Οι άνθρωποι είναι καλοί ή κακοί;

Στην εποχή που ζούμε ποιοί κάνουν το καλό; τί είναι καλό και πώς προσδιορίζεται;
Αν αγκιστρωθώ από τη Σωκράτεια ρήση “ἔστι τοῦτο, ὡς ἔοικεν, ἐν ἀνθρώπου φύσει, ἐπὶ ἃ οἴεται κακὰ εἶναι ἐθέλειν ἰέναι ἀντὶ τῶν ἀγαθῶν” εν συντομία “ουδείς εκών κακός” που αποκωδικοποιείται στο ότι κανένας άνθρωπος δεν ενεργεί με κακή πρόθεση.

Στην ουσία ο Σωκράτης πίστευε ότι πράττουμε το κακό γιατί εκείνη τη στιγμή πιστεύουμε πως κάνουμε κάτι καλό. Πώς λοιπόν κάποιος μπορεί να σταματήσει να πράττει το κακό; Τι είναι αυτό που θα τον οδηγήσει στην επιλογή του καλού;

Ο Σωκράτης υποστήριζε ότι μόνο όταν γνωρίζουμε το πραγματικά καλό και το πραγματικά κακό κάτι που προσιδιάζει στην αντικειμενικότητα της αλήθειας, μπορεί να αποφεύγει κανείς το κακό, αναγνωρίζοντας τη γνώση αυτή ως αρετή. Βέβαια στον ισχυρισμό αυτό του Σωκράτη μπορούμε να αντιπαραθέσουμε παραδείγματα ανθρώπων που ενώ γνώριζαν πως αυτό που έπρατταν ήταν κακό, το έπρατταν.

Κατά τον Ιμμάνουελ Καντ, το αν θα πράξει ο άνθρωπος το καλό ή το κακό δεν εξαρτάται από τη γνώση του καλού και του κακού αλλά από τη βούληση του να πράξει το καλό για να αποφύγει το κακό.

Αναρωτιέμαι και εγώ εν έτη 2014 ποιοι κάνουν το καλό; τι είναι καλό, πώς προσδιορίζεται; Για μένα καλό είναι να ενεργείς με ανιδιοτέλεια με αγαθότητα, αγνότητα. Γιατί το καλό είναι αγνό και αθώο χωρίς αμετροέπεια. Πώς μπορείς να ενεργείς με αγαθότητα και αγνότητα όταν η πλειοψηφία ενεργεί με υπουλότητα, ιδιοτέλεια και σε πολλές περιπτώσεις κακία, φθόνο και ζήλια;

Όσο κι αν θες να ενεργείς αυθόρμητα και καλοπροαίρετα υπάρχουν <φυσικά> εμπόδια. Χωρίς εφησυχασμό, χωρίς παρορμητισμό, χωρίς αγνότητα μπορείς να πράττεις το αντικειμενικά αληθινό αγαθό; Λυπάμαι παππούλη Σωκράτη θα συμφωνήσω με τον θείο Καντ. Πρέπει να θέλεις για να πράξεις το καλό και στις μέρες μας πρέπει να θέλεις πάρα πολύ, να θυσιάσεις πολλά και να αντισταθείς σε περισσότερα.

Και έτσι αναρωτιέται ο άνθρωπος <γιατί να πράξω το καλό, όχι το αγαθό καλό, το όποιο καλό, σε ένα κόσμο που ζει μέσα στο κακό;>. Και αυτό ολισθαίνει ακόμη περισσότερο <γιατί να πιστέψω εσένα που ισχυρίζεσαι ότι θες να πράξεις το καλό;> και ύστερα μπαίνει και η ψυχολογία κινήτρων: τι θέλει από μένα αυτός; τι κίνητρο έχει; τι σκέφτηκε; τι έχει να κερδίσει;>. Τι έχει λοιπόν να κερδίσει ο πράτων το καλό;

Ζούμε στην εποχή της Καπιταλιστικής ιδεολογίας όλα λειτουργούν με βάση το κέρδος, το όφελος. Κι αν από πεποίθηση, από αξίες, από δική σου ιδεολογία θες να διαφέρεις πώς να σε πιστέψει κανείς που πόρρω απέχει από το δικό σου τρόπο θεώρησης; Αγαπητέ Καντ, στη δική σου εποχή πόσοι θέλαν να κανουν το καλό; Στη δική μου εποχή όσοι προσπαθούν αντιμετωπίζονται με βδελυγμία ενώ τους κοιτά κατάματα η σαθρότητα.

Κι ας έλεγε ο παππούς Σωκράτης “Χωρίς εξέταση μην τιμωρείς κανέναν” στη δική μας εποχή όλοι τιμωρούνται διά του ανοήτου λόγου και της άβουλης κριτικής σκέψης στο βωμό της ψευδοκουλτούρας. Και έτσι όπως ορθώνονται μπροστά σου τείχη που σε εγκλωβίζουν στην ανυπαρξία της επικοινωνίας, της εμπιστοσύνης, της άδολης αγάπης και συναδέλφωσης αναρωτιέσαι υπάρχει τελικά το καλό;

Σε αυτό τον κόσμο πρέπει να επιβιώσουμε γνωρίζοντας και θέλοντας να πράξουμε το καλό, όχι το αντικειμενικά αληθινό αγαθό αλλά το καλό που θα το όριζα σύμφωνο με τις ηθικές αξίες, την παιδεία και την καλοπροαιρετότητα του καθενός. Όσο για την ανιδιοτέλεια μακρύς ο δρόμος. Θα αρκεστώ να κρατήσω την όψη καλού με ιδιοτελές κίνητρο την ήσυχη συνείδηση. Σας έπεισα;

Ας μιλήσουμε λίγο για το ρίσκο

Ας μιλήσουμε λίγο για το ρίσκο, είναι τόσο ωραίο! Μόλις μάθεις να ρισκάρεις, ολόκληρη η ζωή σου αλλάζει. Όμως η αλλαγή και η ανάπτυξη θα συμβούν μόνο αν είσαι πρόθυμος να ρισκάρεις και να πειραματιστείς με τη δική σου ζωή.
Ποτέ δεν είναι κανείς σίγουρος για τίποτε. Όλα είναι ρίσκο. Θυμάμαι πως πριν από πολλά χρόνια πήρα την απόφαση και πούλησα όλα μου τα υπάρχοντα – κόντρα στη γνώμη όλων. Ήθελα να γυρίσω τον κόσμο. Ήθελα ν’ ακούσω τον κρυστάλλινο ήχο της καμπάνας ενός ναού στο Νεπάλ. Ήθελα να καθήσω σ’ ένα ρυζοχώραφο της Ταϊλάνδης και να μιλήσω με τους ανθρώπους, ή τουλάχιστον να τους αγκαλιάσω. Έτσι και έκανα.
Πούλησα το σπίτι μου, το αυτοκίνητό μου, την ασφάλειά μου, ό,τι είχα και δεν είχα. Και ξεκίνησα. Ο κόσμος έλεγε: «Τι πράγματα είναι αυτά! Παράτησες μια στρωμένη δουλειά. Πού θα βρεις άλλη; Θα πεινάσεις όταν γυρίσεις».
Γύρισα με δέκα σεντς στην τσέπη. Δεν πείνασα, διδάχτηκα. Τα πράγματα που έμαθα ήταν απείρως σημαντικότερα. Έμαθα για τις συμπεριφορές. Στην Μπανγκόγκ λένε μαχ-πεν-λάι. Άκουγα τον κόσμο να λέει μαχ-πεν-λάι κι αναρωτιόμουνα: «Τι σημαίνει αυτό το μαχ-πεν-λάι;».
Τελικά, όταν γνώρισα μερικούς Ταϊλανδούς, τους ρώτησα: «Υπάρχει μια φράση που την ακούω παντού, στην αγορά, στο αεροδρόμιο, στα μουσεία, στα κανάλια, στους ποταμούς: μαχ-πεν-λάι, τι σημαίνει αυτό;». Χαμογέλασαν ελαφρά και μου είπαν: «Σημαίνει: εντάξει, δεν πειράζει». Και ξαφνικά κατάλαβα τα πάντα. Ε, βέβαια, δεν είναι περίεργο που την ονομάζουν χώρα του χαμόγελου όταν ο κόσμος γυρίζει και λέει,«Εντάξει, δεν πειράζει».
Και μετά σκέφτηκα το δικό μας πολιτισμό όπου όλα πειράζουν. «Τι σημαίνει δεν πειράζει; Νομίζεις ότι δεν πειράζει γιατί είσαι επιπόλαιος!» Κι όμως πραγματικά δεν πειράζει. Ο κόσμος θα συνεχίσει να γυρίζει και χωρίς εμάς. Το ενενήντα τοις εκατό των πραγμάτων που φοβόμαστε ότι θα συμβούν, ποτέ δε συμβαίνουν. Κι εμείς συνεχίζουμε να φοβόμαστε και να ανησυχούμε. Και μετά ανησυχούμε που ανησυχούμε!
***
Leo Buscaglia

O Σαμποτέρ Μου

Ποιος είσαι; Πάω στοίχημα πως (νομίζεις ότι) ξέρεις. Θα μου πεις, είμαι ο τάδε, με λένε έτσι ή αλλιώς, είμαι τούτο, κείνο. Ξέρεις κάτι όμως; Αυτό που ισχυρίζεσαι πως είσαι είναι λειψό. Βλέπεις, μπορεί να νομίζεις ότι είσαι αυτό που μόλις περιέγραψες, μέσα σου όμως υπάρχουν μυριάδες εαυτοί, άλλοι μεγάλοι κι άλλοι μικροί, άλλοι φωνακλάδες κι άλλοι λιγόλογοι…
Βλέπεις, μπορεί να νομίζεις ότι είσαι αυτό που μόλις περιέγραψες, μέσα σου όμως υπάρχουν μυριάδες εαυτοί, άλλοι μεγάλοι κι άλλοι μικροί, άλλοι φωνακλάδες κι άλλοι λιγόλογοι. Και καθένας τους εκφράζεται κατά πώς τον βολεύει. Ο εαυτός είναι πολύπλευρος και εκδηλώνεται ποικιλοτρόπως.

Κι εγώ, τι ρόλο παίζω δηλαδή; Ο ρόλος ο δικός μου είναι κατά πρώτον να εντοπίσω τις πλευρές μου, να τις μελετήσω κι ύστερα, το πιο βασικό ίσως, να τις αποδεχτώ. Χωρίς αποδοχή δουλειά δεν γίνεται. Όποιο κομμάτι μου απαρνηθώ (ίσως επειδή δεν μου αρέσει και δεν τολμώ ούτε καν να το παραδεχτώ), πεισμώνει. Η άρνησή μου να το δω δεν το εξαφανίζει. Ίσα-ίσα. Θα βρει διέξοδο, και μάλιστα με τρόπο που θα με εκπλήξει.
Για να μη με πιάσει απροετοίμαστο λοιπόν, μήπως είναι καλύτερα να μάθω ποιο είναι, αν έχει όνομα, με ποιους τρόπους εκφράζεται, τι θέλει να μου πει; Οι πολυάριθμες εκφάνσεις της ανθρώπινης φύσης –οι μυριάδες εαυτοί– δεν είναι κοινοί σε όλους. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένοι που τους μοιραζόμαστε. Οι αρχετυπικοί αυτοί εαυτοί είναι το Παιδί, το Θύμα, η Πόρνη και ο Σαμποτέρ, και αυτό που στην ιδανική περίπτωση εξυπηρετούν, είναι η επιβίωσή μας.

Τελευταία, το αρχέτυπο που με απασχολεί είναι ο Σαμποτέρ. Προβληματίστηκα αρκετά μέχρι να τον αναγνωρίσω. Είναι το κομμάτι μέσα μου που πισωγυρίζει και κολλάει στο παρελθόν, που σκέφτεται το μέλλον και πεισμώνει, που επικρίνει, μέμφεται, κουτσομπολεύει, αναβάλλει, ξεκινά και δεν ολοκληρώνει, που αποζητά απεγνωσμένα την αποδοχή, που δυσπιστεί και απελπίζεται, που αυτοκαταστρέφεται, τσακώνεται, παραπονιέται, μιλά και σκέφτεται αρνητικά, υπονομευτικά, περιοριστικά. Με λίγα λόγια, φαίνεται να φοβάται. Η αντιπαράθεση μαζί του είναι εξουθενωτική.

Την πρώτη φορά που εντόπισα τον Σαμποτέρ ήταν με μια νέα συνεργασία. «Τι πας να κάνεις τώρα;» Η φωνή μέσα στο κεφάλι μου με ξάφνιασε. Πράγματι, τι πήγαινα να κάνω; Είχα παραδώσει μια εργασία και προσπαθούσα να επικοινωνήσω με τον υπεύθυνο του λογιστηρίου. Μετά από δυο-τρία άκαρπα τηλεφωνήματα, άρχισα να σιγοβράζω. «Μήπως με εξαπατήσουν;», «Μήπως καθυστερήσουν την πληρωμή;», «Μήπως… μήπως…»
Σιγά-σιγά η οργή μέσα μου θέριεψε. Την τέταρτη μέρα ήμουν πια έτοιμος να εκραγώ. Ευτυχώς, καθώς ετοιμαζόμουν να απλώσω το χέρι στο ακουστικό για να τους τα ψάλλω, η φωνή μου έκοψε τη φόρα. «Τι πας να κάνεις; Μόλις ξεκίνησε η συνεργασία σου μαζί τους, δεν έχουν καλά-καλά περάσει δυο εβδομάδες από τότε που παρέδωσες. Ξέρεις πολύ καλά ότι οι πληρωμές γίνονται μετά από 20 μέρες. Γιατί βιάζεσαι;» Κοκάλωσα.
Σήμερα πάλι το πρωί, έπρεπε να σηκωθώ πιο νωρίς για να βρίσκομαι στις 9 στο κτήμα μιας φίλης για να τη βοηθήσω να μαζέψει τις ελιές της. Ξύπνησα στις 6 και με το που άνοιξα τα μάτια, άρχισε το παραμιλητό: «Πού να τρέχεις τώρα… Τι το ’θελες; Το σκυλί θα μείνει μόνο του πολλές ώρες. Άσε που μπορεί να βρέξει!» Μα είναι δυνατόν; Την περίμενα πώς και πώς αυτή τη μέρα στην εξοχή!

Ο Σαμποτέρ είναι ο καθρέφτης που αντανακλά το φόβο να αναλάβω την ευθύνη για τον εαυτό μου και για όσα δημιουργώ. Αν καταφέρω να τον κάνω σύμμαχό μου με πράξεις θάρρους και ακολουθώντας τη διαίσθησή μου, τότε θα με υπηρετεί λειτουργώντας ως ένστικτο το οποίο θα με παροτρύνει να ενεργώ βασιζόμενος στα προαισθήματά μου και όχι στη λογική σκέψη.
Μαθαίνοντας να ακούω τη φωνή του δεν επαναλαμβάνω τα ίδια λάθη, αποφεύγοντας έτσι προβλήματα και εξαντλητικές μάχες. Μπροστά μου ανοίγεται ορθάνοιχτος ο δρόμος της πνευματικής ωριμότητας, τον οποίο όμως πρέπει να διαβώ μονάχος.
Το θεϊκό δυναμικό μου, για να εκδηλωθεί σε όλο του το μεγαλείο, προϋποθέτει καταρχάς αυτογνωσία, και τον εαυτό μου τον γνωρίζω όταν έρχομαι σε άμεση αντιπαράθεση μαζί του. Δεν θέλω να ολοκληρωθώ, αν αυτό σημαίνει ότι θα είμαι μόνος. Δεν θέλω τη φώτιση, αν για να την πετύχω πρέπει να ζω σαν ασκητής.
Έτσι, βαθιά μέσα στο ασυνείδητό μου, δίνω ενέργεια στον Σαμποτέρ, σε εκείνη την πλευρά του εαυτού μου που συντηρεί το πρότυπο της σκιάς και τροφοδοτεί τον κατακερματισμό μου. Φοβάμαι να δυναμώσω επειδή τότε δεν θα μπορώ να ισχυριστώ ότι δεν είμαι υπεύθυνος για τις πράξεις μου. Για να αναλάβω προσωπική ευθύνη για την ποιότητα όχι μοναχά των πράξεών μου αλλά και της νοοτροπίας μου, χρειάζεται ισόβια πειθαρχία.
Τα αρχέτυπα της επιβίωσης μπορεί σε επιφανειακό επίπεδο να υπονομεύουν την πρόοδό μας, αν τα παρατηρήσουμε όμως πιο προσεκτικά, θα διαπιστώσουμε ότι στην πραγματικότητα μας προσκαλούν να πραγματώσουμε το δυναμικό μας. Η ελευθερία, άλλωστε, είναι μεγάλη ευθύνη και απαιτεί συνεχή και κοπιαστική εσωτερική εργασία αλλά και πειθαρχία.
Κάτι άλλο που παρατήρησα είναι ότι τα τέσσερα βασικά αρχέτυπα, καμιά φορά μπερδεύονται μεταξύ τους, ή συνεργάζονται, δυσκολεύοντας έτσι το έργο εντοπισμού τους. Στο παράδειγμα με τις ελιές, η φωνή του Σαμποτέρ ήταν παιδική, και τότε με την πληρωμή που καθυστερούσε ίσως να δανείστηκε τη μορφή της Πόρνης – ή μήπως του Θύματος;
Στην πορεία της ζωής καθένας μας διαμορφώνει πολλαπλές προσωπικότητες, πολλαπλά συμβόλαια με «εαυτούς» που ουσιαστικός τους ρόλος είναι να μας βοηθήσουν να αναπτυχθούμε.
Υιοθετούμε ρόλους για να ανταπεξέλθουμε στις προκλήσεις της ζωής. Τις περισσότερες φορές αυτό δεν γίνεται συνειδητά, με αποτέλεσμα κάποια στιγμή που η επίγνωση μάς χτυπά την πόρτα (αργά ή γρήγορα, η στιγμή αυτή πάντα έρχεται) ο πολύπλοκος εαυτός μας εκπλήσσει, μας σαστίζει. Τότε έχει έρθει η ώρα για να ασχοληθούμε με πλήρη συνείδηση με την αυτοπαρατήρηση.

Όταν παρατηρώ ποια πλευρά μου εκδηλώνεται μια δεδομένη στιγμή, αρχίζω σιγά-σιγά και με γνωρίζω πραγματικά. Και αν κάτι πάνω μου με δυσαρεστεί, αντί να το πνίγω, αντί να αποστρέφω το βλέμμα, να το αγνοώ, να το καταδικάζω, να προσπαθώ μάταια πολλές φορές να το αλλάξω, ανοίγω τα χέρια μου και το αγκαλιάζω. Τότε, αυτό νιώθοντας ότι επιτέλους δικαιώνεται, μου μιλά. Παύει να νιώθει ότι απειλείται και αρχίζει να συνεργάζεται, και τελικά από σκιά μετατρέπεται σε δάσκαλο.

Με αυτό τον τρόπο, αρχίζω να γνωρίζω ποιος είμαι και εντέλει απελευθερώνομαι από τον ίδιο μου τον εαυτό. Οι καταναγκαστικές δεσμεύσεις, οι περιορισμοί δεν είναι άραγε πλάσματα του νου; Και ο νους δεν είναι κομμάτι μου;
Στο συναρπαστικό αυτό ταξίδι της αυτογνωσίας, γνωρίζω αυτό που εγώ ο ίδιος, με τη συμβολή βεβαίως πολλών ανθρώπων γύρω μου, αγαπητών και μη, δημιούργησα – έστω και ασυνείδητα:
Εμένα. Και ίσως τώρα πάρω αυτό το εμένα και φτιάξω μια βελτιωμένη του εκδοχή, ένα νέο εαυτό, πιο άρτιο και ίσως πολύ πιο ευτυχισμένο. Στο χέρι μου είναι άλλωστε – όπως και τόσα άλλα!

Αίσθηση του δικαίου από κούνια

Συχνά λέμε ότι τα παιδιά είναι σκληρά και συμπεριφέρονται εγωιστικά θεωρώντας ότι αυτό είναι φυσιολογικό. Η ίδια η επιστήμη άλλωστε πρεσβεύει ότι πριν από την ηλικία των δυο ετών δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν την έννοια του αλτρουισμού ενώ αναπτύσσουν το αίσθημα του δικαίου μετά τα έξι ή τα επτά έτη.
Μια νέα μελέτη ανατρέπει όμως τα δεδομένα ανακαλύπτοντας αλτρουιστικές και «δίκαιες» τάσεις σε παιδιά μόλις 15 μηνών. Τα μωρά που συμμετείχαν σε αυτήν έδειξαν ότι μπορούν να ξεχωρίζουν το δίκαιο από το άδικο.
Εκείνα μάλιστα που εμφανίστηκαν να έχουν μεγαλύτερη συναίσθηση αυτής της διαφοράς φάνηκαν επίσης να έχουν ανεπτυγμένες αλτρουιστικές τάσεις, εφόσον ήταν πιο πρόθυμα να μοιραστούν το αγαπημένο τους παιχνίδι.
Στο πρώτο πείραμα της μελέτης, η οποία διενεργήθηκε από ψυχολόγους του Πανεπιστημίου της Γουόσινγκτον και δημοσιεύθηκε στη διαδικτυακή επιθεώρηση «PloS One», τα μωρά κλήθηκαν να ξεχωρίσουν ανάμεσα στη δίκαιη και στην άνιση κατανομή της τροφής.
Για τον λόγο αυτό παρακολούθησαν δυο σύντομα βίντεο. Το πρώτο έδειχνε αρχικά έναν ηθοποιό να μοιράζει ένα μπολ με κρακεράκια σε δυο άτομα σε ίσα μερίδια. Στη συνέχεια η σκηνή επαναλαμβανόταν με τα κρακεράκια να μοιράζονται αυτή τη φορά άνισα. Στο δεύτερο βίντεο γινόταν ακριβώς το ίδιο με μια κανάτα γάλα.
Οι ειδικοί μέτρησαν την αντίδραση των μωρών σε αυτές τις σκηνές βασιζόμενοι στη λεγόμενη «παραβίαση των προσδοκιών» _ στο ότι δηλαδή τα παιδιά αφιερώνουν μεγαλύτερη προσοχή σε κάτι όταν τους προκαλεί έκπληξη. Η προσοχή πολλών μικρών φάνηκε να αυξάνεται _ περισσότερο ή λιγότερο στο καθένα _ όταν η μοιρασιά ήταν άδικη, κάτι το οποίο υποδηλώνει ότι περίμεναν η κατανομή να είναι δίκαιη και στις δυο περιπτώσεις.
Στο επόμενο στάδιο οι ψυχολόγοι έλεγξαν τον αλτρουισμό. Έδωσαν στα παιδιά δυο κομμάτια Lego – ένα απλό τουβλάκι και ένα με πιο σύνθετο και εντυπωσιακό σχήμα. Το παιχνίδι που διάλεξε το κάθε παιδί για να παίξει θεωρήθηκε το αγαπημένο του. Στη συνέχεια ένας ερευνητής με τον οποίο τα μωρά δεν είχαν έλθει ως τότε σε επαφή μπήκε στο δωμάτιο και άρχισε να τους ζητάει να του δώσουν ένα από τα δυο παιχνίδια.
Το ένα τρίτο των μωρών πρόσφερε το αγαπημένο του παιχνίδι ενώ ένα άλλο τρίτο έδωσε εκείνο που δεν είχε διαλέξει. Τα υπόλοιπα δεν έδωσαν κανένα παιχνίδι, γεγονός το οποίο μπορεί να υποδηλώνει ότι δεν ήθελαν να μοιραστούν τίποτε αλλά και απλώς ότι βρέθηκαν σε αμηχανία.
Το εντυπωσιακό εύρημα σε αυτό το πείραμα ήταν ότι το 92% των μωρών που μοιράστηκαν το αγαπημένο τους παιχνίδι _ μια αυθεντική πράξη αλτρουισμού _ είχε επίσης παρακολουθήσει με μεγαλύτερη προσοχή τα βίντεο με την άδικη μοιρασιά. Αντίστροφα, το 86% των μη αλτρουιστών που έδωσαν το άλλο παιχνίδι είχε παρακολουθήσει με μεγαλύτερη προσοχή το βίντεο με την ίση μοιρασιά.
«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι η αίσθηση των κανόνων του δικαίου και ο αλτρουισμός αποκτώνται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι νομίζαμε» δήλωσε η Τζέσικα Σόμερβιλ, επικεφαλής της μελέτης προσθέτοντας ότι ιδιαίτερα το δεύτερο πείραμα, με το «μοίρασμα» του παιχνιδιού έδειξε ότι ο βαθμός αλτρουισμού διαφέρει από άτομο σε άτομο ήδη από πολύ μικρή ηλικία.
Σύμφωνα με την ειδικό η απόκτηση αυτών των ιδιοτήτων προέρχεται από το περιβάλλον _ από μη λεκτικές συμπεριφορές που τα παιδιά βλέπουν στον περίγυρό τους.
«Το πιθανότερο» εξήγησε «είναι ότι τα μωρά παίρνουν ιδέες για το δίκαιο και το άδικο παρατηρώντας πώς οι άλλοι άνθρωποι συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλον».

Περίεργα Φαινόμενα της Αρχαιότητας

Η παρακάτω συνοπτική μελέτη γράφτηκε πριν από αρκετό καιρό, με κάπως διαφορετική μορφή. Αν και σε αυτήν την καινούργια εκδοχή έχω επιφέρει ορισμένες τροποποιήσεις, ωστόσο το κυρίως περιεχόμενο παραμένει σχεδόν ως είχε.Κατά βάση, το κείμενο αποτελεί μια συλλογή αναφορών για περίεργα περιστατικά, τις οποίες κατά καιρούς συναντούσα σε διάφορα βιβλία. Βασικό κριτήριο επιλογής σε κάποιες περιπτώσεις ήταν το ενδιαφέρον που παρουσίαζαν, όσον αφορά στο ειδικό περιεχόμενό τους. Σε άλλες, το ότι δεν ήταν τόσο ευρέως γνωστές. Στο τελευταίο μέρος παρατίθεται σχετική βιβλιογραφία για όσους φίλους αναγνώστες, με αφορμή το παρόν, θελήσουν να ασχοληθούν περισσότερο με το θέμα.                                                     

1) Αναστάσεις:  Η ανάσταση των νεκρών δεν ήταν κάτι το άγνωστο στον προχριστιανικό κόσμο.

   Εκτός από τους θεούς, ένας πολύ δημοφιλής ήρωας της ελληνικής μυθολογίας που ανέσταινε τους νεκρούς ήταν ο θεάνθρωπος Ασκληπιός. Ο Ασκληπιός ανέστησε πάρα πολλούς ανθρώπους. Παραδοσιακά αναφέρεται ότι για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούσε το αίμα από την δεξιά φλέβα της Μέδουσας. Στο τέλος ο Δίας τον σκότωσε ρίχνοντάς του κεραυνό.

   Εκτός από τον Ασκληπιό, αναφέρεται ότι και ο Πολύειδος, ένας μάντις από την Κόρινθο, κατάφερε να αναστήσει ένα μικρό παιδί. Συγκεκριμένα, ο βασιλιάς Μίνως της Κρήτης είχε μόλις χάσει τον γιο του Γλαύκο. Θέλοντας να τον επαναφέρει στην ζωή, διέταξε να πιάσουν τον σοφό μάντι Πολύειδο, να τον βάλουν στον ταφικό θάλαμο μαζί με τον πρόσφατα νεκρό Γλαύκο και να μην τον αφήσουν να βγει αν πρώτα δεν αναστήσει το παιδί.

   Ευτυχώς, ο Πολύειδος ήταν πράγματι έξυπνος, διότι έκανε το εξής: παρατήρησε ένα ζευγάρι φίδια που βρίσκονταν εκεί όπου ήταν κλεισμένος και σκότωσε το ένα. Αμέσως το άλλο έφυγε και μετά από λίγο επέστρεψε φέρνοντας ένα βότανο, το οποίο άφησε πάνω στο σκοτωμένο του ταίρι. Δεν πέρασε πολύ ώρα και το νεκρό φίδι ξανάζησε. Την γνώση αυτή του φιδιού χρησιμοποίησε και ο Πολύειδος για να αναστήσει τον Γλαύκο και να σώσει και την δική του ζωή.

   Ο Σίσυφος, επίσης Κορίνθιος και βασιλιάς της πόλης, φημιζόταν και αυτός ως γνώστης πολλών μυστικών και κατόρθωσε το ακατόρθωτο: όταν ο Δίας του έστειλε τον Θάνατο αυτοπροσώπως να τον πάρει, ο Σίσυφος κατάφερε να τον αλυσσοδέσει με άλυτα δεσμά. Το αποτέλεσμα ήταν ότι μαζί με τον βασιλιά δεν πέθαινε και κανείς άλλος. Στο τέλος ο Σίσυφος αναγκάστηκε να ελευθερώσει τον Θάνατο και ήταν ο πρώτος που πέθανε.

   Παρόλ’ αυτά, ο Κορίνθιος δεν τό ‘βαλε κάτω και κατόρθωσε να το σκάσει ακόμα και από τον Άδη και να ξαναγυρίσει στον πάνω κόσμο ζωντανός. Εδώ έχουμε κυριολεκτικά μια περίπτωση αυτοανάστασης. Η παράδοση λέει ότι κάποια στιγμή ο Σίσυφος πέθανε οριστικά σε βαθύ γήρας.
 

2) Αναλήψεις, μυστηριώδεις εξαφανίσεις και εμφανίσεις

   Ούτε η ανάληψη στους ουρανούς ήταν φαινόμενο άγνωστο στην αρχαιότητα. Αναμφισβήτητα το πιο θεαματικό περιστατικό ανάληψης είναι αυτό με τον (εξίσου θεάνθρωπο) Ηρακλή: όταν φόρεσε τον δηλητηριασμένο από τον Νέσσο χιτώνα υπέφερε τόσο πολύ, ώστε διέταξε να του ετοιμάσουν μια μεγάλη πυρά και ανέβηκε πάνω με πρόθεση να θέσει ο ίδιος τέλος στο μαρτύριό του. Μόλις οι φλόγες άρχισαν να φουντώνουν, μια τρομερή βροντή έσχισε το στερέωμα και την ίδια στιγμή ένα μεγάλο σύννεφο ήρθε και άρπαξε τον Ηρακλή, μεταφέροντάς τον στον ουρανό («επί των νεφελών»), με τελικό προορισμό τις θεϊκές διαμονές.

   Αντίστοιχη τύχη, όμως, αναφέρεται ότι είχε και ο Μενέλαος, ο άντρας της ωραίας Ελένης. Ο Μενέλαος λέγεται ότι δεν πέθανε στο Άργος, αλλά αναλήφθηκε με την μεσολάβηση των θεών και μεταφέρθηκε στις εσχατιές της γης, στα Ηλύσια Πεδία.

   Πέρα από τις περιπτώσεις αυτές, έχουμε και ανεξήγητες εξαφανίσεις ηρώων. Έτσι, σύμφωνα με μια παράδοση, ο Οιδίπους δεν πέθανε, αλλά χάθηκε μυστηριωδώς από την γη. Κάτι αντίστοιχο παραδίδεται και για τον αρχαίο ήρωα Εύθυμο, ο οποίος αφού έζησε για πολλά χρόνια, εξαφανίστηκε από την γη χωρίς να πεθάνει.

   Άλλη μία περίπτωση αινιγματικής εξαφάνισης, είναι αυτή του Κλεομήδη από την Αστυπάλαια. Αυτός, λόγω ενός τρομερού εγκλήματος που είχε διαπράξει, κατέφυγε στον τοπικό ναό της Αθηνάς και κλείστηκε μέσα σε ένα κιβώτιο. Όταν το άνοιξαν, το βρήκαν εντελώς άδειο. Η περίπτωση αυτή εξαφάνισης φαίνεται ότι προβλημάτισε τόσο πολύ τους ντόπιους κατοίκους, ώστε έστειλαν αντιπροσωπεία στο μαντείο των Δελφών για να μάθουν τί είχε συμβεί. Ο χρησμός της Πυθίας, όπως συνέβαινε κατά κανόνα, ήταν διφορούμενος και δεν απαντούσε ευθέως στο ερώτημα: ο Κλεομήδης, σύμφωνα με τον χρησμό, ήταν ο τελευταίος του ηρωικού γένους και από εκείνη την στιγμή και ύστερα έπρεπε να του αποδίδουν τιμές ήρωα.        

   Άλλο ένα παρόμοιο συμβάν είναι και αυτό με τον Αριστέα τον Προκοννήσιο, τον μάντι από το νησί Προκόννησο της Προποντίδας (Μαρμαρά). Σύμφωνα με την αρχαία μαρτυρία, αυτός πέθανε μέσα στο εργαστήριο ενός υφαντουργού, ο οποίος αμέσως μετά έφυγε κλειδώνοντας την πόρτα και έτρεξε να ειδοποιήσει τους συγγενείς του Αριστέα. Μόλις, όμως, επέστρεψαν όλοι μαζί, βρήκαν τον χώρο άδειο και το σώμα άφαντο. Η ιστορία, όμως, έχει και συνέχεια: επτά χρόνια μετά ο Αριστέας εμφανίζεται ολοζώντανος και εξίσου μυστηριωδώς, όπως εξαφανίστηκε, στην Προκόννησο. Στην διάρκεια της σύντομης παραμονής του, συνέγραψε το έργο «Αριμάσπεια Έπη» και κατόπιν εξαφανίστηκε και πάλι. Η εξήγηση που δόθηκε ήταν ότι ο θεός Απόλλων τον ξαναπήρε μαζί του στην χώρα των Υπερβορείων.

   Η περίπτωση του Ιππολύτου συνδυάζει την ανάσταση με την ανάληψη. Ο ήρωας αυτός ήταν ευνοούμενος της θεάς Αρτέμιδος. Όταν έπεσε από το άρμα του και πέθανε, η Άρτεμις παρακάλεσε τον Ασκληπιό να τον αναστήσει. Μετά απ’ αυτό, τον πήρε μαζί της και τον μετέφερε στο ιερό της στην ιταλική λίμνη Νέμι. Εκεί ο Ιππόλυτος πήρε την προσωνυμία «Βίρμπιους», δηλαδή ο άνθρωπος που ξανάζησε.

   Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή, παρά το ότι υπήρχαν δύο υποτιθέμενοι τάφοι του Ιππολύτου, ο ένας στην Τροιζήνα και ο άλλος στην Αθήνα, οι Τροιζήνιοι δεν παραδέχονταν ότι όντως πέθανε, ούτε έδειχναν κανέναν τάφο σε όποιον ρωτούσε. Αντιθέτως, η απάντησή τους ήταν ότι ο Ιππόλυτος αναλήφθηκε στους ουρανός και έγινε ο αστερισμός του Ηνιόχου.

   Με το όνομα Γλαύκος, εκτός από τον γιο του Μίνωος που είδαμε πιο πάνω, αναφέρονται και άλλα δύο πρόσωπα. Ο ένας λέγεται ότι ήταν γιος του γνωστού για τα κατορθώματά του βασιλιά Σισύφου. Ο Γλαύκος αυτός, λοιπόν, μια μέρα ήπιε νερό από μια πηγή που χάριζε την αθανασία. Κάποια στιγμή βαρέθηκε τους πάντες και αποφάσισε να μετακομίσει στο υδάτινο βασίλειο, πέφτοντας στο πέλαγος. Εκεί μεταμορφώθηκε σε θαλάσσιο θεό.

   Η ιστορία του άλλου Γλαύκου μας θυμίζει το περιστατικό με τον Πολύειδο. Αυτός ο Γλαύκος, σύμφωνα με μία εκδοχή, ήταν ένας απλός ψαράς. Μια μέρα, όπως περπατούσε στο δρόμο φορτωμένος τα ψάρια που είχε ψαρέψει, κάθησε να ξαποστάσει, αφήνοντας το φορτίο του στην γη. Τότε, ένα μισοπεθαμένο ψάρι έφαγε ένα βότανο και ξαναζωντάνεψε. Βλέποντάς το αυτό ο Γλαύκος, έφαγε και εκείνος από το ίδιο βότανο, αλλά αυτός δεν έχασε χρόνο όπως ο συνονόματός του, παρά πήδηξε κατευθείαν στη θάλασσα. Εκεί, τον υποδέχτηκαν οι αντίστοιχες θεές, τον καθάρισαν από κάθε φθαρτό στοιχείο και τον έκαναν και αυτόν θεό.

   Μια άλλη εκδοχή αναφέρει τον Γλαύκο όχι ως ψαρά, αλλά ως κυνηγό. Αυτός κυνηγούσε για ώρες έναν λαγό στο όρος Ορεία της Αιτωλίας. Μετά από το πολύωρο κυνήγι, ο λαγός, καθώς κόντευε να πεθάνει από την εξάντληση, έφαγε από κάποιο βότανο και αναπλήρωσε εντελώς τις δυνάμεις του. Η συνέχεια είναι η ίδια όπως και στην πρώτη εκδοχή.

   Η μυθολογική παράδοση αναφέρει το βότανο αυτό με την ονομασία, άγρωστις των θεών, και θεωρείται ότι το είχε πρωτοφυτέψει ο Κρόνος. Η άγρωστις φύτρωνε σε μεγάλη ποσότητα στα Νησιά των Μακάρων.

3) Θεάνθρωποι

   Η έννοια του θεανθρώπου, δηλαδή ενός όντος που να συνδυάζει ταυτόχρονα ανθρώπινη και θεϊκή φύση, ήταν διαδεδομένη ήδη από την πολύ μακρινή αρχαιότητα. Εκτός από τον Ασκληπιό και τον Ηρακλή, η μεγάλη πλειοψηφία των ηρώων της αρχαιότητας ήταν θεάνθρωποι, καρποί του έρωτα ενός θεού και μιας θνητής γυναίκας (σπανιότερα θεάς και θνητού άνδρα).

   Όμως, ακόμη και οι απόγονοι των θεανθρώπων φαίνεται ότι έφεραν και αυτοί μέρος από το θεϊκό στοιχείο του γονιού τους. Σε αυτήν την κατηγορία σαφώς κατατάσσονται οι δύο γιοι του Ασκληπιού, ο Μαχάων και ο Ποδαλείριος. Αυτοί συνέχισαν την παράδοση του πατέρα τους στον τομέα της ιατρικής και φημίζονταν για το ταλέντο τους. Ο Όμηρος στην Ιλιάδα μας πληροφορεί ότι εκτός από πολεμιστές, υπήρξαν και οι γιατροί των Αχαιών στην Τροία.

   Ως γιοι του θεού της ιατρικής, είναι σίγουρο ότι κατείχαν πολύτιμα μυστικά, όσον αφορά στην θεραπευτική πρακτική. Πράγματι, διασώζεται η εξής μαρτυρία για τον Μαχάονα: όταν μια οχιά δάγκωσε τον Φιλοκτήτη, τον μετέφεραν στην Λήμνο για να τον περιθάλψουν οι εκεί ιερείς του Ηφαίστου. Ωστόσο, η παρέμβαση του Μαχάονα ήταν απαραίτητη. Ο Φιλοκτήτης έπεσε πρώτα σε λήθαργο που του προκάλεσε ο θεός Απόλλων. Κατόπιν, ο Μαχάων απέκοψε τις νεκρωμένες σάρκες γύρω από την πληγή, έριξε πάνω κρασί και τέλος κάλυψε το τραύμα με ένα επουλωτικό βότανο. Σε αυτήν την πολύ αρχαία μαρτυρία διαφαίνονται ήδη οι βάσεις της επιστημονικής ιατρικής, με χρήση της νάρκωσης και της αντισηψίας.

   Ένας άλλος θεάνθρωπος ήταν ο Ωρίων, γιος του θεού Ποσειδώνος και της κόρης του Μίνωος Ευρυάλης. Ο γιγαντόσωμος αυτός ήρωας και ο πιο φημισμένος κυνηγός της αρχαιότητας, είχε κληρονομήσει από τον πατέρα του την ικανότητα να περπατά πάνω στο νερό. Την ίδια ικανότητα είχε και ο Αργοναύτης Εύφημος, γιος και αυτός του θεού Ποσειδώνος και της Ευρώπης.

   Ο Ίφικλος, η καταγωγή του οποίου κρατούσε από τον θεό των ανέμων Αίολο, μπορούσε να τρέχει αιωρούμενος ακριβώς πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και από τις κορυφές των σταχυών, έτσι ώστε να φαίνεται ότι σχεδόν πατάει πάνω τους. Με τον τρόπο αυτό μπορούσε να κινείται γρηγορότερα και από τον άνεμο. Μία ενδεχόμενη εξήγηση είναι ότι πετούσε δημιουργώντας ένα είδος κενού, φτάνοντας έτσι σε απίστευτες ταχύτητες.

   Ένας άλλος ήρωας από την γενιά του Αιόλου ήταν ο γνωστός Αργοναύτης Λυγκεύς. Αυτός διέθετε τόσο διαπεραστική όραση, ώστε μπορούσε να βλέπει δια μέσου των στερεών σωμάτων, ακόμη και μέσα στα έγκατα της γης.

Ο ναός της Θεάς Νεμέσεως στην Ραμνούντα

4) Άγνωστη τεχνολογία

   Το θέμα των τεκμηρίων για την ύπαρξη μιας πολύ προχωρημένης τεχνολογίας σε πανάρχαιες εποχές, ακόμη και «προϊστορικές», σύμφωνα με την ορολογία που επικράτησε, έχουν θίξει πάρα πολλοί και σημαντικοί συγγραφείς. Βέβαια, όπως είναι εύκολα κατανοητό, το ερώτημα του αν υπήρξε ή όχι στο πολύ μακρινό παρελθόν τέτοιου είδους τεχνολογία θέτει το άκομη σημαντικότερο ερώτημα: ποιός πολιτισμός παρήγαγε αυτήν την τεχνολογία; Μπορεί να ήταν ο πολιτισμός των ανθρώπων των σπηλαίων; Των τροφοσυλλεκτών; Των νομάδων κυνηγών; Και αντιστρόφως, αυτοί οι «πρωτόγονοι» (όπως μας έχουν μάθει να τους αποκαλούμε) πολιτισμοί του μακρινού παρελθόντος είναι δυνατόν να κατείχαν κάποια μυστικά μιας εναλλακτικής τεχνολογίας, χάρη στα οποία μπορούσαν όντως να εκτελούν απίστευτα κατορθώματα; 

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα ερωτήματα προκύπτουν πολύ πιο εύκολα από οποιαδήποτε απάντηση, και το ένα γεννάει το άλλο. Οι αναφορές, όμως, μένουν.

   Ιπτάμενα άρματα, ιπτάμενα ζώα αλλά και είδη πτητικών μηχανών αποτελούν κάτι το πολύ συνηθισμένο στην μυθολογία. Στην ίδια κατηγορία με τον Πήγασο ανήκε και ο Αρείων. Το άλογο αυτό, εκτός του ότι πετούσε, είχε και μαντικές ικανότητες, καθώς προέβλεψε τον θάνατο του Αρχεμόρου.

   Η περιέργεια του ανθρώπου για το άγνωστο και η προσπάθειά του να αυξάνει την δυνατότητά του για πολύ μακρινές παρατηρήσεις φαίνεται ότι πάντοτε έβρισκε διάφορες λύσεις. Στο νησί Κυανέαι της Λυκίας, υπήρχε ένα μαντείο του Απόλλωνος, ο οποίος είχε την επωνυμία Θυρξεύς. Εκεί, λοιπόν, υπήρχε μια ξεχωριστή πηγή, στα νερά της οποίας μπορούσε να παρατηρήσει κάποιος ο,τιδήποτε ήθελε.

   Η θρυλική Υπερβορέα, από την άλλη, ήταν ένας τόπος από όπου η Σελήνη φαινόταν τόσο κοντά, ώστε μπορούσαν να ξεχωρίσουν ακόμη και τα βουνά της! Η αναφορά αυτή συνδυάζεται με τα όσα σχετικά γράφει ο Πρόκλος, ότι στην Σελήνη υπάρχουν πολλά βουνά, πολλές πόλεις και πολλά μέγαρα. Στην Σελήνη υπάρχουν όντως εδαφικές υψομετρικές διαφορές. Αλλά, το γεγονός ότι ο φιλόσοφος Πρόκλος (και η μυθική παράδοση πριν από αυτόν) δικαιώθηκε μετά από τόσους αιώνες σε αυτόν τον τομέα ίσως να σημαίνει κάτι και για τις άλλες αναφορές του σε πόλεις και μέγαρα.

   Όταν έγινε ο κατακλυσμός του Ωγύγου, σε μια εποχή πολύ αρχαιότερη από αυτήν του κατακλυσμού του Δευκαλίωνος, υπήρχαν κάποιοι σοφοί της εποχής που είχαν παρατηρήσει μεταβολές στην διάμετρο, το σχήμα, το χρώμα και την τροχιά του πλανήτη Αφροδίτη. Τέτοιου είδους παρατηρήσεις προϋποθέτουν ύπαρξη και χρήση κάποιου είδους τηλεσκοπικών οργάνων σε μια εποχή πολύ πριν από τις απαρχές των ιστορικών χρόνων.

   Η χρήση των ηχητικών συχνοτήτων, τόσο για ειρηνικές, όσο και για πολεμικές εφαρμογές, έρχεται από τα βάθη του παρελθόντος. Μία πολύ ωραία παράδοση της πρώτης κατηγορίας είναι αυτή για το πώς κτίστηκαν τα τείχη των Θηβών (και σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, και αυτή η ίδια η πόλη): ο Αμφίων χρησιμοποιούσε τους ήχους που έβγαζε με την λύρα του για να σηκώνει και να συναρμόζει τις πέτρες μεταξύ τους. Αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι τα ζώα και οι βράχοι τον ακολουθούσαν γοητευμένοι από τις μελωδίες του.

   Αυτό μας θυμίζει, φυσικά, τον Ορφέα και την ικανότητά του να γοητεύει με την μελωδία του όλη την φύση, ζώα, δέντρα, φυτά, ανθρώπους. Ωστόσο, η χρήση αυτής της τεχνολογίας έπρεπε να γίνεται με προσοχή και από άτομα κατάλληλα εκπαιδευμένα. Σε αντίθετη περίπτωση, είχαμε περιστατικά σαν αυτό του Νεάνθη. Ο Νεάνθης ήταν ο γιος του τυράννου της Λέσβου Πιττακού και δωροδόκησε τους ιερείς του τοπικού ναού του Απόλλωνος προκειμένου να του δώσουν την λύρα του Ορφέα, την οποία είχαν στην φύλαξή τους. Μόλις, όμως, την πήρε στα χέρια του και επιχείρησε να παίξει, το αποτέλεσμα ήταν να εξαγριώσει τα ζώα που ήθελε να γοητεύσει, με αποτέλεσμα να τον κατεσπαράξουν.

   Στην δεύτερη κατηγορία των πολεμικών εφαρμογών, έχουμε την φωνή του θεού Πανός. Η φωνή αυτή ήταν τόσο τρομερή που προκαλούσε τον πανικό και χρησιμοποιήθηκε εναντίον των Τιτάνων στην Τιτανομαχία. Ωστόσο, υπάρχει και μια σχετική αναφορά από τους ιστορικούς χρόνους, όταν η φωνή του Πανός έτρεψε σε άτακτη φυγή τους Πέρσες στον Μαραθώνα.

   Στην Γιγαντομαχία, ο Τρίτων φυσούσε το κέρας και ο ήχος που έβγαζε τρομοκράτησε τόσο πολύ τους Γίγαντες, ώστε τους ανάγκασε σε υποχώρηση. Μία άλλη αναφορά σχετικά με την ίδια αναμέτρηση λέει ότι στο πλευρό των Ολυμπίων πολέμησε και ο Διόνυσος με την ακολουθία του, όλοι πάνω σε γάιδαρους. Το γκάρισμα των γαϊδάρων αυτών τρομοκράτησε εξίσου τους Γίγαντες. Ενδεχομένως τα οχήματα του Διονύσου και της ακολουθίας του, καθώς και τα ηχητικά τους όπλα να μετατράπηκαν μέσα στο πέρασμα των αιώνων (ή των χιλιετιών;) σε «γάιδαρους» (ας σκεφτούμε ότι και σήμερα υπάρχει όχημα, το οποίο στην καθομιλουμένη διάλεκτο ονομάζεται «γουρούνα», αλλά φυσικά δεν πρόκειται για ζώο).

   Ο Ηγέλεως, εγγονός του Ηρακλή, με τον ήχο που έβγαζε το όπλο του, το οποίο έμεινε στην μυθολογική παράδοση ως «σάλπιγγα», έτρεψε σε φυγή τους εχθρούς τού παππού του στην Πελοπόννησο.

   Ο Όμηρος έχει διασώσει μέσα στα έπη του μακρινούς απόηχους και θρύλους για την τεχνολογία ενός απώτατου παρελθόντος. Σε πολλά σημεία η τεχνολογία αυτή φαντάζει πολύ πιο προχωρημένη ακόμη και σε σχέση με την σημερινή. Μια αναφορά του είδους είναι σχετικά με τα εκπληκτικά κατασκευάσματα του θεού Ηφαίστου, ο οποίος, σύμφωνα με τις αρχαίες παραδόσεις, είχε τα εργαστήριά του στην Λήμνο.

Τα τεχνουργήματά του περιελάμβαναν αυτοκινούμενους χρυσούς τρίποδες, αόρατα δεσμά (να υποθέσουμε μέσω μιας ειδικής τεχνικής χρησιμοποίησης μαγνητικών ή βαρυτικών πεδίων;), τους χαλκόποδες τεχνητούς ταύρους του βασιλιά Αιήτη, τους εξίσου τεχνητούς ασημένιους σκύλους-φύλακες των ανακτόρων του βασιλιά Αλκινόου, και πολλά άλλα. Αναμφισβήτητα, όμως, μέσα σε όλα αυτά ξεχώριζαν τα χρυσά ανδροειδή που είχε κατασκευάσει, τα οποία έμοιαζαν στα πάντα με ανθρώπινα όντα, καθώς χαρακτηρίζονταν από τον εντελώς φυσικό τρόπο κίνησης του σώματός τους και την αυτόνομη νοημοσύνη τους.

   Εκτός από τον θεό Ήφαιστο, όμως, ονομαστός για τις δημιουργίες του ήταν και ο Δαίδαλος. Η παράδοση αναφέρει ότι ο Δαίδαλος κατασκεύαζε «αγάλματα» (τα ονομαζόμενα «δαίδαλα»), τα οποία διέθεταν όραση, ακοή, ομιλία, μπορούσαν να αλλάζουν εκφράσεις στο πρόσωπό τους και κινούσαν το σώμα τους με φυσικό τρόπο (όπως και τα ανδροειδή του Ηφαίστου). Ο όρος «δαίδαλα» κατέληξε, στην πάροδο του χρόνου, να σημαίνει το ακατέργαστο ξόανο. Η βαθιά αυτή μεταβολή στο περιεχόμενο της λέξης ίσως να δείχνει το πόσος πολύς καιρός και πόσες κατακλυσμικές αλλαγές μεσολάβησαν μεταξύ των εποχών της αρχικής και της μεταγενέστερης σημασίας.

   Στην εποχή μας έχουν γίνει πολλές συζητήσεις και αναφορές σχετικά με διάφορες ήδη γνωστές, αλλά και πιθανολογούμενες (ή απόρρητες για το ευρύ κοινό), επιστημονικές μεθόδους ελέγχου του καιρού και του κλίματος. Φαίνεται ότι αντίστοιχες μέθοδοι υπήρχαν σε εποχές, για τις οποίες οι μόνες μαρτυρίες είναι μυθολογικές. Έτσι, όλοι γνωρίζουμε τον Αίολο, ο οποίος είχε τον έλεγχο των ανέμων, αλλά μάλλον κανείς δεν γνωρίζει την Ευίππη. Η Ευίππη ήταν κόρη του κενταύρου Χείρωνος, η οποία παντρεύτηκε τον Αίολο και του δίδαξε, σύμφωνα με μια εκδοχή, την τεχνική ελέγχου των ανέμων (ή, όπως θα έλεγε σήμερα ένας μετεωρολόγος, των αερίων μαζών), και κατά συνέπεια των καιρικών συνθηκών.

   Ωστόσο, η γνώση ελέγχου του καιρού, με τις τόσο εν δυνάμει καταλυτικές πρακτικές εφαρμογές της, δεν αποτέλεσε την εξαίρεση στον κανόνα, αλλά έγινε και αυτή αντικείμενο κατάχρησης. Είναι αυταπόδεικτο το ότι κάθε εργαλείο, είτε υλικής, είτε άυλης (αλλά με πολύ απτά αποτελέσματα) φύσης, δεν έχει παρά τον χαρακτήρα αυτού που το χειρίζεται. Στην προκειμένη περίπτωση, λοιπόν, η μυθολογία αναφέρει ότι οι Τελχίνες είχαν κάποτε την δύναμη να εξαπολύουν τρομερές καταιγίδες με βροχή, χαλάζι, χιόνι και κεραυνούς. Κάποια στιγμή θεώρησαν καλό να αρχίσουν να μολύνουν τον αέρα, οπότε ο Δίας τους βύθισε στην θάλασσα.

   Είναι πιθανόν ότι από αυτόν τον άγνωστο, πανάρχαιο τεχνολογικό πολιτισμό είχαν διασωθεί μέχρι τους χρόνους που εμείς ορίζουμε ως «αρχαίους» ορισμένα αντικείμενα, τα οποία λειτουργούσαν ακόμη. Ίσως η εικασία αυτή ακούγεται πολύ φανταστική ή εξωπραγματική, αλλά έχουμε αναφορές που μπορεί να την δικαιολογούν. Μας έχουν διασωθεί δύο τέτοιες αναφορές:

   Η μία λέει ότι στον ποταμό Πακτωλό της Λυδίας υπήρχε ένας δυσεύρετος λίθος (ήταν πάντοτε αναμεμιγμένος με χρυσό) που έμοιαζε με άργυρο, και ο οποίος είχε την ονομασία Αρουραφύλαξ. Αυτόν τον έβαζαν στις πόρτες των θησαυροφυλακίων και λειτουργούσε όπως οι σημερινοί συναγερμοί, αφού είχε την ιδιότητα να βγάζει δυνατό ήχο (σαν σάλπιγγας) σε περίπτωση που κάποιος κλέφτης παραβίαζε την είσοδο.

   Η άλλη αναφορά είναι για τον ποταμό Υδάσπη της Ινδίας, στον οποίο υπήρχε ένας λίθος στο χρώμα της ελιάς, ο οποίος ήταν γνωστός ως Θερμός και Λίχνις. Αυτός είχε την ιδιότητα να λάμπει την νύχτα σαν λυχνάρι και τον χρησιμοποιούσαν οι πλούσιοι ως μέσο φωτισμού. Πρόκειται καθαρά για ένα είδος λάμπας, και μάλιστα πιο εξελιγμένης τεχνολογίας, ενδεχομένως, από τις σημερινές, γιατί άναβε χωρίς να συνδέεται σε κάποιο δίκτυο παροχής ρεύματος (το οποίο, φυσικά, ήταν ανύπαρκτο μέχρι πολύ πρόσφατα στην γνωστή ανθρώπινη ιστορία).

   Το γεγονός ότι και οι δύο λίθοι ήταν δυσεύρετοι, ότι ο πρώτος λίθος είχε ουσιαστικά μεταλλικό χρώμα, ότι οι αφηγήσεις σχετικά με το πού και πώς εντοπίζονται μοιάζουν σαν να επινοήθηκαν για να δικαιολογήσουν την παρουσία αντικειμένων που σαφώς δεν ανήκαν στον κύκλο πολιτισμού, τον οποίο εμείς ορίζουμε ως ιστορική αρχαιότητα, συνηγορούν υπέρ της εικασίας που διατυπώθηκε εξαρχής.

   Φαίνεται ότι ανάλογη σημαντικότατη πρόοδος είχε γίνει και στον τομέα της βιολογικής έρευνας. Αυτό δείχνει, μεταξύ πολλών αντίστοιχων άλλων, και η περίπτωση του Φάονος. Ο Φάων ήταν ένας γέρος βαρκάρης από την Μυτιλήνη, στον οποίο η θεά Αφροδίτη χάρισε ένα είδος μύρου. Εκείνος αλείφτηκε με αυτό σε όλο το σώμα και από γέρος ξανάγινε νέος και μάλιστα τόσο όμορφος, ώστε τον ερωτεύτηκαν όλες οι γυναίκες του νησιού.

   Μία γνώση, οποιουδήποτε είδους, δεν κάνει από μόνη της το ταξίδι μέσα στους αιώνες και τις χιλιετίες, αλλά έχει κάποιους φορείς, κάποιους εκπροσώπους. Ένας από αυτούς ήταν σίγουρα και ο Τάνταλος. Για τον συγκεκριμένο αναφέρεται ότι του εμπιστεύονταν οι θεοί τα μυστικά τους, αλλά ήταν πολύ φλύαρος και τα μαρτυρούσε. Εκτός του ότι έκλεψε νέκταρ και αμβροσία και τα μοίρασε στους φίλους του, έλεγε ότι ο ήλιος δεν ήταν θεός, αλλά απλώς μια διάπυρη μάζα.

   Ο ισχυρισμός ότι παρόμοιες ανάγκες παράγουν παρόμοια αποτελέσματα επιβεβαιώνεται από την αναφορά ότι ο νικητής σε αγώνες πυγμαχίας Γλαύκος, απόγονος του θαλάσσιου θεού με το ίδιο όνομα, είχε εφεύρει ένα είδος νοηματικής γλώσσας της εποχής.

5) Τοποθεσίες

   Οι άνθρωποι, από εποχές που χάνονται στα βάθη του χρόνου, είχαν παρατηρήσει ότι ορισμένες τοποθεσίες διακρίνονται από μια ιδιαίτερη αίσθηση που αποπνέουν, από ένα είδος ξεχωριστής ενέργειας που τις περιβάλλει. Μια ξεχωριστή κατηγορία τέτοιων τόπων είναι οι ονομαζόμενοι ως είσοδοι ή περάσματα στον Άδη. Ίσως το γεγονός ότι ετυμολογικά ο Άδης σημαίνει αρχικά αυτόν που δεν φαίνεται, που δεν μπορείς να τον δεις, αποτελεί το κλειδί για μια διαφορετική ερμηνευτική προσέγγιση στον όρο «είσοδος στον Άδη».

Μερικές από τις τοποθεσίες αυτές είναι οι εξής: η Αχερουσία λίμνη στην Ήπειρο, το Ταίναρον στην Λακωνία, το μέρος Άορνον στην Θεσπρωτία, οι Μακραί Πέτραι στους πρόποδες της Ακρόπολης των Αθηνών (εκεί όπου είναι το σπήλαιο του Πανός), η Κορώνεια στην Βοιωτία, ο Φενεός στην Αρκαδία, το νησί Αστυπάλαια, η Ερμιόνη στην Αργολίδα (αυτή θεωρείτο μία από τις πιο ευθείες οδούς προς τον Άδη).

   Ειδικά για την περιοχή της Αργολίδας αναφέρεται, επίσης, ότι κοντά στην Λέρνη υπήρχε η Αλκυωνία λίμνη. Η λίμνη αυτή είχε την προσωνυμία  ‘Αβυσσος, γιατί θεωρούσαν ότι δεν είχε πυθμένα. Ο αυτοκράτορας Νέρων όταν το άκουσε αυτό, επιχείρησε να την βυθομετρήσει, αλλά ούτε αυτός κατάφερε να βρει πόσο βαθιά είναι. Η λίμνη αυτή ήταν γαλήνια και ήσυχη, αλλά όποιος επιχειρούσε να κολυμπήσει μέσα στα νερά της, βυθιζόταν και δεν ξανάβγαινε. Σύμφωνα με την μυθολογία, από εκεί κατέβηκε ο Διόνυσος στον Άδη και έβγαλε την μητέρα του. 

   Στο όρος Ίδη υπήρχε ένα πανάρχαιο ονειρομαντείο, όπου έδινε χρησμό μέσω ονείρου ο Δίας. Το μαντείο αυτό επρόκειτο για ένα άντρο μέσα στο βουνό, από το οποίο αναφέρεται ότι ξεκινούσε μια υπόγεια διάβαση με κατάληξη την Κνωσσό. Μέσα στο άντρο αυτό κοιμήθηκε ο φημισμένος μάντις Επιμενίδης για 57 ολόκληρα χρόνια.

   Στον Κρότωνα της Μεγάλης Ελλάδας (Κάτω Ιταλία) υπήρχε ένας ναός προς τιμήν της Λακινίας Ήρας. Τα μάρμαρα του ναού αυτού είχαν τέτοια ενέργεια, ώστε αν κάποιος χάραζε πάνω τους το όνομά του, τότε όταν πέθαινε, αυτό έσβηνε από μόνο του.

   Στην Πάφο της Κύπρου υπήρχε ο ναός της Παφίας Αφροδίτης με τους εκατό βωμούς. Ο βωμός στον οποίο συνήθως θυσίαζαν ήταν υπαίθριος, στην αυλή του ναού. Στην αυλή αυτή δεν έπεφτε ποτέ η βροχή, αν και έβρεχε ένα γύρω. Το άγαλμα της Αφροδίτης εκεί δεν ήταν ανθρωπόμορφο, αλλά κωνοειδές, για κάποιον λόγο που δεν αποκαλυπτόταν.

   Στα Καστάβαλα της Καππαδοκίας υπήρχε ένα επίσημο ιερό, όπου λατρευόταν η Περασία Άρτεμις. Οι ιέρειες εκεί ασκούσαν την πυροβασία, περπατώντας ξυπόλητες πάνω σε μεγάλες ανθρακιές.

   Στην Μυκαλυσσό (ή Μυκαλησσό) της Βοιωτίας υπήρχε ιερό της Μυκαλυσσίας Δήμητρας, του οποίου οι πόρτες έκλειναν αυτόματα όταν έπεφτε το απόγευμα, και άνοιγαν πάλι αυτόματα το πρωί. Αναφέρεται ότι όσοι καρποί τοποθετούνταν στα πόδια του αγάλματος της θεάς ως προσφορές έμεναν πάντοτε φρέσκοι.  

Βιβλιογραφία

-Ωγυγία ή Αρχαιολογία (5 τόμοι), Αθανάσιος Σταγειρίτης
-Ορφικά αποσπάσματα
-Ελληνική Μυθολογία, Paul Decharme
-Ελληνική Μυθολογία, Jean Richepin
-Λεξικόν της Ελληνικής Αρχαιολογίας, Αλέξανδρος Ρ. Ραγκαβής
-Dictionary of Classical Mythology, Pierre Grimal
-Διόνυσος, Μύθος και Λατρεία, Walter Otto

Η καρδιά που γελά δεν θυμώνει

Το αντίδοτο για την εχθρότητα και τον θυμό, είναι να αναπτύξουμε μια καρδιά που ΑΓΑΠΑ,
γιατί μονάχα στην ΑΓΑΠΗ παύει να υφίσταται η εχθρότητα και ο θυμός.

Μια καρδιά που γελά, είναι αδύνατον να θυμώσει.

Αυτός είναι κι ο βασικός λόγος (αδυναμία Αγάπης και Ενθουσιασμού) που υπάρχει τόσος θυμός, οργή και βία γύρω μας, είναι γιατί αδυνατούν οι άνθρωποι, να ενεργοποιήσουν το Τσάκρα της Καρδιάς, να ελέγξουν τις σκέψεις τους, να γελάσουν. Ασχολούνται με το κατώτατο Τσάκρα του σεξ και την κουνταλίνη, αλλά είναι αδύνατον να ασχοληθούν με το ανώτερο Τσάκρα της Καρδιάς. Αφήνοντας κατά μέρος αυτούς που δεν διαθέτουν το Τσάκρα της Καρδιάς, θα δούμε πως όσοι το έχουν, αντί να ασχοληθούν με την πολύτιμη ενεργοποίηση του, μπερδεύονται αλλά και βολεύονται από τις σειρήνες του εύκολου σεξ, ειδικά όταν φέρει την εττικέτα μιας ψευδο-πνευματικότητας.

Ο άνθρωπος που έχει ενεργοποιήσει το Τσάκρα της Καρδιάς είναι αδύνατον να βιώσει θυμό και εχθρότητα. Εκτός απ τις φορές που χρησιμοποιεί αυτά τα συναισθήματα, για στρατηγικούς σκοπούς και φυσικά δεν τον αγγίζουν τα ολέθρια αποτελέσματα τους.

Ας να μην ξεχνάμε πως κάθε ΣΥΝ-αίσθημα, υπάρχει γιατί πίσω απ αυτό υπάρχει μια ή πολλές ΣΚΕΨΕΙΣ, ελέγχοντας τις σκέψεις, ελέγχεις τα ΣΥΝ-αισθήματα σου.

Η Αγάπη που πηγάζει από το Τσάκρα της καρδιάς και πάνω, δεν είναι συν-αίσθημα, είναι ΑΙΣΘΗΜΑ, γιατί από πίσω δεν υπάρχουν λέξεις ή σκέψεις. Είναι ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ κι όχι συναίσθημα η ΑΓΑΠΗ κι όπου υπάρχει αυτή (δηλ. όταν ενεργοποιηθούν από το Τσάκρα της καρδιάς και πάνω) τα συναισθήματα ελέγχονται, ειδικά τα αρνητικά ως προς την καθημερινότητα μας, ο θυμός και η εχθρότητα.

Από τα έξι βασικά συναισθήματα, ευτυχία, θυμός, θλίψη, φόβος,  αηδία και  έκπληξη, ο θυμός είναι αυτή η διάθεση που δεν ελέγχεται από τους ανθρώπους. Όχι ότι ελέγχουν τα υπόλοιπα, αλλά ο Θυμός και ο Φόβος είναι από τα πλέον δύσκολα στον χειρισμό τους, γιατί ενδυναμώνουν το ασήμαντο ΕΓΩ και προσφέρουν μια ψευδαίσθηση σαθρής δύναμης.

Ο θυμός είναι το πιο σαγηνευτικό από τα αρνητικά συναισθήματα. Ο αυτό-δίκαιος εσωτερικός μονόλογος που το προωθεί γεμίζει τον νου με τα πιο πειστικά επιχειρήματα για το ξέσπασμα της οργής και την εγκαθίδρυση της εχθρότητας. Ο ειρμός των σκέψεων (train of thought) που τροφοδοτεί κι  ενισχύει τον θυμό, είναι επίσης και το κλειδί της αποφόρτισης του.

Το να υποσκάπτουμε τις πεποιθήσεις που δημιουργούν αλλά και τροφοδοτούν τον θυμό, εκτός από ανόητο είναι κι επικίνδυνο για εμάς τις σχέσεις μας και την ζωή μας. Όσο περισσότερο σκεφτούμε τι μας θύμωσε, τόσο περισσότεροι ‘καλοί λόγοι’ και αυτό-δικαιώσεις μπορούμε να εφευρίσκουμε για να είμαστε θυμωμένοι. Το να μελαγχολούμε, δηλ. να καθόμαστε, να σκεφτόμαστε, να στεναχωριόμαστε και να λυπούμαστε τους εαυτούς μας τροφοδοτεί τις φλόγες του θυμού. Ανακατασκευάζοντας μια κατάσταση πιο θετικά, είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους να αποφορτίζουμε τον θυμό.

Μακράν ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης του είναι το ΓΕΛΙΟ ή το να σκεφτούμε το ΓΕΛΟΙΟΝ της κατάστασης που μας θύμωσε.

Υπάρχει μια καθολική πρόκληση από τον θυμό: η αίσθηση πως κινδυνεύουμε. Δεν είναι σημάδι κινδύνου μόνο κάποια κατ’ εξοχήν σωματική απειλή, αλλά στις πλείστες περιπτώσεις, η συμβολική απειλή στην αυτό-εκτίμηση ή στην αξιοπρέπεια δηλ. στο ΕΓΩ. Το να μας αδικούν, ή να μας φέρονται με αγένεια, το να μας προσβάλουν ή να μας μειώνουν, ακόμα και ο εκνευρισμός που μας πιάνει όταν μας εμποδίζουν στο να επιδιώκουμε ένα στόχο. Αυτές οι αντιλήψεις λειτουργούν σαν σκανδάλη για μια λιμβική (Limbic) ορμή (από το λιμβικό μέρος του εγκεφάλου) που έχει δύο επιδράσεις στον εγκέφαλο.

Είναι  περίπλοκες οι λεπτομέρειες των λειτουργιών του εγκεφάλου, αλλά γενικά, ο ερεθισμός στο αδρεναλίνο-κορτικό (του νευρικού μας συστήματος) μπορεί να διαρκέσει για ώρες, ακόμα και μέρες, κρατώντας έτσι το συναισθηματικό νου σε ειδική ετοιμότητα για οποιαδήποτε πρόκληση. Έτσι, γίνεται σαν θεμέλιο πάνω στο οποίο οι μεταγενέστερες αντιδράσεις μπορούν να δημιουργηθούν με ιδιαίτερη γρηγοράδα.

Αυτή η ευαίσθητη σκανδάλη που δημιουργεί το αδρεναλίνο-κορτικό (του νευρικού συστήματος) ξύπνημα, εξηγεί το γεγονός γιατί ορισμένοι άνθρωποι είναι τόσο πολύ υποκείμενοι (έχουν αυξημένη τάση) στο θυμό ακόμα και αν έχουν προκληθεί η εκνευριστεί από κάτι άλλο. Αυτό μην ξεχνάμε πως είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά των Οργανικών Πυλών, δηλ. των Άψυχων Όντων.

Οποιοδήποτε άγχος μπορεί να δημιουργεί αυτή την αδρεναλίνιο-κορτική έγερση, και προκαλεί τον θυμό. Έτσι, κάποιος ο οποίος είχε δύσκολη μέρα στη δουλειά, είναι ειδικά ευάλωτος στο να οργιστεί αργότερα όταν πάει σπίτι από κάτι – για παράδειγμα τα παιδιά να είναι θορυβώδεις ή να κάνουν ακαταστασίες στο σπίτι – που υπό κανονικές συνθήκες αυτές οι αιτίες δεν θα ήταν τόσο δυνατές για να προκαλέσουν μία συναισθηματική κατάληψη (την οργή, την εχθρότητα, τον θυμό).

Ένα Έμψυχο Ον, μπορεί εύκολα να αντιληφθεί το γελοίον της κατάστασης να θυμώνει με κάτι  άλλο έξω από αυτό που τον θυμώνει στ αλήθεια. Όταν το αντιληφθεί μπορεί και να το ελέγξει.

Όταν το σώμα είναι σε μία κατάσταση νευρικότητας και κάτι προκαλεί μία συναισθηματική κατάληψη, τότε το επακόλουθο συναίσθημα είτε ο θυμός είτε η αγωνία, είναι ειδικά μεγάλης έντασης. Αυτή η δυναμική συμβαίνει όταν κάποιος είναι οργισμένος, όταν δηλ. θίγεται το Λερναιοκέφαλο ΕΓΩ του. Ο κλιμακωμένος θυμός είναι μια σειρά από προκλήσεις και η κάθε μια απ’αυτές προκαλεί μία ερεθιστική αντίδραση που διαλύεται αργά.

Σε αυτή τη σειρά κάθε επιτυχημένη προκλητική σκέψη θυμού γίνεται αιτία για μία ορμή κατεχολαμινών (catecholamines*) που οδηγούνται από την αμυγδαλή, η κάθε ορμή κτίζοντας πάνω στην ορμονική φόρα από των κατεχολαμινών που προηγήθηκαν, αυξάνοντας τη σωματική διέγερση. Η αδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη και η ακετυλοχολίνη ονομάζονται νευροδιαβιβαστές. Η αδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη και η ντοπαμίνη είναι αμίνες που ονομάζονται κατεχολαμίνες και αυξάνεται η έκκρισή τους από το συμπαθητικό. Η διέγερση του συμπαθητικού και του παρασυμπαθητικού προκαλούν τα ψυχοσωματικά προβλήματα..

Μία σκέψη που έρχεται μεταγενέστερα σε αυτή την κλιμακωμένη σειρά, πυροδοτεί μια πιο μεγάλης έντασης θυμού παρά μία σκέψη που έρχεται στην αρχή αυτής της κλιμακωμένης σειράς. Ο θυμός κτίζει πάνω στον θυμό. Ο συναισθηματικός εγκέφαλος θερμαίνεται. Σε αυτό το σημείο η οργή, ανεμπόδιστη από τη λογική, εύκολα ξεσπά σε βία. Μόνο ένας πολεμιστής που ξέρει πώς να ελέγχει τις σκέψεις και το σώμα του, αντιλαμβάνεται αυτόν τον μηχανισμό και έχει την δύναμη να τον ελέγξει.

Εάν βολεύεστε να είστε θυμώδης τύποι και εχθρικοί δώστε προσοχή: Είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια τώρα πως τα αρνητικά συναισθήματα – ειδικά ο θυμός και η εχθρικότητα  αυξάνουν το ρίσκο για καρδιακές παθήσεις. Κατ’ ακρίβεια η συντηρούμενη εχθρικότητα με ξεσπάσματα θυμού συμβάλει πιο δυνατά στον θάνατο από καρδιακές παθήσεις παρά άλλους γνωστούς παράγοντες συμπεριλαμβανομένου του καπνίσματος, ψηλή πίεση και ψηλά ποσοστά χοληστερόλης.

Το να μάθουμε να αποφορτίζουμε τον θυμό και να τον αποκλιμακώνουμε είναι μια συναισθηματική δεξιοτεχνία που πρέπει να μαθευτεί για να ενισχύσουμε το ψυχολογικό ευ-ζην μας, τις διαπροσωπικές μας σχέσεις, το να νιώσουμε καλύτερα για τους εαυτούς μας, και βέβαια, να προστατεύσουμε την υγεία μας.

Υπάρχουν μερικοί τρόποι για να εξαφανίζουμε τον θυμό: Ένα καλό παράδειγμα είναι ο τύπος ερμηνειών που κάνουμε (ο τύπος ερμηνείας που κάνεις καθορίζει το συναίσθημα που υφίστασαι). Ένας τρόπος για την εκτόνωση του θυμού είναι να αδράξουμε και να αμφισβητήσουμε τις σκέψεις που πυροδοτούν τα κύματα του θυμού, αφού, είναι η αρχική αξιολόγηση της αλληλεπίδρασης που επιβεβαιώνει και ενθαρρύνει την πρώτη έκρηξη της οργής και οι επακόλουθες επανεκτιμήσεις, που ρίχνουν λάδι στη φωτιά.

Ο χρονισμός έχει σημασία, όσο νωρίτερα επέμβουμε στον κύκλο του θυμoύ τόσο καλύτερα αποτελέσματα. Πράγματι, ο θυμός μπορεί να βραχυκυκλωθεί εντελώς αν οι μετριαστικές (δηλαδή επεξηγηματικές) πληροφορίες έρθουν πριν δράσουμε πάνω στο θυμό.

Υπάρχει ένα συγκεκριμένο παράθυρο ευκαιρίας για αυτή την αποκλιμάκωση και δουλεύει καλά σε μέτρια επίπεδα θυμού. Σε υψηλά επίπεδα της οργής όμως, δεν κάνει καμία διαφορά, λόγω της ‘γνωστικής ακινητοποίησης’ με άλλα λόγια, οι άνθρωποι δεν μπορούν πλέον να σκεφτούν καθαρά. Όταν οι άνθρωποι είναι ήδη άκρως εξοργισμένοι, θα απορρίψουν τις μετριαστικές (δηλαδή επεξηγηματικές) πληροφορίες με «κρίμα, αλλά δεν με νοιάζει» ή με έντονες ύβρεις.

Ένας δεύτερος τρόπος για την αποκλιμάκωση του θυμού είναι η ψύξη της φυσιολογικής (σωματικής), το κάνουμε αυτό υπομένοντας την επινεφρίδια αύξηση (μια ορμόνη που απελευθερώνεται όταν είμαστε κάτω από την πίεση και του άγχους), σε ένα περιβάλλον όπου πιθανόν δεν θα υπάρξουν περαιτέρω εναύσματα για την οργή.

Σε μια λογομαχία, για παράδειγμα, αυτό θα σήμαινε να φεύγαμε μακριά από το άλλο πρόσωπο για λίγο. Κατά τη διάρκεια αυτής της «περιόδου ηρεμίας» το εξοργισμένο άτομο μπορεί να βάλει φρένο στον κύκλο της κλιμακούμενης εχθρικής σκέψης, αναζητώντας περισπασμούς.

Ο περισπασμός είναι ένα ιδιαίτερα ισχυρό τέχνασμα για την αλλαγή της διάθεσης, για έναν απλό λόγο. Είναι δύσκολο να μείνεις θυμωμένος όταν περνάς ευχάριστα και ειδικά όταν γελάς.

Ένα μεγάλο ποσοστό των ανδρών χρησιμοποιούν αυτή την αποτελεσματική στρατηγική: το να φύγουν κάπου να μείνουν μόνοι τους, για να ηρεμήσουν. Αυτό συνήθως σημαίνει να πάνε για μια βόλτα με το αυτοκίνητο. Μια άλλη εναλλακτική λύση είναι να πηγαίνουμε για ένα μεγάλο περπάτημα, η ενεργή άσκηση, η κίνηση, επίσης βοηθά για το θυμό.

Το ίδιο και οι μέθοδοι χαλάρωσης όπως η βαθιά αναπνοή και χαλάρωση των μυών, ίσως επειδή αλλάζουν την φυσιολογία του σώματος, από την υψηλή διέγερση του θυμού σε μια κατάσταση χαμηλής διέγερσης, και ίσως επειδή αποσπά την προσοχή από ό, τι προκάλεσε τον θυμό. Η ενεργή άσκηση μπορεί να ψυχραίνει τον θυμό για τον ίδιο λόγο, μετά από υψηλά επίπεδα φυσιολογικών ενεργοποιήσεων κατά τη διάρκεια της άσκησης, το σώμα ανακάμπτει σε ένα χαμηλό/ήπιο επίπεδο μόλις σταματήσει η άσκηση. Οι ενδορφίνες που απελευθερώνονται στον εγκέφαλο, επίσης, είναι η αιτία για το χαλάρωμα που έρχεται μετά από την ενεργή άσκηση.

Αλλά, μια περίοδο ηρέμησης δεν θα δουλέψει, ειδικά στην περίπτωση που αυτός ο χρόνος χρησιμοποιείται για να ακολουθηθεί το τρένο των σκέψεων αυτών που παρακινούν την οργή, δεδομένου ότι κάθε τέτοια σκέψη είναι από μόνη της, ένα μικρό έναυσμα για περισσότερους καταρράκτες του θυμού. Η δύναμη της απόσπασης της προσοχής είναι ότι σταματά αυτό το οργισμένο τρένο της σκέψης.

Περισπασμοί όπως οι κωμικές ταινίες (απαγορεύονται τα θρίλερ) ή το διάβασμα αστείων θεμάτων, μπορεί να βοηθήσει στην ηρεμία του θυμού. Αλλά, το να επιδιδόμαστε σε απολαύσεις όπως τα ψώνια για τον εαυτό μας (ενίσχυση του ΕΓΩ) και το φαγητό, έχουν μηδενική επίδραση. Είναι πολύ εύκολο να συνεχίσουμε με ένα αγανακτισμένο τρένο σκέψεων, ενώ γυρίζουμε τα καταστήματα ή καταβροχθίζοντας ένα μεγάλο μπολ παγωτού.

Οι εχθρικοί άνθρωποι, οι οποίοι βρίσκονται σε υψηλότερο κίνδυνο για καρδιακή ασθένεια/νόσο, πρέπει να ελέγχουν την ευερεθιστότητα/οξυθυμία τους. Ένας πολύ καλός τρόπος για να γίνει αυτό είναι να χρησιμοποιούμε την αυτογνωσία να πιάσουμε τις κυνικές ή εχθρικές σκέψεις την ώρα που εγείρονται και να τις εξαφανίσουμε εν τη γεννέση τους. Μόλις συλληφθούν οι θυμωμένες σκέψεις με αυτόν τον τρόπο, μπορούν να αμφισβητηθούν και να επανεκτιμηθούν, αυτή η προσέγγιση λειτουργεί καλύτερα πριν ο θυμός, κλιμακωθεί σε οργή.

Στο ΤΑΟ υπάρχει η αρχή που λέει ότι «τα άκρα δεν οδηγούν στην λύση των προβλημάτων, κάπου στη μέση πρέπει να αναζητήσουμε την λύση τους». Υπάρχει λοιπόν και η λεγόμενη μέση οδός που είναι η ιδανική περίπτωση. Πρόκειται για την περίπτωση που ο θυμωμένος θα πει: ‘Είμαι εντάξει και εσύ επίσης είσαι εντάξει και είναι όλα καλά’.

Άνθρωποι που ζουν με αυτή την στάση έχουν βιώσει σε μεγάλο βαθμό την Ηρεμία, την Γαλήνη την Θαλπωρή και την Αγάπη μέσα τους. Νοιώθουν την χαρά να μεταδίδουν την κατάσταση, ότι οι ίδιοι είναι μια χαρά και ότι, σε γενικές γραμμές τα πράγματα γύρω τους είναι εντάξει ή ότι θα μπορούσαν κάποια στιγμή -αν κάτι πάει προς παρέκλιση- να τακτοποιηθούν και να επανέλθουν σε ισορροπία.

Καταλήγοντας ως προς την έκφραση του θυμού αντιλαμβανόμαστε ότι δεν εύκολο να καθορίσουμε λογικά πόσο και με ποιο τρόπο μπορεί να παρεκτρέπεται κανείς για να μην είναι αξιοκατάκριτος, διότι αυτό εξαρτάται από κάθε ιδιαίτερη περίπτωση δηλ. από αυτά που ήδη έχουμε αναφέρει και αφορούν αισθήματα υποτίμησης, ντροπής κλπ εκδηλώσεις του ΕΓΩ.

Ωστόσο σε κάθε περίπτωση είναι φανερό πως η ψυχική διάθεση, ο καθαρός ΝΟΥΣ και ο διάλογος όπου χρειάζεται, είναι αυτά που βοηθάνε να καθορίζουμε εναντίον ποιών πρέπει να θυμώνουμε και με ποιές αιτίες αλλά και να λύνουμε τις διαφορές μας με το λιγότερο ψυχικό και συναισθηματικό κόστος.

Για τους ψυχολόγους, η κάθαρση συμπεριλαμβάνε και την φυσική έκφραση ενός συναισθήματος με την ενθύμηση ενός τραυματικού γεγονός, η οποία συχνά, οδηγεί στην ανακούφιση από το ενοχλητικό σύμπτωμα. Στον σημερινό λαϊκό πολιτισμό, ο όρος κάθαρσης αναφέρεται στην ‘έκφραση’ των συναισθημάτων κάποιου ως ένας τρόπος μείωσης της εχθρότητας και της επιθετικότητας.

Τα βιβλία αυτοβοήθειας, μας προτρέπουν να δώσουμε διέξοδο στην οργή ξεσπάζοντας σε κάποιο άψυχο αντικείμενο- χτυπώντας ένα μαξιλάρι, σπάζοντας ένα πιάτο, ή χτυπώντας ένα σάκο του μποξ. Μήπως αυτό δουλεύει; Μήπως η εξωτερική επιθετική εκτόνωση μειώνει τα αρνητικά συναισθήματα; Η απάντηση είναι όχι. (Αν και η κάθαρση είναι μια αποτελεσματική παρέμβαση σε πολλές συναισθηματικές διαταραχές).

Απλά σταμάτημα των σκέψεων που δημιουργεί και ενδυναμώνει τον θυμό χρειάζεται πριν αυτός μετατραπεί σε οργή και βία.

Η συναισθηματική απελευθέρωση μέσω της επιθετικής ενέργειας (μέσω πράξης ή φαντασίας) ίσως προσωρινά να ηρεμεί, αλλά σε βάθος χρόνου αυτό δεν μειώνει τον θυμό. Εκφράζοντας το θυμό μπορεί στην ουσία να σας κάνει πιο θυμωμένους. Από τη δεκαετία του 1950 οι ψυχολόγοι άρχισαν να εξετάζουν και να ελέγχουν το αποτέλεσμα της κάθαρσης πειραματικά και κάθε φορά, διαπίστωσαν ότι εκφράζοντας στην οργή δεν έκανε σχεδόν τίποτα ή καθόλου για να το διαλύσει (αν και λόγω της σαγηνευτικής φύσης του θυμού, μπορεί να αισθάνεται κανείς ικανοποίηση).

Μπορεί να υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες προϋποθέσεις υπό τις οποίες εκφράζοντας τον θυμό να δουλεύει, αλλά σε γενικές γραμμές είναι καλύτερα να μην γίνεται αυτό. Το να εκφράζουμε το θυμό είναι ένας από τους χειρότερους τρόπους για να εκτονωθούμε και να ηρεμήσουμε, τα ξεσπάσματα της οργής κατά κανόνα κάνει πιο έντονη την συναισθηματική διέγερση του εγκεφάλου, αφήνοντας τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο θυμωμένοι και όχι λιγότερο.

Αυτό συμβαίνει επειδή, βγάζοντας την οργή σας πάνω σε κάποιον που την προκάλεσε, παρατείνει την διάθεση αντί να την τερματίζει. Είναι πολύ πιο αποτελεσματικό όταν πρώτα ‘κρυώσουμε’ και στη συνέχεια, με ένα πιο εποικοδομητικό ή δυναμικό τρόπο αντιμετωπίσουμε το άτομο για να διευθετήσουμε την διαφωνία μας. Σε ένα σοφό γεροντάκι είχε ζητηθεί τον καλύτερο τρόπο για να χειριστεί κανείς τον θυμό, αυτός απάντησε: «Μην το καταστέλλετε. Αλλά και μην δράσετε πάνω σε αυτό.»

Αυτή, είναι μια σοφή συμβουλή: Εάν οι θυμωμένες σκέψεις επιμένουν, μπορείτε να προσπαθήσετε να τις βραχυκυκλώσετε λέγοντας με ΘΕΛΗΣΗ και την εντολή «σταμάτα τώρα!» Επίσης, σκόπιμα, επίσης με ΘΕΛΗΣΗ, αντικαταστήστε με αστείες σκέψεις, εκείνες τις κυνικές, εγωπαθείς, δύσπιστες σκέψεις κατά τη διάρκεια δύσκολων καταστάσεων. Αν ένα λεωφορείο καθυστερεί να έρθει, σκεφτείτε ένα αστείο λόγο και όχι να δυναμώνετε τον θυμό εναντίον κάποιου-όποιου, φαντάζεστε ότι είναι ανεύθυνο πρόσωπο και μπορεί να ευθύνεται αυτός για την καθυστέρηση του μεγαλόπρεπου ΕΓΩ σας.

Σε αναγκαίες, εκνευριστικές συναντήσεις με αντιπαθείς ανθρώπους, μάθετε την ικανότητα να βλέπετε την αστεία πλευρά των πραγμάτων, είναι ένα βάλσαμο –συνήθως το μοναδικό-για το θυμό. Ονομάζεται «καλοί δρόμοι, καλοί καιροί» Το να βλέπετε σε κάθε τι αρνητικό ή εκνευριστικό, μια καλή ή χιουμοριστική πλευρά. Πως αλλιώς θα αντέξουμε την τόσο άσχημη φυλακή του MATRIX που είμαστε εγκλωβισμένοι;

… και επίσης ελέγξτε τις σκέψεις που δημιουργούν τα εκνευριστικά συναισθήματα.
… και μιλάτε χαμηλόφωνα, είναι αδύνατον να θυμώσετε, όταν ο τόνος της φωνής σας είναι χαμηλός.
…και γελάστε, με την ΚΑΡΔΙΑ και τον ΝΟΥ σας.

* Οι catecholamines (κατεχολαμίνες) είναι ορμόνες που ελευθερώνονται κατά τη διάρκεια εθισμού στο άγχος. Στις κατεχολαμίνες ανήκει η αδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη, η ντοπαμίνη. Για την σύνθεση αυτών των ουσιών χρειάζονται αμινοξέα, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Ερευνώντας αυτά μπορούμε να πάρουμε πληροφορίες για την λειτουργία του εγκεφάλου και όλου του οργανισμού.  Η αδρεναλίνη που συντίθεται στα επινεφρίδια ρυθμίζει την λειτουργία της καρδιάς, της πίεσης και της πνευματικής δραστηριότητας. Έχει επίσης και ρόλο στην ταξινόμηση ενέργειας στον οργανισμό.

Η νοραδρεναλίνη είναι ο νευροδιαβιβαστής συγκέντρωσης, αντίληψης και δημιουργίας κινήτρων. Η παραγωγή της είναι σε διάφορα σημεία του εγκεφάλου και σε υπερδιέγερση επιδρά και αυτός στην αύξηση της πίεσης και του καρδιακού ρυθμού. Αντίθετα όταν λείπει έχουμε έλλειμμα συγκέντρωσης, δράσης και κατάθλιψη.
Η ντοπαμίνη είναι ο τρίτος και σπουδαιότερος της παρέας. Είναι ένα προστάδιο των δύο άλλων. Αυτή μαζί με την σεροτονίνη είναι το βασικό πλέγμα της διάθεσης του ανθρώπου. Βοηθάει στην κινητικότητα και την ομαλή λειτουργία. Η έλλειψή της προκαλεί νευροψυχολογικά σύνδρομα. .
———-

Στίχοι από την πηγή της Σοφίας, σχετικά με το γέλιο.

Πρέπει στ’ αστεία τη ζωή
ο άνθρωπος να παίρνει
γιατί το γέλιο τη ζωή
λένε πως τη μακραίνει.
—————————-
Το γέλιο είναι παυσίπονο
τον πόνο κομματιάζει
γι’ αυτό κανείς πολλές φορές
γελά κι αναστενάζει
—————————
Το γέλιο είναι φάρμακο
κι’ όχι πικρό φαρμάκι
γι’ αυτό όντε γελά κανείς
γεμίζει με μεράκι.
—————————–
Το γέλιο καθαρίζει
τα βάσανα θερίζει
πόνους, λύπες και καημούς
κι όλους τους αναστεναγμούς.
—————————–
Αν όλα μοιάζουν δύσκολα
κι έχει η χαρά σωπάσει
άπλωσε το χαμόγελο
το δάκρυ να σκεπάσει.
—————————–
Το γέλιο είναι βάλσαμο
μακραίνει τη ζωή μας
και είναι άρωμα χαράς
στην κάθε λύπησή μας.
——————————
Χαρά σ’ εκείνον που γελά
με τα παθήματά του
που κάνει γλέντι τον καημό
χορό τα βήματά του.
——————————
Έχω μια κουζουλή καρδιά
και πάντα τη μαλώνω
γιατί γελά χωρίς χαρές
και κλαίει δίχως πόνο.
——————————
Σα θες να κάμεις τη ζωή
να’ χει γερό θεμέλιο
όντε ξυπνάς κάθε πρωί
ξεκίνα με το γέλιο.
—————————-
Παιχνίδι είναι η ζωή Αέρα
δώσε τση καρδιάς
κι όσο μπορείς το γλέντα
μην πνίγεστε στον πόνο.
—————————–
μ’ ένα κρασί μ’ ένα φιλί
λογιάστε πως είν’ η ζωή
και μια καλή κουβέντα
για λίγα χρόνια μόνο.

Απόγονοι των πιθήκων

«Πόσο θαυμαστός είναι ο χρόνος, και πόσο θαυμαστοί, είμαστε εμείς. Ο χρόνος μεταμορφώθηκε, και εμείς αλλάξαμε. Προχώρησε και μας έθεσε σε κίνηση. Αποκάλυψε το πρόσωπό του και μας γέμισε ταραχή κι ευφροσύνη.

Χτες παραπονιόμασταν για το χρόνο και τον φοβόμασταν, μα σήμερα τον αγαπάμε και τον αγκαλιάζουμε. Πράγματι, αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε τους σκοπούς και τα γνωρίσματά του, και να κατανοούμε τα μυστικά και τα αινίγματά του.

Χτες σερνόμασταν φοβισμένοι σαν φαντάσματα που παραπαίουν ανάμεσα στον τρόμο της νύχτας και τη φρίκη της ημέρας. Σήμερα προχωράμε με ζήλο προς τις κορυφές των βουνών, εκεί όπου κουρνιάζουν μανιασμένες οι θύελλες και γεννιούνται οι εκτυφλωτικές αστραπές και οι απειλητικοί κεραυνοί.

Χτες τρώγαμε ψωμί ζυμωμένο μ’ αίμα και πίναμε νερό ανακατεμένο με δάκρυα. Μα σήμερα γευματίζουμε μάννα που μας φιλεύουν απλώνοντας τα χέρια οι νεράιδες της αυγής, και γουλιά-γουλιά ρουφάμε κρασί αρωματισμένο με τις ανάσες της άνοιξης.

Χτες ήμασταν παιχνίδια στο χέρι της μοίρας, κι η μοίρα μεθυσμένος τύραννος, που μας στριφογυρνούσε, μια δεξιά και μια αριστερά. Μα σήμερα η μοίρα είναι νηφάλια, κι εμείς παίζουμε μαζί της κι εκείνη με τη σειρά της ανταποκρίνεται στο παιχνίδι μας. Χωρατεύουμε μαζί της κι εκείνη γελάει. Ύστερα τραβάμε μπροστά, κι εκείνη ακολουθεί.

Χτες καίγαμε λιβάνι μπροστά σε σκαλιστές εικόνες και προσφέραμε θυσίες σ’ αψίθυμους θεούς. Μα σήμερα καίμε λιβάνι μονάχα για τους εαυτούς μας και προσφέρουμε θυσίες στις ίδιες μας τις υπάρξεις. Γιατί η σπουδαιότερη και η πιο μεγαλόπρεπη θεότητα έχτισε το ναό της μέσα στα στήθη μας.

Χτες υπακούαμε στους βασιλιάδες και σκύβαμε το κεφάλι μπροστά στους αυτοκράτορες. Μα σήμερα γονατίζουμε μονάχα μπροστά στην αλήθεια, ακολουθούμε μονάχα την ομορφιά, και υπακούμε μόνο στην αγάπη.

Χτες χαμηλώναμε ταπεινά τα μάτια μας μπροστά στους ιερείς και τρέμαμε τα οράματα των χρησμών. Μα σήμερα οι καιροί άλλαξαν, και κοιτάζουμε κατάματα μόνο τον ήλιο, ακούμε μονάχα τις μελωδίες της θάλασσας και τρέμουμε μόνο με τους τυφώνες.

Χτες κατεδαφίζαμε τους θρόνους των ψυχών μας για να χτίσουμε μ’ αυτούς τα μνήματα των παππούδων μας. Μα σήμερα οι ψυχές μας μεταμορφώθηκαν σε ιερούς βωμούς, που τα φαντάσματα των αραχνιασμένων αιώνων δεν μπορούν να πλησιάσουν και τα κοκκαλιάρικα δάχτυλα των νεκρών δεν μπορούν ν’ αγγίξουν.

Ήμασταν μια σιωπηλή σκέψη, κρυμμένη ανάμεσα στις πτυχές της λήθης, και γίναμε μια φωνή να κάνει να ριγούν τα ουράνια.

Ήμασταν μια χλωμή φλόγα θαμμένη στις στάχτες, μα γίναμε φωτιά που λάμπει πάνω από την απάνεμη χαράδρα.

Πόσες νύχτες μείναμε ξάγρυπνοι ως αργά, ακουμπώντας τα κεφάλια μας στις λάσπες, έχοντας για πάπλωμα το χιόνι, κλαίγοντας για χαμένες φιλίες και περιουσίες.

Πόσες μέρες περάσαμε σαν πρόβατα χωρίς βοσκό, τσιμπολογώντας τις σκέψεις μας και μασώντας τα αισθήματά μας, μένοντας πεινασμένοι και διψασμένοι.

Πόσο συχνά σταθήκαμε ανάμεσα στη χάση της μέρας και την εισβολή της νύχτας, θρηνώντας τη μαραμένη μας νιότη, λαχταρώντας ένα άγνωστο πρόσωπο, μόνοι για κάποια ασαφή αιτία, με μάτια καρφωμένα σ’ έναν σκοτεινό, άναστρο ουρανό, ακούγοντας το βαθύ στεναγμό της σιωπής και της ανυπαρξίας.

Εκείνοι οι αιώνες πέρασαν, σα σαρωτική αγέλη λύκων μέσα από ένα κοιμητήριο, μα σήμερα ο ουρανός αφυπνίστηκε κι αφυπνιστήκαμε κι εμείς μαζί του. Περνάμε λευκές νύχτες σ’ ουράνια κρεβάτια, μένοντας ξάγρυπνοι ως αργά παρέα με τα πλάσματα της φαντασίας μας, κρατώντας συντροφιά στις σκέψεις μας κι αγκαλιάζοντας τα πάθη μας.

Φλόγες αχνοτρέμουν ολόγυρά μας, και τις αδράχνουμε με σταθερά χέρια. Τα κακοποιά πνεύματα εμφανίζονται τριγύρω μας και τους απαντάμε με σαφήνεια.

Στρατιές αγγέλων περνούν από μπροστά μας κι εμείς τους δελεάζουμε με τη λαχτάρα που κρύβουμε στην καρδιά μας, και τους μεθάμε με τις ραψωδίες των πνευμάτων μας.

Χτες ήμασταν και σήμερα έχουμε γίνει, και αυτή είναι η θέληση των θεών για τα παιδιά τους. Ποια λοιπόν είναι τότε η δική σας θέληση, απόγονοι των πιθήκων;

Κάνατε έστω κι ένα βήμα μπροστά από τότε που βγήκατε από τα έγκατα τούτης της γης; Ή έστω, σηκώσατε ποτέ το βλέμμα σας προς τα πάνω από τότε που οι δαίμονες σάς άνοιξαν τα μάτια;

Προφέρατε έστω και μια λέξη από τη Βίβλο της Αλήθειας από τότε που τα φίδια φίλησαν με τα χείλη τους τα χείλη σας;

Ή τουλάχιστον ακούσατε έστω και για μια στιγμή το τραγούδι της ζωής από τότε που ο θάνατος έφραξε τ’ αυτιά σας;

Περνάω από δίπλα σας εδώ και εβδομήντα χιλιάδες χρόνια και σας έχω δει να μεταμορφώνεστε σαν τα έντομα στις γωνιές των σπηλαίων. Πριν από εφτά λεπτά σας κοίταξα πίσω από το τζάμι του παραθύρου μου και σας είδα να σεργιανάτε σε βρομερά σοκάκια, οδηγημένοι από τους δαίμονες της απάθειας, με τις αλυσίδες της δουλείας να δένουν τα πόδια σας και τα φτερά του θανάτου να φτερουγίζουν πάνω από τα κεφάλια σας.

Είστε σήμερα όπως ήσασταν και χθες και θα παραμείνετε και αύριο και για πάντα όπως ακριβώς σας είδα στην αρχή.

Χτες ήμασταν και σήμερα έχουμε γίνει, γιατί έτσι αποφάσισαν οι θεοί για τα παιδιά των θεών. Τι λοιπόν αποφάσισαν οι πίθηκοι για σας, απόγονοι των πιθήκων;»

Kahlil Gibran

Και τα φυτά έχουν «αυτιά»: Πώς αντιδρά το κάρδαμο στους ήχους του περιβάλλοντος

Τα φυτά είναι γνωστό ότι αντιδρούν σε μεταβολές στο περιβάλλον τους και ανταποκρίνονται στο φως, τη θερμοκρασία, και την αφή. Μπορούν όμως να ακούσουν; Για τα φυτά του είδους Arabidopsis η απάντηση είναι σίγουρα ναι.

Οι διακριτές δονήσεις υψηλής έντασης που παράγονται από μια κάμπια όταν μασουλάει τα φύλλα αυτού του φυτού, έχουν ως αποτέλεσμα την έντονη άμυνα του, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Oecologia αυτό το μήνα από δύο ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μισούρι.
Η μελέτη, η οποία συνδυάζει τον ήχο με τη χημική ανάλυση, είναι η πρώτη που βρίσκει στοιχεία ότι τα φυτά ανταποκρίνονται στους ήχους του περιβάλλοντος, δήλωσε η Χάιντι Απελ, από το Τμήμα Φυτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Μισούρι.
Η Απελ μαζί με τον Ρεξ Κοκροφτ, καθηγητή στο Τμήμα Βιολογικών Επιστημών, χρησιμοποίησαν ένα λέιζερ και ένα μικρό κομμάτι από ανακλαστικό υλικό για την καταγραφή των δονήσεων από το μάσημα της κάμπιας, σε ένα φύλλο Arabidopsis. Στη συνέχεια έπαιξαν δύο ώρες τις ηχογραφήσεις των δονήσεων σε ένα σύνολο φυτών και κατέγραψαν τις αντιδράσεις τους
Τα φυτά που άκουσαν την ηχογράφηση του μασήματος παρήγαγαν αυξημένη ποσότητα ελαίων, ως άμυνα, με στόχο να αποτρέψουν τα έντομα.
Τα φυτά ήταν επίσης επιλεκτικά σχετικά με τις δονήσεις στις οποίες ανταποκρίνονταν. Λίγο μετά το πρώτο πείραμα, η Απελ και ο Κοκροφτ υπέβαλαν τα φυτά σε άλλους δονητικούς ήχους, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από τον άνεμο και έντομα που δεν τα απειλούν. Οι άλλοι ήχοι δεν προκάλεσαν καμία αντίδραση από την πλευρά των φυτών.
«Δεν νομίζω ότι είναι κάτι τόσο απλό όσο το ότι ορισμένες συχνότητες ή πεδία του ήχου ακούγονται καλύτερα από άλλα», δήλωσε ο Κοκροφτ. « Τα φυτά ανταποκρίθηκαν στις δονήσεις από το μάσημα και όχι στο τραγούδι εντόμων, παρόλο που είχαν τις ίδιες συχνότητες. Φαίνεται πώς η ακουστική αντίληψη των φυτών είναι πιο περίπλοκη από την απλή αντίληψη της συχνότητας του ήχου»
Σε επόμενη φάση, οι ερευνητές θα μελετήσουν το φαινόμενο και με άλλα είδη φυτών και φυτοφάγων εντόμων. Είναι πολύ νωρίς, λένε, να προβούν σε εικασίες για το τι εφαρμογές μπορεί να έχουν τα ευρήματά τους για την εμπορική γεωργία.
Ο Τζον Οροκ, αναπληρωτής καθηγητής της ζωολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γουισκόνσιν, ο οποίος μελετά «την οικολογία του φόβου" μεταξύ των φυτών και των αρπακτικών και έχει ερευνήσει τις αντιδράσεις που προκαλεί το σαλιγκάρι στο αμυντικό σύστημα του φυτού, είπε ότι πιστεύει ότι τα ευρήματα αυτά ανοίγουν μία σειρά από νέα και ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με την συμπεριφορά των φυτών.
«Υπάρχουν τόσα πολλά στοιχεία στα οποια ανταποκρίνονται τα φυτά. Ξέρουμε ότι θα δώσουν προσοχή στο φως, ξέρουμε θα δώσουν προσοχή σε ένα ευρύ φάσμα χημικών ουσιών, τόσο στο έδαφος όσο και στον αέρα γύρω τους.Τα φυτά λαμβάνουν πολλές πληροφορίες σε κάθε δεδομένη χρονική στιγμή. Πλέον σε αυτές περιλαμβάνονται και οι ήχοι του περιβάλλοντος. Αυτό δείχνει ότι τα φυτά, κατά κάποιο τρόπο, ακούνε» επισημαίνει ο Οροκ.

Πέντε Ελληνικά νησιά που κρύβουν μυθολογικά μυστικά

Ένα πεισματάρικο αγόρι προκαλεί την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Ένα παρ’ ολίγον ναυάγιο χρωστά ευγνωμοσύνη στην Ανάφη. Ο Ποσειδώνας ξεσπά στο Ιόνιο και μια οικογενειακή… splatter τραγωδία με ευνουχισμούς και γεννητούρια γράφεται στα ανοιχτά των Κυθήρων. Όταν η ελληνική μυθολογία έχει κέφια… πάει διακοπές κα τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου γίνονται ο καμβάς της αρχαίας φαντασίας, πέντε ενδιαφέροντα δείγματα της οποίας συγκεντρώσαμε για χάρη σας παρακάτω.

Η Σαντορίνη και το άρμα του Φαέθοντα
Οι εκρήξεις του ηφαιστείου της Θήρας, με πρώτη εκείνη του 1500π.Χ. που ερήμωσε σημαντικές εκτάσεις της Μεσογείου, θεωρείται πως είναι η πηγή της γέννησης του μύθου του Φαέθοντα. Στην προσπάθειά τους να εξηγήσουν την φυσική καταστροφή, οι αρχαίοι Έλληνες εφηύραν τον μύθο του άρματος του Ήλιου, που ο τελευταίος το έσερνε καθημερινά στον ουρανό.
Ο γιος του, Φαέθων, όμως ζήλευε αυτή του τη δύναμη και του ζήτησε να σύρει κι αυτός για μια ημέρα το άρμα. Μετά από πολλές αρνήσεις και δισταγμούς, μιας και ο γιος του ήταν ακόμη μικρός, άπειρος κι αδύναμος, ο θεός Ήλιος του επέτρεψε να αναλάβει τα γκέμια των αλόγων. Εκείνα ωστόσο, καταλαβαίνοντας πως δεν τα εξουσιάζει πια ο αφέντης τους, αφήνιασαν και πήγαιναν συνεχώς πάνω και κάτω, με αποτέλεσμα η Γη τη μία να υπερθερμαίνεται και να γνωρίζει καύσωνες και την άλλη να γεμίζει χιόνια και πάγους. Ο Δίας, για να σώσει την Γη, έριξε κεραυνό στο άρμα, πετρώνοντας τα άλογα και ρίχνοντας τον Φαέθοντα στον ποταμό Ηριδανό της Ιταλίας.

Η Ανάφη και οι Αργοναύτες
Μετά από το μακρύ και επικίνδυνο ταξίδι τους από την Κολχίδα πίσω στην πατρίδα τους, οι μυθικοί Αργοναύτες της γνωστής εκστρατείας βρέθηκαν αντιμέτωποι με άλλο έναν σοβαρό κίνδυνο. Καταμεσής του Αιγαίου, ταξιδεύοντας νύχτα, έπεσαν σε μεγάλη καταιγίδα και παρασύρθηκαν στα ανοιχτά.
Τότε, άρχισαν να εκλιπαρούν τον θεό Απόλλωνα να τους σώσει. Εκείνος αποφάσισε να απαντήσει στις ικεσίες τους, ρίχνοντας φως υπό τη μορφή κεραυνού στη θάλασσα, ώστε να φέρει στην επιφάνεια ένα ολόκληρο νησί, όπου θα μπορούσαν να αράξουν και να βρουν καταφύγιο. Το νησί αυτό που «ανεφάνη» (από το ρήμα «αναφαίνω») ονομάστηκε από τους Αργοναύτες Ανάφη.

Τα Κήθυρα και ο… ευνουχισμός του Ουρανού
Πού γεννήθηκε η θεά Αφροδίτη; Πριν βιαστείτε να απαντήσετε «στην Κύπρο», ακούστε τον μύθο της ανάδυσής της, όπως αναφέρεται στη Θεογονία του Ησίοδου. Κάποτε η Γη, θέλοντας να εκδικηθεί τον άνδρα της τον Ουρανό –που δεν ήταν και η συμπαθέστερη των θεοτήτων- ζήτησε από τον γιο τους, τον Κρόνο, να σκοτώσει τον πατέρα του. Εκείνος έκανε κάτι πιο… αποτρόπαιο: Έκοψε τα γεννητικά όργανα του Ουρανού και τα πέταξε στη θάλασσα των Κυθήρων. Έτσι προέκυψαν τα νησάκια Δραγονάρες στα ανατολικά των Κυθήρων.
Εκείνη την ώρα, γεννιόταν η θεά Αφροδίτη στα Κύθηρα, αναδυόμενη σε ένα κοχύλι, το οποίο εξαιτίας των αφρών και των κυμάτων από την ρίψη των γεννητικών οργάνων του Ουρανού, έφτασε μέχρι την Κύπρο. Γι’ αυτό και η Αφροδίτη θεωρήθηκε «ουράνια θεότητα» και λατρεύτηκε ως προστάτιδα όχι μόνο στην Κύπρο αλλά και στα Κύθηρα.

Το νησί των Φαιάκων και το… απολιθωμένο Ποντικονήσι
Είναι γνωστό πως η τελευταία στάση του Οδυσσέα πριν την πολυπόθητη άφιξή του στην Ιθάκη, ήταν το νησί των Φαιάκων, που συνδέεται με την Κέρκυρα. Είναι ακόμη πιο γνωστό το μένος του θεού της θάλασσας Ποσειδώνα για τον ομηρικό ήρωα – ιδιαίτερα μετά την τύφλωση του γιου του Πολύφημου από τον… μυστηριώδη Κανένα.
Καθώς ο Οδυσσέας πλησίαζε λοιπόν στην Ιθάκη, ο Ποσειδώνας φρόντισε να του στείλει μια καταιγίδα άνευ προηγουμένου και να τον στείλει προς διαφορετική κατεύθυνση, προς το νησί των Φαιάκων. Και δεν έφτανε αυτό, αλλά αποφάσισε να… απολιθώσει το πλοίο του, σχηματίζοντας αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως Ποντικονήσι.
Κατά μία άλλη εκδοχή, το νησάκι μπροστά από την Παλαιοκαστρίτσα είναι ο βράχος που πέταξε ο θεός για να καταστρέψει τον Οδυσσέα, ενώ μία τρίτη εκδοχή θέλει τον Ποσειδώνα να έχει ρίξει την πέτρα του εκεί που βρισκόταν το παλάτι του Αντίνοου, ο οποίος τόλμησε να φιλοξενήσει τον Οδυσσέα.

Η Θάσος… και ο Θάσος
Πώς πήρε το όνομά του το σμαραγδένιο νησί του Βορείου Αιγαίου; Η μυθική ιστορία ξεκινά από πολύ μακριά, στην ανατολική Φοινίκη, όπου βασίλευε ο Αγήνωρ. Ο τελευταίος είχε τρεις γιους, τον Φοίνικα, τον Κύλικα και τον Κάδμο, μία κόρη, την Ευρώπη και έναν εγγονό, τον Θάσο. Κάποια στιγμή, ως γνωστόν, ο Δίας αποφάσισε να ξελογιάσει την Ευρώπη μεταμορφωμένος σε ταύρο.
Την απήγαγε λοιπόν και την μετέφερε στην πλάτη του μέχρι την Κρήτη, όπου την έκρυψε σε μια σπηλιά. Εκεί την έκανε δική του και απέκτησαν τον Μίνωα, τον Ραδάμανθυ και τον Σαρπηδόνα – αλλά αυτό είναι μία άλλη σειρά μυθικών ιστοριών. Πίσω στην Φοινίκη, ο Αγήνωρ συντετριμμένος έστειλε τους γιους του και τον εγγονό του να ψάξουν παντού για την Ευρώπη.
Ο Φοίνιξ στάλθηκε στον νότο, ο Κύλιξ στην περιοχή που ονομάστηκε Κιλικία, ο Κάδμος στην ηπειρωτική Ελλάδα, μέχρι και τους Δελφούς για να συμβουλευτεί την Πυθία και τέλος ο Θάσος έψαξε σε πολλά μέρη, μέχρι που βρέθηκε σε ένα πανέμορφο νησί, όπου σαγηνεύτηκε από το κλίμα και την πλούσια βλάστηση.
Αποφάσισε λοιπόν, αφού η Ευρώπη είχε γίνει άφαντη, να εγκαταλείψει την αναζήτηση και να μείνει με τους συντρόφους του για πάντα εκεί, στο νησί που τελικά πήρε το όνομά του. Εξαιτίας των φοινικικών καταβολών του, στο νησί επικράτησε η λατρεία όχι μόνο του δωδεκαθέου, αλλά και του Ηρακλή, ενός μυστηριώδους θεού που καταγόταν από τον φοίνικα θεό Μέλκαρθ.

Η διαφορά της Ελληνικής προσευχής από την χριστιανική

 

Σε πλήρη αντίθεση με την χριστιανική πρακτική της ψυχικής συντριβής που δια της παρακλητικής προσευχής επιζητεί φώτιση, συγχώρεση ή ανταμοιβή, η Ελληνική προσευχή αναζητεί την αναγωγή της ψυχής στα θεία επίπεδα.
Φανερά η χριστιανική πρακτική επιθυμεί να κατεβάσει το ουράνιο στο γήινο ενώ η Ελληνική, δεν περιορίζεται σε αυτό επιθυμώντας διακαώς την θειότητα. Δεν είναι μόνον λατρεία του θείου αλλά πνευματική άσκηση και εκστατική ένωση με τους Θεούς.

Η προσευχή κατά τον Θείο Πρόκλο είναι «πράξις νοερά εξυμνούσα τον νου μέχρι
τον Θεό, το μέσον δια του οποίου επιτυγχάνεται η θέασις, η έξοδος από τον κόσμο της πολλότητος, και η επανασύνδεση με την Άρρητη Ενότητα». Σε απόλυτη διάκριση από τον παραληρηματικό ατομικό μονόλογο στην ιουδαιογενή σκεπτομορφή, η Ελληνική προσευχή απευθύνεται ποικιλοτρόπως σε Θεούς και Θεές με δικαιοδοσία δράσεως σε τόπο, χρόνο, έργο και σκοπό. Η διάρκεια της Ελληνικής λατρείας, που χάνεται στην αχλύ της ιστορίας, πιστοποιεί αναμφισβήτητα το γεγονός της επιτυχημένης επικοινωνίας μεταξύ λατρευτών και Θεών.

Αντίθετα η προσευχή χωρίς αντικειμενικό αντίκρισμα του χριστιανού, νομοτελειακά επιστρέφει στην πηγή της αθεΐας και ασεβείας που τον γέννησε καταλήγοντας πάλι σε αθεΐα και ασέβεια, αφού η προσευχή του αποδεικνύεται αναποτελεσματική.

Ακόμα και στα σκοτεινά χρόνια της ολοκληρωτικής κυριαρχίας του, δεν κατόρθωσε να την επιβάλλει και να εμφυσήσει ζήλο και φρόνημα σε μια πρακτική, που από την φύση της έχει χαρακτήρα αυστηρά προσωπικό. Οι δυστυχείς υπήκοοι των κατακτημένων εθνών την παρέβλεπαν και προσποιούνταν με άτεχνα επιδεικτικά σταυροκοπήματα και ψελλίσματα ώστε να ξεμπερδεύουν.

Υποχρεωτικά ο κλήρος και οι μοναχοί έπρεπε να συντηρήσουν την αξία της προσευχής σε έναν ψευδοθεό με μυθεύματα, υπερβολές και θαυματολογίες, ακριβώς όπως σήμερα συντηρείται ο τζόγος διαφημίζοντας το τεράστιο ποσό που ένας τυχερός κέρδισε. Και βέβαια στην περίπτωση του τζόγου είναι πραγματικό, όμως στην χριστιανική περίπτωση άνθρωποι πετούσαν, κομμένα μέλη φύτρωναν, νεκροί ανασταίνονταν και λοιπά φαιδρά.

Γιατί όμως διαφέρει η πραγματική προσευχή από την χριστιανική παραποίηση;

Ο Έλλην αναγνωρίζοντας ότι ο άνθρωπος αποτελεί το έλλογο μέρος της Φύσεως, νοιώθει σεβασμό και δέος αντικρίζοντάς την. Αντιλαμβανόμενος την αδυναμία και την παροδικότητά του απέναντι στις αιώνιες Οντικές Ψυχές που την ζωοποιούν, επιζητεί την αναγνώριση, την υπεροχή και την διάκριση μιμούμενος τα Θεία Έργα και δημιουργώντας πολιτισμό. Επιζητεί την ηρωοποίηση και την αθανασία στην μάχη, την διάκριση στη αθλητική νίκη, το κάλλος στην τέχνη, την αρετή στην φιλοσοφία.
Ο χριστιανός γεννιέται εξουσιαστής. Εκπαιδεύεται από τα γεννοφάσκια του σε αυτήν. Νομίζει εαυτόν ως το ανώτερο είδος της δημιουργίας, τον εκλεκτό λαό με δικαίωμα ζωής και θανάτου στο ζωικό και φυτικό βασίλειο. Αυτή η διεστραμμένη παραδοχή μετατρέπει τον φυσικό εθνισμό, σε εθνικισμό ενάντια σε αλλοδόξους, με πρόσχημα την φυλή που έχει υποτάξει στο δόγμα του και που χρησιμοποιεί σαν όχημα και όπλο επιβολής.

Ο χριστιανός επιζητά την δύναμη για καταστροφή του πλανήτη και θέλει να εξάγει την καταστροφική του συμπεριφορά και σε άλλα άστρα. Η έπαρσή του είναι δεδομένη. Η ταπεινότητα που διακηρύσσει είναι εξορισμού υποκριτική. Απλά γιατί έρχεται σε κάθετη σύγκρουση με την κοσμοαντίληψη του ελέω θεού τοπάρχου.

Αυτός είναι και ο λόγος που δημιουργεί αυταρχικά πολιτεύματα. Όπως προσκυνά τον ψευδοθεό του, θέλει να εξαναγκάζει και τους υπηκόους του σε προσκύνημα. Όπως κλαίει και οδύρεται ζητώντας άφεση, έλεος, ή ανταμοιβή, έτσι απαιτεί να του φέρονται και οι υπήκοοί του. Όπως η σκεπτομορφή που έχει πλάσει δεν εισακούει την παράκλησή του, έτσι και αυτός είναι σκληρός σαδιστής, ατομιστής και απαθής. Η προσευχή του πηγάζει από το εμφυτευμένο συναίσθημα της ενοχής. Κατά την διάρκειά της βιώνει τον αυτομηδενισμό καταλήγοντας σε ένα ψυχικό κενό. Αυτό το προσωρινό συναίσθημα είναι το επιθυμητό συναίσθημα που ο χριστιανός αναβιβάζει σε υπερτάτη προσδοκωμένη αξία. Είναι το ίδιο συναίσθημα που βιώνει ένα θύμα αδίκου ξυλοδαρμού ή ένα θύμα βιασμού.

Αντίθετα ο τύπος προσευχής του Έλληνος τίθεται σε τελείως διαφορετικά ψυχικά θεμέλια. Οι Έλληνες δεν προσκυνούσαν προσευχόμενοι, οι Θεοί μας απεχθάνονται την δουλική συμπεριφορά.

Η ψυχική διάθεση που προηγείται της προσευχής είναι ο θαυμασμός του Κόσμου. «Προηγείται λοιπόν ο θαυμασμός διότι και εντός μας αυτός είναι η αρχή της γνώσεως όλων των πραγμάτων. Όσον δε αφορά τα θεία πράγματα, ο θαυμασμός φέρνει σε επαφή το θαυμάζον με το θαυμαζόμενο», εις Τίμαιον 1.33

Αυτό είναι το συναίσθημα που νοιώθουμε θεωρώντας το μεγαλείο του Κόσμου κοιτώντας τον με νέο βλέμμα, όπως ένα παιδί. Αντιλαμβανόμαστε τον Κόσμο πέρα από λογικές παραδοχές, σαν να μην γνωρίζουμε τίποτε δεδομένο γι’ αυτόν. Ένα δέντρο, μια πέτρα, μια ριπή ανέμου, το φέγγος ενός άστρου, το κλάμα ενός ανθρώπου, είναι εκείνη την στιγμή μεγαλειώδη, αυθύπαρκτα, ξαφνικά, και γι’ αυτό θαυμάσια, όσο θαύμα είναι και η δυνατότητα να τα θεωρείς.

Τότε με την ορθή προφορά και εκφώνηση των Ύμνων η ψυχή ενθουσιάζεται. Ενθεώνεται με Θεία Μανία και αναρπάζεται ο νους προς τα Νοητά ύψη. Αυτό είναι και το προσδοκώμενο συναίσθημα της Ελληνικής προσευχής. Αυτή η αναγωγική της δύναμη, ο τρόπος και η μέθοδος που φθόνησε η χριστιανική μικροψυχία.

Έτσι προσευχόμαστε κατά τα πάτρια οι Έλληνες. Στους Ουρανίους με τα χέρια υψωμένα στον Ουρανό. Στους Θαλασσίους με τα χέρια απλωμένα στην θάλασσα. Στους Χθονίους με τα χέρια προς την γη. Όρθιοι και απροσκύνητοι, όπως μας θέλουν οι Θεοί μας.

Έλληνες προσευχηθείτε στους Αθανάτους Θεούς σας.

Υ/Γ Αν νομίζεις ότι πρέπει να πιστεύεις κάπου, τότε προτίμησε τους Αυτόχθονες θεούς που είναι γεννημένοι από τα ήθη και την ψυχοσύνθεση σου!

Θεοί άλλων εθνών πρεσβεύουν και αλλότρια βαρβαρικά ήθη!