Η σημασία του Μύθου του Ήρωα στην προσωπική ανάπτυξη

«Οι ήρωες είναι πάντα ευγενικοί. Γεννιούνται μ’ ένα χρυσαφένιο χρώμα, μ’ όνειρα που τους τα φτιάχνει η συννεφιά, μ’ ελπίδες που φυτρώσαν μες στο χώμα…» – Νίκος Γκάτσος

Η ιστορία του Ήρωα είναι η ίδια η ιστορία της παγκόσμιας μυθολογίας και ηθογραφίας. Ο άνθρωπος, πασχίζοντας να περιγράψει την εμπειρία της ανθρώπινης ζωής, δημιούργησε το συμβολικό αντίστοιχό του. Δημιούργησε τον Ήρωα, ο οποίος, μετά από μια ιδιαίτερη πρόκληση και έχοντας σύνδεση με ένα τελικό σκοπό, περνά από μυητικές διαδικασίες, αναζητά την υπεράνθρωπη δύναμη μέσα του και φτάνει να κατακτήσει το βασίλειό του. Διαβάζουμε στη μυθολογία, αφηγούμαστε στα παραμύθια και μνημονεύουμε στα τραγούδια μας αυτόν που κατάφερε, τελικά, να ακολουθήσει το δρόμο που θα τον πάει πέρα απ’ τα εμπόδια, δια μέσω αυτών, στην περιοχή της ευημερίας∙ στην πατρίδα του, πραγματική ή συμβολική.

Σε κάθε διαφορετική περιοχή του πλανήτη, σε κάθε διαφορετική εποχή, χρησιμοποιώντας άλλο γλωσσικό κώδικα, άλλες εικόνες, άλλες μεταφορές, περιγράφουμε την ίδια ακριβώς ιστορία. Από τον Οδυσσέα, τον Ηρακλή, το Θησέα, τον Γκιλγκαμές, την Αντιγόνη, τον Πάρσιφαλ, μέχρι το Δον Κιχώτη, τον Ρομπέν των Δασών και τον Κοντορεβυθούλη, προσπαθούμε να κωδικοποιήσουμε μέσα μας τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να ζήσουμε αποδίδοντας νόημα στο ύστατο ερώτημα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Αποκτά, λοιπόν, ιδιαίτερο νόημα η μελέτη της πορείας των Ηρώων, στην προσπάθειά μας να κατανοήσουμε τους αρχετυπικούς τρόπους με τους οποίους ο άνθρωπος δια μέσω των αιώνων έχει καταγράψει τη λύση του γρίφου της ζωής. Διαβάζοντας σε βάθος τους μύθους των Ηρώων, ερχόμαστε σε επαφή με μια σειρά κωδικοποιημένων και συμβολικών οδηγιών για το πώς να διαχειριζόμαστε μείζονα ζητήματα που αφορούν τη σχέση μας με τον Εαυτό, τον Άλλο, την Ύπαρξη, τον Κόσμο. Συνδεόμαστε με την αρχετυπικά καταχωρημένη εμπειρία, με αποτέλεσμα να διευρύνεται το ομολογουμένως περιορισμένο πεδίο της ατομικής κατανόησής μας. Απευθυνόμαστε σε έναν προαιώνια κληροδοτημένο πλούτο, στρεφόμενοι ουσιαστικά στην προγονική πληροφορία που βρίσκεται παντού διαθέσιμη. Όπως, χαρακτηριστικά αναφέρει ο J. Campbell, οι ρίζες των πολιτισμών είναι βαθειές. Οι πόλεις μας δε στηρίζονται, όπως οι πέτρες, στην επιφάνεια.

Καθώς ερχόμαστε σε επαφή με την κωδικοποιημένη παγκόσμια πολιτιστική μας κληρονομιά, ενεργοποιούμε ψυχικές περιοχές αντίστοιχες αυτών που διακινούνται κατά τη συμμετοχή σε τελετουργικά, την παρακολούθηση ενός θεατρικού δρώμενου, την εις βάθος ανάγνωση ενός βιβλίου, τη συνειδητή ακρόαση ενός μουσικού κομματιού, τη συμμετοχή σε μια βιωματική διαδικασία, την ενεργητική εργασία με το σώμα. Τα σύμβολα του μύθου αρχίζουν να αλληλεπιδρούν με τις εσωτερικές –ψυχικές & σωματικές- διεργασίες μας και δομούν εκ νέου την ψυχική εμπειρία.

Με τη βοήθεια των εικόνων, του στίχου, του βιώματος, τα μέρη εκείνα του ψυχισμού που κατανοούν, κατατάσσουν, αισθάνονται, επεξεργάζονται, ρυθμίζουν και αυτορυθμίζονται έχουν την ευκαιρία μιας νέας επαναδιατύπωσης της προσωπικής μας ιστορίας, σε επίπεδο τόσο συνειδητό, όσο και ασυνείδητο. Ο C.G Jung αποκαλεί τη διεργασία αυτή αναδημιουργική λειτουργία των μύθων.

Αντιλαμβανόμαστε, ως εκ τούτου, πόσο ουσιαστική μπορεί να είναι η χρήση της μυθολογικής αρχετυπικής πληροφορίας για την εμβάθυνση σε ιδιαίτερες ψυχικές περιοχές στα πλαίσια μιας αυτογνωσιακής ή/και ψυχοθεραπευτικής εργασίας. Η κατά-Νόηση, όμως, μόνο του Μύθου δεν αρκεί. Η σύνδεσή μας με το ταξίδι του Ήρωα αν γίνει μόνο μέσα από νοητικές διεργασίες είναι ελλειπής. Είναι απαραίτητη η εξέλιξη της θεωρητικής εργασίας σε βίωμα. Χρειάζεται η Πληροφορία να κατακτηθεί ως συνολική εμπειρία. Εμπειρία είναι η εντός πείρα. Χρειάζεται το σώμα να δονηθεί, να κινηθεί, να εμπεριέξει το βίωμα. Στοχεύουμε στην αναφορά της κωδικοποιημένης αλήθειας στον εν-Σώματο Εαυτό. Στο σώμα, το οποίο είναι ο φορέας όλης της ασυνείδητης εμπειρίας της ύπαρξης και το κανάλι μέσω του οποίου είμαστε ως άνθρωποι σε θέση να εμπειραθούμε τη ζωή.

Μαζί με το γραφτό αυτό που άρχισες να το διαβάζεις κι αν θες δικό σου περισσότερο να γίνει, κινήσου, δες, ακούμπα, γεύσου. Και παίξε και τραγούδησε, εκστατικά να νιώθεις τις απρόσμενες αλήθειες του κορμιού, της σύνδεσης με αυτό που όντως Είναι. Μαζί του ονειρέψου και άφησε απαλά την παράξενη γλώσσα, την ασυνήθιστη σύνταξη, τα κόμματα και τις σιωπές, τις αναφορές σε Ήρωες, να σε οδηγούν από τη βιολογία και το μύθο, από την παράδοση και τη φυσική ιστορία, από τα όνειρα και τους αριθμούς σε Κόσμους και Πραγματικότητες, στη μεγαλύτερη και πληρέστερη κατοίκηση του Ιερού Θεϊκού σου κορμιού. Τη βάση της συνείδησης, της επιστήμης και της τέχνης.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι ένα βιωμένο ενσωματωμένο απόσταγμα αρχαίας σοφίας ικανής να δείξει το δρόμο σε ένα ισορροπημένο, νοηματοδοτημένο και πλήρες Τώρα. Εργαζόμενοι με το νου, το συναίσθημα, το σώμα, είμαστε σε θέση να συναντήσουμε ενιαία την εμπειρία του Ήρωα και να την προσκαλέσουμε σε διάλογο με ό,τι μέσα μας εξέλιξη και διεύρυνση ζητά. Διεκδικώντας το δικαίωμα της συμμετοχής και της Κοινωνίας στην πορεία του Ηρωϊκού Ταξιδιού προς τη μεταμόρφωση.

Ποιος ο ρόλος των σχέσεων στην καθημερινότητα και τη ζωή μας;

Μπορούμε να ζούμε χωρίς σχέσεις;

Κάθε μέρα ερχόμαστε σε επαφή και επικοινωνούμε με πολλά άτομα. Όλες αυτές οι επαφές είναι σχέσεις πολλών ειδών και αποχρώσεων, παλιές, νέες, σύντομες ή μακρόσυρτες, ευχάριστες ή δυσάρεστες… το μενού έχει μεγάλη ποικιλία.

Οι σχέσεις είναι μια ανθρώπινη ανάγκη, με την οποία μας δίνεται η ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή και να γνωρίσουμε άλλους ανθρώπους. Οι σχέσεις είναι το μέσο που μπορούμε να εκδηλωθούμε, να μοιραστούμε ιδέες και εμπειρίες, να βιώσουμε συναισθήματα και να εξελιχθούμε, να μάθουμε νέα πράγματα και να περπατήσουμε σε νέα μονοπάτια που μόνοι δεν τολμάμε, να χαρούμε και να κλάψουμε, να ερωτευθούμε και να απορριφθούμε, να αναγνωριστούμε, να χειροκροτηθούμε και να πάρουμε δώρα… όλα μέσω των σχέσεών μας γίνονται.

Είναι λοιπόν σημαντικές οι σχέσεις στην ζωή μας;

Σκεφτείτε κάτι απλό, από τη στιγμή που ξυπνάμε, ετοιμαζόμαστε και βγαίνουμε έξω ερχόμαστε σε συνεχή επαφή με κόσμο. Στο δρόμο, στο γραφείο, στο φούρνο και μετά πάλι στο σπίτι… Όλα αυτά ονομάζονται σχέσεις! Ποιος μπορεί να φανταστεί μια καθημερινότητα χωρίς σχέσεις, χωρίς επικοινωνία και επαφή; Πώς θα ήταν να ζούμε χωρίς να έχουμε κάποιον να μιλάμε ή κάποιον να ακούμε; κάποιον ή κάποια να μας αγκαλιάζει, να μας χαμογελάει, να μας εκνευρίζει και συνάμα να μας ενθουσιάζει; Αλήθεια, μπορούμε να ζούμε χωρίς σχέσεις; Μάλλον όχι, γιατί «σχέσεις είναι η ζωή», συμφωνείτε;

Ο πιο άμεσος τρόπος να κάνουμε την καθημερινότητά μας καλύτερη είναι μέσω της βελτίωσης των σχέσεων που έχουμε ή μέσω της δημιουργίας νέων. Αν έστω λίγο αλλάξει προς το καλύτερο η κάθε μια σχέση μας, ταυτόχρονα η καθημερινότητά μας θα βελτιωθεί δραστικά. Πόσο όμως ασχολούμαστε με τον τρόπο που συνάπτουμε σχέσεις; Δηλαδή με τη συμπεριφορά μας και την εικόνα μας απέναντι στους άλλους ανθρώπους, γνωστούς και αγνώστους;

Καθημερινά συναντιόμαστε με πολλούς· σε άλλους μιλάμε, σε άλλους χαμογελάμε, άλλους πάλι τους αποφεύγουμε και άλλους, απλώς τους κοιτάμε. Σχέσεις καθημερινές… Σχέσεις που μας εμπνέουν… Σχέσεις που μας γκρινιάζουν… Σχέσεις που μας ξετρελαίνουν… Σχέσεις που μας τρομάζουν… Σχέσεις που μας συγκινούν… Σχέσεις που μας ξαφνιάζουν αλλά και σχέσεις που μας παρακινούν. Όλα είναι πιθανά! Εμείς μέσα σε όλα αυτά, ποιο ρόλο παίζουμε και πόσο καλά;

Η ποικιλία των σχέσεων, που ο καθένας μας έχει και αλληλεπιδρά, είναι μεγάλη. Έχουμε σχέσεις οικογενειακές, συγγενικές, αδελφικές, φιλικές, κοινωνικές, εργασιακές, συντροφικές, περιστασιακές, γονεϊκές, εφήμερες κα. Καθημερινά συμμετέχουμε ενεργά στις περισσότερες, έχοντας τον πρωταγωνιστικό ρόλο. Μας αρέσει όμως ο ρόλος που παίζουμε; Μας ικανοποιεί; Διατηρούμε τον πρωταγωνιστικό ρόλο στις σχέσεις μας ή τον παραχωρούμε πιο εύκολα σε άλλους; Και το σενάριο των ρόλων, ποιος το γράφει; Εάν γινόμασταν οι σεναριογράφοι των σχέσεών μας, παίζοντας ταυτόχρονα τον πρωταγωνιστικό ρόλο η κάθε μας ημέρα ξεχωριστά, δε θα είχε το δικό της happy end;

Μήπως είναι προτιμότερο να αφήσουμε αμφιβολίες, τις ανησυχίες και τους δισταγμούς κατά μέρους και να ασχοληθούμε με το πώς να περνάμε καλά σε όλες μας τις σχέσεις;

Αν στόχος μας είναι να ζούμε καλά και ωραία, μήπως θα έπρεπε να μάθουμε πώς κάνουμε σχέσεις; Δηλαδή να ανακαλύψουμε τον δικό μας τρόπο που κάνουμε σχέσεις αλλά και το δικό μας πρότυπο σχέσεων που χρησιμοποιούμε; Μήπως αυτό θα ήταν μια καλή ιδέα; Φυσικά! Γιατί σχέσεις είναι η ζωή και οι σχέσεις που δημιουργούμε βασίζονται πάνω σε αυτό που αντιλαμβανόμαστε. Ένας είναι ο τρόπος για να δημιουργήσουμε ιδανικές σχέσεις.. Να αναγνωρίσουμε το πρότυπο πάνω στο οποίο αναπαράγουμε τις σχέσεις μας, να αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι με αποτέλεσμα να αλλάξουν και αυτές.

Και η ερώτηση που προκύπτει είναι η εξής: Μα πώς; Πώς θα τα καταφέρουμε όλα αυτά από μόνοι μας; Η απάντηση είναι εύκολη και κρύβεται μέσα στη λέξη «μέθοδος». Και πιο συγκεκριμένα; «Καινοτόμος μέθοδος»…

Μια μέθοδος σίγουρη, διαπιστωμένη μέσα από μελέτες χρόνων. Μια μέθοδος που κάνει το απλό πράξη, δίνοντας μια χείρα βοηθείας στον δύσκολο αυτόν δρόμο της δημιουργίας σχέσεων. Μια μέθοδος που μας βοηθάει να κάνουμε όλες μας τις σχέσεις ιδανικές αλλά και να βαδίζουμε στην κάθε μας μέρα με χαμόγελο, κάνοντάς μας πρωταγωνιστές του έργου της ζωής μας!

Αν θες να πετύχεις και να κάνεις τα σωστά βήματα στη ζωή, μη βιάζεσαι

Βιάζεσαι; Αλήθεια βιάζεσαι πολύ; Πες μου γιατί βιάζεσαι, γιατί αγχώνεσαι, γιατί δυσανασχετείς;

 

Αν θες να πετύχεις και να κάνεις τα σωστά βήματα στη ζωή, μη βιάζεσαι.

 

Απέβαλε το πολύ άγχος και τότε θα είσαι πραγματικά ελεύθερος άνθρωπος.

 

Διαφορετικά, θα κάνεις λάθος βήματα και θα οδηγηθείς σε αδιέξοδο. Μετά το ένα αδιέξοδο θα φέρει το άλλο. Και δε συμμαζεύεται…

 

Βιάζεσαι; Να μη βιάζεσαι.

Ο λάθος δρόμος είναι και γρήγορος και εύκολος.

 

Ο σωστός δρόμος δεν είναι γρήγορος, δεν είναι εύκολος, αλλά μόνο ακολουθώντας τον σωστό δρόμο μπορείς να φτάσεις εκεί που θες. Στη διαδρομή θα αποκτήσεις αρετές και έχοντας τες θα είσαι σε θέση να ξεχωρίζεις το καλό απ’ το κακό.

 

Ακολουθώντας τον γρήγορο και τον εύκολο δρόμο γρήγορα και εύκολα θα χαθείς. Γι’ αυτό μην τον επιλέξεις. Μη χαθείς. Μη βιάζεσαι!

Αν δεν είναι όλα καλά... Θα γίνουν, σου το χρωστάει η ζωή!

Ειδικά τώρα σε αυτή την εποχή, με αυτές τις καταστάσεις, όλα συμβαίνουν για να ενισχύσεις την πίστη σου.

Τώρα που φαίνεται όλα να καταρρέουν, τώρα που φαίνεται ότι παλιό, ότι σαθρό, ότι δεν εξυπηρετεί πια, φεύγει, τώρα είναι η ώρα να ενισχύσεις την εμπιστοσύνη σου.

Όχι εκείνη την εμπιστοσύνη που προκύπτει από την υλική ασφάλεια, αλλά εκείνη την εμπιστοσύνη ότι το σύμπαν τα φέρνει όλα όπως πρέπει, όπως χρειάζεται να γίνουν και πάντα μα πάντα είναι για το καλό σου, για το ανώτερο καλό σου. Το σύμπαν πάντα μα πάντα φροντίζει τις ανάγκες σου, αλλά μην περιορίζεις το μυαλό σου στις υλικές σου ανάγκες μόνο.

Όλα αυτά που σκέφτεσαι, όλα αυτά που βαθιά μέσα σου επιθυμείς, όλα αυτά που προάγουν την δική σου εξέλιξη, έρχονται σε εσένα. Οι καταστάσεις, τα γεγονότα έχουν αυτό το σκοπό, να διευκολύνουν την δική σου εξέλιξη.

Ναι θα μου πεις πως με φροντίζει το σύμπαν αν δεν έχω να πληρώσω το ενοίκιο του σπιτιού μου; Πως αυτό προάγει το ανώτερο καλό μου;

Θα σου πω ότι αν αυτό συμβαίνει πραγματικά, τότε είτε μπορεί εσύ να μην έχεις αξιολογήσει σωστά τις προτεραιότητες σου ή μπορεί να χρειαστεί να αλλάξεις σπίτι, να βρεις ένα πιο οικονομικό γιατί αυτό θα σε βοηθήσει σε ένα άλλο κομμάτι της ζωής σου που τώρα δεν μπορείς να αντιληφθείς. Ή ακόμα μπορεί να σημαίνει να βρείς ένα συγκάτοικο και να μοιραστείς τα έξοδα, ή να πας σε κάποιο μέρος που θα μπορέσουν να σε φιλοξενήσουν. Όλα αυτά είναι οπτικές και πιθανά σενάρια και δυναμικά που θα χρειαστεί να υλοποιηθούν για να προχωρήσεις στο έργο σου. Μπορείς να αναλογιστείς τι ευλογίες φέρνει το κάθε σενάριο;

Έχε εμπιστοσύνη σε ότι συμβαίνει και μην κρίνεις ότι έρχεται στο παρόν σου, γιατί δεν ξέρεις πιο σκοπό εξυπηρετεί και πόσο καλύτερο είναι το μέλλον που μπορεί να σου ανοίγεται μπροστά σου. Μην μένεις προσκολλημένος σε μια κατάσταση μόνο και μόνο επειδή φοβάσαι την αλλαγή. Μείνε ανοικτός και να σκέφτεσαι ότι όλα γίνονται για να απεγκλωβιστείς από όλα αυτά που δεν σου αρέσουν και ενώ κάποια πράγματα τα έχεις συνηθίσει, δεν μπορείς να δεις ειλικρινά ότι δεν σου αρέσουν και δεν σε εξυπηρετούν πια.

Γιατί αν σε εξυπηρετούν δεν θα χρειάζονταν να τα αποχωριστείς, ούτε θα χρειαστεί να σε εγκαταλείψουν.

Όλο το πόνο και την δυστυχία την δημιουργεί η προσκόλληση. Η προσκόλληση σε συνήθειες, καταστάσεις, συμπεριφορές, ανθρώπους, πράγματα. Και όταν κάτι δείχνει ότι αλλάζει αμέσως σε ταρακουνάει και σε κλονίζει. Και πανικοβάλλεσαι και τρελαίνεσαι, λες και ήρθε το τέλος του κόσμου.

Όμως αν ανοίξεις λίγο το μυαλό σου και το δεις από άλλη οπτική θα μπορέσεις να ευχαριστηθείς αυτή την αλλαγή και να ευλογήσεις το καινούργιο που έρχεται και σε απελευθερώνει από το παλιό.

Έχε εμπιστοσύνη. Ότι πραγματικά χρειάζεσαι δεν σε εγκαταλείπει. Αν κάτι σε εγκαταλείπει, απελευθέρωσε το, εξυπηρέτησε και τελείωσε το έργο του, χαιρέτησε το και καλωσόρισε το καινούργιο που έρχεται. Είναι σαν το νέο έτος, δεν κλαις και δεν χτυπιέσαι που το παλιό έτος φεύγει, το αποχαιρετάς και αναπολείς τις όμορφες στιγμές που σου χάρισε. Μετά αρχίζεις να ετοιμάζεσαι για τον ερχομό του νέου έτους, βάζεις τα καλά σου, επιλέγεις τι θα κάνεις εκείνη τη στιγμή, που θα είσαι με ποιους θα είσαι και μπαίνεις στην διάθεση της χαράς και της γιορτής. Και την επόμενη ημέρα που το νέο έτος έχει έρθει, αρχίζεις τις ευχές για χρόνο που έχεις μπροστά σου και συνεχίζεις να χαίρεσαι και να περιμένεις με χαρά να δεις τα δώρα που σου φέρνει.

Γιατί να μην κάνεις έτσι για κάθε τι παλιό που φεύγει; Γιατί προσκολλάσαι;
Έχε εμπιστοσύνη, η ζωή δεν είναι μια αρένα για να σε παιδεύει. Και αν έτσι το βλέπεις απλά χρειάζεται να αλλάξεις την οπτική σου. Αν έτσι την βλέπεις είναι γιατί έχεις υιοθετήσει αυτά τα γυαλιά για χρόνια και τώρα δυσκολεύεσαι να αλλάξεις γυαλιά. Όμως προσπάθησε γιατί σου λέω ότι με διαφορετικά γυαλιά θα δεις τον κόσμο αλλιώς. Θα δεις την ζωή αλλιώς και που ξέρεις μπορεί να σου αρέσει. Μάλλον στο χέρι σου είναι ή μάλλον στο μυαλό σου είναι αν θα σου αρέσει τελικά ή όχι. Αλλά τουλάχιστον αξίζει να προσπαθήσεις. Αν με την οπτική που έχεις μέχρι τώρα για τη ζωή δεν είσαι ευχαριστημένος, τότε τι έχεις να χάσεις άμα την αλλάξεις;

Ή μήπως είναι εθιστική η μιζέρια σου;
Έχε εμπιστοσύνη σε ότι συμβαίνει. Τίποτα στην δημιουργία δεν είναι λάθος, λες ο θεός να έκανε λάθος μόνο με εσένα και να σε έκανε να υποφέρεις όπως υποφέρεις; Και έστω ότι αυτό ισχύει και το σύμπαν έκανε αυτή την εξαίρεση για εσένα και εσύ δεν έχεις επιλογή να το αλλάξεις αυτό. Έστω ότι το σύμπαν έκανε εσένα να υποφέρεις, και αφού αυτό δεν αλλάζει, δεν έχεις να χάσεις και τίποτα να προσπαθήσεις να το δεις αλλιώς. Αφού το σύμπαν έχει κάνει αυτή την εξαίρεση για εσένα, μάλλον θα υπάρχουν και άλλες εξαιρέσεις στην τελειότητα της δημιουργίας του. Μήπως τότε θα  μπορούσε μια από αυτές τις εξαιρέσεις να ήταν να μπορέσεις εσύ να βιώσεις τελικά ευτυχία; Δεν έχεις τίποτα να χάσεις, δοκίμασε το και αυτό το σενάριο. Μην επιλέγεις μόνο σενάρια για τον εαυτό σου που προάγουν την δυστυχία σου, μην επιλέγεις μόνο σενάρια για τον εαυτό σου που διαιωνίζουν την μιζέρια σου. Αφού ισχυρίζεσαι πως δεν είσαι ευχαριστημένος από την ζωή σου, πάρτο αλλιώς.

Έχε εμπιστοσύνη σε ότι συμβαίνει. Όλα εργάζονται αρμονικά για την δική σου εξέλιξη, είτε μπορείς να το δεις, είτε όχι. Είτε μπορεί να πιστεύεις το αντίθετο, είτε όχι. Μπορείς απλά όμως να μην κρίνεις οτιδήποτε συμβαίνει και απλά να το παρατηρείς και να λειτουργείς με το καλύτερο τρόπο μέσα σε αυτό. Δεν υπάρχει καλό ή κακό και κανείς δεν θέλει να σε σαμποτάρει. Δες εσύ πως σαμποτάρεις τον εαυτό σου με τις σκέψεις σου.

Και να θυμάσαι το εξής:
Η πραγματικότητα σου δημιουργείται από τις σκέψεις σου.
Άλλαξε τις σκέψεις σου και θα αλλάξει και η ζωή σου.
Είσαι αρκετά τολμηρός για να το προσπαθήσεις τουλάχιστον;

Το αριστουργηματικό αποτελεί πάντα την εξαίρεση

Όποιος έχει ξυπνήσει από τα πρώτα όνειρα της νιότης` όποιος έχει αναλογιστεί τη δική του εμπειρία και την εμπειρία των άλλων` όποιος έχει εξετάσει τη ζωή στην ιστορία του παρελθόντος και της εποχής του, και τελικά στα έργα των μεγάλων ποιητών, σίγουρα θα μπορεί να επιβεβαιώσει το αποτέλεσμα, αν η κρίση του δεν έχει παραλύσει από κάποια ανεξίτηλα χαραγμένη προκατάληψη, ότι αυτός ο κόσμος των ανθρώπων είναι το βασίλειο του τυχαίου και της πλάνης. Αυτά τα δύο τον κυβερνούν ανελέητα στα μεγάλα πράγματα αλλά και στα μικρά. Και μαζί μ’ αυτά η ανοησία και η μοχθηρία κρατάνε κι αυτές το δικό τους φραγγέλιο.

Βγαίνει λοιπόν αβίαστα το συμπέρασμα ότι καθετί καλύτερο θέλει πολύ κόπο και προσπάθεια για να επικρατήσει` ό, τι είναι ευγενές και σοφό σπάνια εμφανίζεται, σπάνια αναλαμβάνει δράση ή βρίσκει ευήκοα ώτα, ενώ το παράλογο και το διεστραμμένο στον τομέα της σκέψης , το βαρετό και το κακόγουστο στη σφαίρα της τέχνης, το μοχθηρό και το ψευδεπίγραφο στη σφαίρα της δράσης, επιβάλλουν κατά κανόνα την κυριαρχία τους με μικρές μόνο διακοπές.

Απ’ την άλλη μεριά, το αριστουργηματικό αποτελεί πάντα την εξαίρεση, μια περίπτωση στο ένα εκατομμύριο` οπότε αν έχει εκφραστεί μέσα σ’ ένα αιώνιο έργο, το έργο αυτό στέκει απομονωμένο, αφού πρώτα βγει αλώβητο από τις κακόβουλες επικρίσεις των συγχρόνων. Διατηρείται σαν τον μετεωρίτη που ήρθε στα μέρη μας από έναν κόσμο διαφορετικό απ’ τον δικό μας.

Όσο αφορά όμως τη ζωή του ατόμου, κάθε προσωπική ιστορία είναι μια ιστορία βασάνων, γιατί κατά κανόνα η ζωή είναι μια συνεχής αλυσίδα από μεγάλες ή μικρές αναποδιές, τις οποίες όλοι κρύβουν όσο μπορούν, γιατί γνωρίζουν ότι οι άλλοι σίγουρα θα νιώσουν ικανοποίηση στο θέαμα κάποιων δεινών απ’ τα οποία εκείνοι τώρα είναι, προσωρινά τουλάχιστον, απαλλαγμένοι` πολύ σπάνια θα νιώσουν συμπόνια ή αλληλεγγύη. Προς το τέλος της ζωής του, ίσως να μην υπάρξει ποτέ άνθρωπος, μυαλωμένος και ειλικρινής, που θα επιθυμούσε να τα ξαναπεράσει όλα αυτά. Απεναντίας, αντ’ αυτού θα επέλεγε σίγουρα την απόλυτη ανυπαρξία.

ΑΡΘΟΥΡ ΣΟΠΕΝΧΑΟΥΕΡ, Η ΤΕΧΝΗ ΝΑ ΕΠΙΒΙΩΝΕΙΣ

Η αρετή ανταμείβεται με ευτυχία, ηρεμία, αταραξία

Η καλοσύνη, είναι μια επιχείρηση ίσων ευκαιριών, διαθέσιμη στον καθένα την κάθε στιγμή – φτωχό ή πλούσιο, μορφωμένο ή απλοϊκό-, δεν είναι αποκλειστική δικαιοδοσία των «επαγγελματιών» του πνεύματος, όπως είναι, υποτίθεται, οι μοναχοί, οι άγιοι ή οι ασκητές. Η αρετή («η αρμονική διάθεση» όπως έλεγε ο Ζήνων) και η ευτυχία είναι προσιτές σε όλους και μάλιστα σε τούτο εδώ τον κόσμο, όχι σ’ ένα φανταστικό επέκεινα. Η στωική σκέψη είναι μια μορφή υλισμού και πραγματισμού.

Ο Επίκτητος πρόβαλε μια αντίληψη της αρετής απλή, συνηθισμένη και καθημερινή στη διατύπωση της. Αντί των πράξεων εντυπωσιασμού και επίδειξης καλοσύνης, ήταν υπέρ μιας ζωής που να τη ζει κανείς σταθερά, σύμφωνα με τη θεία θέληση. Η συνταγή του για την καλή ζωή επικεντρωνόταν σε τρία θέματα: να γίνεις κύριος των επιθυμιών σου, να εκτελείς τα καθήκοντά σου και να σκέφτεσαι καθαρά για τον εαυτό σου και για τις σχέσεις σου με την ανθρώπινη κοινωνία. Το αληθινό έργο ενός ανθρώπου είναι να μάθει πώς να απαλλάσσει τη ζωή του από τις οδύνες, τους θρήνους, τα «αχ, εγώ ο έρμος», τα «πόσο δυστυχισμένος είμαι», από τις συμφορές και τις αναποδιές.

Ο Δημοσθένης έλεγε ότι δεν μπορεί να αποκτήσει κανείς σταθερή δύναμη με αδικίες, επιορκίες και ψευτιές. Κάποτε έρχεται η στιγμή της αλήθειας. Η αρετή -η καλοσύνη, η ευγένεια, η επιείκεια, το αίσθημα δικαιοσύνης, η ευαισθησία, η σεμνότητα- μοιάζει με εμπόλεμη κατάσταση: πρέπει διαρκώς να επαγρυπνούμε για να κάνουμε το Καλό. Δεν πρέπει να συγχέουμε την αρετή με τη σεμνοτυφία και τον συντηρητισμό, αλλά να την ταυτίσουμε με τη σύνεση, τη δύναμη και τη σωστή αξιοποίηση της καλής τύχης. Βασική αρετή, λέει ο Ζήνων αποτελεί η φρόνηση, από την οποία απορρέουν -σύμφωνα με τον Πλάτωνα- η ανδρεία και η δικαιοσύνη.

Ποιος είναι λοιπόν ο στόχος μας αν όχι η ευτυχία, η ηρεμία και η αταραξία και ποιες οι προϋποθέσεις για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος; Πολλοί θα πουν ότι η αρετή δεν οδηγεί στην επίτευξη του στόχου επειδή η ζωή είναι άδικη και ο κόσμος κακός. Ωστόσο, αυτός είναι μονάχα ένας τρόπος για να βλέπουμε τα πράγματα-  ένας άλλος τρόπος σχετίζεται με τη βαθύτερη ψυχική μας κατάσταση και δεν εξαρτάται από τους κοινωνικούς παράγοντες. Ο ευτυχισμένος, ήρεμος και ατάραχος άνθρωπος έχει κατακτήσει όσα έχει κατακτήσει μέσω του αυτοσεβασμού και μέσω της σοφίας του, όχι μέσω κοινωνικών προνομίων. Σύμφωνα με τους Στωικούς, η αρετή είναι και μέσον και σκοπός.

Το πάθος είναι για τους Στωικούς μια αφύσικη κίνηση της ψυχής, μια ορμή πλεονάζουσα, πού μας παρασύρει σε επικίνδυνες αντιδράσεις για την ηθική ισορροπία και την ευτυχία μας. Ωστόσο η απάθεια δεν ταυτίζεται με την απραξία˙ αντιθέτως, η αδικία δεν συνδέεται πάντοτε με κάποια πράξη- συχνά συνδέεται με την απραξία. Όποιος πράττει σύμφωνα με τις ιδέες του έχει συχνά άδικο -αλλά όποιος δεν πράττει ποτέ έχει πάντοτε άδικο. Ο στωικός φιλόσοφος δεν προτείνει λοιπόν την αποχή από τις διάφορες δραστηριότητες.

Μήπως οι Νεάντερταλ δεν ήταν πιο πρωτόγονοι από τον Homo Sapiens;

Η ανάπτυξη του εγκεφάλου των Νεάντερνταλ φαίνεται να απαιτούσε περισσότερο χρόνο από αυτήν του δικού μας είδους, σύμφωνα με τα ευρήματα νέας έρευνας. Το γεγονός αυτό, αποδεικνύει ότι αυτό το εξαφανισμένο πλέον ανθρώπινο είδος δεν ήταν πιο πρωτόγονο από το δικό μας, καθώς η μεγαλύτερη διάρκεια ανάπτυξης σηματοδοτεί έναν πιο ώριμο και καλύτερα αναπτυγμένο εγκέφαλο.

 

Έπειτα από τον εύρεση ενός παιδικού σκελετού, διεξήχθη ανάλυση, από την οποία προέκυψε ότι ο εγκέφαλός του βρισκόταν ακόμα σε διαδικασία ανάπτυξης τη στιγμή που σε αντίστοιχη φάση, ο εγκέφαλος των σύγχρονων παιδιών έχει φτάσει στο τέλος της ανάπτυξής του.

 

Μέχρι στιγμής, επικρατούσε η αντίληψη ότι είμαστε το μοναδικό είδος με αργή ανάπτυξη εγκεφάλου. Σε αντίθεση με τους πιθήκους και άλλους πρωτόγονους ανθρώπους, η περίοδος της παιδικής – αναπτυξιακής ηλικίας του Homo Sapiens διαρκεί αρκετά χρόνια.

 

Αυτό συμβαίνει γιατί απαιτείται χρόνος και ενέργεια ώστε να αναπτυχθεί ένας μεγάλος εγκέφαλος. Παλαιότερες μελέτες των σκελετών των Νεάντερνταλ είχαν υποδείξει ότι αναπτύσσονταν γρηγορότερα από τους σύγχρονους ανθρώπους, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ο εγκέφαλός τους ήταν λιγότερο εξελιγμένος.

 

Ωστόσο, τα ευρήματα της μελέτης που έγινε από ομάδα στο Μουσείο Φυσικών Επιστημών της Μαδρίτης, έδειξαν ακριβώς το αντίθετο, οδηγώντας μέχρι και τον επικεφαλής της έρευνας να δηλώσει ότι επρόκειτο για έκπληξη.

 

Ο λόγος που τους έχει οδηγήσει να πιστεύουν ότι τα σωστά ευρήματα είναι αυτά της δικής τους μελέτης και όχι των παλιότερων, είναι ότι ήταν η πρώτη φορά που είχαν τη δυνατότητα να μελετήσουν έναν σχεδόν πλήρως αναπτυγμένο παιδικό σκελετό.

 

Πρόκειται για τον σκελετό ενός παιδιού σχεδόν 7μιση ετών, που βρέθηκε στην τοποθεσία El Sidrón της Ισπανίας. Έχει διατηρηθεί σε πολύ καλή κατάσταση, γεγονός που βοήθησε την ερευνητική ομάδα να προσδιορίσει την ηλικία του με ακρίβεια.

 

Βρέθηκε, επίσης, ότι μερικά από τα οστά που σχηματίζουν την σπονδυλική στήλη δεν είχαν ενωθεί ακόμα, τη στιγμή που στο είδος μας, αυτά τα οστά τείνουν να ενώνονται όταν τα παιδιά φτάνουν στην ηλικία των έξι ετών.

 

Συνολικά, η μελέτη αποδεικνύει ότι οι Νεάντερνταλ ήταν αρκετά όμοιοι με εμάς. Αν και τα ευρήματα οδηγούν στην πιθανότητα να είχαν πιο αναπτυγμένο εγκέφαλο από τον δικό μας, ο επικεφαλής της έρευνας προτιμά μία πιο πεζή εξήγηση. «Καθώς οι Νεάντερνταλ είχαν μεγαλύτερο εγκέφαλο και σώμα, είναι λογικό να σκεφτεί κανείς ότι χρειαζόταν περισσότερος χρόνος για ανάπτυξη, ώστε να φτάσουν σε ενήλικη μορφή», εξήγησε.

 

Παλαιότερα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι ήταν το πιο αργά αναπτυσσόμενο είδος. Όμως, τώρα γνωρίζουμε ότι οι Νεάντερνταλ είχαν εξίσου αργή ανάπτυξη, κάτι που υποδεικνύει ότι και τα δύο είδη κληρονόμησαν αυτό το αναπτυξιακό μοτίβο από κάποιον –εξαφανισμένο πλέον- κοινό πρόγονο.

Καιρός να μεγαλώσουμε, να βιώσουμε τον «ενήλικα» μέσα μας

Μελετώντας την έρευνα της ψυχολόγου του Harvard University, Dr. Martha Beck, σε θέματα Γυναικείας Ψυχολογίας & Διαπροσωπικών Σχέσεων, στα N.Y. Times, Best seller βιβλία της «Γιατί οι γυναίκες «καταρρέουν» & πώς μπορούν να ξαναχτίσουν τη ζωή τους» και «Σπάζοντας τον Φαύλο κύκλο της καταναγκαστικής συμπεριφοράς», και παρατηρώντας πολλούς ενήλικες, διαπιστώνω όλο και πιο συχνά, ότι πολλοί εμφανίζονται εξωτερικά επιτυχημένοι, ώριμοι ενήλικες, ενώ στη πραγματικότητα, συναισθηματικά, δεν έχουν ολοκληρώσει την διαδικασία της «ενηλικίωσης»τους. Παραμένουν «μεγάλα παιδιά», «αιώνιοι έφηβοι» και αυτό έχει μεγάλο κόστος στη προσωπική, συναισθηματική και διαπροσωπική τους ζωή.

Μπορεί να εμφανίζονται με αυτοπεποίθηση, επαγγελματικές ικανότητες και επιτυχίες, αλλά συναισθηματικά συμπεριφέρονται με την ανωριμότητα, την παρορμητικότητα, και την «ευαλωτότητα» ενός παιδιού.

Αυτούς τους ανθρώπους μπορούμε να τους ονομάσουμε: «Ευάλωτους/Εύθραυστους Ενήλικες-Παιδιά». Συχνά παρατηρούμε στους άλλους, αλλά ίσως και στον ίδιο μας τον εαυτό, συμπεριφορές που μπορεί να ταιριάζουν σε αυτούς τους ενήλικες-παιδιά: με ανεξέλεγκτες εκρήξεις, παρορμητισμούς, ξαφνικές αντιδράσεις, υπερβολικούς συναισθηματισμούς και ανάγκη για διαρκή, παθολογική ανάγκη προσοχής και επιβεβαίωσης από τους άλλους και για κτίσιμο της αξίας και σημαντικότητάς μας.

Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο πρέπει να αρχίζουμε να παρατηρούμε αυτές τις συμπεριφορές, και να αναζητήσουμε στήριξη και καθοδήγηση από κάποιο σύμβουλο-θεραπευτή που εμπιστευόμαστε και που μπορεί να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε ποια συμπεριφορά έχουμε υιοθετήσει, για ποιο λόγο, σε τι μας έχει χρησιμεύσει και εξυπηρετήσει μέχρι τώρα και πώς θα μπορέσουμε να απελευθερωθούμε από αυτή και με τι μπορούμε να την αντικαταστήσουμε.

 

Πριν από αυτά βέβαια πρέπει να ανακαλύψουμε εάν πέφτουμε σε μια τέτοια συμπεριφορά-παγίδα, ακολουθώντας μερικά βήματα:

 

1. Άρχιζοντας να εμπιστευόμαστε την «εσωτερική μας φωνή και αλήθεια», όχι την φωνή οποιουδήποτε άλλου.

Ίσως η πιο σημαντική συμβουλή σε κάποιον είναι: «Εμπιστεύσου την εσωτερική σου φωνή και τον εαυτό σου». Αυτό μπορεί να ακούγεται αρχικά, πρωτόγνωρο ακόμα και ριψοκίνδυνο και για αυτό είναι πολύ λίγοι οι άνθρωποι που το κάνουν πραγματικά. Έχουμε γαλουχηθεί και «βολευτεί» να αγνοούμε την εσωτερική μας φωνή και να βασιζόμαστε στη φωνή και γνώμη των άλλων. Με αυτό τον τρόπο αγνοούμε την εσωτερική μας αλήθεια, και βασιζόμαστε και ακολουθούμε τους άλλους, για να μην πάρουμε την ευθύνη της ίδιας μας της ζωής! Λειτουργούμε σαν «άβουλα, αβοήθητα παιδιά» και ζούμε τη ζωή που μας υποδεικνύουν οι άλλοι, γιατί είναι πιο «βολικό»! Έτσι αν δεν πάει κάτι καλά, θα έχουμε κάποιον να κατηγορούμε. Με αυτό τον τρόπο όμως, μένουμε συνέχεια «ενήλικοι-παιδιά», που δεν ζουν τη ζωή που αληθινά θέλουν και τους αξίζει!

Όσο δεν ακούμε την εσωτερική μας φωνή, τον αληθινό, εσωτερικό εαυτό μας και ζώντας μία ζωή που μας υποδεικνύουν οι άλλοι, παραμένουμε «μπλοκαρισμένοι» σε μια μεταβατική ηλικία μεταξύ παιδικότητας και ενηλικίωσης και δεν θα βρούμε ποτέ να βρούμε τον αληθινό μας εαυτό και την ευτυχία μας. Πρέπει να βρούμε το θάρρος να απελευθερωθούμε από την ανάγκη της αποδοχής και γνώμης των άλλων, να τολμήσουμε να ακούσουμε τη δική μας εσωτερική φωνή, να πάρουμε την ευθύνη της ζωής μας, ακόμα και αν αυτό σημαίνει να κάνουμε λάθη. Λάθη κάνουν όλοι, αλλά έτσι εξελίσσονται.

 

Τα λάθη έρχονται και με πολύτιμα δώρα στα χέρια και εξέλιξη! Με αυτό το τρόπο θα ξεμπλοκαριστούμε και θα μεταμορφωθούμε σε αληθινούς ενήλικες που μπορούν να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους, να την απολαύσουν και να εξελιχθούν!

 

Ως ενήλικες είναι δική μας ευθύνη ποιον και τι επιλέγουμε να πιστέψουμε και να ακολουθήσουμε, καθώς και το να περνάμε ό,τι ακούμε από «φίλτρο». Το φίλτρο πρέπει πάντα να είναι η δική μας εσωτερική φωνή της αλήθειας!

 

Επίσης πρέπει να απαντούμε στις εξής ερωτήσεις: «Αυτό που κάνω ανταποκρίνεται στην δική μου αλήθεια ή στην αλήθεια κάποιου άλλου; Εκφράζω τον αληθινό μου εαυτό ή υπηρετώ κάποιου άλλου τις επιθυμίες; Λειτουργώ σαν ενήλικας ή σαν ένα μεγάλο παιδί;». Σε αυτές τις ερωτήσεις, αλλά ιδιαίτερα στις απαντήσεις τους, θα μπορέσει να μας στηρίξει η καθοδήγηση και η στήριξη ενός έμπειρου συμβούλου/ψυχολόγου που θα μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε την ενήλικη πλευρά του εαυτού μας.

 

2. Με το που θα αποδεχτούμε ότι είναι ΟΚ πολλές φορές θα έχουμε και άδικο -να κάνουμε λάθη, να μαθαίνουμε και να εξελισσόμαστε!

Είναι παράδοξο αλλά το να εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας σαν ενήλικες λειτουργεί καλύτερα όταν είμαστε διατεθειμένοι να αποδεχτούμε ότι πολλές φορές μπορεί να έχουμε άδικο. Τα παιδιά γνωρίζουν ότι είναι ΟΚ να κάνουν λάθη και να μην το παίρνουν προσωπικά όταν κάποιος ενήλικας τα διορθώνει και ότι έχουν πολλά ακόμα να μάθουν ακόμα.

 

Οι ενήλικες όμως έχουμε την τάση όταν κάποιος μας διορθώνει να αντιδρούμε άσχημα. Το «εγώ» μας λέει ότι σαν ενήλικες δεν έχουμε δικαίωμα να κάνουμε λάθος. Με αποτέλεσμα να αντιδρούμε με θυμό και αντίσταση σε αυτόν που μας επισημαίνει τα λάθη μας. Το αντίδοτο σε αυτό είναι η αναζήτηση της αιτίας των λαθών μας και έτσι να ωριμάσουμε και να εξελίξουμε τον ενήλικα εαυτό μας. Aντί να αντιδράσουμε απότομα στο άτομο που μας υποδεικνύει κάποιο λάθος μας, μπορούμε να του πούμε: «Αν πιστεύεις ότι έκανα λάθος, μπορεί να έχεις δίκαιο, θα το εξετάσω δεν τα γνωρίζω όλα. Έχω πολλά να μάθω ακόμα.». Άμα το κάνουμε αυτό, θα ανακαλύψουμε με ευχαρίστηση ότι ο άλλος μπορεί να μας εξηγήσει με διάθεση την πηγή του λάθους μας. Έτσι θα μάθουμε και θα εξελιχθούμε! Πρέπει να θυμόμαστε σε αυτό το σημείο ότι το κομμάτι του εαυτού μας που δεν θέλει διόρθωση είναι το παιδικό, περιορισμένο «εγώ» μας, ενώ ο αυθεντικός ενήλικας εαυτός μας θέλει να μάθει την αλήθεια, να διορθωθεί και να εξελιχθεί!

 

3. Ηρεμώντας τον εαυτό μας και βρίσκοντας την ισορροπία μας.

Μία από τις πιο σημαντικότερες ικανότητες που θα έπρεπε να είχαν να διδαχθεί τα παιδιά από τους ενήλικες είναι να ηρεμούν και να ισορροπούν τον εαυτό τους. Είναι το περίφημο συναισθηματικό Τρίγωνο «Τρυφερότητα – Αγάπη – Ενδιαφέρον» (Τhe emotional, internalized Triangle “Tender Love and Care” – TLC). Οι άνθρωποι που μας μεγάλωσαν θα έπρεπε να μας το είχαν μεταδώσει, ώστε να αναπτύξουμε τον εσωτερικό, συναισθηματικό μας «Σταθεροποιητή» – “our inner comforter”. Δηλαδή την εσωτερική φωνή που μας ηρεμεί όταν είμαστε σε ένταση και μας φέρνει ισορροπία στη ζωή και στις σχέσεις μας, στοιχεία Συναισθηματικής Νοημοσύνης, E.Q.

 

Αν δεν πήραμε αυτά τα στοιχεία στη παιδική μας ηλικία, δεν έχουμε αναπτύξει την πολύτιμη εσωτερική φωνή της εξισορρόπησης και ενηλικίωσης. Αντί αυτού, όταν τα πράγματα δυσκολεύουν, και δυσκολεύουν όλη την ώρα στη ενήλικη ζωή μας, διαλυόμαστε, χάνουμε τον αυτοέλεγχο και την ηρεμία μας και οδηγούμαστε σε μη υγιή υποκατάστατα, όπως: καταχρήσεις, έλλειψη αυτοέλεγχου, υπερκατανάλωση, βουλιμία στο φαγητό, αλκοόλ, ναρκωτικά, και οτιδήποτε μας παίρνει την προσοχή μακριά από τα αληθινά μας συναισθήματα. Εάν έχουμε επαναληπτικές τέτοιες συνήθειες, χρόνιες συναισθηματικές μεταπτώσεις, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ότι δεν έχουμε αναπτύξει «τον εσωτερικό μας ενήλικα», ο οποίος μας αυτορυθμίζει και μας εξισορροπεί.

 

Σε αυτή την περίπτωση είναι άχρηστο να κατηγορούμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Πρέπει να αναζητήσουμε υποστήριξη είτε σε βιβλία αυτοβοήθειας, είτε σε υποστηρικτικές συμβουλευτικές ομάδες, είτε σε σύμβουλο- ψυχολόγο. Στη ενήλικη ζωή μας στις δυσκολίες χρειάζεται να ακούσουμε ενήλικα, υποστηρικτικά λόγια, αντί για ανούσια κριτική.

 

4. Εστιάζοντας την προσοχή μας στις αληθινές ανάγκες μας και στη δουλειά που πρέπει να κάνουμε με τον αληθινό εαυτό μας.

Αντί να ζούμε τη ζωή που άλλοι μας υποδεικνύουν, πρέπει να μάθουμε να ακούμε την εσωτερική μας φωνή και αυτά που θέλουμε και ό,τι έχουμε εμείς ανάγκη. Όταν ζούμε την ζωή που μας υποδεικνύεται, παροδικά παίρνουμε κάποια επιβεβαίωση, στην πραγματικότητα όμως αυξάνουμε το συναίσθημα της ανασφάλειας, του ότι είμαστε ένα «ανήμπορο παιδί» που χρειάζεται τους άλλους για να στηριχθεί. Σαν ενήλικα άτομα πρέπει να αποφασίσουμε να κτίσουμε τον εαυτό μας και να πάρουμε την ευθύνη για αυτό που είμαστε. Οι απόψεις των άλλων είναι δικές τους επιλογές, όχι δικές μας. Σαν ενήλικες πρέπει να μάθουμε να εστιάζουμε στη δική μας άποψη, να κτίσουμε τη δική μας προσωπικότητα, να συνειδητοποιήσουμε ότι η ζωή αξίζει όταν νιώθουμε πιο καλά με τον εαυτό μας, όταν εστιαζόμαστε στη δική μας άποψη, και όταν εξελισσόμαστε σαν ενήλικες με διάκριση και σοφία.

 

5. Επιλέγοντας να μην αντιδρούμε με ένταση και παρορμητικά, αλλά να απαντάμε με ψυχραιμία, Αντίδραση VS Απάντηση, (Reaction VS Response).

Όταν κάποιος μας προσβάλλει και εμείς εκφραζόμαστε απότομα χωρίς σκέψη και ξεσπάμε σε φωνές και κλάματα, αυτό ονομάζεται αντίδραση (reaction). Αντίθετα όταν κάποιος μας προσβάλλει, αλλά εμείς με σταθερότητα και ηρεμία διαφωνούμε με επιχειρήματα, αυτό είναι ώριμη απάντηση, (response). Οι ανώριμοι άνθρωποι έχουν την τάση να αντιδρούν στις συναισθηματικές προκλήσεις και επιθέσεις, με έντονη συναισθηματική αντίδραση. Ενώ οι αληθινά, ώριμοι ενήλικες ξέρουν να παίρνουν την ευθύνη, κυριολεκτικά και πρακτικά, των πράξεων και των συμπεριφορών τους. Έχουν την ικανότητα να ελέγχουν τις αντιδράσεις τους, αντλώντας στοιχεία από την ενήλικη, καλλιεργημένη σοφία τους.

 

Πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε στον εαυτό μας την ικανότητα να απαντά αντί να αντιδρά; Να μία τεχνική:

 

Βρείτε ένα ήρεμο προσωπικό χώρο. Αναπνεύσετε βαθιά και σταθερά. Βρεθείτε και παραμείνετε στο εδώ και τώρα.

 

Προσπαθήστε να ακούσετε την εσωτερική σας φωνή και ό,τι είναι αληθινό για εσάς, (με χαλάρωση, διαλογισμό, προσευχή ή ό,τι άλλο εσείς επιλέγετε).

Φέρτε στην επιφάνεια τις ικανότητες σας σαν ενήλικες, όπως: την εμπιστοσύνη στον εαυτό σας, την ικανότητα σας να ηρεμείτε την παρορμητικότητα σας και να αποδέχεστε ότι εσείς είστε ο μόνος υπεύθυνος για την πραγματικότητά σας.

Επανέλθετε, όσο και όποτε το έχετε ανάγκη!

 

Εάν τα κάνουμε αυτά, σιγά-σιγά, κάτι θα αρχίζει να αλλάζει και δεν θα χρειαζόμαστε ανώριμες, εκρηκτικές αντιδράσεις. Έτσι θα μετακινηθούμε από την αντίδραση ενός αβοήθητου μπερδεμένου μικρού παιδιού, στον κόσμο του ισορροπημένου ενήλικα, που ελέγχει τη ζωή του, τις επιθυμίες, τα όνειρα και τις φιλοδοξίες του. Εκείνη την ημέρα, που θα τα έχουμε συνειδητοποιήσει και βιώσει όλα αυτά, θα γνωρίζουμε ότι θα έχουμε αληθινά ωριμάσει και θα έχουμε γίνει ένας ισορροπημένος ενήλικας.

H υπερσύγχρονη διάνοια της Σπάρτης

Ποια κοινότητα ήταν το σχολείο της κλασικής Ελλάδας;». Ο κάθε μορφωμένος άνθρωπος νομίζει ότι ξέρει: «Η Αθήνα, φυσικά». Αλλά, και προς τιμήν τους, οι αρχαίοι Αθηναίοι δεν ήταν τόσο σίγουροι. Γνώριζαν κάποια άλλη ελληνική πόλη, πολύ μικρότερη, της οποίας η διάνοια επισκίαζε τα αθηναϊκά όνειρα. Ο Περικλής έκανε ό,τι μπορούσε για να εξυψώσει την Αθήνα και να υποβαθμίσει τη Σπάρτη. Ο Θουκυδίδης τον κατέγραψε να ισχυρίζεται, στον Επιτάφιο του το 431/30 π.Χ., ότι η Αθήνα παρείχε της Ελλάδος παίδευσιν. Ήταν σίγουρο ότι ο Περι­κλής εννοούσε ότι η Αθήνα με τους φιλοσόφους της και τους περίπλοκα ομιλούντες δημόσιους άνδρες ήταν το σχολείο της Ελλάδας; Χωρίς αμφιβολία θα είχε ευχαρίστως ισχυριστεί αυτό, αν ήταν η αλήθεια. Αλλά δεν το κάνει. Η Αθήνα, σύμφωνα μ’ αυτόν, παρείχε όχι το εκπαιδευτικό πρότυπο στην Ελλάδα, αλλά ένα εκπαιδευτικό πρότυπο (όχι την παίδευσιν αλλά απλά παίδευσιν). Ο λόγος της περιοριστικής διατύπωσης του Περικλή είναι ότι η Σπάρτη επίσης χρησίμευε ως πρότυπο, και πιθανά πιο χαρισματικός. Οι παίδες της Σπάρτης, αντίθετα με εκείνους της Αθήνας, μορφώνονταν συστηματικά από την πολιτεία. Ακόμη και ο Αριστοτέλης, που δεν είχε σε ιδιαίτερη εκτίμηση τη Σπάρτη, αργότερα παραδέχτηκε διστακτικά ότι τιμούσε τη Σπάρτη που δεν ε­μπιστευόταν την εκπαίδευση στη γονική επιλογή, δηλαδή στην τύχη. Οι άλλοι Έλληνες, κατά κάποιο τρόπο, διαισθάνονταν ότι η επιτυχία των αραιοκα­τοικημένων, ανοχύρωτων χωριών οφειλόταν σε εκείνη την εκπαίδευση. Όμως το πώς ακριβώς η εκπαίδευση επέτρεπε στη Σπάρτη να είναι η μοναδι­κή υπερδύναμη της Ελλάδας ήταν για τους σύγχρονους σκεπτικιστές αντικείμενο αμφισβήτησης και μυστηρίου. Ποιες ήταν αυτές, οι άξιες μίμησης, τεχνικές της Σπάρτης; Η Σπάρτη χαιρόταν που έμενε μυστήριο. Οι ικανότητες της θα παρέμεναν κρυφές. Δεν είχε καμιά επιθυμία να γίνει ο δάσκαλος της Ελλάδας, αν μπορούσε να το αποφύγει. Μαθαίνουμε για ένα Σπαρτιάτη Βασιλιά, τον Αγησίλαο, που επικρίνε­ται από ένα συμπολίτη του που πολεμάει πολύ συ­χνά εναντίον των Θηβών και έτσι «δίδασκε τους Θηβαίους πώς να πολεμούν». Ακόμη και το γεγονός της σπαρτιατικής διάνοιας έπρεπε να μείνει κρυφό. Ο βασιλιάς της Σπάρτης Αρχίδαμος καυ­χιόταν ότι ο λαός του εκπαιδευόταν να έχει έλλειψη κριτικής αντίληψης. Μέχρι πρόσφατα Ευρωπαίοι μελετητές αποδέχονταν αυτή τη σπαρτιατική προπαγάνδα. Ο Tζορτζ Φόρεστ (George Forrest), καθηγητής Ελληνικής Ιστορίας στην Οξφόρδη στο τέλος του 20ού αιώνα, έγραψε: «Ένας πολύ ευφυής Σπαρτιάτης; Υπήρχε τέτοιο πράγμα; Αν όχι…». Όμως νέα έρευνα, βασισμένη σε διορατικές αναφορές των αρχαίων Ελλήνων, φέρνει στο φως τώρα τη σπαρτιατική διάνοια. Και τα ευρήματα μαρτυρούν που, κατά αξιοσημείωτο τρόπο, η Σπάρτη προκατέλαβε τις σύγχρονες μεθόδους.

Σε βαθμό μοναδικό στην Ελλάδα, οι Σπαρτιάτες χρησιμοποίησαν την εξειδίκευση. Ο Περικλής το διαισθάνθηκε αυτό. Περιέγραψε με λαμπρά χρώ­ματα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που έκαναν την Αθήνα διαφορετική από τη μεγάλη αντίπαλο της. Οι περιγραφές αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αποκαλύψουν τη μορφή της σκιάς της Σπάρτης. Εμείς οι Αθηναίοι, περηφανεύθηκε ο Περικλής, είμαστε ασυνήθιστα πολυτάλαντοι. Οι πολίτες μας μπορούν να στρέψουν με επιτυχία τα χέρια τους σε τόσο πολλά διαφορετικά πράγματα. Με άλλα λόγια, οι Σπαρτιάτες ήταν περιορισμένοι ή, με τη δική μας, θετική φρασεολογία, εξειδικευμένοι. Οι Αθηναίοι ήξεραν πώς να αυτοσχεδιάσουν, είπε ο Περικλής, ενώ οι Σπαρτιάτες ήταν κοπιαστικά εκπαιδευμένοι. Μ’ άλλα λόγια, οι Σπαρτιάτες ήταν υψηλά εκπαιδευμένοι. Σαν τους σημερινούς ειδι­κευμένους σ’ ένα αντικείμενο, οι Σπαρτιάτες μπορεί να ήταν υπερβολικά αδαείς όταν βρίσκονταν έξω από το αντικείμενο τους. Οι μη Σπαρτιάτες κατεδείκνυαν με ευθυμία τις συνέπειες. Οι γυναίκες της Σπάρτης, όταν ήρθαν αντιμέτωπες με μια εχθρική εισβολή το 370 π.Χ., δεν φάνηκαν χρήσιμες, όπως θα έκαναν άλλες Ελληνίδες. Αντίθετα, είπε ο Αριστοτέλης, δημιούργησαν μεγαλύτερη σύγχυση από τον εχθρό. Αλλά οι γυναίκες της Σπάρτης δεν είχαν εκπαιδευτεί για να βοηθούν στη μάχη. Ήταν αθλητικά εκπαιδευμένες για να είναι δυνατές στην ανατροφή των παιδιών και για να εν­θαρρύνουν την πολεμική αρετή. Και σ’ αυτούς τους εξειδικευμένους ρόλους είχαν τη φήμη των καλύτερων γυναικών στην Ελλάδα.

Η σύγχρονη ανάλυση εξειδικευμένων αθλητών εστιάζει στην επιλογή του κατάλληλου χρόνου (timing), δηλαδή σε ποια χρονική στιγμή της κούρσας δίνει ο αθλητής όλες τις δυνάμεις του. Παρομοίως, ισχύει για τους εξειδικευμένους πολιτικούς και τη διαχείριση των μέσων ενημέρωσης: η επιλογή του σωστού χρόνου είναι το παν -έχουν μάθει να δημοσιοποιούν τις άσχημες ειδήσεις όταν το κοινό είναι απορροφημένο από κάτι άλλο. Όπως για τους αθλητές του πολέμου και για τους πολιτικούς, η χρήση του «timing» από τη Σπάρτη ήταν πειθαρχημένη σε βαθμό αξεπέραστο ακόμη και σήμερα. Πρόσφατη ανάλυση έχει εξετάσει το «timing» όλων των περιπτώσεων κατά τον 5ο αιώνα που η Σπάρτη άνοιξε ή σκόπευε ν’ ανοίξει έναν επιθετικό πόλεμο κατά της Αθήνας. Το αποτέλεσμα δημιουργεί μια εντυπωσιακή αντίληψη της σπαρτιατικής στρατηγικής ικανότητας. Όταν η Αθήνα είχε κάποια δυσκολία, για παράδειγμα όταν τα στρατεύματα έπρεπε να καταπνίξουν μια εξέγερση στην αυτοκρατορία της, η Σπάρτη συστηματικά εκμεταλλευόταν την ευκαιρία.

Κάθε φορά που η Αθήνα εί­χε μια αδυναμία κατάλληλη για εκμετάλλευση σε εποχή ειρήνης, η Σπάρτη εκμεταλλευόταν την ευκαιρία και προσπαθούσε ν’ ανοίξει πόλεμο. Η εχθρότητα της Σπάρτης κατά της Αθήνας με άλλα λόγια ήταν διαρκής. Αλλά, δεδομένης εκείνης της εχθρότητας, η αυτοπειθαρχία της Σπάρτης αποδεικνύεται τώρα πέρα για πέρα αξιοσημείωτη. Οι Σπαρτιάτες ποτέ δεν επιτέθηκαν απλώς επειδή ήταν θυμωμένοι, αλλά ως εκπαιδευμένοι ειδικοί, πάντοτε περίμεναν συστηματικά την ευκαιρία. Η σπαρτιατική πολιτική είχε μια δική της κομψότητα.

Στη Σπάρτη φαινομενικά δεν υπήρχε μέρος για βιβλία. Ακόμη και τα μεγάλα επιχειρήματα που παραδίδονταν προφορικά απορρίπτονταν λόγω αρχής. Μια ομιλία που έγινε από Σαμιώτες επικρίθηκε περιφρονητικά σύμφωνα με τον Ηρόδοτο: «Έχουμε ξεχάσει την αρχή της και δεν καταλαβαί­νουμε το υπόλοιπο». Αλλά η άγνοια αυτή, που χωρίς αμφιβολία διογκωνόταν από τους Σπαρτιάτες, δεν προερχόταν από ηλιθιότητα. Ήταν, και αυτή, η αντίστροφη πλευρά μιας εξειδίκευσης. Μέτριοι στα μεγάλα επιχειρήματα, οι Σπαρτιάτες παραμένουν παγκοσμίως γνωστοί για τα μικρά επιχειρήματα: λακωνική σοφία. Σήμερα, με την τηλεόραση να έ­χει κάνει τον κόσμο μας λιγότερο μορφωμένο και περισσότερο οπτικό, ο σπαρτιατικός τρόπος ομιλίας έχετε έρθει στην επικαιρότητα με ένα καινούργιο όνομα, «ο ήχος που δαγκώνει». Αλλά παράλληλα με τα αποφθέγματα τους, οι Σπαρτιάτες είχαν έναν άλλο τύπο πειθούς, έναν τύπο εμφανώς πιο σύγχρονο: το οπτικό σχήμα λόγου. Ο στρατός της Σπάρτης ήταν σκηνοθετημένος με την επιδεξιότητα του Χόλιγουντ. Η εντυπωσιακή κόμη των στρατιωτών υπήρχε για να τρομοκρατεί, έλεγε ο Ξενοφών. Ο ευδιάκριτος κόκκινος μανδύας τραβούσε την προσοχή του εχθροί. Το μήνυμα του μανδύα ήταν ένα μήνυμα εκφοβισμού και αυτοπε­ποίθησης: «Αυτός δεν είναι απλά ο ενωμένος πελοποννησιακός στρατός, είναι ένας στρατός που οδηγείται από τους Σπαρτιάτες. Και οι Σπαρτιάτες δεν κρύβουν τη θέση τους. θέλουν να ξέρεις που ακριβώς είναι».

Προχωρώντας προς τη μάχη υπό τον ήχο των αυλών, ο στρατός της Σπάρτης εντυπωσίαζε σαν αστραφτερή μηχανή. Ακόμη και πριν φύγουν για τη μάχη, οι Σπαρτιάτες δημιουργούσαν ένα οπτικό σκηνικό σχεδιασμένο για να εντυπωσιάζει. Ο Ξενοφών έγραψε γι’ αυτό το απόλυτο θέαμα: «Από αυτό που μπορούσες να δεις καθώς οι στρατιώτες της Σπάρτης γυμνάζονταν και προετοίμαζαν τις πανοπλίες, αληθινά πίστευες ότι η πόλη είναι ένα πολεμικό εργαστήρι». Αιώνες αργότερα, όταν η Σπάρτη είχε γίνει μια μικροσκοπική μονάδα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τα οπτικά μαθήματα συνεχίστηκαν. Τουρίστες έρχονταν, για να παρακολουθήσουν τα αγόρια της Σπάρτης να υποφέρουν σιωπηρά, πολλές φορές να πεθαίνουν από το μαστίγωμα στον ιερό χώρο της Ορθίας Αρτέμιδος. Το πλέον αξιομνημόνευτο επιχείρημα των Σπαρτιατών παρέμενε το δικό τους σώμα, έντεχνα παρουσιαζόμενο.

Παράλληλα με την επιδέξια οπτική προπαγάνδα πήγαινε και μια άλλη πολύ γνωστή σε όλους σύγχρονη τεχνική. Το μεγάλο ψέμα: πιθανά όλες οι κοινωνίες παράγουν ψεύδη. Αλλά οι απάτες της Σπάρτης οργανώνονταν με ολοκληρωτική διάνοια. Σήμερα μελετώνται από τους λογίους σαν μια μορφή τέχνης. Δύο φορές πριν από τη μάχη Σπαρτιάτες αρχηγοί είχαν πάρει ειδήσεις για μια ήττα κάπου αλλού. Αλλά δεν έλεγαν την αλήθεια στους στρατιώτες. Αντίθετα. διέταζαν έναν «αγγελιαφόρο» να έρθει στεφανωμένος, για να φέρει τα νέα για μια «νίκη». Γίνονταν θυσίες για να ευχαριστήσουν τους θεούς. Πίστευαν ότι οι στρατιώτες ενθαρρυμένοι με ψεύτικα νέα θα πολεμούσαν καλύτερα. Ο Ξενοφών, ένας θαυμαστής της Σπάρτης, αρεσκόταν να πιστεύει ότι τον καιρό της ειρήνης η Σπάρτη ήταν αυστηρά τίμια στη διπλωματία της. «Αλλά ένας Σπαρτιάτης βασιλιάς», έγραφε περήφανα ο Ξενοφών, «απ’ τη στιγμή που κηρυσσόταν ο πόλεμος, και η εξαπάτηση γινόταν αποδεκτή στη θρησκεία, υπερτε­ρούσε εξ ολοκλήρου του εχθρού του σε δόλο».

Παραδοσιακά, η μελέτη της Σπάρτης έχει νο­σηρά διαχωριστεί μεταξύ αντιπάλων Ζηλωτών. Οι υποστηρικτές των δικτατοριών του 20ού αιώνα θαύμαζαν τη Σπάρτη για την ήπια κυριαρχία της, τη σύνθλιψη του ακατάλληλου ατόμου. Οι εραστές της ελευθερίας ένιωθαν φρίκη με τις μεθό­δους της. Καμία πλευρά δεν μπόρεσε να ερευνήσει ήρεμα την ικανότητα της Σπάρτης να πετυχαίνει τους σκοπούς της. Ίσως μόνο τώρα, σε μια καλλιεργημένη αλλά όλο πιο πολύ οπτική κοινωνία, να μπορέσουμε να κοιτάξουμε πιο βαθιά, με κατανόηση αλλά όχι πλήρη θαυμασμό, το σκοτεινό πλανήτη που επισκίασε τον αθηναϊκό ήλιο.

Η Αρετή των Κυνικών

Οι «Κυνικοί» ήταν μία από τις μακροβιότερες Φιλοσοφικές Σχολές στην αρχαιότητα η οποία ιδρύθηκε από τον Αντισθένη (445 – 360 ή 444 – 368) στο Κυνόσαργες των Αθηνών, το μόνο γυμνάσιο της πόλεως που δεχόταν μη Αθηναίους πολίτες και ταυτοχρόνως αποτελούσε Ιερό άλσος του Ηρακλέους (από το οποίο άλσος και μετωνομάσθησαν άλλωστε τα μέλη σε «Κυνικούς» από «Αντισθενικοί» που λέγονταν αρχικώς).

Η Σχολή τους, ιδρύθηκε από τον Αντισθένη (445 – 360 ή 444 – 368), υιό ενός Αθηναίου και μίας δούλης από τη Θράκη, διακριθέντα πολεμιστή στη μάχη της Τανάγρας και μετέπειτα μαθητή του σοφιστή Γοργίου στη Ρητορική, και εν συνεχεία, στη Φιλοσοφία, του Σωκράτη, στον θάνατο του οποίου υπήρξε παρών.  Οι «Κυνικοί», ήσαν πνευματικοί απόγονοι του Σωκράτους, ανήκοντας στις Σχολές που απεκλήθησαν «Ελάσσοντες Σωκρατικοί», αν και ως προς τη μέθοδο της διδασκαλίας τους έλαβαν αρκετά στοιχεία από τους «Σοφιστές».

Για τον Αντισθένη και τους μαθητές του, η Φιλοσοφία είναι καθαρά κοσμική σοφία, χαρακτηριστική είναι μάλιστα η ρήση του πρώτου ότι «τότε οι πόλεις χάνονται, όταν δεν μπορούν να ξεχωρίσουν τους κακούς από τους καλούς», ενώ η Αρετή, αν και εξακολουθεί να παραμένει σκοπός του βίου, είναι κάτι το απολύτως πρακτικό που δεν χρειάζεται ούτε πολλά λόγια, ούτε επίπονη εκπαίδευση (Διογένης Λαέρτιος 6, 2).

Η Αρετή, που είναι κάτι το υπαρκτό, μπορεί να διδαχθεί με πολύ απλό τρόπο στον άνθρωπο, αφού η αρχή για τη μάθηση είναι η προσεκτική σπουδή των λέξεων «ΑΡΧΗ ΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ Η ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ» και αν μάλιστα αυτή (δηλ. η Αρετή) κάποτε κατακτηθεί, είναι παντελώς αδύνατον να απωλεσθεί.

Για τους «Κυνικούς», ο λόγος λειτουργεί μόνον στο να αποφαίνεται για το τι υπάρχει ή υπήρχε: «ΠΡΩΤΟΣ (ΑΝΤΙΣΘΕΝΗΣ) ΩΡΙΣΑΤΟ ΛΟΓΟΝ, ΕΙΠΩΝ, ΛΟΓΟΣ ΕΣΤΙΝ Ο ΤΟ ΤΙ ΗΝ Ή ΕΣΤΙ ΔΗΛΩΝ» (Ed. Mullach, Fragmenta Philosophorum Graecorum, II, 283), ενώ τα αγαθά διακρίνονται μόνο σε δύο κατηγορίες, τα εξωτερικά (ιδιοκτησία, σωματική ηδονή, πολυτέλεια) και τα εσωτερικά.

Στα δεύτερα είναι που ανήκει το κατ’ εξοχήν ζητούμενο των φιλοσόφων, δηλαδή η ασφαλής γνώση της Αληθείας και του Εαυτού. Οι «Κυνικοί», κηρύσσουν ωστόσο μία «έμπρακτη» Ηθική, κατά την οποία η Αρετή όλως «παραδόξως» δεν εξαρτάται από τη Γνώση, αλλά είναι αποτέλεσμα ασκήσεως, εθισμού και αυτοελέγχου. Με πρότυπο τον Ηρακλέα, καλούν σε προσωπική αυτάρκεια μέσω της απαλλαγής από τις λεγόμενες ανάγκες, αλλά και μέσω της πορεύσεως σε έναν φυσικό τρόπο καθημερινού βίου, με απλότητα, σκληραγωγία και αυτοδιάθεση.

Ο «σοφός» των «Κυνικών» είναι ΑΥΤΑΡΚΗΣ, αφού έχει (με το να είναι τέτοιος) τον πλούτο όλων των ανθρώπων. Δίνοντας συνεπώς έμφαση στον καθημερινό Τρόπο αντί στη Θεωρία, οι «Κυνικοί» επίγονοι του Αντισθένους, οι λεγόμενοι και «Αντισθενικοί», ταξίδευσαν με ιεραποστολική σχεδόν διάθεση από άκρου σε άκρο του Ελληνιστικού και Ρωμαϊκού κόσμου, ντυμένοι πτωχικά, μ’ ένα σακούλι στον ώμο για τη λιγοστή τροφή τους, αντισυμβατικοί σε όλους τους τομείς.

Κατά κανόνα αρνούμενοι ακόμη και εκείνους τους συγκεκριμένους τομείς της κοινωνικότητος που αναμφίβολα σεβόταν και τιμούσε ο ιδρυτής τους Αντισθένης, βρώμικοι, ατημέλητοι και προκλητικοί τόσο στα λόγια όσο και στα έργα τους και καθιέρωσαν περισσότερο μία φιγούρα στάσεως, μορφής και συμπεριφοράς, παρά ένα οργανωμένο φιλοσοφικό σύστημα.

Σπουδαίος συνεχιστής των διδασκαλιών του υπήρξε ο εκ Σινώπης Διογένης. Διάδοχος αυτού αναφέρεται ο εκ Θηβών Κράτης οποίος δώρισε στη πατρίδα του όλη τη περιουσία του διάγοντας τη ζωή του με την -επίσης φιλόσοφο- σύζυγό του Ιππαρχία και με μόνη περιουσία τη ράβδο του (βακτηρία) και τον σάκο του (πήρα). Μαθητής δε αυτού ήταν ο εκ Μαρωνείας Μητροκλής ο οποίος και επινόησε νέο φιλολογικό είδος τις «Χρείες» το περιεχόμενο του οποίου αποτελούν παράδοξα και αστεία ανέκδοτα.

Όλοι οι παραπάνω αποτελούν την ομάδα των αρχαιοτέρων κυνικών. Νεότερη επιβίωση των Κυνικών αποτελούν οι νεότεροι Κυνικοί εκ των οποίων κυριότεροι είναι ο Βίων ο Βορυσθενίτης, ο Τέλης, ο Μένιππος εκ Γαδάρων, μαθητής του Μικροκλή, ο Μενέδημος, ο Φοίνιξ ο Κολοφώνιος, ο Κερκιδάς ο Μεγαλοπολίτης καθώς και οι επιγραμματοποιοί Ποσείδιππος, Μελέαγρος και Λεωνίδας ο Κυνικός.
Κατά τους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, της κυνικής αίρεσης οπαδοί υπήρξαν και ο Μάξιμος ο Αλεξανδρεύς (380) και ο Σαλλούστιος (460). Πολλά από τα δόγματα των Κυνικών και ιδίως τα περί απαθείας και ασκητικής εγκράτειας έγιναν αποδεκτά από τον χριστιανικό μοναχισμό.

Ο κυνισμός δεν είναι απλή φιλοσοφία
Είναι για την ακρίβεια ένας φιλοσοφικός τρόπος ζωής
Ασχολείται κυρίως με το πώς η σκέψη θα περάσει σε πρακτικό επίπεδο διότι αυτό κυρίως είναι που τον ενδιαφέρει. Είναι καλό να αναπτύσσεται η σκέψη και να προχωρά σε δρόμους άγνωστους αλλά είναι καλύτερο τούτοι οι δρόμοι να έχουν αντίκρισμα στην καθημερινότητα του ανθρώπου. Αν δεν υπάρχει αυτό το αντίκρισμα, αν η σκέψη δεν μπορεί να είναι άμεσα εφαρμόσιμη επί του καθημερινού βίου τότε όσο καλή και να είναι όσο πρωτοποριακή και να φαίνεται η προσφορά της στο γίγνεσθαι είναι τόσο μικρή που την καθιστά ανίκανη να επηρεάσει τις ζωές μας και σε πολλές περιπτώσεις την καθιστά επικίνδυνη.

Τούτο διότι η σκέψη είναι εύπλαστη και υποκειμενική υπό την έννοια πως ο καθένας μπορεί στο μυαλό του να την διαμορφώσει όπως αυτός νομίζει ή καλύτερα όπως αυτός την αντιλαμβάνεται. Αντίθετα η σκέψη που έχει άμεση επίδραση στην καθημερινότητα ακριβώς λόγω αυτής της πρακτικότητας είναι δύσκολο να επιφέρει δυστυχείς καταστάσεις αφού κανείς μα κανείς άνθρωπος δεν σκέφτεται να πράξει για το πώς θα δυστυχήσει.

Σαφώς και άλλες αξιολογότατες φιλοσοφικές σχολές μπορούν να υπερηφανεύονται επί του πρακτέου υπάρχει όμως μια διαφορά. Η κυνική φιλοσοφία δεν ίδρυσε ποτές κτηριακές υποδομές δεν ζήτησε ποτέ χρήματα για να διδάξει και δεν έκανε επιλογή μεταξύ των ανθρώπων που θα διδαχθούν.

Απολύτως Ελεύθερος
Οποιοσδήποτε είναι απολύτως ελεύθερος να επιλέξει την κυνική φιλοσοφία με όποιο τρόπο αυτός θέλει, χωρίς περιορισμούς χωρίς δεσμεύσεις, χωρίς δάσκαλο χωρίς χρήματα ανεξαρτήτως χρώματος ράτσας φυλής έθνους θρησκείας και ιδεολογίας. Αρκεί η Θέληση και αφού καταφέρει να μπει τότε θα καταλάβει πως όσοι δεν θέλουν είναι επειδή φοβούνται. Και είναι αλήθεια πως έχουν κάθε λόγο να φοβούνται αφού έχουν αρχής εξ’ αρχής ν’ αντιμετωπίσουν τον ίδιο τους τον εαυτό.

Ένας πόλεμος σε διαρκή ανάπαυλα είναι η φιλοσοφία των κυνικών. Ένας διαρκής αδυσώπητος πόλεμος εναντίων του ίδιου μας του εαυτού χωρίς νικητή και νικημένο που τελειώνει μόνο με τον θάνατο. Όταν ένας κυνικός βλέπει τον εαυτό του τότε του είναι κατόπιν αδύνατον να μην σαρκάζει την κοινωνία όλη ως έχει. Διότι ο εαυτός μας είναι η κοινωνία μας που μέσα της ζούμε. Στην πραγματικότητα όλοι περίπου τα ίδια είμαστε σε πολλούς τομείς αλλά οι περισσότεροι αρνούμαστε να τα δούμε καν, πόσο μάλιστα να τα καυτηριάσουμε.

Ελάχιστες αρχές
Δεν είναι πολλές οι αρχές που διέπουν τον κυνικό τρόπο ζωής. Αντιθέτως είναι ελάχιστες. Τόσο ελάχιστες που προκαλούν κάποιες φορές θυμηδία σε όσους αρέσκονται να περιπλέκουν πράγματα και καταστάσεις. Ολόκληρη η κυνική φιλοσοφία θα μπορούσε να περιοριστεί σε μια μόνο πρόταση. Κατά φύση ζην. Τούτη η μικρή προτασούλα μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαίνεται απλοϊκή και λίγη, στην πραγματικότητα όμως περικλείει μέσα της τα πάντα σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο.

Πολλές φορές έχει ακουστεί πως δεν μπορούν οι άνθρωποι να ζήσουν σαν τα ζώα, όπως και τα ζώα δεν μπορούν να ζήσουν όπως οι άνθρωποι. Αυτό φαίνεται σαν όρος αληθής δεν είναι όμως. Δεν είναι διότι παραβλέπει το ουσιώδες, πως δηλαδή και οι άνθρωποι είναι ζώα. Διαφορετικά μεν από τ’ άλλα αλλά πάντως ζώα. Ανήκουμε ως είδος κι εμείς στο ζωικό βασίλειο, κατατασσόμαστε στην πανίδα τούτου του πανέμορφου πλανήτη και οι σταθερές που επηρεάζουν τα υπόλοιπα ζώα επηρεάζουν κι εμάς.

Εκεί λοιπόν που πρέπει να εστιάσουμε και δεν το κάνουμε είναι στην διαφορετικότητα. Αυτό που ξεχωρίζει εμάς είναι η Λ Ο Γ Ι Κ Η. Σ’ όλα τ’ άλλα είμαστε ίδιοι με τα ζώα, όμως το παραβλέπουμε κι αυτό είναι ανήθικο. Πολλά ζώα έχουν πανίσχυρη όσφρηση αλλά κανένα είδος δεν θέλησε να εξαφανίσει τον άνθρωπο που δεν μπορεί να μυρίσει. Αυτό το ουσιώδες τείνει να ξεχαστεί όσο ο πολιτισμός αναπτύσσεται κάνοντας μας να νομίζουμε πως είμαστε κάποιο ανώτερο ον αντί του διαφορετικού που είναι το ορθό.

Όσο και να θέλουμε όσο και να προσπαθήσουμε όσο και να αναπτύξουμε τον πολιτισμό μας δεν γίνεται να αποκοπούμε από την φύση μας παρά μόνο με οδυνηρά έως καταστρεπτικά μέχρι αφανισμού για εμάς αποτελέσματα. Είναι πλάνη να νομίζουμε πως μπορούμε να λειτουργήσουμε ασχέτως των φυσικών νόμων και δομών και τούτο ειδικά σήμερα που ο πολιτισμός έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη φαίνεται όλο και περισσότερο στα προβλήματα που δημιουργήσαμε τόσο στο οικοσύστημα όσο κυρίως σ’ εμάς τους ίδιους.

Θα μπορούσαμε να πούμε και δεν θα ήταν λάθος μια τέτοια σκέψη, πως ο κυνισμός είναι το μέτρο που προσπαθεί να συγκεράσει τον ανθρώπινο πολιτισμό με την φυσική εξέλιξη. Αυτή επί της ουσίας είναι η εργασία του κυνισμού. Το πώς δηλαδή η ανάγκη ανάπτυξης του ανθρώπινου πολιτισμού θα είναι παράλληλη και σύμφωνη με την ανάγκη εξέλιξης του φυσικού κόσμου. Το πώς αυτές οι δύο ανάγκες θα λειτουργήσουν χωρίς η μία να προσπαθεί να αναιρέσει την άλλη είναι κατά τους κυνικούς όχι μόνο ζητούμενο αλλά ο δρόμος που θα μας δώσει την εξέλιξη εκείνη που δεν θα έχει ημερομηνία λήξης.

Τα όρια της εξέλιξης
Το ζωικό βασίλειο (μέρος του οποίου είμαστε και οι άνθρωποι) εξελίσσεται και αυτό πολλές φορές εις βάρος του ευρύτερου φυσικού συνόλου αλλά όμως αυτή η εξέλιξη είναι ασυνείδητη και μέχρι του σημείου όπου μπορεί να γίνει ανεκτή. Πέραν του οριακού αυτού σημείου η ανάπτυξη σταματά με τρόπο βίαιο και καθοριστικό, πολλές φορές δε με τεράστια μείωση πληθυσμού ούτως ώστε τούτος να καταστεί ακίνδυνος για το φυσικό σύνολο.

Η διαφορά όμως του ανθρώπου από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο είναι πως οι άνθρωποι εξελίσσονται πλέον συνειδητά και όχι ασυνείδητα και ως εκ τούτου θα πρέπει να φροντίσουν ώστε η δική τους ανάπτυξη να μην φτάσει ποτέ στο όριο της καταστροφής. Είμαστε το μοναδικό είδος πάνω στον πλανήτη που ξέρουμε πως κάποια στιγμή θα πεθάνουμε και αυτό είναι που καλείται ο κυνισμός να βοηθήσει να εκμεταλλευτούμε.

Διότι για τον κυνισμό η γνώση της θνητότητας είναι προτέρημα που θα πρέπει να εκμεταλλευτούμε δημιουργικά εν γνώση μας πως αφού εμείς θα εκλείψουμε ας αφήσουμε πίσω μας κάτι καλύτερο από αυτό που βρήκαμε. Γι αυτό τον λόγο είναι που ο κυνικός δεν ασχολείται με τον θάνατο. Όλοι μια μέρα θα πεθάνουμε. Το θέμα είναι μέχρι τότε τι κάνουμε.

Σκεφτείτε πως κανένα άλλο όν δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Κανένα όν δεν μπορεί ν’ αποφασίσει τι θέλει να κάνει στην ζωή του. Κι όμως αυτό το πλεονέκτημα μένει έμενε και θα μένει πάντα ανεκμετάλλευτο από τους ανθρώπους. Κάναμε κάνουμε και μάλλον θα συνεχίσουμε να κάνουμε ότι μας λένε και όχι ότι θέλουμε και το ουσιαστικότερο, δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε και δεν ξέρουμε τι θέλουμε.

Όχι στην αχαλίνωτη ανάπτυξη
Έχει γραφτεί πως ο κυνισμός είναι ενάντιος στην ανάπτυξη του πολιτισμού και της τεχνολογίας. Δεν είναι όμως καθόλου έτσι. Στην πραγματικότητα ο κυνισμός είναι αντίθετος στην αχαλίνωτη ανάπτυξη και όχι γενικώς στην ανάπτυξη. Θεωρεί πως η όποια ανάπτυξη θα πρέπει να εφαρμόζεται με κριτήριο την γενικότερη αποδοχή και προσφορά στην φύση και όχι στηριζόμενη αποκλειστικά στην ευμάρεια και τον ωφελιμισμό μας.

Με την λογική πως αυτό που ωφελεί τους ανθρώπους δεν είναι απαραίτητα ωφέλιμο και στην φύση θέτει κριτήριο χρηστικότητας τον απαράβατο όρο του αέναου κύκλου της ζωής. Αυτός και μόνο ο όρος είναι αρκετός νομίζω για να αντιληφθούμε πως οι κυνικοί ήταν ανέκαθεν και θα είναι αντιπαθείς και μισητοί πολλές φορές από το σύστημα εξουσίας (το όποιο σύστημα) και πλουτισμού, αφού είναι ουκ ολίγες οι περιπτώσεις που έρχεται σε ανοιχτή σύγκρουση με αυτό διατρανώνοντας την προαναφερθείσα λογική και καθιστώντας την ως τροχοπέδη στην απληστία που διακατέχει τις κοινωνίες. Δεν είναι τυχαίο, δεν είναι καθόλου τυχαίο πως οι κυνικοί πέρασαν στην ιστορία για την αντισυμβατικότητά τους.

Δεν είναι τυχαίο πως σήμερα όταν λέμε πως κάποιος είναι κυνικός εννοούμε πως χλευάζει βρίζει και μεμψιμοιρεί την κοινωνία. Πρόκειται ουσιαστικά (όλη αυτή η εικόνα που έχει δοθεί) για μια μέσω στρέβλωσης αντίδραση του συστήματος ενάντια στην κυνική σκέψη. Ναι είναι γεγονός πως εμείς οι κυνικοί δαγκώνουμε. Δαγκώνουμε και τους φίλους και τους εχθρούς μα περισσότερο δαγκώνουμε τους αμέτοχους, τους ουδέτερους, τους αναξιοπαθούντες. Ενώ όμως όλοι στέκονται στο δάγκωμα κανείς μα κανείς δεν αναρωτιέται το γιατί οι κυνικοί δαγκώνουν.

Επιχειρώντας μια πλήρη διαστρέβλωση της πραγματικότητας τα θύματα της χλεύης των κυνικών καλύπτονται κάτω από τις πληγές τους περιφέροντάς τες στην αγορά και παρουσιάζοντας τον εαυτό τους ως θύματα ενώ η πραγματικότητα είναι εντελώς ανάποδη. Αναρωτιούνται δηλαδή γιατί δέχτηκαν τις δαγκωματιές αλλά δεν αναρωτιούνται τι έκαναν και προκάλεσαν αυτές. Κάνουν πως αγνοούν την αιτία και στέκονται στις αφορμές παραπλανώντας πρώτα απ’ όλα τον ίδιο τους τον εαυτό.

Συνηθίζουμε για παράδειγμα να λέμε πως κάποιος μίλησε κυνικά όταν λέει την ωμή αλήθεια. Ενώ αν έλεγε ψέματα δεν θα μίλαγε κυνικά. Εμμέσως πλην σαφώς δηλαδή θεωρούμε τον φιλαλήθη Κυνικό και άρα κακό περίεργο τραχύ και λοιπά ωραία κι έτσι καλό και άριστος είναι ο ψεύτης. Το περίεργο, η στρέβλωση είναι πως δεν θεωρεί κανείς υπεύθυνη για όλα αυτά την αλήθεια, αλλά αυτόν που την είπε. Κυνικός όποιος λέει την αλήθεια λοιπόν, έστω αν μέσα μας όλοι γνωρίζουμε πως δεν φταίει ο Κυνικός που αυτή είναι η αλήθεια.

Ο Κέρβερος του Πολιτισμού
Η σκέψη των Κυνικών λειτουργεί σαν ο Κέρβερος του πολιτισμού κι έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Όσο δεν φταίει ο κέρβερος αν κάποιος μπει στα χωράφια του, άλλο τόσο δεν φταίει και ο κυνικός αν με τον τρόπο του κάποιος προσβάλει την φύση του και κατ’ επέκταση την φυσική ροή των πραγμάτων.

Είναι αρχή της Κυνικής φιλοσοφίας πως οι άνθρωποι δεν έχουν μεγαλύτερες ανάγκες από τα υπόλοιπα όντα τούτου του πλανήτη. Έχουν περισσότερα θέλω και όχι περισσότερες ανάγκες και είναι ο κυνισμός αυτός που περιορίζει τα θέλω μέχρι εκεί που δεν θα βλάπτουν τις ανάγκες του φυσικού συνόλου. Προσοχή, όχι τις ανάγκες του ανθρώπινου κοινωνικού συνόλου αλλά τις ανάγκες του φυσικού συνόλου.

Στον κυνικό τρόπο σκέψης ο κόσμος μας δεν είναι ανθρωποκεντρικός. Ούτε καν θα πρέπει να στοχεύει προς εκεί. Ο άνθρωπος έχει την θέση του μέσα σε αυτόν τον κόσμο αλλά δεν υπάρχει ο κόσμος για να ευνοεί αποκλειστικά τον άνθρωπο παρά μόνο ως μέρος του όλου. Οι επιθυμίες των ανθρώπων δεν μπορούν και δεν έχουν δικαίωμα να είναι ανώτερες της ανάγκης των άλλων υπάρξεων. Ναι στις επιθυμίες αλλά όχι ανεξέλεγκτα και εφ’ όσον έχουν καλυφθεί πρώτα οι ανάγκες τόσο των ανθρώπων όσο και της φύσης γενικότερα.

Είναι αδιανόητο οι επιθυμίες των ανθρώπων να θεωρούνται ανώτερες των φυσικών αναγκών και πέρα από αδιανόητο είναι υβριστικό, ανίερο και μιαρό να θεωρούμε πως οι επιθυμίες μας είναι ανάγκες. Ακόμα και στην περίπτωση που οι άνθρωποι καλύψουν όλες τους τις ανάγκες πολύ λίγο δικαιούνται να κυνηγήσουν τις επιθυμίες τους αν πρώτιστα δεν φροντίσουν και τις ανάγκες του κόσμου.

Αλλά ακόμα και στην υποθετική περίπτωση όπου οι ανάγκες όλων των όντων έχουν καλυφθεί ακόμα και τότε οι επιθυμίες των ανθρώπων πρέπει πρώτα να περνάνε από το κόσκινο της ανταποδοτικότητας προς την Φύση και κατόπιν να εφαρμόζονται. Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο κυνισμός είναι το πρώτο ολιστικό φιλοσοφικό ρεύμα που παρουσιάστηκε και ίσως το μοναδικό που εξακολουθεί να υπάρχει αυτούσιο χωρίς να μεταβάλει τις αρχές και τις αξίες του.

Πλούτος, εξουσία και ανεξέλεγκτη τεχνολογική ανάπτυξη είναι επιθυμίες που πρέπει να αποφεύγονται αφού δεν ορίζουν το σύνολο αλλά αφορούν αποκλειστικά τις κοινωνίες των ανθρώπων. Εδώ όμως αρχίζουν τα πραγματικά δύσκολα. Αφού η κοινωνία πρέπει να είναι φυσιολατρική λειτουργώντας σε σχέση με την φύση, σημαίνει πως αυτό που πρέπει καταρχήν να οριστεί είναι η ίδια η κοινωνία.

Εν τάχει οι Αρχές Κυνικής φιλοσοφίας
ΘΕΣΗ 1. Κατά τους «Κυνικούς», η Φιλοσοφία οφείλει ν’ ασχολείται με την καθημερινή ζωή και με κάθε τι που είναι συγκεκριμένο και απτό και να παρακάμπτει, ως ματαιοπονία, τον κόσμο των αφηρημένων εννοιών. Για την Αρετή, η οποία ορίζεται ως σκοπός της ζωής, δεν απαιτείται πολυμάθεια, και στην κατάκτησή της δεν συντελεί διόλου η μελέτη πολύπλοκων αντικειμένων όπως η Γεωμετρία, η Μουσική και η Λογοτεχνία. Ανίσχυρες και παραπλανητικές είναι επίσης όλες οι ενασχολήσεις με μεταφυσικά, γλωσσολογικά και επιστημονικά ζητήματα. Ως βασικά εργαλεία διακίνησης των ιδεών της Σχολής αναγνωρίζονται μόνον το έμπρακτο παράδειγμα και η συγγραφή «διατριβών» και «σάτυρας».

ΘΕΣΗ 2. Σημαντικό είναι το απτό Ατομο και όχι η αόριστη και γενική έννοια «Ανθρωπότης» και η λεγομένη «κοινή ανθρώπινη φύσις». Το «καλό» ισχύει για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, σε προσωπική βάση και η «ευδαιμονία» αποκτάται με την εξασφάλιση της μέγιστης δυνατής εσωτερικής αυτάρκειας μέσω της απελευθερώσεως από τις μεταβολές της Τύχης και των άλλων εξωτερικών του εαυτού (απειλητικών προς αυτόν) δυνάμεων του κόσμου. Ο «ευδαίμων» άνθρωπος οφείλει να είναι επιμόνως αδιάφορος και υπομονετικός απέναντι στις όποιες συμφορές.

Το κέντρο βάρους της ηθικής και της συνειδησιακής αλλαγής τοποθετείται από τους Κυνικούς αποκλειστικώς στο Ατομο, πέρα από κάθε εξωτερικό δεδομένο, όπως θεσμούς, συνήθειες, απόψεις, έξεις, κανόνες, παρορμήσεις, σχέσεις. Η όποια αλλαγή και βελτίωση είναι αποκλειστικώς εσωτερική ανθρώπινη υπόθεση, εντελώς ανεξάρτητη από την όποια κοινωνική, πολιτισμική, πολιτική και οικονομική πραγματικότητα. Η εσωτερική συνειδησιακή αλλαγή είναι απείρως πιο σημαντική από κάθε πολιτικοκοινωνική τέτοια, σε βαθμό που η τελευταία να καθίσταται ακόμη και αδιάφορη.

ΘΕΣΗ 3. Να αντιμετωπισθούν με τη μέγιστη περιφρόνηση τα όσα αιχμαλωτίζουν τους ανθρώπους στα δεσμά των «αναγκών», δηλαδή ο πλούτος, η πολυτέλεια, τα αξιώματα, η δόξα, οι απολαύσεις κ.ά. Η ειρήνη του πνεύματος και η ακμή του σώματος, κατακτώνται μέσω μίας απλής και λιτής διαβιώσεως, της λεγόμενης «εντίμου πενίας». Στον άμετρο και αφιλοσόφητο άνθρωπο, τα αποκτήματα κατά κανόνα γίνονται αδυσώπητοι και εκνευριστικοί κτήτορες, και η λεγομένη «κοινωνική θέση» ή τα διάφορα αξιώματα γίνονται δυνάστες των κατόχων τους, τους οποίους εν τέλει καταπίνουν.

Ο Κράτης αποκαλεί «ημιονηγούς» τους στρατηγούς, ενώ κατά τον Διογένη ο «Κυνικός» είναι πιο προνομιούχος από τον θεωρητικώς ισχυρότερο όλων των ανθρώπων, τον τύραννο, επειδή ο τελευταίος έχει πάρα πολλά να χάσει, άρα και πάρα πολλές αιτίες για να φοβηθεί (Δίων Χρυσόστομος 8, 17). Ενώ ο τύραννος τρέμει συνεχώς, ο «Κυνικός» δεν φοβάται απολύτως τίποτε, διότι δεν έχει, ή δεν θεωρεί, τίποτε δικό του, αλλ’ αντιθέτως, χαλαρωμένος και εσαεί ελεύθερος, κυριαρχεί απολύτως πάνω στον φόβο του ως «το μόνο πράγμα που όντως έχει νόημα να φοβάται κανείς».

ΘΕΣΗ 4. Η εμπειρία και η μέσω των αισθήσεων αντίληψη, αποτελούν τη μοναδική πηγή της Γνώσεως. H μεγαλύτερη από όλες τις ανοησίες είναι το να παίρνει κανείς την ίδια τη ζωή στα σοβαρά, ή, έστω, περισσότερο σοβαρά από όσο η ίδια η φύση της απαιτεί, ως διαδρομή περισσότερο παρά ως άπαν. Ο βίος δεν είναι παρά μία διασκεδαστική περιπέτεια, μία πόρευση μέσα από φιλικά ή εχθρικά δεδομένα και καταστάσεις, και ο θάνατος απλώς το υποχρεωτικό πέρασμα εκτός του εμβίου κόσμου σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή, άρα παντελώς αδιάφορος.

Οι νεκροί εκ των πραγμάτων δεν υποφέρουν, οι δε ζώντες για να μην υποφέρουν οφείλουν πρωτίστως να κατανικήσουν τον φόβο του θανάτου. Όπως τονίζει ο Διογένης, η ετοιμότητα του ανθρώπου να πεθάνει ανά πάσα στιγμή είναι εκείνη που τον κάνει πραγματικά ευτυχή και ελεύθερο.

ΘΕΣΗ 5. Ως συνέπεια των ανωτέρω, οι Κυνικοί, όπως και οι Στωϊκοί με την αυτή συλλογιστική βάση, επιδοκιμάζουν την «εύλογον» αυτοκτονία, δηλαδή την εθελουσία αποχώρηση από τον βίο ως το κατεξοχήν και πάντοτε πρόχειρο εργαλείο εξασφαλίσεως Αξιοπρέπειας και Ελευθερίας. Το ίδιο επιδοκιμάζουν την ευσπλαχνική ευθανασία και όχι αδίκως βεβαίως, αφού, όπως σημειώνει ο Τζαίησον Ξενάκης, «η στάση απέναντι στο δικαίωμα των ανθρώπων να πεθάνουν είναι σημαντική ένδειξη για το πόσο ανθρωπιστική είναι μία κοινωνία».

Κανείς δουλοκτήτης και δουλοποιός δεν αρέσκεται στην ιδέα πως ανά πάσα στιγμή είναι εφικτή η οριστική απόδραση κάποιων δούλων του, ή ακόμη και όλων των δούλων του και δεν είναι διόλου συμπτωματική η καταδίκη κάθε εθελουσίας αποχωρήσεως από τις γνωστές οργανωμένες Θρησκείες που συνεργάζονται στενά με συστήματα πολιτικο-οικονομικού εξουσιασμού.

ΘΕΣΗ 6. Ο πραγματικά Κυνικός στέκει αντίθετος στη χρήση γενικών εννοιών και να καλλιεργεί τον αντιϊδεαλισμό και τον σχετικισμό. Η «Αρετή» και η «Κακία» υπό την κυρίαρχη, συμβατική και γενική χρήση τους, είναι απλώς λέξεις κενές.

ΘΕΣΗ 7. Υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στη «Φύση» (η οποία στηρίζεται στο «Είναι») και το «Νόμο» (ο οποίος στηρίζεται στο «Έθιμον»). Όλοι οι κοινωνικοί θεσμοί είναι συμβατικοί και τεχνητοί, αλλά και αμείλικτοι στραγγαλιστές της ατομικής ελευθερίας αν κανείς διαπράξει το σφάλμα να τους πάρει στα σοβαρά. Η πραγματική απελευθέρωση επιτυγχάνεται μέσω της εκ θεμελίων επαναξιολογήσεως όλων των αξιών και της συνειδητοποιήσεως του απρόσμενα μεγάλου αριθμού πραγμάτων που μπορούν να διαγνωσθούν και εν συνεχεία ν’ αντιμετωπισθούν ως περιττά ή παντελώς άχρηστα.

Πολιτισμός σημαίνει κατακλυσμός από άχρηστα αντικείμενα, σκουπιδοπαραγωγή, σκουπιδοσυλλογή, σκουπιδαποθησαύρισμα και σκουπιδολατρία, συνεπώς ο «Κυνικός» οφείλει να διαβιεί με τρόπο που ν’ αποδεικνύει το πόσο ελάχιστα είναι τα πράγματα τα οποία όντως απαιτεί ένας βίος Ελευθερίας και Αυτο-εξαρτήσεως. Το ιδανικό του «Κυνικού», είναι η πλήρης απουσία των οποιωνδήποτε δεσμών. Όταν μηδενίζεται η ένταξη, μηδενίζονται οι απώλειες και συνεπώς ο άνθρωπος μένει αυτάρκης, αυτεξούσιος και ευδαίμων, όπως ένας ένσαρκος Θεός, του οποίου οι πραγματικές ανάγκες περιορίζονται στη βιολογική διατήρηση και μόνον εκεί. Οι πραγματικοί Θεοί θεωρούνται τέτοιοι, επειδή ακριβώς δεν χρειάζονται απολύτως τίποτε και η Αυτάρκεια είναι πρωτεύον χαρακτηριστικό τους.

ΘΕΣΗ 8. Ως υπογράμμιση της ανθρώπινης Αυτάρκειας, ο Κυνικός δεν χρειάζεται καν τον λεγόμενο προσωπικό χώρο, για τον οποίο πασχίζουν σε όλον τους τον βίο οι άλλοι άνθρωποι, αλλ’ αντιθέτως λειτουργεί πάντοτε δημοσίως, ακόμη και στις περιπτώσεις του φαγητού, του ύπνου ή και αυτού ακόμη του ερωτισμού. Σε αντίθεση προς τα ισχύοντα, το να κρύβεται κανείς καθ’ οιονδήποτε τρόπο, για τον «Κυνικό» αποτελεί όνειδος, επειδή καταδεικνύει φοβικότητα, υποκρισία και αρρωστημένη μυστικοπάθεια. Ο Κράτης και η Ιππαρχία κάνουν δημοσίως έρωτα, ενώ ο Διογένης, αυνανιζόμενος στο κέντρο της Αγοράς, αναφωνεί ότι είναι κρίμα από τη φύση να μη μπορούν οι θνητοί να χορτάσουν αναλόγως την πείνα τους χαϊδεύοντας απλώς την κοιλιά τους.

ΘΕΣΗ 9. Για τους Κυνικούς οι θρησκείες είναι «προϊόντα ανθρώπινης συνήθειας». Κατ’ αυτούς, ο Κόσμος διοικείται από έναν «Θείο Νού» που δεν μπορεί ν’ αναπαρασταθεί με εικόνα διότι, απλώς, τίποτε επί γης δεν ομοιάζει προς αυτόν. Οι Θεοί πάντως του Εθνικού Πολυθεϊσμού, μπορούν να θεωρηθούν «πολλές μορφές» αυτού του «Θείου Νοός», οπότε η ερμηνεία της φύσεώς τους καθίσταται δυνατή μέσω της αλληγορίας.

ΘΕΣΗ 10. Η Αρετή είναι διδακτέα και από τη στιγμή που θα κατακτηθεί είναι παντελώς αδύνατον να απωλεσθεί. Ο κάτοχός της, ο Κυνικός σοφός, είναι απολύτως ελεύθερος και αυτάρκης, αφού, με το να είναι τέτοιος, κατέχει όλον τον πλούτο που μπορεί να αφορά την ανθρώπινη φύση. Σε αντίθεση προς αυτό που πάρα πολλοί πιστεύουν, η αντισυμβατικότητα του «Κυνικού» δεν είναι απλώς ένα εντόνως δραματικό μέσον για την επίτευξη ενός σκοπού ή για την άμεση ενόχληση του μέσου, συμβατικού ανθρώπου, με την ελπίδα ενός πιθανού αφυπνιστικού σοκ, αλλά αποτελεί, όπως πολύ σωστά τόνισε ο Ξενάκης, «αναπόσπαστο στοιχείο της προσωπικότητος του Κυνικού, που είναι ακέραιος και συνεπής. Αυτό που λέει το εννοεί και αυτό που πρεσβεύει το εφαρμόζει».

Όλοι μια μέρα θα πεθάνουμε. Το θέμα είναι μέχρι τότε τι κάνουμε. Σκεφτείτε πως κανένα άλλο όν δεν μπορεί να το κάνει αυτό. Κανένα όν δεν μπορεί ν’ αποφασίσει τι θέλει να κάνει στην ζωή του. Κι όμως αυτό το πλεονέκτημα μένει έμενε και θα μένει πάντα ανεκμετάλλευτο από τους ανθρώπους. Κάναμε κάνουμε και μάλλον θα συνεχίσουμε να κάνουμε ότι μας λένε και όχι ότι θέλουμε και το ουσιαστικότερο, δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε και δεν ξέρουμε τι θέλουμε !

Με άλλα λόγια, ο μεγάλος άνθρωπος ξέρει πότε και με ποιον τρόπο είναι μικρός

Σε καταλαβαίνω. Σε έχω δει χιλιάδες φορές απογυμνωμένο, ψυχικά και σωματικά, χωρίς μάσκα, χωρίς κομματική ταυτότητα, χωρίς τη «λαϊκότητά» σου. Γυμνό, όπως σε γέννησε η μάνα σου, σαν στρατάρχη με τα σώβρακα κατεβασμένα. Παραπονέθηκες και έκλαψες μπροστά μου, μου μίλησες για τις επιθυμίες σου, μου εξομολογήθηκες την αγάπη σου και τις στεναχώριες σου. Σε ξέρω και σε καταλαβαίνω. Θα σου πω λοιπόν τι είσαι στ’ αλήθεια, Ανθρωπάκο, γιατί πραγματικά πιστεύω στο λαμπρό σου μέλλον. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι σου ανήκει. Γι’ αυτό πρώτα απ’ όλα ρίξε μια ματιά στον εαυτό σου, δες τον όπως πραγματικά είναι. Αφουγκράσου αυτά που κανείς από τους μεγάλους ηγέτες και τους εκπροσώπους σου δεν τολμά να σου πει:

Είσαι ένας «κοινός μικρός άνθρωπος». Φρόντισε να αντιληφθείς το διττό νόημα αυτών των λέξεων: «μικρός» και «κοινός».

Μην τρέχεις να ξεφύγεις. Βρες τα κότσια να αντικρίσεις τον εαυτό σου!

«Με ποιο δικαίωμα μου υπαγορεύεις τι να κάνω;» Βλέπω την απορία στο τρομαγμένο σου βλέμμα. Ακούω την ερώτηση να βγαίνει από το θρασύ σου στόμα, Ανθρωπάκο. Φοβάσαι να αντικρίσεις τον εαυτό σου, φοβάσαι την κριτική, Ανθρωπάκο, όπως φοβάσαι και την εξουσία που σου υπόσχονται.

Δεν θα ήξερες πώς να διαχειριστείς αυτή τη δύναμη. Δεν τολμάς καν να σκεφτείς ότι θα μπορούσες να νιώσεις τον εαυτό σου διαφορετικά: ελεύθερο, αντί για υποταγμένο – ανοιχτό, αντί για κρυψίνου – ελεύθερο να αγαπήσει ολοκληρωτικά, όχι σαν τον κλέφτη μέσα στη νύχτα.

Περιφρονείς τον εαυτό σου, Ανθρωπάκο. Λες: «Ποιος είμαι εγώ στο κάτω κάτω για να έχω δική μου άποψη, για να καθορίζω τη ζωή μου και για να διακηρύσσω ότι ο κόσμος είναι κτήμα μου;». Έχεις δίκιο: Ποιος είσαι εσύ για να προβάλλεις αξιώσεις για τη ζωή σου; Θα σου πω εγώ ποιος είσαι:

Διαφέρεις μόνο σε ένα σημείο από τον πραγματικά σπουδαίο άνθρωπο: Ο σπουδαίος άνθρωπος, υπήρξε κι αυτός κάποτε ένας πολύ μικρός Ανθρωπάκος, ανέπτυξε όμως μία πολύ σημαντική ικανότητα: Αναγνώρισε τη μικρότητα και τη στενότητα των σκέψεων και των πράξεών του. Υπό την πίεση ενός καθήκοντος που σήμαινε πολλά έμαθε να βλέπει τι κίνδυνο αποτελούσε η μικρότητα, η μικροπρέπεια του, για την ευτυχία του. Με άλλα λόγια, ο μεγάλος άνθρωπος ξέρει πότε και με ποιον τρόπο είναι μικρός. Ο Ανθρωπάκος δεν γνωρίζει ότι είναι μικρός και φοβάται να το μάθει.

Συγκαλύπτει τη μικρότητα και τη στενομυαλιά του με ψευδαισθήσεις ισχύος και μεγαλείου, την ισχύ και το μεγαλείο άλλων. Είναι υπερήφανος για τους μεγάλους στρατηγούς του, αλλά όχι για τον εαυτό του. Θαυμάζει τις σκέψεις των άλλων, αλλά όχι τις δικές του. Όσο λιγότερο καταλαβαίνει κάτι, τόσο περισσότερο το πιστεύει, ενώ δεν πιστεύει στην ορθότητα των ιδεών που ο ίδιος αντιλαμβάνεται πιο εύκολα.

ΒΙΛΧΕΜ ΡΑΪΧ, Άκου, Ανθρωπάκο!

ΦΤΙΑΞΤΕ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

Είπε ότι ο Φρόϋντ ήταν ένας δυστυχισμένος γέρος ο οποίος ποτέ δεν έλαβε υπ’ όψη το ανθρώπινο πνεύμα στην υγεία του νου.

Ο Abraham Maslow ήταν ένα διαφορετικό είδος ψυχολόγου. Σχεδόν άγνωστο σήμερα – μελέτησε ό,τι χρειάζεται για να εργαστούμε και να ζήσουμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας. Η διαδικασία που είναι γνωστή ως «αυτό-πραγμάτωση» είναι επειγόντως απαραίτητη σε έναν κόσμο γεμάτο με προβλήματα που περιμένουν να λυθούν.

Δυστυχώς, πολλοί από εμάς ποτέ δεν φτάνουν στην αυτό-πραγμάτωση. Βλέπουμε τη ζωή μέσα από αρνητικούς φακούς, χαράζοντας την πορεία μιας μέτριας καριέρας, πολύ κάτω από τις δυνατότητες μας.

Ορισμός της αυτό-πραγμάτωσης: Η πραγματοποίηση ή η εκπλήρωση των ταλέντων και των δυνατοτήτων ενός ανθρώπου.

Ο Maslow πίστευε ότι η αυτό-πραγμάτωση – η ικανότητα να αφήνουμε πίσω μας τις αρνητικές σκέψεις ώστε να μπορούμε να δούμε την πραγματική μας αξία – είναι κάτι που συμβαίνει σπάνια. Ο λόγος για αυτό, υποστήριζε ο Maslow, είναι ότι πρώτα πρέπει να καταλάβουμε τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες. Αυτές περιλαμβάνουν την ανάγκη να αισθανόμαστε ασφαλείς, να κοιμόμαστε και να τρώμε – να αγαπούμε και να αγαπιόμαστε.

Αν δεν κοιμόμαστε, ή δεν τρώμε καλά – ή αν η ζωή μας στερείται μια αίσθηση ασφάλειας και ικανοποίησης, είναι δύσκολο να επικεντρωθούμε στις ικανότητες μας. Στην πραγματικότητα είναι τόσο δύσκολο, ώστε μόνον το 2% του πληθυσμού φτάνει ποτέ εκεί, είπε ο Maslow. Αλλά για όσους από εμάς μπορούμε, μεγάλα πράγματα είναι δυνατά.

Έξι δρόμοι για την Αυτό-Πραγμάτωση
Ο Abraham Maslow θεωρούσε ότι η αυτό-πραγμάτωση είναι ο απόλυτος στόχος, ο οποίος μπορεί να επιτευχθεί όταν βλέπουμε τη ζωή μας όχι ως βάρος, αλλά σαν μια περιπέτεια – μια περιπέτεια στην οποία «παρατηρούμε», «εξερευνούμε» και πάνω απ’ όλα βγάζουμε τα δικά μας συμπεράσματα.

Προσδιόρισε τις έξι καλύτερες πρακτικές που θα μας βοηθήσουν στην πορεία

• Ζήστε την ζωή όπως ένα παιδί, με πλήρη απορρόφηση και συγκέντρωση.
• Δοκιμάστε νέα πράγματα αντί να κολλάτε σε ασφαλείς διαδρομές.
• Ακούτε τα συναισθήματα σας όταν αξιολογείτε εμπειρίες αντί της φωνής της παράδοσης, της εξουσίας, ή της πλειοψηφίας.
• Αποφύγετε την προσποίηση («να παίζετε παιχνίδια») και αντ’ αυτού να είστε ειλικρινείς.
• Να είστε προετοιμασμένοι να είστε μη δημοφιλείς αν οι απόψεις σας δεν συμπίπτουν με τις απόψεις της πλειοψηφίας.
• Πάρτε ευθύνη για την ζωή σας αντί να κατηγορείτε την κοινωνία ή τους άλλους.

Προκειμένου να αποδείξει ότι οι πρακτικές αυτές μπορούν να απελευθερώσουν το μυαλό σας να εστιάσει στο να ανακαλύψετε και να χρησιμοποιήσετε τα ταλέντα και τις ικανότητες σας – ο Maslow στράφηκε στην ιστορία. Μελέτησε τους Abraham Lincoln, Albert Einstein, και άλλες σπουδαίες προσωπικότητες, και επιβεβαίωσε ότι χρησιμοποίησαν τις έξι πρακτικές, που οδήγησαν σε αυτά τα χαρακτηριστικά της αυτό-πραγμάτωσης.

• Άντεχαν την αβεβαιότητα.
• Αποδέχονταν τους εαυτούς τους και τους άλλους γι’ αυτό που ήταν.
• Είχαν την αίσθηση του χιούμορ.
• Έδειχναν δημιουργικότητα.
• Εξέφραζαν γνήσιο ενδιαφέρον για την ευημερία της ανθρωπότητας.
• Εκτιμούσαν τις βασικές εμπειρίες της ζωής, όπως την απόλαυση μιας βόλτας στην εξοχή.
• Δημιουργούσαν βαθιές ικανοποιητικές δια-προσωπικές σχέσεις με λίγους ανθρώπους.
• Ανέπτυσσαν ισχυρά ηθικά πρότυπα.

Ο Abraham Maslow δημιούργησε μια «ιεραρχία αναγκών» στην οποία η αυτό-πραγμάτωση ήταν το τελικό βήμα στο ταξίδι.

Το πρώτο βήμα είναι να διασφαλίσουμε ότι έχουμε τα βασικά αναγκαία στη ζωή, όπως οξυγόνο, τροφή, και νερό. Αυτές τις χρειαζόμαστε για να νιώθουμε ασφαλείς – χωρίς πόλεμο. Από τη στιγμή που αυτές τις έχουμε εξασφαλίσει – μπορούμε να αγκαλιάσουμε σχέσεις αγάπης με την οικογένεια, τους φίλους και ένα σύντροφο – και να εξασφαλίσουμε την αυτοεκτίμηση.

Άλλοι ψυχολόγοι έχουν προσθέσει επί πλέον ανθρώπινες ανάγκες. Ο Viktor Frankl, ο οποίος επέζησε από τα Ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πρόσθεσε την ανάγκη να βιώσουμε την πνευματικότητα και να δούμε τους εαυτούς μας ως μέρος ενός μεγαλύτερου σύμπαντος.

«Ένας μουσικός πρέπει να φτιάχνει μουσική, ένας καλλιτέχνης πρέπει να ζωγραφίζει, ένας ποιητής πρέπει να γράφει, για να είναι σε απόλυτη ηρεμία με τον εαυτό τους»

Μόλις ικανοποιηθούν οι ανάγκες μας – αποκτούμε τη δύναμη να ζήσουμε σύμφωνα με τις δυνατότητες μας, κάτι που είναι διαφορετικό για τον καθένα μας. Ένας επιστήμονας, για παράδειγμα, «αυτό-πραγματώνεται» όταν μπορεί να διεξάγει έρευνα σε έναν επιλεγμένο τομέα. Μια μητέρα μπορεί να αυτό-πραγματωθεί όταν είναι αποτελεσματική στην φροντίδα των παιδιών της.

Ο Maslow πίστευε ότι μόνο όταν ζούμε σύμφωνα με τις δυνατότητες μας επιτυγχάνουμε την πραγματική ευτυχία. Ανακαλύπτουμε τον σκοπό μας.

Σήμερα υπάρχουν εκείνοι που επικρίνουν το σκεπτικό του Maslow ως υπερβολικά απλοϊκό, και ισχυρίζονται ότι η «θετική ψυχολογία» του είναι άχρηστη ενάντια σε σοβαρές ψυχικές ασθένειες – που έχουν ανάγκη από βαθιά ψυχιατρική ανάλυση και φαρμακοθεραπεία.

Ως παιδί, ο ίδιος ο Maslow θεωρούνταν ψυχικά ασθενής. Αυτή ήταν η διάγνωση ενός γιατρού που είχε δει, αλλά αργότερα στη ζωή, ο Maslow αντέκρουσε τον ισχυρισμό λέγοντας ότι απλά αντιδρούσε στο περιβάλλον του.

Γεννημένος και μεγαλωμένος στη Νέα Υόρκη, οι γονείς του ήταν Εβραίοι μετανάστες πρώτης γενιάς από τη Ρωσία. Ο Maslow αντιμετώπισε αντισημιτισμό. Το σπιτικό των Maslow ήταν επίσης γεμάτο με συγκρούσεις, ιδιαίτερα μεταξύ του Maslow και της μητέρας του, για την οποία έλεγε ότι δεν ήταν ικανή για αγάπη. Περιφρονούσε την «αδράνεια της, τον απόλυτο εγωισμό και την έλλειψη αγάπης για οποιοδήποτε άλλον στον κόσμο».

Δεν είχε σχεδόν κανένα φίλο, και περνούσε τις ημέρες του στην βιβλιοθήκη.

Ο Maslow σπούδασε νομικά, αλλά τα μισούσε, και τα παράτησε μετά από ένα εξάμηνο στο Πανεπιστήμιο Cornell. Έστρεψε την προσοχή του στην ψυχολογία, πιστεύοντας ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να βοηθηθούν να θεραπεύσουν τους εαυτούς τους από την κατάθλιψη, βρίσκοντας νόημα στη ζωή.

Ήταν κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου που ο Maslow ανέπτυξε τις ιδέες του για την αυτό-πραγμάτωση. Αν οι άνθρωποι μπορούσαν να ξεφύγουν από τον πόλεμο, σκέπτονταν, θα μπορούσαν να είναι ελεύθεροι να είναι ο εαυτός τους.

Διαφωνούσε με έναν άλλον διάσημο ψυχολόγο – το Sigmund Freud, ο οποίος πίστευε ότι η ανθρωπότητα κατευθύνονταν από το συναίσθημα. Ο Maslow, από την άλλη πλευρά, έβλεπε την αγάπη και τα άλλα ανθρώπινα συναισθήματα σαν πολύ σημαντικά προτερήματα, τα οποία τροφοδοτούσαν την ελπίδα και τις προσδοκίες του ατόμου. Ο Φρόϋντ επικεντρώθηκε στην νευρωτική συμπεριφορά, ενώ ο Maslow προτιμούσε να βλέπει αυτό που ήταν σωστό στον ανθρώπινο νου, όχι λάθος – και να κτίζει πάνω σε αυτές τις παρατηρήσεις.

Ένας πιστός στην σωματική άσκηση, ο Abraham Maslow πέθανε το 1970 από μια μαζική καρδιακή προσβολή ενώ έτρεχε. Ήταν μόλις 62 ετών.

Η πίστη του Maslow στην αυτό-θεραπευτική μας ικανότητα να κάνουμε κάτι με τον εαυτό μας είναι ένα μήνυμα που χρειαζόμαστε πολύ στο σημερινό εχθρικό κλίμα ανταγωνισμού.

Ο Abraham Maslow μας προκαλεί όλους να δούμε τις δυνατότητες μας και να τις αξιοποιήσουμε.

Ο Abraham Maslow πιστώνεται με την δημιουργία της σύγχρονης ψυχολογίας. Έγραψε μια σειρά πρωτοποριακών βιβλίων που περιλαμβάνουν «Προς μια Ψυχολογία της Ύπαρξης» το οποίο εξηγεί πώς μπορεί να επιτευχθεί η ευημερία. Το βιβλίο είναι δημοφιλές μεταξύ των επιχειρηματικών διευθυντών που είναι πρόθυμοι να εφαρμόσουν την ψυχολογία για να επιτύχουν αρμονία και παραγωγικότητα στο γραφείο.

Όταν μελετούσε τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Lincoln, ο Maslow ανακάλυψε ότι ακόμα και αν ο Lincoln επιβαρυνόταν από την κατάθλιψη – μπορούσε να καλύψει την αδυναμία του λέγοντας αστεία και παριστάνοντας ότι ήταν περισσότερο ευτυχισμένος από ό,τι ήταν πραγματικά. Αυτή η στρατηγική απελευθέρωσε το μυαλό του Lincoln, ώστε να μπορεί να επικεντρωθεί στις φιλοδοξίες του. Η αυτό-πραγμάτωση είναι μια ισχυρή δύναμη η οποία δημιούργησε έναν από τους μεγαλύτερους ηγέτες της Αμερικής.

Abraham Maslow, Η Ιεραρχία των Αναγκών

ΓΙΑ ΝΑ ΒΙΩΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΟΥΜΕ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ

Πολύ απλά, η ρουτίνα μας, οι γνωστές σκέψεις και τα γνώριμα συναισθήματα μας διαιωνίζουν την ίδια υπόσταση, η οποία προκαλεί τις ίδιες συμπεριφορές και δημιουργεί την ίδια πραγματικότητα. Επομένως, εάν θέλουμε να αλλάξουμε κάποια πτυχή της πραγματικότητας μας, πρέπει να σκεφτούμε, να νιώσουμε και να δράσουμε με διαφορετικό τρόπο. Πρέπει να «γίνουμε» διαφορετικοί όσον αφορά τις αντιδράσεις μας στα βιώματα. Πρέπει να «γίνουμε» κάποιοι άλλοι. Πρέπει να δημιουργήσουμε και να παρατηρήσουμε το καινούριο αποτέλεσμα με μια καινούργια νοητική υπόσταση.

Από τη σκοπιά της κβαντικής θεωρίας, πρέπει να δημιουργήσουμε μια καινούργια υπόσταση ως παρατηρητές και μια καινούργια ηλεκτρομαγνητική υπογραφή. Όταν το καταφέρουμε αυτό, θα αντιστοιχίσουμε μια πιθανή πραγματικότητα του πεδίου, η οποία υπάρχει μόνο ως ηλεκτρομαγνητική δυνατότητα. Όταν υλοποιηθεί αυτή η αντιστοιχία ανάμεσα σε αυτό που γινόμαστε/αυτό που εκπέμπουμε και στην ηλεκτρομαγνητική δυνατότητα του πεδίου, θα προσεγγίσουμε τη δυνητική αυτή πραγματικότητα ή θα προσεγγίσει εκείνη εμάς.

Ξέρω ότι απογοητευόμαστε όταν βλέπουμε ότι η ζωή αποτελείται από μία ατέλειωτη ακολουθία ίδιων αρνητικών αποτελεσμάτων με μικρές εναλλαγές. Όσο, όμως, παραμένουμε οι ίδιοι, όσο η ηλεκτρονική υπογραφή μας παραμένει η ίδια, δεν μπορούμε να περιμένουμε διαφορετικά αποτελέσματα. Για να αλλάξει η ζωή μας, πρέπει να αλλάξουμε την ενέργεια μας, να αλλάξουμε εκ βάθρων τον τρόπο που σκεφτόμαστε και νιώθουμε.

Εάν επιθυμούμε ένα καινούργιο αποτέλεσμα, πρέπει να αφήσουμε πίσω μας τον συνηθισμένο εαυτό μας και να δημιουργήσουμε έναν καινούργιο.

Μετρήσεις στον επιταχυντή LHC ίσως υπονοούν μια εντελώς νέα φυσική

Από τα μέσα έως τα τέλη του 20ου αιώνα, οι κβαντικοί φυσικοί πορεύτηκαν χώρια από την ενοποιημένη θεωρία της φυσικής, όπως προσφέρθηκε από τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν. Η φυσική της μεγάλης κλίμακας εξουσιαζόταν από τη βαρύτητα, αλλά μόνο η κβαντική φυσική θα μπορούσε να περιγράψει τις παρατηρήσεις της μικρής κλίμακας.

 

Από τότε, αναπτύχθηκε ένας θεωρητικός πόλεμος μεταξύ της βαρύτητας και των άλλων τριών θεμελιωδών δυνάμεων, καθώς φυσικοί προσπάθησαν να δουν ως κυρίαρχη τη βαρύτητα ή την κβαντική φυσική, για να υποτάξουν την μία στην άλλη ως πιο θεμελιώδη.

 

Πρόσφατες μετρήσεις στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων δείχνουν μια διαφορά σε σχέση με τις προβλέψεις του καθιερωμένου μοντέλου, που μπορεί να υπαινίσσεται εντελώς νέες περιοχές του σύμπαντος, που διέπουν αυτό που περιγράφεται από την κβαντική φυσική.

 

Παρά το γεγονός ότι απαιτούνται κι άλλες δοκιμές για να επιβεβαιώσουν αυτές τις ανωμαλίες, μια επιβεβαίωση θα σήμαινε ένα σημείο καμπής στην πιο θεμελιώδη περιγραφή μας της σωματιδιακής φυσικής μέχρι σήμερα.

 

Οι κβαντικοί φυσικοί βρήκαν σε μια πρόσφατη μελέτη ότι μεσόνια δεν διασπώνται στα σωματίδια καόνια και μιόνια αρκετά συχνά, σύμφωνα με τις προβλέψεις περί συχνότητας του καθιερωμένου μοντέλου.

 

Οι συγγραφείς συμφωνούν ότι η ενίσχυση της ισχύος του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) θα αποκαλύψει ένα νέο είδος σωματιδίου υπεύθυνο για αυτή την διαφορά. Παρά το γεγονός για την ύπαρξη σφαλμάτων στα δεδομένα ή την θεωρία, που μπορεί να προκάλεσαν αυτή τη διαφορά, αντί για ένα νέο σωματίδιο, ένας βελτιωμένος επιταχυντής LHC  θα μπορούσε να αποδειχθεί οφέλιμος για διάφορα πρότζεκτ στην αιχμή της φυσικής.

 

Το Καθιερωμένο Μοντέλο

Το Καθιερωμένο Μοντέλο είναι μια καλά εδραιωμένη βασική θεωρία της κβαντικής φυσικής που περιγράφει τρεις από τις τέσσερις θεμελιώδεις δυνάμεις που πιστεύεται ότι κυβερνούν τη φυσική μας πραγματικότητα.

 

Τα κβαντικά σωματίδια έρχονται σε δύο βασικούς τύπους, τα κουάρκ και τα λεπτόνια. Τα κουάρκ δεσμεύονται μαζί σε διαφορετικούς συνδυασμούς για την κατασκευή σωματιδίων, όπως είναι τα πρωτόνια και τα νετρόνια. Είμαστε φυσικά εξοικειωμένοι με τα πρωτόνια, τα νετρόνια και τα ηλεκτρόνια επειδή είναι τα δομικά στοιχεία των ατόμων.

 

Η «οικογένεια λεπτονίων» διαθέτει βαρύτερες εκδόσεις του ηλεκτρονίου – όπως είναι το μιόνιο – και τα κουάρκ μπορεί να συνενώνονται σε εκατοντάδες άλλα σύνθετα σωματίδια. Δύο από αυτά, το πυθμένιο (Bottom) και τα μεσόνια καόνια, ήταν οι ένοχοι σε αυτό το κβαντικό μυστήριο. Το μεσόνιο πυθμένιο (Β) διασπάται σε ένα μεσόνιο καόνιο (Κ), που συνοδεύεται από ένα μιόνιο (μ-) και ένα αντι-μιόνιο (mu +)

 

Η ανωμαλία

Οι φυσικοί βρήκαν μια διακύμανση 2,5 σίγμα, ή πιθανότητα 1 προς 80 . Αυτό σημαίνει ότι η συχνότητα των μεσονίων που διασπώνται σε παράξενα κουάρκ κατά τη διάρκεια των πειραμάτων συγκρούσεων πρωτονίου στο LHC, έπεσε λίγο κάτω από την αναμενόμενη συχνότητα.

 

Η τιμή 2.5 σίγμα [ή η τυπική απόκλιση από τον κανονικό ρυθμό διάσπασης], είτε τα δεδομένα είναι λάθος κατά ένα μικρό ποσοστό, είτε η θεωρία είναι λίγο λάθος, ή είναι μια υπόδειξη ότι υπάρχει κάτι πέρα ​​από το καθιερωμένο μοντέλο. Μάλλον όμως ότι ένα από τα δύο πρώτα είναι το σωστό.

Αριστοτέλης: Αναρχία και πολιτική κοινωνία

Τι είναι αναρχία;

1. Από άποψη γενικής αρχής, η πολιτική σημασία της έννοιας της ἀναρχίας έγκειται στο ότι καταλύεται η κοινωνική τάξη και διαλύεται η πολιτική κοινότητα/κοινωνία, δηλαδή η πόλις. Πώς όμως νοείται αυτή εδώ; Η τελευταία δεν αποτελεί απλώς μια εφήμερη κοινότητα των ανθρώπων, που προκύπτει με βάση κάποια σύμβαση, όπως υποστήριζαν οι Σοφιστές, αλλά προκύπτει κατά φυσική αναγκαιότητα:

«Κάθε πόλις συνιστά μια φυσική πραγματικότητα, καθώς το ίδιο ισχύει και για τις πρώτες μορφές κοινωνίας [=δηλ. τον οίκο και την κώμη]. Πράγματι, αυτή είναι ο σκοπός για εκείνες και η φύση είναι σκοπός»[1].

Η πόλις, κατά το Αριστοτελικό πνεύμα, είναι δημιούργημα της φύσης με το νόημα ότι εν πρώτοις οι άνθρωποι προορίζονται εκ φύσεως να συνυπάρχουν μέσα σε μια κοινότητα. Η τελευταία έτσι αποτελεί την φυσική τους εστία. Γιατί ο άνθρωπος διέπεται από μια τέτοια φυσική τάση;

«Επειδή δεν είναι μόνο πολιτικό ζώο, αλλά και οικονομικό … όπως και κοινωνικό σε σχέση με εκείνους που έχει φυσική συγγένεια»[2].

2. Ως τέτοιο ον, πολύπλευρα αναπτυσσόμενο, ο άνθρωπος βρίσκει την ολοκλήρωσή του, την ολοκληρωμένη του ανάπτυξη, μέσα στην πολιτική κοινότητα, στην πόλη. Η τελευταία λοιπόν συνιστά φυσική πραγματικότητα, κατά δεύτερον, με το νόημα ότι αποτελεί την τέλεια ανάπτυξη, στην οποία βρίσκουν το νόημα της ύπαρξής τους οι άνθρωποι· δηλαδή τους δημιουργεί όλες τις συνθήκες, ώστε να επιτυγχάνουν και οι ίδιοι την τέλεια ανάπτυξή τους.

3. Η τέλεια ανάπτυξη της πόλεως είναι το τέλος, ο τελικός σκοπός, που προσδιορίζει τη φύση της. Κάθε τέλος δεν είναι σκοπός, άρα δεν συνιστά τη φύση ενός πράγματος. Είναι σκοπός, άρα και η φύση του πράγματος, εδώ της πόλεως, της πολιτείας, όταν αυτό το τέλος, ως σκοπός, και η τελική του αιτία είναι το τέλειο, το άριστο[3]. Ο σκοπός της πόλεως και η τελική του αιτία είναι το άριστο[4]. Πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς, αφού το τέλος, δηλαδή ο σκοπός, της πολιτείας είναι το ύψιστο αγαθό, η ευδαιμονία.

4. Η πόλη, σύμφωνα με τα παραπάνω, δηλαδή ως φυσική πραγματικότητα, χαρακτηρίζεται από οντολογική προτεραιότητα έναντι του ανθρώπινου ατόμου, καθώς το τελευταίο δεν μπορεί να υπάρξει ως μοναχικό ον παρά μόνο ως κοινωνικό, πολιτικό κ.λπ., δηλαδή ως συστατικό, δομικό, οργανικό στοιχείο της πολιτικής κοινότητας. Μας λέει ο Αριστοτέλης πως εκείνος ο άνθρωπος που λόγω περιστάσεων βρεθεί εκτός πόλεως είναι ή θηρίο ή κάτι καλύτερο από άνθρωπος[5], ας πούμε θεός.

5. Η εύρυθμη συμβίωση, επομένως, των ανθρώπων και η αποφυγή της αναρχίας εξαρτάται, πριν απ’ όλα, από το πολίτευμα της πολιτείας, καθώς η αναρχία συνιστά μια πολιτική κατάπτωση, που προκαλούν τα ακραία εκάστοτε πολιτεύματα, τα αυταρχικά και συναφώς τα εκφυλισμένα καθεστώτα. Είναι σύνηθες φαινόμενο των εξουσιαστών αυτών των καθεστώτων, μας προειδοποιεί ο Αριστοτέλης,

«να δημιουργούν διάσταση ανάμεσα στο λαό και τους φίλους τους [=δηλαδή τους φίλους των κυβερνώντων] και να προκαλούν αναρχία και αναταραχές και αντιπαλότητες, αντιμαχίες μεταξύ τους. Και στην πραγματικότητα τι διαφέρει μια τέτοια κατάσταση από την προσωρινή κατάλυση της πολιτείας και τη διάλυση της πολιτικής κοινωνίας;»[6].

6. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αναρχίας από αυτό της δικής μας σημερινής κοινωνίας δεν θα μπορούσε να υπάρξει: η μαζική «δημοκρατία», σε πλανητικό επίπεδο, είναι ο πιο εκφυλισμένος τύπος της αυθεντικής δημοκρατίας, αυτής που ο Αριστοτέλης ονόμαζε πολιτεία. Εδώ έχουν ουσιωδώς καταλυθεί οι νόμοι, με το Αριστοτελικό νόημα της πνευματικής εσωτερίκευσης της έννοιας του δικαίου από κυβερνήτες και κυβερνωμένους και ανύψωσης της εν λόγω έννοιας σε ύψιστη αρχή λειτουργίας της πολιτικής κοινότητας. Ελλείψει συνεπώς αυτής της πνευματικότητας του Πολιτικού, ειδικά στο νεοφασιστικό, αυταρχικό και άκρως εκφυλισμένο αριστερο-ακροδεξιό καθεστώς της γαλάζιας μας χώρας, κυριαρχεί παντού η αναρχία.

7. Η αναρχία, συνεχίζει ο Αριστοτέλης, εκκινώντας από τις προαναφερθείσες μορφές εκδήλωσής της, μπορεί να πάρει και τη μορφή ενός άναρχου τρόπου ζωής ατόμων και ομάδων, ο οποίος στο τέλος αποβαίνει ο μέγιστος κίνδυνος κατάλυσης και αυτής τούτης της συνταγματικής πολιτείας. Και τούτο γιατί, ως τέτοιος άναρχος, πολεμοχαρής τρόπος, καθιδρύει την περιφρόνηση των νόμων και της συνταγματικής τάξης σε όλο το εύρος της πολιτείας[7].
---------------------
[1] Πολιτικά 1252b.
[2] Ηθικά Ευδήμεια 1242a.
[3] Φυσικά 194a25.
[4] Πολιτικά ό.π.
[5] Ό.π., 1253a.
[6] Ό.π., 1272b.
[7] Πολιτικά 1302b27 κ.εξ.