Τίποτα δεν συμβαίνει στο σύμπαν χωρίς έναν Αποχρώντα Λόγο

ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ ΔΙΑΘΕΤΕΙ Η ΚΑΛΟΣΥΝΗ

Η υπέρτατη σοφία της φύσης, δια της οποίας δημιουργήθηκε ο κόσμος, δεν μπορεί παρά να διαλέξει το καλύτερο δυνατό σχέδιο. Η αισιοδοξία του ενάρετου ανθρώπου δεν είναι μια τυφλή πλάνη, αλλά η ακατάλυτη συνέπεια αυτής της εμπιστοσύνης στην παγκόσμια αρμονία. Τίποτα δεν συμβαίνει στο σύμπαν χωρίς έναν Αποχρώντα Λόγο (*), δηλαδή χωρίς μια αιτία που εξ αρχής είναι συνδεδεμένη με το αγαθό. Ακόμα και όταν το κακό ή η αδικία φαίνεται να πλεονεκτούν, δεν είναι παρά μια διαταραχή προσωρινή στο σύνολο της αδιατάρακτης αρμονίας.

Πολλοί διακρίνουν ένα “ελαττωματικό” έργο στη δημιουργία, επειδή εστιάζουν στο κακό ή στις δοκιμασίες που πλήττουν τους ενάρετους. Όμως, η υψηλή διάνοια αντιλαμβάνεται ότι τούτος ο κόσμος είναι ο καλύτερος δυνατός κόσμος (le meilleur des mondes possibles), ακριβώς επειδή η διαβάθμιση και η αντίθεση του κακού είναι εκείνη που επιτρέπει στο πραγματικό αγαθό να εκδηλωθεί και να αναδείξει την εσωτερική του δύναμη. Τα σφάλματα και οι ατέλειες δεν έχουν δική τους αυτόνομη υπόσταση, αλλά υποχωρούν μόλις έρθουν αντιμέτωπα με την αλήθεια.

Η καλοσύνη και η δικαιοσύνη δεν είναι έννοιες συμβατικές που εφηύραν οι άνθρωποι, αλλά αιώνιες και αμετάβλητες αλήθειες, ενσωματωμένες στη θεία αρχιτεκτονική του σύμπαντος. Ο άνθρωπος που πράττει με ακεραιότητα και εντιμότητα δεν προβαίνει σε μια αυθαίρετη πράξη, αλλά ευθυγραμμίζεται με την παγκόσμια αρμονία. Αντίθετα, εκείνοι που εργάζονται στο σκοτάδι, χρησιμοποιώντας τη διπλοπροσωπία και τον σφετερισμό, δεν εξαπατούν κανέναν παρά μόνο τον εαυτό τους, διακόπτοντας τη σύνδεσή τους με την καθολική τάξη.

Η πνευματική ευημερία και η εσωτερική γαλήνη είναι το τελικό προϊόν αυτής της ευθυγράμμισης με το αγαθό. Η αληθινή αισιοδοξία είναι η επίγνωση ότι ο ενάρετος βίος δεν μπορεί ποτέ να κλονιστεί από εξωτερικά συμβάντα ή από την παρουσία του κακού. Δεν συντρέχει, επομένως, κανένας λόγος αγωνίας για τις φαινομενικές ατέλειες της δημιουργίας, διότι η διαύγεια της διάνοιας διαθέτει όλη την ισχύ να αποκαταστήσει την ελευθερία, την εντιμότητα και την απαρασάλευτη εσωτερική διαύγεια.

--------------------------------
(*) ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΑΠΟΧΡΩΝ ΛΟΓΟΣ»;
Στην πρωτότυπη γαλλική γλώσσα, ο Λάιμπνιτς χρησιμοποίησε την φράση «Raison Suffisante», η οποία μεταφράζεται ως «Επαρκής Αιτία». Η ελίτ της ελληνικής φιλοσοφίας (με επίσημη καταγραφή στα «Δοκίμια Θεοδικίας» από τον καθηγητή Γ. Βώκο, εκδόσεις Παπαζήση) επέλεξε τον λόγιο όρο «Αποχρών Λόγος» , που προέρχεται από το αρχαίο “αποχρώ” (επαρκώ με την έννοια του είναι πλήρως αρκετό και όχι οριακά). Συνεπώς ο όρος Αποχρών Λόγος σημαίνει η αιτία που είναι τόσο ισχυρή, δίκαιη και επαρκής, ώστε δικαιολογεί απόλυτα την ύπαρξη των πραγμάτων.