να παρουσιασθούν εις δίκην φόνου και το μόνον εις το οποίον παρέστησαν ως δικασταί προς λύσιν των διαφορών που υπήρχον μεταξύ των· εδώ, όπως αναφέρεται, ο Ποσειδών εδίωξε τον Άρην διά τον φόνον του υιού του Αλιρροθίου και εδώ οι δώδεκα θεοί εξέφεραν την γνώμην των διά τας Ευμενίδας και τον Ορέστην. Και αυτά μεν είναι τα παλαιά· κατά τους μεταγενεστέρους χρόνους είναι το μόνον δικαστήριον από το οποίον, ούτε η τυραννία, ούτε η ολιγαρχία, ούτε η δημοκρατία δεν ετόλμησαν να αφαιρέσουν την εκδίκασιν των φονικών δικών· όλοι νομίζουν ότι το δίκαιον, το οποίον θα εύρουν εις παρομοίας υποθέσεις από αυτούς τους ιδίους ως δικαστάς, θα είναι ασθενέστερον του δικαίου, το οποίο εύρον από το δικαστήριον τούτο. Εκτός δε των τόσο σημαντικών τούτων τίτλων, είναι το μόνον δικαστήριον, το οποίον ουδείς, ούτε κατηγορούμενος καταδικασθείς, ούτε κατήγορος ηττηθείς, δεν κατηγόρησαν ποτέ, ότι εξέδωκεν εσφαλμένην απόφασιν. [67] Τούτο λοιπόν το εχέγγυον ασφαλείας των πολιτών και τας εις αυτό περιεχομένας νομίμους τιμωρίας παραβάς ο προτείνων το ψήφισμα τούτο, εις τον Χαρίδημον, εφ' όσον ζη, δίδει το δικαίωμα να πράττη ό,τι θέλει, εάν δε πάθη κάτι, έδωκε το δικαίωμα εις τους οικείους του να διώκουν αυτοβούλως. Πράγματι, σκεφθήτε ως εξής: γνωρίζετε βέβαια όλοι τούτο, ότι εις τον Άρειον Πάγον, όπου επιτρέπει ο νόμος και διατάσσει να δικάζεται ο φονεύς, πρώτον μεν ο κατηγορών τινά ότι έχει διαπράξει φόνον, θα λάβη όρκον περί εξαφανισμού εαυτού και πάντων των ανιόντων και κατιόντων συγγενών αυτού και της οικίας του, [68] έπειτα ουδέ κατά τον τυχόντα τρόπον θα ορκισθή, αλλά καθ' ον τρόπον δεν ορκίζεται τις διά τίποτε άλλο, δηλαδή, σταθείς πλησίον, θα θέση την χείρα του επί των τομίων κάπρου και κριού και ταύρου, οι οποίοι έχουν σφαγή υπό των προς τούτο τεταγμένων και κατά τας ωρισμένας ημέρας, ώστε όλοι οι κανόνες της θρησκείας να τηρηθούν και όσον αφορά εις τον χρόνον και όσον αφορά εις το πρόσωπον των αρμοδίων προς τούτο λειτουργών. Μετά ταύτα, αυτός, ο οποίος έχει ορκισθή τοιούτον όρκον, δεν γίνεται ακόμη πιστευτός, αλλ' εάν αποδειχθή ότι δεν λέγει την αλήθειαν, μόνον θα έχη ως κέρδος να συντελέση να επιπέση η επιορκία του επί των τέκνων του και των απογόνων του. [69] Αν δε αποδειχθή, ότι είναι δικαία η κατηγορία του και καταδικασθή ο δράστης του φόνου, και τότε ακόμη δεν έχει κανέν δικαίωμα επί του καταδικασθέντος, αλλ' εκείνον μεν αρμόδιοι είναι οι νόμοι να τον τιμωρήσουν και οι αρμόδιοι άρχοντες, εκείνο δε το οποίον είναι επιτετραμμένον εις τον διώκοντα είναι να παραστή εις την εκτέλεσιν της ποινής και ουδέν επί πλέον. Και ταύτα μεν όσον αφορά τον μηνυτήν, όσον αφορά δε τον κατηγορούμενον, η διάταξις περί του όρκου είναι η ιδία, έχει όμως το δικαίωμα μετά την πρώτην αγόρευσιν να αυτοεξορισθή και ούτε ο κατήγορος, ούτε οι δικασταί, ούτε κανείς άλλος δεν δύναται να τον εμποδίση. [70] Διατί λοιπόν, άνδρες Αθηναίοι, η διάταξις αύτη; Διότι εκείνοι, οι οποίοι εξ αρχής έθεσαν τους νόμους τούτους, οποιοιδήποτε και αν ήσαν, είτε ήρωες, είτε θεοί, δεν ενόμισαν ότι έπρεπε να φανούν σκληροί εναντίον των ατυχημάτων, αλλά με αίσθημα φιλανθρωπίας προσεπάθησαν να ανακουφίσουν, όσον η δικαιοσύνη το επέτρεπε, τας συμφοράς. Όλας όμως αυτάς τας διατάξεις, αι οποίαι είναι τόσον ωραίαι και σοφαί, ο εισηγητής του ψηφίσματος τούτου αποδεικνύεται ότι τας έχει παραβή· διότι ουδεμία των διατάξεων τούτων, οιαδήποτε, υπάρχει εις το ψήφισμα τούτο. Έν μεν λοιπόν είναι το δικαστήριον τούτο παρά τους νόμους του οποίου και τα άγραφα νόμιμα έχει προταθή το ψήφισμα τούτο.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις
(
Atom
)









