Τρίτη 24 Φεβρουαρίου 2015

12 αλλαγές συμπεριφοράς που αντιμετωπίζουν την κατάθλιψη

Ένα είδος θεραπείας που ονομάζεται Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) -η οποία επικεντρώνεται στην αλλαγή της συμπεριφοράς, αντί για συνομιλίες σχετικά με την παιδική ηλικία, για παράδειγμα- μπορεί να είναι ένα αποτελεσματικό ενισχυτικό ή ακόμη και να υποκαταστήσει τα φάρμακα.

Η θεραπεία αυτή εστιάζεται σε αυτό που φαίνεται να κάνετε και να σκέφτεστε και το οποίο σας δημιουργεί κατάθλιψη. Μερικές από τις πρακτικές της μπορούν να πραγματοποιηθούν στο σπίτι, χωρίς ειδική εκπαίδευση.

Ακολουθούν μερικές συμβουλές για να σταματήσετε να σκέφτεστε αρνητικά…

Μην καταστροφολογείτε
Ένας τρόπος για να σαμποτάρετε τον εαυτό σας είναι να πάρετε ένα μόνο συμβάν και να το αντιμετωπίσετε ως μια συνεχή πηγή αρνητικότητας. Αυτό το συνηθίζουν πολλοί άνεργοι που, ενώ μπορεί να έχουν χάσει τη δουλειά τους λόγω της κρίσης, προσωποποιούν το γεγονός.
Είναι επίσης ανθυγιεινό να καταστροφολογείτε και να επικεντρώνεστε πάντα στα αρνητικά που έχουν συμβεί ή πρόκειται να συμβούν. Για παράδειγμα, μην αφήνετε τις ανησυχίες για τα οικονομικά σας να σας οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι σύντομα θα είστε άστεγοι.
Αντί να σκέφτεστε, «δε θα βρω ποτέ άλλη δουλειά», προσπαθήστε να πείτε στον εαυτό σας: «Θα ξαναβρώ σύντομα άλλη δουλειά. Απλά μπορεί να πάρει κάποιο χρόνο».

Σταματήστε να μουρμουρίζετε
Μαλώνετε με κάποιον συνάδελφο ή διαφωνείτε με έναν φίλο και μετά το σκέφτεστε συνεχώς, μεγεθύνοντας το θυμό, το άγχος και τη λύπη σας που σχετίζεται με τη μνήμη; Το να σκέφτεστε και να ξανασκέφτεστε τα αρνητικά γεγονότα, συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο να πέσετε ή να παραμείνετε σε κατάθλιψη.
Προσπαθήστε να αποσπάσετε τη σκέψη σας από αρνητικά γεγονότα, βάζοντας στο μυαλό σας κάτι πιο ευχάριστο.

Ξεκουράστε την… κρυστάλλινη σφαίρα σας
Πολύ λίγοι (αν υπάρχουν) από εμάς μπορούν να… προβλέψουν το μέλλον. Όμως, οι καταθλιπτικοί είναι συχνά πεισμένοι πως ξέρουν τι θα συμβεί κάποια στιγμή στο μέλλον. Και είναι συνήθως κακό, αν όχι εντελώς καταστροφικό. Ευτυχώς, οι ολέθριες προβλέψεις τους, σπάνια γίνονται πραγματικότητα.
Προσπαθήστε να μείνετε στο παρόν. Είναι πολύ πιο εύκολο να το διαχειριστείτε και λιγότερο πιθανό να χάσετε τον έλεγχο.

Μην «κολλάτε» στο παρελθόν
Δεν έχει κανένα νόημα να λέτε στον εαυτό σας ότι θα έπρεπε να είχατε κάνει αυτό ή θα έπρεπε να είχατε κάνει το άλλο. Δεν μπορείτε να αλλάξετε το παρελθόν, αλλά μπορείτε να ζήσετε στο παρόν.
Δεχτείτε ότι έχετε πάρει τις καλύτερες αποφάσεις που θα μπορούσατε, δεδομένων των καταστάσεων τότε που τις πήρατε. Εκ των υστέρων τα πράγματα δείχνουν πάντα διαφορετικά, οπότε καλύτερα να προσπαθήσετε να το αφήσετε και να μην μετανιώνετε. Το να σκέφτεστε αρνητικά για το παρελθόν, μπορεί να σας δημιουργήσει άγχος, όπως ακριβώς και για το μέλλον.

Μιλήστε με άλλους ανθρώπους
Ένα χαρακτηριστικό της κατάθλιψης είναι η απομόνωση. Και μπορεί να συμβεί εύκολα, αν δεν εργάζεστε, ή αποφεύγετε τους ανθρώπους επειδή είστε πιεσμένοι. Αλλά το να έχετε έναν κοινωνικό κύκλο, είναι μια ευκαιρία για να λάβετε υποστήριξη, ίσως ακόμα και από ανθρώπους που βρίσκονται στην ίδια ή σε παρόμοια κατάσταση.
Μόλις αρχίσετε να ξαναβρίσκεστε με ανθρώπους, θα δείτε ότι μπορούν να σας καταλάβουν ή να σας ενθαρρύνουν. Η παραμονή στο σπίτι θα μεγεθύνει την κατάθλιψή σας.

Μείνετε σε μια ρουτίνα
Ακόμα κι αν δεν σας αρέσει ιδιαίτερα, φροντίστε να ξυπνάτε μια συγκεκριμένη ώρα, να τρώτε την ίδια ώρα κάθε μέρα (ακόμα κι αν δεν πεινάτε) και αποφύγετε να χαλαρώνετε στον καναπέ κατά τη διάρκεια της ημέρας για να μπορείτε να κοιμάστε καλά τη νύχτα.
Τα άτομα που πάσχουν από κατάθλιψη τείνουν να τρώνε ή να κοιμούνται άστατες ώρες. Ακόμα και αν είστε άνεργοι ή αισθάνεστε άσχημα, είναι πολύ σημαντικό να καθιερώσετε μια καθημερινή ρουτίνα όσο καλύτερα μπορείτε. Αυτό θα σας δώσει μια αίσθηση κανονικότητας που μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της κατάθλιψης. Εάν μπορείτε να συμπεριλάβετε την κοινωνικοποίηση στη ρουτίνα σας, τόσο το καλύτερο.

Αποφύγετε τις ακραίες σκέψεις
Το μαύρο και το άσπρο είναι καλά για τις… ζέβρες, αλλά όχι για τις σκέψεις. Οι καταθλιπτικοί άνθρωποι τείνουν να σκέφτονται ακραία: «Είμαι χαμένος», «Κανείς δεν μ ‘αγαπάει», «Ποτέ δεν θα βρω δουλειά». Αλλά τέτοιες σκέψεις μπορεί να σας κάνουν πολύ κακό.
Προσπαθήστε να σκεφτείτε σε αποχρώσεις του… γκρι, λένε οι ειδικοί. Αντί του «κανείς δεν με αγαπάει», προσπαθήστε να σκεφτείτε: «πολλοί άνθρωποι, (αν όχι όλοι) με αγαπούν».

Η πραγματικότητα ελέγχει τις σκέψεις σας
Εάν είστε καταθλιπτικοί, θα έχετε σίγουρα αρνητικές σκέψεις. Ωστόσο αυτές, σπάνια συμβαίνουν στην πραγματικότητα.
Μόλις εντοπίσετε μια αρνητική σκέψη, ρωτήστε τον εαυτό σας, «Πού είναι η απόδειξη ότι είμαι ο χειρότερος άνθρωπος στη γη;» Μάλλον δεν θα υπάρχει. Δεν μπορείτε να φέρνετε συνεχώς στο μυαλό σας τέτοιες σκέψεις και να πιστεύετε πως είναι αληθινές. Θα πρέπει να καταλήξετε σε κάποια αδιάσειστα στοιχεία. Και αν ανησυχείτε για το τι σκέφτονται οι άλλοι για σας, τότε αυτό που έχετε να κάνετε είναι να τους ρωτήσετε.

Βάλτε έξυπνους στόχους
Επιλέξτε μερικούς απλούς, σαφείς στόχους που μπορείτε εύκολα να ρυθμίσετε και να ακολουθήσετε. Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να είναι «έξυπνοι», που σημαίνει «συγκεκριμένοι, μετρήσιμοι, εφικτοί, περιορισμένης χρονικής διάρκειας και να περιλαμβάνουν επιβράβευση.
Έτσι, για παράδειγμα, το να αποφασίσετε ότι θα έχετε βρει δουλειά μέχρι το τέλος της εβδομάδας, δεν είναι ρεαλιστικό. Αλλά το να αποφασίσετε ότι θα στείλετε 10 βιογραφικά μέχρι το τέλος της εβδομάδας, είναι «έξυπνος» στόχος.

Προσποιηθείτε λίγο
Γράψτε όλα τα πράγματα που σας αρέσουν, αλλά έχετε σταματήσει να τα κάνετε γιατί είστε λυπημένοι και έχετε κατάθλιψη. Αυτά μπορεί να είναι το να πηγαίνετε σινεμά, να έχετε κοινωνικές συναναστροφές με φίλους, ή απλά για καφέ και εφημερίδα.
Στη συνέχεια, προσπαθήστε να επανεντάξετε τις εν λόγω δραστηριότητες στη ζωή σας, ακόμα κι αν δεν αισθάνεστε καμία όρεξη. Επίσης, επικεντρωθείτε σε εργασίες που μπορεί να σας δώσουν μια αίσθηση κυριαρχίας ή ολοκλήρωσης, είτε πρόκειται για την τακτοποίηση του σπιτιού σας ή την πληρωμή των λογαριασμών.

Μην αρνείστε την κατάθλιψη
Εάν δεν είστε καλά, το να το αρνείστε, θα κάνει τα πράγματα χειρότερα. Μερικοί άνθρωποι δεν δέχονται ότι είναι καταθλιπτικοί και τιμωρούν τον εαυτό τους νομίζοντας ότι είναι τρελοί ή αδύναμοι. Αυτό μπορεί να σας οδηγήσει μόνο βαθύτερα στην κατάθλιψη, ενώ η αποδοχή μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο.
Σε γενικές γραμμές, γνωρίζοντας και αναγνωρίζοντας ότι έχετε κατάθλιψη, μπορεί να σας επιτρέψει να λάβετε μέτρα για να είστε καλύτερα ή να ακολουθήσετε κάποια θεραπεία, παρά να προσποιείστε ότι όλα είναι καλά.

Φερθείτε καλά στον εαυτό σας
Αναλογιστείτε τι εικόνα έχετε, όταν κάνετε σκέψεις ή μιλάτε για τον εαυτό σας και συγκρίνετέ την με τον τρόπο που μιλάτε για όλους τους άλλους. Αν υπάρχει αναντιστοιχία, προσπαθήστε να είστε πιο ευγενικοί με τον εαυτό σας.
Συχνά είμαστε καλοί για όλους τους άλλους, αλλά όχι για εμάς του ίδιους. Θα ήταν προτιμότερο λοιπόν να χρησιμοποιούμε ένα ενιαίο πρότυπο.

Κοινές συμπεριφορές κοινές παθήσεις, κόψε τις γέφυρες.

Κοινές συμπεριφορές οδηγούν σε κοινές παθήσεις, αυτό που έχουμε μάθει μέχρι τώρα να το βαφτίζουμε DNA και κληρονομικότητα. Όλα αυτά «ενεργοποιούνται» λοιπόν και αρχίζουν να υπάρχουν όταν έχουμε ίδιες συμπεριφορές με τους ανθρώπους μας ή με κάποιους ανθρώπους.

Όσο πιο πολύ μάχεσαι μία συμπεριφορά τόσο πιο πολύ υπάρχει μέσα σου, έχει γίνει ένα με εσένα που δεν την αναγνωρίζεις. Είναι σαν την κολόνια σου εσύ τη μυρίζεις στην αρχή μετά όλοι οι άλλοι.

Ενώ παράλληλα έχουμε δει πέρα από την κληρονομικότητά μας να υπάρχουν ζευγάρια που έχουν κοινές παθήσεις, μα γιατί έχουν κοινούς δρόμους και κοινές συμπεριφορές αντιμετώπισης.
Ποια ασθένεια λοιπόν έχει κάποιο άτομο της οικογένειάς μου ή από τι έφυγαν οι παππούδες μου ? Αυτό όλο είναι ένας δάσκαλος για να αναγνωρίσω τις συμπεριφορές τους που είχαν αυτοί οι άνθρωποι, όχι προς εμένα, αλλά γενικά προς τη ζωή τους. Αυτή τη συμπεριφορά κάπου την έχω κι εγώ ? Που σε ποιους τομείς ? πώς και ποιο τρόπο αντιμετωπίζω τα δρώμενα ?

Η πρώτη αντίδραση θα είναι «μπα αποκλείεται». Και το αποκλείεται συνήθως λέγεται από μας για συμπεριφορές στις οποίες είχαμε αντίθεση ή της πηγαίναμε «κόντρα» ως μικροί. Κι όμως ο άνθρωπος έχει την ιδιότητα να αντιγράφει αυτό που μάχεται. Και όλο αυτό γίνεται μία διαδρομή συνήθειας και ύστερα γίνεται μία μορφή τόσο οικεία αυτή η συμπεριφορά που δεν την βλέπουμε και δεν την αναγνωρίζουμε. Αυτό το «μπα αποκλείεται» που μπορεί να μας βγει πρώτο πρώτο στην επιφάνεια είναι γιατί δεν θέλουμε να δούμε την αλήθεια.

Αν όντως θέλεις να μάθεις την αλήθεια, δημιούργησε ένα παιχνίδι με τους ανθρώπους σου. Ορίστε μία μέρα όλοι σας να γράψετε αλήθειες ο ένας για τον άλλον. Κάλεσε φίλους σου και δικούς σου ανθρώπους φτιάξε ένα κουτί «αλήθειας» . Ζήτησέ τους να σου γράψουν ανώνυμα σε ένα χαρτί, αυτές τις συμπεριφορές που εσύ θεωρείς «μπα αποκλείεται», που και πότε τις εμφανίζεις. Παρακάλεσε τους και εξήγησέ τους ότι το κάνεις στα πλαίσια έρευνας για να βρεις κοινές συμπεριφορές, για να βρεις τον τρόπο προστασίας ως προς τις παθήσεις.

Ύστερα άνοιξε με καθαρή πρόθεση τα χαρτιά από τον κουμπαρά αυτόν και κατέγραψε τις συμπεριφορές και ξεκίνα να δεις κάθε πότε τις κάνεις και γιατί. Αυτό θα είναι για σένα μία διαδρομή για να μπορέσεις πρώτον να δεις τι βλέπουν οι άλλοι σε σένα.

Δεύτερον θα μπορέσεις να ανακαλύψεις το πραγματικό σου είμαι. Αφού ξέρεις ότι αυτές τις συμπεριφορές τις εχθρευόσουν όταν τις έβλεπες στους άλλους, τώρα τις έχεις κι εσύ. Μπορείς να δώσεις έναν νέο δρόμο αγάπης και αρμονίας σε σένα για να αλλάξεις όλο αυτό το κομμάτι έχθρας και να περπατάς στο μονοπάτι της υγείας. Γιατί κάθε μας συνήθεια όταν δομείται μέσα από άγνοια τότε θα μας φέρει αντιμέτωπους κάποια μέρα με δυσαρμονίες και ασθένειες στο σώμα. Ενώ η γνώση μας οδηγεί στην ελευθερία και την απόλυτη «κατοχή» του είμαι μας. Γιατί ήρθαμε εδώ με ένα είμαι αυθεντικό και τελικά το μετατρέψαμε σε αντίγραφο των άλλων. Η ζωή σου, σου ανήκει και ας επιλέγεις εσύ τι θα σου συμβεί και γιατί.

Εκεί που χωράτε, εγώ δεν αντέχω

Δεν γίνεται να αλλάξεις τον κόσμο, δεν γίνεται. Όπου δεις τοίχο πηγαίνεις και γκρεμίζεσαι. Πάρτο απόφαση, είναι και κάποιοι τοίχοι που δεν σπάνε.

Μπορείς να ματώνεις με τις ώρες επάνω στα ντουβάρια ή να κρεμάσεις πάνω τους δυο τρία κάδρα που να απεικονίζουν όσα βρίσκονται στην αντίπερα όχθη, κι εκείνοι, οι τοιχολάτρες, δεν θα μπορέσουν να δουν ποτέ.

Μη μένεις πίσω από τους τοίχους. Μην τους κοιτάς, μην τους υπολογίζεις.
Ο χρόνος κυλά, η ζωή σε σπρώχνει μπροστά κι εσύ απελπισμένος δίχως διέξοδο, είσαι ένα βήμα πριν αφομοιωθείς και γίνεις ένα με τη μάζα από μπετόν που κάποτε θύμιζε ανθρώπινη σάρκα.

Κι όμως, υπάρχει τρόπος διαφυγής.
Κάνε την ψυχή σου σκάλα και πέρνα από την άλλη.

Το φαίνεσθαι και όχι το «είναι» έχει σημασία. Αποδέξου το. Οι τοιχολάτρες, εκτός των άλλων λατρεύουν τις βιτρίνες.
Καθρεφτίζουν μέσα τους το είδωλό τους, τον τέλειο εαυτό τους που με τόσο κόπο συντηρούν, κι όμως ποτέ δεν τον βρίσκουν αρκετά καλό.
Γιατί οι άνθρωποι είναι γεμάτοι ψεγάδια από όπου κι αν τους κοιτάξεις. Μέσα ή έξω. Κουβαλούν τραύματα, πληγές, ρυτίδες και μη χειρότερα...αμείλικτη ματαιοδοξία.

Το ψεύτικο είναι όμορφο γιατί πουλάει, δεν κοστίζει σε αισθήματα παρά μόνο σε έπαρση και λίγες πενταροδεκάρες που θέλει για να φτιασιδωθεί.
Η αλήθεια από την άλλη, μένει στο ράφι χωρίς λούσα, πίσω από τις βιτρίνες, πέρα από τους τοίχους, φορτωμένη συναίσθημα που δεν κοστολογείται.

Παίρνεις σφυρί να ρίξεις τον τοίχο κι οι άνθρωποι που μόνο σε καλούπια στεριώνουν, το θέλουν, στ' αλήθεια το θέλουν, αλλά πάνω που ρίχνεις τα πρώτα κομμάτια και μπαίνει αέρας, τους κυριεύει πανικός και δεν μπορούν να ανασάνουν το φρέσκο οξυγόνο που φουσκώνει ξαφνικά τα πνευμόνια τους.

Ζητούν τα διαπιστευτήριά σου, τι σόι μάστορας είσαι εσύ, και πού το βρήκες το σφυρί, είναι από σφένδαμο η λαβή του ή μήπως από καμιά αχλαδιά;
Και προσπαθούν να βρουν στο τέλειο το ατέλειο, και γίνονται οι ίδιοι τοίχοι, γιατί φοβούνται το διαφορετικό από εκείνο που τους δίδαξαν για αληθινά σπουδαίο και όμορφο.

Κι αν το σφυρί είναι μονάχα το γυμνό σου χέρι, κι αυτό ακόμα, δεν μπορούν να το δουν. Δεν είναι πως δεν θέλουν, δεν μπορούν, τους είναι αδιανόητο. Δεν έχουν μάθει να παλεύουν με γυμνά τα χέρια κι ας είναι κατά τα φαινόμενα εκείνοι οι δυνατοί.

Μα εσύ ξέρεις πως δεν γίνεται να σκάψεις την ψυχή φορτωμένος πανοπλίες χωρίς να την πληγώσεις.
Κι ωστόσο, δυσανασχετούν με τις σκασμένες σου γροθιές, δεν είναι θέαμα αυτό για την αισθητική τους.

Διαγράφεσαι αυτόματα, κρίνεσαι ανεπαρκής. Χωρίς δεύτερη σκέψη. Βγαίνεις εκτός, ακυρώνεσαι, σ' αφήνουν απέξω.
Και αυτό, είναι ό,τι καλύτερο μπορούν να σου προσφέρουν.

Ανεβαίνεις τη σκάλα και καθώς η ψυχή σου αναρριχάται και περνά απέναντι, τα πληγιασμένα σου χέρια αφήνουν μήνυμα που μοιάζει με μουντζούρα στον πεντακάθαρο τοίχο τους:
«Εκεί που χωράτε, εγώ δεν αντέχω»

Εμπιστέψου τα βήματα της Καρδιάς

Εφόσον όλα τα βήματα που έκανες
ήταν βήματα Καρδιάς..
Τι σε πειράζει που περνάς ακόμα μια μπόρα
κι ας είναι ακόμη μεγαλύτερη από τη προηγούμενη..

Εφόσον τα βήματα που κάνεις προέρχονται από τον Διδάσκαλο της Καρδιάς
τότε ότι κι αν είναι αυτό που περνάς Τωρα,
θα φέρει αποτελέσματα Καρδιάς την ώρα της "πληρωμής..

Εμπιστέψου εσύ εσένα!

....άσε με εμένα, κι εγώ τα ίδια ζω..

Όμως με τη δικιά σου προσπάθεια προς τον εαυτό σου παίρνω τη δύναμη μου κι εγώ. .!

Γι αυτό σου λέω. .
Άνοιξε τα φτερά σου
και πέτα ψηλά!!

Τόσο ψηλά που να μπορώ κι εγώ
να κάνω το πέταγμα σου παράδειγμα! !

Συγχώρεση: το τέλος του πόνου

Η συγχώρεση από πολλούς θεωρείται η λύτρωση από ένα βάρος: αυτό που κουβαλάει εκείνος που προδόθηκε από κάποιο πρόσωπο σημαντικό, αυτός που εξαπατήθηκε, που αδικήθηκε, που εγκαταλείφθηκε.

Πολλές φορές επιλέγουμε τη συγχώρεση για κοινωνικούς λόγους, επειδή "έτσι πρέπει". Φοράμε τη μάσκα του "δεν πειράζει, φτάνει ο άλλος να είναι καλά". Έτσι όμως παραλείπουμε την υγιή διαδικασία της "ανάρρωσης" από το τραύμα μας. Προσπερνάμε όλα τα στάδια των συναισθηματικών αντιδράσεων που μας είναι επιτρεπτό να έχουμε και δεν εκφράζουμε ποτέ το θυμό μας, παρά τον κλειδώνουμε κάπου βαθιά μέσα μας.

Κι όμως, είναι φυσιολογικό να θυμώσουμε, να μισήσουμε, να απογοητευτούμε από κάποιον, και μας επιτρέπεται να εκφράσουμε όλα αυτά τα συναισθήματα με έναν υγιή τρόπο. Έχουμε όλο το χρόνο στη διάθεσή μας να επεξεργαστούμε την απώλεια, να βιώσουμε τη θλίψη, να ζήσουμε με το τραύμα μας. Και αυτό δεν έχει καμία σχέση με την εκδίκηση. Είναι απλά η αποδοχή, και όχι η καταπίεση, μίας αληθινής και επίπονης συναισθηματικής διεργασίας.

Δεν υπάρχει χρονικό περιθώριο μέσα στο οποίο πρέπει να περάσει κανείς από όλα τα στάδια της θλίψης, της οργής και να καταλήξει στη συγχώρεση. Φίλοι, συγγενείς, ή ακόμα και κάποιος σύμβουλος μπορεί να μας στηρίξει καθόλη αυτή τη διαδικασία. Αν κάποιος βιαστεί να "κλείσει την υπόθεση" πηγαίνοντας κατευθείαν στη συγχώρεση, τότε είναι πιθανό να καταπιέσει τα αληθινά του συναισθήματα ή να αρνηθεί την ύπαρξή τους. Αλλά όλα αυτά που νιώθει κανείς, ακόμα κι αν τα απωθήσει ή τα αρνηθεί, δεν εξαφανίζονται. Είναι εκεί, υπάρχουν, ζουν, και περιμένουν κάποια άλλη στιγμή να βγουν στην επιφάνεια. Και όταν γίνεται αυτό, γίνεται με τη μορφή είτε κάποιων ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, είτε ως άγχος, είτε ως κατάθλιψη, είτε ως επιθετική συμπεριφορά.

Μα πώς μπορεί κανείς να συγχωρέσει τον άνθρωπο που του φέρθηκε με έναν τόσο απαίσιο, εγωιστικό, καταστροφικό τρόπο; Πώς μπορεί κανείς να ξεπεράσει το σοκ, τον τρόμο, και τελικά την έντονη αυτή επιθυμία για εκδίκηση; Πότε έρχεται η συγχώρεση και τι εξυπηρετεί;

Η συγχώρεση δεν είναι ένα συναίσθημα με το οποίο ξαφνικά ξυπνάμε ένα πρωί, ούτε ο γρήγορος και ασφαλής δρόμος για την ηρεμία και την ευτυχία. Η συγχώρεση δεν έχει να κάνει τόσο με τον άνθρωπο που μας πλήγωσε όσο με εμάς τους ίδιους. Η συγχώρεση αρχίζει με την απόφαση να συγχωρέσουμε, αλλά δεν τελειώνει εκεί. Είναι μία διαδικασία που παίρνει χρόνο και χρειάζεται τη δική μας δέσμευση σε μία ζωή γεμάτη με εμπειρίες, αλλά χωρίς απωθημένα συναισθήματα. Το να επιμένουμε στο μίσος και την εκδίκηση για κάποιον είναι να σαν να κρατάμε ένα κομμάτι κάρβουνο αναμένο με την πρόθεση να το πετάξουμε στο άτομο που μισούμε: αυτός που καίγεται πρώτος είμαστε εμείς. Η συγχώρεση σημαίνει ότι έχουμε αποφασίσει ότι θα αφήσουμε πίσω μας το μίσος, έτσι ώστε να δώσουμε την ευκαιρία στον εαυτό μας να φύγει από το παρελθόν και να πάει μπροστά πια. Αυτό που έκανε ο άλλος σε εμάς όντως ήταν πολύ κακό, αλλά αυτό που κάνουμε εμείς στον εαυτό μας με το να μην προχωρούμε παρακάτω μπορεί να είναι ακόμα χειρότερο.

Και το να περάσουμε μέσα από τη θλίψη και το θυμό είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για να προχωρήσουμε στη συνέχεια στην απόφαση να συγχωρέσουμε. Η απόφαση για συγχώρεση βασίζεται στη συνειδητοποίηση ότι με αυτό τον τρόπο επωφελείται αυτός που συγχωρεί (ακόμα κι αν δεν υπάρχει καμία επίδραση σε αυτόν που συγχωρείται), ενώ το μίσος βλάπτει αυτόν που μισεί (και μπορεί να μην έχει καμία επίδραση σε αυτόν που μισείται). Επομένως, δεν έχει σημασία για ποιο λόγο το άλλο πρόσωπο προέβη στην επιζήμια για μας πράξη (μίσος, εγωισμό, αδιαφορία, ή άλλο λόγο). Η απόφαση για συγχώρεση δεν έχει να κάνει με τον άλλο, αλλά με εμάς.

Συγχωρώ δε σημαίνει ξεχνώ. Αν ξεχάσουμε τι συνέβη, τότε παραβλέπουμε ένα πολύ σημαντικό μάθημα που μας δίνει η ζωή. Αν επιτρέψουμε σε κάποιον να μπει στο σπίτι μας και αυτός μας ληστέψει, θα τον συγχωρέσουμε αλλά δεν θα ξεχάσουμε. Αν ξεχάσουμε, τότε πιθανώς να μας ξαναληστέψει!

Διαχώρισε το πρόσωπο από την συμπεριφορά.
Μην πιέζεις τον εαυτό σου να συγχωρέσει τον άλλο αμέσως.
Προστάτεψε τον εαυτό σου και την αξιοπρέπειά σου.
Απομακρύνσου από τοξικές καταστάσεις και ανθρώπους.

Ο απολογισμός…

Έχοντας λιώσει το άγαλμα της αιώνιας δυστυχίας, αναπολώ τις ημέρες που έφυγαν και χαζεύω τον πυρωμένο χαλκό…

Αναρωτιέμαι αν όλα όσα πέρασαν τα αγάπησα για τη δική τους ομορφιά ή για τη δική μου που έβλεπα μέσα από αυτά… και αν όσα αντιπάθησα – το μίσος είναι πολύ υψηλό συναίσθημα για έναν μετριοπαθή άνθρωπο σαν εμένα, τα αντιπάθησα γιατί έβλεπα στοιχεία του δικού μου εαυτού..

Ποιος ή τι με έφερε ως εδώ και ποιος ή τι με οδηγεί παρακάτω και ως που μπορεί να με φτάσει; Προσπαθώ να σχεδιάσω τα μελλούμενα, να ονειρευτώ και δεν τα καταφέρνω.Ίσως φταίει που τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα… Οπότε, παρηγορώ τη σκέψη με τη μνήμη και την καταδικάζω στην αϋπνία. Πόσο γρήγορα πέρασε αυτή η εποχή της ζωής μου και τι άφησε..

Πρώτα θα μιλήσω για όσα ξεθώριασαν, για όσα χάθηκαν και για όσα ο χρόνος κατάφερε να επιτάξει. Για την εμπιστοσύνη που συνέτριψαν τα λάθη, τα δικά μου και τα δικά μας. Για τις ζωές και τις σχέσεις που ήρθαν ανάποδα χωρίς, τελικά, ιδιαίτερο όφελος, παρά μόνον υψηλό κόστος. Για τις ανθρώπινες μάσκες που έπεσαν και αποκάλυψαν την πραγματική ασχήμια, τον ίδιο τον σκοταδισμό που επιβάλλει η υποκρισία στα ανθρώπινα μυαλά. Δεν εξαιρώ ποτέ τον εαυτό μου από τα λάθη. Κι αυτά δικά μου είναι…

Μέρος ενός θεάτρου, που ίσως, κάποτε να μας εξαναγκάζει σε μάσκες… που, ίσως, κάποτε να εξυπηρετούν την ίδια την αλήθεια.

Και όλα αυτά για να μπορώ να μιλάω με το θάρρος μιας παιδικής ψυχής και με μεγαλύτερη ευφράδεια για όλα τα αναπάντεχα καλά που ήρθαν τα πρόσφατα τελευταία χρόνια. Δε θα ασχοληθώ με γεγονότα, αυτά τα διαπιστεύει η ίδια τους η φύση. Θα σου πω για εκείνα τα παιδιά, που με το θάρρος που οφείλει να τα χαρακτηρίζει, ίσως μερικές φορές με λίγο θράσος, πήδηξαν τους φράχτες και γέμιζαν πάντα μια παιδική χαρά, που άλλοτε άστραφτε και άλλοτε σκούριαζε από την ατέλειωτη βροχή με τις φωνές, τα γέλια, τις επιπλήξεις και τη φρέσκια και ακούραστη σκέψη τους. Για εκείνους τους λίγους που βρίσκουν τον τρόπο να κάνουν τη ζωή πιο εύκολη και που από επιλογή δική μου και ελπίζω και δική τους θα συνεχίσουν να γυαλίζουν τα παράθυρα της καθημερινότητας μου!

Ξέρω, τώρα ειδικά, θα ακουστεί αφελές, αλλά ζω με το φόβο μη σας χάσω και ίσως κάποτε να αντιδρώ ως να σας έχω χάσει ήδη. Ίσως γιατί προσπαθώ να προετοιμάσω τον εαυτό μου για τα χειρότερα ή ίσως, γιατί ποτέ δεν έμαθα πως στο καλό διαχειρίζεται αυτή η ευτυχία που πάντα με βρίσκει το ίδιο εμβρόντητη, όσο κι αν έχω προπονήσει τη σκέψη και την ψυχή μου. Βέβαια, προσπαθώντας να είμαι ειλικρινής και ίσως και λιγάκι αισιόδοξη, ξέρω πως τη μάχη θα τη δώσω και δε θα παραδώσω την παρουσία σας βορά στα χέρια της τύχης. Θα κλείσω, για αρχή, περιπαιχτικά το μάτι και θα αποφύγω, απλά, να σας πω «αντίο!»…

Υ.Γ. Για να βρήκες εσύ τον τρόπο να μιλήσεις σε εμένα για εμένα, φαντάσου τι μπορώ να πω εγώ για εσένα σε όλους!

Υδάτινο Στοιχείο

Aπό τη μακρινή μας Σελήνη σαν γαλαζοπράσινη καλλονή φαντάζει η Γη, τυλιγμένη με αεικίνητα πέπλα, γεμάτη πετράδια διάστικτα από στεριά, που ξεπροβάλλουν σαν φαιόχρωμα νησιά, επιπλέοντας στην αγκαλιά του απέραντου Ωκεανού. Μια ματιά είναι αρκετή για να αντιληφθούμε ότι το νερό είναι το κυρίαρχο στοιχείο του πλανήτη μας. Δίκαια η Γη μπορεί να χαρακτηριστεί ο Πλανήτης του Νερού.

Αυτό το υδάτινο στοιχείο, το διάφανο, άχρωμο, άοσμο και άγευστο, είναι το χημικό αποτέλεσμα ένωσης δύο μερών υδρογόνου και ενός οξυγόνου. Θεωρείται ένα από τα τέσσερα στοιχεία του σύμπαντος μαζί με τη φωτιά τον αέρα και τη γη. Είναι το νερό των απέραντων ωκεανών μέσα από το οποίο αναδύθηκε η ζωή σαν πρωταρχική και ανεξάντλητη πηγή ενέργειας. Παρόλο που η θρεπτική του αξία είναι μηδαμινή, είναι το κύριο συστατικό των έμβιων όντων και τελικά ίσως η πιο απαραίτητη τροφή, εφόσον πιο γρήγορα πεθαίνει κανείς από δίψα παρά από πείνα.

Από τα αρχαία χρόνια το νερό υπήρξε για την ανθρωπότητα πηγή ζωής, πλούτου αλλά και λατρείας. Θα προσπαθήσουμε να ψηλαφίσουμε κάποιες όψεις αυτού του υδάτινου στοιχείου και τον αθέατο κόσμο του γεμάτο γοργόνες, σειρήνες, νεράιδες, νύμφες, τρίτωνες και όλων των λογιών πλασμάτων που φιλοξενεί σε πέλαγα, όρμους και θαλάσσιες σπηλιές.

Θα ταξιδέψουμε μέσα από τη μυθολογία ψάχνοντας τη δημιουργία του, θα δούμε τη σχέση της ανθρωπότητας με το νερό ως ιερό λατρευτικό στοιχείο, αλλά και το πώς αυτό το στοιχείο μπορεί να προσφέρει στους ανθρώπους τις θεραπευτικές του ιδιότητες στη σύγχρονη εποχή μας. Θα γνωρίσουμε τα κρυμμένα μυστικά του, γνωρίζοντας παράλληλα και τον εαυτό μας, μια και το 80% του οργανισμού μας, ας μην ξεχνάμε, αποτελείται από αυτό το υδάτινο στοιχείο.

Το Νερό στη Μυθολογία και τη Θρησκεία

Στο μακρινό μας παρελθόν, το νερό ενέπνεε θρησκευτικό σεβασμό. Οι άνθρωποι συναισθάνονταν την εξαγνιστική του δύναμη, τη γεμάτη παρουσία από θεϊκά όντα και μόνο με μέγιστη ευλάβεια μπορούσαν να το πλησιάσουν.

Στο κοσμολογικό υπόβαθρο διαφόρων μυθολογιών εμφανίζονται συχνά υδάτινες θεότητες υπεύθυνες για τη δημιουργία των κόσμων και των πολιτισμών τους. Δεν είναι τυχαία η ιεροποίησή του από όλους τους αρχαίους πολιτισμούς. Από τους Ινδιάνους και Ίνκα της Αμερικής, τους αρχαίους Έλληνες και Αιγυπτίους, μέχρι τους Σαμάνους και τους Βαβυλώνιους της Ασίας το νερό λατρεύεται σε όλες τις μυθικές μορφές του.

Στη μυθολογία των Σουμέριων εμφανίζεται ένα αμφίβιο θεϊκό ον, ο Όανες, πλάσμα με ουρά ψαριού και ανθρώπινα πόδια, που μιλούσε με ανθρώπινη φωνή. Δίδαξε στον κόσμο των ανθρώπων τα γράμματα και τις επιστήμες και κάθε είδους τέχνη.

Στην αιγυπτιακή μυθολογία υπάρχει η πεποίθηση ότι ο Ατούμ δημιούργησε τον εαυτό του από τα αρχέγονα ύδατα του Νουν, είτε με τη δύναμη της θέλησής του ή προφέροντας το όνομά του, χρησιμοποιώντας δηλαδή τη μαγική δύναμη του λόγου. Αποκαλείτο επίσης «Κύριος των Ορίων» ή Συμπαντικός Θεός. Ενίοτε ο Ατούμ θεωρείται όχι μόνον ότι προήλθε ως ερπετό από το Νουν, αλλά και ότι πρόκειται να επιστρέψει εκεί στην ίδια μορφή. Ο Κνεπ, ο αιώνιος κρυμμένος Θεός παριστάνεται με ένα φίδι που βγάζει το κεφάλι του έξω από το νερό. Αλλά και μετέπειτα ο Θεός του ήλιου Ρα, αναδύθηκε από το αρχέγονο νερό.

Από τους νόμους του Μανού των Ινδουϊστών μαθαίνουμε πως εν αρχή το αυθύπαρκτο Ον θέλησε να δημιουργήσει ζωντανά πλάσματα. Πρώτα δημιούργησε το Νερό, το οποίο ονόμασε «Νάρα» και στη συνέχεια ένα σπόρο. Πέταξε τον σπόρο μέσα στο νερό κι εκείνος έγινε χρυσό αυγό, με τη λαμπρότητα του Ήλιου. Από το αυγό γεννήθηκε ο Μπράχμα, ο πατέρας των Πάντων. Επειδή ο Μπράχμα προήλθε από το νερό και εκείνο ήταν η πρώτη του κατοικία ονομάζεται Ναραγιάνα.

Στις εσωτερικές διδασκαλίες της ινδικής παράδοσης, η ζωή συμβολίζεται με το ύδωρ, είναι η ενέργεια της ζωής που διαποτίζει τα πάντα, ορατά και αόρατα, σε όλα τα επίπεδα. Ονομάζεται Πράνα ή Χιβάμ-Πράναμ -στην Κίνα Κι-, και έχει ως σύμβολό της το νερό.

Στις μυθολογίες των Βορειοευρωπαϊκών λαών τα ύδατα ξεπηδούν από την αρχέγονη μαγική χύτρα και μέσω της ροής εννέα ποταμών δημιουργούν το Σύμπαν, τον ορατό κόσμο.

Οι Κέλτες παρέδιδαν το ξύλινο φέρετρο στο ρεύμα του ποταμού ή στα κύματα. Η αναχώρηση του νεκρού πάνω στα κύματα δίνει μόνο μια εικόνα της ανεξάντλητης ονειροπόλησης του θανάτου. «Ο νεκρός αποδίδεται ξανά στην μητέρα για να ξαναγεννηθεί», λέει ο Γιουγκ. Ο θάνατος μέσα στο νερό θάναι πιο μητρικός θάνατος. «Η επιθυμία του ανθρώπου είναι τα σκοτεινά νερά του θανάτου να γίνουν νερά της ζωής. Ο Θάνατος με το κρύο αγκάλιασμά του να γίνει μητρική αγκαλιά, όπως ακριβώς η θάλασσα, καταπίνοντας τον ήλιο, τον ξαναγεννάει στα βάθη της… Ποτέ η ζωή δεν μπόρεσε να πιστέψει τον θάνατο.» Ο θάνατος δεν είναι το τελευταίο αλλά το πρώτο ταξίδι. Για μερικούς βαθείς ονειροπόλους θα είναι ίσως το πρώτο αληθινό ταξίδι.

Σύμφωνα με τα θρησκευτικά πιστεύω των Μανδαίων, που φρόντιζαν πάντα να ζουν στις όχθες των ποταμών, επιδεικνυόταν μεγάλος σεβασμός στην ιερότητα των ποταμών. Θεωρείτο αμάρτημα η ούρηση στο νερό του ποταμού, ενώ επιβαλλόταν να ρίχνονται τα υπολείμματα των τροφών, για να τα φάνε τα ψάρια, μετά από ένα επικήδειο γεύμα. Ο ποταμός με το ζωντανό νερό αντιπροσώπευε τη Ζωή και το Φως, από τα οποία όλα πλάστηκαν και στα οποία όλα επιστρέφουν. Η ρίψη της τροφής αφορά μυστηριακή κοινωνία με τον Κόσμο του Φωτός και με τις Ψυχές που στο παρελθόν έχουν αποδημήσει.

Οι αρχαίοι Έλληνες, ήδη από την εποχή του Ομήρου, πίστευαν ότι η γη ολόκληρη περιβαλλόταν από τον Ωκεανό, τον "άψορρο" ποταμό, που τα νερά του δεν είχαν ούτε πηγές, ούτε εκβολές και από τον οποίο, όπως μας πληροφορεί ο ποιητής, προερχόταν κάθε μορφή ζωής.

Ο Ησίοδος, επίσης, αναφέρεται στον Ωκεανό, τον οποίο θεωρεί Πατέρα όλων των ποτάμιων θεών, ανεξάντλητη πηγή όλων των γλυκών νερών. Φθάνοντας στο κατώφλι της ενηλικίωσης, οι έκοβαν τα μαλλιά τους και τα προσέφεραν στις θεότητες των ποταμών. Όσο για τους θεούς του Ολύμπου, δεν ήταν τυχαίο ότι αυτοί ορκίζονταν στα νερά της Στύγας, "της στυγερής, φοβερής, στους Αθάνατους".

Από τους προσωκρατικούς φιλοσόφους ο Αναξιμένης είναι εκείνος που θεωρεί ως Πηγή του Κόσμου το νερό. Θεωρεί ότι όλα τα όντα είναι συμπυκνώσεις του πρωταρχικού ύδατος. Ο Θαλής ο Μιλήσιος, θεωρούσε πως η πρώτη απόλυτη αρχή των πάντων ήταν το Ύδωρ, το ονομάζει πρωταρχική και αρχέγονη ύλη «τα Ύδατα του Διαστήματος».

Στους απέραντους ωκεανούς κρύβονται Τρίτωνες, Θεοί και Δαίμονες, εκεί βρίσκεται ο βασιλιάς τους Λεβιάθαν, αλογόμορφα πνεύματα και θαλάσσια τέρατα. Ο γιος της Γης και του Ουρανού, ο τελειής ποταμός Ωκεανός απέκτησε με την Τηθύ τρεις χιλιάδες γιους ποταμούς και τρεις χιλιάδες κόρες, τις Ωκεανίδες που κατοικούσαν στη θάλασσα και την ξηρά.Στην άγρια φύση ζούσαν και οι Νύμφες, γυναικείες μορφές θεϊκής καταγωγής, νεαρές στην ηλικία. Ήταν όλες τους πανέμορφες, τραγουδούσαν και χόρευαν μαζί με τον Πάνα συνήθως κοντά στις πηγές πνεύματα του γλυκού νερού, βρίσκονταν στα ποτάμια και μέσα στα βουνά, από τα οποία πήγαζαν ποτάμια. Συνόδευαν πάντα το νερό, τονίζοντας έτσι τη μεγάλη του σημασία για την ύπαρξη ζωής. Μέσω, λοιπόν, της ζωογόνας δύναμης του νερού οι Νύμφες εξαπλώθηκαν στα βουνά και τα δάση και συνδέθηκαν με τη βλάστηση. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο θεωρούνταν κόρες του Ωκεανού ή άλλων ποταμών. Υπήρχαν οι Ναϊάδες, οι Ορεστιάδες και οι Αμαδρυάδες.

Σύμφωνα με την παράδοση, οι Νύμφες ήταν γνωστές τροφοί πολλών θεών ή ηρώων, τους θήλαζαν και αποτελούσαν τις αντικαταστάτριες των μανάδων τους. O ίδιος ο Δίας ανατράφηκε από αυτές στην Κρήτη και ακολουθούν η Ήρα, η Περσεφόνη, ο Ερμής, ο Πάνας και ο Διόνυσος. Στις Ναϊάδες απέδιδαν διάφορες ιδιότητες. Έλεγαν πως μπορούσαν να κάνουν τα νερά μιας πηγής ιαματικά, για αυτό και συχνά οι θνητοί προσέφεραν θυσίες προς τιμήν τους.

Θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε τη γέννηση της ωραιότερης θεάς του Ολύμπου της Αφροδίτης της αναδυόμενης, όταν ο Κρόνος, ακρωτηρίασε τον πατέρα του και έριξε απομεινάρια του ανδρισμού του στην θάλασσα. Γύρω τους μαζεύτηκε ένας άσπρος αφρός, από όπου γεννιέται η θεά στολισμένη με την ευγενική της γυμνότητα, στραγγίζοντας στην άμμο της ακτής τα ξανθά της μαλλιά. Την υποδέχθηκαν οι Ώρες, που έριξαν γύρω στον λαιμό της ένα αστραφτερό κολιέ, στόλισαν το κεφάλι της με ένα στεφάνι και την οδήγησαν στο παλάτι του Ολύμπου, όπου οι αθάνατοι έμειναν κατάπληκτοι στην θέα της ομορφιάς της.

Παρόλα αυτά, η σημαντικότερη θεότητα των νερών είναι ο Ποσειδώνας (Ποσίδης ή Ποσιδάων, λέξη ταυτόσημη με την σανσκριτική Ιδάσπατι που σημαίνει «άρχων των νερών»), ο θεός του υγρού στοιχείου σε όλες τις μορφές του. Σύμφωνα με τον θρύλο είχε την κατοικία του στον Αλφειό ποταμό. Για τις ηπειρωτικές περιοχές ήταν ο θεός των ποταμών, που ποτίζουν και γονιμοποιούν τη γη και ο θεός των πηγών, που είχε στην κυριαρχία του και τις λίμνες. Καθώς επίσης και ο Νηρέας ο πολύμορφος υδάτινος θεός ένα πλάσμα με ουρά ψαριού και ανθρώπινο κορμό.

Στην ελληνική μυθολογία συναντάμε επίσης τον Πόντο (ανοιχτός δρόμος) που γεννήθηκε από τη Γαία και με τη σειρά του γέννησε τον Νηρέα. Το όνομα Νηρέας θυμίζει την ιδέα του νερού σε κίνηση. Έχει ένα φωτεινό παλάτι στο βάθος των νερών. Δεν ξεγελάει κανένα. Μες την καλοσύνη του ποτέ δεν ξεχνάει τους νόμους της ισότητας, έχει μόνον σκέψεις δικαιοσύνης και αγαθότητας. Κόρες του γέροντα είναι οι πενήντα Νηρηίδες. Τη στιγμή που η αύρα φουσκώνει τη θάλασσα οι Έλληνες έλεγαν πως οι κόρες του Νηρέα έβγαιναν από τα βαθιά δώματα του πατέρα τους, πρόβαλλαν με όλη τη λάμψη της παρθενικής τους αγνότητας, πλησίαζαν τις όχθες όπου σχημάτιζαν χορούς ομαδικούς και η στεριά και η θάλασσα αντηχούσαν με τα τραγούδια τους.

Ο συμβολισμός της βροχής είναι για πολλούς λαούς το ουράνιο σπέρμα που γονιμοποιεί τη γη και τη βλασταίνει. Οι Ινδιάνοι Πίμα του Μεξικού μιλούν για μια πολύ όμορφη γυναίκα (τη μητέρα-Γη) που γονιμοποιήθηκε από μια σταγόνα που έπεσε από ένα σύννεφο στον ουρανό.

Το Νερό στον Εξαγνισμό και την Κάθαρση

Ακηλίδωτο φως μέσα από ακηλίδωτο νερό, έτσι μας παρουσιάζεται η ψυχολογική αρχή του εξαγνισμού. Το νερό προσφέρεται ως φυσικό σύμβολο για την καθαρότητα, δίνει ένα συγκεκριμένο νόημα σε μια εκτεταμένη ψυχολογία του καθαρμού. Το τρεχούμενο νερό, το νερό που αναβλύζει, είναι κατ’ αρχήν ένα ζωντανό νερό είναι μια σταγόνα καθαρής ουσίας που ακτινοβολεί την ευεργετική αγνότητα. Μέσα του βυθιζόμαστε και ξαναγεννιόμαστε εξαγνισμένοι και ανανεωμένοι.

Η παγκοσμιότητα του μύθου του κατακλυσμού ανακλά τον θαυμασμό του ανθρώπου και το δέος του μπροστά στη δύναμη του νερού και την άρρηκτη σχέση του με την κάθαρση και την ανθρωπογονία. Ο Δίας τιμώρησε την κακία των πρώτων ανθρώπων με μια πλημμύρα. Όπως έγινε και στην Παλαιά Διαθήκη, η τιμωρία των ανθρώπων από το θείο με τον κατακλυσμό του Νώε.

Τα παγερά νερά της Στύγας που ανάβλυζαν από ένα βράχο στα σκοτεινά βάθη του Τάρταρου είχαν την ιδιότητα να αποκαλύπτουν τον επίορκο θεό και να τον ρίχνουν σε βαθιά καταληψία που διακρούσε έναν ολόκληρο χρόνο. Ενώ τα νερά της λήθης έσβηναν οριστικά κάθε ανάμνηση της ζωής από τις συνειδήσεις εκείνων που μετέβαιναν στον Κάτω Κόσμο.

Στο μαντείο των Δελφών, πριν από κάθε χρησμοδότηση, η Πυθία έκανε καθαρμό στα νερά της Κασταλίας πηγής. Κατόπιν μέσα στο άδυτο του ναού έπινε από τα καθάρια νερά της λίμνης Κασσωτίδας.

Το μαντείο της Κολοφώνος, αναφέρει ο Ιάμβλιχος, προφήτευε με τη βοήθεια του νερού «Το νερό εντούτοις δε μεταδίδει ακέραιη τη θεϊκή έμπνευση, αλλά μας δίνει το επιθυμητό χάρισμα και εξαγνίζει μέσα μας τη φωτεινή ανάσα…».

Τη μαντική τέχνη με τη βοήθεια του νερού την ασκούσαν στους αρχαίους κόσμους διαβάζοντας τα μελλούμενα από το κελάρισμα της ιερής πηγής ή του ποταμού από την κίνηση των υδάτων ή ακόμη και από την κίνηση των χαλικιών που το ρεύμα μετατόπιζε.

Στα Ελευσίνια Μυστήρια το κυριότερο μέρος από την εξωτερική μύηση ήταν οι καθαρμοί και οι εξαγνισμοί, τα ονομαζόμενα καθάρσια ή και καθαρμοί. Οι μυούμενοι μετά από προσφορά θυσίας πήγαιναν στα νερά του ποταμού ‘Ιλισσός’ καθαρίζονταν από τα μιάσματα με τη βοήθεια ειδικού ιερέα που λεγόταν «Υδρανός». Τη δεύτερη ημέρα της διαδικασίας της μύησής τους («Άλαδαι Μύσται»), περνούσαν με πομπή προς τη θάλασσα για τους αναγκαίους καθαρμούς.

Η γνώση της αλληλεπίδρασης των εσωτερικών κόσμων συνυφασμένη με μυστήρια όπως η βάπτιση, ο αγιασμός των υδάτων, οι τελετές σε ποτάμια, οι καθαρμοί σωμάτων, καθώς και η πόση ή το ράντισμα των πιστών υποδεικνύουν τη μαγική του δύναμη πάνω στον άνθρωπο.

Στον Χριστιανισμό ο ίδιος ο Ιησούς βαπτίζεται μέσα στο νερό για να γίνει μέλος της εκκλησίας. Εδώ δεν επέρχεται μόνον η κάθαρση, αλλά και η μύηση στα χριστιανικά μυστήρια με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος, κάτι που συνεχίζεται έως και σήμερα με το μυστήριο του Βαπτίσματος. Το ράντισμα με το αγιασμένο νερό είναι άλλη μια γνωστή μορφή κάθαρσης. Είναι γνωστή η επιγραφή «Νίψον ανομήματα μη μόναν όψιν» που υπενθύμιζε στον χριστιανό την αξία της κάθαρσης.

Η καθαρτήρια δύναμη του νερού αναγνωρίζεται και στην τελετουργία. Με τη βοήθεια του νερού και με συνειδητή πρόθεση απομακρύνονται εξωτερικά και εσωτερικά τα ακάθαρτα στοιχεία, ώστε η συνείδηση εξαγνίζεται και προετοιμάζεται για την επαφή της με τα ανώτερα πνευματικά επίπεδα.

Το θεραπευτικό ύδωρ

Μια από τις σημαντικότερες συνθήκες υγείας του οργανισμού είναι η ισορροπία των διαφόρων δομών νερού σε αυτό. Κατά τη φυσιολογική τους λειτουργία όλοι οι ιστοί και τα όργανά του παράγουν συγκεκριμένες δομές νερού.

Λόγω της ζωτικής δύναμης, οι δομές αυτές βρίσκονται σε βέλτιστη ισορροπία στην κατάσταση υγείας. Σε περίπτωση νόσου αυτή η αρμονία διαταράσσεται. Ουσιαστικά διαταράσσεται η παραγωγή κάποιων απαραίτητων δομών νερού, και συμβαίνει αναλογικά, εκτροπή παραγωγής προς κάποιες άλλες, ώστε ο οργανισμός να απαντήσει κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις νέες συνθήκες.

Συχνά αναγνωρίζονται στο νερό θεραπευτικές ιδιότητες, υπάρχουν πηγές που αναβλύζουν ραδιούχα ή θειούχα στοιχεία και μεγάλες ποσότητες αλάτων και ιόντα μετάλλων, που λειτουργούν για θεραπευτικούς σκοπούς από την αρχαιότητα έως και σήμερα. Τα ‘φορτισμένα’ νερά των ιαματικών πηγών δίνουν έως και στις μέρες μας, σε εκατομμύρια ανθρώπους, τη λύση στα προβλήματα των ασθενειών τους.

Από τη Βίβλο γνωρίζουμε την κολυμπήθρα του Σιλωάμ, όπου ανάβλυζαν αγιασμένα νερά και εκεί οφείλονταν οι θεραπευτικές της ιδιότητες, πιστεύονταν πως ήταν δοσμένες από τον Αργάγγελο Ραφαήλ.

Το 2.000 π.Χ. οι Βαβυλώνιοι είχαν συνδέσει την έννοια του γιατρού με «αυτόν που γνώριζε πολύ καλά το νερό».

Στην ελληνική μυθολογία αναφέρονται συχνά οι θαυματουργές θεραπευτικές ιδιότητες πολλών πηγών και το 5ο π.Χ. αιώνα. Η αφιέρωση αυτή προς το ιαματικό νερό εκφράζεται με την ίδρυση των Ασκληπιείων που κτίζονταν κοντά στις ιαματικές πηγές.

Ο Ιπποκράτης θεωρείται ο θεμελιωτής της ιατρικής επιστήμης και πατέρας της υδροθεραπείας. Ασχολήθηκε πολύ με τα διάφορα φυσικά νερά, που τα διέκρινε σε ελώδη, εννοώντας τα νερά που υπάρχουν στα έλη και στις λίμνες, σε όμβρια, που σχηματίζονται από τη βροχή και σε εκείνα που αναβλύζουν από πετρώματα, δηλ. τα μεταλλικά.

Η υδροθεραπεία είναι ιδιαίτερα σημαντική για την αντιμετώπιση πολλαπλών παθήσεων. Στη σημερινή εποχή η λουτροθεραπεία εξελίσσεται λαμβάνοντας τη μορφή του ‘Ιαματικού Τουρισμού’.

Στη σύγχρονη εποχή μαθαίνουμε πως, χρησιμοποιείται νερό από ειδική πηγή για τη θεραπεία των ματιών, ενώ η ίδια θεραπευτική πηγή στα ανθοϊάματα του Μπαχ έχει διαφορετικού είδους θεραπευτικά αποτελέσματα. Το νερό χρησιμοποιείται και στην ομοιοπαθητική κατά τη διάρκεια της δυναμικοποίησης ενός ομοιοπαθητικού φαρμάκου, για το οποίο απαιτείται η αραίωση με νερό. Με τη χρήση του ομοιοπαθητικού φαρμάκου μεταφέρεται μια πληροφορία προς τη ζωτική δύναμη του οργανισμού (αφού το φάρμακο μεταφέρει τη ‘μνήμη’ της αρχικής ουσίας). Με αυτή την πληροφορία δίνεται η δυνατότητα στη ζωική δύναμη να αποκαταστήσει την ισορροπία των δομών του νερού και να επιτευχθεί με ήπιο και αποτελεσματικό τρόπο η υγεία.

Στη σημερινή Ρωσία, αλλά και αλλού, χρησιμοποιούν πρωτοπόρες τεχνικές που στηρίζουν τη γέννηση μέσα σε χλιαρό νερό. Το χλιαρό και ευχάριστο νερό απαλύνει τις τραυματικές επιδράσεις της γέννας, κάτι που είναι ευεργετικό τόσο για τη μητέρα όσο και για το παιδί. Αυτός ο τύπος γέννας παρέχει στο νεογέννητο μια ήπια μετάβαση. Το μωρό «πλέει» στο νερό, ένα περιβάλλον συγγενές με εκείνο του εμβρυικού υγρού. Αντί να σοκάρεται από τα φώτα και τους θορύβους ενός εχθρικού περιβάλλοντος, η υγρή γέννηση δίνει στο μωρό χρόνο να προσαρμοστεί στο νέο του περιβάλλον.

Εκείνες που επιθυμούν ένα φυσικότερο τρόπο υγρής γέννησης, μπορούν να πάνε στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας για να γεννήσουν σε λιμνούλες που δημιουργούνται από την παλίρροια και θερμαίνονται από τον ήλιο. Εκεί τα μωρά γεννιούνται στην πλημμυρίδα, σε μια πλήρη αρμονία με τη φύση. Συχνά τις οικογένειες επισκέπτονται δελφίνια που καλωσορίζουν τις νεαρές υπάρξεις σε αυτόν τον κόσμο. Η υγρή γέννηση είναι ένα από τα κλειδιά για τη βελτίωση της ποιότητας της ανθρώπινης ζωής σε μια γενεά.

Η Μνήμη του Νερού

Από επιστημονικής άποψης το νερό που πάντα παρουσιάζεται ως πρότυπο του «τέλειου υγρού», μέχρι του σημείου να χρησιμοποιηθεί για να καθιερωθούν οι περισσότερες φυσικές σταθερές, είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από ένα σταθερό και τέλειο υγρό.

Κατόπιν διαφόρων ερευνών που έγιναν βρέθηκε ότι αντιτίθεται σε όλους τους γνωστούς φυσικούς νόμους, παρουσιάζοντας αστάθεια ακόμη και στις παραμικρές εξωτερικές επιδράσεις, μαγνητικές, ενεργειακές, ακόμη και στις ψυχικές και νοητικές.

Το νερό χάρη στις πολυδομικές αλλαγές, είναι ικανό να συσσωρεύει μέσα του την παραμικρή ενεργειακή αλλαγή που παράγεται από το περιβάλλον του, για να τη χρησιμοποιήσει με τη σειρά του επίσης, για άλλη μία από τις αλλαγές του.

Τα πειράματα του Masaru Emoto ο οποίος είχε την ιδέα να φωτογραφίσει το νερό σε διάφορες φάσεις της ύπαρξής του και μέσα σε διαφορετικές συνθήκες εξωτερικού περιβάλλοντος, προσθηκών και μολύνσεων από ξένες ουσίες, αλλά και από ποικίλα συναισθήματα και σκέψεις. Ακολουθώντας πάντα επιστημονική μεθοδολογία, έρχεται να επιβεβαιώσει με τη σειρά του ότι το νερό δεν είναι απλά και μόνο ένα υγρό, αλλά κάτι το ζωντανό που αντιδρά ανάλογα με καθετί που το επηρεάζει διαφοροποώντας την ενεργειακή και κρυσταλλική του δομή, ανταποκρινόμενο στις σκέψεις και τα συναισθήματά μας.

Με λίγα λόγια το νερό δρα ως ένα στοιχείο μνήμης στο οποίο αποτυπώνονται όλες μας οι σκέψεις. Από εδώ μπορούμε να καταλάβουμε και το πώς αποθηκεύονται οι πληροφορίες στον εγκέφαλό μας.

Είναι ολοφάνερο πως το νερό δεν πρόκειται για ένα κοινό υγρό για το οποίο απλώς και μόνο προσπαθήσαμε να αντιληφθούμε την αξία του και τη δύναμή του. Αν και φαντάζει ανεξήγητο, σίγουρα αντιλαμβανόμαστε πως το Νερό έχει τη δική του μαγεία, κάτι που ίσως είναι παράξενο για τον δικό μας τρόπο σκέψης που όμως έχει να μας διδάξει πολλά.

Το Νερό και η Εσώτερη Ύπαρξή μας

Το νερό είναι το ιδανικό σύμβολο του ασυνείδητου, που περιβάλλει το μικρό νησί του ‘εγώ’, δηλαδή την καθημερινή μας συνείδηση, σαν απέραντος Ωκεανός. Δίνει τροφή στα όνειρα μας και συνδέεται άμεσα με τον κόσμο των συναισθημάτων και επιθυμιών μας, που είναι μεταβλητά και ρευστά όπως εκείνο.
Σε αντιστοιχία με το φυσικό μας σώμα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι συνειδησιακά αποτελούμαστε στο μεγαλύτερο μέρος μας από ‘υποσυνείδητο’ ή ‘ασυνείδητο’. Η ρευστότητα των ονείρων της πιο κοινής έκφρασης του υποσυνείδητου, οι φασματικές κι απρόβλεπτες μορφές που ενοικούν εκεί και οι οποίες σπάνια είναι αυτό που φαίνονται, αποφεύγοντας συστηματικά να συμπεριφερθούν ‘λογικά’, όλα τα αντεστραμμένα είδωλα της εξωτερικής μας ζωής, που ‘κάτι’ αγωνίζονται να μας πουν μέσα από τον παραλογισμό της δράσης στο νερό και τις απρόβλεπτες οντότητές του. Ο κίνδυνος να παγιδευτούμε συνειδησιακά σε κάποιο νησί των αχαρτογράφητων αυτών περιοχών ή να διαρρήξουμε το αδιόρατο πέπλο που χωρίζει την τάξη του ‘εγώ’ από το χάος του ασυνείδητου (π.χ. με τη χρήση ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών) είναι πολύ πραγματικός, όπως θα μας βεβαιώσει μια επίσκεψη στο ψυχιατρείο.

Στο νερό αντιστοιχεί ο ασταθής κόσμος των συναισθημάτων, όπου καθρεφτίζονται οι προβολείς του ‘εγώ’, οι σκέψεις μας και οι εξωτερικές επιρροές διεγείρονται συχνά από τη μια στιγμή στην άλλη, με αποτέλεσμα θυελλωδών αντιδράσεων. Η ευαισθησία, η αστάθεια και η δεκτικότητα της συναισθηματικής ιδιοσυγκρασίας είναι μερικά από τα κύρια χαρακτηριστικά των ζωδίων του νερού, δηλαδή του ευσυγκίνητου Καρκίνου, του εσωστρεφούς Σκορπιού και των ονειροπόλων Ιχθύων, που το καθένα εκδηλώνει την υδάτινη φύση του μέσα από τις ιδιαιτερότητές του. Έκφραση της ευαισθησίας και της δεκτικότητας των ζωδίων του νερού είναι η ανεπτυγμένη διαίσθηση, η οποία σχετίζεται με τις εξωλογικές λειτουργίες της ανθρώπινης συνείδησης. Στα Ταρώ, που στον συμβολισμό τους συνοψίζουν κωδικοποιημένη μακραίωνη σοφία και παράδοση, το νερό αντιστοιχεί στα κύπελλα, ένα ακόμη σύμβολο δεκτικότητας. Η Αλχημεία, που αναγνωρίζει στα τέσσερα στοιχεία (Γη, Νερό, Αέρας, Φωτιά) τα δομικά υλικά του σύμπαντος, το νερό συμβολίζεται με ένα αντεστραμμένο τρίγωνο. Μιλώντας όμως για τα Στοιχεία των Αλχημιστών, πρέπει να έχουμε υπόψη πως δεν πρόκειται για τα φυσικά στοιχεία αυτά καθαυτά αλλά για τις ιδιότητές τους.

Ο αστρικός κόσμος, διαποτίζει όλες τις κινήσεις του υδάτινου στοιχείου το οποίο στην συνέχεια εμποτίζει κάθε μορφή γήινης ζωής με τα συμπαντικά γεγονότα.

Ο ευαίσθητος άνθρωπος του πολιτισμού συμμείχθηκε με τη φύση είτε πανθεϊστικά-φιλοσοφικά, είτε αισθητικά. Αν εξετάσουμε την καταγωγή αυτής της ανάμιξης θα δούμε πως είναι μια νέα σύμμειξη με την μητέρα, η οποία ήταν το πρώτο μας αντικείμενο και με την οποία ήμασταν κάποτε ένα πράγμα. Ήταν για μας ένα εξωτερικό και ταυτόχρονα ένα εσωτερικό βίωμα: Από τον εσωτερικό κόσμο πρόβαλε μια εικόνα, η οποία ήταν φαινομενική αντανάκλαση της εξωτερικής μητρικής εικόνας, κι ωστόσο ήταν παλιότερη, πρωταρχική και περισσότερο αναλλοίωτη από αυτήν. Μια μητέρα, η οποία μεταμορφωνόταν διαρκώς σε Κόρη, μια μορφή που ξανάνιωνε ανεξάντλητα. Αυτή είναι η Άνιμα, η οποία προσωποποιεί το συλλογικό ασυνείδητο βαθιά μέσα στον καθένα μας.

Ταξιδεύοντας με το νερό

Σκύβουμε πάνω από τον μαγικό υδάτινο καθρέφτη και βλέπουμε την εικόνα μας καθώς καθρεφτίζεται στο ήρεμο νερό. Αυτή είναι η απλοποιημένη μας εικόνα, μια εικόνα που μας χαρίζει την αθωότητα και τη φυσικότητα ενός οπτικού χαδιού. Αλλά ταυτόχρονα, μαζί με τη δική μας με εμάς καθρεφτίζεται όλο το δάσος, ο ουρανός και τα πλάσματά του. Το νερό με τις ανταύγειες του αντιγράφει τον κόσμο, αντιγράφει τα αντικείμενα. Αποκτώντας συνείδηση της μεγαλόπρεπης εικόνας της η φύση, μας εξωθεί σε ρεμβασμό μέσα από το νερό που παίζει έναν απροσδόκητο ρόλο. Γίνεται το μάτι της γης. Γίνεται το νερό που ονειρεύεται τα μάτια μας!

Το νερό με τη δροσερή διαφάνειά του είναι ένας αναποδογυρισμένος ουρανός όπου τα άστρα παίρνουν καινούργια ζωή. Πού βρίσκεται η πραγματικότητα, στον ουρανό ή τα βάθη του νερού; Το άπειρο στα όνειρά μας είναι το ίδιο βαθύ στο στερέωμα όσο και κάτω από τα κύματα. Το όνειρο δίνει στο νερό την έννοια της πιο μακρινής πατρίδας, μιας πατρίδας ουράνιας. Η νεράιδα των νερών, φύλακας του αντικαθρεφτίσματος, κρατάει στα χέρια της όλα τα πουλιά του ουρανού.

Τα γελαστά νερά, τα ειρωνικά ρυάκια, οι χείμαρροι με τη θορυβώδικη ευθυμία Αυτά τα γέλια, τα ψελλίσματα, μοιάζουν να είναι το βρεφικό λεξιλόγιο της φύσης. Μέσα από το ρυάκι μιλάει η φύση παιδί. Τα νερό είναι ο αριστοτέχνης του ρευστού, απρόσκοπτου λόγου, του συνεκτικού και συνειρμικού, του λόγου που απαλύνει τον ρυθμό, που δίνει ομοιογένεια σε διαφορετικούς ρυθμούς.

Η ιδιαίτερη φύση μιας επιφάνειας νερού εκφράζεται από τα κύματά της που υπακούουν σε αρμονίες και ρυθμούς, από τη χαρακτηριστική της ταλάντωση που τη δονεί ολόκληρη σε ένα βαθύ παρατεταμένο ρυθμό. Η φυσική περίοδος δόνησης εκφράζει ολόκληρη τη μορφολογία κάθε υδάτινου όγκου, σαν να πρόκειται για μια νότα στην οποία είναι συντονισμένος. Αυτή η δόνηση σχετίζεται με τις σεληνιακές δυνάμεις που ευθύνονται για την παλίρροια. Όλες μαζί οι υδάτινες επιφάνειες μοιάζει να αποτελούν ένα τεράστιο μουσικό όργανο, απλωμένο σε ολόκληρη την επιφάνεια του πλανήτη, πάνω στο οποίο το φεγγάρι παίζει μια ασύλληπτη μελωδία.

Είναι τόσο απέραντη η κίνηση μέσα στο υδάτινο κουβάρι που περιβάλλει την γη, ώστε μπορούμε να θεωρήσουμε πως το σύνολο του νερού του πλανήτη συνιστά ένα όργανο διαμεσολάβησης ανάμεσα στο Σύμπαν και την Γη, που την εντάσσει στην πορεία των συμπαντικών γεγονότων και την καθιστά συμμέτοχό τους. Με οποιαδήποτε μορφή και αν εμφανίζεται το κινούμενο νερό, φωταγωγείται από τον κόσμο των αστέρων. Μεταμορφώνεται σε εικόνα της ροής του χρόνου, εμποτισμένη με τους ρυθμούς του αστρικού κόσμου. Το νερό ρέει και κυκλοφορεί ακατάπαυστα πάνω στην γη όπως ακριβώς και ο χρόνος. Είναι η θεμελιώδης μελωδία που συνοδεύει αδιάλειπτα τη ζωή σε όλες της τις εκφάνσεις.

Σε μια ακατάπαυστη διαδικασία μορφοποιεί ακόμα και τα σκληρότερα βράχια και τα ψηλότερα βουνά σε μια ροή λεπτοαλεσμένων ουσιών και διαλύει τις αδρανείς μορφές, προετοιμάζοντας τις εκ νέου για τη δημιουργία. Διαλύοντας και στερεοποιώντας συνεχώς, παρασύροντας και αναπλάθοντας σε μια διηνεκή μεταμόρφωση, αναδημιουργεί αδιάλειπτα τον οργανισμό του πλανήτη. Το νερό αποδεικνύεται ισχυρότερο από οποιοδήποτε ακίνητο γαντζωμένο στη θέση του στερεό σώμα.

Οι ποιητές και οι ονειροπόλοι πιστεύουν ότι το νερό είναι ζωντανό, το νερό που είναι όργανο του κόσμου, τροφή των ρευστών φαινομένων, το στοιχείο που βλασταίνει και λάμπει, το σώμα των δακρύων.

Κινείται σε ένα συνεχή εσωτερικό κύκλο, μεταξύ στερεής, υγρής και αέριας φάσης. Ο φυτικός κόσμος παίζει ένα ξεχωριστό ρόλο στη μεγάλη κυκλοφορία του. Τα φυτά είναι αγγειακά συστήματα μέσα από τα οποία το νερό, ρέει σε ζωντανή αλληλεπίδραση με την ατμόσφαιρα. Το νερό υπάρχει στην ατμόσφαιρα και στις τρεις φάσεις του: υδρατμοί (αέρια φάση), σταγόνες (υγρή φάση) και χιόνι (πάγος, στερεά φάση). Η γη, τα φυτά και η ατμόσφαιρα δημιουργούν ένα μεγάλο οργανισμό, όπου το νερό ρέει σαν ζωντανό αίμα.

Και καθώς το υγρό ζυμώνεται από την ασύλληπτη αλληλεπίδραση μικρών κινήσεων εξαιτίας της απέραντης ευαισθησίας του, δημιουργεί μορφές! Το ρευστό στοιχείο είναι το καταλληλότερο όργανο της μορφοπλαστικής διαδικασίας, η οποία θα ήταν αδύνατη στον τρισδιάστατο χώρο των στερεών, όπου δεν υπάρχει αλληλοδιείσδυση αλλά αποκλειστικότητα στον χώρο. Ιδανικός φορέας της κίνησης, μέσω της οποίας και το ίδιο διαπλάθεται και σχηματοποιείται είναι το ρευστό στοιχείο.

Όλες οι μορφές αγάπης δέχονται μια συνισταμένη αγάπης για κάποια μητέρα. Η φύση, είναι μια απέραντα διευρυμένη, αιώνια, μάνα. Ιδίως η θάλασσα είναι για όλους τους ανθρώπους ένα από τα μεγαλύτερα, από τα συνεκτικότερα μητρικά σύμβολα. Η θάλασσα τραγουδάει με ένα τραγούδι βαθύ, μητρικό.

Το νερό είναι το ελιξίριο των Θεών, το κύριο συστατικό του γαλάζιου πλανήτη μας. Είναι μυθικό στοιχείο καθώς συνδέεται με τα πάντα. Η θηλυκή ενέργεια του σύμπαντος η ουράνια μητέρα, η Μάρα, η μεγάλη θάλασσα, μητέρα όλων των υπάρξεων. Είναι η αρχετυπική μήτρα μέσα από την οποία εκδηλώνεται η ζωή και μέσα στην οποία αυτή επιστρέφει μέσω του μεγάλου ύπνου, του θανάτου.

Το νερό χημικά ουδέτερο δεν επιζητά τίποτα για τον εαυτό του, δίνεται απλόχερα, ποτέ δεν διστάζει να πάρει μια καινούργια μορφή όταν το χρειάζεται το φυτό, το ζώο ή ο άνθρωπος. Τα γεμίζει όλα με ενδοτικότητα. Παραδίδεται ανιδιοτελώς σε κάθε ανάγκη και αφού δράσει ως διαμεσολαβητής αποσύρεται, προετοιμαζόμενο για νέα δημιουργική δράση.

Όντας αγνό από την ίδια του τη φύση, μπορεί να εξαγνίσει να αναζωογονήσει, να θεραπεύσει, να ενδυναμώσει, να ξανανιώσει και να αποκαθάρει τα πάντα. Και ακόμα δεν είναι κλειστό στο φως όπως τα στερεά σώματα, αλλά διαυγές και διάφανο.

Είναι ανοιχτό και στις αρμονίες και τους νόμους των ουρανών, τους οποίους διαβιβάζει στο αναπτυσσόμενο ανθρώπινο έμβρυο, περιβάλλοντάς το ολόγυρα. Κι ακόμη μεταφέρει αυτός τους νόμους στο έλλογο ανθρώπινο ον μέσω της υδάτινης σφαίρας που περιβάλει το όργανο της σκέψης του. Το νερό εκφράζει τους ευγενέστερους στόχους της ανθρώπινης ανάπτυξης. Ιδιότητες όπως το ξεπέρασμα της ακαμψίας της σκέψης, της προκατάληψης, της μισαλλοδοξίας, η ικανότητα να διεισδύουμε σε κάθε τι και να το κατανοούμε από την ίδια του τη φύση, να συνθέτουμε τους αντίθετους πόλους σε μια υψηλότερη ενότητα -όλους τους στόχους για τους οποίους αγωνίζεται ο άνθρωπος μπορούμε να τους εντοπίσουμε στις ιδιότητες του νερού.
----------------
Βιβλιογραφία
Gaston Bachelard, Το νερό και τα όνειρα, εκδόσεις Χατζηνικολή
Theodor Schwenk, Το ευαίσθητο χάος, εκδόσεις Fagotto
C.G JUNG, Σύμβολα της μεταμόρφωσης,εκδόσεις Αρσενίδη
Dion Fortune, Η μυστική Καββάλα, εκδόσεις Ιάμβλιχος
Κώστας Σουερεφ, Υδάτινες σχέσεις, εκδόσεις University Studio Press
P. Decharme, Eλληνική μυθολογία, εκδόσεις Μέρμηγκας
Ανεξήγητο τόμος 2
Οι κόσμοι της θάλασσας, εκδόσεις Ιάμβλιχος
Νικόλας Βερνίκος, Μανδαίοι, εκδόσεις Ιάμβλιχος

Νόηση, Εγκέφαλος & Συστήματα Αντίληψης

Ή πώς να αποδεσμευτείτε από μια ανεπαρκή κοσμοθεώρηση.

 «Ένα σημαντικό μειονέκτημα που έχω ν’ αντιμετωπίσω όταν γράφω, κι ακόμα περισσότερο όταν εξηγώ κάτι, είναι ότι αδυνατώ να σκεφτώ με λέξεις. Συχνά μου συμβαίνει, μετά από σκληρή δουλειά, που με οδήγησε σε αποτελέσματα που βρίσκω απολύτως σαφή και ικανοποιητικά, όταν θέλω να τα διατυπώσω με λέξεις, να έχω το αίσθημα ότι για να ξεκινήσω θα πρέπει πρώτα να μεταφερθώ σ’ ένα διαφορετικό επίπεδο νόησης. Πρέπει να μεταφράσω τις σκέψεις μου σε μια γλώσσα, μέσα στην οποία δεν ταιριάζουν και πολύ –μοιάζουν να «κλωτσάνε». Κατά συνέπεια σπαταλώ πολύ χρόνο αναζητώντας τις κατάλληλες λέξεις και φράσεις κι όταν μου ζητηθεί ξαφνικά να μιλήσω συνειδητοποιώ ότι δυσκολεύομαι πολύ, αλλά αυτό οφείλεται σε λεκτική ανεπάρκεια και όχι στο ότι δεν αντιλαμβάνομαι τα πράγματα με σαφήνεια. Πρόκειται για ένα από τα μικρά πράγματα που με ταλαιπωρούν στη ζωή.»
Francis Galton

«Όλα ήταν ένα κουβάρι στο μυαλό μου, εξαιτίας του καθηγητή των μαθηματικών που είχα στο γυμνάσιο και ο οποίος μου ζητούσε να του δείξω γραπτά πως έκανα τις πράξεις. Είχα το δικό μου σύστημα μέχρι τότε και λειτουργούσε θαυμάσια. …όμως δεν μπορούσα να πω με ποιο τρόπο εύρισκα τις απαντήσεις.»
Donna Williams

«Φαίνεται ότι οι λέξεις ή η γλώσσα, σε προφορική ή γραπτή μορφή, δεν παίζουν κανένα ρόλο στο μηχανισμό της σκέψης μου. Οι φυσικές οντότητες που φαινομενικά χρησιμεύουν σα στοιχεία της σκέψης είναι συγκεκριμένα σύμβολα, καθώς και είδωλα λίγο πολύ ξεκάθαρα, τα οποία μπορούν να αναπαραχθούν και να συνδυαστούν «αυθόρμητα»… Στη δική μου περίπτωση, τα στοιχεία στα οποία αναφέρθηκα παραπάνω είναι οπτικά και, μερικές φορές, μυϊκά. Οι συμβατικές λέξεις και τα άλλα σύμβολα πρέπει να αναζητηθούν με μόχθο και μόνο σε δεύτερο στάδιο, όταν οι ζητούμενοι συνειρμοί έχουν αποδειχθεί επαρκώς και μπορούν ν’ αναπαραχθούν κατά βούληση.»
Albert Einstein

Τα προαναφερθέντα αποσπάσματα που παρατέθηκαν σαν ένας μικρός πρόλογος, έχουν γραφεί από τρεις ιδιαίτερους ανθρώπους. Ο Francis Galton (1822-1911) ήταν ένας Βικτοριανός πολυμαθέστατος επιστήμονας που ασχολήθηκε με την μετεωρολογία και τις εξερευνήσεις έως την ανθρωπολογία, την ψυχολογία και την γενετική αλλά και άλλα πολλά.

Ο Albert Einstein δεν χρειάζεται συστάσεις και η Donna Williams είναι κοινωνιολόγος-παιδοψυχολόγος, αυτοδίδακτη μουσικοσυνθέτης και έχει γράψει ποίηση και την αυτοβιογραφία της παρ’ όλο που γεννήθηκε και παραμένει αυτιστική!

Κοινό χαρακτηριστικό τους, η αδυναμία τους να σκέφτονται με λέξεις και η δυσκολία τους να «μεταφράσουν» σε γραπτό ή προφορικό λόγο την ολιστική σκέψη τους. Και δεν είναι οι μόνοι. Λίγο έως πολύ, παρόμοια προβλήματα απασχολούν όλους όσους έχουν κυρίαρχο το δεξί τμήμα του εγκεφάλου τους. Τι σημαίνει όμως αυτό; Αν και δεν είναι μέσα στις προθέσεις μου να κάνω παρουσίαση της εγκεφαλικής λειτουργίας, θα ήταν χρήσιμο να αναφερθούμε εν μέρει σ’ αυτήν, ώστε να γίνουν κατανοητά όσα θα μας απασχολήσουν στην συνέχεια.

Τα εγκεφαλικά ημισφαίρια συνδέονται με το μεσολόβιο, ένα πλέγμα νευρικών ιστών που συνδέει τους μηχανισμούς της λειτουργίας τους και έτσι εξασφαλίζει την μεταξύ τους επικοινωνία. Κυρίαρχο ημισφαίριο θεωρείται αυτό που ανταποκρίνεται συχνότερα ή είναι ταχύτερο και αποτελεσματικότερο στην επεξεργασία των ερεθισμάτων.

Με τα σημερινά δεδομένα και κατά κανόνα, το αριστερό ημισφαίριο εξειδικεύεται στις λειτουργίες γραφής, συμβολισμού, λόγου, ανάγνωσης, συλλαβισμού, εντόπισης λεπτομερειών και γεγονότων, ομιλίας και απαγγελίας, εφαρμογής οδηγιών, ακοής και συνειρμού ήχων και ελέγχει την δεξιά πλευρά του σώματος.

Το δεξί ημισφαίριο αντίστοιχα εξειδικεύεται στις: αφή, αντίληψη χώρου, σχηματοποίηση, αρίθμηση, αντίληψη των χρωμάτων και της μουσικής, δημιουργικότητα, φαντασία, καλλιτεχνική έκφραση, αισθήματα και συγκινήσεις και τέλος στην εξαιρετικά σύνθετη ικανότητα επικοινωνίας και μάθησης, μέσω της κίνησης του σώματος. Ελέγχει την αριστερή πλευρά του σώματος. Σύμφωνα με μια από τις υπάρχουσες θεωρίες αυτή η εξειδίκευση ξεκινά στην ηλικία των τεσσάρων ετών ενώ μέχρι τότε τα ημισφαίρια αναπτύσσονται συμμετρικά. Όλες δηλαδή οι λειτουργίες υπάρχουν και στα δύο τμήματα ταυτόχρονα.

Όμως τα ημισφαίρια έχουν και διαφορετικούς τρόπους επεξεργασίας των ερεθισμάτων. Έτσι και οι τρόποι οργάνωσης και λειτουργίας της σκέψης διαφέρουν.(1)

Σε ασθενείς που έχουν υποστεί χειρουργικές επεμβάσεις εγκεφάλου έχει διαπιστωθεί πως μετά από ειδικευμένη εκπαίδευση είναι δυνατόν σε ένα μεγάλο ποσοστό, να αποκτήσει ένα από τα δύο ημισφαίρια τις λειτουργικές ικανότητες του άλλου. Για παράδειγμα, σε μια μελέτη που έγινε σε κάποιον «διπλοεγκεφαλικό»(2) ασθενή από τον Donald Wilson και τους συνεργάτες του, το 1977, το δεξί ημισφαίριο έμαθε να μιλά ενώ όπως είναι γνωστό το κέντρο του λόγου βρίσκεται κατά συντριπτική πλειοψηφία στο αριστερό.

Ανάλογα με το ποιο είναι το κυρίαρχο ημισφαίριο, οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται ως ακουστικοί τύποι αν λειτουργούν με το αριστερό, και οπτικοί αν λειτουργούν με το δεξί ημισφαίριο. Ένας τρίτος τύπος οι αισθησιοκινητικοί, λειτουργούν επίσης με το δεξί εγκεφαλικό ημισφαίριο.

Ωστόσο η κοινωνία μας είναι δομημένη από κάθε άποψη μόνο για τους «δεξιόχειρες»! Και δεν είναι απλά η πρακτική πλευρά, όπως η κατασκευή των ψαλιδιών για παράδειγμα, που δημιουργεί τα προβλήματα στους υπόλοιπους. Είναι ουσιαστικότερες καταστάσεις όπως η δομή των εκπαιδευτικών συστημάτων ή όπως η κοινά αποδεκτή «πραγματικότητα». Στην απαρχή της εμφάνισης και χρήσης της ομιλίας ο άνθρωπος αναγκάστηκε για πρακτικούς λόγους να επικεντρωθεί περισσότερο στη χρήση του αριστερού ημισφαιρίου, για να καταλήξει μέσα από την πορεία της εξέλιξης στην «κατάχρηση». Το πώς παγιώθηκε και εξακολουθεί να συμβαίνει αυτό είναι εμφανές αν εξετάσουμε την προσωπική εξέλιξη κάθε ανθρώπου με δυτική κουλτούρα.

Στην βρεφική ηλικία έχουμε μόνο την συναίσθηση ενός πυρήνα ύπαρξης (είμαι). Αυτό που αργότερα θα αποτελέσει το «εγώ είμαι». Η αντίληψη μας για τον «εξωτερικό» κόσμο περιορίζεται μόνο σε ό,τι μπορούμε να δούμε γύρω μας στο άμεσο περιβάλλον και μόνο από το σταθερό σημείο όπου βρισκόμαστε κάθε φορά.

Οι εικόνες γύρω μας είναι ρευστές και θολές χωρίς ιδιαίτερο νόημα και ο «κόσμος» περιορίζεται στον οπτικό μας ορίζοντα, ενώ ο εγκέφαλος δεν γνωρίζει ακόμη τι βλέπει. Είναι οι πρώτες προσλαμβάνουσες εικόνες που αποκτά και οι οποίες θα αποτελέσουν τα πρότυπα μας.

Τα υπόλοιπα ερεθίσματα, εσωτερικά και εξωτερικά –πείνα, πόνος, θερμοκρασία, ήχοι κλπ- είναι απλά διαφορετικές καταστάσεις ύπαρξης, καταστάσεις ανησυχίας ή απειλής ή αντίθετα ηρεμίας και γαλήνης-ασφάλειας. Πρωτογενή αρχέγονα συναισθήματα από τα οποία απορρέουν τα δευτερογενή, δυσφορία-φόβος, ευχαρίστηση-χαρά…. Η ικανότητα της άμεσης γνώσης έξω από κάθε λογική επεξεργασία είναι ακόμη παρούσα.

Ένα βρέφος δεν μπορεί να αποφασίζει με λογικούς συνειρμούς για τον ρόλο που διαδραματίζει η παρουσία της μητέρας του στη ζωή του, όμως γνωρίζει αναμφίβολα τα αισθήματα που εκείνη τρέφει γι αυτό και αντιλαμβάνεται την παρουσία της ακόμη και όταν κοιμάται. Έχει άμεση πρόσβαση στις ενεργειακές ανταλλαγές που συντελούνται γύρω του.

Καθώς ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται με την συνεχή επανάληψη και η εστιακή ικανότητα του μεγαλώνει, «προχωρά» στις νέες γι αυτόν περιοχές, διευρύνοντας και τα όρια του κόσμου γύρω μας. Βρισκόμαστε στην κρίσιμη καμπή, το «σημείο» εκείνο όπου αρχίζει η εδραίωση της διαμόρφωσης πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας που έχουν ήδη περιχαρακώσει κάποιοι άλλοι για μας, σύμφωνα με τα δεδομένα που τους δόθηκαν όταν βρίσκονταν στην δική μας θέση.

Η «διαχωριστική γραμμή» χαράσσεται με την εκμάθηση της ομιλίας. Την σκυτάλη παίρνει από τους γονείς το σχολείο και εκεί τα περιθώρια της νοητικής ευελιξίας μας στενεύουν ασφυκτικά και συχνά ανεπανόρθωτα. Με την εκμάθηση της γραφής και της ανάγνωσης η Ύπαρξη μας εγκλωβίζεται για ακόμη μια φορά και μέσα στα όρια των λέξεων που αντικαθιστούν τις πρωταρχικές εντυπώσεις και έννοιες.

Το αριστερό κυρίαρχο ημισφαίριο του λόγου με τις ανεπαρκείς του, σε σχέση με το σύνολο της ανθρώπινης υπόστασης, αντιληπτικές ικανότητες κατάφερε να δομήσει την «πραγματικότητα» στα μέτρα του και εις βάρος του δεξιού ημισφαιρίου και όλων των ικανοτήτων του. Έτσι η γραμμική λεκτική σκέψη που στηρίζεται αποκλειστικά στους κανόνες της λογικής και σε χειροπιαστά ερεθίσματα αιτίου και αποτελέσματος έγινε ο κανόνας και το δεξί άλαλο ημισφαίριο εξαναγκάστηκε στην «σιωπή» ακριβώς σαν παιδί ενός κατώτερου θεού!

Η άχρονη αντίληψη της Ολότητας και η διαίσθηση, η φαντασία και το παράλογο όχι μόνο μπήκαν σε δεύτερη θέση, αλλά κατηγορήθηκαν, καταδικάστηκαν και εξορίστηκαν από την ζωή μας. Υποχρεωθήκαμε να μάθουμε να χρησιμοποιούμε «το χέρι το καλό» έτσι όπως αυτό ορίστηκε από το κοινωνικό σύστημα.

Και καταλήξαμε (πόσο βολικό για μερικούς!) σε μια «…κοινωνία βασισμένη στο μύθο της παραγωγικότητας (και στην πραγματικότητα του κέρδους) που έχει ανάγκη από μισούς ανθρώπους –πιστούς εκτελεστές, επιμελείς εργάτες αναπαραγωγής, πειθήνια όργανα χωρίς βούληση- και αυτό σημαίνει ότι είναι μια κοινωνία άσχημα φτιαγμένη και ότι είναι ανάγκη να την αλλάξουμε. Για να την αλλάξουμε χρειάζονται άνθρωποι δημιουργικοί, που να ξέρουν να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους.» Όμως «Η δημιουργικότητα είναι συνώνυμο της ‘‘αποκλίνουσας σκέψης’’, αυτής δηλαδή που έχει την ικανότητα να σπάει συνεχώς τα σχήματα της εμπειρίας. Είναι δημιουργικό ένα μυαλό που πάντα δουλεύει, που πάντα ρωτάει, που ανακαλύπτει προβλήματα εκεί που οι άλλοι βρίσκουν ικανοποιητικές απαντήσεις, που νοιώθει άνετα στις ρευστές καταστάσεις όπου οι άλλοι οσφραίνονται μόνο κινδύνους, που διαθέτει κρίση αυτόνομη και ανεξάρτητη (ακόμα κι απ’ τον πατέρα, το δάσκαλο, την κοινωνία), που αρνείται το τυποποιημένο, που καταπιάνεται απ’ την αρχή με τα πράγματα και τις έννοιες, χωρίς να εμποδίζεται από κομφορμισμούς. Όλες αυτές οι ιδιότητες εκδηλώνονται στη διαδικασία της δημιουργίας»

Και η δημιουργικότητα είναι κατεξοχήν λειτουργία του δεξιού εγκεφαλικού ημισφαιρίου. Αυτού του καθ’ όλα ισότιμου τμήματος της βιολογικής μας ύπαρξης που μας συνδέει με την Άχρονη Ολότητα των Πλατωνικών Ιδεών. Αυτού που μεθοδικά και ανελέητα το κάθε μορφής εκπαιδευτικό σύστημα καταστέλλει και απομονώνει από την ευαίσθητη νηπιακή ηλικία έως ότου το αποπροσανατολίσει, παραχωρώντας του διεξόδους μόνο μέσα από «δευτερεύουσες» καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Όσοι προσπαθήσουν με πείσμα να δημιουργήσουν τη δική τους πραγματικότητα, χαρακτηρίζονται παράξενοι, περιθωριακοί, διανοητικά απροσάρμοστοι ή και ψυχοπαθείς και εκτοπίζονται.

«Βλέπω μέσα στον καθρέφτη αυτό το κορίτσι να με κοιτάζει.
Βλέπω να πιστεύει πως είμαι τρελή, επειδή θέλω να είμαι ελεύθερη.
Όμως βλέπω μέσα στα μάτια της, ότι όπως την κοιτάζω,
προσπαθεί να καταλάβει ότι δε λέω ψέματα,
απλά προσπαθώ να βρω το δρόμο να γυρίσω πίσω
στον εαυτό μου.»

Έγραψε η Dona Williams σ’ ένα από τα ποιήματα της και νομίζω πως δεν χρειάζονται σχόλια.

Όμως, τι θα γινόταν αν… αλλάζαμε τα δεδομένα; Αν εκπαιδεύαμε τους εγκεφάλους μας έτσι ώστε να λειτουργούμε όλοι ως αμφίχειρες;

Υπό συνήθεις συνθήκες η εγκεφαλική εκπαίδευση σταματά όταν «αποφασίσουμε» ότι γνωρίζουμε πλέον τα πάντα κι αυτό ήταν όλο. Από εξαναγκασμένο προγραμματισμό σε πρώτο στάδιο και από προσωπική αδιαφορία στη συνέχεια, σταματάμε να εξελίσσουμε την αντίληψη μας και τα όρια μας παύουν να διευρύνονται και καλουπώνονται στον συγκεκριμένο για τον καθένα μας, κόσμο. Όμως αυτό δεν σημαίνει πως ο Κόσμος σταματά εκεί όπου σταματά ο ορίζοντας του καθενός από εμάς.
Όπως αποδείχθηκε από το πείραμα Wilson με τον διπλοεγκεφαλικό ασθενή, υπάρχει η δυνατότητα απόκτησης από τα ημισφαίρια ικανοτήτων που «παραδοσιακά» δεν τους ανήκουν. Στην προκειμένη περίπτωση αυτό που θα επιδιώξουμε είναι απλά να αποκαταστήσουμε την λειτουργικότητα του δεξιού εγκεφαλικού μας ημισφαιρίου.

Ή αλλιώς, να αποδώσουμε τα του Καίσαρος στον Καίσαρα και τα του Θεού στο Θεό! Κι αν καλοσκεφτείτε το σχόλιο, θα διαπιστώσετε πόσο κυριολεκτικό είναι.

Εδώ, θα κάνουμε μια παράκαμψη, επειδή ο «δρόμος» μας προς το δεξί εγκεφαλικό ημισφαίριο (ας το συντομεύσουμε σε ΔΗ) περνά από τον δικτυωτό σχηματισμό.

Αυτός βρίσκεται εν μέρει στο μεσεγκέφαλο και εν μέρει στον οπίσθιο εγκέφαλο και ευθύνεται για την γενική κατάσταση εγρήγορσης ολόκληρου του εγκεφάλου ή τμημάτων του.

Πολλοί νευροφυσιολόγοι υποστηρίζουν πως ο δικτυωτός σχηματισμός αποτελεί την πιθανή «έδρα» της συνείδησης επειδή αν υποστεί βλάβη, το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση όπου δεν υπάρχει συνείδηση.

Δεδομένου ότι, δεν «έχουμε» συνείδηση, αλλά είμαστε εκδηλωμένη Συνείδηση, οι νευροφυσιολόγοι την συγχέουν προφανώς με την συνειδητότητα. Με το ποσοστό δηλαδή της επίγνωσης που έχει κάθε στιγμή η Συνείδηση για τον εαυτό της και τις πράξεις της και την αλληλεπίδραση της με το περιβάλλον μέσω του σώματος που διατηρεί.

Αυτό προκύπτει ως συμπέρασμα από την πειραματική διαπίστωση ότι κάθε φορά που ο εγκέφαλος βρίσκεται σε ενσυνείδητη κατάσταση εγρήγορσης, ο δικτυωτός σχηματισμός είναι ενεργός ενώ διαφορετικά παραμένει ανενεργός. Όταν όμως κάποιος ονειρεύεται και ο εγκέφαλος δραστηριοποιείται σε σχέση με τα ονειρικά δρώμενα, ο δικτυωτός σχηματισμός παραμένει ανενεργός.

Μήπως κάποιος θα έπρεπε να μιλήσει στους νευροφυσιολόγους για το Συνειδητό Ονείρεμα και να προτείνει μια νέα σειρά πειραμάτων; Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρατηρούσαμε την αντίδραση του δικτυωτού σχηματισμού στην προκειμένη περίπτωση.

Αν λοιπόν θέλουμε να προσεγγίσουμε το ΔΗ χρειάζεται πρώτα να δραστηριοποιήσουμε τον δικτυωτό σχηματισμό. Και βέβαια μ’ αυτό, εννοώ πως πρέπει να είμαστε σε συνειδητή εγρήγορση. Όταν γνωρίζουμε τον μηχανισμό με τον οποίο αυτό επιτυγχάνεται είναι ίσως ευκολότερο, επειδή γίνεται πιο συγκεκριμένο. Στην συνέχεια, όπως και είναι ευνόητο, πρέπει να επιστρατεύσουμε και το μεσολόβιο.

Θα μπορούσαμε βέβαια να επινοήσουμε διάφορες τεχνικές για την αφύπνιση του ΔΗ όμως υπάρχει κάποια δοκιμασμένη και αποτελεσματικότατη. Επιπλέον μας παρέχει δυο ακόμη σημαντικότατα οφέλη. το σταμάτημα του εσωτερικού διαλόγου και την εικοσιτετράωρη συνέχεια της συνειδητής επίγνωσης. Αυτόματα αυτό σημαίνει απόκτηση της λυτρωτικής εσωτερικής σιγής που μας οδηγεί σε νέους ορίζοντες, και συνειδητό ονείρεμα.

Η τεχνική βασίζεται σε ένα από τα Συστήματα Αντίληψης και αυτά βέβαια αλληλεξαρτώνται από την νόηση και τις λειτουργίες του εγκεφάλου!

Σύμφωνα με παραδόσεις, θρησκείες και επιστήμες παρ’ όλο που η κάθε μια χρησιμοποιεί την δική της ορολογία, είναι κοινά αποδεκτό πως υπάρχουν διάφορα ‘‘επίπεδα’’ εκδήλωσης της Δημιουργίας. Ας μας επιτραπεί για πρακτικούς λόγους, να τα ορίσουμε σε τρεις γενικές ομάδες.

Ως επίπεδο της πρώτης ομάδας θα θεωρήσουμε την κατάσταση εκείνη που εκδηλώνεται ως αδιαμόρφωτες «καθαρές» ενέργειες. Ως δεύτερο την κατάσταση όπου οι ενέργειες εκδηλώνονται με ιδιότητες και μορφή, αλλά όχι μάζα. Και τρίτο την κατάσταση όπου οι ενέργειες εκδηλώνονται και ως μάζα.

Τώρα φανταστείτε αυτά τα επίπεδα σαν τρεις διαφάνειες που εφάπτονται αδιαχώριστα και θα έχετε μια ενδεικτική προσέγγιση μιας κοσμικής αναπαράστασης. Αν θέλετε μπορείτε, όπως η Dona Williams, και να κοιτάξετε τον εαυτό σας σ’ ένα καθρέφτη. Είμαστε, όπως κάθε τι άλλωστε, ένα φρακταλικό αντίγραφο του Κόσμου.

Σε κάθε ένα από αυτά τα επίπεδα αντιστοιχεί κι ένα διαφορετικό Σύστημα Αντίληψης. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που δεν έχουμε άμεση πρόσβαση από το ένα επίπεδο στο άλλο, συν το ότι η κατάσταση βέβαια, δεν είναι τόσο απλοϊκή όσο την περιγράψαμε.

Ωστόσο η προσέγγιση δεν είναι αδύνατη και αυτό μπορούν να το βεβαιώσουν αποκρυφιστές και επιστήμονες, ο καθένας από την σκοπιά του. Εκείνο που χρειάζεται είναι η γνώση του αντίστοιχου Συστήματος Αντίληψης (ΣΑ) και κάποιο πειραματικό μέσον. Από το δεύτερο έχουμε άπαντες και είναι βέβαια ο εγκέφαλός μας!

Στο τρίτο επίπεδο -της ύλης- το ΣΑ που αντιστοιχεί είναι των αισθήσεων. Όραση, ακοή, όσφρηση, γεύση και αφή, είναι οι ανεπαρκείς δυστυχώς ‘‘διπλωμάτες’’, που μας φέρνουν σε επαφή με τον ‘‘έξω’’ κόσμο.

Στο δεύτερο επίπεδο -της μορφής- αντιστοιχεί το Σύστημα της νοητικής αντίληψης και του οραματισμού. Και είναι σ’ αυτό ακριβώς το επίπεδο όπου το ΔΗ υποσκελίστηκε από το αριστερό.
Τα εκπαιδευτικά συστήματα και οι κοινωνικές δομές στην πλειοψηφία τους δίνουν κατά κανόνα βαρύτητα στην χρήση του ΑΗ και της γραμμικής λογικής του, υποβαθμίζοντας την ολογραφική, οραματική ικανότητα του ΔΗ.

Όμως η μεγάλη παγίδα βρίσκεται στον τρόπο χρήσης του λόγου. Υποβαθμίζοντας το ΔΗ, οι λέξεις έπαψαν να αντιπροσωπεύουν νοητικές εικόνες και έγιναν εικόνες αυτές οι ίδιες. Προφέροντας μια λέξη δεν ‘‘βλέπουμε’’ πια την νοερή μορφή αυτού που η λέξη αντιπροσωπεύει, αλλά την ίδια τη λέξη.(3)

Εδώ να σημειώσουμε πως οι νοητικές εικόνες δεν είναι μόνο οπτικές, αλλά αντιπροσωπεύουν όλες τις φυσικές αισθήσεις. Για παράδειγμα αν σκεφτείτε, με το ΔΗ, ένα ζεστό πιάτο από το αγαπημένο σας φαγητό δεν θα «δείτε» μόνο τη νοερή του εικόνα, αλλά παράλληλα θα το «μυρίσετε» και πιθανόν θα έχετε και την αίσθηση της γεύσης του, ακόμη και την θερμοκρασία του. Όλες αυτές είναι νοητικές εικόνες.

Χρησιμοποιούμε επίσης και «αναλογικές εικόνες» με τις οποίες προσπαθούμε να αντικειμενοποιήσουμε ιδέες που δεν ανταποκρίνονται σε αισθητήριες εικόνες, πχ λέμε, «η σκέψη μου είναι διαυγής», όπως θα λέγαμε «το καθαρό νερό είναι διαυγές».

Στο πρώτο επίπεδο -της αδιαμόρφωτης ενέργειας- το ΣΑ που αντιστοιχεί θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως συναίσθηση μέσω ανταλλαγής ενεργειών. Αν και ο απώτερος στόχος μας είναι να κατακτήσουμε ακριβώς αυτό το επίπεδο νόησης, δεν θα ασχοληθούμε εδώ με την ανάλυση του. Θα ήταν λάθος να κάνουμε ακριβώς αυτό το οποίο θέλουμε να αποφύγουμε. Άλλωστε όταν πάψουμε να αντιμετωπίζουμε με τρόμο την Ρευστότητα και γευτούμε την αίσθηση της Ελευθερίας της, θα είναι περιττή κάθε ανάλυση.

Τώρα, το ότι υποβαθμίστηκε η σπουδαιότητα του ΔΗ δεν σημαίνει και ότι αυτό έπαψε να χρησιμοποιείται. Χάθηκε όμως η ισορροπία και μαζί της χάθηκε και ο έλεγχος των λέξεων. Οι άνθρωποι έπαψαν να σκέφτονται με έννοιες και σκέφτονται με λέξεις.

Δεν σκέφτονται ωστόσο όλοι οι άνθρωποι τις λέξεις με τον ίδιο τρόπο. Μερικοί «βλέπουν» τις λέξεις και ανήκουν στον οπτικό τύπο, άλλοι τις «ακούν» και ανήκουν στον ακουστικό και ορισμένοι τις «κινητοποιούν» και ανήκουν στον αισθησιοκινητικό τύπο. (Προφανώς όλοι μας έχουμε δει κάποιον συνάνθρωπο μας να συνοδεύει με κινήσεις του σώματος ή γκριμάτσες του προσώπου τις σκέψεις του και εξ ίσου προφανώς κάποια στιγμή το κάναμε και εμείς.) Συνήθως οι «τύποι» δεν είναι απόλυτοι, αλλά δημιουργούνται με συνδυασμούς που ποικίλουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Το συμβολικό σύστημα παράστασης που χρησιμοποιούμε, ο τρόπος δηλαδή που σκεφτόμαστε, κατά την διάρκεια της εγρήγορσης δεν είναι το ίδιο με αυτό που χρησιμοποιούμε όταν ονειρευόμαστε. Επίσης το σύστημα που χρησιμοποιούμε ως ενήλικες δεν είναι το ίδιο με αυτό που χρησιμοποιούσαμε κατά την προρηματική νηπιακή ηλικία, αν και το δεύτερο είναι σχεδόν ίδιο με αυτό που χρησιμοποιούμε στον ύπνο μας. Στην ηλικία εκείνη οι λέξεις ήταν για μας απλοί ανούσιοι ήχοι. Οι δονήσεις των ήχων ήταν που μας μετέδιδαν τα μηνύματα.

Το ζητούμενο πρώτο βήμα είναι να εντοπίσουμε αυτά τα δύο συστήματα μέσω της αυτοπαρατήρησης. Δεδομένου ότι οι εικόνες (φως), ο ήχος, η κίνηση κλπ είναι μετάδοση πληροφορίας, παρατηρούμε με βάση ποιον τύπο αντιδρούμε σ’ αυτήν και πώς την ανταλλάσσουμε.

Το δεύτερο βήμα είναι να μάθουμε να χρησιμοποιούμε το ονειρικό μας σύστημα σκέψης κατά την διάρκεια της εγρήγορσης, κατά βούληση. Όταν το επιτύχουμε αυτό περνάμε στο τρίτο βήμα που είναι να αντικαταστήσουμε το ονειρικό μας σύστημα στον ύπνο μας, με το της εγρήγορσης. Επίσης μπορούμε να πειραματιστούμε με τελείως ξένα προς εμάς συστήματα και να τα οικειοποιηθούμε. Όμως ο τελικός μας σκοπός είναι να ανασυστήσουμε το σύστημα που είχαμε κατά την πρώτη παιδική ηλικία. Να σκεφτόμαστε με πρωτογενείς αισθητήριες εικόνες.

Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα την ρευστοποίηση των καθιερωμένων προτύπων και την απόκτηση της ικανότητας να αποδεσμευτούμε από τις εικόνες των λέξεων και ό,τι αυτό συνεπάγεται…

Παρενθετικά να αναφέρω πως ένας καλός τρόπος εξάσκησης αλλά και ελέγχου για την πρόοδο μας είναι να επικοινωνούμε νοερά, σκεπτόμενοι με πρωτογενείς αισθητήριες εικόνες, όταν απευθυνόμαστε σε νήπια και σε κατοικίδια ζώα. Είναι εκπληκτική η ανταπόκριση τους και φυσικά έχουμε έτσι την ευκαιρία να επιβεβαιώσουμε την λειτουργικότητα της μεθόδου.

(Η προέκταση αυτής της δυνατότητας οδηγεί στην κατάκτηση της γνωστής μεθόδου Παρατήρησης εξ Αποστάσεως (ΠΕΑ) και όπως καταλαβαίνετε, αν το ΔΗ μας δίνει πρόσβαση σε τέτοιες καταστάσεις, γίνεται ευνόητο για ποιους λόγους «παροπλίστηκε».)

Είναι κατά βάση μια απλή τεχνική αν και όχι εύκολη. Θα έλεγα πως είναι το ίδιο απλή και συνάμα το ίδιο δύσκολη με το να «κόψουμε» μια κακή συνήθεια όπως είναι το κάπνισμα, για παράδειγμα. Βλέπετε, δυστυχώς, είμαστε εθισμένοι στην λεκτική σκέψη. Όμως σε καμιά περίπτωση αυτό δεν σημαίνει πως οι συνήθειες δεν είναι αναστρέψιμες. Εξ ίσου απλά (και εξ ίσου δύσκολα) «Το πέρασμα από τη μια κατάσταση στην άλλη είναι μια κρίσιμη διαδικασία. Η παλιά κατάσταση δεν έχει ακόμα πεθάνει και η νέα μόλις έχει γεννηθεί. Ολόκληρο το μέλλον παίζεται σ’ αυτή τη στιγμή. Τίποτε δεν έχει ακόμη κριθεί οριστικά και τελεσίδικα. Η στιγμή ανήκει εξίσου και στις δύο καταστάσεις και δεν ανήκει σε καμιά. Όταν η μεταμόρφωση αρχίζει περνάμε σε μια καινούργια εποχή.»

Υπάρχουν, και θα υπάρχουν, αναρίθμητοι «παρατηρητές» που παρατηρούν και διαμορφώνουν τον γνωστό Κόσμο, αλλά ακόμη κι έτσι εμείς που έχουμε την θέληση έχουμε και την δυνατότητα να αποτελέσουμε ένα πρωτοπόρο παρατηρητή σε «νέες περιοχές». Άλλωστε δεν υπάρχει κανένας φυσικός νόμος που να λέει πως η πραγματικότητα μπορεί να είναι μόνο μία και μοναδική.

Σ’ αυτή τη νέα Κατάσταση Συνείδησης και συνεπώς Ύπαρξης, εισερχόμαστε όπως τα βρέφη με περιορισμένες ικανότητες αντίληψης για τα νέα δεδομένα, έχοντας μοναδικό οδηγό τα πρωτογενή αισθήματα. Είναι το ένστικτο που μας δείχνει το δρόμο.

Εξ-ελισσόμαστε και προχωράμε εκπαιδεύοντας νέες περιοχές του εγκεφάλου μας, έως ότου με την συνεχή επανάληψη εδραιώσουμε νέα πρότυπα. Αλλά σκοπός αυτής της εδραίωσης, που στην ουσία είναι μια νέα οριοθέτηση, πρέπει να είναι μόνο για να χρησιμεύσει ως εφαλτήριο για την περαιτέρω εξερεύνηση του Κόσμου, ό,τι κι αν αυτός μπορεί να είναι. Τα όρια υπάρχουν μόνο για να καταλύονται.

Η λογική και η κρίση χρειάζονται ως το βαθμό που μας βοηθούν να αντλήσουμε από την υπάρχουσα εμπειρική γνώση, ώστε να αποφεύγουμε παλαιότερα λάθη και «κακοτοπιές». Αν θέλουμε να συμμετέχουμε σ’ ένα σύμπαν όπως αυτό περιγράφεται από την αστροφυσική, χρειάζεται πρώτα απ’ όλα να ξεπεράσουμε τα δικά μας υποθετικά όρια.

«Δεν υπάρχει αντικείμενο να παρατηρηθεί, αν δεν υπάρχει προηγουμένως ο παρατηρητής, ο γνώστης. Αυτός δημιουργεί με την παρατήρηση του τον κόσμο και δεν υπάρχει τίποτε έξω από αυτόν. …Το υποκείμενο είναι ο πραγματικός δημιουργός των πάντων. Ο παραδοσιακός Θεός είναι ένα άλλο αποτέλεσμα, μια επινόηση των δύο επιτήδειων στρατηγών του εχθρού μας: του Φόβου και της Ελπίδας.» μας επισημαίνει ο Δ. Ευαγγελόπουλος κι εγώ θα σας θυμίσω πως η ελπίδα ήταν ό,τι απέμεινε μέσα στο Πιθάρι της Πανδώρας.

Επίσης λένε πως η ελπίδα πεθαίνει πάντα τελευταία, κάτι που εγώ το εκλαμβάνω σαν απειλή, αν αυτό σημαίνει πως εγώ θα πεθάνω πριν από αυτήν!

Αν η ελπίδα είναι, όπως και έμμεσα μας προειδοποίησε ο μύθος, «…ένα ναρκωτικό, ένα μέσο ύπνωσης, αδρανοποίησης, εφησυχασμού, αδυναμίας, υποταγής και σκλάβωσης μας…ας αντικρίσουμε με ορθάνοιχτα μάτια και καθαρό μυαλό την πραγματική μαύρη και αρνητική φύση της.» Και ας ασκήσουμε το δικαίωμα της επιλογής να ξαναποκτήσουμε τον έλεγχο του μυαλού μας, των λέξεων, της «πραγματικότητας» μας.

Ο ζηλότυπος Δίας τιμώρησε τον Προμηθέα επειδή χάρισε σ’ εμάς τους κοινούς θνητούς την σπίθα της αντιληπτικής ικανότητας και όλοι μαζί οι «θεοί» συνωμότησαν εις βάρος μας και μας έστειλαν την Πανδώρα με το πιθάρι της που κατάφερε να μας δελεάσει και να μας αποπροσανατολίσει. Έχουν περάσει από τότε άγνωστο πόσες εποχές, αλλά ο σημερινός «πολιτισμός» μας αντανακλά ακριβώς τους συμβολισμούς του μύθου. Τα υποτιθέμενα δώρα του είμαστε υποχρεωμένοι να τα πληρώνουμε, κυριολεκτικά και μεταφορικά, πολύ ακριβά ακόμη και στην συνηθισμένη μας καθημερινότητα.

Και αναρωτιέμαι, για πόσο ακόμη θα αφήνουμε την κατάσταση αυτή να κυλά, απλοί κομπάρσοι σ’ ένα δράμα που υπάρχει μόνο για να μας αναλώνει; Δεν είναι πια καιρός να προχωρήσουμε παραπέρα;

Η Γνώση και η Φλόγα, είτε το θέλουν οι «θεοί» είτε όχι, υπάρχουν άσβεστες μέσα μας. Σ’ εμάς μένει να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε μ’ αυτό και πότε θα πούμε την τελευταία μας Λέξη…
--------------
Σημειώσεις

(1) Το αριστερό ημισφαίριο:
1) Ακολουθεί γραμμική πορεία σκέψης
2) Χρησιμοποιεί τον συμβολισμό
3) Διατηρεί λογική διαδοχή στις σκέψεις
4) Στηρίζεται στους κανόνες της λογικής
5) Επεξεργάζεται τις πληροφορίες λεκτικά
6) Λειτουργεί με υπαρκτά ερεθίσματα
7) Έχει επίγνωση του χρόνου
8) Επεξεργάζεται αφηρημένες πληροφορίες

 Το δεξί ημισφαίριο:
1) Ακολουθεί ολιστική πορεία
2) Χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο
3) Διατηρεί τυχαία επιλογή στη διαδοχή των σκέψεων
4) Στηρίζεται σε κανόνες της διαίσθησης
5) Επεξεργάζεται τις πληροφορίες μη λεκτικά
6) Λειτουργεί με ερεθίσματα της φαντασίας
7) Δεν κατανοεί την έννοια του χρόνου
8) Επεξεργάζεται παράλογες πληροφορίες

(2) Διπλοεγκεφαλικοί αποκαλούνται όσοι έχουν υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη στο μεσολόβιο, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των δύο ημισφαιρίων.

 (3) Διαβάστε το βιβλίο του Θαν. Βέμπου «Το Κουτί της Πανδώρας» όπου ασχολείται και αναλύει σε βάθος το θέμα των Λέξεων και τις προεκτάσεις του.
Και τώρα που αναφέρθηκα στην Πανδώρα, μήπως το Πιθάρι της συμβολίζει την κρανιακή κοιλότητα;
Παρενθετικά και σύμφωνα με τον Δ. Ευαγγελόπουλο, όταν σκεφτόμαστε με εικόνες είμαστε περισσότερο ασφαλείς απέναντι στις τεχνικές mind control μέσω ELF.
------------------
Βιβλιογραφία:
Ανδρέας Γεωργίου / Οι Μυθικοί Κώδικες / Γλάρος
Δημ. Ευαγγελόπουλος / Τεχνολογία υποταγής Συνειδήσεων / Έσοπτρον
Roger Penrose / Ο νέος αυτοκράτορας; / Γκοβόστη
Dona Williams / Κανείς στο Πουθενά / αποσπερίτης
Barbara Vitale / Οι Μονόκεροι υπάρχουν / Θυμάρι
Gianni Rodari / Γραμματική της Φαντασίας / ΤεκμήριοS. Cernez / Le Yoga de l’occident / Κονιδάρη

Ο πολυδιάστατος Άνθρωπος. Αντίληψη και Συνείδηση

Στη σύγχρονη Φυσική συζητιέται πολύ τελευταία το θέμα των πολλών διαστάσεων της πραγματικότητας. Εκτός των τριών του χώρου (μήκος, πλάτος, ύψος), και της τέταρτης του χρόνου, ακούγεται ότι ενδεχομένως η πραγματικότητα να περιλαμβάνει συνολικά επτά διαστάσεις, εννιά ή και δώδεκα. Και μάλιστα, σε αυτές τις άλλες διαστάσεις να ζουν, ταυτόχρονα με το δικό μας, και άλλοι κόσμοι, άλλα σύμπαντα. Το πώς, ωστόσο, γίνεται αυτό, κανείς από τους λαμπρότερους Φυσικούς της εποχής μας δεν έχει καταφέρει να μας το αποκωδικοποιήσει και εξηγήσει.
Κάποιοι επιστήμονες ήδη θεωρούν ως πέμπτη διάσταση τη συνείδηση, κι αυτό το εξηγούν ως εξής: τη στιγμή που ένας φυσικός επιχειρεί να μετρήσει την κίνηση ενός υποατομικού σωματιδίου, με μάζα π.χ. 1-20 cm3,θέλοντας ή μη θα επηρεάσει την κίνηση του.

Σε τόσο μικρές μάζες, ακόμη και η ενέργεια του οργάνου μέτρησης που θα χρησιμοποιηθεί, ακόμη και το ελάχιστο ηλεκτρόνιο που θα συγκρουστεί με το υποατομικό σωματίδιο, για να βεβαιώσει στον ερευνητή το που βρίσκεται, θα το επηρεάσει. Συνεπώς είναι αδύνατο να μάθουμε το που ακριβώς βρίσκεται «πραγματικά» ένα τέτοιο σωματίδιο, αφού όταν θα το μάθουμε, στην ουσία, θα μάθουμε το που είναι μετά την επιρροή της μέτρησης μας.

Αν λοιπόν, η πραγματική του θέση είναι αδύνατο να βρεθεί, τότε όλα εξαρτώνται από το αποτέλεσμα της μέτρησης, την οποία όμως μέτρηση την αποφασίζει ο ερευνητής. Αν την εφαρμόσει με τον α’ τρόπο θα βρει το σωματίδιο στην α1 θέση, αν την εφαρμόσει με το β’ τρόπο θα βρει το σωματίδιο στη β1 θέση κ.ο.κ.

Επομένως άπτεται στη θέληση του ερευνητή στο πως θα μετρήσει ένα τόσο απειροελάχιστο φαινόμενο. Εκτός τώρα από της θέλησης του, ένα γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο τα πράγματα είναι ότι δεν καταλαβαίνουν με τον ίδιο τρόπο τα αποτελέσματα της μέτρησης όλοι οι επιστήμονες.

Σε τόσο απειροελάχιστες μικρομετρήσεις υπάρχουν μεγάλα περιθώρια σχετικά με το τί αντιλαμβάνονται και τί όχι οι ερευνητές. Ένας ερευνητής μπορεί να αντιληφθεί το α’ αποτέλεσμα ως ορθό, ενώ άλλος ερευνητής το β’. Συνεπώς τόσο οι θέληση, όσο και η συνείδηση των ερευνητών επηρεάζουν την αντίληψη των αποτελεσμάτων. Ναι, αλλά αυτό το γεγονός ακυρώνει, ή τουλάχιστον σχετικοποιεί την αποτελεσματικότητα της επιστήμης. Αφού το αποτέλεσμα μιας μέτρησης εξαρτάται από τη θέληση και τη συνείδηση των ερευνητών, στην αντίληψη της πραγματικότητας των πολύ μικρών ή πολύ μεγάλων διαστάσεων, παρεμβάλλεται ο υποτιμημένος, από την επιστήμη, υποκειμενικός ψυχικός παράγοντας.

Το δεδομένο αυτό έρχεται να προστεθεί στις ήδη υπάρχουσες παραδοχές της ψυχολογίας περί της «υποκειμενικής αντίληψης της πραγματικότητας». Γνωρίζουμε για παράδειγμα, ότι μεταξύ ενός ερεθίσματος Sκαι μιας αντίδρασης R μεσολαβεί το μαύρο κουτί της υποκειμενικής επεξεργασίας. Π.χ. αν 100 άνθρωποι ακούσουν σε ένα πολυκατάστημα από τα μεγάφωνα τη φράση «κυκλοφορεί ένας κλέφτης στο κατάστημα» (ερέθισμα S) δεν θα αντιδράσουν όλοι (αντίδραση R) με τον ίδιο τρόπο. Αλλιώς θα αντιδράσει ο σωματώδης, αλλιώς η ηλικιωμένη, αλλιώς ο ψύχραιμος, αλλιώς ο φοβητσιάρης. Μεταξύ του ερεθίσματος S και της συμπεριφοράς R μεσολαβεί η ψυχική διεργασία που συμπεριλαμβάνει τη μνήμη παλαιών εμπειριών, την αντίληψη του συγκεκριμένου ερεθίσματος, την εγρήγορση εκείνης της στιγμής, τα συναισθήματα που προκαλούνται, τις σκέψεις που επακολουθούν κ.λπ.

Η σύγχρονη νευροβιολογία έχει εξάλλου αποδείξει, ότι σε κάθε ερέθισμα του περιβάλλοντος μας ο εγκέφαλος συμπληρώνει με αυθαίρετο και υποκειμενικό τρόπο τα στοιχεία που λείπουν. Γι’ αυτό το λόγο οι εντυπώσεις που αποκομίζουν οι θεατές ενός έργου ζωγραφικής ή μιας συναυλίας ποικίλουν πάρα πολύ.

Μήπως λοιπόν η αντίληψη της πραγματικότητας είναι εν γένει υποκειμενικό – ψυχικό ζήτημα; Και μήπως οι διαστάσεις της πραγματικότητας που συζητούν οι σύγχρονοι φυσικοί δεν είναι άλλες από ψυχικές διαστάσεις; Οι παράλληλοι κόσμοι και τα σύμπαντα μήπως «τρέχουν» μέσα στο Νου μας; Η Φιλοσοφία είναι τελικά η επιστήμη των επιστημών, και φιλόσοφοι από τους προσωκρατικούς, τους κλασσικούς, τους Ζεν, τον Κομφούκιο, ως τον Καστοριάδη, τον Φουκώ, και το Ράσσελ είχαν δίκιο: τα πάντα είναι στο μυαλό μας;

Η απάντηση με τα ως τώρα δεδομένα δείχνει να είναι θετική. Τα πάντα γίνονται αντιληπτά, και μετά από επεξεργασία καταλήγουν σε συμπεράσματα, με αυθαίρετο, υποκειμενικό, και προσωπικό τρόπο. Δεν υπάρχει αντικειμενική πραγματικότητα αλλά άπειρες υποκειμενικές, που για κάποιους λόγους σε λίγα ή πολλά σημεία συμφωνούν, και αυτές τους οι συμφωνίες σχηματίζουν τις εκάστοτε περιορισμένες στο χρόνο κοινωνικές παραδοχές – τον κοινό νου. Οι άνθρωποι, δε, φαίνεται ότι όντως ζουν σε πολλές διαστάσεις, τις οποίες και θα επιχειρήσουμε να περιγράψουμε στη συνέχεια.

Α) Οι διαστάσεις του χώρου.

Το έμβρυο, μετά τους πρώτους μήνες της κύησης, αντιλαμβάνεται τους ήχους: και από το σώμα της μητέρας και από το περιβάλλον της. Μετά τη γέννηση του εκτός της αντίληψης των ήχων, αναπτύσσεται και αυτή της όρασης. Πριν όμως ακόμη καταφέρει να δει, αντιλαμβάνεται το τρισδιάστατο του χώρου από τους ήχους: συγκεκριμένα από τη διαφορά του χρόνου με τον οποίο φτάνει ο κάθε ήχος στο κάθε αυτί.

Αν, για παράδειγμα, ένας κρότος φτάσει στο δεξί αυτί γρηγορότερα από ότι στο αριστερό, το παιδί αντιλαμβάνεται ότι αυτός η ήχος ακούστηκε από δεξιά. Το σύστημα προσανατολισμού και αντίληψης του χώρου μέσω των ήχων, άλλωστε, χρησιμοποιείται ευρέως στη φύση κυρίως από τα πτηνά της νύχτας, όπως τις νυχτερίδες, που αντιλαμβάνονται την κίνηση θηράματος με ακρίβεια εκατοστού.

Στην αντίληψη του ήχου προστίθεται σταδιακά μετά τη γέννηση και αυτή της όρασης. Στην αρχή γίνεται αντιληπτό ένα άσπρο φως, ενώ σιγά – σιγά το φως αυτό διαχωρίζεται σε χρώματα, και χάρη στη λειτουργία των δύο ματιών προσδιορίζεται και η απόσταση, με ένα μηχανισμό παρόμοιο με αυτόν της ακοής. Πειράματα ψυχολόγων έχουν δείξει ότι το κάθε παιδί κατακτά με το δικό του ρυθμό τα διάφορα στάδια της αντίληψης του χώρου, και το επίπεδο αντίληψης κυμαίνεται από πολύ φτωχό σε παιδιά με προβλήματα αντίληψης και ΑΜΕΑ ως πολύ πλούσιο σε παιδιά – θαύματα.

Στην ενήλικη ζωή, συνήθως το επίπεδο αντίληψης του χώρου είναι λίγο πολύ κοινό για τους περισσότερους. Εξαιρέσεις αποτελούν στο ένα άκρο οι ηλικιωμένοι, που μπορεί να μην αντιληφθούν ένα σκαλοπάτι και να πέσουν, και στο άλλο άκρο, άνθρωποι με τρομερές ικανότητες όπως οι ελεύθεροι σκοπευτές, οι διάσημοι ποδοσφαιριστές, οι ακροβάτες και οι οδηγοί αγωνιστικών οχημάτων. Στις εξαιρέσεις περιλαμβάνονται και οι καλλιτέχνες εικαστικών ή γλύπτες που μας εκπλήσσουν με τα έργα τους, τα οποία δημιουργούνται χάρη στις ιδιαίτερες ικανότητες τους στην αντίληψη του χώρου.

Β) Η αντίληψη του χρόνου.

Η τέταρτη διάσταση, αυτή του χρόνου, φαίνεται ότι γίνεται αντιληπτή από όλη τη φύση σε μερικά σημεία της, και μόνο από τον Άνθρωπο σε μερικά άλλα.

Όλα τα φυτά και τα ζώα λειτουργούν με βιολογικά ρολόγια. Την άνοιξη θα ανθίσουν ή θα ζευγαρώσουν, το χειμώνα θα μείνουν χωρίς φύλλα ή θα πέσουν σε χειμέρια νάρκη. Αντίστοιχα και ο άνθρωπος, χάρη στη λειτουργία της επίφυσης, αλλά και βιολογικών ρολογιών που λειτουργούν μέσα σε κάθε κύτταρο, περνά τους κύκλους των εποχών σε πλήρη συντονισμό με το περιβάλλον που ζει, είτε αυτό το αντιλαμβάνεται είτε όχι. Μάλιστα, οι περισσότεροι πολιτισμοί έχουν καθιερώσει γιορτές για το πέρασμα της κάθε εποχής και το καλωσόρισμα της επόμενης.

Ωστόσο, ο Άνθρωπος αντιλαμβάνεται και άλλες διαστάσεις του χρόνου που η υπόλοιπη φύση αγνοεί, και αυτή είναι η πρώτη ειδοποιός διαφορά του με τους προγόνους του, που άλλαξε την εξέλιξη του προς κάτι τελείως διαφορετικό. Ο Άνθρωπος, χάρη σε εξειδικευμένες δομές του υποθαλάμου αλλά και του νεοφλοιού του, αντιλαμβάνεται το ότι ο χρόνος χωρίζεται σε παρελθόν, παρόν και μέλλον.

Αυτή η γνώση του επιτρέπει να «χρησιμοποιήσει» τη γνώση του παρελθόντος ώστε να αποφύγει διάφορες δυσμενείς επιπτώσεις του μέλλοντος. Επίσης, η αντίληψη του χρόνου τον οδηγεί στη γνώσει ότι είναι θνητός, γεγονός που δημιουργεί την αντίληψη της τραγικής μοίρας του αναπόφευκτου, και σε αντιστάθμισμα προκαλεί τη γένεση όλου του πολιτισμού, της φιλοσοφίας και της θρησκείας. Η γνώση του αναπόφευκτου τέλους και η αγωνιώδης προσπάθεια αυτή η γνώση να γίνει αποδεκτή και να ξεπεραστεί, ίσως προκάλεσε την εκπληκτική εξέλιξη του Ανθρώπινου εγκεφάλου ως το πιο περίπλοκο όργανο στο Σύμπαν.

Η αντίληψη του χρόνου διαφοροποιείται ανάλογα με τον άνθρωπο, τη στιγμή της εξέλιξης του, τη συναισθηματική του κατάσταση, τις προσδοκίες του. Αλλιώς αντιλαμβάνεται το χρόνο ένα παιδί, από έναν ηλικιωμένο, έναν ασθενή που πονάει, έναν φυλακισμένο που βασανίζεται, ένα ναρκομανή που έχει πάρει ηρωίνη, ένα μεθυσμένο, ή έναν που γλεντά σε κέντρο διασκέδασης. Το πόσο σχετικός μπορεί να είναι ο χρόνος μπορεί να φανεί από το όνειρο: στο όνειρο, σε διάρκεια λίγων δέκατων του δευτερολέπτου, μπορούμε να ζήσουμε το σενάριο χρόνων. Ή ακόμη, όπως λέγεται, οι ετοιμοθάνατοι, μπορούν να ξαναζήσουν όλη τη ζωή τους σε δευτερόλεπτα.

Όταν πονάμε μπορεί ο χρόνος να γίνεται αντιληπτός ως στάσιμος, και όταν χαιρόμαστε να «μην καταλαβαίνουμε πώς πέρασε η ώρα». Πολλές διαλογιστικές ανατολικές τεχνικές, ή και προσευχές, σκοπεύουν στο να υπερβούμε τις σχετικές και υποκειμενικές αντιλήψεις του χρόνου και να αντιληφθούμε το παρόν υπερβατικά, σα να μην υπάρχει παρελθόν και μέλλον, προκειμένου να αντιληφθούμε το «αιώνιο παρόν» και να έχουμε βίωση του «εις τους αιώνες των αιώνων».

Το βέβαιο είναι ότι, σε κάθε περίπτωση, όσο καλύτερη είναι η αντίληψη του χρόνου τόσο πιο εύκολη και αποδοτική γίνεται η ζωή ενός ανθρώπου: αντιλαμβάνεται και αποδέχεται το γεγονός της θνητότητας του, προγραμματίζει τη ζωή του, τα μαθήματα και τις εργασίες του, είναι καλύτερος επαγγελματίας, προλαβαίνει κακές καταστάσεις του μέλλοντος κ.ο.κ.

Σήμερα εκπονούνται σεμινάρια ορθής διαχείρισης χρόνου στα περισσότερα γνωστά πανεπιστήμια (για αποδοτική μελέτη), επιχειρήσεις (για αποδοτική εργασία), και ψυχοθεραπευτικά γκρουπ (για καλύτερη ποιότητα ζωής και επίτευξη δύσκολων στόχων). Η καλή αντίληψη του χρόνου και η σωστή διαχείριση του έχει αποδειχθεί να συνδέεται με κάθε έννοια οργάνωσης και επιτυχίας.

Γ) Η θέληση.

Η πέμπτη διάσταση στον Άνθρωπο είναι η θέληση. Επίσης μοναδική για τον Άνθρωπο ιδιότητα, η θέληση είναι κάτι περισσότερο από την ικανοποίηση των βασικών ενστίκτων. Παρά το ότι παρατηρείται και σε κάποια εξελιγμένα είδη του ζωικού βασιλείου, όπως στα σκυλιά, στα πρωτεύοντα κ.λπ., στην πλήρη της έννοια γίνεται κατανοητή και χρησιμοποιείται μόνο από τον Άνθρωπο.

Η θέληση ταυτίζεται με την ενέργεια στη φύση. Η θέληση αλλάζει τον κόσμο, ή τον διατηρεί σε μία κατάσταση όταν η φυσική του τάση είναι να αλλάξει. Για τον Αριστοτέλη η ψυχή του Ανθρώπου αποτελείται από τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τη βούληση (θέληση). Για το Χριστιανισμό, ο Θεός δημιούργησε τον κόσμο επειδή το θέλησε.

Η θέληση, πολλές φορές περισσότερο από τις σκέψεις ή τα συναισθήματα, καταλήγει σε συμπεριφορές, και όταν ένας άνθρωπος θέλει κάτι, δύσκολα μπορεί να δεχτεί να μην το θέλει. Ταυτίζεται όχι με το Αυτό του Φρόιντ, όπου εδράζονται τα ένστικτα, αλλά με το Εγώ. Τη πρώτη στιγμή που το βρέφος θα πει «όχι», δημιουργείται το Εγώ του που εκφράζει τη θέληση του.

Η θέληση είναι η ψυχική ενέργεια που κάνει τον Άνθρωπο να ανεβαίνει στα πιο ψηλά βουνά, να επιβιώνει σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, να νικάει το πιο δύσκολο εχθρό, να αλλάζει τον κόσμο. Η θέληση αντίστοιχα είναι αυτή που προκαλεί πολέμους, που βασανίζει ανθρώπους για τις πολιτικές τους απόψεις, που δίνει ενέργεια στις πιο κακόβουλες πράξεις. Γι’ αυτό και μέριμνα ανέκαθεν των γονιών, των εκπαιδευτικών, των ιερέων και των κυβερνητών ήταν να μπορέσουν να επηρεάσουν τη θέληση των ανθρώπων (παιδιών, μαθητών, πιστών, ή υπηκόων) στην κατεύθυνση που θεωρούσαν ως ορθή.
Η θέληση στα πιο γνωστά παραδείγματα ανθρώπων από τη μυθολογία και την Ιστορία άλλαξε τον κόσμο, όντας εναντιωμένη στην εκάστοτε εξουσία.

Η Αντιγόνη εναντιώνεται στον Κρέοντα, ο Σωκράτης στις επίσημες πολιτικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις, ο Γκάντι στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Μάρτιν Λούθερ Κίγκ στην παντοδυναμία των λευκών κ.α. Πρόσφατα μπλόγκερς του ίντερνετ παρακάμπτουν τη λογοκρισία στις Ασιατικές και Αραβικές χώρες, ενώ αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν σε όλες τις δικτατορίες όλων των εποχών. Η θέληση κινεί τον κόσμο, και οι μάχες που δίνονται συνεχώς γίνονται για να αποδειχτεί το ποια και ποιανού θέληση θα κυριαρχήσει.

Ο Νίτσε ανέφερε ότι «οι άλλοι είναι η κόλαση μου», δείχνοντας ότι η θέληση των άλλων συνήθως περιορίζει τη δική μας. Όταν βεβαίως η θέληση μας είναι διαφορετική από αυτή των άλλων, οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε είναι τεράστιες. Δεν ανέφερε όμως, το ότι όταν η θέληση μας συνταυτίζεται με τη θέληση των άλλων, τότε η συνολική δύναμη της πολλαπλασιάζεται. Όλες οι επαναστάσεις και οι αλλαγές του κόσμου έγιναν από την ταυτόχρονη θέληση πολλών ανθρώπων.

Η θέληση, συνεπώς, όταν χειραγωγηθεί και χρησιμοποιηθεί με τον κατάλληλο τρόπο, μπορεί να «μετακινήσει βουνά», είναι η δύναμη του νου που μπορεί να αλλάξει τα πάντα είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο. Και εδώ ακριβώς έρχεται η έκτη διάσταση στον Άνθρωπο που είναι η ηθική.

Δ) Η ηθική.

Η ηθική είναι για την ψυχή ότι είναι το ανοσοποιητικό για το σώμα. Ένα σύστημα που αποφασίζει κάθε στιγμή αν ένα ψυχικό ερέθισμα είναι αποδεκτό ή όχι, φίλος ή εχθρός. Βεβαίως ως ψυχικό ερέθισμα νοείται οτιδήποτε γίνεται αντιληπτό από το γνωστικό – ψυχικό όργανο, και μπορεί να προέρχεται από το εσωτερικό (σκέψη, συναίσθημα, βούληση) ή το εξωτερικό (ήχος, λόγια, συμπεριφορά κάποιου άλλου) περιβάλλον.

Η ηθική, όπως άλλωστε και το ανοσοποιητικό, ξεκινάει να «χτίζεται» από την πρώϊμη ηλικία και επαναπροσδιορίζεται ως το τέλος της ζωής. Ωστόσο, η δυνατότητα εξέλιξης και αναπροσδιορισμού της εξαρτάται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σε άλλους αλλάζει εύκολα, σε άλλος δύσκολα. Σε άλλους μένει η ίδια από την εφηβεία και μετά, σε άλλους ακόμη και στα γεράματα αλλάζει.

Η δε κοινωνία άλλοτε επιβραβεύει τη σταθερότητα της ηθικής (έμεινε σταθερός στις αξίες του ως το τέλος), άλλοτε την ψέγει (είναι μονολιθικός και μονόχνωτος άνθρωπος). Το ποιος επιβραβεύει μία σταθερή ηθική και ποιος μία εύκαμπτη είναι θέμα ανθρώπων, εποχής, στόχων, και ιστορίας.

Το ψυχικό ανοσοποιητικό, η ηθική, αναπτύσσεται σε ένα νέο άνθρωπο δεχόμενη στοιχεία από τις οικογενειακές σχέσεις, την εκπαίδευση, τη θρησκεία και την γενικότερη κοινωνική και πολιτική οργάνωση του περιβάλλοντος στο οποίο ζει.

Η ανάπτυξη της συντελείται με λόγια, τιμωρίες, απαγορεύσεις, απειλές, επιβραβεύσεις κ.α. από όλους τους ισχυρούς φορείς που συναντά ο άνθρωπος στην ανάπτυξη και τη ζωή του. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το αντίστοιχο ανοσοποιητικό σύστημα της κοινωνίας είναι η δικαιοσύνη, οι νόμοι και η νοοτροπία, που μπορούν να εκθειάσουν κάποιον, να τον ανεβάσουν στο υψηλότερο σκαλοπάτι της ιεραρχίας, ή να τον απομονώσουν, να τον φυλακίσουν ή να τον περιθωριοποιήσουν.

Ο άνθρωπος από νωρίς μαθαίνει τόσο το τί του επιτρέπεται και τί όχι, αλλά και πώς οι υπόλοιποι σκέφτονται και νιώθουν με αυτά που αυτός κάνει, για να μάθει να τους λαβαίνει υπόψη του και να κοινωνικοποιηθεί ομαλά.

Προκειμένου να δημιουργηθεί η «κατάλληλη» ηθική για ένα παιδί, η μητέρα του επιβραβεύει ή αποθαρρύνει τις συμπεριφορές του. Το παιδί συνήθως λόγω μίμησης, ταύτισης, και της μειονεκτικής θέσης στην οποία βρίσκεται ενσωματώνει στο δικό του όργανο αυτές τις συμπεριφορές, και έτσι αρχίζει να νιώθει ή να σκέπτεται με τον αντίστοιχο με της μητέρας του τρόπο, όταν συμπεριφέρεται με τον α’ ή β’ τρόπο.

Το τελικό στάδιο έρχεται όταν, πριν ακόμη προβεί σε συμπεριφορά, επεξεργάζεται τις προβλέψεις του για το τι θα συμβεί αφού κάνει τη συμπεριφορά. Τότε η ηθική του, αποφασίζει για το τί είναι αποδεκτό να παρουσιάσει ως συμπεριφορά και τί όχι, δεδομένων των συνεπειών που περιμένει ότι θα έχει στους άλλους με αυτήν τη συμπεριφορά. Το ίδιο αργότερα γίνεται στο σχολείο, στο στρατό, στη δουλειά και στην δική του οικογένεια. Το «μαύρο κουτί» των σκέψεων, των συναισθημάτων, και των επιθυμιών που παρεμβάλλεται μεταξύ του ερεθίσματος S και της συμπεριφοράς R δεν είναι τίποτε άλλο από την ηθική, που αποφασίζει και για τη συμπεριφορά, τον τρόπο απάντησης στο ερέθισμα.

Η ηθική μπορεί να είναι συνειδητή ή ασυνείδητη. Στην πραγματικότητα, ένα μεγάλο μέρος των παρεμβάσεων της ψυχοθεραπείας, είναι το να γίνει κατανοητή στον ψυχοθεραπευόμενο το πώς λειτουργεί η ηθική του, και το τί μπορεί να κάνει για να αλλάξει τις πεποιθήσεις που διαταράσσουν τη ζωή του. Σε ανθρώπους που δεν δέχονται αλλαγές των προσωπικών τους ηθικών αξιών, η ψυχοθεραπεία αποτυχαίνει.

Σύμφωνα με το Φουκώ στο έργο του «Η ιστορία της σεξουαλικότητας», η ηθική των αρχαίων Ελλήνων ήταν απλή, και περιοριζόταν στα αποτελέσματα που θα έχει η συμπεριφορά τους απέναντι στο νόμο. Δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τις προθέσεις των ατόμων. Αντίθετα μετά την καθιέρωση του Χριστιανισμού, η ηθική απαξίωση αφορούσε όχι μόνο αυτόν που έκανε κάτι κακό σε κάποιον, αλλά και αυτόν που σκέφτηκε, αισθάνθηκε ή θέλησε κάτι κακό για τον εαυτό του ή άλλον, πριν ακόμη το κάνει, και ακόμη και αν δεν το κάνει ποτέ.

Η έννοια της αμαρτίας, με αυτόν τον τρόπο, διείσδυσε στα πιο μύχια του νου και της ψυχής των ανθρώπων, που πια απολογούνταν στην εξομολόγηση ακόμη και αυτά που σκέφτηκαν ή αισθάνθηκαν, ανεξάρτητα αν προέβησαν ή όχι σε πράξεις. Έτσι καθιερώθηκε μία ηθική ενάντια στην ίδια τη φύση του ανθρώπου, που, σε αναλογία με το ανοσοποιητικό σύστημα, προκαλούσε ένα αυτοάνοσο ψυχικό νόσημα που σκότωνε τα ίδια τα «κύτταρα» της ψυχής: τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις επιθυμίες, από τη στιγμή που αυτά ήταν καθορισμένα ως «απαγορευμένα». Ο άνθρωπος υπέφερε μόνος του, και μόνο που περάσανε από το νου του!

Η πρώτη διαδικασία που επιχείρησε να αλλάξει αυτή την παντοδυναμία της ηθικής, και να αποκαταστήσει τη φυσιολογική ύπαρξη των σκέψεων, των συναισθημάτων και των επιθυμιών στον
Άνθρωπο ήταν η ψυχανάλυση, στις αρχές του 19ου αιώνα. Από τότε η ψυχοθεραπεία επιχειρεί να περιορίσει το κακό που προκαλεί η ακραία πουριτανική εκκλησιαστική ηθική, από όποιο θρήσκευμα κι αν προέρχεται, και να διατηρήσει μόνο τα καλά της στοιχεία, τα στοιχεία εκείνα που βοηθούν τον άνθρωπο να είναι δημιουργικός, συμπονετικός, συνεργατικός, και ευτυχισμένος.

Ε) Η συνείδηση.

Η συνείδηση, ή μεταγνώση, είναι μία έννοια που ακόμη δεν έχει προσδιοριστεί, που ο κάθε φιλόσοφος την εννοεί με το δικό του τρόπο, που δεν έχει οριστεί και ίσως δεν οριστεί ποτέ. Φιλόσοφοι, ψυχολόγοι, νευροεπιστήμονες, προγραμματιστές Η/Υ επιχειρούν να την ορίσουν, το ίδιο και γλωσσολόγοι, φυσικοί, ή κοινωνικοί επιστήμονες, χωρίς όμως ακόμη να έχουν συμφωνήσει. Σε γενικότερο πλαίσιο, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι συνείδηση είναι η γνώση όσων γνωρίζουμε, και
η γνώση ότι γνωρίζουμε. Γι’ αυτό και καλείται ως μεταγνώση. Η γνώση της γνώσης.

Η συνείδηση μπορεί επίσης να ταυτίζεται ως ένα σημείο με το φροϋδικό Εγώ. Ως Εγώ ορίζονται οι δικές μου σκέψεις, τα συναισθήματα και οι επιθυμίες που διαφέρουν από αυτά των άλλων και τα στοιχεία αυτά γνωρίζω ότι είναι δικά μου.

Η συνείδηση όμως δεν περιορίζεται στο Εγώ, αλλά περιλαμβάνει και τη γνώση των άλλων (των σκέψεων, των συναισθημάτων και των επιθυμιών τους), της κουλτούρας, της Ιστορίας, της Επιστήμης γενικότερα κ.ο.κ. Επομένως η συνείδηση είναι η γνώσεις που έχω αποκτήσει, και ταυτόχρονα η επαφή μου με τα πάντα: τις σκέψεις, των συναισθημάτων, των επιθυμιών μου, των συμπεριφορών των άλλων, των υποτιθέμενων στόχων και κινήτρων τους, της καθημερινότητας, της επικαιρότητας, των σεναρίων για το μέλλον κ.ο.κ.

Ως γνώση της γνώσης, σε πολλές θρησκείες το τέλειο της συνείδησης, αυτό που υποτιθέμενα τα γνωρίζει όλα, ταυτίζεται με το Θεό. Για πολλούς πολιτισμούς ισχύει το ρητό «η γνώση είναι δύναμη», και για την απόκτηση της πασχίζουν άνθρωποι, κοινωνίες και πολιτισμοί.

Σύμφωνα με το μύθο, ο Προμηθέας έκλεψε τη φωτιά από τους Θεούς, και τιμωρήθηκε με αιώνια βασανιστήρια, προκειμένου οι άνθρωποι να γνωρίζουν. Επίσης, στην παλαιά Διαθήκη, ο λόγος που οι Πρωτόπλαστοι έχασαν τον Παράδεισο και τιμωρήθηκαν αυστηρά ήταν γιατί «έφαγαν από το Δέντρο της Γνώσης». Σε πολλές εποχές η επιστήμη καταδιώχθηκε, και καταδιώκεται ακόμη και σήμερα, γιατί η γνώση που φέρνει έρχεται σε αντίθεση με εδραιωμένες πεποιθήσεις και απειλεί τα συμφέροντα αυτών που τις επιβάλλουν. Η εκπαίδευση, σε πολλές περιπτώσεις, χρησιμοποιείται από τις ισχυρές ελίτ στο να αποτρέψουν τα πλήθη από τη γνώση και να μην συνειδητοποιήσουν την αλήθεια.

Στην πραγματικότητα, βέβαια, η συνείδηση, και η συνειδητοποίηση δεν είναι διαδικασίες που κατακτώνται αυτόματα. Ξεκινούν ως αμυδρές γνώσεις του εαυτού και των άλλων στην πολύ μικρή ηλικία, προχωρούν με την πορεία της ανάπτυξης ως την εφηβεία, εκεί κάνουν ένα άλμα μιας και η εφηβεία προκαλεί καταστροφή του παιδικού κόσμου και εισάγει τον έφηβο στον κόσμο των μεγάλων, και ολοκληρώνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής. Έτσι, όσο κι’ αν προσπαθήσει κανείς να εκπαιδεύσει κάποιον να αποκτήσει «συνείδηση», δεν θα τα καταφέρει, αν ο δεύτερος δεν το έχει καλλιεργήσει. Είναι μία διαδικασία που απαιτεί χρόνο, εκπαίδευση, κόπο και τριβή.

Η συνείδηση μπορεί να φτάσει, σύμφωνα με τις περιγραφές αγίων ή ασκητών διαφόρων θρησκειών, στην αντίληψη του «Θείου» ή στην αντίληψη των πάντων.

Η νευροβιολογία έχει εντοπίσει ως εγκεφαλική δομή που «παράγει» συνείδηση τη Νήσο του Reil, μία δομή του νεοφλοιού που είναι όμως σε επαφή με όλο το μεταιχμιακό και το υπόλοιπο νευρικό σύστημα, και αποκρυπτογραφεί συνεχώς τα πάντα που έρχονται σε επαφή με την αντίληψη: εσωτερικά ερεθίσματα (σκέψεις, αισθήματα, επιθυμίες), και εξωτερικά (λόγια, συναισθήματα, προθέσεις των άλλων, και γενικότερα όλα τα στοιχεία του περιβάλλοντος).

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι η Νήσος του Reil, έρχεται σε επαφή με όλο το σώμα, τις αισθήσεις του χώρου (ακοή, όραση), του χρόνου (επίφυση, υποθάλαμος), της θέλησης (μεταιχμιακό σύστημα, νεοφλοιός) και την ηθική (πρόσθιος μετωπιαίος λοβός του εγκεφάλου). Επομένως γνωρίζει, αν και εφόσον εκπαιδευτεί γι’ αυτό, τα πάντα.

Η Νήσος του Reil ταυτίζεται και με την ψυχή του Ντεκάρτ (αν και αυτός με τις νευρολογικές γνώσεις της εποχής του την τοποθετούσε στην επίφυση) και με το Τρίτο Μάτι των Ανατολικών Θρησκειών. Σε ασκητές της γιόγκα με χρόνια εξάσκηση, έχει αποδειχτεί ότι η συγκεκριμένη εγκεφαλική δομή ήταν λεπτότερη και είχε περισσότερη φαιά ουσία σε σχέση με τον μέσο πληθυσμό.

Ήδη αναφέρθηκε ότι για κάποιους φυσικούς, η διάσταση της πραγματικότητας που λείπει από το παζλ της Φυσικής είναι η συνείδηση, και σε αυτήν την κατεύθυνση βρίσκουν σύμφωνους και τους ψυχολόγους, και τους θεολόγους και τους φιλόσοφους.

Δεδομένου ότι με την ανάπτυξη της γνώσης και τη διεύρυνση της συνείδησης, τόσο η αντίληψη του χώρου, όσο και του χρόνου, και της θέλησης, και της ηθικής αναπτύσσονται και διευρύνονται, η συνείδηση είναι το κλειδί του Σύμπαντος, και η ανάπτυξη της μπορεί να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο. Αν φυσικά της επιτραπεί να αναπτυχθεί και της δοθούν τα απαραίτητα στοιχεία να διευρυνθεί. Με αυτήν την έννοια, η συνείδηση και η ανάπτυξη της σε κάθε άνθρωπο οφείλει να είναι ο στόχος κάθε γονιού, κάθε εκπαιδευτικού, κάθε ιερέα και κάθε πολιτικού. Έτσι θα επιτευχθεί και στην πράξη ο πολυδιάστατος Άνθρωπος που αναζητούν εδώ και χρόνια οι Φυσικοί!