Σαμοθράκη και Καβείρια μυστήρια

Μιας που αγαπάμε το όμορφο νησί μας τη Σαμοθράκη ας ξεκινήσουμε με μία αναφορά στα περίφημα κατά την αρχαιότητα Καβείρια μυστήρια . Ακόμα και σήμερα παραμένουν πίσω από ένα πέπλο μυστηρίου καθώς ελάχιστα πράγματα μας είναι γνωστά .Απο εδώ εμπνευστήκαμε και το όνομα του ιστολογίου , Αξίερος = Άξιος και Ιερός για τους προγόνους μας. Αμύητον μή εισιέναι λοιπόν , γι ‘ αυτό και εμείς θα προσπαθήσουμε όσο γίνεται να μυηθούμε!

“Στης Σαμοθράκης της πολύδεντρης την πιο ακρινή εκαθόταν
κορφή, κι εθάμαζε τον πόλεμο θωρώντας και τη μάχη.”
Ο Όμηρος αναφέρεται στην Σαμοθράκη με το επίθετο «Ζαθέη» δηλαδή Σεπτή και Αγιότατη και επίσης την ονομάζει Ιερά χώρα: Σαμοθράκη όπου τελετές προκαλούν ρίγος φόβου γίνονται για χάρη των θεών , οι οποίες είναι απόρρητες στους κοινούς θνητούς.

Μια γνωριμία με τον αρχαιολογικό χώρο…

Όταν ήρθαν οι Έλληνες τον 7ο αι.π.Χ., υπήρχε εδώ μόνο ο ιερός βράχος, γύρω από τον οποίο γίνονταν οι θυσίες. Από τον 6ο αι.π.Χ. και μετά στο ιερό τέμενος άρχισαν να οικοδομούν κτίρια που εξυπηρετούσαν τις λατρευτικές ανάγκες. Η μεγαλύτερη οικοδομική δραστηριότητα στο χώρο παρατηρείται τον 3ο αι. π.Χ., που το ιερό στολίζεται με σειρά από λαμπρά κτίρια και άλλα αναθήματα των Ελληνιστικών ηγεμόνων. Οι ανασκαφές στη Σαμοθράκη άρχισαν στα 1863-1866 από τους Γαλλους που ανακάλυψαν το θαυμάσιο άγαλμα της Νίκης, το οποίο βρίσκεται στο Λούβρο (Παρίσι). Στα 1873-1875 συνέχισαν οι Αυστριακοί με τον περίφημο αρχαιολόγο A.Conze και μετά πάλι οι Γάλλοι το 1891 και από το 1923 ως το 1927, ενώ από το 1938 τη συνέχεια της έρευνας ανέλαβαν οι Αμερικανοί με τον καθηγητή K. Lehmann.

Στο ιερό μπαίνει κανείς από τα ανατολικά, όπου υπάρχει μαρμάρινο μνημειακό πρόπυλο ιωνικού ρυθμού με ζωοφόρο διακοσμημένη με γιρλάντες και βουκράνια και αγάλματα στά αετώματα. Το πρόπυλο ήταν ανάθημα του Πτολεμαίου του Φιλάδελφου και χτίστηκε ανάμεσα στα 285-280 π.X. Αμέσως μετά βρίσκεται ένα κυκλικό οικοδόμημα του 5ου αι. π.Χ. με βαθμίδες, που χρησίμευε σαν χώρος συγκέντρωσης και ένα τετράγωνο κτίσμα ανάθημα του Φιλίππου του Αριδαίου και του Αλεξάνδρου του Δ’ (323-316 π.X). Στα βόρεια του ιερού βρισκόταν το ανάκτορο, ο χώρος που γινόταν η μύηση. Στα βόρεια της αίθουσας του ιερού υπάρχει ένας κλειστός χώρος, το άδυτο, η είσοδος του οποίου φυλαγόταν από το ιθυφαλλικό μπρούντζινο άγαλμα του Καδμίλου. Όπως μας πληροφορεί επιγραφή που βρέθηκε εδώ στο άδυτο δεν επιτρεπόταν να μπουν μη μυημένοι (“αμύητον μη εισιέναι”).

Στην ίδια ομάδα ανήκει και το Αρσινόειο,η θόλος,που αφιέρωσε ανάμεσα στο 289-285 π.X. η Βασίλισσα της Αιγύπτου Αρσινόη και χρησίμευε για θρησκευτικές συναθροίσεις και θυσίες. Νότια από το Αρσινόειο βρίσκεται το τέμενος, περιτειχισμένη ορθογώνια πλακόστρωτη αυλή που χρησίμευε για ιεροτελεστίες και θρησκευτικούς χορούς. Εδώ βρισκόταν ίσως το περίφημο άγαλμα της Αφροδίτης και του Πόθου που φιλοτέχνησε o Σκόπας. Το τέμενος κατασκευάστηκε το 340 π.X. και ήταν πιθανότατα ανάθημα του Φιλίππου του Β’. Για την απόκρυφη και εξαιρετικά ιερή τελετουργία της εποπτείας ήταν προορισμένο το ιερό ένα επιβλητικό κτίριο στα νότια του τεμένους που άρχισε να χτίζεται στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. και ολοκληρώθηκε 175 χρόνια αργότερα.

Η είσοδός του βρίσκεται στη βόρεια πλευρά και αποκτά μνημειακότητα με την προσθήκη μιας διπλής μαρμάρινης δωρικής πρόστασης, που σήμερα έχει εν μέρει αναστηλωθεί και δεσπόζει στο χώρο του ιερού.Στα ανατολικά του ναού βρίσκονται ο μεγαλοπρεπής μαρμάρινος βωμός του 340-330 π.Χ., το ελληνιστικό θέατρο και μια στοά του 6ου αιώνα π.Χ. όπου φυλάγονταν τα αναθήματα. Στα νότια του θεάτρου βρισκόταν η κρήνη όπου πάνω σε ένα βάθρο που μιμούνταν την πλώρη πλοίου ήταν στημένη η περίφημη Νίκη της Σαμοθράκης, ανάθημα που σχετίζεται με κάποια ναυτική νίκη των χρόνων γύρω στο 190 π.Χ.

Τοποθεσία- ιστορία….

Στο Βορειοανατολικό Αιγαίο, απέναντι από τις Θρακικές ακτές και τις εκβολές του ποταμού Έβρου, στο δρόμο ακριβώς προς τα στενά του Ελλησπόντου και τη μαύρη θάλασσα, πάνω σε ένα κατάφυτο ύψωμα του «Ιερού Νησιού» της Σαμοθράκης, του πανελλήνιου αυτού θρησκευτικού κέντρου, στη «Δήλο του Βόρειου Αιγαίου», όπως ονομάστηκε, ήκμασαν στην αρχαιότητα, αλλά και κατά την Ρωμαϊκή εποχή και μέχρι ακόμα το τέλος του 4ου μ.Χ. τα διάσημα σε όλον το τότε γνωστό κόσμο, εφάμιλλα των Ελευσινίων, Καβείρια Μυστήρια των Μεγάλων σεπτών Θεών, τα μυστικά και άρρητα ονόματα των οποίων παρέμεναν άγνωστα στο ευρύ κοινό, το οποίο τους γνώριζε μόνο με το συλλογικό τους όνομα Κάβειροι.

Ορεινό και ηφαιστειογενές νησί η Σαμοθράκη, αρχικά πολύ μεγαλύτερη της σημερινής, έχασε, σύμφωνα με τις παραδόσεις (Διόδωρος Σικελιώτης), ένα σημαντικό μέρος της από τις γεωλογικές αναστατώσεις και κατακλυσμούς που συνέβησαν στο Αιγαίο την προϊστορική εποχή, καταλήγοντας σε ένα πολύ μικρότερο μέγεθος με δυσανάλογα ψηλά βουνά – τα ψηλότερα της περιοχής, εκτός του Άθω, και τα ψηλότερα του αρχιπελάγους μετά την Κρήτη και την Εύβοια.

Σε αυτά τα ψηλά βουνά της οφείλει κατά μια εκδοχή το όνομά της, από την προελληνική λέξη «σάμος» = ύψος και τη Θράκη, δηλαδή η «Υψηλή Θράκη». Από το ψηλότερό της όρος Σάος, με κορυφή το «Φεγγάρι».(1700 μ) λέγεται από τον Όμηρο ότι παρακολούθησε ο Ποσειδώνας τον Τρωικό πόλεμο.. Πάνω σε αυτά τα ψηλά βουνά της, σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, σώθηκαν οι Κάβειροι, μετά τον τοπικό κατακλυσμό, μια παραλλαγή του μυθικού κατακλυσμού του Δευκαλίωνα.. Μια άλλη εκδοχή παρουσιάζει τη Σαμοθράκη σαν μια παλιά αποικία της Ιωνικής Σάμου και την εξηγεί έτσι σαν «Θρακιώτικη Σάμο». Σαν προϊστορικά ονόματα της νήσου αναφέρονται τα Σαόνησος, Σάος, Ηλεκτρίς, Δαρδανία, Αιθονία, Λευκωσία, Λευκωνία και Μελίτη. Προϊστορικής, προελληνικής ή Πελασγικής αρχής, θεωρείται και η σε αυτήν λατρεία των «Μεγάλων Θεών».

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης θεωρεί τους πρώτους κατοίκους της αυτόχθονες και τους ονομάζει Κάβειρους, οι οποίοι λάτρευαν, λέει, κάποιες μυστηριώδεις θεότητες. Ο Ηρόδοτος τους θεωρεί σαν Πελασγούς και αναφέρει ότι αυτοί ίδρυσαν πρώτοι εκεί τα μυστήρια.Λέει μάλιστα ότι τον Ιθυφαλλικό (με όρθιο δηλαδή το γεννητικό του μόριο) Ερμή τον έμαθαν στους Αθηναίους οι Σαμοθράκες Πελασγοί που πήγαν και συγκατοίκησαν μαζί τους στην Αττική και ότι αυτή η παράσταση του θεού Ερμή είχε «κάποια ιερή εξήγηση που παρασταίνεται στα Μυστήρια της Σαμοθράκης». Αντίθετα, ο Στησίμβροτος και άλλοι υποστηρίζουν ότι τα Καβείρια Μυστήρια εισήχθησαν στην Ελλάδα από την Μικρά Ασία και ότι είναι μάλλον Φρυγικής ή Φοινικικής προέλευσης .

Σύμφωνα με τη μυθολογία, το Ναό των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη ίδρυσαν ο Δάρδανος και ο Ιασίων, γιοι του Δία και της κόρης του βασιλιά της Αρκαδίας (ή κατ’ άλλους του Άτλαντα) Ηλέκτρας, οι οποίοι αναγκάστηκαν, μετά από ένα τρομερό κατακλυσμό στην Αρκαδία, να φύγουν από τη χώρα τους μαζί με άλλους Αρκάδες και να καταφύγουν στη Σαμοθράκη. Γι αυτό και η Σαμοθράκη ονομαζόταν αρχικά Δαρδανία ή Ηλεκτρίς. Ειδικότερα λέγεται ότι ο Ιασίων, ο οποίος υπήρξε και εραστής της θεάς Δήμητρας, ήταν αυτός που με συμβουλή της ίδρυσε τα Καβείρια Μυστήρια στην Σαμοθράκη και έγινε μάλιστα ο πρώτος ιερέας τους. Αυτός όμως κεραυνοβολήθηκε αργότερα από το Δία, όταν τον έπιασε σε ερωτική σμίξη με την αδελφή του. Ο Δάρδανος τότε περίλυπος για το χαμό του αδελφού του πέρασε απέναντι στην Μικρασιατική ακτή, όπου έγινε ο μυθολογικός πρόγονος των Τρωών. Λέγεται μάλιστα ότι αυτός μετέφερε εκεί και τα Μυστήρια των Μεγάλων Θεών κι επομένως ότι αυτά δεν εισήχθησαν από την Φρυγία στην Ελλάδα όπως υποστηρίζουν μερικοί, αλλά αντιστρόφως. Ο Αθηνίωνας (συγγραφέας του 1ου αιώνα μ.Χ.) αναφέρει τον Δάρδανο και τον Ιασίωνα σαν Καβείρους .

ΟΙ ΚΑΒΕΙΡΟΙ

“Και οι Κάβειροι μεγάλωσαν κρυφά με τα καμίνια του Ηφαίστου, μαθαίνοντας την τέχνη του σφυριού…..των ασπίδων σιδήρου….. που οι ίδιοι σφυρηλάτησαν στα αμόνια του Ηφαίστου.” Καλλίιμαχος (Αετία Αποσπ. 115)

“Για τους θεούς που τιμώνται στη Σαμοθράκη πολλοί έχουν πει ότι είναι οι ίδιοι οι Κάβειροι αλλά ούτε αυτοί που το είπαν αυτό μπορούν να μας πουν ποιοι είναι οι Κάβειροι”. Στράβων (Γεωγρ., 7, a, 1, 51, 1)

Μερικοί μιλούν για Βαβυλωνιακή, άλλοι για Αιγυπτιακή και άλλοι για Σημιτική προέλευση της λέξης «Κάβειροι», όπως και της λατρείας τους. Μια και οι αυτοί ονομάζονταν από τους αρχαίους Έλληνες γενικά σα «Μεγάλοι Θεοί», υποστηρίζεται η προέλευση της λέξης «Κάβειροι», με αυτό τον εννοιολογικό προσδιορισμό, από την σημιτική λέξη «Καμπιρείμ» (ενικός Καμπίρ και στα Αραβικά Κεμπίρ),. «Μεγάλοι» ή «Ισχυροί». Γκέμπερ επίσης στα Εβραϊκά σημαίνει «δυνατός» και ο γνωστός πληθυντικός Γκιμπορείμ ταυτίζεται με τους δυνατούς και ονομαστούς γίγαντες ή τιτάνες της Παλαιάς Διαθήκης (Γένεση, ΣΤ΄, 6), τους αρχαίους ανθρώπους ή «πεσμένους» Υιούς του Θεού που πήραν σα γυναίκες τους τις θυγατέρες των ανθρώπων και έκαναν μαζί τους παιδιά. Σημειώνεται ακόμα ότι με το ίδιο όνομα καλούνται συχνά οι πλανήτες, εξ’ αιτίας των «ισχυρών» Πλανητικών Πνευμάτων που τους κυβερνούν.

 Οι Γκιμπορείμ, σύμφωνα με την Μπλαβάτσκυ, αναφέρονται γενικά στους πρωτοκατακλυσμιαίους Άτλαντες, στις πρώτες υποφυλές της τετάρτης ριζικής φυλής της ανθρωπότητας, όταν «η Λεμουρία δεν είχε ακόμα εξαφανιστεί πλήρως», οι οποίοι έγιναν στην πέμπτη ριζική φυλή «οι δάσκαλοι που οι Αιγύπτιοι και οι Φοίνικες αποκάλεσαν Καβείρους, οι Έλληνες Τιτάνες και οι Ινδουιστές Ρακσάσας», δηλαδή οι αρχικοί «ισχυροί άνθρωποι της σοφίας».

Μια ελληνοκεντρική ετυμολογική ερμηνεία είναι από το ρήμα καίω (καίειν – ΚαFειροι), αφού είχαν σχέση με τη φωτιά και ήταν έτσι οι «καίοντες» ή οι «ισχυροί μέσω της φωτιάς». Μια άλλη ερμηνεία που δίνεται είναι από το μόριο “καβ” (κάβος, καβούρι, καβούκι) που υποδηλώνει κάτι σκληρό και τη λέξη “ιερός”. Σε σχέση με την τελευταία ερμηνεία, σημειώνουμε ότι στη Λήμνο, το νησί του Ηφαίστου, που θεωρείται από μερικούς σαν ο πατέρας των Καβείρων, τους ονόμαζαν και «καρκίνους», δηλαδή «καβούρια», μια παρομοίωση, όπως υποστηρίζεται, από τις δαγκάνες του καβουριού που μοιάζουν με τις «δαγκάνες» τις λαβίδας που αυτοί χρησιμοποιούσαν σαν σιδηρουργοί Οι Λήμνιοι επίσης πίστευαν ότι ο Κάβειρος ήταν ο πρώτος άνθρωπος της γης, τον οποίο γέννησε η θεά Λήμνος με «οργιασμούς».

Ο Στράβωνας αναφέρει την άποψη Δημήτριου του Σκήψιου ότι το όνομά τους προέρχεται από το όρος Κάβειρος της Βερεκυντίας, μιας περιοχής της Φρυγίας, όπου υπάρχει και πόλη Καβειρία.. Οι Κάβειροι σαν μεταλλουργοί συνδέονται με τα βουνά και τα ορυχεία κι επομένως με τη Μεγάλη Μητέρα Θεά, Ρέα ή Κυβέλη, την Θεά των Ορέων και των Σπηλαίων που λατρευόταν στους ιερούς βράχους και στην οποία ήσαν αφιερωμένες οι σημαντικότερες βουνοκορφές, από τα σπλάχνα της οποίας αυτοί αφαιρούσαν τα μέταλλα. Παρουσιάζονται έτσι σαν «υπηρέτες και όργανα της Μεγάλης Μητέρας» και υπάρχουν όχι μόνον στην ακολουθία της, αλλά και μέσα στο σώμα της.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η Κυβέλη στη Μικρά Ασία δεν είχε το χαρακτήρα που είχε η Γαία και η Δήμητρα στην Ελλάδα. Δεν ήταν δηλαδή η θεά των καλλιεργημένων αγρών και των γονίμων κοιλάδων, αλλά η βασίλισσα της άγριας φύσης, η «ορεστέρα θεά», όπως την αποκαλούσαν.

Στην ακολουθία της Μεγάλης Μητέρας ανήκαν και Κουρήτες και οι Κορύβαντες, τους οποίους ταυτίζει μεταξύ τους, σύμφωνα με τον Στράβωνα, ο Δημήτριος ο Σκήψιος. Οι Κουρήτες ήσαν νεαροί άντρες ιερείς στα μυστήρια της Ρέας Κυβέλης στην Κρήτη, και στην κλασσική μυθολογία δαίμονες ή ημίθεοι στους οποίους η Κυβέλη εμπιστεύτηκε το νήπιο Δία. Αυτοί αναφέρονται να χορεύουν και να κτυπούν με θόρυβο τις ασπίδες τους με τα σπαθιά ή τα δόρατά τους για να αποκρύψουν από την Ήρα τα κλάματα του νεογέννητου Δία. Η μύηση στους ναούς τους στην Κρήτη ήταν εξαιρετικά σκληρή και διαρκούσε ένα σεληνιακό μήνα, στη διάρκεια του οποίου ο μυούμενος αφηνόταν μόνος του σε μια κρύπτη και υφίστατο τις πιο αυστηρές δοκιμασίες Λέγεται ότι ο Πυθαγόρας υποβλήθηκε επιτυχώς σε αυτή τη μύηση.

Οι Κορύβαντες από τη μεριά τους ήταν ιερείς του Άττυ, του νέου που αγάπησε η θεά Κυβέλη, και στις οργιαστικές τελετές τους περπατούσαν πηδηχτά ή χορευτικά, κτυπώντας τα κεφάλια τους, οδηγούμενοι σε θρησκευτική μανία. Οι ιεροί αυτοί χοροί (τελετές συνοδευόμενους «με οχλαγωγία και θόρυβο και κύμβαλα και ταμπούρλα και όπλα και επίσης με αυλό και καταβοή»); σχετίζονταν πάντα με τις τελετές της Μεγάλης Μητέρας. Κουρήτες και Κορύβαντες ταυτίζονται επίσης από πολλούς με τους Κρητικούς σιδηρουργούς Ιδαίους Δακτύλους, που λέγεται ότι ήσαν οι πρώτοι που ανακάλυψαν και επεξεργάστηκαν τον χαλκό και τον σίδηρο και εισήγαγαν το ρυθμό και τη μουσική στην Ελλάδα, και τους Τελχνίνες, τους περίφημους μεταλλουργούς και σιδηρουργούς της Ρόδου – ένα άλλο επίσης ηφαιστειακό νησί, που σύμφωνα με την παράδοση πρόβαλε ξαφνικά από τη θάλασσα, μετά από μια προηγούμενη βύθισή του σε αυτήν.

 Τελικά όλοι αυτοί ταυτίζονται με τους Κάβειρους (Δες Στράβων, ,«Γεωγραφικά» 7.50, 10.3.15 , 10.3.19, 10.3.7.1 και 10.3.9).. Έτσι η Σαμοθράκη και η Ρόδος ή οι Κάβειροι και οι Τελχίνες συνδέονται επίσης με τους μύθους του Κατακλυσμού. Η Μπλαβάτσκυ μάλιστα παρουσιάζει τον Νώε του Βιβλικού Κατακλυσμού σαν ένα Κάβειρο και αυτόν.

Σε σχέση τώρα με τη γενεαλογία και τον αριθμό των Καβείρων, οι αρχαίες αναφορές διίστανται (ένας, δύο, τρεις, τέσσερες ή επτά). Είδαμε ότι ο Αθηνίωνας αναφέρει δύο μόνον Καβείρους, τον Ιασίωνα και τον Δάρδανο, γιους του Δία και της κόρης του Άτλαντα Ηλέκτρας. Τα «Διονυσιακά» του Νόννου αναφέρουν αντ’ αυτών τον Άλκηνα (Δυνατό») και τον Ευρυμέδοντα.(«Μεγάλο Εφευρέτη»), παιδιά της Θρακιώτισας Καβειρούς.. Όπου τώρα οι Κάβειροι αναφέρονται σα μια δυάδα, αυτοί ταυτίζονται πάντα με τους Διόσκουρους, τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη εσωτερικά (όπως επίσης δείχνουν και τα ονόματά τους που έχουν μεγάλη σχέση με τη φωτιά και το φως) κι εξωτερικά με τον Δία και το Βάκχο. Άλλοι πάλι αναφέρουν τρεις Καβείρους, τον (την) Αξίερο, την Αξιόκερσα και τον Αξιόκερσο.

Ο πρώτος, βασικά χωρίς γένος, μπορεί να ετυμολογηθεί από το «Άξιος» + «Ιερός», ενώ τα ονόματα των άλλων δυο είναι προελληνικής προέλευσης.. Ο Αξίερος ταυτίζεται με τη Δήμητρα και πριν απ’ αυτήν με τη Μεγάλη Μητέρα (Γαία, Ρέα ή Κυβέλη), διότι όπως λέει ένας Ορφικός ύμνος “η θεά που ήταν Ρέα, όταν γέννησε τον Δία έγινε Δήμητρα”. Αντίστοιχα η Αξιόκερσα ταυτίζεται με την Κόρη-Περσεφόνη (ή Εκάτη) και ο Αξιόκερσος με τον Πλούτωνα ή το Διόνυσο.

Οι Κάβειροι, σε στενή πάντα σύνδεση με τη Δήμητρα, εφεύραν επίσης τα σφυρηλατημένα γεωργικά εργαλεία (άροτρο δρεπάνι κ.λ.π.)., πράγμα που όπως λέγεται χαροποίησε ιδιαίτερα τη Δήμητρα η οποία έβαλε τότε τον σύζυγό της Ιασίωνα να καθιερώσει προς τιμή τους τα Καβείρια Μυστήρια στη Σαμοθράκη και τον έχρισε μάλιστα σαν πρώτο ιερέα της νέας αυτής λατρείας.

Στους τρεις προηγούμενους Καβείρους προστέθηκε αργότερα (σύμφωνα με τον Διονυσόδωρο) και ένας τέταρτος, ο Κάδμιλος (ή Καδμίλος ή Κασμίλος ή Κάσμιλος), ο οποίος ταυτίζεται με τον Ερμή (ή ακόμα με τον Διόνυσο και τον Έρωτα). Λέγεται ότι τη λατρεία του καθιέρωσε ο Κάδμος, απ’ όπου και η ετυμολογική σχέση των ονομάτων τους. Ο Κάδμος ήταν ο σύζυγος της αδελφής του Δαρδάνου και του Ιασίωνα Αρμονίας, της οποία κόρη ήταν η Σεμέλη, η μητέρα του Ιάκχου των Ελευσινίων Μυστηρίων. Μερικοί υποστηρίζουν ότι τους Καβείρους τους έφερε γενικά ο Κάδμος από την Φοινίκη ή από την Αίγυπτο, όπου αυτός έζησε στην Μέμφιδα και μετά στην Τύρο της Φοινίκης.

Με αυτό τον τρόπο έχουμε μια ισορροπημένη τετράδα («σταυρός» ή «τετράγωνο») από δύο θηλυκές και δύο αρσενικές θεότητες.

Οι αρσενικές (Ερμής και Άδης-Πλούτωνας ή ακόμα Διόνυσος) μπορούν να θεωρηθούν σαν οι σύζυγοι ή τα πολικά αντίθετα των θηλυκών (Δήμητρας και Περσεφόνης-Κόρης).. Η Μεγάλη Μητέρα»(Αξίερος), που ονομαζόταν επίσης «Ηλέκτρα» (Φωτεινή, Λαμπρή), «Στρατηγίτιδα» και «Ηγέτιδα» και απεικονιζόταν στα νομίσματα της Σαμοθράκης ανάμεσα σε δυο λιοντάρια, και ο σύζυγός της (Κάδμιλος), με την μορφή ενός ιθυφαλλικού θεού (Ερμής ή Ουρανός) είχαν τα ίδια ιερά σύμβολα – συνήθως τον κριό, σαν γονιμοποιό δύναμη και μπροστάρη, και το κηρύκειο, τα οποία βρέθηκαν χαραγμένα σε νομίσματα και σε επιγραφές του Ναού.

Η ταύτιση αυτή των απρόσωπων γενικά Μεγάλων Θεών με τους περισσότερους θεούς του Ελληνικού Πανθέου, δείχνει το πολυποίκιλο εύρος των δυνάμεων που αυτοί εκπροσωπούν (π.χ. Κοσμικό, Αιθερικό, Γήινο πυρ και Ζωτική Θερμότητα και Γονιμότητα), έχοντας συγχρόνως μια ανώτερη και μια κατώτερη όψη (νάνοι-στοιχειά ή γίγαντες και κοσμικές αρχές) ή όπως επισημαίνει ο Γιουνγκ «αυτοί αγωνίζονται αιωνίως από τα βάθη προς τα ύψη και συνεπώς βρίσκονται πάντα να είναι αμφότερα από κάτω και από πάνω…”

Στην κατώτερη όψη τους αντιπροσωπεύουν το «υλικό» ή γήινο πυρ και παριστάνονται σα νάνοι με ένα σφυρί, κοντές ποδιές και ακτινοβόλο κεφάλι και γελοιογραφικά, σαν κοντόχοντρες αστείες φιγούρες Τους βλέπουμε σαν δεινούς μεταλλουργούς, σιδηρουργούς και τεχνίτες και από αυτή την άποψη σα παιδιά του θεού του Πυρός Ηφαίστου (της πύρινης φλόγας της δημιουργικής Κοσμικής Διάνοιας αλλά και του Υλικού Πυρός) και παρουσιάζονται να εργάζονται μαζί του στο αμόνι κατασκευάζοντας όλα τα είδη των μεταλλικών αντικειμένων. Με αυτήν ακριβώς την έννοια, ταυτίζονται, όπως ήδη είπαμε, με τους Τελχίνες της Ρόδου και τους Ιδαίους Δακτύλους της Κρήτης, καθώς επίσης με όλους τους αρχαίους σιδηρουργούς και μεταλλουργούς των άλλων παραδόσεων. Ο Ήφαιστος, ένας Κάβειρος και αυτός, σιδηρουργός των θεών και εκπαιδευτής των ανθρώπων στις μεταλλουργικές τέχνες, λέγεται ότι έφτιαξε τους κεραυνούς του Δία, πανοπλίες, κοσμήματα και άλλα αντικείμενα για τους θεούς, καθώς επίσης την πρώτη γυναίκα Πανδώρα, την οποία οι θεοί έστειλαν, αφού στόλισαν περίτεχνα, στον Επιμηθέα.

Η παλαιότερη απεικόνιση των Καβείρων ήταν στη μορφή φαλλικών φλογών, και αρκετά μεταγενέστερα, σαν επτά Φωτεινοί Νάνοι. Υπό αυτήν τη μορφή ονομάζονται επίσης Φαναοί Θεοί.

Στην Καβείρια τριάδα του Αξίερου–Αξιόκερσας–Αξιόκερσου, μπορούμε να αντιστοιχίσουμε πλήρως τη μεγάλη τριάδα των Ελευσινίων Μυστηρίων Δήμητρα–Κόρη–Ίακχος. Η Δήμητρα, εκτός από τις γνωστές αντιστοιχίες της, είναι επίσης η Καβείρια εκείνη οντότητα που έφερε στο γη, από «άλλες σφαίρες» λέγεται, το σιτάρι και γενικότερα τα δημητριακά. Υποστηρίζεται ότι το σιτάρι, σε αντίθεση με τα άλλα φυτά, δεν υπάρχει σε άγρια κατάσταση, ούτε και έχει αναπτυχθεί από οποιοδήποτε άλλο φυτό. Το έφερε σα δώρο η Δήμητρα στους ανθρώπους, όπως ακριβώς η Ίσιδα στην Αίγυπτο, οι οποίες τους δίδαξαν επίσης τη γεωργία.

Σημειώνουμε ότι, σύμφωνα με μια παράδοση που αναφέρει ο Παυσανίας, ο Προμηθέας, μαζί με τον υιό του Αιτναίο, λατρεύονταν σαν Κάβειροι στην Βοιωτία, σε μία περιοχή όπου είναι γνωστό ότι εγκαταστάθηκαν Θρακοπελασγοί. Το όνομα του Αιτναίου παραπέμπει άμεσα στο ηφαίστειο της Σικελίας Αίτνα και στο «ηφαιστειώδες πυρ».

Οι ίδιες αυτές οντότητες, «Τιτάνες» ή «Γίγαντες» έγιναν στη συνέχεια οι αρχαίοι Βασιλιάδες των ανθρώπων, οι «θεοί κάτω στη γη», ιδρύοντας Θείες Δυναστείες και διδάσκοντας τους ανθρώπους τα γράμματα, τις τέχνες και τον πολιτισμό. Ο Πλάτωνας μιλάει για θεούς και ημίθεους εφευρέτες, ενσαρκωμένους σε ανθρώπους, που εμφανίστηκαν διαδοχικά στις φυλές των ανθρώπων, μετά την αναχώρηση των θείων κυβερνητών, και ανακάλυψαν την φωτιά (Προμηθέας), το σιτάρι (Δήμητρα) και το κρασί (Διόνυσος). Όλη αυτή η τάξη των Θείων Κυβερνητών, Ευεργετών και Εφευρετών αντιπροσωπεύουν συνολικά τους «Μεγάλους Θεούς» ή Καβείρους.

Βέβαια μέχρι τώρα έχουμε δει να απαριθμούνται μόνο δύο, τρεις ή τέσσερες Κάβειροι, ενώ αυτοί, σύμφωνα με την εσωτερική διδασκαλία και τις παραπάνω αντιστοιχίες τους, θα πρέπει να είναι κανονικά επτά.. Πού είναι λοιπόν οι υπόλοιποι;.

Ο Φερεκύδης αναφέρει σαν μητέρα των Καβείρων (με πατέρα τον Ήφαιστο) την Καβείρη ή Καβειρώ, κόρη τώρα του θαλάσσιου θεού Πρωτέα και της Αγχινόης. Ο Ήφαιστος απέκτησε με την Καβειρώ τρία αγόρια, τους Κάβειρους, και τρία κορίτσια, τις Καβειρίδες, για κάθε μια τριάδα των οποίων υπήρχαν ξεχωριστά ιερά. Έτσι η γενεαλογία αυτή του Ηφαίστου, μαζί με τον ίδιο, περιλαμβάνει συνολικά 7 Καβείρους. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή αυτός απέκτησε με την Καβειρώ μόνον ένα παιδί, τον Κάδμιλο, ο οποίος γέννησε στη συνέχεια τους άλλους τρεις Κάβειρους και τις τρεις Καβειρίδες. Και από αυτή την άποψη οι Κάβειροι είναι πάλι (μαζί με τον Ήφαιστο) επτά. Αν και τα ονόματά τους θεωρούνται συνήθως μυστικά και απόρρητα και αυτοί αναφέρονται μόνον συλλογικά σαν «Μεγάλοι Θεοί», «Θίακες;» ή «Άνακτες», την Ελληνιστική περίοδο εμφανίστηκαν γι’ αυτούς κάποια ονόματα όπως Κασμίλος, Κοίος, Κρείος, Υπερίων, Ιαπετός, Δάρδανος και Ιασίων. Μερικοί θέτουν σαν Κάβειρο και τον Ασκληπιό.

Η εσωτερική παράδοση μιλάει επίσης για τη δημιουργία επτά αρχέγονων ανθρώπων από τη Μητέρα Γη και από το Θείο Πυρ (πνευματικό ή αστρικό) των Πατέρων ή Προγόνων (Ινδουιστικά Πίτρις). Αναφέρεται επίσης η δημιουργία επτά «”Ιερών Πυρών” σε επτά τοποθεσίες της Ηλεκτρίας (Σαμοθράκης).

Όσο τώρα για την αντιστοιχία τους με τους Διόσκουρους, επισημαίνουμε ότι και οι Διόσκουροι ήταν αρχικά (στις μέρες της Λεμουρίας) επτά και αρκετά αργότερα περιορίστηκαν σε τρεις και τέσσερες, σαν αρσενικοί και θηλυκοί, και τελικά σε δύο σαν τους Καβείρους.. .Σε σχέση με αυτούς, αναφέρεται ότι όταν οι Αργοναύτες βρήκαν στο δρόμο τους μεγάλη θαλασσοταραχή, ο Ορφέας, ο μόνος από αυτούς μυημένος στα Καβείρια μυστήρια, προσευχήθηκε στους Μεγάλους Θεούς και αμέσως ο άνεμος σταμάτησε και δυο αστέρια φάνηκαν πάνω από το κεφάλι των Διόσκουρων. Από τότε λέγεται οι Κάβειροι θεωρήθηκαν προστάτες των ναυτικών και όσοι κινδύνευαν τους επικαλούνταν για τη σωτηρία τους.

Τόποι Λατρείας

Παρ’ όλο που η μύηση γίνονταν σχεδόν αποκλειστικά στη Σαμοθράκη, όπου η λατρεία των Καβείρων άρχισε πριν από τον 7ο αιώνα, η λατρεία τους ξαπλώθηκε γρήγορα, πρώτα στα γειτονικά νησιά, Λήμνο (όπου λατρεύονταν τρεις Κέβειροι, οι οποίοι ήσαν επίσης προστάτες της αμπελουργίας), Ίμβρο, και Τένεδο και μετά στη Θράκη, τη Μακεδονία, την Μικρά Ασία και τελικά σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ιερά τους υπήρχαν επίσης στα νησιά Σύρο, Πάρο, Χίο, Δήλο και Κέρκυρα και στην ηπειρωτική Ελλάδα στη Θήβα (όπου υπήρχε «άγιο» και «θαυματουργό».κατά τον Παυσανία Καβείριο, όπου λατρεύονταν οι «Άνακτες»: ο Πατέρας Κάβειρος, που μοιάζει με το Διόνυσο, και ο Υιός ή Παις. Κοντά υπήρχε και άλσος της Καβειραίας Δήμητρας και της Κόρης όπως επίσης και ιερό των Καβειρίδων Νυμφών), στην Ανθηδώνα της Βοιωτίας, στη Πέργαμο, στη Θεσσαλονίκη (όπου ισχυρίζονται μάλιστα ότι η Ροτόντα ήταν ναός του Καβείρου), στην Όλυνθο της Χαλκιδικής, στις Σέρρες και στη Σικελία Επίσης στην Άμφισσα της Λοκρίδας τελούνταν μυστήρια προς τιμή των Ανάκτων Παίδων, οι οποίοι, όπως επισημαίνει ο Παυσανίας, άλλοι λένε ότι είναι οι Διόσκουροι και άλλοι οι Κάβειροι». Και έχουν βέβαια και οι δυο δίκιο, αφού όπως είπαμε οι Διόσκουροι ταυτίζονται με τους Καβείρους. Εκτός της Ελλάδας, λατρεία τους αναφέρεται στην Φρυγία, την Τρωάδα, τη Φοινίκη και την Μέμφιδα της Αιγύπτου.

ΜΥΗΣΗ

Τα Καβείρια Μυστήρια σχετίζονταν με τη λατρεία των Ιερών Πυρών (Καβείρων), των πιο απόκρυφων δηλαδή δυνάμεων της φύσης, τα οποία, όπως λέει ο μύθος, σχηματίστηκαν σε επτά μέρη του νησιού της Σαμοθράκης. Εδώ θεσπίστηκαν τα Μυστήρια που γίνονταν κάθε επτά χρόνια και το Ιερό Πυρ διατηρημένο στο νησί, μεταδιδόταν στους μύστες, οι οποίο, μετά τη βάπτισή τους εν πυρί και πνεύματι, άρχιζαν μια νέα ζωή.

Η εντύπωση που δημιουργείται στον ερευνητή από την συστηματική μελέτη της έγκυρης βιβλιογραφίας και των ευρημάτων, είναι ότι στα Καβείρια Μυστήρια γινόταν κατανοητή στον μυούμενο, η ΘΕΣΗ του κάθε ανθρώπου στον αέναο κύκλο της ζωής και του θανάτου στην φύση. Η μύηση απελευθέρωνε τον μυούμενο από τις, παρά φύσιν, αντιλήψεις του πρωτόγονου ανθρώπου περί αναστάσεως, αθανασίας της ψυχής και μετεμψύχωσης και τον βοηθούσαν να ζήσει και να πεθάνει με αξιοπρέπεια.

Τα Καβείρια και τα Ελευσίνια Μυστήρια ήταν τα πιο διάσημα στην αρχαία Ελλάδα και είναι δύσκολο να πούμε ποιο τύχανε του μεγαλύτερου σεβασμού. Τα Καβείρια Μυστήρια της Σαμοθράκης, επισημαίνει η Μπλαβάτσκυ, ήταν «επιστημονικότερα και φιλοσοφικότερα», ενώ τα Ελευσίνια ήταν περισσότερο ενός «μυστικιστικού και θρησκευτικού χαρακτήρα».

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει ότι οι μυούμενοι στα Μυστήρια «γίνονται ευσεβέστεροι και δικαιότεροι και στα πάντα καλύτεροι», δείχνοντας έτι τη μεγάλη εκπαιδευτική σημασία τους και την ηθική τελείωση των μυστών στην οποία αυτά οδηγούσαν. Σε αυτά αναφέρεται ότι μυήθηκαν διάφοροι επιφανείς ήρωες της αρχαιότητας όπως ο Ορφέας, ο Ηρακλής, ο Οδυσσέας και οι Διόσκουροι ή ακόμα άτομα όπως ο Πυθαγόρας, ο Ηρόδοτος και ο Μέγας Αλέξανδρος. Το τι ακριβώς γινόταν σε αυτά, κανείς δεν το γνωρίζει, διότι η αποκάλυψη των τεκταινομένων σε αυτά ισοδυναμούσε με την ποινή του θανάτου. .

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης πάντως επισημαίνει ότι οι Κάβειροι εκπροσωπούσαν την αθανασίας της ψυχής κι επομένως θα πρέπει να διδασκόταν και να βιωνόταν σε αυτά κάτι ανάλογο με τα Ελευσίνια Μυστήρια, με ένα ανάλογο δηλαδή μυστηριακό και εσχατολογικό περιεχόμενο. Σε κοσμολογικό επίπεδο, η κύρια διδασκαλία τους πρέπει να ήταν η Διδασκαλία του Κοσμικού Πυρός και η Δημιουργία του Κόσμου εκ του Πυρός. Αναφέρεται ακόμα ότι γινόταν σε αυτά επίκληση του Ουρανού και της Γαίας σα θεούς της Δημιουργίας.

Τα Καβείρια Μυστήρια, όπως και όλα τα αρχαία Ελληνικά Μυστήρια, περιελάμβαναν βέβαια τα τρία βασικά στάδια της Κάθαρσης, Μύησης και Εποπτείας ή ειδικότερα τα επτά στάδια του Καθαρμού, Χρίσματος, Περιβολής, Ιερού Λόγου, Ενθρονισμού, Ιερογαμίας και Εποπτείας.

 Σε αντίθεση με τα Ελευσίνια μυστήρια, επιτρεπόταν σε αυτά η συμμετοχή οποιουδήποτε ατόμου, ανεξάρτητα από εθνικότητα, ηλικία, φύλο ή κοινωνικό αξίωμα. Ακόμα και οι δούλοι μπορούσαν να μυηθούν σε αυτά, με μόνον περιορισμό τη μη διάπραξη ανόσιων πράξεων.

Οι Ανακτοτελεστές αποφάσιζαν ποιοι από τους προσερχόμενους ήταν άξιοι να μυηθούν και η Λουτροφόρος φρόντιζε για την κάθαρση των υποψηφίων. Τα Μυστήρια ξεκινούσαν με την εξομολόγηση του νεόφυτου από τον Κόη, τον εξομολογητή ιερέα, ο οποίος τον δοκίμαζε ως προς την προηγούμενη διαγωγή του και είχε το αξίωμα να μπορεί να εξιλεώσει ακόμα και το φονιά που μετάνιωνε για την πράξη του («φονέα καθαίροντα»),. Ο Πλούταρχος διασώζει ένα διάλογο μεταξύ του εξομολογητή ιερέα και του νεόφυτου Σπαρτιάτη βασιλιά Λυσάνδρου. Όταν ο Κόης του ζήτησε να του πει το μεγαλύτερό του αμάρτημα, ο Λύσανδρος τον ρώτησε πονηρά αν ο ίδιος ήθελε να το μάθει αυτό ή οι θεοί. Όταν ο ιερέας του απάντησε «οι θεοί», ο Λύσανδρος του είπε: «φύγε τότε εσύ από δω και αν με ρωτήσουν οι θεοί, θα τους το πω»…

Μετά την εξομολόγηση και την έγκριση του Κόη, γινόταν τη νύχτα η μύηση, υπό το φως δαυλών που κρατούσαν προχωρώντας οι νεόφυτοι. Ο δαυλός αυτός, εκτός από σύμβολο των Καβείρων, συμβόλιζε επίσης το εσωτερικό φως του μύστη που διώχνει το σκοτάδι της άγνοιας. Στις ανασκαφές βρέθηκαν πολλές θέσεις για την τοποθέτηση των δαυλών καθώς επίσης λυχνάρια με χαραγμένο πάνω τους το γράμμα Θ, ένα σύμβολο της Εκάτης και του Αστρικού Πυρός.

Σύμφωνα με τον Χριστιανό συγγραφέα Ιππόλυτο (2ος αιώνας μ.Χ.) οι Σαμοθράκες «ονομάζουν τον τιμώμενο από αυτούς στα μυστήρια Αδάμα, τον πρώτο άνθρωπο (από το Αδάμ) και υπάρχουν στο ιερόν της Σαμοθράκης δυο ιθυφαλλικά αγάλματα γυμνών ανθρώπων με τα χέρια τεταμένα προς τον ουρανό, όπως είναι και το άγαλμα του Ερμή στη Κυλλήνη. Τα αγάλματα αυτά είναι εικόνες του αρχανθρώπου και του αναγεννόμενου πνευματικού ανθρώπου, ο οποίος είναι κατά πάντα ομοούσιος προς εκείνον τον άνθρωπο”.

Όπως γενικά ξέρουμε στο στάδιο της Μύησης ο νεόφυτος ταυτίζεται με τον προστάτη θεό και βιώνει ενεργητικά τα πάθη του, περνώντας μέσα από μια ιδιαίτερα σκληρή δοκιμασία, τη Διάβαση, η οποία καταλήγει στο συμβολικό και ψυχολογικό του θάνατο και στην μετέπειτα ανάστασή του, η οποία είχε σαν βασικό σκοπό το ξεπέρασμα του φόβου του θανάτου. Το στάδιο αυτό υπήρχε τόσο στα Ελευσίνια όσο και στα Ορφικά Μυστήρια, τα οποία διέθεταν αντίστοιχες διδασκαλίες για τον πάσχοντα θεό με τον οποίο ταυτιζόταν ο μυούμενος. Υπήρχε άραγε κάτι ανάλογο και στα Καβείρια Μυστήρια;

Η απάντηση είναι ναι και ο πάσχων θεός εδώ είναι ο Κάδμιλος, ο νεότερος των Καβείρων, με τον οποίο και ταυτίζεται ο νεόφυτος. Η πλήρης ιστορία του Κάδμιλου έχει πολλές ομοιότητες με αυτή του Διονύσου στα Ορφικά Μυστήρια και του Όσιρι στα αντίστοιχα Αιγυπτιακά Μυστήρια, καθώς επίσης με την ιστορία του Μασονικού Διδασκάλου Χιράμ Αμπίφ, υπεύθυνου για το κτίσιμο του Ναού του Σολομώντα, ο οποίος σκοτώθηκε από τρεις κατώτερους τέκτονες. Σύμφωνα με το μύθο οι τρεις πρώτοι Κάβειροι (Αξίερος, Αξιόκερσα και Αξιόκερσος) επιτέθηκαν στον μικρότερο αδελφό τους Κάδμιλο (που κατά μια άλλη εκδοχή όπως είπαμε είναι ο πατέρας τους) και τον σκότωσαν και διαμέλισαν το σώμα του, το οποίο βρέθηκε αργότερα και ετάφη στους πρόποδες του Ολύμπου της Μικράς Ασίας. Ο Κάδμιλος νίκησε όμως τελικά το θάνατο και αναστήθηκε με τη βοήθεια του θεού Ερμή (μερικοί λένε και με τη βοήθεια των αδελφών του) που τον άγγιξε με το κηρύκειό του.

Έχει έτσι προταθεί ότι τα Καβείρια Μυστήρια περιελάμβαναν τη συμβολική θυσία και ανάσταση του Κάδμιλου και διακρίνονται μάλιστα τρεις βαθμοί ως προς αυτό. Στον πρώτο γινόταν ο φόνος του Κάδμιλου από τα αδέλφια του. Στον δεύτερο ανακαλυπτόταν και θαβόταν το διαμελισμένο σώμα του και στον τρίτο γινόταν η ανάστασή του και η επακόλουθη σωτηρία του κόσμου. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς χαρακτηρίζει τα Καβείρια Μυστήρια σαν το μυστήριο του αδελφού που σκοτώνεται από τον αδελφό, αποτελώντας έτσι μια μεταφορά για το Φιλοσοφικό Θάνατο και Ανάσταση. Ο αναστημένος Κάδμιλος νυμφεύεται στη συνέχεια την χαμένη Κόρη (Αξιόκερσα) και αυτός ο Ιερός Γάμος (ή Ιερογαμία) αποτελεί το Μεγάλο Μυστήριο. Ακολουθούσε το στάδιο της Εποπτείας και η εμβάθυνση της διδασκαλίας από το μύστη και μετά ο στολισμός και η Ενθρόνισή του.

Του φορούσαν στο κεφάλι ένα στεφάνι από κλαδιά ελιάς και μια πορφυρή ζώνη στη μέση, την οποία θα έφερε μαζί του στην υπόλοιπη ζωή του, ενδεικτική της μυήσεώς του, και η οποία θα τον προφύλαγε από τους κινδύνους, ιδίως τους θαλασσινούς. . Χάρις σε αυτήν λέγεται σώθηκε Οδυσσέας από την μανία των κυμάτων και μπόρεσε ο Αγαμέμνονας να ελέγξει όλες τις στάσεις των στρατευμάτων του κατά τον Τρωικό πόλεμο. Του περνούσαν επίσης στο χέρι ένα δακτυλίδι από τοπικό μαγνητίτη που συμβόλιζε τον δεσμό του πιστού με τη Μεγάλη Θεά. Μετά ακολουθούσε ο Ιερός Χορός των ιερέων γύρω από την ιερή πυρά και τους καθισμένους μυούμενους, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος:
“Καθάπερ ειώθασιν εν τω καλουμένω θρονισμώ καθίσαντες τους μυουμένους οι τελούντες κύκλω περιχορεύειν.”

Ο Πλούταρχος γνώριζε και άλλα πολλά για τα Καβείρια μυστήρια, στα οποία είχε μυηθεί, αλλά αρνήθηκε να τα αποκαλύψει «Ποιοι είναι οι Κάβειροι και ποια τα μυστήρια που τελούν στην Μητέρα Ρέα, θα ζητήσω συγγνώμη από τους φιλομαθείς για τη σιωπή μου. Ποια είναι η παρακαταθήκη και τα τελούμενα σε αυτήν δεν μου επιτρέπεται να γράψω”. Διασώζει σε δύο παραλλαγές έναν διάλογο μεταξύ του εξομολόγου ιερέα των μυστηρίων και του Λάκωνα Ανταλκίδα. Όταν ρωτήθηκε από τον ιερέα για το μεγαλύτερό του αμάρτημα απάντησε «οι Θεοί το γνωρίζουν»: « ΑΝΤΑΛΚΙΔΑΣ ΕΝ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗι ΜΥΟΥΜΕΝΟΣ ΕΡΩΤΗΘΕΙΣ ΥΠΟ ΤΟΥ ΙΕΡΕΩΣ ΤΙ ΔΕΙΝΟΤΕΡΟΝ ΔΕΔΡΑΚΕΝ ΕΝ ΤΩι ΒΙΩι. ΕΙ ΤΙ ΜΟΙ ΠΕΠΡΑΚΤΑΙ ΤΟΙΟΥΤΟΝ, ΕΙΣΟΝΤΑΙ ΕΙΠΕΝ ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΘΕΟΙ »

Μετά τον ενθρονισμό του, ο μύστης οδηγόταν από τον ιερέα στο Άβατο του Ιερού μπροστά από το οποίο η λιτή επιγραφή «”Αμύητον μη εισιέναι” απαγόρευαν ρητά και απόλυτα την είσοδο στους αμύητους.Εκεί ο μύστης παρακολουθούσε (είχε την εποπτεία) κάποια ιερή κοσμογονική αναπαράσταση και γινόταν έτσι επόπτης.Ίσως οι νεόφυτοι να νήστευαν στη διάρκεια των τελετών και κατά τον τέλος των ιερουργιών, στο στάδιο της «ευδαιμονίας», να δειπνούσαν πλουσιοπάροχα μαζί, τιμώντας δεόντως και το θεό του κρασιού.

Σήμερα στην περιοχή της Παλαιόπολης, σώζονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης με τα ισχυρά κυκλώπεια τείχη της που σύμφωνα με την παράδοση κατασκεύασαν οι Κορύβαντες. Δυτικά αυτής, πάνω σε ένα βραχώδες ύψωμα και έξω από τα τείχη, βρίσκονται τα ερείπια του Ιερού των Μεγάλων Θεών όπου γίνονταν τα Καβείρια Μυστήρια. Εκεί, στα ερείπια του Ιερού, ανακαλύφθηκε και το περίφημο άγαλμα της Νίκη της Σαμοθράκης που κοσμεί σήμερα το Μουσείο του Λούβρου.

Τα Καβείρια Μυστήρια, αλλά και τα Μυστήρια γενικώς, στον αρχαίο Ελληνικό Κόσμο αποτέλεσαν σημαντικό κομμάτι του Ελληνικού τρόπου ζωής. Όπως προκύπτει δεν ήταν ασύμβατα με την προσπάθεια του σκεπτόμενου Έλληνα να ερμηνεύσει τον κόσμο λογικά.

ΑΤΕΛΕΙΩΤΟ ΑΙΜΑ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Από τα επιφανή καθάρματα της Ιστορίας. Εξουσιαστής, βέβαια. Δεν γίνεται να απλώσεις την κτηνωδία σου, αν δεν είσαι βασιλιάς, ένας αυτοκράτορας, κάποιος ηγεμόνας. Και επειδή έχεις καθήκοντα απέναντι στην ανθρωπότητα και πασχίζεις για τα πιο υψηλά ιδανικά, τα εγκλήματά σου δικαιολογούνται. Και η Εκκλησία, δηλαδή το παπαδαριό, σε αποδέχεται για προστάτη και υπερασπιστή κι άλλα τέτοια πομπώδη.

Θεοδόσιος, ο τελευταίος Ρωμαίος αυτοκράτωρ πριν από τη «διάσπαση», σε ανατολική και δυτική επικράτεια. Οι γιοι του, από διαφορετικές γυναίκες, έγιναν οι συνεχιστές του, ο Ονώριος αυτοκράτωρ της Ρώμης, ο Αρκάδιος στο κομμάτι που αργότερα ονομάστηκε Βυζάντιο.

Συνέβη το 395, τότε θεωρείται ότι ξεκινάει η Ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Τρία χρόνια πριν, σα σήμερα, 16 Μαΐου, τον Φλάβιο Θεοδόσιο Αύγουστο Α' τον είπανε «Μέγα». Είναι ο Μέγας Θεοδόσιος. Και αφού τον έχουν καταγράψει «Μέγα» η Ιστορία και η θρησκεία, πρόκειται για μέγα κάθαρμα. Δεν τον είπανε «Μέγα» επειδή ήταν υψηλής κλάσεως ποδοσφαιριστής και κομμωτής, ποιητής και ερευνητής. Στρατηλάτης ήταν ο Θεοδόσιος, αυτοκράτωρ και στο δυτικό και στο ανατολικό κομμάτι της πολυεθνικής ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Έκανε πράγματι μεγάλα πράγματα αυτός ο πρώην «ειδωλολάτρης» και μετέπειτα «χριστιανός». Στα παπάρια του οι θρησκείες. Αυτά τα παραμυθάκια δεν ακουμπάνε έναν άνθρωπο του πολέμου, των πολλών πολεμικών επιχειρήσεων. Όταν είδε ότι οι χριστιανοί κερδίζουν την παρτίδα, τότε αναγνώρισε ως επίσημη κρατική τη θρησκεία τους. Και για να μην απειλείται η εξουσία του πήρε στο κυνήγι τους «εθνικούς», τους οπαδούς της αρχαίας θρησκείας. Όποιος επέμενε στο δωδεκάθεο, στη θρησκεία των γονέων του, καιγότανε το μουνί του. Τους χαρακτήριζε «παράφρονες», «ιερόσυλους», τους έπαιρνε την περιουσία. Και συνεργεία κατεδάφισης με καλόγερους γκρέμιζαν τους αρχαίους ναούς σε Αίγυπτο, Συρία, παντού.

Είναι βασιλιάς σε λαούς διαφορετικούς. Λογιών λογιών φυλές. Και με θρησκεία των παππούδων τους ο καθένας. Πρόβλημα στον εξουσιαστή. Σοβαρό πρόβλημα. Θα τον βόλευε όσους έχει κατακτήσει να έχουν την ίδια θρησκεία. Να ελέγχεται η σακούλα.

Μην το κουράσουμε το γιατί εξυπηρετεί τον μονάρχη η ίδια θρησκεία, αδιάφορο γι' εκείνον ποια είναι αυτή. Ο αυτοκράτωρ είναι υπεράνω θρησκείας, δεν είναι λαουτζίκος. Τη θρησκεία τη χρειάζεται για εργαλείο, για μέσο, όχι για να την... πιστεύει.

Ο Θεοδόσιος, λοιπόν, που γεννήθηκε το 347, με την άδεια του Θεού πιθανόν, απαγόρευε δια νόμου τις «ειδωλολατρικές» λεγόμενες θρησκείες αφού προηγουμένως είχε ανακηρύξει επίσημο δόγμα τον χριστιανισμό. Δεν ήταν μαλάκας, σπουδαίος στρατηγός ήταν, αλλά και μεγάλος διπλωμάτης. Άρα, θα πήγαινε με τη μόδα, με τη νέα θρησκεία που είχε απλωθεί. Ερώτημα. Γίνεται μ' ένα φιρμάνι, ένα διάταγμα να... καταργήσει θρησκείες ο εξουσιαστής. Γίνεται αυτό; Ασφαλώς και δεν γίνεται. Ο πιστός δεν αλλάζει με τίποτα τη θρησκεία του. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει, ούτε και ενδιαφέρεται να μάθει τι γράφουν τα κιτάπια της θρησκείας του. Πιστός είναι, άρα τυφλός. Ό,τι βρήκε από τους γονείς του, αυτό είναι.

Έπρεπε να περάσουν αιώνες για να ''κατακτήσει'' ο άνθρωπος, δηλαδή να υποχρεωθεί η εξουσία να αναγνωρίσει το δικαίωμα της ανεξιθρησκίας. Αφού υπήρχε πια η σιγουριά ότι δεν απειλείται η καθεστηκυία τάξη. Τότε, στην εποχή του Θεοδοσίου, και μέχρι πριν λίγες δεκαετίες η εξουσία έφθανε πολύ εύκολα στο έγκλημα, στο μαζικό έγκλημα στο όνομα της θρησκείας, του νόμου, της τάξεως, του έθνους, όλα αυτά τα κατασκευάσματα.

Το έγκλημα που έμεινε για την... ιδιαιτερότητά του ήταν η εντολή του Θεοδόσιου Α' του Μέγα, για να μη ξεχνιόμαστε, να σφάξουν τους άοπλους θεατές στον ιππόδρομο της Θεσσαλονίκης. Έχει μείνει στην Ιστορία η Σφαγή χιλιάδων άοπλων. Για ποιο λόγο; Να τον αναφέρουμε αν έχει κάποια σημασία η... αιτία κι όχι το ίδιο το φονικό απροστάτευτων, λένε 17.000 στη σούμα.

Ο Θεοδόσιος ήταν αυτοκράτωρ από το 379 για 16 χρόνια συνεχώς, μέχρι την ημέρα που ψόφησε, σε ηλικία 48 χρονών.

Σε επαφή με τα συναισθήματα μου

Συναισθήματα είναι όλα όσα νοιώθω. Χαρά, λύπη, ευτυχία, δυστυχία, στεναχώρια, θλίψη, θυμός, ευχαρίστηση, αγανάκτηση είναι μερικά από τα πιο «διάσημα» συναισθήματα…

Το να τα νοιώθω είναι αναποφευκτό. Έτσι είμαστε φτιαγμένοι, αυτό είναι το φυσιολογικό. Το να είμαι σε επαφή με αυτό που κάθε φορά νοιώθω είναι το ζητούμενο. Να μπορώ να αναγνωρίζω, να αποδέχομαι και να διαχειρίζομαι τα συναισθήματά μου.

Συχνά αυτήν την διαδικασία την μπλοκάρουμε. Αναγνωρίζουμε επιφανειακά το τι νοιώθουμε και το αφήνουμε μέσα μας, δεν το βγάζουμε, δεν το κάνουμε κάτι… Συνήθως γίνετε αυτό με τα δυσάρεστα συναισθήματα, συχνά όμως μας συμβαίνει και με τα ευχάριστα: ούτε αυτά δεν ξέρουμε τι να τα κάνουμε καμιά φορά! Τα κλείνουμε μέσα λοιπόν… Μέσα κι αυτά – όλα μέσα!

Και μπλοκάρουμε… Δεν είναι ότι δεν νοιώθουμε, αλλά έχουμε μπλοκάρει τα συναισθήματά μας. Κάτι σαν το capital control, μόνο που εδώ το προκαλούμε εμείς οι ίδιοι στον εαυτό μας.

Καταλαβαίνω ότι είναι πολύ απλοϊκό να πει κανείς «απελευθερώσου», «ανοίξου», «εκφράσου», απλοϊκό υπό την έννοια του ευχολόγιου… Ωστόσο η απάντηση (λύση) στο μπλοκάρισμα -σε πάσης φύσεως μπλοκάρισμα- δεν μπορεί παρά να είναι το άνοιγμα, η αλλαγή, η μετατόπιση…

Παχαίνουν τα συναισθήματα; Βιολογική Vs Συναισθηματική πείνα!

Πόσες φορές έχετε γυρίσει στο σπίτι από τη δουλειά και έχετε πιάσει τον εαυτό σας να τρώει ακατάπαυστα; Πόσες φορές σας ακυρώθηκε μια έξοδος και μείνατε σπίτι τρώγοντας υπερβολικές ποσότητες φαγητού; Πόσες φορές μαλώσατε με το σύντροφό σας και το πρώτο που κάνατε μόλις κλείσατε το τηλέφωνο ήταν να ανοίξετε το ψυγείο; Θυμάστε την τελευταία φορά που δεν μπορέσατε να πείτε αυτά που αισθάνεστε και κατατρέξατε αυθόρμητα στο ψυγείο;

Η υπερβολική κατανάλωση τροφής χαρακτηρίζεται από υπερβολική συσσώρευση λίπους, η οποία οφείλεται στην κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων τροφής από αυτές που το σώμα χρειάζεται, με αποτέλεσμα να μετατρέπονται σε λίπος. Η εξίσωση λοιπόν είναι απλή: αν τρώμε μεγαλύτερες ποσότητες τροφής από εκείνες που χρειάζεται το σώμα μας, παχαίνουμε, αν τρώμε μικρότερες ποσότητες τροφής από αυτές που χρειάζεται το σώμα μας, χάνουμε βάρος και αν τρώμε ακριβώς τις ποσότητες που χρειάζεται το σώμα μας, το βάρος μας διατηρείται.

Ο μηχανισμός ρύθμισης της πρόσληψης τροφής είναι αδιαμφισβήτητα συνυφασμένος με την ψυχική υγεία, γαλήνη, ηρεμία και πληρότητα μας.

Τι είναι όμως αυτό που θρέφεται με την κατανάλωση μεγαλύτερων ποσοτήτων τροφής από αυτές που χρειάζεται ο οργανισμός και κατ’ επέκταση έχει τη δυνατότητα να αφομοιώσει;

Τα υπέρβαρα άτομα στις περισσότερες φορές βασανίζονται από κάποια ψυχολογική διαταραχή την οποία μπορεί και να μην αντιλαμβάνονται σε συνειδητό επίπεδο.

Τα πάντα είναι τροφή! Ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους άλλους, παίρνουμε πληροφορίες και «γεμίζουμε» φυσικά, συναισθηματικά, διανοητικά και πνευματικά είναι «τροφή». Εκείνο λοιπόν που είναι απαραίτητο για να γίνουμε ρυθμιστές των διατροφικών μας αναγκών είναι να κατανοήσουμε και να έρθουμε σε επαφή με τις σωματικές και συναισθηματικές μας ανάγκες.

Η πραγματική αλήθεια γύρω από την τροφή είναι διπλή! Μπορεί να αναφερόμαστε στην βιολογική μας πείνα ή διαφορετικά μπορούμε να την ονομάσουμε «Ανάγκη για Μικρή Τροφή», όπως ψωμί, τυρί, λάδι και στην συναισθηματική πείνα ή διαφορετικά «Ανάγκη για Μεγάλη Τροφή», όπως αποδοχή, ασφάλεια, αγάπη, ανακούφιση, χαρά, δημιουργικότητα, διαπροσωπικές σχέσεις, ηρεμία, αγκαλιά, παρέα, ζωή και πολλά άλλα.

Βασικό κλειδί για την επίλυση αυτών των δυσλειτουργικών συμπεριφορών πρόσληψης τροφής είναι να μάθουμε να κατανοούμε εμείς οι ίδιοι το σώμα μας και τις ανάγκες του πρωταρχικά. Μέσω τεχνικών εσωτερικής εστίασης μπορούμε να μάθουμε να συνδεόμαστε με το σώμα μας και να κατανοήσουμε τις ανάγκες του. Το σώμα και ο μεταβολισμός μπλοκάρουν όταν το υποβάλλουμε στις γενικές νόρμες περί «ΣΩΣΤΟΥ» και «ΛΑΘΟΥΣ» διατροφικά. Εκείνο που είναι καίριας σημασίας είναι να κατανοήσουμε το «ΣΩΣΤΟ και ΛΑΘΟΣ ΓΙΑ ΕΜΑΣ και ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ».

Επίσης, για να μπορέσουμε να φροντίσουμε τη διατροφική μας δυσκολία είναι σημαντικό να εντοπίσουμε εκείνη την πλευρά του εαυτού μας που έχει μάθει να θρέφεται με «μικρή» τροφή για να καλύψει τις ανάγκες του συστήματος για «μεγάλη» τροφή. Η υπερβολική κατανάλωση τροφής λειτουργεί λυτρωτικά σε αυτό το κομμάτι του εαυτού που αισθάνεται άδειο και «πεινάει», καθώς προσπαθεί να την θρέψει με φαγητό για να τη χορτάσει. Επειδή όμως η πραγματική, βαθύτερη ανάγκη της δεν είναι η «μικρή» τροφή, τα κιλά ολοένα και μπαίνουν…

Η υπερβολική κατανάλωση τροφής λοιπόν σε συναισθηματικά φορτισμένα άτομα λειτουργεί ασυνείδητα ως μέσο αντιμετώπισης ψυχολογικών προβλημάτων. Όταν λοιπόν ο ασυνείδητος κι ο συνειδητός νους βρίσκονται σε σύγκρουση, στο τέλος ο ασυνείδητος νους είναι αυτός που πάντα κερδίζει. Με αυτόν τον τρόπο οι δίαιτες διαρκούν για μικρά χρονικά διαστήματα, καθώς τα πρέπει του συνειδητού συγκρούονται με τα βαθύτερα θέλω του ασυνείδητου νου. Ο μόνος τρόπος για μόνιμη αλλαγή είναι να αλλαχθούν αυτοί οι ασυνείδητοι προγραμματισμοί στην ίδια τους τη ρίζα, δηλαδή μέσα στο ασυνείδητο. Μέσα από βαθιές θεραπευτικές τεχνικές της Κλινικής Υπνοθεραπείας μπορούμε να εντοπίσουμε και να επεξεργαστούμε διεξοδικά διάφορες ψυχοσυναισθηματικές αιτίες και παράγοντες που οφείλονται για την οποιαδήποτε διατροφική μας δυσκολία απελευθερώνοντας δυσάρεστα συναισθήματα, αναπλαισιώνοντας τα και «θρέφοντας» τον εαυτό με τις πραγματικές του ανάγκες.

Ο εαυτός μας είναι αυτός που ξέρει τι είναι καλύτερο για τον ίδιο και την ζωή του! Και μόνο αυτός μπορεί να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του!

Η ομαλή διατροφική λειτουργία μας είναι μια συλλογική υπόθεση του εαυτού προς τον εαυτό! Δεν είναι δίαιτα! Δεν είναι στέρηση! Είναι αλλαγή τρόπου ζωής, συναισθηματικού και σωματικού!

Τα συναισθήματα λοιπόν έχουν τη δύναμη να μας παχύνουν; Η απάντηση είναι δική σας….

Ευτυχία είναι... να είσαι καλά με τον εαυτό σου

Κάποιοι άνθρωποι αναζητούν πράγματα έξω από τον εαυτό τους για να γίνουν ευτυχισμένοι, για παράδειγμα, ναρκωτικά, αλκοόλ ή έναν άλλο άνθρωπο. Αυτό φτιάχνει προσωρινά τα πράγματα αλλά σχεδόν πάντα καταλήγει σε απογοήτευση. Κανένας άλλος δεν μπορεί να μας επιβεβαιώσει εκτός από μας τους ίδιους. Δεν υπάρχει τίποτα έξω από μας που μπορεί να μας φέρει την ευτυχία που αξίζουμε.

Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι κάνουν αυτή τη διαπίστωση αρκετά αργά στη ζωή τους ή δεν την κάνουν ποτέ. Υπάρχει μια λεπτή γραμμή μεταξύ αυτού που γνωρίζουμε ως ευτυχία και της συναισθηματικής εξάρτησης. Αν χρειάζεσαι μια εξωτερική πηγή για να σε κάνει ευτυχισμένο, τότε έχεις πολλά να μάθεις για τον εαυτό σου και τη ζωή.

Ποιος είμαι χωρίς το σύντροφό μου; Γνωρίζετε την απάντηση σ’ αυτή την ερώτηση; Νιώθετε καλά με το να περνάτε χρόνο με τον εαυτό σας, κάνοντας πράγματα που σας ευχαριστούν; Αν όλη σας η ύπαρξη στρέφεται γύρω από το σύντροφό σας, τι θα κάνετε αν φύγει; Αν διαπιστώνετε πως δεν έχετε δικά σας ενδιαφέροντα ή δεν νιώθετε καλά παρά μόνο αν σας επιβεβαιώσει ο σύντροφός σας, μπορεί να θέλετε να το αλλάξετε αυτό. Να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι. Υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που φτάνουν σ’ αυτό το αδιέξοδο και δεν ξέρουν πώς να το διαχειριστούν.

Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνετε είναι καθιερώσετε κάποιο χρόνο που θα περνάτε με τον εαυτό σας. Γραφτείτε σε κάποιο μάθημα ή βρείτε ένα χόμπι. Χρειάζεται να φτιάξετε τη δική σας ταυτότητα, ανεξάρτητα από το σύντροφό σας. Κάνοντας αυτό, θα χτίσετε μια γερή βάση για σας, ανεξάρτητα απ’ τον σύντροφό σας. Έτσι, αν κάτι συμβεί με τη σχέση σας, θα μπορείτε να σταθείτε στα πόδια σας.

Η ευτυχία είναι μια εσωτερική υπόθεση
Ίσως δεν μπορέσατε να βρείτε κάτι που να σας ευχαριστεί, όπως ένα χόμπι ή κάποιο άλλο ενδιαφέρον. Μπορεί να είστε τόσο απορροφημένοι με τον σύντροφό σας, που το οπτικό σας πεδίο είναι θολό. Αν όμως ψάξετε μέσα σας, θα βρείτε όλες τις απαντήσεις που χρειάζεστε. Υπάρχουν σίγουρα πράγματα που σας αρέσει να κάνετε. Ίσως έχει περάσει πολύς καιρός από τότε που ασχοληθήκατε μ’ αυτά.

Είναι πολύ εύκολο να χτίσεις τη ζωή σου γύρω από ένα άλλο άτομο και τις ανάγκες του. Κάνοντας αυτό, μπορεί να χάσεις τον εαυτό σου και να ξεχάσεις ποιος είσαι και τι σε προσδιορίζει. Ο σύντροφος δεν είναι αυτός που θα σε κάνει αυτό που είσαι. Είσαι ένα μοναδικός άνθρωπος, με τις δικές σου επιθυμίες, τις δικές σου ανάγκες, τα δικά σου θέλω. Αν δεν εντοπίσεις ποια είναι αυτά, θα νιώσεις άδειος σε περίπτωση που χάσεις το άτομο απ’ το οποίο έχεις εξαρτηθεί. Ο σύντροφος δεν είναι η ζωή σου και παρόλο που είναι υπέροχο το να μοιράζεσαι τη ζωή σου με κάποιον άλλο, δεν είναι καλό να εμπλέκεσαι τόσο πολύ μαζί του ώστε να χάνεις τελικά τον εαυτό σου.

Η τάση να ξεφεύγεις από την πραγματικότηταΌπως είπαμε, αρκετοί άνθρωποι έχουν την τάση να αναζητούν την ευτυχία στον σύντροφό τους. Κάποιοι άλλοι έχουν την ανάγκη να ξεφύγουν από την πραγματικότητα που ζουν και χρησιμοποιούν διάφορους τρόπους όπως τα ναρκωτικά, το αλκοόλ, τα ψώνια ή το τζόγο, για να νιώθουν πληρότητα. Το πρόβλημα όμως είναι πως ότι κι αν κάνεις, δεν μπορείς να ξεφύγεις απ’ τον εαυτό σου. Η αποφυγή δεν λύνει το οποιοδήποτε συναισθηματικό θέμα απ’ το οποίο υποφέρεις. Δεν αλλάζει τίποτα όταν πάρεις τη «δόση» σου. Μόνο καθυστερείς το αναπόφευκτο.

Ότι κι αν είναι αυτό που σε εξωθεί να αναζητήσεις την ευτυχία μ’ αυτούς τους καταστροφικούς ή πολυέξοδους τρόπους, θα είναι πάλι εκεί όταν επανέλθεις. Είναι πολύ εύκολο να ξεφεύγεις από τα προβλήματα μέσα από τέτοιους μηχανισμούς αλλά, δυστυχώς, τα προβλήματα που αποφεύγεις μπορεί να ενταθούν με το πέρασμα του χρόνου. Η διαφυγή δεν είναι ποτέ αποτελεσματική λύση σε οποιοδήποτε θέμα. Μόνο αν κοιτάξεις το πρόβλημα και το αντιμετωπίσεις, μπορείς να βρεις την ευτυχία μέσα απ’ τον εαυτό σου και όχι από μια εξωτερική πηγή.

Υπάρχει λύσηΑν κάτι από τα παραπάνω σας φαίνεται οικείο, τότε είστε στο σωστό δρόμο. Το να παραδέχεσαι ότι υπάρχει πρόβλημα είναι καθοριστικό για τη λύση του. Αποφασίστε να ζητήσετε βοήθεια. Σε ήπιες περιπτώσεις, μπορεί μόνο να χρειάζεται να αλλάξετε κάποια πράγματα για να το ξεπεράσετε. Σε πιο σοβαρές καταστάσεις, όπως είναι η χρήση ουσιών, θα χρειαστείτε εξειδικευμένη βοήθεια απεξάρτησης.

Όποια κι αν είναι η κατάσταση, τώρα είναι η ώρα να κάνετε την αλλαγή που χρειάζεστε. Η ευτυχία, είναι κάτι που χρειάζεται να βρείτε μέσα σας. Μην αναζητάτε πλαστή ικανοποίηση και αρχίστε να ζείτε τη ζωή σας. Οραματιστείτε τον εαυτό σας να ζει μια ήρεμη και υγιή ζωή, απαλλαγμένη από συνήθειες που σας καταβάλλουν. Αρχίστε να γράφετε ένα ημερολόγιο για τη ζωή σας και αφιερώστε ποιοτικό χρόνο με τον εαυτό σας. Είναι ο μόνος που έχει τις απαντήσεις που ψάχνετε.

Έχετε υπόψη ότι τα προβλήματά σας δεν είναι ασυνήθιστα. Έχοντας μια κοινή βάση με άλλους που έχουν προσπαθήσει να βρουν την ευτυχία, μπορείτε να μάθετε κάποια πράγματα που έκαναν εκείνοι για να ξεκινήσουν τη δική τους διαδρομή. Η ζωή δεν είναι εύκολη για κανέναν μας και όλοι προσπαθούμε καθημερινά. Αλλά αν διαπιστώσεις ότι είσαι θλιμμένος τον περισσότερο χρόνο ή ότι χρειάζεσαι κάτι εξωτερικό για να σε κάνει ευτυχισμένο, είναι καιρός να βρεις τον εαυτό σου!

Αισθάνεστε μοναξιά;

Εάν ανήκετε στους ανθρώπους που δεν έχουν νιώσει ποτέ το αίσθημα της μοναξιάς, τότε ανήκετε στους τυχερούς!

Παρότι ο τρόπος ζωής που ακολουθούμε, κάνει ολοένα και περισσότερα άτομα να αισθάνονται μοναξιά, πρόκειται για ένα θέμα που πολύ σπάνια κουβεντιάζεται.

Ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να συγχέουμε τη μοναξιά με τη μοναχικότητα.

Υπάρχουν πολλοί μοναχικοί άνθρωποι που είναι "ευχάριστοι" στην παρέα τους, αλλά επιλέγουν την απομόνωση, ενίοτε ως μέσω ανασυγκρότησης.

Αν, λοιπόν, ανήκετε σε αυτούς που έχετε πιάσει πολλές φορές τον εαυτό σας να νιώθει μόνος, τότε δείτε τι συμβουλεύουν οι ψυχολόγοι, προκειμένου να αντιμετωπίσετε αυτό το δυσάρεστο συναίσθημα:
- Πολλοί άνθρωποι βρίσκουν ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να τους βοηθήσει να αποδεχτούν τον εαυτό τους και να αποκτήσουν «οικειότητα» στο να δημιουργούν σχέσεις με άλλους.
- Μάθετε πώς είναι να είστε μόνος, με τον εαυτό σας.
- Μέθοδοι χαλάρωσης, όπως γιόγκα και διαλογισμός, πραγματικά βοηθούν στην εσωτερική μας συγκέντρωση.
- Επικεντρωθείτε σε δραστηριότητες που σας ενδιαφέρουν.
- Μάθετε να είστε με άλλους. Ίσως αισθάνεστε άβολα ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους, ακριβώς γιατί έχετε ξεχάσει να συναναστρέφεστε με άλλα άτομα.
- Γίνετε διεκδικητικοί. Μάθετε να θέτετε τα όρια σας και να εξωτερικεύετε τα συναισθήματά σας.
- Επιδιώκετε να μιλάτε με άλλα άτομα, ξεκινήστε συζητήσεις, κάντε ερωτήσεις.
- Μπείτε σε ομάδες που μπορείτε να μοιραστείτε κοινά ενδιαφέροντα. Για παράδειγμα, εγγραφείτε σε ένα γυμναστήριο.
- Σκεφτείτε τον εθελοντισμό. Θα σας δώσει αυτοπεποίθηση και την ικανοποίηση της αλληλεγγύης.

Λάθη που κάνουν οι χωρισμένοι γονείς- Πώς μπορούν να επανορθώσουν

Το διαζύγιο, ακόμη και το συναινετικό, είναι μια δύσκολη απόφαση για τους γονείς, πόσο μάλλον για τα παιδιά. Δεν είναι λίγα μάλιστα τα παιδιά που καλούνται παίξουν το ρόλο του «μεσίτη» μεταξύ των γονέων, αν το κλίμα μεταξύ τους είναι εχθρικό, κι άλλα που «θρηνούν» την απώλεια του ενός γονέα όταν ξαφνικά έχει μετακομίσει σε άλλο σπίτι. Υπάρχουν επίσης και τα παιδιά που καλούνται να παρηγορήσουν κάποιον γονέα, εάν είναι εκείνος ο πληγωμένος της σχέσης.

Σε κάθε περίπτωση το διαζύγιο πληγώνει, ακόμα κι αν συμβαίνει όταν τα παιδιά είναι σε μεγαλύτερη ηλικία. Αυτό που έχει όμως σημασία σε αυτές τις περιπτώσεις είναι οι γονείς να χειρίζονται σωστά την κατάσταση και να μην «καταστρέφουν» συναισθηματικά τα παιδιά τους.

Δείτε ποια είναι τα 7 μεγαλύτερα λάθη που κάνουν οι χωρισμένοι γονείς και προσπαθήστε να τα αποφύγετε...

1. Τσακώνονται μπροστά στα παιδιά. Ακόμα κι αν γίνεται από το τηλέφωνο ή σε άλλο δωμάτιο, αυτό δεν σημαίνει ότι το παιδί δεν ακούει ή δεν καταλαβαίνει. Και κάνετε μεγαλύτερη ζημιά από ό,τι μπορείτε να φανταστείτε.

2. Ζητούν από τα παιδιά να φέρουν το βάρος της απόφασης ή να διαλέξουν ποιανού το μέρος θα πάρουν. Κι αυτό είναι κάτι που τα γεμίζει με ενοχές, άγχος, σύγχυση. Λάβετε μόνοι σας τις αποφάσεις σας ώστε τα παιδιά να μην αισθάνονται υπεύθυνα.

3. Ξεχνούν να τονίσουν ότι παρά τον χωρισμό εξακολουθούν να είναι η μαμά και ο μπαμπάς και πως η αγάπη τους θα εξακολουθεί να είναι μεγάλη. Ο φόβος της απώλειας είναι τεράστια συναισθηματική επιβάρυνση για μια παιδική ψυχή.

4. Εκμυστηρεύονται λεπτομέρειες για το διαζύγιο σαν να έχουν απέναντί τους κάποιον ενήλικα προκειμένου να κερδίσουν τη συμπάθεια ή τη συναισθηματική τους υποστήριξη.

5. Υποτιμούν και προσβάλουν με κάθε τρόπο τον άλλο γονέα και δημιουργούν με αυτόν τον τρόπο σύγχυση, ενοχές, θλίψη, ανασφάλεια και χαμηλή αυτοπεποίθηση στα παιδιά.

6. Αποξενώνουν το παιδί από τον άλλο γονέα για δικούς τους εγωιστικούς λόγους . Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο δυσανασχετούν πολλά παιδιά αργότερα στην ενήλικη ζωή τους.

7. Ζητούν από τα παιδιά να κατασκοπεύσουν και να μάθουν λεπτομέρειες της προσωπικής ζωής του άλλου γονέα. Αφήστε τα παιδιά να απολαύσουν την παιδική τους ηλικία, χωρίς τις ευθύνες των ενήλικων στις πλάτες τους.

Επανορθώστε τα λάθη σας
Πολλοί χωρισμένοι γονείς διαβάζοντας τα παραπάνω λάθη μπορεί να αναγνωρίσουν δικές τους συμπεριφορές και να ταυτιστούν.

Είναι άραγε ποτέ αργά να διορθώσει κανείς τα λάθη του; Όχι, γιατί τα παιδιά είναι εξαιρετικά επιεική, τουλάχιστον αν είναι ακόμα μικρά διότι καθώς μεγαλώνουν γίνονται πιο σκληρά. Αν λοιπόν έχετε κάνει λάθη, είναι σημαντικό να κάνετε τα εξής:

Ζητήστε συγνώμη στα παιδιά λέγοντας ότι λυπάστε για τη συμπεριφορά σας.

Εξηγήστε λεπτομερώς τι ακριβώς έχετε κάνει λάθος και αλλάξτε τη συμπεριφορά σας 'δω και στο εξής.

Επιτρέψτε στο παιδί σας να κάνει ένα ειδικό σήμα όταν ξεφεύγετε.

Για παράδειγμα, πείτε του να σηκώνει το χέρι όταν αισθάνεται ότι το φέρνεται σε δύσκολη θέση με τις συζητήσεις σας, κάτι δηλαδή που θα λειτουργεί σαν ένα time-out και θα σας κάνει να σταματήσετε αμέσως.

Διαζύγιο: Πώς αντιδρούν τα παιδιά ανά ηλικία

Ανοιχτή πληγή, η οποία επηρεάζει, διαμορφώνει και συνοδεύει την υπόλοιπη ζωή τους, είναι για τα παιδιά το βίαιο διαζύγιο ενός ζευγαριού. Όσον αφορά ένα διαζύγιο, τα αποτέλεσμα μακροχρόνιων επιστημονικών μελετών δείχνουν ότι η πλειοψηφία των παιδιών βιώνει το δραματικό αυτό γεγονός ως πένθος, αφού χάνει την μέχρι τότε οικογενειακή του ζωή (φίλους, γείτονες, συμμαθητές κ,λ,π). Μάλιστα το πένθος, το οποίο συνοδεύεται από θυμό, οργή και ζήλεια , διαρκεί πολλά χρόνια ,καθώς οι αλλαγές στην ζωή των παιδιών είναι συχνές και πάρα πολλές.

«Το διαζύγιο είναι μια σημαντική ψυχολογική και κοινωνική αλλαγή στην ζωή των παιδιών και μπορεί να διαρκεί πολλά χρόνια. Από πολλούς θεωρείται ανάλογο του πένθους, καθότι η απώλεια είναι κοινό χαρακτηριστικό» αναφέρει η παιδοψυχίατρος κ. Μυρτώ Αρμενάκα.

Σύμφωνα με τους ειδικούς η διαδικασία του διαζυγίου περνάει θεωρητικά από τρεις φάσεις, κατά τις οποίες τραυματίζεται σε πολλές περιπτώσεις η ψυχική ισορροπία των παιδιών.

Την οξεία φάση ( μπορεί να διαρκέσει χρόνια με υφέσεις, εξάρσεις, δικαστήρια κ,λ,π ) , η οποία περιλαμβάνει έντονες αντιδράσεις, συχνές εντάσεις, ακόμα και σωματική βία.

 Την μεταβατική περίοδο κατά την οποία οι γονείς αρχίζουν να απομακρύνονται και ξεκινούν νέες σχέσεις, νέες καριέρες, νέοι τόποι διαβίωσης.

Την τρίτη φάση όπου δημιουργούνται σχετικά σταθερές σχέσεις μεταξύ των γονιών.

 Επιπτώσεις ανά ηλικία
 Δραματικές είναι οι επιπτώσεις που έχει ένα βίαιο διαζύγιο στη ζωή των παιδιών. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους εμφανίζουν:

Παιδιά μικρότερα των δυο χρόνων:
 Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
Φόβους (όταν αλλάζει η ρουτίνα πηγαίνοντας από τον ένα γονιό στον άλλο)Διαταραχές στον ύπνο
Φανταστικούς φόβους εγκατάλειψης
Κλαίνε σπαρακτικά όταν αφήνουν τον ένα γονιό
Επιθετικότητα προς τους γονείς, τους συνομήλικους και τους φίλους τους

Παιδιά 5-8 χρόνων:
Kλαίνε (για τον γονιό που απομακρύνεται από την εστία και φοβούνται ότι θα αντικατασταθεί από άλλο πατέρα η μητέρα)
Πιστεύουν ότι δεν είναι μόνιμο γεγονός ο χωρισμός
Πέφτει η σχολική απόδοση

Παιδιά 8,5-12 χρόνων:
Eντονος θυμός και επιθετικότητα προς ένα γονιό
Άγχος, μοναξιά και διακατέχονται από αίσθημα εγκατάλειψης
Συμπάθεια ως τον γονιό, ο οποίος είναι σε αδύναμη θέση και προσπαθούν να τον υποστηρίξουν
Αρνητικές σχολικές επιδόσεις

Έφηβοι/ες:
 Oξεία κατάθλιψη
Aυτοκτονικό ιδεασμό και διαταραχές συμπεριφοράς
Έντονος θυμός
Βίαιη συμπεριφορά προς τους γονείς ακόμα και από παιδιά που δεν το είχαν ξανακάνει
Άγχος για το μέλλον τους

Διαχρονικές επιστημονικές μελέτες αναφέρουν πως παιδιά που έζησαν δύσκολα διαζύγια θυμούνται σκηνές βίας με λεπτομέρειες ακόμα και 15 χρόνια αργότερα. Συχνά τέτοια παιδιά εμπλέκονται ως ενήλικες σε βίαιες σχέσεις.

«Σύμφωνα με τις στατιστικές τα αγόρια είναι εκείνα που βιώνουν πιο δύσκολα το διαζύγιο των γονιών τους καθώς η προσαρμογή τους 18 μήνες μετά είναι χειρότερη των κοριτσιών» τονίζει η κ Αρμενάκα και προσθέτει: «Αντίθετα τα κορίτσια στην εφηβεία έχουν συγκρουσιακές σχέσεις με τις μητέρες τους ιδίως στους αποχωρισμούς.

Πολλά κορίτσια 10 χρόνια μετά το διαζύγιο έχουν συχνές εφήμερες σχέσεις και έχουν αρκετά μεγαλύτερους συντρόφους. Αναφέρουν ότι φοβούνται τις δεσμεύσεις την απιστία και την προδοσία».

Τα παιδιά των χωρισμένων γονιών έχουν τον φόβο ότι δεν θα επιτύχουν μια μόνιμη σχέση, και ότι δεν θα καταφέρουν να ξεπερνούν τις δυσκολίες με συνέπεια να φεύγουν εύκολα από τις σχέσεις τους. Ιδίως οι άντρες έχουν τον φόβο ότι ανά πάσα στιγμή θα προκύψει πρόβλημα και φοβούνται περισσότερο όταν όλα πάνε καλά. Όταν χωρίσουν από τις δικές τους οικογένειες συχνά ακολουθεί περίοδος που δεν εκπληρώνουν επαρκώς τα γονικά τους καθήκοντα. Την χειρότερη εξέλιξη έχουν τα "παιδιά του Αρμαγεδώνα" που σύρονται στα δικαστήρια και συμμετέχουν στις δικαστικές διενέξεις του ζευγαριού.

«Όλα τα παιδιά των ζευγαριών που οδηγούνται σε διαζύγιο, περισσότερο δε στις περιπτώσεις του βίαιου, θα πρέπει να μένουν έξω από τις διαμάχες και αντιδικίες των γονιών και να έχουν ψυχολογική υποστήριξη» τονίζει η κ. Αρμενάκα και καταλήγει.

 «Στόχος της ψυχολογικής υποστήριξης πρέπει να είναι η κατανόηση της κατάστασης του διαζυγίου, η ανάλυση των απωλειών , η βελτίωση των συμπτωμάτων του θυμού και των αυτόκατηγοριών, η αποδοχή της μονιμότητας του διαζυγίου και στόχευση ρεαλιστικών ελπίδων για τις σχέσεις με τους γονείς».

Με ποιον τρόπο το στρες καταστρέφει το ανοσοποιητικό σας σύστημα

Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι αντιμετωπίζουν προβλήματα αυξημένους άγχους και καθημερινού στρες. Άλλωστε η καθημερινότητα όλων μας έχει γίνει αρκετά πιο δύσκολη τον τελευταίο καιρό.

Γνωρίζατε ότι η απότομη αύξηση του στρες, καταστρέφει το ανοσοποιητικό σας σύστημα και σας κάνει πολύ πιο επιρρεπείς σε ασθένειες;

Το μυστικό κρύβεται στην μεγαλύτερη παραγωγή κορτιζόλης από τον οργανισμό, μιας ορμόνης που έχει χαρακτηριστεί ως η “ορμόνη του στρες”.

Πώς κορτιζόλη αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σύστημα

Η κορτιζόλη αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό σας σύστημα για έναν καλό λόγο. Κατά τη διάρκεια περιόδων έντονου στρες, (όπως όταν οι πρώτοι άνθρωποι έπρεπε να αντιμετωπίσουν ένα αρπακτικό στην φύση) η αύξηση της κορτιζόλης στον οργανισμό βοηθάει στην μείωση της φλεγμονής μέσω της αποδυνάμωσης μερικών αντισωμάτων που μπορούν να την προκαλέσουν ή να την αυξήσουν. Έχει, επίσης, αποδειχτεί, ότι η κορτιζόλη ενεργοποιεί την φυσική ανοσία (την ικανότητα να παλέψει ο οργανισμός τα όποια προβλήματα άμεσα).

Αλλά η κορτιζόλη είναι χρήσιμη μόνο σε μικρές δόσεις. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε παρατεταμένο στρες, το σώμα χρειάζεται αυτά τα Τ-κύτταρα και τα λευκά αιμοσφαίρια, και, δυστυχώς, η κορτιζόλη εξακολουθεί να τα καταστέλλει, αποδυναμώνοντας έτσι το ανοσοποιητικό σας σύστημα με την πάροδο του χρόνου.

Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο ότι μπορεί να αρρωστήσετε. Θα πρέπει ούτως ή άλλως να έρθετε σε επαφή με μικρόβια και για να συμβεί αυτό. Το κύριο πρόβλημα είναι ότι μόλις το (όποιο) μικρόβιο εισέλθει στο σώμα σας, θα χρειαστείτε περισσότερο χρόνο να το αντιμετωπίσετε και αν αναρρώσετε πλήρως.

Το σώμα σας, χρειάζεται αυτά τα κύτταρα του ανοσοποιητικού, τα οποία έχει καταστείλει η κορτιζόλη, προκειμένου να επιτεθεί στον ιό. Γι' αυτό είναι πιο δύσκολο για το σώμα σας να ανταπεξέλθει σε τέτοιους κινδύνους, όταν το άγχος “συνθλίβει” το ανοσοποιητικό σας σύστημα.

Ταπεινό πρωτόζωο χωρίς μιτοχόνδρια

Το πρωτόζωο Monocercomonoides απομονώθηκε
 από το έντερο του τρωκτικού τσιντσιλά,
ένα περιβάλλον στο οποίο δεν υπάρχει οξυγόνο

Όλοι οι πολυκύτταροι οργανισμοί, λέει ο κανόνας, αντλούν ενέργεια από τα μιτοχόνδρια, μικρές δομές μέσα στα κύτταρα που αναλαμβάνουν το μεταβολισμό των τροφίμων. Τώρα, όμως, ο κανόνας δείχνει να καταρρίπτεται με την ανακάλυψη του πρώτου ευκαρυωτικού οργανισμού χωρίς μιτοχόνδρια.

Οι πρώτοι οργανισμοί που εμφανίστηκαν στη Γη ήταν «προκαρυωτικοί», που σημαίνει ότι δεν διέθεταν οργανωμένο πυρήνα και περίπλοκα οργανίδια όπως τα μιτοχόνδρια. Οι οργανισμοί αυτοί χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες, τα βακτήρια και τα αρχαιοβακτήρια.

Το επόμενο κεφάλαιο της ζωής στη Γη άνοιξε πριν από περίπου 1,6 με 2,1 δισεκατομμύρια χρόνια με την εμφάνιση των «ευκαρυωτικών» οργανισμών, οι οποίοι συγκεντρώνουν το γενετικό υλικό τους στον κυτταρικό πυρήνα και χρησιμοποιούν μεμβράνες για να δημιουργήσουν μιτοχόνδρια και άλλα οργανίδια.


Τα μιτοχόνδρια αποτελούνται από πτυχωτές μεμβράνες γεμάτες ένζυμα

«Ο ορισμός των ευκαρυωτικών οργανισμών λέει ότι έχουν μιτοχόνδρια» λέει η Άννα Καρνκόφσκα, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Καρόλου στην Τσεχία, πρώτη συγγραφέας της μελέτης στην έγκριτη επιθεώρηση Current Biology. «Εμείς ανατρέπουμε αυτόν τον ορισμό» καμαρώνει.

Η Καρνκόφσκα και οι συνεργάτες της προσδιόρισαν τη γενετική αλληλουχία του μονοκύτταρου ευκαρυωτικού οργανισμού Monocercomonoides, ένα πρωτόζωο που συγγενεύει με την τριχομονάδα και άλλα παθογόνα μικρόβια του ανθρώπου.

H ανάλυση έδειξε ότι από το γονιδίωμα του μικροβίου απουσιάζει κάθε γονίδιο που σχετίζεται με τα μιτοχόνδρια (τα οποία έχουν το δικό τους DNA, διαφορετικό από το DNA του πυρήνα). Απούσες ήταν επίσης όλες οι πρωτεΐνες που απαιτούνται για τη λειτουργία των μιτοχονδρίων.

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, το Monocercomonoides έχει βρει νέο τρόπο για να παράγει ενέργεια, καθώς έχει απορροφήσει ξένα βακτηριακά γονίδια για τον μεταβολισμό των τροφών εκτός μιτοχονδρίων.

Πώς εξηγείται όμως η απουσία μιτοχονδρίων; Δεδομένου ότι όλα τα πρωτόζωα είναι ευκαρυωτικοί οργανισμοί, η μόνη εξήγηση είναι ότι το Monocercomonoides ξεφορτώθηκε τα μιτοχόνδριά του σχετικά πρόσφατα στον εξελικτικό χρόνο.

Και όπως φαίνεται προχώρησε σε αυτήν τη δραστική απόφαση λόγω του ιδιαίτερου περιβάλλοντος όπου ζει: το μικρόβιο απομονώθηκε από το έντερο ενός τσιντσιλά που κρατούσε ως κατοικίδιο ένας από τους ερευνητές.

Το περιβάλλον όπου ζει το μικρόβιο είναι εξαιρετικά φτωχό με οξυγόνο, το οποίο χρησιμοποιείται από τα μιτοχόνδρια για την οξείδωση των θρεπτικών συστατικών. Χωρίς οξυγόνο τα μιτοχόνδρια είναι πρακτικά άχρηστα στην παραγωγή ενέργειας, οπότε το Monocercomonoides προτίμησε να τα χάσει για λόγους εξοικονόμησης ενέργειας.

Εκτός του ότι παράγουν ενέργεια, όμως, τα μιτοχόνδρια μεσολαβούν στην παραγωγή ενζύμων που χρησιμοποιούνται σε άλλες λειτουργίες. Και σε αυτήν την περίπτωση, το Monocercomonoides προτίμησε να χρησιμοποιήσει δανεικά βακτηριακά γονίδια στη θέση των μιτοχονδρίων.

«Πρόκειται για ανακάλυψη θεμελιώδους σημασίας» σχολιάζει στο δικτυακό τόπο του Science ο Γιουτζίν Κρόνιν, εξελικτικός βιολόγος στο αμερικανικό Εθνικό Κέντρο Βιοτεχνολογικής Πληροφορίας στο Μέριλαντ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. «Γνωρίζουμε πλέον ότι οι ευκαρυωτικοί οργανισμοί μπορούν να ζήσουν ευτυχισμένα χωρίς κανένα ίχνος των μιτοχονδρίων» λέει.

Άλλοι ειδικοί σχολίασαν ότι τα ευρήματα θα πρέπει να επιβεβαιωθούν με προσεκτικές παρατηρήσεις του μικροβίου στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο, ώστε να αποκλειστεί άμεσα η παρουσία μιτοχονδρίων, έστω και υπολειμματικών.

Οι ερευνητές, πάντως, δηλώνουν σίγουροι για την ανακάλυψή τους, και πιστεύουν μάλιστα ότι θα βρουν κι άλλα πρωτόζωα χωρίς μιτοχόνδρια μεταξύ των συγγενών του Monocercomonoides.

Η ζωή στη Γη, όπως φαίνεται, είναι υπερβολικά περίπλοκη για να συμμορφώνεται σε απλούς κανόνες.

Πώς τα νετρόνια μπορεί να διαφεύγουν σε ένα άλλο σύμπαν

Η ιδέα ότι το σύμπαν μας είναι ενσωματωμένο σε ένα ευρύτερο πολλών διαστάσεων χώρο έχει εξάψει τη φαντασία των επιστημόνων αλλά και του κοινού. Η ιδέα αυτή δεν είναι εντελώς επιστημονική φαντασία. Σύμφωνα με κάποιες θεωρίες, το σύμπαν μας μπορεί να υπάρχει παράλληλα με άλλα σύμπαντα σε άλλα σύνολα διαστάσεων. Οι κοσμολόγοι τα ονομάζουν σύμπαντα του κόσμου των βρανών (worldbranes). Και ανάμεσα στις πολλές προοπτικές που δημιουργεί αυτή η θεωρία είναι η άποψη ότι κάποια πράγματα από το δικό μας σύμπαν μπορεί με κάποιο τρόπο να καταλήγουν σε ένα άλλο.

Το Πολυσύμπαν. Η ιδέα ότι υπάρχουν πολλά σύμπαντα στις πρόσθετες διαστάσεις δεν είναι νέα, αλλά τώρα κάποιοι υποστηρίζουν ότι μπορούμε να δούμε νετρόνια να μεταπηδούν από το ένα σύμπαν στο άλλο

Το άλμα από το σύμπαν μας σε ένα άλλο είναι θεωρητικά δυνατό, λένε οι φυσικοί. Και η τεχνολογία για να δοκιμαστεί αυτή η ιδέα είναι ήδη διαθέσιμη.

Μερικά χρόνια πριν, ο Michael Sarrazin στο Πανεπιστήμιο της Ναμούρ στο Βέλγιο και μερικοί άλλοι έδειξαν πώς η ύλη θα μπορούσε να κάνει το άλμα με την παρουσία μεγάλων μαγνητικών δυναμικών. Αυτά τα μαγνητικά δυναμικά παρείχαν μια θεωρητική βάση για την πραγματική σημασία της ανταλλαγής μεταξύ δύο Κόσμων.

Σήμερα, ο Sarrazin και κάποιοι συνάδελφοι του λένε ότι ο Γαλαξίας μας μπορεί να παράγει ένα μαγνητικό δυναμικό αρκετά μεγάλο για να κάνει πραγματικότητα αυτή η μετάβαση. Αν όντως αυτό συμβαίνει πρέπει να είμαστε σε θέση να παρατηρήσουμε την ύλη να πηδά πέρα δώθε μεταξύ δύο συμπάντων. Στην πραγματικότητα, τέτοιες παρατηρήσεις μπορεί να έχουν ήδη γίνει σε ορισμένα πειράματα.

Τα εν λόγω πειράματα περιλαμβάνουν την παγίδευση υπέρψυχρων νετρονίων σε φιάλες. Τα υπέρψυχρα νετρόνια κινούνται τόσο αργά ώστε να είναι δυνατό για να τα παγιδεύσουμε με τη βοήθεια «φιαλών» κατασκευασμένων από μαγνητικά πεδία, συνηθισμένη ύλη, ακόμα και με τη βαρύτητα.

Ένας λόγος για να γίνει αυτό είναι να μετρηθεί το πόσο γρήγορα τα νετρόνια διασπώνται σε πρωτόνιο, ηλεκτρόνιο και αντινετρίνο – η γνωστή βήτα διάσπαση. Έτσι, οι φυσικοί μετρούν τον ρυθμό με τον οποίο τα νετρόνια κτυπούν στα τοιχώματα της φιάλης και το πόσο γρήγορα αυτός ο ρυθμός μειώνεται.

Υπάρχουν δύο διαδικασίες σε αυτή τη μελέτη: ο ρυθμός της διάσπασης των νετρονίων (βήτα διάσπαση) και ο ρυθμός με τον οποίο τα νετρόνια διαφεύγουν από τη φιάλη. Έτσι στην περίπτωση μιας ιδανικής φιάλης, ο ρυθμός της διάσπασης πρέπει να ισούται ακριβώς με τον ρυθμό της βήτα διάσπασης. Αλλά οι φιάλες δεν είναι ιδανικές, ώστε ο ρυθμός της αποσύνθεσης να είναι πάντα πιο γρήγορος (πιο μεγάλος).

Το γεγονός αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ότι ίσως να υπάρχει και μια τρίτη διαδικασία εκεί μέσα: ότι κάποιες από τις επιπλέον διασπάσεις θα μπορούσαν να είναι το αποτέλεσμα των νετρονίων που πηδούν από το σύμπαν μας σε ένα άλλο.

Έτσι, οι επιστήμονες έχουν χρησιμοποιήσει τις τιμές αποσύνθεσης που μετρούν για να βάλουν ένα ανώτατο όριο για το πόσο συχνά μπορεί να συμβεί αυτό.

Το συμπέρασμά τους είναι ότι η πιθανότητα ενός νετρονίου να κάνει ένα άλμα προς ένα άλλο σύμπαν είναι μικρότερη από περίπου ένα στο εκατομμύριο.

Αυτό στην πραγματικότητα δεν μας λέει ότι γίνεται μετάβαση σε άλλο σύμπαν. Αλλά αν γίνεται τότε δεν συμβαίνει και πολύ συχνά.

Ωστόσο, ο Sarrazzin και οι συνεργασία, λένε ότι θα πρέπει να ληφθούν καλύτερα δεδομένα που θα θέτουν αυστηρότερα όρια.

Σύμφωνα με την θεωρητική εργασία τους, μια αλλαγή στο βαρυτικό δυναμικό θα πρέπει να επηρεάσει και τον ρυθμό της μετάβασης της ύλης από το ένα στο άλλο σύμπαν. Έτσι μια ιδέα που έχει πέσει στο τραπέζι είναι να πραγματοποιηθεί ένα πείραμα παγίδευσης των νετρονίων που να διαρκεί ένα χρόνο ή και περισσότερο, έτσι ώστε τη Γη να έχει ολοκληρώσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο.

Στο διάστημα αυτό, η βαρυτική δυναμική αλλάζει με ένα τρόπο που θα πρέπει να επηρεάζει το ρυθμό μετάβασης της ύλης από το ένα στο άλλο σύμπαν. Πράγματι, θα έπρεπε να υπάρχει ένας ετήσιος κύκλος. «Αν κάποιος μπορεί να ανιχνεύσει μια τέτοια διαφοροποίηση θα ήταν μια ισχυρή ένδειξη ότι η μετάβαση της ύλης συμβαίνει πραγματικά», λένε.

Φυσικά αυτό θα ήταν μία από τις μεγαλύτερες και πιο αμφιλεγόμενες ανακαλύψεις της σύγχρονης φυσικής και που είναι δυνατόν να γίνει με τις τεχνολογίες που είναι διαθέσιμες σήμερα.

Ανιχνευτής νετρονίων ψάχνει για ενδείξεις ύπαρξης ενός «γειτονικού» παράλληλου σύμπαντος

Σημάδια που θα «πρόδιδαν» την παρουσία ενός «γειτονικού» παράλληλου σύμπαντος, αναζητούν φυσικοί από το βελγικό Πανεπιστήμιο της Ναμίρ (Michaël Sarrazin) σε συνεργασία με συναδέλφους τους από το πανεπιστήμιο της Γκρενόμπλ στηΓαλλία. Γι’ αυτό τον σκοπό, η ομάδα έχει εγκαταστήσει στην Γκρενόμπλ έναν ανιχνευτή νετρονίων, ο οποίος από τις ιδιότητες αυτών των στοιχειωδών σωματιδίων θα μπορούσε να επαληθεύσει, όπως υποστηρίζουν οι επιστήμονες, την ύπαρξη του παράλληλου «κόσμου» που βρίσκεται πλησιέστερα στο δικό μας σύμπαν.

Στο «στόχαστρο» της ομάδας βρίσκεται η κοσμολογική υπόθεση που προέκυψε από τη Θεωρία-Μ, μία θεωρία που προσπαθεί να «συμφιλιώσει» την κβαντομηχανική με τη Γενική Σχετικότητα υποστηρίζοντας πως υπάρχουν περισσότερες διαστάσεις από τις τέσσερις για τον χώρο και τη μία για τον χρόνο, με τις οποίες είμαστε όλοι εξοικειωμένοι.

Από τη Θεωρία-Μ προκύπτει πως το ίδιο το σύμπαν μας ίσως είναι μία τετραδιάστατη οντότητα («βράνη») που «επιπλέει» σε έναν πενταδιάστατο υπερχώρο, με τον ίδιο τρόπο που στην καθημερινότητά μας ένα δισδιάστατο φύλλο χαρτιού υπάρχει στον τρισδιάστατο συμβατικό χώρο. Και μάλιστα, σε αυτό τον υπερχώρο «συγκατοικεί» με άλλες ανάλογες τετραδιάστατες οντότητες («βράνες»), δηλαδή παράλληλα σύμπαντα.

Με βάση το παραπάνω μοντέλο, τα παράλληλα σύμπαντα απέχουν κατά μια συγκεκριμένη απόσταση μέσα σε αυτόν τον υπερχώρο, ενώ δεν ανταλλάσσουν σωματίδια, αφού αυτά δεν μπορούν να κινηθούν στην πέμπτη διάσταση. Επομένως, ο μόνος τρόπος που αλληλεπιδρούν οι βράνες είναι η βαρύτητα, η οποία δρα στον υπερχώρο.

Όμως η γαλλοβελγική ομάδα υποστηρίζει πως, αν και όντως τα σωματίδια μίας βράνης είναι κατά κανόνα εγκλωβισμένα σε αυτήν, λόγω ενός φαινομένου της κβαντομηχανικής («φαινόμενο σήραγγας»), ένας πολύ μικρός αριθμός θα πρέπει να μπορούν να «διαφύγουν» από το σύμπαν τους στην πλησιέστερη βράνη. Μάλιστα, πρώτα σε αυτές τις «αποδράσεις» είναι τα νετρόνια, τα οποία δεν έχουν φορτίο και επομένως δεν υπόκεινται σε ηλεκτρομαγνητικές αλληλεπιδράσεις.

Ο ανιχνευτής του πειράματος βρίσκεται λίγα μέτρα από τον ερευνητικό πυρηνικό αντιδραστήρα του Ινστιτούτου Laue-Langevin (ILL) στην Γκρενόμπλ, καταγράφοντας τα νετρόνια που παράγονται από τις πυρηνικές διασπάσεις. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα περισσότερα νετρόνια παραμένουν παγιδευμένα στη «βράνη» μας, ξεκινώντας από τον αντιδραστήρα και καταλήγοντας στον ανιχνευτή.

Ωστόσο, με βάση την υπόθεσή τους, ένας πολύ μικρός αριθμός των σωματιδίων του αντιδραστήρα «δραπετεύουν» στο πλησιέστερο παράλληλο σύμπαν και μετά επιστρέφουν ξανά στον «κόσμο» μας. Έτσι αυτή η πρόσκαιρη «απόδραση» θα επηρεάσει την κυματοσυνάρτησή τους και επομένως τις ιδιότητές τους

Προστατεύοντας τη Γη από τα φονικά ηλεκτρόνια

Φονικά ηλεκτρόνια οι επιστήμονες ονομάζουν τα ηλεκτρόνια που παγιδεύονται στη εξωτερική ζώνη ακτινοβολίας που μπορεί να καταστρέψει «να σκοτώσει» τους δορυφόρους.

Οι δύο ζώνες Van Allen παγιδεύουν την ακτινοβολία πάνω από την ατμόσφαιρα της Γης, αλλά μέσα στη μαγνητόσφαιρα. Πρωτοανακαλύφθηκαν από τον James Van Allen το 1958. Οι ζώνες αυτές χαρτογραφήθηκαν από το αμερικανικό διαστημικό όχημα Explorer I, ένα από τα πρώτα που στάθηκαν στο διάστημα.

Πολλοί δορυφόροι, που έχουν πετάξει μέσα στις ζώνες ακτινοβολίας Van Allen έχουν επιβεβαιώσει την ύπαρξή τους και τις έχουν μετρήσει. Τα φονικά ηλεκτρόνια έχουν κατηγορηθεί για πολλές αποτυχίες διαστημικών σκαφών. Όπως ήταν αναμενόμενο, η κατανόηση τους έχει γίνει μια από τις κορυφαίες προτεραιότητες της NASA.

Επειδή κινούνται με ταχύτητα σχεδόν την ταχύτητα του φωτός, αυτά τα σωματίδια έχουν μεγάλη ενέργεια, ακόμα και χίλιες φορές περισσότερη ενέργεια από όσο παίρνετε σε μια οδοντική ακτινογραφία Χ. Έτσι καταλαβαίνουμε γιατί μια μεγάλη αύξηση στον αριθμό τους μπορεί να προκαλέσει σοβαρή ζημιά στα διαστημικά σκάφη.

Τα φονικά ηλεκτρόνια αφού διαπεράσουν εύκολα το παχύ προστατευτικό κάλυμμα των δορυφόρων βρίσκονται μέσα στα μονωτικά υλικά γύρω από τα ευαίσθητα δορυφορικά ηλεκτρονικά. Ο ηλεκτρισμός τους μπορεί να δημιουργήσει μια εκφόρτιση – μια μικροσκοπική αστραπή – που μπορεί να καταστρέψει έτσι τα ηλεκτρονικά του σκάφους.

Πρέπει λοιπόν να παίρνουμε μέτρα γιατί καταστρέφουν τους δορυφόρους αλλά και εμποδίζουν τις τηλεπικοινωνίες κάθε μορφής.

Ο βαθμός των φαινομένων εξαρτάται από την ισχύ των φονικών ηλεκτρονίων, φυσικά. Καθώς τα τεχνολογικά συστήματα εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από τους δορυφόρους, καταλαβαίνεται τι σημαντικοί είναι για όλους μας.

Πώς φθάνουν εκεί;

Τα ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια – και ηλεκτρόνια και ιόντα – έχουν συσσωρευτεί στο μαγνητικό πεδίο του πλανήτη μας, τη μαγνητόσφαιρα. Αυτά τα σωματίδια με διάφορες ενέργειες αποτελούν τις ζώνες ακτινοβολίας. Οι ζώνες αυτές είναι αόρατες σε σχήμα ντόνατς που περιβάλλουν τον ισημερινό πάνω από την ατμόσφαιρα.

Τα ηλεκτρόνια-δολοφόνοι βρίσκονται στο εξωτερικό μέρος των δύο ζωνών (τα ιόντα συλλέγονται συνήθως στην εσωτερική ζώνη και μπορούν επίσης να βλάψουν τα διαστημικά σκάφη). Η εξωτερική ζώνη είναι πιο ψηλά πάνω από τον ισημερινό, συνήθως σε ένα ύψος 13.000 έως 19.000 km, όπου είναι τοποθετημένα τα περισσότερα δορυφορικά σκάφη. Παραδείγματος χάριν, οι δορυφόροι GPS (Σύστημα Παγκόσμιου Εντοπισμού) βρίσκονται εκεί. Αλλά η έντονη ηλιακή δραστηριότητα μπορεί να τα ωθήσει πολύ πιο κοντά και να εξασθενίσει ακόμη περισσότερους δορυφόρους.

Ο ήλιος μας έχει και ήρεμες και θυελλώδεις εποχές σαν το μεταβαλλόμενο καιρό μας, και επηρεαζόμαστε από πολλές από αυτές τις αλλαγές. Αυτά τα αποτελέσματα στο γήινο περιβάλλον, όπως είναι οι μαγνητικές καταιγίδες, αποτελούν το διαστημικό καιρό.

Το γήινο μαγνητικό πεδίο παγιδεύει τα γρήγορα φορτισμένα σωματίδια μέσα στο μαγνητικό του πεδίο.

Η ηλιακή δραστηριότητα που δημιουργεί αυτές τις θύελλες – Στεφανιαίες Εκρήξεις Μάζας (CME) ή εκλάμψεις που κατευθύνονται προς τη Γη – είναι μια σημαντική πηγή ενέργειας για τα ηλεκτρόνια στην εξωτερική ζώνη.

Αλλά τα νέφη των σωματιδίων από τις στεφανιαίες οπές μπορούν επίσης να αποτελούν μια ακόμα σημαντική πηγή. Οι στεφανιαίες οπές είναι περιοχές από τις οποίες ρεύματα φορτισμένων σωματιδίων μεγάλης ταχύτητας ξεφεύγουν από τον ήλιο μέσω ανοικτών γραμμών του μαγνητικού πεδίου, συνήθως κοντά στον ισημερινό του ήλιου.

Οι στεφανιαίες οπές αυξάνονται γενικά καθώς πλησιάζουμε στο ελάχιστο του 11-ετούς ηλιακού κύκλου, που λέγεται συχνά κύκλος ηλιακών κηλίδων, όταν μειώνεται ο αριθμός των ηλιακών κηλίδων. Το επόμενο ελάχιστο θα είναι το 2006-2007.

Επειδή το μέγεθος και ο τύπος της ηλιακής δραστηριότητας μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια του χρόνου, ο αριθμός των σωματιδίων στις ζώνες Van Allen αλλάζει συνεχώς κατά τη διάρκεια της ημέρας, ανάλογα με τις εποχές και τον ηλιακό κύκλο.

Παρατηρούμε τους μεγαλύτερους αριθμούς των φονικών ηλεκτρονίων – μερικές φορές να αυξάνονται κατά χίλια – στην αιχμή μιας μαγνητικής καταιγίδας και στις επόμενες ημέρες. Αλλά οι επιστήμονες μπερδεύονται από την απρόβλεπτη απόκριση της εξωτερικής ζώνης στις μαγνητικές θύελλες: ο αριθμός των ηλεκτρονίων μπορεί να αυξηθεί, να μειωθεί, ή και να μην αλλάξει καθόλου.

Μαζί με τον ήλιο, η γήινη ανώτερη ατμόσφαιρα προσφέρει συνεχώς χαμηλής ενέργειας ηλεκτρόνια στην εξωτερική ζώνη. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα φονικά ηλεκτρόνια δημιουργούνται αμέσως στη ζώνη, όταν αυτά τα χαμηλής ενέργειας σωματίδια επιταχύνονται σε υψηλές ταχύτητες και επομένως αποκτούν μεγάλη ενέργεια. Δεν ξέρουμε όμως τι προκαλεί αυτή την επιτάχυνση, αλλά η ισχυρή ηλιακή δραστηριότητα μπορεί να ενεργοποιήσει τη μαγνητόσφαιρα αρκετά για να το κάνει.

Τι μπορούμε να κάνουμε για αυτά τα ηλεκτρόνια;

Το 2003 μια από τις ισχυρότερες ηλιακές καταιγίδες που έχουν καταγραφεί, διέκοψε προσωρινά ένα συνδεδεμένο με τον Άρη διαστημικό σκάφος και κατέστρεψε μόνιμα όργανα από δύο άλλα. Μπορεί επίσης να έχει προκαλέσει την πλήρη καταστροφή δύο ιαπωνικών δορυφόρων.

Καθώς τα συστήματα των διαστημικών σκαφών δεν μπορούν να προστατευθούν από αυτά, πρέπει να είναι σε θέση να επιζήσουν από μια επίθεση αυτών των φονικών ηλεκτρονίων. Για να μπορέσουν όμως σχεδιάσουν ανθεκτικούς δορυφόρους, οι μηχανικοί πρέπει να μάθουν περισσότερα για τα αποτελέσματα της ακτινοβολίας από αυτά τα ηλεκτρόνια.

Έτσι, για την καλύτερη κατανόηση του πώς τα φονικά αυτά ηλεκτρόνια επιταχύνονται, επιστήμονες θα συλλέγουν στοιχεία από μια ντουζίνα σημερινά και μελλοντικά διαστημικά σκάφη στη μαγνητόσφαιρα. Επίσης, θα μάθουμε γιατί εμφανίζεται η επιτάχυνση, και πώς τα σωματίδια εξασθενίζουν μακριά μετά από κάθε γεγονός. Υπάρχουν λοιπόν πολλά που πρέπει να μάθουμε.

Ποιά εξήγηση υπάρχει για τις γεωμαγνητικές καταιγίδες και τον διαστημικό καιρό;

Οι περισσότεροι ξέρουν ότι υπάρχει ο ηλιακός άνεμος, ένας ποταμός ύλης που ξεχύνεται αδιάκοπα από τον Ήλιο, παρασύροντας μαζί του και το μαγνητικό πεδίο του ήλιου. Η ύλη αυτή είναι ηλιακό πλάσμα, δηλαδή ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια: πυρήνες υδρογόνου ως επί το πλείστον, ιόντα ηλίου, αλλά και άλλων στοιχείων σε μικρότερη αναλογία.

Αλλά η ταχύτητα του ηλιακού ανέμου αυξομειώνεται, όπως συμβαίνει και με τους ανέμους στη Γη. Οι διαταραχές του καιρού στο διάστημα σχετίζονται με την ταχύτητα του ηλιακού ανέμου, αλλά και με τη μετακίνηση ‘νεφών’, όπως συμβαίνει και στη Γη. Μόνο που τα νέφη στο διάστημα δεν είναι αέριες μάζες, αλλά μεγάλες ‘μπάλες’ καυτού πλάσματος, που εκτινάσσονται κατά καιρούς από τον Ήλιο.

Αυτά τα νέφη πλάσματος, που έχουν μέγεθος πολλαπλάσιο της Γης, προχωρούν βιαστικά, σαν απειλητικά βομβαρδιστικά, μέσα στον ηλιακό άνεμο, και όσα από αυτά κατευθύνονται προς τη Γη προκαλούν ισχυρές διαστημικές καταιγίδες στη «γειτονιά» του πλανήτη μας. Σ’ αυτά τα νέφη πλάσματος, κατά κύριο λόγο, οφείλεται η κακοκαιρία στο διάστημα. Τις διαστημικές καταιγίδες τις συνοδεύει βροχή ηλεκτρονίων στην ατμόσφαιρα της Γης, με αποτέλεσμα το λαμπρό βόρειο σέλας. Ακόμη, οι διαστημικές καταιγίδες απειλούν τα διαστημόπλοια, τις διαστημικές μεταφορές και τις δορυφορικές επικοινωνίες.



Ο ηλιακός άνεμος, που ξεχύνεται για αδιευκρίνιστους ακόμη λόγους από τον Ήλιο, ταξιδεύει με ιλιγγιώδη, για μας, ταχύτητα: ένα εκατομμύριο χιλιόμετρα την ώρα. Τα δε «βομβαρδιστικά νέφη» έχουν μέχρι και τριπλάσια από αυτήν ταχύτητα!

Η ζωή στον πλανήτη μας προστατεύεται από αυτή την κοσμική λαίλαπα με το γεωμαγνητικό πεδίο, το οποίο υπάρχει χάρη στον υγρό αγώγιμο πυρήνα και την αρκούντως ταχεία περιστροφή της Γης. Το γεωμαγνητικό πεδίο δημιουργεί μία απάνεμη κοιλότητα στο διάστημα, δηλαδή μία κοιλότητα προστατευμένη από τον ηλιακό άνεμο που ονομάζεται μαγνητόσφαιρα. Πρόκειται για ένα χώρο υπαρκτό πλην όμως αόρατο, αφού χαρακτηρίζεται από μαγνητικά πεδία και φορτισμένα σωματίδια που δεν εκπέμπουν ακτινοβολία ορατή στον άνθρωπο.

Το διαστημικό περιβάλλον της Γης προστατεύεται από τον ηλιακό άνεμο και τα νέφη του Ήλιου με το γεωμαγνητικό πεδίο. Δυστυχώς, όμως, τίποτε δεν είναι τέλειο. Μπορεί όμως η μαγνητόσφαιρα της Γης, να αφήσει ένα μικρό ‘άνοιγμα’, από το οποίο μπορεί να εισχωρήσουν τα ηλεκτρικά σωματίδια. Κι αυτό γίνεται με τον κατάλληλο προσανατολισμό του διαπλανητικού μαγνητικού πεδίου.

Το διαπλανητικό μαγνητικό πεδίο είναι το μαγνητικό πεδίο του Ήλιου που μεταφέρεται από τον ηλιακό άνεμο προς τους πλανήτες. Πως όμως συμβαίνει το άνοιγμα της μαγνητόσφαιρας;

Εξαιτίας μίας φυσικής διαδικασίας που λέγεται μαγνητική επανασύνδεση: όταν δύο μαγνητικά πεδία έχουν αντίθετο προσανατολισμό, ενώνονται και αλληλοεξουδετερώνονται. Αυτό σημαίνει ότι, όταν το διαπλανητικό μαγνητικό πεδίο έχει νότιο προσανατολισμό, δηλαδή αντίθετο από αυτόν του γεωμαγνητικού πεδίου (που είναι πάντα βόρειος), τα δύο πεδία εξουδετερώνονται, κι έτσι η μαγνητική θωράκιση του γεωδιαστήματος εξαφανίζεται.

Αυτό το γεγονός συμβαίνει σε απόσταση 70 χιλιάδων χιλιομέτρων από τη Γη. Κατά περιοχές το γεωμαγνητικό πεδίο εξαφανίζεται, οι «πύλες» ανοίγουν και εισέρχεται στη μαγνητόσφαιρα ηλιακό πλάσμα. Επιπλέον εισέρχεται και μαγνητική ενέργεια με τη μορφή πρόσθετης μαγνητικής ροής, που είναι εκείνες οι δυναμικές γραμμές του διαπλανητικού μαγνητικού πεδίου, οι οποίες λόγω επανασύνδεσης συγχωνεύτηκαν με το γεωμαγνητικό πεδίο και προστέθηκαν στη μαγνητόσφαιρα.

Η προσθήκη μάζας και ενέργειας στη μαγνητόσφαιρα την κάνει ασταθή, όπως συμβαίνει με οποιοδήποτε φυσικό σύστημα που του προσφέρουν παραπανίσια ενέργεια. Αυτή η ενέργεια νομοτελειακά πρέπει να καταναλωθεί, κι αυτό γίνεται με δύο τρόπους – με δύο εκρηκτικά φαινόμενα που έχουν και παρόμοια ονόματα: μαγνητικές (ή αλλιώς διαστημικές) καταιγίδες και μαγνητοσφαιρικές υποκαταιγίδες. Παρά την ομοιότητα στην ονομασία τους, πρόκειται για δύο διακριτές διεργασίες, οι οποίες σχετίζονται αλλά δεν ταυτίζονται. Οι υποκαταιγίδες είναι «τοπικό» φαινόμενο που λαμβάνει χώρα πολλές φορές την ημέρα στην αφήλια (δηλαδή τη νυχτερινή) πλευρά της μαγνητόσφαιρας. Οι καταιγίδες είναι «παγκόσμιο» φαινόμενο, λαμβάνουν χώρα πολύ πιο σπάνια (μερικές φορές το μήνα ή και αραιότερα) και επηρεάζουν τη μαγνητόσφαιρα συνολικά.

Το κυριότερο στοιχείο των μαγνητικών καταιγίδων είναι η δημιουργία ενός ισχυρού ηλεκτρικού ρεύματος, που ρέει στο διάστημα γύρω από τη Γη σαν ένα γιγαντιαίο ηλεκτρικό δαχτυλίδι. Αυτό το ρεύμα, που ονομάζεται δακτυλιοειδές, είναι αποτέλεσμα της μαγνητικής παγίδευσης φορτισμένων σωματιδίων που πλησιάζουν τη Γη καθώς επιταχύνονται από την πλεονάζουσα μαγνητική ενέργεια που αναφέραμε προηγουμένως.

Σ’ αυτό το σημείο ας αναφέρουμε και τα σχετικά ενεργειακά μεγέθη: η ισχύς των μαγνητικών καταιγίδων μπορεί να ξεπεράσει τα 1.000 γιγαβάτ, αριθμός εντυπωσιακός, αφού ένα τυπικό εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος έχει ισχύ της τάξης του 1 γιγαβάτ.

Πέρα από τα φυσικά αποτελέσματα των καταιγίδων, έχουμε και επιδράσεις σε τεχνολογικά συστήματα. Οι πρώτες ενδείξεις για τέτοιου είδους επίδραση των γεωμαγνητικών διαταραχών ανάγονται στα μέσα του 19ου αιώνα. Τότε είχαν παρατηρηθεί ανωμαλίες στη λειτουργία του τηλέγραφου, που είχε αρχίσει να χρησιμοποιείται στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ το πρώτο μισό του 19ου αιώνα.

Σήμερα προβλήματα παρουσιάζονται κυρίως στα δίκτυα τηλεπικοινωνιών, άμυνας και ηλεκτροδότησης. Τα προβλήματα στις δύο πρώτες κατηγορίες οφείλονται σε δυσλειτουργίες ή και απώλειες των σχετικών δορυφόρων, κυρίως λόγω του «βομβαρδισμού» κυκλωμάτων ελέγχου από ενεργειακά ηλεκτρόνια και ιόντα. Τα προβλήματα στα δίκτυα ηλεκτροδότησης οφείλονται σε ηλεκτρικά ρεύματα που επάγονται στο έδαφος. Κατά τη διάρκεια ισχυρών μαγνητικών καταιγίδων αυτά τα ρεύματα μπορούν να καταστρέψουν, με υπερθέρμανση, μεγάλους μετασχηματιστές του δικτύου ηλεκτροδότησης και να προκαλέσουν διακοπές ρεύματος.

Το πιο γνωστό σχετικό επεισόδιο ήταν η κατάρρευση του δικτύου ηλεκτροδότησης στην επαρχία Κεμπέκ του Καναδά, το Μάρτιο του 1989. Το μπλακάουτ κράτησε εννέα ώρες και κόστισε πάνω από πεντακόσια εκατομμύρια δολάρια. Έχει υπολογιστεί ότι αντίστοιχο μπλακάουτ στην πυκνοκατοικημένη περιοχή των βορειοανατολικών ΗΠΑ θα στοίχιζε τουλάχιστον πέντε δισεκατομμύρια δολάρια.

Η πλήρης κατανόηση του διαστημικού καιρού και η συνακόλουθη δυνατότητα έγκαιρης και φερέγγυας πρόγνωσης του, θα αποτελέσει πολύ σημαντικό επίτευγμα του 21 ου αιώνα. Η προσπάθεια αυτή μπορεί να παραβληθεί με τη γέννηση της επιχειρησιακής μετεωρολογίας στις αρχές του 20ού αιώνα. Συγκρίσιμα είναι επίσης τα πρακτικά οφέλη: οι επιτυχημένες προγνώσεις διαστημικού καιρού θα συμβάλουν στην προστασία των τεχνολογιών που επηρεάζονται από τη διαστημική κακοκαιρία, και που χρόνο με το χρόνο αυξάνονται σε αριθμό και πολυπλοκότητα. Οι προγνώσεις θα είναι επίσης ζωτικής σημασίας για μελλοντικά διαπλανητικά ταξίδια και εποικισμό άλλων πλανητών. Μπορεί σήμερα αυτά να μας φαίνονται εξωπραγματικά, αλλά ας σκεφτούμε πόσες από τις σημερινές δραστηριότητες των ανθρώπων θα φαίνονταν «φυσιολογικές» στους προπάππους μας.

Πως επιδρά ο διαστημικός καιρός στις δραστηριότητες του ανθρώπου:

1. Ο ταραγμένος διαστημικός καιρός δημιουργεί το Σέλας σε περιοχές γύρω από τους μαγνητικούς πόλους της γης και άλλων πλανητών με διπολικά μαγνητικά πεδία.
2. Ο ταραγμένος διαστημικός καιρός επάγει μεταβολές του μαγνητικού πεδίου της Γης που τις ονομάζουμε μαγνητικές καταιγίδες και υποκαταιγίδες της γης. Παρόμοια φαινόμενα συμβαίνουν και στους άλλους πλανήτες.
3. Οι ηλιακές εκρήξεις εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και σε ακτίνες Χ και γάμα. Η ακτινοβολία Χ ιονίζει περισσότερο την ιονόσφαιρα και αλλάζει τις συνθήκες διάδοσης της (ανάκλασης) της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην ιονόσφαιρα. Έτσι επηρεάζονται και συχνά μεταβάλλονται δραστικά οι συνθήκες τηλεπικοινωνίας μεγάλων αποστάσεων επειδή αλλάζει την σύσταση και το ύψος της ιονόσφαιρας της Γης που δρα σαν καθρέφτης ανακλώντας τα βραχέα ηλεκτρομαγνητικά κύματα που σε κανονικές συνθήκες μεταδίδονται πέρα από τον ορίζοντα. Κατά την διάρκεια εντόνων μεταβολών της ιονόσφαιρας, που προκαλούνται από την έντονη εκπομπή σε υπεριώδη ακτινοβολία και ακτίνες Χ που εκπέμπονται κατά τα εκρηκτικά ηλιακά φαινόμενα οι τηλεπικοινωνίες μεγάλων αποστάσεων και η ραδιοφωνία στα βραχέα κύματα που βασίζονται στην διάδοση με ανάκλαση στην ιονόσφαιρα διακόπτονται.Ομοίως μεταβάλλονται οι συνθήκες διάδοσης σε διάφορες συχνότητες, όπως: HF, VHF, VLF, LF και MF.
4. Ο διαστημικός καιρός επιδρά δυσμενώς στις λειτουργίες των δορυφόρων και των διαστημοπλοίων και μερικές φορές η σύνδεση με κάποιο διαστημόπλοιο γίνεται δύσκολη ή ακόμη έχουμε απώλεια του διαστημοπλοίου. Υπήρξαν περιπτώσεις που καταστράφηκαν τεχνητοί δορυφόροι της Γης από έντονο διαστημικό καιρό. Η θέρμανση της ατμόσφαιρας από την ακτινοβολία έχει επακόλουθο την διόγκωσή της, ανυψώνεται και αλλάζει την τροχιά των δορυφόρων. Από την ηλιακή δραστηριότητα μειώνεται βαθμιαία το ύψος της τροχιάς διαστημοπλοίων επειδή μετά από ηλιακές εκλάμψεις η γήινη ατμόσφαιρα ανυψώνεται και αλλάζει βαθμιαία την τροχιά του διαστημοπλοίου σε βαθμό που εισέρχεται στη ατμόσφαιρα της Γης και καταστρέφεται. Η χρήσιμη ζωή δορυφόρων που έχουν χαμηλή τροχιά είναι δυνατό να μειωθεί ακόμη και στο μισό.
5. Η λειτουργία των γεωστατικών δορυφόρων επηρεάζεται κατά τις ισημερίες.
6. Η πρωτονική καταιγίδα είναι σωματιδιακή ακτινοβολία (πρωτόνια και βαρύτερα ιόντα μεγάλης σχετικά ενέργειας) επηρεάζουν τα ηλεκτρονικά των διαστημοπλοίων. Τα πολλά και μεγάλης ενέργειας ηλεκτρόνια και πρωτόνια που έρχονται στη Γη ως αποτέλεσμα της εκτόξευσης στεμματικού υλικού από τον Ήλιο καταστρέφουν τα ηλεκτρονικά ορισμένων τεχνητών δορυφόρων, πιθανώς από εκφορτίσεις που δημιουργούνται όταν φορτιστεί υπερβολικά το διαστημόπλοιο. Οι αστροναύτες κινδυνεύουν (ιδίως όταν είναι εκτός διαστημοπλοίου), τα πληρώματα και δευτερευόντως οι επιβάτες των αεροπλάνων υφίστανται εκτεταμένη επικίνδυνη έκθεση σε ακτινοβολία. πληρώματα. Πρέπει να τονισθεί ωστόσο ότι ο επιβάτης αεροπλάνου δεν έχει τίποτε να φοβάται από τον κακό διαστημικό καιρό.
7. Οι διαστημικές συνθήκες σε όλη την ηλιόσφαιρα και ειδικότερα στον χώρο μεταξύ Ηλίου και Γης μεταβάλλουν παροδικά την ένταση της κοσμικής ακτινοβολίας στη Γη άλλά και σε εκτεταμένη περιοχή της ηλιόσφαιρας. Τα έντονα μαγνητισμένα νέφη που εκτοξεύονται από τον ήλιο κατά τις εκτοξεύσεις στεμματικού υλικού δημιουργούν τα φαινόμενα Forbush στην κοσμική ακτινοβολία.
8. Ο διαστημικός καιρός μεταβάλλει παροδικά την ταχύτητα περιστροφής της Γης και την διάρκεια του ημερονυκτίου.
9. Οι μεταβολές του διαστημικού καιρού οδηγούν σε απότομες μεταβολές του μαγνητικού πεδίου της Γης σε βαθμό που αναπτύσσονται έντονα επαγωγικά ρεύματα σε όλους τους αγωγούς μήκους πολλών χιλιομέτρων (καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος και σωλήνες μεταφοράς πετρελαίου) επάνω στη Γη. Το φαινόμενο αυτό είναι εντονότατο κοντά στους μαγνητικούς πόλους της Γης. Αποτέλεσμα είναι η μεγάλη μεταβολή των ρευμάτων να προκαλέσει τήξη μετασχηματιστών υψηλής τάσης έως και τέλεια διακοπή της διανομής ηλεκτρικού ρεύματος, όπως έγινε σον Καναδά τον Μάρτη 1989.
10. Οι μεταλλικοί αγωγοί πετρελαίου διαβρώνονται από τα επαγωγικά ρεύματα παρά την χρήση διορθωτικών τάσεων που εφαρμόζονται για να αναιρέσουν τα επαγωγικά ρεύματα που οφείλονται στον διαστημικό καιρό.
11. Ο διαστημικός καιρός έχει παροδική επίδραση στη λειτουργία των γεωγραφικών συστημάτων (GPS: geographic positioning system), που χρησιμοποιούμε για να βρίσκουμε τη θέση μας πάνω στη Γη και τα οποία λειτουργούν με χρήση διαστημοπλοίων.
12. Πιστεύεται επίσης ότι η ηλιακή δραστηριότητα επιδρά στον καιρό στη Γη και στο κλίμα της. Πιθανώς αυτό είναι αποτέλεσμα της μεταβολής της λεγόμενης ηλιακής σταθεράς, δηλαδή της ισχύος του Ηλίου κατά ποσοστό 0,2%, που μοιάζει μικρό αν και δεν είναι καθόλου αμελητέο. Η επίδραση της μεταβολής της ηλιακής ακτινοβολίας δεν έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει τον καιρό και το κλίμα στη Γη.
13. Οι γεωμαγνητικές καταιγίδες επηρεάζουν και την υγεία του ανθρώπου. Μελέτες που έκαναν ρώσοι γιατροί και φυσικοί δείχνουν ότι μεταβάλλονται οι ορμόνες του ανθρώπου, ενεργοποιεί θετικά τα νέα και υγιή άτομα, επηρεάζεται το ιξώδες του αίματος. Επηρεάζονται κυρίως ευαίσθητα άτομα, εμφανίζονται πονοκέφαλοι, αυξάνουν στο διπλάσιο ή τριπλάσιο τα εγκεφαλικά και καρδιακά επεισόδια, η αρρυθμία της καρδιάς πολλαπλασιάζεται στο χιλιαπλάσιο. Συνδυασμός υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης και γεωμαγνητικής καταιγίδας αυξάνει τα εγκεφαλικά επεισόδια, ενώ χαμηλή ατμοσφαιρική πίεση και γεωμαγνητική καταιγίδα οδηγεί σε αύξηση των καρδιακών επεισοδίων. Σε νότιες χώρες, μακριά από τον γεωμαγνητικό ισημερινό, όπως η Ελλάδα, η επίδραση είναι μικρότερη διότι τα μαγνητικά πεδία δεν μεταβάλλονται παρά ανεπαίσθητα.

Ο ορφικός τρόπος

Ο ορφισμός είναι το πανάρχαιο θρησκευτικό σύστημα που καθιέρωσε ο Ορφέας από την Θράκη, μία εντυπωσιακή προσωπικότητα με εξαιρετικά ταλέντα. Η ύπαρξη του Ορφέα χάνεται στα βάθη των αιώνων, το θρησκευτικό του σύστημα όμως γονιμοποίησε τη θρησκευτική σκέψη του δυτικού κόσμου.

Η ορφική πρακτική αποσκοπεί στον απεγκλωβισμό της ανθρώπινης ψυχής από τα υλικά «τείχη» του σώματος και την ένωσή της με το θεϊκό στοιχείο. Για να το πετύχει αυτό η ψυχή ενσαρκώνεται πολλές φορές, μέχρι να καθαριστεί εντελώς και να ολοκληρώσει τον κύκλο της στον υλικό κόσμο. Ο Ορφέας καθιέρωσε τα Ορφικά Μυστήρια ή Μυστήρια του Διονύσου, ειδικές μυστηριακές τελετές στις οποίες ο πιστός έρχεται σ’ επαφή με το θεϊκό κομμάτι της ψυχής του, μέσω έκστασης. Ύστερα, ξεκινούσε ένας ισόβιος αγώνας με στόχο την κάθαρση της ψυχής.

Η απαλλαγή από την ύλη, ώστε να αναπτυχθεί το θεϊκό στοιχείο απαιτούσε καθημερινή προσπάθεια και αυστηρή προσκόλληση σε συγκεκριμένες αρχές και συνήθειες που παρουσιάζουν εξαιρετικό ενδιαφέρον. Πολλές από αυτές έχουν επιβιώσει στη χριστιανική ηθική και μας είναι οικείες, αν και ελάχιστοι τις ακολουθούν πλέον. Άλλες μοιάζουν ξεπερασμένες και παράξενες. Σε κάθε περίπτωση, μπορούν να εμπνεύσουν εκείνους που θαυμάζουν τον ενάρετο βίο ή αναζητούν νέους δρόμους.

Πρώτο και κύριο καθήκον του ορφικού είναι η ανιδιοτελής ευσέβεια προς τους θεούς. Η προσευχή είναι το μέσον επικοινωνίας με τη θεότητα, και άρα με το θεϊκό στοιχείο που βρίσκεται εγκλωβισμένο στην ψυχή καταπιεσμένο από την ύλη. Ο ορφικός δεν ζητά χάρες από τον θεό· γνωρίζει πως πρέπει να τα καταφέρει μόνος του όσο δύσκολο και αν είναι. Ο απεγκλωβισμός της ψυχής από την ύλη απαιτεί επίσης τον έλεγχο των επιθυμιών του σώματος. Αυτό δεν είναι εύκολη υπόθεση, επιτυγχάνεται όμως με καθημερινή άσκηση. Οι ορφικοί, όπως και οι πυθαγόρειοι, τηρούσαν με ευλάβεια συγκεκριμένους κανόνες καθημερινά, σε κάθε τους δραστηριότητα. Ο τρόπος ζωής που ωφελεί την ψυχή έπρεπε να γίνει συνήθεια.

Ύστερα, ακολουθεί η ευσέβεια προς τους γονείς. Κανείς δεν μπορεί να καθαρίσει την ψυχή του, αν δεν σέβεται εκείνους που τον έφεραν στη ζωή. Σεβασμό οφείλει ο ορφικός και στον ή στην σύζυγό του. Ο γάμος είναι πρωτίστως μία πνευματική ένωση και η σαρκική ένωση έχει ελάχιστη σημασία.

Στις σχέσεις με τους φίλους τους και τους υπόλοιπους ανθρώπους, οι ορφικοί πρέπει να είναι δίκαιοι. Όταν φερόμαστε άδικα, το κάνουμε για αν ικανοποιήσουμε ταπεινές επιθυμίες. Υποκύπτουμε στις απαιτήσεις του υλικού εαυτού μας και προκαλούμε αναστάτωση στην ψυχή μας και στον θεό που κρύβεται μέσα της.

Η πιο ενδιαφέρουσα πνευματική διεργασία για τους ορφικούς και τους πυθαγόρειους είναι η αναζήτηση της γνώσης. Σε αντίθεση με την καθιερωμένη άποψη, στον ορφισμό η γνώση δεν είναι μία νέα κατάκτηση, αλλά ανάμνηση! Η ψυχή δεν είναι λευκό χαρτί, αλλά γνωρίζει ήδη την αλήθεια για τον κόσμο και τη ζωή πριν εισέλθει στο υλικό σώμα. Αλλά όταν ενσαρκώνεται παύει να θυμάται και μοιάζει σαν να τα μαθαίνει όλα από την αρχή. Στην πραγματικότητα όμως, η μάθηση είναι απλώς η ανάμνηση γνωστών πραγμάτων. Ο Πλάτων εξηγεί αναλυτικά στους διαλόγους «Μένων» και «Φαίδων» πώς μέσα από ερωτήσεις και συνειρμούς η ψυχή θυμάται, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να μπορεί ν’ αποκτήσει γνώση ακόμα και για ζητήματα για τα οποία δεν έχει εμπειρικά δεδομένα.

Η επιρροή που άσκησε η διδασκαλία του Ορφέα στα επόμενα θρησκευτικά και φιλοσοφικά ρεύματα είναι εντυπωσιακή και είχε διάρκεια. Εκτός από τον Πυθαγόρα, που υιοθέτησε τόσο το δόγμα της μετενσάρκωσης όσο και τους κανόνες ζωής και συμπεριφοράς των ορφικών, και τον Πλάτωνα που επεκτάθηκε στη θεωρία περί αθανασίας της ψυχής, μεγάλη επιρροή δέχτηκαν οι Στωικοί και οι νεοπλατωνιστές κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Αυτό όμως που είναι ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το πόσο επηρεάστηκε ο Χριστιανισμός.

Ο Χριστιανισμός δανείστηκε από τους ορφικούς το δόγμα της αθανασίας της ψυχής, αν και δεν συμμερίστηκε την μετενσάρκωση. Επίσης, ο Λυτρωτής ήταν, όπως ο Διόνυσος, απόγονος του θεού και μίας θνητής και πριν αναλάβει την αποστολή του χρειάστηκε πρώτα να πεθάνει και να αναστηθεί. Αν μελετήσετε βαθύτερα το ζήτημα, θα βρείτε πολλές ομοιότητες ακόμα.

Εκείνο όμως που καταλαβαίνει κανείς χωρίς να μελετήσει πολύ, είναι πως η ανιδιοτελής αγάπη προς τον θεό είναι σπάνιο φαινόμενο στον κόσμο μας σήμερα. Ούτε τον σεβασμό και τη δικαιοσύνη επιτυγχάνουμε τόσο εύκολα. Οπότε, αν ο Ορφέας είχε δίκιο, οι ψυχές μας έχουν πολλές ζωές ακόμα να αντέξουν μέχρι να λυτρωθούν. Εκτός, ίσως, από εκείνους που αντέχουν να ζήσουν με τον ορφικό τρόπο.

Αναδημιούργησαν τον ουρανό 2500 χρόνια πριν από ποίημα της Σαπφούς!

Με προηγμένο αστρονομικό λογισμικό επιστήμονες βρήκαν την ακριβή ημερομηνία που έγραψε το «Ποίημα τα Μεσάνυχτα» η λυρική ποιήτρια Σαπφώ μέσα στο οποίο περιγράφεται ο νυχτερινός ουρανός στην Ελλάδα πριν από 2.500 χρόνια. Το ποίημα της Σαπφούς περιγράφει ένα σύμπλεγμα αστέρων, τις Πλειάδες τα μεσάνυχτα, όταν υποτίθεται ότι τις παρατήρησε η ποιήτρια από το νησί της Λέσβου.

«Εκτιμήσεις είχαν γίνει και στο παρελθόν για το χρονοδιάγραμμα αυτού του ποιήματος, αλλά τώρα είμαστε σε θέση να επιβεβαιώσουμε επιστημονικά την περίοδο που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένες περιγραφές της ποιήτριας του νυχτερινού ουρανού κατά το έτος 570 π.Χ.» αναφέρει ο Manfred Cuntz, καθηγητής φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας. Οι επιστήμονες προσδιόρισαν την πρώτη ημέρα στις 25 Ιανουαρίου, και την τελευταία ημέρα στις 31 Μαρτίου, το διάστημα που ο αστεροειδής θα ήταν ορατός από την Σαπφώ το 570 π.Χ.

Το πιο εντυπωσιακό ωστόσο, ήταν η αναπαράσταση του νυχτερινού ουρανού της αρχαίας Ελλάδα από τον τόπο και το χρόνο της Σαπφούς. «Η χρήση του λογισμικού “Πλανητάριο” μας επιτρέπει να κάνουμε προσομοίωση του νυχτερινού ουρανού με μεγαλύτερη ακρίβεια σε οποιαδήποτε ημερομηνία στο παρελθόν ή στο μέλλον, και από οποιαδήποτε θέση» τονίζει ο διευθυντής του Πλανηταρίου στην UTA” Levent Gurdemir

Οι διάσημοι στίχοι της Σαπφούς είναι:

 Δέδυκε μεν ἀ σελάννα
καὶ Πληΐαδεσ, μέσαι δὲ
νύκτεσ πάρα δ᾽ ἔρχετ᾽ ὤρα,
ἔγω δὲ μόνα κατεύδω

μετάφραση:
 Γρήγορα η ώρα πέρασε, μεσάνυχτα κοντεύουν,
πάει το φεγγάρι πάει κι η Πούλια βασιλέψανε
– και μόνο εγώ κείτομαι δω μονάχη
κι έρημη.