Peter Paul Rubens, Ο Ζωγράφος της Ενέργειας, της Πληρότητας και του Πάθους.
Ο Peter Paul Rubens (28 Ιουνίου 1577 – 30 Μαΐου 1640) δεν υπήρξε απλώς ένας δεξιοτέχνης της ελαιογραφίας· υπήρξε μια ζωντανή ενσάρκωση του ευρωπαϊκού Μπαρόκ, μια μορφή ορόσημο που καθόρισε ανεξίτηλα την αισθητική ταυτότητα του 17ου αιώνα. Γεννημένος στην Φλάνδρα, σε μια εποχή αναταραχών αλλά και πνευματικής άνθισης, ο Rubens μετουσίωσε στο έργο του την δυναμική της εποχής του με τρόπο που υπερβαίνει την απλή εικονογράφηση· υπήρξε ο καλλιτέχνης της έντασης, της θεατρικότητας και της αποθέωσης του σώματος και του κινήματος.
Η ζωγραφική του δεν ήταν στατική· πάλλονταν από ενέργεια, πνοή και δραματικότητα. Στις μεγαλειώδεις συνθέσεις του, οι μορφές περιστρέφονται, συγκρούονται, ερωτεύονται, πάσχουν και θριαμβεύουν, σε έναν κυκλώνα παθών που μοιάζει να υπακούει στους ρυθμούς της φύσης και του ανθρώπινου ενστίκτου. Η σάρκα στους πίνακές του είναι πυκνή, αισθαντική, ζωντανή· τα υφάσματα βαριά, πολυτελή· το φως θερμό, σχεδόν θεοφώτιστο.
Αλλά ο Rubens δεν ήταν μόνο ένας ζωγράφος. Ήταν ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος του πνεύματος, ένας αληθινός ουμανιστής. Μιλούσε πολλές γλώσσες, αλληλογραφούσε με ηγεμόνες, φιλοσόφους και επιστήμονες, και ασκούσε την τέχνη της διπλωματίας με την ίδια μαεστρία που χειριζόταν το πινέλο του. Η προσωπικότητά του —πολύπλευρη, καλλιεργημένη, κοσμοπολίτικη— διαπερνά και ενημερώνει το έργο του. Κάθε πίνακας είναι όχι απλώς μια αισθητική εμπειρία, αλλά και ένα πολιτισμικό τεκμήριο ενός ανθρώπου που έζησε με πάθος, δημιούργησε με σοφία και κατέκτησε με την τέχνη του την αιωνιότητα.
Γεννημένος στο Siegen της Βεστφαλίας το 1577, ο Peter Paul Rubens ήρθε στον κόσμο σε μια εποχή βαθιών ιδεολογικών και θρησκευτικών συγκρούσεων, που σημάδεψαν ανεξίτηλα την Ευρώπη. Η οικογένειά του, εξαιτίας των προτεσταντικών διώξεων και της ταραγμένης πολιτικής κατάστασης των Κάτω Χωρών, έζησε εμπειρίες εξορίας και επιστροφής — εμπειρίες που θα εντυπωθούν στην ψυχή του νεαρού Rubens και θα καλλιεργήσουν από νωρίς την αίσθηση της περιπέτειας, της μεταμόρφωσης και της αναζήτησης. Μετά τον θάνατο του πατέρα του, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αμβέρσα, μια από τις σημαντικότερες πνευματικές και εμπορικές μητροπόλεις της εποχής. Εκεί, ο Peter Paul θα δεθεί στενά με την καθολική παράδοση, γεγονός που θα αποτελέσει αργότερα κεντρικό άξονα της τέχνης και της κοσμοαντίληψής του.
Η παιδεία του δεν περιορίστηκε σε μια τεχνική μαθητεία· αντιθέτως, εμποτίστηκε με το πνεύμα του ανθρωπισμού της Αναγέννησης. Σπούδασε λατινικά, φιλοσοφία, ιστορία και λογοτεχνία, καλλιεργώντας μια ευρυμάθεια που θα του επιτρέψει να αναπτύξει έναν ιδιαίτερα σύνθετο και συμβολικό εικαστικό λόγο. Η μαθητεία του στην τέχνη ξεκίνησε κοντά στον Tobias Verhaecht, έναν τοπιογράφο με έντονο αισθητικό ενδιαφέρον για τα φυσικά τοπία. Ωστόσο, η ουσιαστική του μύηση στην ζωγραφική συντελέστηκε υπό την καθοδήγηση του Adam van Noort και κυρίως του Otto van Veen, ενός λόγιου ζωγράφου με έντονη κλασικίζουσα παιδεία. Ο Van Veen δεν μετέδωσε μόνο την τεχνική μαεστρία· δίδαξε στον Rubens πως η τέχνη είναι φορέας ιδεών, ένα μέσο έκφρασης ηθικών και φιλοσοφικών αρχών, ένα όργανο πολιτισμικής διπλωματίας και ανθρώπινης υπέρβασης.
Το 1600, ο Rubens ξεκίνησε ένα ταξίδι που θα μεταβάλει ριζικά το καλλιτεχνικό του είναι — ένα προσκύνημα στην κοιτίδα της τέχνης, την Ιταλία. Η Βενετία υπήρξε ο πρώτος μεγάλος σταθμός, όπου ο νεαρός καλλιτέχνης βυθίστηκε στην μαγεία των χρωμάτων, στο φως και στην δόξα των αναγεννησιακών δασκάλων. Η αισθησιακή παλέτα του Τιτσιάνο, η εκρηκτική θεατρικότητα του Τιντορέτο και η εορταστική λαμπρότητα του Πάολο Βερονέζε εντυπώθηκαν ανεξίτηλα στην μνήμη του και μετουσιώθηκαν σε χαρακτηριστικά στοιχεία του δικού του ιδιώματος.
Στην Ρώμη, η εμπειρία αυτή ενισχύθηκε και η επαφή με το αρχαίο ρωμαϊκό κάλλος, τους κλασικούς όγκους και τα μυθολογικά μοτίβα, αλλά και η δυναμική, έντονα ρεαλιστική ζωγραφική του Καραβάτζιο, συνέβαλαν στην διαμόρφωση ενός ιδιότυπου ύφους. Η μνημειακή ισχύς της ανατομίας του Μιχαήλ Αγγέλου, τα ιδεώδη του ηρωισμού και της θεϊκής ενέργειας, ενσωματώθηκαν στον εικαστικό του κόσμο. Από εκεί και πέρα, οι μορφές του Rubens δεν είναι στατικές· αποκτούν κίνηση, ένταση, βάθος και συναίσθημα. Περιστρέφονται, μάχονται, ερωτεύονται, φωτίζονται με μια θεϊκή λάμψη — μετατρέποντας τον πίνακα σε ένα ζωντανό δράμα, όπου ο χρόνος παγώνει για να συλλάβει το απόλυτο της στιγμής.
Η ιταλική εμπειρία δεν διαμόρφωσε μόνο την τεχνική του Rubens· του χάρισε μια κοσμοαντίληψη, ένα αρχιτεκτονικό υπόβαθρο σκέψης και έναν νέο τρόπο να αντιλαμβάνεται τον άνθρωπο μέσα στο σύμπαν. Η τέχνη του έγινε ένα σώμα εν κινήσει — ιεροπραξία, φιλοσοφία και πολιτικός λόγος μαζί.
Η επιστροφή του Peter Paul Rubens στην Αμβέρσα το 1609, σε μια στιγμή ιστορικής ανάπαυλας —την εποχή της Δωδεκαετούς Εκεχειρίας ανάμεσα στις Κάτω Χώρες και την Ισπανική αυτοκρατορία— σηματοδότησε την απαρχή της θριαμβευτικής του καθιέρωσης ως κορυφαίου ζωγράφου της Φλάνδρας και, σταδιακά, της Ευρώπης ολόκληρης. Επέστρεψε όχι ως απλός καλλιτέχνης, αλλά ως διανοητής και πνευματικός ηγέτης, πλήρως διαμορφωμένος από την ιταλική του εμπειρία και βαθιά εμποτισμένος με την γνώση και την κοσμοαντίληψη της Αναγέννησης.
Στην Αμβέρσα ίδρυσε το περίφημο εργαστήριό του, μία κυψέλη καλλιτεχνικής παραγωγής που λειτούργησε ως πραγματική ακαδημία τέχνης. Το εργαστήριο του Rubens αποτέλεσε φαινόμενο. Εκεί, με στρατηγική διορατικότητα και παιδαγωγική ευστροφία, όρισε ρόλους, καθοδήγησε, διόρθωσε και ενέπνευσε νεότερους καλλιτέχνες, ανάμεσα στους οποίους ξεχώρισε ο Anthony van Dyck, μετέπειτα αυλικός ζωγράφος της Αγγλίας. Η θεαματική ικανότητά του να ολοκληρώνει κολοσσιαία έργα με εντυπωσιακή ταχύτητα, χωρίς να υπονομεύεται η ποιότητά τους, οφειλόταν εν μέρει σ’ αυτό το συλλογικό καλλιτεχνικό οικοδόμημα που καθοδηγούνταν από την δική του ευφυΐα.
Οι συνθέσεις του αυτής της περιόδου διαπνέονται από ένα σπάνιο κράμα πνευματικότητας και σωματικότητας. Τρίπτυχα με θρησκευτικό περιεχόμενο, μνημειακές βωμογραφίες, μυθολογικά δράματα, έντονες αλληγορίες και εντυπωσιακά πορτρέτα, φέρουν την υπογραφή μιας αισθητικής όπου η σφοδρή εκφραστικότητα του ιταλικού μπαρόκ συγχωνεύεται με την αισθητηριακή λεπτομέρεια και την γήινη αλήθεια του φλαμανδικού ρεαλισμού. Έργα όπως “Η Ανάσταση του Σταυρού” και “Η Κάθοδος από τον Σταυρό” δεν είναι απλώς τεκμήρια δεξιοτεχνίας· είναι θεολογικά και συναισθηματικά μανιφέστα, εικαστικές αποκαλύψεις που αποτυπώνουν την δύναμη της πίστης, την τραγικότητα της ανθρώπινης μοίρας και την ελπίδα της σωτηρίας.
Την ίδια στιγμή, ο Rubens διακρινόταν και για την μοναδική του ικανότητα να γεφυρώνει τον κόσμο της τέχνης με εκείνον της πολιτικής. Ο ρόλος του ως διπλωμάτης ήταν ισάξιος, αν όχι εξίσου επιδραστικός, με εκείνον του ζωγράφου. Εκπροσώπησε τους Ισπανούς Αψβούργους σε κρίσιμες αποστολές σε αυλές όπως της Μαδρίτης και του Λονδίνου, όπου η πειθώ του, η καλλιέργειά του και το κύρος του ως καλλιτέχνης τού προσέδωσαν μοναδική επιρροή. Στην Αγγλία, το 1629–30, φιλοτέχνησε την “Αλληγορία της Ειρήνης και του Πολέμου”, ένα συμβολικό έργο που προσφέρθηκε ως δώρο στον βασιλιά Κάρολο Α΄. Το έργο αυτό αποτελεί απόσταγμα της σκέψης του Rubens για τον ρόλο της τέχνης στον πολιτισμό και εξυμνεί την τέχνη ως γέφυρα συνεννόησης, ως φορέα ειρήνης, ως απάντηση στην αποσύνθεση και την βία του κόσμου.
Η προσωπική του ζωή γνώρισε έναν βαθύτατο μετασχηματισμό όταν, μετά τον θάνατο της αγαπημένης του συζύγου Isabella Brant, παντρεύτηκε το 1630 την Helena Fourment, μια νεαρή γυναίκα με ιδιαίτερη φυσική ομορφιά και λεπτότητα. Ο δεύτερος αυτός γάμος ανανέωσε την ψυχή του Rubens και άνοιξε έναν νέο εικαστικό ορίζοντα. Η ζωγραφική του μαλάκωσε, γλύκανε, απέκτησε έναν λυρικό, σχεδόν ονειρικό χαρακτήρα. Η Helena έγινε όχι μόνο σύντροφος, αλλά και μούσα — το πρόσωπό της, το σώμα της, η παρουσία της εμποτίζουν σειρά έργων που αποπνέουν μια βαθιά και προσωπική τρυφερότητα. Στο έργο “Het Pelsken”, η μορφή της αποδίδεται με ανεπιτήδευτο ερωτισμό και σχεδόν ποιητική τρυφερότητα, καθιστώντας το ένα από τα πιο ανθρώπινα και συγκινητικά έργα της ευρωπαϊκής ζωγραφικής.
Η τελευταία αυτή περίοδος του Rubens δεν σηματοδοτεί μόνο την ωρίμανση· σηματοδοτεί την μεταμόρφωση του καλλιτέχνη σε σοφό. Τοπία γεμάτα φως και φύση, σκηνές από την καθημερινότητα με μυστικό βάθος, και αισθησιακές εικαστικές αναμνήσεις μιας ήρεμης ευτυχίας, κλείνουν τον κύκλο ενός δημιουργού που ένωνε πάντοτε τον θρίαμβο με την τρυφερότητα, το πάθος με την σκέψη, την σάρκα με το πνεύμα.
Μέχρι και τις τελευταίες ημέρες της ζωής του, ο Peter Paul Rubens παρέμεινε ακούραστος δημιουργός, παρότι η υγεία του είχε αρχίσει να φθίνει. Η ενέργεια που διαπερνούσε τα έργα του δεν ήταν απλώς δημιουργική· ήταν υπαρξιακή. Η τέχνη δεν ήταν για εκείνον μια απασχόληση, αλλά ο φυσικός του τρόπος ύπαρξης. Το 1640, στην πόλη που τον αγκάλιασε και τον ανέδειξε, την Αμβέρσα, ο Rubens άφησε την τελευταία του πνοή. Πίσω του, εκτός από μια μεγάλη οικογένεια —οκτώ παιδιά, καρποί μιας ζωής γεμάτης έρωτα και συντροφικότητας— άφησε και ένα καλλιτεχνικό corpus που όχι μόνο καθόρισε την εποχή του, αλλά λειτούργησε ως φάρος για την εξέλιξη της δυτικής τέχνης.
Η παρακαταθήκη του είναι ανεξάντλητη. Το όνομά του έχει πλέον ταυτιστεί σχεδόν απόλυτα με το ιδεώδες του Μπαρόκ. Μια τέχνη γεμάτη δυναμισμό, συγκίνηση, θεατρικότητα, που υμνεί το σώμα, αποθεώνει την ζωή και αγγίζει τα υπαρξιακά βάθη της ανθρώπινης εμπειρίας. Οι καλλιτέχνες που ακολούθησαν —από τον Βαν Ντάικ και τον Βατώ έως τους ρομαντικούς του 19ου αιώνα— βρήκαν στα έργα του μια πηγή αστείρευτης έμπνευσης, έναν παλμό που, παρ’ όλο που γεννήθηκε σε μια άλλη εποχή, μιλά με διαχρονική καθαρότητα στην ψυχή του θεατή.
Το ύφος του, γεμάτο φως και σωματικότητα, χρώμα και ένταση, συνεχίζει ακόμη και σήμερα να καθηλώνει το βλέμμα, να μεταδίδει συγκίνηση και να προσκαλεί τον θεατή σε έναν κόσμο αισθήσεων, πνεύματος και πάθους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Rubens ονομάστηκε “ζωγράφος των πριγκίπων”· όμως με την ίδια ευστοχία μπορεί να χαρακτηριστεί και “πρίγκιπας των ζωγράφων”. Ο τίτλος αυτός δεν αποτυπώνει απλώς την καλλιτεχνική του ανωτερότητα, αλλά και το μεγαλείο της ψυχής, της σκέψης και του οράματος που τον συνόδευσε σε όλη του την ζωή.
Σε έναν κόσμο που αναζητά ξανά την σύνθεση ανάμεσα στην ύλη και το πνεύμα, την τέχνη και την ανθρώπινη εμπειρία, τα έργα του Rubens παραμένουν μια ζωντανή υπενθύμιση ότι η ομορφιά δεν είναι απλώς μια αισθητική κατηγορία —είναι στάση ζωής.
Κυριακή 15 Ιουνίου 2025
Ο υπερβολικός ζήλος να αποκτήσεις κάτι, το μετατρέπει σε σκιά
Στην καρδιά κάθε ανθρώπινης ύπαρξης υπάρχει η επιθυμία. Επιθυμούμε να αγαπήσουμε, να δημιουργήσουμε, να φτάσουμε κάπου που δεν είμαστε ακόμα. Η επιθυμία είναι κινητήριος δύναμη, είναι ζωή. Και όμως, υπάρχει μια παράδοξη εμπειρία που πολλοί έχουμε νιώσει. Όσο πιο πολύ θέλω κάτι, τόσο πιο μακριά φαίνεται να πηγαίνει.
Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι η ένταση του πόθου από μόνη της προβληματική; Ή είναι ο τρόπος που σχετιζόμαστε με την επιθυμία μας που δημιουργεί απόσταση αντί για προσέγγιση;
Η αόρατη ένταση πίσω από την επιθυμία
Η επιθυμία από μόνη της δεν είναι ούτε λάθος, ούτε επικίνδυνη. Αντιθέτως, είναι το φυσικό ρεύμα που μας κινεί προς ζωή, σύνδεση, δημιουργία. Όμως η ένταση με την οποία επιθυμούμε και κυρίως ο τρόπος που προσκολλιόμαστε στο αποτέλεσμα, είναι που συχνά δημιουργεί εσωτερικά εμπόδια.
Ας δούμε τρία ψυχολογικά σημεία που εξηγούν γιατί:
1. Η επιθυμία υπό πίεση δημιουργεί εσωτερικό μπλοκάρισμα
Όταν προσκολλιόμαστε έντονα σε έναν στόχο, η επιθυμία χάνει τη φυσικότητά της και γίνεται πίεση. Το σώμα σφίγγεται, ο νους εγκλωβίζεται σε «πρέπει», και η ψυχική ενέργεια συστέλλεται αντί να ρέει.
Ο Viktor Frankl είχε παρατηρήσει:
«Η ευτυχία δεν μπορεί να κυνηγηθεί – πρέπει να προκύψει.»
Το ίδιο ισχύει και για πολλές επιθυμίες: όταν τις πιέζουμε να συμβούν, παύουν να αναδύονται φυσικά.
2. Όσο περισσότερο επιθυμώ, τόσο πιο έντονα βιώνω την έλλειψη
Η έντονη επιθυμία, ειδικά όταν παρατείνεται, μπορεί να ενεργοποιήσει μια υποδόρια αίσθηση ανεπάρκειας. Σαν να διακηρύσσει ο ψυχισμός: «Δεν το έχω. Δεν είμαι εκεί. Κάτι μου λείπει.».
Αν αυτή η εμπειρία βιώνεται υποσυνείδητα ως ματαίωση ή τραύμα, το ίδιο το αντικείμενο του πόθου απομακρύνεται — όχι εξωτερικά, αλλά εσωτερικά. Δεν τολμώ να το πλησιάσω γιατί πονάει που δεν το έχω.
3. Όταν ο στόχος γίνεται αυτοεπιβεβαίωση, χάνεται η ελευθερία
Όταν η επιθυμία δεν αφορά μόνο το αποτέλεσμα, αλλά και την ταύτιση του εαυτού με το αποτέλεσμα (π.χ. “Αν το πετύχω, αξίζω. Αν αποτύχω, δεν υπάρχω”), τότε δημιουργείται εσωτερική σύγκρουση. Η αγωνία για το «αν θα γίνει» υπερβαίνει την ίδια την επιθυμία.
Στη θέση της δημιουργικότητας μπαίνει ο εσωτερικός κριτής. Η διαδικασία παρακολουθείται σαν εξέταση, όχι σαν ροή. Και εκεί, η πράξη παγώνει.
Η επιθυμία ως φλόγα κι όχι ως φωτιά που καταπίνει
Η λύση δεν είναι να αρνηθούμε την επιθυμία, αλλά να την ελευθερώσουμε από την προσκόλληση. Η αληθινή επιθυμία δεν προκύπτει από κενό αλλά από παρουσία. Είναι η έκφραση της πληρότητας, όχι της έλλειψης.
Όπως λέει ο Alan Watts:
«Η προσπάθεια να ελέγξεις την επιθυμία είναι σαν να προσπαθείς να λειάνεις την επιφάνεια του νερού με το χέρι σου. Όσο την αγγίζεις, τόσο την ταράζεις.»
Όταν αφήνουμε την επιθυμία να συμμετέχει στην πορεία αντί να την κυβερνά, η ζωή αρχίζει να ρέει ξανά. Οι κινήσεις μας αποκτούν φυσικό ρυθμό και η σύνδεση με τον στόχο γίνεται πιο άμεση, πιο αληθινή.
Να επιθυμείς χωρίς εμμονή
Η επιθυμία είναι βαθιά ανθρώπινη. Είναι η ώθηση να συνδεθούμε, να εξελιχθούμε, να πλησιάσουμε αυτό που μας καλεί. Όμως όταν η επιθυμία μετατρέπεται σε εμμονή, όταν δεν μας αφήνει να ανασάνουμε, τότε χάνει την κατεύθυνσή της και γίνεται βάρος.
Δεν χρειάζεται να την πολεμήσουμε. Χρειάζεται να την απαλύνουμε, να επιθυμούμε με ανοιχτότητα, όχι με αγωνία. Με εμπιστοσύνη στη διαδικασία, όχι μόνο προσμονή για το αποτέλεσμα. Γιατί ο σκοπός είναι να βαδίσουμε προς το επιθυμητό χωρίς να χάσουμε τον εαυτό μας.
«Όταν πάψεις να κυνηγάς αυτό που θέλεις, του αφήνεις χώρο να σε πλησιάσει.»
Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι η ένταση του πόθου από μόνη της προβληματική; Ή είναι ο τρόπος που σχετιζόμαστε με την επιθυμία μας που δημιουργεί απόσταση αντί για προσέγγιση;
Η αόρατη ένταση πίσω από την επιθυμία
Η επιθυμία από μόνη της δεν είναι ούτε λάθος, ούτε επικίνδυνη. Αντιθέτως, είναι το φυσικό ρεύμα που μας κινεί προς ζωή, σύνδεση, δημιουργία. Όμως η ένταση με την οποία επιθυμούμε και κυρίως ο τρόπος που προσκολλιόμαστε στο αποτέλεσμα, είναι που συχνά δημιουργεί εσωτερικά εμπόδια.
Ας δούμε τρία ψυχολογικά σημεία που εξηγούν γιατί:
1. Η επιθυμία υπό πίεση δημιουργεί εσωτερικό μπλοκάρισμα
Όταν προσκολλιόμαστε έντονα σε έναν στόχο, η επιθυμία χάνει τη φυσικότητά της και γίνεται πίεση. Το σώμα σφίγγεται, ο νους εγκλωβίζεται σε «πρέπει», και η ψυχική ενέργεια συστέλλεται αντί να ρέει.
Ο Viktor Frankl είχε παρατηρήσει:
«Η ευτυχία δεν μπορεί να κυνηγηθεί – πρέπει να προκύψει.»
Το ίδιο ισχύει και για πολλές επιθυμίες: όταν τις πιέζουμε να συμβούν, παύουν να αναδύονται φυσικά.
2. Όσο περισσότερο επιθυμώ, τόσο πιο έντονα βιώνω την έλλειψη
Η έντονη επιθυμία, ειδικά όταν παρατείνεται, μπορεί να ενεργοποιήσει μια υποδόρια αίσθηση ανεπάρκειας. Σαν να διακηρύσσει ο ψυχισμός: «Δεν το έχω. Δεν είμαι εκεί. Κάτι μου λείπει.».
Αν αυτή η εμπειρία βιώνεται υποσυνείδητα ως ματαίωση ή τραύμα, το ίδιο το αντικείμενο του πόθου απομακρύνεται — όχι εξωτερικά, αλλά εσωτερικά. Δεν τολμώ να το πλησιάσω γιατί πονάει που δεν το έχω.
3. Όταν ο στόχος γίνεται αυτοεπιβεβαίωση, χάνεται η ελευθερία
Όταν η επιθυμία δεν αφορά μόνο το αποτέλεσμα, αλλά και την ταύτιση του εαυτού με το αποτέλεσμα (π.χ. “Αν το πετύχω, αξίζω. Αν αποτύχω, δεν υπάρχω”), τότε δημιουργείται εσωτερική σύγκρουση. Η αγωνία για το «αν θα γίνει» υπερβαίνει την ίδια την επιθυμία.
Στη θέση της δημιουργικότητας μπαίνει ο εσωτερικός κριτής. Η διαδικασία παρακολουθείται σαν εξέταση, όχι σαν ροή. Και εκεί, η πράξη παγώνει.
Η επιθυμία ως φλόγα κι όχι ως φωτιά που καταπίνει
Η λύση δεν είναι να αρνηθούμε την επιθυμία, αλλά να την ελευθερώσουμε από την προσκόλληση. Η αληθινή επιθυμία δεν προκύπτει από κενό αλλά από παρουσία. Είναι η έκφραση της πληρότητας, όχι της έλλειψης.
Όπως λέει ο Alan Watts:
«Η προσπάθεια να ελέγξεις την επιθυμία είναι σαν να προσπαθείς να λειάνεις την επιφάνεια του νερού με το χέρι σου. Όσο την αγγίζεις, τόσο την ταράζεις.»
Όταν αφήνουμε την επιθυμία να συμμετέχει στην πορεία αντί να την κυβερνά, η ζωή αρχίζει να ρέει ξανά. Οι κινήσεις μας αποκτούν φυσικό ρυθμό και η σύνδεση με τον στόχο γίνεται πιο άμεση, πιο αληθινή.
Να επιθυμείς χωρίς εμμονή
Η επιθυμία είναι βαθιά ανθρώπινη. Είναι η ώθηση να συνδεθούμε, να εξελιχθούμε, να πλησιάσουμε αυτό που μας καλεί. Όμως όταν η επιθυμία μετατρέπεται σε εμμονή, όταν δεν μας αφήνει να ανασάνουμε, τότε χάνει την κατεύθυνσή της και γίνεται βάρος.
Δεν χρειάζεται να την πολεμήσουμε. Χρειάζεται να την απαλύνουμε, να επιθυμούμε με ανοιχτότητα, όχι με αγωνία. Με εμπιστοσύνη στη διαδικασία, όχι μόνο προσμονή για το αποτέλεσμα. Γιατί ο σκοπός είναι να βαδίσουμε προς το επιθυμητό χωρίς να χάσουμε τον εαυτό μας.
«Όταν πάψεις να κυνηγάς αυτό που θέλεις, του αφήνεις χώρο να σε πλησιάσει.»
Τι είναι η Ορφική Διδασκαλία;
Ορφέας-Ορφισμός
Το Χάος και ο Φάνης
§1
Ποιος ήταν ο Ορφέας; Σύμφωνα με το μύθο, ήταν ένας διάσημος τραγουδιστής που τα τραγούδια του μάγευαν ακόμη και δέντρα, βράχους και άγρια ζώα. Θεωρούνταν ο αρχαιότερος ποιητής και τραγουδιστής, ο εφευρέτης της μουσικής και του εξάμετρου. Όταν η νεαρή σύζυγός του Ευρυδίκη πέθανε από δάγκωμα φιδιού, την έφερε πίσω από τον Κάτω Κόσμο με την άδεια του θεού Άδη, τον οποίο ήξερε να συγκινεί με τους θρήνους του· επειδή όμως την αναζήτησε παράνομα, του την πήραν ξανά μακριά. Ο Ορφισμός ήταν μια μυστική διδασκαλία (μυστήρια σε σύστημα από Ορφικούς θεολόγους. Αργότερα αναδιαμορφώθηκε από τους νεότερους, επίσης Θρακικούς, σε λατρεία του Διονύσου· στην πορεία έγινε πολύ πιο εκστατική, αλλά ακριβώς εξαιτίας αυτού απέκτησε μεγάλη φήμη.
Επί της ουσίας είναι μια Διδασκαλία για την προέλευση των θεών (θεογονία) και του κόσμου (κοσμογονία), καθώς και για μια περιοδική ανανέωση του κόσμου· αλλά πάνω απ' όλα, προσέφερε ένα δόγμα σωτηρίας (χρυσές πλάκες από τάφους στην περιοχή του Κρότωνα [Πυθαγόρας] με εξάμετρα που διδάσκουν στους νεκρούς πώς να επιτύχουν τη σωτηρία από τις δυνάμεις του Άδη). Η ορφική θρησκεία δεν είχε μόνιμο τόπο λατρείας· αυτό ευνοούσε την εξάπλωσή της. Μια εκτεταμένη ορφική γραμματεία υπήρχε από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως την ύστερη αρχαιότητα· ό,τι έχει διασωθεί, χρονολογείται κυρίως από τον 2ο αιώνα μ.Χ., για παράδειγμα, τα Αργοναυτικά, ένα ποίημα για τη συμμετοχή του Ορφέα στο ταξίδι των Αργοναυτών, και τα Λιθικά, ένα ποίημα για τη μαγική δύναμη των λίθων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ορφέας θεωρούνταν επίσης ο εφευρέτης της μαγείας. Έχει να παρουσιάσει χρησμούς και μια συλλογή 87 ύμνων σε διάφορους θεούς. Πρόκειται για ένα λειτουργικό λατρευτικό βιβλίο της κοινότητας των ορφικών.
§2
Οι άνθρωποι, που έζησαν αυτήν την εποχή, στον χώρο της Ελλάδας, δεν ήταν άμοιροι συγκεκριμένων γνώσεων και ανάλογων διαχρονικών αξιών. Οι γνώσεις και το σύστημα αξιών συνδέθηκαν και με έναν σχετικά συγκροτημένο τρόπο ζωής, που είχε ως θεμέλιό του περισσότερο την πρόβλεψη παρά το απρόβλεπτο, το τυχαίο, την έκπληξη. Αυτές οι γνώσεις σχετίζονται τόσο με τον λογισμό του ανθρώπου όσο και με προσπάθειες εξήγησης ή κατανόησης των φαινομένων του φυσικού κόσμου και της φύσης. Γενικώς ειπείν, η ερμηνεία των πραγμάτων του εν λόγω κόσμου είναι μια διαχρονική πράξη του ανθρώπου και συγχρόνως ένα αδιαμφισβήτητο κριτήριο για τη μεγαλοσύνη εκείνου ή εκείνων, που συνήθως αφοσιώνονται σε μια τέτοια τιτάνια ερμηνευτική υπόθεση και κατακυρώνονται, στο θρύλο και στη ζωή, ως σοφοί. Ο Ορφέας ανήκει στη χορεία αυτών των σοφών δασκάλων, που με το μεγαλείο τους τοποθετούνται ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία. Πριν από κάθε άλλο προηγείται ο μεγάλος σοφός για να ακολουθήσει στον κατάλληλο χρόνο η διάδοση της σοφίας του, που έλαβε τη μορφή πνευματικού κινήματος και ως ορφισμός πλέον προσείλκυσε ποικιλοτρόπως το ενδιαφέρον επιφανών διανοητών. Ήδη ο Πλάτων διαγιγνώσκει στην ορφική διδασκαλία μια φιλοσοφική, κατά κάποιο τρόπο, σύλληψη της ιδέας περί αθανασίας της ψυχής, όταν παρουσιάζει τον Σωκράτη να υποστηρίζει πως θα άξιζε να πεθάνει, θα προτιμούσε πράγματι τον θάνατο, αν ήταν να συναντήσει στον Άδη τον Ορφέα, αλλά και άλλους σπουδαίους ανθρώπους (Απολογία Σωκράτους 41a-b· επίσης Συμπόσιο 179d-e).
§3
Όπως προαναφέρθηκε, ο Ορφέας ήταν ένας μεγάλος μυσταγωγός, γνωστός για τις μυστικές και τις φανερές του διδασκαλίες. Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε πως η ορφική μυσταγωγία δεν έχει καμιά σχέση με κάποιες σημερινές, άκρως βίαιες ή αντιπνευματικές «μυσταγωγίες» αφιλοσόφητων ή ψευδο-θεολογικά αρρωστημένων ατόμων ή ομάδων. Νοείται ως μια καθαρά στοχαστική διεργασία του ανθρώπινου νου, που θέλει να προχωρήσει πέρα ή πίσω από το προπέτασμα του δεδομένου. Γι’ αυτό και η θεωρητική εμβέλεια του Ορφέα εκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα ερμηνειών ή θεωριών γύρω από τον άνθρωπο, τον κόσμο, τον θεό. Χαρακτηριστικό της διεισδυτικότητας της σκέψης του και της ακαταδάμαστης από τη φθορά του χρόνου διδασκαλίας του είναι το γεγονός ότι στα έργα του μπορεί κανείς να βρει διαχρονικής ισχύος απεικονίσεις, θεωρήσεις, παραστάσεις, θέσεις ή απόψεις, πάντοτε με ποιητική-συμβολική γλώσσα, γύρω από τα τρία προαναφερθέντα ήδη, μέγιστα οντολογικά θέματα: άνθρωπος ‒ κόσμος ‒ θεός. Άλλοι δέχτηκαν άμεσα ή έμμεσα επιδράσεις, ενώ άλλοι ασχολήθηκαν και συνεχίζουν να ασχολούνται μέχρι και σήμερα με την επαλήθευση των διδαγμάτων του ή με την ανα-συγκρότηση του έργου του. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με τους μεγάλους σοφούς της ιστορίας, όπως π.χ. με τον Πυθαγόρα και τον Πυθαγορισμό, με τον Σωκράτη και τις μετέπειτα σωκρατικές σχολές, με τον Πλάτωνα και τον Πλατωνισμό κ.λπ. Στο έργο του [ή στο βιβλίο της ορφικής κοινότητας] με τίτλο Ύμνοι, εκκινώντας με το προοίμιο: Ορφεύς προς Μουσαίον, αναπτύσσει κυρίως μια θεογονία, με το νόημα βασικά μιας ανώτερης πνευματικής σύλληψης όλων εκείνων των χαρακτηριστικών, που απέδιδε η μυθολογική παράδοση στους θεούς. Αρχίζει με τη γένεση και τελειώνει με τον θάνατο. Το βέβαιο είναι, ανεξάρτητα από τη μεταγενέστερη νόθευση των συγγραμμάτων του στον έναν ή τον άλλο βαθμό, ότι πρωτίστως διατύπωσε ισχυρές απόψεις γύρω από την αθανασία των ψυχών.
§4
Υπό την προϋπόθεση του ρόλου που παίζει πρωτίστως το υγρό στοιχείο, έτσι όπως προσωποποιείται από το ύδωρ, στην παρουσία των πραγμάτων και του κόσμου, ο Ορφέας υποστηρίζει πως η πρώτη αρχή των όντων ή των πραγμάτων είναι το Χάος. Είναι το χάσμα που χαίνει, η χαίνουσα άβυσσος. Ερώτημα: Το Χάος, ως τέτοια αρχή, ήτοι ως εδώ και τώρα χάσκουσα άβυσσος στον φυσικό και τον ανθρώπινο κόσμο, δεν αποτελεί και σήμερα καθοριστική απαρχή της ζωής μας; Ή μήπως δεν προσωποποιούν το Χάος οι ποικίλες απόπειρες ‒μέσω της επιστήμης, της τεχνικής, της πολιτικής, της ιδεολογίας, των συστημικών δομών, των οργανώσεων, των σωματειακών ενώσεων, των ακαδημαϊκών θεσμών ή βλέψεων κ.λπ. ‒ να υπονομευθεί η αυθυποστασία της ανθρώπινης ύπαρξης και να αναχθεί η αρχέγονη αρχή ανθρώπων και πραγμάτων στην απόλυτη αρμοδιότητα ή συν-αρμοδιότητα των ως άνω οντοτήτων. Η ωφελιμιστική προτεραιότητα του Είναι τέτοιων οντοτήτων έναντι κάθε αυτονομίας της σκέψης είναι το χαίνον χάσμα, που περικυκλώνει τον σύγχρονο άνθρωπο και τον καταβαραθρώνει. Το εν λόγω χάσμα ή το Χάος, όπως μας λέει ο Ορφέας, μοιάζει με αυγό και γι’ αυτό είναι εν γένει κυκλικό. Τι συμβαίνει εντός αυτού του Χάους; Πραγματοποιείται μια σύγκραση των διαφόρων στοιχείων, αφού τα πρωταρχικά στοιχεία διακρίνονται για την υγρότητά τους. Με συμβολική γλώσσα περί του παρόντος θέματος, ο ύψιστος αυτός μυσταγωγός παρουσιάζει αυτή τη μείξη με τη μορφή του Ωκεανού, που νυμφεύθηκε την Τηθύν, και με τις συνακόλουθες συγγενεύσεις. Η Τηθύς είναι κόρη του Ουρανού, κάτι που σημαίνει πως ο τελευταίος γίνεται αποδεκτός ως γεννήτωρ των πάντων (Ύμνος 4) και ως τέτοιος θεωρείται ἀτειρής, δηλ. ακατάβλητος, ακαταμάχητος.
§5
Υπάρχει και μια άλλη άποψη, ήτοι εκδοχή, πως ο πρωτουργός των πάντων είναι ο Ζευς, γιατί είναι αυτός που ενεργοποίησε το υγρό στοιχείο και έτσι συνετέλεσε ώστε να πρωτο-εμφανιστεί ο Φάνης. Εδώ αξιολογείται η δραστική δύναμη του πυρός ως πρωταρχικός παράγοντας για τη δημιουργία των πάντων. Ο Φάνης δηλονότι προέρχεται από μια φυσική διεργασία, από την αποκύηση του έμψυχου ωού, του πρώτου ωού, που δεν σημαίνει παρά το πρώτο νοητό, δηλ. το νου, για να επακολουθήσει στη συνέχεια η Θεογονία. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον Πρόκλο, ο Φάνης είναι το αὐτοζῷον (Πρόκλος, Εις τον Τίμαιον 428, 15-20). Σε άλλο σημείο του ίδιου έργου (430, 15-16) αναφέρει πως ο Φάνης, ως νους και φως, «πάντας ορατούς ποιεί και δείκνυσιν». Ο Φάνης αποκτά εἶδος, δηλ. μορφή, δυνάμει της πρόνοιας του ενυπάρχοντος θείου πνεύματος. Πού ενοικεί τούτο το πνεύμα; Ω αρχέγονο πυρ ενοικεί μέσα στο υγρό στοιχείο. Και τούτο, διότι με τούτο το τελευταίο έρχεται να ενωθεί το πυρ. Με μια τέτοια ένωση όλα τα πράγματα αποκτούν μοναδική, θεία λάμψη, ολοκληρώνονται σε ένα αρμονικό Όλο, έτσι που ο Φάνης να λογίζεται ως μια θεότητα. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει μια δράση, κατά τον Ορφέα, που συντελεί στην παρουσία των όντων, είναι κυριολεκτικά ο δημιουργός τους. Αυτή η δράση έχει προέλευση άνωθεν, εκ του θεού, και κάνει αισθητή την παρουσία της ως θεός-πυρ. Ο θεός που προσωποποιεί το πυρ, την ως άνω λάμψη, το Φως, την Ημέρα, είναι ο Ζευς: ο πύρινος θεός. Δυνάμει τούτης της φωτεινής δύναμης και της ανάλογης δράσης, που υπαγορεύει, ο κόσμος εκτυλίσσεται ως ένα εύτακτο και ενιαίο Όλο, χωρίς να αποκλείεται και κάποια χρονική στιγμή αταξίας. Όσο για τον άνθρωπο, η ορφική διδασκαλία κάνει λόγο για τη σύστασή του εκ σώματος και ψυχής. Η μεν ψυχή είναι η αθάνατη περιοχή του ανθρώπου, το δε σώμα η θνητή, κάτι το εφήμερο. Με μια άλλη γλωσσική αναδιατύπωση, ο άνθρωπος είναι το ον που ενώνει Γη και Ουρανό και ως παιδί αυτής της ένωσης έχει μεταθανάτια ζωή, με το νόημα της μετά θάνατον μακαριότητας, της αληθινής ζωής που διασφαλίζει η αθανασία της ψυχής.
Το Χάος και ο Φάνης
§1
Ποιος ήταν ο Ορφέας; Σύμφωνα με το μύθο, ήταν ένας διάσημος τραγουδιστής που τα τραγούδια του μάγευαν ακόμη και δέντρα, βράχους και άγρια ζώα. Θεωρούνταν ο αρχαιότερος ποιητής και τραγουδιστής, ο εφευρέτης της μουσικής και του εξάμετρου. Όταν η νεαρή σύζυγός του Ευρυδίκη πέθανε από δάγκωμα φιδιού, την έφερε πίσω από τον Κάτω Κόσμο με την άδεια του θεού Άδη, τον οποίο ήξερε να συγκινεί με τους θρήνους του· επειδή όμως την αναζήτησε παράνομα, του την πήραν ξανά μακριά. Ο Ορφισμός ήταν μια μυστική διδασκαλία (μυστήρια σε σύστημα από Ορφικούς θεολόγους. Αργότερα αναδιαμορφώθηκε από τους νεότερους, επίσης Θρακικούς, σε λατρεία του Διονύσου· στην πορεία έγινε πολύ πιο εκστατική, αλλά ακριβώς εξαιτίας αυτού απέκτησε μεγάλη φήμη.
Επί της ουσίας είναι μια Διδασκαλία για την προέλευση των θεών (θεογονία) και του κόσμου (κοσμογονία), καθώς και για μια περιοδική ανανέωση του κόσμου· αλλά πάνω απ' όλα, προσέφερε ένα δόγμα σωτηρίας (χρυσές πλάκες από τάφους στην περιοχή του Κρότωνα [Πυθαγόρας] με εξάμετρα που διδάσκουν στους νεκρούς πώς να επιτύχουν τη σωτηρία από τις δυνάμεις του Άδη). Η ορφική θρησκεία δεν είχε μόνιμο τόπο λατρείας· αυτό ευνοούσε την εξάπλωσή της. Μια εκτεταμένη ορφική γραμματεία υπήρχε από τον 6ο αιώνα π.Χ. έως την ύστερη αρχαιότητα· ό,τι έχει διασωθεί, χρονολογείται κυρίως από τον 2ο αιώνα μ.Χ., για παράδειγμα, τα Αργοναυτικά, ένα ποίημα για τη συμμετοχή του Ορφέα στο ταξίδι των Αργοναυτών, και τα Λιθικά, ένα ποίημα για τη μαγική δύναμη των λίθων. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ορφέας θεωρούνταν επίσης ο εφευρέτης της μαγείας. Έχει να παρουσιάσει χρησμούς και μια συλλογή 87 ύμνων σε διάφορους θεούς. Πρόκειται για ένα λειτουργικό λατρευτικό βιβλίο της κοινότητας των ορφικών.
§2
Οι άνθρωποι, που έζησαν αυτήν την εποχή, στον χώρο της Ελλάδας, δεν ήταν άμοιροι συγκεκριμένων γνώσεων και ανάλογων διαχρονικών αξιών. Οι γνώσεις και το σύστημα αξιών συνδέθηκαν και με έναν σχετικά συγκροτημένο τρόπο ζωής, που είχε ως θεμέλιό του περισσότερο την πρόβλεψη παρά το απρόβλεπτο, το τυχαίο, την έκπληξη. Αυτές οι γνώσεις σχετίζονται τόσο με τον λογισμό του ανθρώπου όσο και με προσπάθειες εξήγησης ή κατανόησης των φαινομένων του φυσικού κόσμου και της φύσης. Γενικώς ειπείν, η ερμηνεία των πραγμάτων του εν λόγω κόσμου είναι μια διαχρονική πράξη του ανθρώπου και συγχρόνως ένα αδιαμφισβήτητο κριτήριο για τη μεγαλοσύνη εκείνου ή εκείνων, που συνήθως αφοσιώνονται σε μια τέτοια τιτάνια ερμηνευτική υπόθεση και κατακυρώνονται, στο θρύλο και στη ζωή, ως σοφοί. Ο Ορφέας ανήκει στη χορεία αυτών των σοφών δασκάλων, που με το μεγαλείο τους τοποθετούνται ανάμεσα στον μύθο και την ιστορία. Πριν από κάθε άλλο προηγείται ο μεγάλος σοφός για να ακολουθήσει στον κατάλληλο χρόνο η διάδοση της σοφίας του, που έλαβε τη μορφή πνευματικού κινήματος και ως ορφισμός πλέον προσείλκυσε ποικιλοτρόπως το ενδιαφέρον επιφανών διανοητών. Ήδη ο Πλάτων διαγιγνώσκει στην ορφική διδασκαλία μια φιλοσοφική, κατά κάποιο τρόπο, σύλληψη της ιδέας περί αθανασίας της ψυχής, όταν παρουσιάζει τον Σωκράτη να υποστηρίζει πως θα άξιζε να πεθάνει, θα προτιμούσε πράγματι τον θάνατο, αν ήταν να συναντήσει στον Άδη τον Ορφέα, αλλά και άλλους σπουδαίους ανθρώπους (Απολογία Σωκράτους 41a-b· επίσης Συμπόσιο 179d-e).
§3
Όπως προαναφέρθηκε, ο Ορφέας ήταν ένας μεγάλος μυσταγωγός, γνωστός για τις μυστικές και τις φανερές του διδασκαλίες. Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε πως η ορφική μυσταγωγία δεν έχει καμιά σχέση με κάποιες σημερινές, άκρως βίαιες ή αντιπνευματικές «μυσταγωγίες» αφιλοσόφητων ή ψευδο-θεολογικά αρρωστημένων ατόμων ή ομάδων. Νοείται ως μια καθαρά στοχαστική διεργασία του ανθρώπινου νου, που θέλει να προχωρήσει πέρα ή πίσω από το προπέτασμα του δεδομένου. Γι’ αυτό και η θεωρητική εμβέλεια του Ορφέα εκτείνεται σε ένα ευρύ φάσμα ερμηνειών ή θεωριών γύρω από τον άνθρωπο, τον κόσμο, τον θεό. Χαρακτηριστικό της διεισδυτικότητας της σκέψης του και της ακαταδάμαστης από τη φθορά του χρόνου διδασκαλίας του είναι το γεγονός ότι στα έργα του μπορεί κανείς να βρει διαχρονικής ισχύος απεικονίσεις, θεωρήσεις, παραστάσεις, θέσεις ή απόψεις, πάντοτε με ποιητική-συμβολική γλώσσα, γύρω από τα τρία προαναφερθέντα ήδη, μέγιστα οντολογικά θέματα: άνθρωπος ‒ κόσμος ‒ θεός. Άλλοι δέχτηκαν άμεσα ή έμμεσα επιδράσεις, ενώ άλλοι ασχολήθηκαν και συνεχίζουν να ασχολούνται μέχρι και σήμερα με την επαλήθευση των διδαγμάτων του ή με την ανα-συγκρότηση του έργου του. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με τους μεγάλους σοφούς της ιστορίας, όπως π.χ. με τον Πυθαγόρα και τον Πυθαγορισμό, με τον Σωκράτη και τις μετέπειτα σωκρατικές σχολές, με τον Πλάτωνα και τον Πλατωνισμό κ.λπ. Στο έργο του [ή στο βιβλίο της ορφικής κοινότητας] με τίτλο Ύμνοι, εκκινώντας με το προοίμιο: Ορφεύς προς Μουσαίον, αναπτύσσει κυρίως μια θεογονία, με το νόημα βασικά μιας ανώτερης πνευματικής σύλληψης όλων εκείνων των χαρακτηριστικών, που απέδιδε η μυθολογική παράδοση στους θεούς. Αρχίζει με τη γένεση και τελειώνει με τον θάνατο. Το βέβαιο είναι, ανεξάρτητα από τη μεταγενέστερη νόθευση των συγγραμμάτων του στον έναν ή τον άλλο βαθμό, ότι πρωτίστως διατύπωσε ισχυρές απόψεις γύρω από την αθανασία των ψυχών.
§4
Υπό την προϋπόθεση του ρόλου που παίζει πρωτίστως το υγρό στοιχείο, έτσι όπως προσωποποιείται από το ύδωρ, στην παρουσία των πραγμάτων και του κόσμου, ο Ορφέας υποστηρίζει πως η πρώτη αρχή των όντων ή των πραγμάτων είναι το Χάος. Είναι το χάσμα που χαίνει, η χαίνουσα άβυσσος. Ερώτημα: Το Χάος, ως τέτοια αρχή, ήτοι ως εδώ και τώρα χάσκουσα άβυσσος στον φυσικό και τον ανθρώπινο κόσμο, δεν αποτελεί και σήμερα καθοριστική απαρχή της ζωής μας; Ή μήπως δεν προσωποποιούν το Χάος οι ποικίλες απόπειρες ‒μέσω της επιστήμης, της τεχνικής, της πολιτικής, της ιδεολογίας, των συστημικών δομών, των οργανώσεων, των σωματειακών ενώσεων, των ακαδημαϊκών θεσμών ή βλέψεων κ.λπ. ‒ να υπονομευθεί η αυθυποστασία της ανθρώπινης ύπαρξης και να αναχθεί η αρχέγονη αρχή ανθρώπων και πραγμάτων στην απόλυτη αρμοδιότητα ή συν-αρμοδιότητα των ως άνω οντοτήτων. Η ωφελιμιστική προτεραιότητα του Είναι τέτοιων οντοτήτων έναντι κάθε αυτονομίας της σκέψης είναι το χαίνον χάσμα, που περικυκλώνει τον σύγχρονο άνθρωπο και τον καταβαραθρώνει. Το εν λόγω χάσμα ή το Χάος, όπως μας λέει ο Ορφέας, μοιάζει με αυγό και γι’ αυτό είναι εν γένει κυκλικό. Τι συμβαίνει εντός αυτού του Χάους; Πραγματοποιείται μια σύγκραση των διαφόρων στοιχείων, αφού τα πρωταρχικά στοιχεία διακρίνονται για την υγρότητά τους. Με συμβολική γλώσσα περί του παρόντος θέματος, ο ύψιστος αυτός μυσταγωγός παρουσιάζει αυτή τη μείξη με τη μορφή του Ωκεανού, που νυμφεύθηκε την Τηθύν, και με τις συνακόλουθες συγγενεύσεις. Η Τηθύς είναι κόρη του Ουρανού, κάτι που σημαίνει πως ο τελευταίος γίνεται αποδεκτός ως γεννήτωρ των πάντων (Ύμνος 4) και ως τέτοιος θεωρείται ἀτειρής, δηλ. ακατάβλητος, ακαταμάχητος.
§5
Υπάρχει και μια άλλη άποψη, ήτοι εκδοχή, πως ο πρωτουργός των πάντων είναι ο Ζευς, γιατί είναι αυτός που ενεργοποίησε το υγρό στοιχείο και έτσι συνετέλεσε ώστε να πρωτο-εμφανιστεί ο Φάνης. Εδώ αξιολογείται η δραστική δύναμη του πυρός ως πρωταρχικός παράγοντας για τη δημιουργία των πάντων. Ο Φάνης δηλονότι προέρχεται από μια φυσική διεργασία, από την αποκύηση του έμψυχου ωού, του πρώτου ωού, που δεν σημαίνει παρά το πρώτο νοητό, δηλ. το νου, για να επακολουθήσει στη συνέχεια η Θεογονία. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον Πρόκλο, ο Φάνης είναι το αὐτοζῷον (Πρόκλος, Εις τον Τίμαιον 428, 15-20). Σε άλλο σημείο του ίδιου έργου (430, 15-16) αναφέρει πως ο Φάνης, ως νους και φως, «πάντας ορατούς ποιεί και δείκνυσιν». Ο Φάνης αποκτά εἶδος, δηλ. μορφή, δυνάμει της πρόνοιας του ενυπάρχοντος θείου πνεύματος. Πού ενοικεί τούτο το πνεύμα; Ω αρχέγονο πυρ ενοικεί μέσα στο υγρό στοιχείο. Και τούτο, διότι με τούτο το τελευταίο έρχεται να ενωθεί το πυρ. Με μια τέτοια ένωση όλα τα πράγματα αποκτούν μοναδική, θεία λάμψη, ολοκληρώνονται σε ένα αρμονικό Όλο, έτσι που ο Φάνης να λογίζεται ως μια θεότητα. Σε κάθε περίπτωση υπάρχει μια δράση, κατά τον Ορφέα, που συντελεί στην παρουσία των όντων, είναι κυριολεκτικά ο δημιουργός τους. Αυτή η δράση έχει προέλευση άνωθεν, εκ του θεού, και κάνει αισθητή την παρουσία της ως θεός-πυρ. Ο θεός που προσωποποιεί το πυρ, την ως άνω λάμψη, το Φως, την Ημέρα, είναι ο Ζευς: ο πύρινος θεός. Δυνάμει τούτης της φωτεινής δύναμης και της ανάλογης δράσης, που υπαγορεύει, ο κόσμος εκτυλίσσεται ως ένα εύτακτο και ενιαίο Όλο, χωρίς να αποκλείεται και κάποια χρονική στιγμή αταξίας. Όσο για τον άνθρωπο, η ορφική διδασκαλία κάνει λόγο για τη σύστασή του εκ σώματος και ψυχής. Η μεν ψυχή είναι η αθάνατη περιοχή του ανθρώπου, το δε σώμα η θνητή, κάτι το εφήμερο. Με μια άλλη γλωσσική αναδιατύπωση, ο άνθρωπος είναι το ον που ενώνει Γη και Ουρανό και ως παιδί αυτής της ένωσης έχει μεταθανάτια ζωή, με το νόημα της μετά θάνατον μακαριότητας, της αληθινής ζωής που διασφαλίζει η αθανασία της ψυχής.
ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ - αλ-Κίντι
Abu Yusuf Ya'qub ibn Ishaq Al-Kindi (περ. 800-870 μ.Χ.) ήταν ο πρώτος αυτοπροσδιοριζόμενος φιλόσοφος στην αραβική παράδοση. Αυτός συνεργάστηκε με μια ομάδα μεταφραστών που απέδωσαν έργα του Αριστοτέλη, οι Νεοπλατωνικοί, και οι Έλληνες μαθηματικοί και επιστήμονες σε Αραβικά. Οι πραγματείες του Al-Kindi, πολλές από τις οποίες είναι επιστολές απευθυνόταν στα μέλη της οικογένειας του χαλίφη, εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από αυτά μεταφράσεις, οι οποίες περιελάμβαναν την περίφημη Θεολογία του Αριστοτέλη και το βιβλίο των αιτιών, αραβικές εκδόσεις έργων του Πλωτίνου και Πρόκλος. Η σκέψη του Al-Kindi ήταν διαποτισμένη με τον Νεοπλατωνισμό, Αν και η κύρια αυθεντία του σε φιλοσοφικά θέματα ήταν Αριστοτέλης. Οι φιλοσοφικές πραγματείες του Al-Kindi περιλαμβάνουν το On Πρώτη Φιλοσοφία, στην οποία υποστηρίζει ότι ο κόσμος δεν είναι αιώνια και ότι ο Θεός είναι απλός. Έγραψε επίσης πολλά έργα για άλλα φιλοσοφικά θέματα, ιδίως ψυχολογία (συμπεριλαμβανομένης της γνωστό Περί Διάνοιας) και κοσμολογία. Αλ-Κίντι Η εργασία στα μαθηματικά και τις επιστήμες ήταν επίσης εκτεταμένη, και ήταν γνωστή τόσο στις μεταγενέστερες αραβικές όσο και στις λατινικές παραδόσεις για το δικό του γραπτά για την αστρολογία.
1. Ζωή και έργα
1.1 Ζωή
Ο Al-Kindi ήταν μέλος της αραβικής φυλής Kinda, η οποία είχε παίξει ένα σημαντικό ρόλο στην πρώιμη ιστορία του Ισλάμ. Η γενεαλογία του τον κέρδισε τον τίτλο "φιλόσοφος των Αράβων" μεταξύ μεταγενέστερων συγγραφέων. Γνωρίζουμε ότι ο αλ-Κίντι πέθανε μετά το 866 μ.Χ. και η ημερομηνία θανάτου του είναι συνήθως Βάλτε στις αρχές της δεκαετίας του 870. Η ημερομηνία γέννησής του είναι πιο δύσκολο να προσδιοριστεί, αλλά είναι λέγεται ότι υπηρέτησε ως λόγιος υπό τον χαλίφη al-Ma'mun, του οποίου η βασιλεία τελείωσε το 833, και σίγουρα συνδέθηκε με το αυλή του επόμενου χαλίφη, αλ-Μουτασίμ (βασίλεψε 833–842). Έτσι, συνήθως υπολογίζεται ότι γεννήθηκε γύρω στο 800 μ.Χ. Ήταν γεννήθηκε στη Βασόρα και σπούδασε στη Βαγδάτη. Η φιλοσοφική του καριέρα κορυφώθηκε υπό τον al-Mu'tasim, στον οποίο ο al-Kindi αφιέρωσε το πιο διάσημο έργο, Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, και του οποίου ο γιος Αχμάντ διδάχθηκε από αλ-Κίντι.
Οι φιλοσοφικές δραστηριότητες του Al-Kindi επικεντρώθηκαν γύρω από το μεταφραστικό κίνημα που είχε ξεκινήσει και υποστηριχθεί από το «Αββασίδες χαλίφηδες πριν από τη γέννηση του al-Kindi (σε αυτό βλέπε Endress 1987/1992, Gutas 1998). Ο Al-Kindi επέβλεπε έναν από τους δύο Κύριες ομάδες μεταφραστών τον ένατο αιώνα (η άλλη ομάδα ήταν με επικεφαλής τον Hunayn ibn Ishaq). Ο "κύκλος Kindi" (βλ. Endress 1997) μετέφρασε πολυάριθμα έργα φιλοσοφίας και επιστήμης από τα ελληνικά στα αραβικά. (Σχετικά με την έξοδο του κύκλου βλέπε παρακάτω, 2.1.) Αλ-Κίντι φαίνεται να ήταν μεσολαβητής μεταξύ των προστατών αυτών των μεταφραστών και οι λόγιοι που έκαναν πραγματικά τη μετάφραση, πολλοί από τους οποίους ήταν Σύριοι Χριστιανοί ή συριακής καταγωγής. Τα δικά του γραπτά μπορεί να είναι: θεωρείται ως μια συνεχής εκστρατεία δημοσίων σχέσεων που αποσκοπεί προβολή και διαφήμιση της αξίας της ελληνικής σκέψης για έναν σύγχρονο Μουσουλμανικό ακροατήριο του ένατου αιώνα.
1.2 Έργα
Έχουμε την τύχη να έχουμε έναν κατάλογο τίτλων έργων που αποδίδονται σε al-Kindi, το οποίο βρίσκεται στο Fihrist του δέκατου αιώνα βιβλιοπώλης Ibn al-Nadim. Χάρη στον Ibn al-Nadim γνωρίζουμε ότι ο al-Kindi έγραψε εκατοντάδες πραγματείες για μια πολύ μεγάλη ποικιλία επιστημονικών και φιλοσοφικούς κλάδους. Πράγματι, η επιστημονική και μαθηματική Οι τίτλοι ξεπερνούν κατά πολύ τους φιλοσοφικούς τίτλους. Πολλά από τα τελευταία θα χανόταν τώρα αν δεν υπήρχε ούτε ένα χειρόγραφο, που κρατήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, που περιέχει τα περισσότερα από τα σωζόμενα φιλοσοφικά γραπτά του αλ-Κίντι (μεταφράστηκε στο Adamson and Pormann 2012, εκδόθηκε στο Abu Rida 1950 και 1953; αρκετά σημαντικά κείμενα επιμελούνται και μεταφράζονται στα Rashed και Jolivet 1998). Αυτό περιλαμβάνει το έργο για το οποίο είναι περισσότερο γνωστός, On First Philosophy. Η δική μας εκδοχή αυτής της πραγματείας είναι ατελής, αποτελούμενη μόνο από το πρώτο μέρος, το οποίο υποδιαιρείται σε τέσσερα Τμήματα. Το πρώτο τμήμα είναι ουσιαστικά μια προτροπή προς την αναγνώστη για να τιμήσει την ελληνική φιλοσοφική σοφία. Το δεύτερο περιέχει Η περίφημη συζήτηση του al-Kindi για την αιωνιότητα του κόσμου. Το τρίτο και το τέταρτο καθιερώνουν την ύπαρξη ενός «αληθινού» Ένας», δηλαδή ο Θεός, που είναι η πηγή της ενότητας σε όλα τα άλλα πράγματα, και σκεφτείτε το ανεφάρμοστο της γλώσσας σε αυτό το αληθινό Ένα.
Το χειρόγραφο της Κωνσταντινούπολης περιλαμβάνει επίσης ένα από τα λίγα αντίγραφα του al-Kindi's On the Intellect to survive στα αραβικά (είναι διατηρείται επίσης σε λατινική μετάφραση). Αυτή είναι η πρώτη πραγματεία στο η αραβική παράδοση να δώσει μια ταξινόμηση των τύπων διάνοιας, όπως θα γίνει γνωστό στον al-Farabi, τον Avicenna και τον Averroes. Άλλα έργα ρίχνουν περαιτέρω φως στην ψυχολογία του al-Kindi (δηλ. θεωρία της ψυχής): ο Λόγος για την Ψυχή αποτελείται από: υποτιθέμενα αποσπάσματα από Έλληνες φιλοσόφους, Ότι υπάρχουν Το Separate Substances χρησιμοποιεί τις Κατηγορίες του Αριστοτέλη για να αποδεικνύουν ότι η ψυχή είναι άυλη, και το Περί ύπνου και ονείρου δίνει μια περιγραφή προφητικών ονείρων με όρους του Αριστοτέλη θεωρία της φαντασίας. Σχετίζεται με την ψυχολογική του al-Kindi θεωρίες είναι το μόνο σημαντικό σωζόμενο έργο του για την ηθική, On Διαλύοντας τις θλίψεις. (Συνέθεσε επίσης μια συλλογή ηθικών ανέκδοτα και ρήσεις που αποδίδονται στον Σωκράτη, για τα οποία βλέπε Fakhry 1963.)
Ο Al-Kindi εκθέτει τις κοσμολογικές θεωρίες του σε δύο ακόμη κείμενα που βρέθηκαν στο ίδιο χειρόγραφο, On the Proximate Agent Cause of Generation και τη διαφθορά και την προσκύνηση των εξόχως απόκεντρων Σφαίρα. Επίσης σχετικά εδώ είναι πολλά έργα για τη μετεωρολογία και πρόγνωση καιρού. Αυτά εφαρμόζουν τις ίδιες κοσμολογικές ιδέες για να δείξουν Πώς η ουράνια κίνηση παράγει βροχή και άλλα μετεωρολογικά φαινόμενα στον κάτω κόσμο όπου ζούμε. Ενώ αυτά τα έργα επηρεάζονται από Ο Αριστοτέλης, al-Kindi αντλεί επίσης από άλλες ελληνικές πηγές, όπως Πτολεμαίος. Η γνώση του για την ελληνική επιστημονική παράδοση ήταν στην πραγματικότητα εκτενής. Για παράδειγμα, χρησιμοποιεί τον Ευκλείδη και ιδέες που μπορούν να ανιχνευθούν στον Πτολεμαίο σε ένα πολύ γνωστό έργο για την οπτική, Περί Προοπτικών, που διατηρείται μόνο στα λατινικά. Το σωζόμενο επιστημονικό του Al-Kindi το corpus είναι αρκετά μεγάλο και περιλαμβάνει πραγματείες για την παρασκευή ναρκωτικών, μουσική, αστρολογία και μαθηματικά (βλ. περαιτέρω Rosenthal 1942). Αλλά Η εστίαση εδώ θα είναι στις φιλοσοφικές απόψεις του al-Kindi.
2. Επιρροές στον al-Kindi
2.1 Ελληνικές επιρροές
Όπως θα περίμενε κανείς, δεδομένου του εξέχοντος ρόλου του στη μετάφραση, κίνηση, τα έργα του al-Kindi είναι διαποτισμένα με ιδέες από τα ελληνικά σκέψη. Τα φιλοσοφικά του έργα οφείλονται εν μέρει στο Μαθηματικοί και επιστημονικοί συγγραφείς μεταφρασμένοι από την εποχή του, για παράδειγμα Νικόμαχος της Γεράσας. Ο Ευκλείδης επηρέασε τη μεθοδολογία του ως καθώς και τα μαθηματικά του (βλ. Gutas 2004, Gannagé 2016, Φρόιντενταλ 2022). Αλλά η πιο σημαντική επιρροή στη φιλοσοφία του ήταν από τον Αριστοτέλη, του οποίου το corpus al-Kindi ερευνά σε μια πραγματεία που ονομάζεται Περί της ποσότητας των βιβλίων του Αριστοτέλη (Abu Rida 1950, 363–84; επίσης Guidi και Walzer 1940, Cortabarria Beitia 1972, Jolivet 2004, Ighbariah 2012). Αυτό το έργο παρέχει μια αρκετά διεξοδική επισκόπηση του corpus του Αριστοτέλη, αν και ο al-Kindi σαφώς δεν έχει Διαβάστε μερικές από τις πραγματείες που συζητά. Όταν ο al-Kindi έρχεται στο αναφέρει το περιεχόμενο της Μεταφυσικής που δίνει το Ακολουθώντας, μάλλον εκπληκτική, περίληψη:
Ο σκοπός του στο βιβλίο του που ονομάζεται Μεταφυσική είναι να εξηγήσει πράγματα που επιβιώνουν χωρίς ύλη και, αν και μπορεί να υπάρχουν μαζί. με ό,τι έχει ύλη, δεν συνδέονται ούτε ενώνονται με υπόθεση; να επιβεβαιώσει την ενότητα του Θεού, του μεγάλου και εξυψωμένου, να Εξηγήστε τα όμορφα ονόματά Του και ότι Αυτός είναι ο πράκτορας αιτία του σύμπαν, το οποίο τελειοποιεί [τα πάντα], ο Θεός του σύμπαντος που κυβερνά μέσω της τέλειας πρόνοιάς Του και της πλήρους σοφίας Του.
Αν και αυτό μπορεί να μην μοιάζει με ακριβή περιγραφή του Τα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη, είναι απολύτως ακριβή περιγραφή της αντίληψης του ίδιου του al-Kindi για την επιστήμη του μεταφυσική. Το ότι συγχέει τη μεταφυσική με τη θεολογία είναι σαφές από το άνοιγμα του On First Philosophy, το οποίο λέει ότι από τότε Η φιλοσοφία γενικά είναι η μελέτη της αλήθειας, «πρώτα φιλοσοφία» είναι «η γνώση της πρώτης αλήθειας που είναι Η αιτία κάθε αλήθειας». Και πράγματι η Μεταφυσική του Αριστοτέλη είναι μια σημαντική επιρροή σε αυτό το έργο. Ωστόσο, όπως είναι χαρακτηριστικό των φιλοσοφικών γραπτών του al-Kindi, On First Η φιλοσοφία κάνει επίσης εκτεταμένη χρήση ιδεών από μεταφράσεις του Νεοπλατωνικά κείμενα. Η απόδειξη για την ύπαρξη ενός «αληθινού Ένα" βασίζεται εν μέρει στον Πρόκλο (όπως φαίνεται στο Jolivet 1979), και μπορεί κανείς να ανιχνεύσει επιρροές από την αραβική εκδοχή του Πλωτίνου που παράγεται στον κύκλο του al-Kindi, η λεγόμενη Θεολογία του Αριστοτέλης. Ίσως η πιο σημαντική μεμονωμένη επιρροή, ωστόσο, είναι μια επίθεση στον Αριστοτέλη από τον νεοπλατωνικό χριστιανό στοχαστή Ιωάννη Φιλόπονος, για το ζήτημα της αιωνιότητας του κόσμου.
Η Πρώτη Φιλοσοφία, λοιπόν, είναι ένα ιδιαίτερα καλό παράδειγμα πώς ο al-Kindi συνδυάζει νεοπλατωνικές και αριστοτελικές ιδέες στο όραμά του μιας συνεκτικής φιλοσοφίας που προέρχεται από τους Έλληνες. Ο τρόπος για αυτό Η συνοπτική αντίληψη της ελληνικής κληρονομιάς ήταν στην πραγματικότητα που προετοιμάστηκε από τους ίδιους τους Νεοπλατωνικούς, των οποίων τα σχόλια Ο Αριστοτέλης προμηνύει τις τάσεις εναρμόνισης που είναι εμφανείς στο al-Kindi. Αλλά ως υποστηρικτής της ελληνικής σοφίας, ο al-Kindi θα ήταν σε κάθε περίπτωση πρόθυμοι να υπογραμμίσουν τυχόν εντάσεις μεταξύ Ελλήνων φιλοσόφων, ή οποιαδήποτε αποτυχίες των Ελλήνων στοχαστών. Για παράδειγμα, δεν δίνει κανένα σημάδι ότι η θέση του για την αιωνιότητα του κόσμου αποκλίνει από εκείνη του Αριστοτέλης. (Είναι ενδιαφέρον ότι είναι πιο πρόθυμος να αναγνωρίσει τις ελλείψεις. από την πλευρά των Ελλήνων επιστημονικών στοχαστών, για παράδειγμα στην Η οπτική του Ευκλείδη, αν και ακόμη και εδώ τονίζει την ανάγκη για μια φιλανθρωπική προσέγγιση.) Αργότερα στην πρώτη ενότητα του On First Φιλοσοφία, al-Kindi εξαπολύει ένα χείμαρρο κακοποίησης εναντίον ανώνυμων σύγχρονοι που επικρίνουν τη χρήση ελληνικών ιδεών:
Δεν πρέπει να ντρεπόμαστε να θαυμάζουμε την αλήθεια ή να την αποκτούμε από όπου κι αν έρχεται. Ακόμα κι αν θα έπρεπε να προέρχεται από μακρινά έθνη και ξένους λαούς, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για τον μελετητή της αλήθειας σημαντική από την αλήθεια, ούτε η αλήθεια εξευτελίζεται ή μειώνεται από αυτός που το δηλώνει ή το μεταφέρει· κανείς δεν εξευτελίζεται από την αλήθεια, Αντίθετα, όλοι εξευγενίζονται από αυτό.
Αν και ο al-Kindi ήταν ανυποχώρητος στην υποστήριξή του για τις ιδέες Διαδόθηκε στο μεταφραστικό έργο, αναπόφευκτα επηρεάστηκε από τα πνευματικά ρεύματα της εποχής του. Αυτό βγαίνει πιο καθαρά όταν ο al-Kindi χρησιμοποιεί ελληνικές ιδέες για να ασχοληθεί με τα προβλήματα του χρόνο, ιδιαίτερα στον χώρο της θεολογίας.
2.2 Σύγχρονες επιρροές
Δύο παραδείγματα αυτής της δέσμευσης, που θα συζητηθούν λεπτομερέστερα στο επόμενη ενότητα, είναι η αντιμετώπιση των θεϊκών ιδιοτήτων από τον al-Kindi, και τις απόψεις του για τη δημιουργία. Όπως θα δούμε, ο al-Kindi είχε μια αυστηρή άποψη για το ζήτημα των χαρακτηριστικών, με βάση αυτό το κατηγόρημα πάντοτε υπονοεί πολλαπλότητα, ενώ ο Θεός είναι απεριόριστα ένας. Αυτό έγινε σε σύγκριση (Ivry 1974, Adamson 2003) με τη θέση του Mu'tazilites, οι οποίοι ήταν οι κύριοι σύγχρονοι θεολόγοι του ένατος αιώνας. Η επίδραση του μουταζιλίτη μπορεί επίσης να είναι παρούσα σε Η θεωρία του al-Kindi ότι η δημιουργία είναι ένα «φέρνοντας να είναι όντας από τη μη-ύπαρξη», και ειδικά στην άρνησή του ότι Η δημιουργία μπορεί να είναι αιώνια. (Αυτό μπορεί να σχετίζεται με τον Μουταζιλίτη ισχυρίζονται ότι το Κοράνι είναι δημιουργημένο και όχι αιώνιο. βλέπε Adamson 2007, κεφ.4.)
Ο Al-Kindi χρησιμοποιεί τη φιλοσοφία για να υπερασπιστεί και να εξηγήσει το Ισλάμ σε αρκετές μηχανουργείο. Έγραψε μια σύντομη πραγματεία επιτιθέμενος στο χριστιανικό δόγμα του η Τριάδα, χρησιμοποιώντας έννοιες αντλημένες από την Ισαγωγή της Πορφύριος (η διάψευση του αλ-Κίντι αποτέλεσε αντικείμενο αντι-διάψευση από τον χριστιανό φιλόσοφο του δέκατου αιώνα, Yahya ibn 'Adi; Périer 1920, και για συζήτηση και μετάφραση Adamson 2020). Ενώ αυτό είναι το μόνο σωζόμενο έργο που εμπλέκεται σε θεολογική διαμάχη, γνωρίζουμε από τον Fihrist ότι έγραψε και άλλες πραγματείες για παρόμοια θέματα. Το σωζόμενο corpus περιέχει επίσης αποσπάσματα στα οποία ο al-Kindi εξηγεί την έννοια του αποσπάσματα από το Κοράνι. Το πιο εντυπωσιακό, ίσως, είναι η συζήτησή του δημιουργία εκ του μηδενός εν μέσω του On the Quantity of Βιβλία του Αριστοτέλη. Αυτό το απόσπασμα είναι ένα σχόλιο για το Κοράνι 36: 79–82. Ο Al-Kindi αναφέρει το ίδιο απόσπασμα του Κορανίου, και συζητά την ιδιαίτερη φύση της προφητικής γνώσης, σε ένα μετεωρολογική εργασία με τίτλο On Why the Higher Atmosphere is Κρύο (βλέπε Abu Rida 1953, 92–93). Το κοσμολογικό έργο On the Prostration of the Outer Sphere, εν τω μεταξύ, είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στην εξήγηση του στίχου του Κορανίου "τα αστέρια και τα δέντρα προσκυνούν» (55: 6) όσον αφορά Η αφήγηση του al-Kindi για την ουράνια επιρροή στον υποσελήνιο κόσμο. Οι παρατηρήσεις του Al-Kindi εδώ δείχνουν το ενδιαφέρον του για το σύγχρονο κλάδους της γραμματικής και της εξήγησης του Κορανίου.
Η επιθυμία να ενσωματώσει τις ελληνικές ιδέες στη δική του κουλτούρα εκδηλώνεται σε ένα διαφορετικό τρόπο από On Definitions, μια λίστα τεχνικών φιλοσοφικούς όρους με ορισμούς (βλέπε Abu Rida 1950, 165–79; επίσης Allard 1972, Klein-Franke 1982). Το έργο αυτό αποδίδεται al-Kindi, και παρόλο που η αυθεντικότητά του έχει αμφισβητηθεί, είναι σχεδόν σίγουρα τουλάχιστον μια παραγωγή του κύκλου του al-Kindi, πιθανώς αποτελείται από διάφορα στρώματα (Tarras 2023). Οι περισσότεροι από τους καθορισμένους όρους αντιστοιχούν σε ελληνικούς τεχνικούς όρους, και έτσι δημιουργούν ένα αραβικό φιλοσοφική ορολογία που προορίζεται να είναι ισοδύναμη με εκείνη των Ελλήνων. Είναι εντυπωσιακό ότι, τόσο νωρίς στα αραβικά φιλοσοφική παράδοση, υπήρχε ήδη μια αντιληπτή ανάγκη για μια Νέα τεχνική γλώσσα για την επικοινωνία φιλοσοφικών ιδεών σε ένα διαφορετικό περιβάλλον (και φυσικά για μετάφραση ελληνικών στα αραβικά). Μερικοί, αν και σίγουρα όχι όλοι, από τους όρους που αναφέρονται στο On Οι ορισμοί θα γίνουν πράγματι τυποποιημένοι αργότερα φιλοσοφική παράδοση.
3. Μεταφυσική
3.1 Θεϊκή απλότητα
Το σημαντικότερο έργο του Al-Kindi, On First Philosophy (για το οποίο βλέπε Abu Rida 1950, 97-162, Ivry 1974, Rashed and Jolivet 1998, 9-99), είναι αφιερωμένο στην «πρώτη φιλοσοφία" ή μεταφυσική, μια επιστήμη al-Kindi αμέσως ταυτίζεται με τη μελέτη του Θεού. Δεδομένου ότι όλη η φιλοσοφία είναι μια έρευνα στην αλήθεια, η πρώτη φιλοσοφία είναι η γνώση του Θεού, ο οποίος είναι «Η πρώτη αλήθεια και η αιτία κάθε αλήθειας». Ενώ αυτό μπορεί να μην ακούγεται σαν να έχει μεγάλη σχέση με του Αριστοτέλη κατανόηση της πρώτης φιλοσοφίας ως επιστήμης της ύπαρξης, al-Kindi συνδέει στενά την ύπαρξη με την αλήθεια («ό,τι έχει ύπαρξη» έχει αλήθεια»). Γι' αυτόν, να πει ότι ο Θεός είναι η αιτία όλης της αλήθειας ισοδυναμεί με το να λέμε ότι ο Θεός είναι η αιτία όλης της ύπαρξης, ένα σημείο γίνεται πιο σαφές στο τέλος αυτού που μας απομένει από το On First Φιλοσοφία (βλ. παρακάτω, 3.2).
Η κεντρική έννοια στη θεολογία του Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, Ωστόσο, δεν είναι ούτε αλήθεια ούτε ύπαρξη, αλλά ενότητα. Πράγματι, al-Kindi επιχειρηματολογεί για μια πρώτη αιτία ύπαρξης ακριβώς επιχειρηματολογώντας υπέρ μιας πρώτης αιτία της ενότητας, και υποστηρίζοντας ότι «φέρνοντας κάτι σε είναι" σημαίνει επιβολή ενότητας ορισμένου είδους. Αλ-Κίντι Η φιλοσοφική θεολογία έχει έτσι δύο κύριες πτυχές: μια απόδειξη ότι υπάρχει πρέπει να είναι κάποιος «αληθινός Ένας» που είναι η αιτία της ενότητας στο όλα τα πράγματα, και μια συζήτηση για τη φύση αυτού του αληθινού Ενός. Αυτοί Οι πτυχές εξετάζονται, αντίστοιχα, στο τρίτο και τέταρτο τμήμα του Περί Πρώτης Φιλοσοφίας.
Στην τρίτη ενότητα, ο al-Kindi αποδεικνύει πρώτα ότι τίποτα δεν μπορεί να είναι δικό του δική του αιτία, ένα σημείο που δεν χρησιμοποιείται ρητά σε αυτό που ακολουθεί, αλλά μπορεί να έχει σκοπό να δείξει ότι τίποτα δεν μπορεί να είναι η αιτία από μόνο του ενότητα. Στη συνέχεια προβαίνει σε εξαντλητική έρευνα των διαφόρων τύπων "Ομιλία (Lafz)." Ακολουθώντας τον Ισαγωγό του Πορφύριου, ταξινομεί όλα τα κατηγορήματα ή τους όρους (maqulat) σε γένος, είδος, διαφορά, ατομική, σωστή ατύχημα και κοινό ατύχημα. Παίρνοντάς τα με τη σειρά, υποστηρίζει ο al-Kindi ότι κάθε τύπος κατηγορήματος συνεπάγεται τόσο ενότητα όσο και πολλαπλότητα. Για Παράδειγμα, το ζώο είναι ένα γένος, αλλά αποτελείται από ένα πολλαπλότητα ειδών · Ο άνθρωπος είναι ένα είδος, αλλά αποτελείται από πολλών ατόμων. Και ένας μόνο άνθρωπος είναι ένα άτομο, αλλά αποτελείται πολλών σωματικών μερών. Τέλος, ο al-Kindi αναζητά μια εξήγηση για το Ένωση ενότητας και πολλαπλότητας σε όλα αυτά τα πράγματα. Υποστηρίζει ότι η ένωση δεν μπορεί να είναι απλώς προϊόν τύχης· ούτε μπορεί Να προκαλείται από οποιοδήποτε μέρος του συνόλου των πραγμάτων που είναι ταυτόχρονα ένα και πολλοί. Επομένως, πρέπει να υπάρχει κάποια εξωτερική αιτία για τη συσχέτιση ενότητα και πολλαπλότητα. Αυτή η αιτία θα είναι αποκλειστικά μία, εξ ολοκλήρου χωρίς πολλαπλότητα: ο al-Kindi το εκφράζει αυτό λέγοντας ότι είναι "ουσιαστικά" ένα, ενώ τα άλλα πράγματα είναι "κατά λάθος" ένα. Μιλά επίσης για αυτό ως «ένα στο αλήθεια», ενώ άλλα πράγματα είναι ένα «μεταφορικά». Εν ολίγοις, η εν λόγω αιτία είναι η «αληθινός Ένας», δηλαδή Θεός.
Τώρα, αφού έχουμε ήδη δει ότι κάθε είδους όρος ή έκφραση υπονοεί πολλαπλότητα καθώς και ενότητα, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι στο Το τέταρτο τμήμα του One First Philosophy al-Kindi συνεχίζει με υποστηρίζουν ότι τα διάφορα είδη κατηγορήματος είναι ανεφάρμοστα στο αληθινό Ένα. Συνοψίζει το συμπέρασμά του ως εξής (Rashed and Jolivet 1998, 95):
Έτσι, ο αληθινός Ένας δεν κατέχει ύλη, μορφή, ποσότητα, ποιότητα ή σχέση. Και δεν περιγράφεται με κανέναν από τους άλλους όρους: δεν έχει γένος, καμία συγκεκριμένη διαφορά, κανένα άτομο, κανένα κατάλληλο ατύχημα, και Δεν υπάρχει συνηθισμένο ατύχημα. Δεν κινείται και δεν περιγράφεται μέσω Οτιδήποτε αρνείται να είναι ένα στην αλήθεια. Επομένως, είναι μόνο καθαρή ενότητα, δεν εννοώ τίποτα άλλο από την ενότητα. Και κάθε ενότητα εκτός από αυτήν είναι πολλαπλή.
Όπως προαναφέρθηκε, το συμπέρασμα αυτό συγκρίθηκε με την άποψη της Εκείνοι οι σύγχρονοι θεολόγοι αναφέρονται ως Μουταζιλίτες. Αυτοί ομοίως είχε αυστηρή άποψη για το ζήτημα των θεϊκών ιδιοτήτων, υποστηρίζοντας ότι η απλότητα του Θεού απέκλειε την αποδοχή οποιουδήποτε ιδιότητες διαφορετικές από την ουσία του Θεού. Ωστόσο, είναι ελληνικό προηγούμενα που είναι σαφώς η κύρια επιρροή στο al-Kindi εδώ. Του Ο «αληθινός Ένας» έχει μεγάλη ομοιότητα με τον πρώτο αρχή των Νεοπλατωνικών. Πράγματι, θα μπορούσαμε να θυμηθούμε τον Πλάτωνα τον εαυτό του, στο βαθμό που ο Θεός του αλ-Κίντι φαίνεται να λειτουργεί σαν Πλατωνική μορφή. Ακριβώς όπως η Μορφή του Ίσου είναι εντελώς ίση και όχι στο όλα άνισα, και χρησιμεύει για να εξηγήσει την ισότητα σε άλλα πράγματα, έτσι ο Θεός είναι εντελώς ένα, καθόλου πολλαπλάσια, και εξηγεί την ενότητα στο άλλο πράγματα.
3.2 Δημιουργία
Αυτό, ωστόσο, είναι μόνο ένα μέρος της άποψης του al-Kindi για το θείο αιτιότητα. Διότι, όπως είδαμε, ο al-Kindi πιστεύει ότι είναι Πράγμα ενός συγκεκριμένου είδους είναι να είσαι ένα με έναν ορισμένο τρόπο, συμπεραίνει ότι Το αληθινό Ένα είναι η αιτία της ύπαρξης καθώς και της ενότητας (βλ. περαιτέρω Adamson 2002β). Συγκεκριμένα, πιστεύει ότι ο Θεός είναι "πράκτορας" ή αποτελεσματική αιτία. Η άποψη αυτή εκφράζεται σε Συνοπτικό κείμενο (πιθανώς ένα απόσπασμα από ένα μεγαλύτερο, χαμένο έργο) με τίτλο με τον τίτλο On the True, First, Complete Agent και το Ελλειμματικός πράκτορας που είναι μεταφορικά [ένας πράκτορας] (Abu Ρίντα 1950, 182–4). Το κείμενο αρχίζει ως εξής:
Λέμε ότι η αληθινή, πρώτη πράξη είναι η ανατροφή των όντων από μη-ύπαρξη. Είναι σαφές ότι αυτή η πράξη αρμόζει στον Θεό, τον εξυψωμένο, Ποιος είναι το τέλος κάθε αιτίας. Για την ανατροφή των όντων από Η μη-ύπαρξη δεν ανήκει σε καμία άλλη. Και αυτή η πράξη είναι ένα σωστό χαρακτηριστικό [καλείται] με το όνομα "προέλευση".
Ο Al-Kindi συνεχίζει εξηγώντας ότι ενώ ο Θεός είναι «αληθινός» πράκτορας, αφού είναι αιτία ύπαρξης και ενεργεί χωρίς να ενεργείται, Όλοι οι άλλοι παράγοντες είναι μόνο «μεταφορικά» παράγοντες, επειδή Και οι δύο ενεργούν και ενεργούνται. Η ισχύς του όρου Το "μεταφορικό" εδώ είναι το ίδιο όπως ήταν στο On First Φιλοσοφία: ακριβώς όπως τα δημιουργημένα πράγματα είναι και πολλά και ένα, και έτσι δεν είναι "πραγματικά" ένα, έτσι είναι και παθητικά και ενεργητικά, και επομένως όχι «αληθινά» πράκτορες.
Αυτό το σύντομο κείμενο εγείρει δύο ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με το πώς ο al-Kindi συλλαμβάνεται της θείας δράσης. Πρώτον, τι έχει στο μυαλό του όταν περιγράφει την ελεύθερη βούληση του Θεού ως μεσολαβούμενη από τη δράση του «μεταφορικοί παράγοντες» (ο Θεός «είναι η εγγύτερη αιτία» για το πρώτο αποτέλεσμα, και μια αιτία μέσω ενός μεσάζοντα για το δικό Του αποτελέσματα που είναι μετά το πρώτο αποτέλεσμα»); Δεύτερον, τι είναι εμπλέκονται στο να «φέρνεις την ύπαρξη από τη μη-ύπαρξη»;
Όσον αφορά το πρώτο ερώτημα, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι ο al-Kindi είναι ακολουθώντας νεοπλατωνικά κείμενα, και ότι έχει κατά νου μια διαμεσολαβημένη που απορρέουν από τα αποτελέσματα της πρώτης αρχής. Εάν αυτό είναι σωστό, τότε Το «πρώτο αποτέλεσμα» θα είναι ο «κόσμος του διάνοια» που αναφέρεται σε άλλα κείμενα του Κιντίου (π.χ. στον Λόγο περί Ψυχής, επαναλαμβάνοντας αυτή τη φράση από τη Θεολογία του Αριστοτέλη). Αυτό υποστηρίζεται από μια μη δεσμευτική παρατήρηση στο Περί Πρώτης Φιλοσοφίας ότι «θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί το η διάνοια είναι το πρώτο πολλαπλάσιο» (Rashed and Jolivet 1998, 87). Αλλά φαίνεται τουλάχιστον εξίσου πιθανό ότι το "πρώτο αποτέλεσμα" Εδώ αναφέρεται ο κόσμος των ουρανών: δημιουργώντας τους ουρανούς και θέτοντάς τα σε κίνηση, ο Θεός έμμεσα επιφέρει πράγματα στο υποσελήνιος κόσμος (βλ. παρακάτω, 5.2). Αυτό θα ήταν ένα περισσότερο Αριστοτελική εκδοχή της ιδέας ότι η θεϊκή αιτιώδης συνάφεια είναι Μεσολάβηση.
Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα, η ιδέα ότι ο Θεός είναι ένας παράγοντας που προκαλεί την ύπαρξη μπορεί επίσης να φανεί αρχικά ότι είναι μια απόκλιση από τον Αριστοτέλη. Αλλά στην πραγματικότητα νεοπλατωνικοί συγγραφείς όπως ο Αμμώνιος είχαν υποστήριξε ρητά ότι ο Θεός του Αριστοτέλη ήταν μια αποτελεσματική αιτία είναι, όχι απλώς μια τελική αιτία κίνησης. Και ένα απόσπασμα στο Περί του Ποσότητα των βιβλίων του Αριστοτέλη — τα προαναφερθέντα συζήτηση του Κορανίου 36: 79–82 - κατανοεί τη δημιουργία το μοντέλο της αριστοτελικής αλλαγής, στο οποίο κάτι περνά από ένα σε αντίθεση με ένα άλλο. Στην περίπτωση της δημιουργίας, ένα αντίθετο είναι «μη-είναι» και το άλλο «είναι». Η συζήτηση του Al-Kindi για αυτό έχει παραλληλισμούς με τον ένατο αιώνα θεολογικές συζητήσεις για τη δημιουργία (βλέπε Adamson 2003). Αλλά το κύριο του πηγή, παραδόξως, είναι ο μαθητής του Αμμώνιου, Ιωάννης Φιλόπονος, ένας Χριστιανός Νεοπλατωνικός που είχε επίσης μιλήσει για τη δημιουργία ως φέρνουσα κάτι που πρέπει να είναι «από τη μη-ύπαρξη». Τι χωρίζει τον al-Kindi και ο Φιλόπονος από τον Αριστοτέλη είναι η ιδέα τους ότι αυτό το είδος Η «αλλαγή» από τη μη-ύπαρξη στην ύπαρξη δεν απαιτεί κανένα υποκείμενο. Για Παράδειγμα, για να υπάρξει αλλαγή από μη λευκό σε λευκό, πρέπει να είναι κάποιο υποκείμενο ή υπόστρωμα τόσο για τη στέρηση της λευκότητας και η ίδια η λευκότητα (για παράδειγμα, ο φράχτης που πηγαίνει από την ύπαρξη μη λευκό έως λευκό όταν είναι βαμμένο). Ο Θεός, αντίθετα, μπορεί Φέρτε το να είστε εκ του μηδενός, χωρίς θέμα για την αλλαγή. Ο Al-Kindi τονίζει επίσης ότι η δημιουργική πράξη του Θεού δεν απαιτεί ώρα να πραγματοποιηθεί.
3.3 Αιωνιότητα του κόσμου
Αυτά τα δύο σημεία μας φέρνουν σε μια πιο εκτεταμένη χρήση του Φιλόπονου από al-Kindi, στο γνωστό επιχείρημα του τελευταίου ότι ο κόσμος είναι δεν είναι αιώνια (για την οποία βλέπε Davidson 1969 και 1987, και Staley 1987). Οι περισσότεροι Έλληνες φιλόσοφοι ακολούθησαν τον Αριστοτέλη υποστηρίζοντας ότι ο κόσμος είναι αιώνια, που σημαίνει όχι μόνο ότι δεν θα πάψει ποτέ να υπάρχει, αλλά ότι πάντα υπήρχε. Αυτό ήταν το δόγμα του Αριστοτέλη και του Στωικοί, αλλά και ορθόδοξοι νεοπλατωνικοί, που ερμήνευαν Ο Τίμαιος του Πλάτωνα ως ομοίως αφοσιωμένος στο παρελθόν αιωνιότητα του κόσμου. Ο Φιλόπονος ήταν μια εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Σε ένα έργο που αντικρούει τα επιχειρήματα του νεοπλατωνικού Πρόκλου υπέρ την αιωνιότητα του κόσμου, υποστήριξε επί μακρόν ότι Ο Τίμαιος του Πλάτωνα ορθά οραματίζεται έναν κόσμο με ξεκινώντας από το χρόνο. Και σε ένα άλλο έργο που στρέφεται εναντίον του Αριστοτέλη, Ο Φιλόπονος προσπάθησε να υπονομεύσει τα επιχειρήματα του De Caelo και της Φυσικής με τα οποία ο Αριστοτέλης είχε δείξει ότι ο κόσμος είναι αιώνιος.
Στο δεύτερο μέρος του Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, και πολλά άλλα σύντομα έργα που επαναλαμβάνουν τα ίδια επιχειρήματα που βρίσκονται σε αυτήν την ενότητα, Ο al-Kindi ακολουθεί επιχειρήματα που προέρχονται από τον Φιλόπονο. (Ακριβώς ποιο Το κείμενο ή τα κείμενα του Φιλόπονου που χρησιμοποίησε είναι ασαφή, αλλά φαίνεται ότι τουλάχιστον γνώριζε τμήματα του Κατά Αριστοτέλη.) Ενδιαφέρον Ο al-Kindi αγνοεί εντελώς μια σημαντική πτυχή του Φιλόπονου πολεμική: στο De Caelo, ο Αριστοτέλης είχε υποστηρίξει ότι η Οι ουρανοί πρέπει να είναι αιώνιοι, επειδή έχουν τέλεια, κυκλική κίνηση και επομένως δεν αποτελούνται από κανένα από τα φθαρτά τέσσερα στοιχεία του κατώτερου κόσμου μας. Ενώ ο Φιλόπονος επιτίθεται σε αυτή την κοσμολογία με ένα μακροσκελής και λεπτομερής διάψευση, ο al-Kindi απλώς δέχεται ότι η Οι ουρανοί είναι φτιαγμένοι από ένα αγέννητο και άφθαρτο πέμπτο στοιχείο - αλλά προσθέτει ευθαρσώς ότι είναι παρ 'όλα αυτά αρχικά ήρθε σε ύπαρξη από τον Θεό με μια αρχή στο χρόνο. (Για αυτό δείτε το πραγματεία ότι η φύση της ουράνιας σφαίρας είναι διαφορετική από το Natures of the Four Elements, επιμέλεια Abu Rida 1953, 40–6.)
Όταν ο al-Kindi έρχεται να επιχειρηματολογήσει ρητά κατά της αιωνιότητας του κόσμο, χρησιμοποιεί τη στρατηγική του Φιλόπονου να χρησιμοποιήσει τον Αριστοτέλη εναντίον αυτός ο ίδιος. Ο Αριστοτέλης υποστήριζε περίφημα ότι δεν μπορεί να υπάρξει τέτοιο πράγμα όπως ένα πραγματικό άπειρο. Έτσι, για παράδειγμα, το σώμα του κόσμου δεν μπορεί να είναι απείρως μεγάλο. Επειδή ο κόσμος είναι πεπερασμένος σε χωρικό μέγεθος, υποστηρίζει ο al-Kindi, τίποτα που βασίζεται στο σώμα του κόσμου δεν μπορεί να είναι άπειρος. Δεδομένου ότι ο χρόνος είναι ένα από τα πράγματα που βασίζονται σε αυτό το σώμα, Ο χρόνος πρέπει να είναι πεπερασμένος. Επομένως, ο κόσμος δεν είναι αιώνιος (βλ. Gannagé 2021–22).
Αυτό το επιχείρημα φαίνεται να είναι φτωχό. Ακόμα κι αν ο Αριστοτέλης το παραδέχεται Τίποτα άπειρο δεν μπορεί να κατηγορηθεί για ένα πεπερασμένο σώμα, θα θέλει να το κάνει λένε ότι το επιχείρημα του al-Kindi δεν λαμβάνει πλήρως υπόψη το διάκριση μεταξύ πραγματικών και απλώς δυνητικών απειροτήτων. Ένα πραγματικό άπειρο είναι ένα άπειρο που είναι ταυτόχρονα παρόν στο σύνολό του – για παράδειγμα, ένα απείρως μεγάλο σώμα, ή γενικά οποιοδήποτε σύνολο με άπειρο αριθμό μελών που υπάρχουν στο την ίδια στιγμή. Ένα δυνητικό άπειρο είναι όταν ένα πεπερασμένο μέγεθος μπορεί να είναι παρατείνεται ή πολλαπλασιάζεται επ' αόριστον. Για παράδειγμα, ο Αριστοτέλης σκέφτεται ότι οποιοδήποτε πεπερασμένο μέγεθος χώρου ή χρόνου είναι δυνητικά άπειρο, σε ότι μπορεί κατ' αρχήν να διαιρεθεί σε όσα μέρη επιθυμεί κανείς, με μικρότερες διαιρέσεις ακόμα δυνατές. Το σώμα του κόσμου, όπως Ο al-Kindi παραδέχεται ότι είναι επίσης δυνητικά άπειρος, με την έννοια ότι δεν υπάρχει τίποτα εννοιολογικά αδύνατο για την αύξηση της μέγεθος επ 'αόριστον. Παρατηρήστε, ωστόσο, ότι και στις δύο περιπτώσεις η πραγματική Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας διαδικασίας θα είναι πεπερασμένο: οποιαδήποτε καθορισμένη προσθήκη σε Το μέγεθος ενός σώματος θα εξακολουθεί να δίνει ένα σώμα πεπερασμένου μεγέθους. Επίσης Ανεξάρτητα από το πόσο λεπτά διαιρώ ένα σώμα, οποιαδήποτε συγκεκριμένη πράξη διαίρεσης θα αποδώσει έναν πεπερασμένο αριθμό μερών.
Τώρα, ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι η αιωνιότητα του κόσμου τον δεσμεύει μόνο σε ένα δυνητικό άπειρο. Αυτό συμβαίνει επειδή λέγοντας ότι το Ο κόσμος υπήρχε πάντα δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε άπειρο είναι προς το παρόν πραγματικό. Αντίθετα, υπονοεί μόνο ότι «η κόσμος υπάρχει ήδη για Ν χρόνια" θα είναι αλήθεια για οποιαδήποτε τιμή του N. Μπορεί, τρόπον τινά, να πάει όσο μακριά επιθυμεί στο παρελθόν, θέτοντας όλο και μεγαλύτερες (αλλά ακόμα πεπερασμένες) περιόδους του παρελθόντος χρόνο, ακριβώς όπως μπορεί κανείς να διαιρέσει ένα σώμα όσο λεπτά επιθυμεί. Και είναι Δεν είναι καθόλου σαφές ότι αυτό το είδος δυνητικού απείρου είναι ανεφάρμοστο σε πεπερασμένο μέγεθος. Έχει ο al-Kindi κάποια απάντηση αυτό?
Το κάνει, αν και η απάντησή του έρχεται μόνο στο τέλος της θεραπείας του την αιωνιότητα του κόσμου. Η απάντηση, που βρίσκεται επίσης στον Φιλόπονο, είναι ότι ακόμη και για να φτάσουμε στην παρούσα στιγμή, ένας πραγματικά άπειρος αριθμός Οι στιγμές πρέπει να έχουν ήδη παρέλθει. Με άλλα λόγια, υπάρχει επί του παρόντος ένας πραγματικά άπειρος αριθμός στιγμών (ή ετών, ή οτιδήποτε άλλο) που έχουν παρέλθει «από τότε που άρχισε ο κόσμος». Και, όπως ο Αριστοτέλης Ο ίδιος λέει, το άπειρο δεν μπορεί να διασχίσει. Επί του ζητήματος αυτού είναι επιτυχής είναι ασαφής. Φαίνεται να προϋποθέτει ότι επιλέγουμε ένα απείρως μακρινό σημείο στο παρελθόν, και στη συνέχεια υπολογίστε τον αριθμό των χρόνια που έχουν περάσει από τότε. Αλλά ο Αριστοτέλης μάλλον θα θέλει Για να αποκλείσετε την αρχική κίνηση επιλογής ενός απείρως απομακρυσμένου σημείου στο παρελθόν, επιμένοντας ότι οποιοδήποτε συγκεκριμένο σημείο επιλέξουμε Το παρελθόν θα απομακρυνθεί από το παρόν με έναν απλώς πεπερασμένο αριθμό χρόνια.
4. Ψυχολογία
4.1 Η ανθρώπινη ψυχή
Έχουμε δύο έργα του al-Kindi αφιερωμένα στην οντολογία του ανθρώπου ψυχή: Ότι υπάρχουν Ασώματες Ουσίες και Λόγος στην Ψυχή. Τα δύο εξαρτώνται από πολύ διαφορετικές ελληνικές πηγές, και είναι πολύ διαφορετικές στη ρητορική παρουσίαση. Αλλά το δόγμα ότι προκύπτει από αυτά δεν είναι απαραίτητα ασυνεπής.
Ότι υπάρχουν ασώματες ουσίες (Abu Rida 1950, 265–69, Adamson and Pormann 2009) είναι μια δημιουργική εφαρμογή του ιδέες από τις Κατηγορίες του Αριστοτέλη στο πρόβλημα της δείχνοντας ότι η ανθρώπινη ψυχή είναι μια άυλη ουσία. Ο Al-Kindi παίρνει μέχρι αυτό το έργο σταδιακά, αποδεικνύοντας πρώτα ότι η ψυχή είναι μια ουσία, δείχνοντας στη συνέχεια ότι είναι επουσιώδες. Υποστηρίζει ότι η ψυχή είναι μια ουσία αντλώντας από τα πρώτα κεφάλαια των Κατηγοριών για να ισχυριστεί ότι η ουσία ενός πράγματος μοιράζεται ένα όνομα και ορισμός με αυτό το πράγμα. Δεδομένου ότι η ψυχή είναι η ουσία του Το ζωντανό ον, και το ζωντανό ον είναι μια ουσία, η ψυχή είναι επίσης μια ουσία. Επιπλέον, είναι μια άυλη ουσία: για την Η ψυχή είναι «η διανοητική μορφή του ζωντανού πράγματος», και Μια διανοητική μορφή είναι ένα είδος. Αλλά τα είδη, υποστηρίζει ο al-Kindi, είναι ασώματος; Επομένως, η ψυχή είναι άυλη. Μεταξύ των προβληματικών Κινήσεις σε αυτό το τρένο επιχειρημάτων είναι η ταυτοποίηση του ανθρώπου ψυχή με το είδος του ανθρώπου. Αυτό φαίνεται να είναι του al-Kindi προσπάθεια να συνδυαστεί η ιδέα του είδους, η οποία είναι μια "δευτερεύουσα ουσία" στις κατηγορίες, με το δόγμα της μορφής που βρίσκεται σε έργα όπως το De Anima και η Μεταφυσική. Ο Al-Kindi απλώς συγχέει τα δύο, χωρίς επιχείρημα – δεν εξετάζει το προφανές ερώτημα πώς υπάρχει μπορεί να είναι πολλές ανθρώπινες ψυχές, οι οποίες είναι όλες ταυτόσημες με τις ενιαίες είδος άνθρωπος.
Εκτός από σύντομες εισαγωγικές και καταληκτικές παρατηρήσεις, Ομιλία για την Soul (Abu Rida 1950, 272–80, επίσης D'Ancona 1996, Genequand 1987, Jolivet 1996) αποτελείται εξ ολοκλήρου από υποτιθέμενα αποσπάσματα από τις ελληνικές αρχές – τον Πλάτωνα, τον Πυθαγόρα και τον Αριστοτέλη – για τη φύση της ψυχής. Οι πραγματικές πηγές που χρησιμοποιούνται είναι ασαφές, αν και η Δημοκρατία είναι η τελική πηγή για μια τμήμα που περιγράφει την τριμερή ψυχή του Πλάτωνα. Η ενότητα για Ο Αριστοτέλης είναι ένας μύθος για έναν Έλληνα βασιλιά και δεν έχει καμία σχέση με οποιοδήποτε σωζόμενο αριστοτελικό έργο. Το περιεχόμενο αυτών των παρατηρήσεων είναι φρικτό, ασκητικός και ακόμη και οραματιστής: το καθήκον μας είναι να καθαρίσουμε τις ψυχές μας από το "λεκέδες" που προσκολλώνται σε αυτό από το σώμα, και να ανέβει μέσα από τις ουράνιες σφαίρες, τελικά στον «κόσμο του διάνοια» όπου θα κατοικεί «στο φως του Δημιουργός». Η εν λόγω ψυχή εδώ φαίνεται να είναι η ορθολογική ψυχή: τα κατώτερα μέρη της τριμερούς ψυχής του Πλάτωνα (το Τα ευερέθιστα και συγκλονιστικά μέρη) περιγράφονται ως σχολές που κάθονται σε το σώμα. Το νόημα αυτής της ψυχολογικής δοξογραφίας δεν διαφέρει από το αυτή των Ασώματων Ουσιών: η ψυχή είναι μια «απλή ουσία», χωριστά από το σώμα. Πράγματι, αυτό παρουσιάζεται ως το συνολικό μήνυμα της πραγματείας στο κλείσιμο του al-Kindi Παρατηρήσεις.
4.2 Επιστημολογία
Αυτή η αυστηρά δυϊστική ψυχολογία έχει εκτεταμένες επιπτώσεις σε Η επιστημολογία και η ηθική του al-Kindi. Είναι σαφές από την Ομιλία ότι όταν ο αλ-Κίντι μιλάει για την ψυχή ως ξεχωριστή Από το σώμα, ακόμη και κατά τη διάρκεια της εγκόσμιας ζωής μας, αναφέρεται μόνο στο διανοητική ή λογική ψυχή. Ενώ αυτό δεν αποκλείει από μόνο του ότι η διάνοια και η λογική βασίζονται κατά κάποιο τρόπο στο σώμα εμπειρία, ο al-Kindi δεν ακολουθεί ένα εμπειριστικό πρόγραμμα σε πλαίσια όπου ασχολείται με επιστημολογικά ζητήματα.
Το πιο σημαντικό κείμενο για την επιστημολογία είναι το πιο γνωστό του al-Kindi έργο εκτός από το On First Philosophy, δηλαδή το On the Διάνοια (Abu Rida 1950, 353–8· επίσης McCarthy 1964, Ruffinengo 1997). Αυτή η πραγματεία έχει λάβει μια ασυνήθιστη ποσότητα προσοχή, παρά τη συντομία και το συμπιεσμένο επιχείρημά της, επειδή είναι το πρώτο αραβικό έργο που δείχνει την επιρροή των ελληνικών ταξινομιών του διάνοια σε επίπεδα ή τύπους. (Βλέπε ιδιαίτερα Jolivet 1971, με Endress 1980.) Αυτές οι ταξινομίες, με διάφορες εκδοχές που προτάθηκαν από Ο Αλέξανδρος, ο Θεμίστιος, ο Φιλόπονος και άλλοι σχολιαστές, ήταν με τη σειρά τους προσπαθεί να συστηματοποιήσει τις παρατηρήσεις του Αριστοτέλη για τη διάνοια στο βιβλίο 3 του De Anima και αλλού.
Μακριά από τη γείωση της διάνοιας στην αίσθηση, ο al-Kindi υποστηρίζει στο On η διάνοια ότι η ανθρώπινη διάνοια έχει μια παράλληλη, αλλά ξεχωριστή, λειτουργία στην ανθρώπινη αίσθηση-αντίληψη. (Για παρόμοια αντίθεση βλέπε, επίσης, Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, τμήμα 2.) Ακριβώς όπως αίσθηση, η ανθρώπινη διάνοια από μόνη της αρχίζει σε μια κατάσταση Δυνατότητα. Αυτός είναι ο πρώτος τύπος διάνοιας, το δυναμικό διάνοια, η οποία είναι απλώς μια ικανότητα κατανόησης διανοητικών μορφών. Μόλις συλλάβει μια μορφή και πραγματικά σκέφτεται, γίνεται «πραγματική διάνοια». Στη συνέχεια, είμαστε σε θέση να τα σκεφτούμε αυτά μορφές κατά βούληση. Η ικανότητά μας να το κάνουμε αυτό είναι αυτό που ο al-Kindi αποκαλεί "επίκτητη διάνοια" (δεν πρέπει να συγχέεται με "επίκτητη διάνοια" στο al-Farabi, ο οποίος εννοεί με αυτό ένα ολοκληρωμένη επίτευξη των πολλών πνευματικών μορφών). Παρατηρήστε ότι Αυτοί οι τύποι διάνοιας είναι πραγματικά μόνο οι ίδιοι, η ανθρώπινη διάνοια στο τρεις διαφορετικές καταστάσεις: πλήρως δυνητικές, πλήρως πραγματικές, και προσωρινά δυνητική αλλά ικανή να πραγματοποιήσει κατά βούληση.
Αλλά πώς στην πρώτη θέση παίρνουμε από τη δυνητική διάνοια να πραγματική διάνοια; Είναι εδώ που ο al-Kindi θα μπορούσε να πει σε μερικούς είδος εμπειριστικής ιστορίας, που ίσως περιλαμβάνει αφαίρεση. Μια τέτοια ιστορία παίζει τουλάχιστον κάποιο ρόλο στους διαδόχους του al-Kindi al-Farabi και Αβικέννας. Αλλά αντ 'αυτού ο al-Kindi δίνει έναν απόλυτα διανοουμενιστή περιγραφή του πώς καταλήγουμε να σκεφτόμαστε, μια αφήγηση που είναι παράλληλη, αλλά διαφορετικό από την αφήγησή του για την αίσθηση. Ακριβώς όπως είναι η αίσθηση Πραγματώνεται από μια εξωτερική αισθητή μορφή, έτσι η διάνοια πραγματώνεται από μια εξωτερική κατανοητή μορφή. Αυτή η φόρμα θα βρίσκεται στον τελικό τύπο της διάνοιας, της «πρώτης διάνοιας», η οποία είναι Η εκδοχή του al-Kindi για τη διαβόητη «διάνοια του κατασκευαστή» στο έργο του Αριστοτέλη De Anima 3.5. Αν και δεν είναι σαφές τι θέση που αυτή η πρώτη διάνοια προορίζεται να έχει στην al-Kindi οντολογία, είναι σαφές ότι είναι διαφορετική από την ανθρώπινη διάνοια. Ο Η πρώτη διάνοια είναι «πάντα σε δράση», πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμεύσει ως εξωτερική πηγή για κατανοητές μορφές, όπως ακριβώς Το αισθητό αντικείμενο χρησιμεύει ως εξωτερική πηγή για μια λογική μορφή.
Έχουμε κάποια αίσθηση του πώς ο al-Kindi θα μπορούσε να το είχε εφαρμόσει αυτό σε μεγάλο βαθμό διανοουμενιστική επιστημολογία σε συγκεκριμένα πλαίσια από έργα σχετικά με ανάμνηση και στα όνειρα. Το Περί Αναμνήσεών του (για το οποίο βλέπε Endress 1986 και 1994) υποστηρίζει ρητά ότι δεν μπορούμε να αντλήσουμε κατανοητές μορφές από την αντίληψη των αισθήσεων. Έτσι, δεν το κάνουμε "Μάθετε" αυτές τις μορφές, αλλά απλά "θυμηθείτε" Από πριν η ψυχή εισέλθει στο σώμα. Εδώ ο al-Kindi είναι πορεία ακολουθώντας σε γενικές γραμμές την αφήγηση της ανάμνησης που έδωσε ο Πλάτωνας στο ο Μένος ή ο Φαίδων, αν και πώς θα μπορούσε να γνωρίζει αυτού του λογαριασμού παραμένει ασαφής. (Πιθανότατα είναι από ένα αραβικό εκδοχή, ίσως συνοπτικά, του Φαίδωνα.)
Ένα μεγαλύτερο και πιο λεπτομερές κείμενο είναι το On Sleep and Dream (Abu Ρίντα 1950, 293–311. επίσης Ruffinengo 1997), η οποία δίνει μια Νατουραλιστική περιγραφή του γιατί συμβαίνουν τα προφητικά όνειρα και πώς μπορούν Ερμηνεύεται. Εδώ η κύρια πηγή του al-Kindi ήταν Parva Naturalia του Αριστοτέλη, τα οποία περιλαμβάνουν τα έργα Περί ύπνου, Περί ονείρων και Περί προφητείας στο Ύπνος. Η σωζόμενη αραβική εκδοχή αυτών των κειμένων, η οποία μπορεί κάλλιστα να σχετίζεται με την έκδοση που χρησιμοποιείται από τον al-Kindi, είναι σημαντικά διαφορετική από την ελληνική απόδοση, στο ότι παραδέχεται ότι πραγματικά προφητικό Τα όνειρα μπορούν να σταλούν από τον Θεό (βλ. Pines 1974). Αν ο αλ-Κίντι το γνώριζε αυτό εκδοχή τότε την ακολουθεί μόνο εν μέρει: αγκαλιάζει την ιδέα του προφητικά όνειρα, αλλά δεν ισχυρίζεται ότι έρχονται σε μας από τον Θεό. Προς εξηγήστε τα όνειρα al-Kindi επικαλείται μια ικανότητα που δεν έχουμε συζητήσει ακόμα, δηλαδή φαντασία ή φαντασία. Ακολουθώντας τον Αριστοτέλη, Ο al-Kindi λέει ότι τα όνειρα συμβαίνουν όταν κοιμόμαστε επειδή η Οι αισθήσεις δεν είναι πλέον ενεργές και η φαντασία έχει την ελευθερία να δημιουργούν φόρμες από μόνες τους. Μας δίνεται επίσης ένας φυσιολογικός απολογισμός του ύπνου, που ξεφεύγει από τον Αριστοτέλη τοποθετώντας το ευφάνταστο ικανότητα στον εγκέφαλο. Ενώ ο Αριστοτέλης έχει κάποια δυσκολία εξηγώντας, και στην πραγματικότητα είναι μάλλον επιφυλακτικός, το φαινόμενο της προφητικά όνειρα, ο al-Kindi είναι ενθουσιώδης γι 'αυτά. Αυτός ακόμη και εξηγεί τους διάφορους τύπους ονείρων, με την ακρίβειά τους να καθορίζεται από τη φυσική κατάσταση του εγκεφάλου. Αλλά παρά τις φυσιολογικές πτυχές της αφήγησης του al-Kindi, η θεμελιώδης επεξηγηματική εργασία γίνεται από την ασώματη ψυχή, η οποία «αναγγέλλει» τα οράματά της το μέλλον στη φαντασία. Και πάλι, η λογική ψυχή συλλαμβάνει το αντικείμενα από μόνη της. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο al-Kindi πιστεύει ότι η αίσθηση εμποδίζει αυτή τη δύναμη της ψυχής, αντί να συνεισφέρει τίποτα σε αυτήν.
4.3 Εφαρμογή στη δεοντολογία
Δεδομένου ότι ο al-Kindi χωρίζει απότομα την ορθολογική ψυχή από το σώμα και τις κατώτερες ψυχολογικές ικανότητες, και ότι βλέπει τις λογικές ψυχή ως τον αληθινό μας «εαυτό» ή «ουσία» και ως Το μόνο μέρος μας που επιβιώνει από το θάνατο του σώματος, δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι η ηθική του σκέψη είναι επίσης εξαιρετικά διανοουμενίστικη. Δυστυχώς, τα πολυάριθμα έργα για ηθικά και πολιτικά θέματα που του αποδίδονται στο Fihrist είναι σχεδόν όλα χαμένα. Το πιο σημαντικό υπόλοιπο κείμενο είναι On Dispelling Sadness (Ritter και Walzer 1938, επίσης Butterworth 1992, Druart 1993, Jayyusi-Lehn 2002, Mestiri και Dye 2004). Αυτό είναι επίσης το έργο του al-Kindi που θα αναφέρονται συχνότερα από μεταγενέστερους στοχαστές, για παράδειγμα από Ο Miskawayh στο Tahdhib al-Akhlaq (Η Εκλέπτυνση του Χαρακτήρας).
Το On Dispelling Sadness, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του, είναι ένα έργο στο Το είδος της φιλοσοφικής παρηγοριάς. Μεγάλο μέρος του κειμένου αποτελείται από πρακτικές συμβουλές, αποφθέγματα και ανέκδοτα που μπορεί κανείς να έχει κατά νου όταν Βρίσκει κανείς τον εαυτό του να επηρεάζεται από τη θλίψη. Ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό Το πέρασμα αλληγορεί την επίγεια ζωή μας ως προσωρινή προσγείωση κατά τη διάρκεια μιας θαλάσσιο ταξίδι· Αυτή η εικόνα προέρχεται τελικά από τον Επίκτητο. Ο Τα φιλοσοφικά θεμέλια της πραγματείας, όμως, τίθενται στο πρώιμα τμήματα, όπου ο al-Kindi δίνει ένα επιχείρημα αρχής εναντίον δίνοντας αξία σε φυσικά αντικείμενα. Από τη φύση τους, λέει, Ο πλούτος και άλλα υλικά αγαθά είναι ευάλωτα και παροδικά. Κανένας μπορούν να είναι σίγουροι ότι τα υπάρχοντά τους δεν θα τους αφαιρεθούν - Μπορεί να «καταληφθούν από οποιαδήποτε εξουσία». Και το πιο σημαντικό, το Το ίδιο το γεγονός ότι είναι φυσικά σημαίνει ότι υπόκεινται γενιά και διαφθορά, και ως εκ τούτου είναι φευγαλέες. Αντ 'αυτού, εμείς θα πρέπει να εκτιμούν και να επιδιώκουν πράγματα που είναι σταθερά και ανθεκτικά, και ότι δεν μπορούν να μας αφαιρεθούν: αυτά θα είναι τα πράγματα στο τώρα γνωστό «Κόσμος της Διάνοιας». Στο βαθμό που κάποιος Οι επιθυμίες κατευθύνονται αποκλειστικά προς κατανοητά πράγματα, κάποιος θα είναι άτρωτο στη θλίψη. Αυτό το επιχείρημα, λοιπόν, δείχνει ότι η θλίψη είναι πάντα περιττό. Τα ανέκδοτα και πιο πρακτικά Οι «θεραπείες» που προσφέρονται στην υπόλοιπη πραγματεία είναι: με σκοπό να μας διευκολύνει να αποδεχόμαστε και να ζούμε σύμφωνα με με αυτό το συμπέρασμα.
5. Επιστήμη
5.1 Η χρήση των μαθηματικών
Παρά τον αντιεμπειριστικό χαρακτήρα της επιστημολογίας του al-Kindi Σημείωσε παραπάνω, αφιέρωσε τεράστια ενέργεια σε διάφορους κλάδους του φυσικές επιστήμες. Ιδιαίτερα καλά εκπροσωπείται στο σωζόμενο corpus είναι το έργο του στην οπτική και την ιατρική, ειδικά η σύνθεση του φάρμακα (για την οπτική βλέπε Rashed 1997· για την ιατρική βλέπε Gauthier 1939, Klein-Franke 1975, Celentano 1979; Για τις πτυχές αυτές: Η σκέψη του al-Kindi γενικά βλέπε Adamson 2007, ch.7). Τι είναι χαρακτηριστικό της προσέγγισης του al-Kindi σε τέτοια θέματα είναι η χρήση μαθηματικών. Έχει υποστηριχθεί πειστικά ότι τα μαθηματικά ήταν θεμελιώδης για τη φιλοσοφική μέθοδο του al-Kindi (Gutas 2004, πρβλ. Endress 2003)· Ένα καλό παράδειγμα είναι η μαθηματική του προσέγγιση στις κατηγορίες του Αριστοτέλη, που κάνει την ποσότητα και την ποιότητα θεμελιώδης για την αριστοτελική λογική (Ighbariah 2012). Σίγουρα αυτός δεν χάσαμε καμία ευκαιρία να εφαρμόσουμε μαθηματικές τεχνικές σε αυτό που εμείς θα σκεφτόταν τώρα ως «επιστημονικά» θέματα. Επιπλέον, έγραψε πολυάριθμα έργα για τη μουσική (επιμέλεια Zakariyya' 1962), τα οποία για τους αρχαίους και ο ίδιος ο al-Kindi ήταν κλάδος του μαθηματικού επιστήμες. Έγραψε επίσης εκτενώς για πιο αναγνωρίσιμα μαθηματικά θέματα, όπως πιστοποιείται από τον Fihrist, αν και πάλι μεγάλο μέρος του Αυτό το υλικό χάνεται.
Ένα καλό παράδειγμα για το πώς ο al-Kindi εφάρμοσε τα μαθηματικά σε άλλους τομείς είναι τη χρήση της γεωμετρίας στην οπτική (βλ. περαιτέρω Lindberg 1971, Rashed 1997, Adamson 2006). Σε αυτό το θέμα ο al-Kindi ακολούθησε την παράδοση εγκαινιάστηκε από τον Ευκλείδη, και συνεχίστηκε από τον Πτολεμαίο και άλλους, στην οποία Γεωμετρικές κατασκευές χρησιμοποιήθηκαν για να εξηγήσουν φαινόμενα όπως οπτική προοπτική, σκιές, διάθλαση, αντανάκλαση και καύση Καθρέφτες. Αυτή η διαδικασία συνεπάγεται ότι το φως και η όραση μπορούν να είναι επισημοποιήθηκε ως γεωμετρικές γραμμές, μια συνέπεια ότι ο al-Kindi και ο δικός του Οι πηγές αγκαλιάζουν υποστηρίζοντας ότι η όραση συμβαίνει όταν «ακτίνες» που εκπέμπονται από τα μάτια κατά μήκος ευθειών γραμμών χτυπούν ένα οπτικό αντικείμενο. Ομοίως, τα αντικείμενα φωτίζονται όταν μια πηγή φωτός εκπέμπει ακτίνες φωτός που χτυπούν τις επιφάνειες των αντικειμένων. Πτυχές του al-Kindi Η αφήγηση προεξοφλεί εκείνη του Ibn al-Haytham, ο οποίος μερικές δεκαετίες αργότερα θα ήταν ο πρώτος που θα εξηγούσε με ακρίβεια το όραμα.
Τώρα, αυτή η αφήγηση που βασίζεται στις «ακτίνες» φαίνεται επίσης να αποτελεί τη βάση Το πιο φιλόδοξο έργο του al-Kindi για τις φυσικές επιστήμες: α μακροσκελής πραγματεία με τίτλο On Rays (de Radiis, για που βλέπε D'Alverny and Hudry 1974) και διατηρείται μόνο στα λατινικά. Υπάρχει κάποια αμφιβολία ως προς την αυθεντικότητά του (μια ισχυρή υπόθεση κατά έχει γίνει στο Matton 2022). Αλλά αν είναι αυθεντικό ή τουλάχιστον εν μέρει βασισμένο σε αυθεντικό υλικό, τότε το On Rays θα μπορούσε αντιπροσωπεύουν την προσπάθεια του al-Kindi να εξηγήσει όλη τη σωματική αλληλεπίδραση – από τη θέρμανση και την ψύξη, στην όραση, στην αστρική επιρροή, στην μαγικά ξόρκια – από την άποψη μιας θεμελιωδώς γεωμετρικής μηχανισμός. (Για συνδέσεις με τα οπτικά έργα, δείτε Travaglia 1999.)
5.2 Κοσμολογία
Ένα κεντρικό μέρος του On Rays εξηγεί ότι τα αστέρια και οι πλανήτες να επιφέρει γεγονότα στον υποσελήνιο κόσμο μέσω των ακτίνων που εκπέμπονται Από τα ουράνια σώματα σε σημεία στην επιφάνεια της γης. Αυτό διαφέρει από μια αφήγηση που βρίσκεται σε αρκετές άλλες κοσμολογικές πραγματείες από τον al-Kindi, όπου ακολουθεί τον Αλέξανδρο της Αφροδισίας υποστηρίζοντας ότι Τα ουράνια σώματα θερμαίνουν κυριολεκτικά τον κάτω κόσμο μέσω τριβή καθώς περνούν από πάνω του. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, ο λογαριασμός Δεδομένου έχει σκοπό να εξηγήσει την αποτελεσματικότητα της επιστήμης της αστρολογίας. Ο Al-Kindi έγραψε πολλά έργα για το θέμα αυτό, και ο συνεργάτης του Abu Ο Ma'shar ήταν η μεγαλύτερη φιγούρα στην αραβική αστρολογία. Και οι δύο Είδαν την αστρολογία ως μια ορθολογική επιστήμη, που υποστηρίζεται από μια καλά δουλεμένη θεωρία των φυσικών αιτιών (βλ. περαιτέρω Burnett 1993, Adamson 2002α).
Το corpus του Al-Kindi περιλαμβάνει αρκετές πραγματείες για την κοσμολογία, Εξηγώντας και υπερασπιζόμενος μια εικόνα του κόσμου ως τεσσάρων ομόκεντρων κύκλοι στοιχείων, τα οποία αναμιγνύονται μεταξύ τους από το εξωτερικό, ουράνιο σφαίρες για την παραγωγή σύνθετων σύνθετων ουσιών όπως ορυκτά, φυτά, και τα ζώα. Αν και οι κύριες επιρροές του al-Kindi είναι έργα Ο Αριστοτέλης και οι σχολιαστές του, ειδικά ο Αλέξανδρος, γνωρίζει επίσης κάτι από τον Τίμαιο, όπως φαίνεται από μια πραγματεία εξηγώντας γιατί ο Πλάτωνας συνέδεσε τα στοιχεία και τους ουρανούς με το Πλατωνικά στερεά (Abu Rida 1953, 54–63, επίσης Rescher 1968).
Μια άποψη στην οποία ο αλ-Κίντι ακολουθεί τον Αλέξανδρο είναι η πεποίθησή του ότι Οι ουράνιες σφαίρες είναι το μέσο με το οποίο ο Θεός ασκεί πρόνοια πάνω από τον υποσελήνιο κόσμο (βλ. Fazzo και Wiesner 1993). Οι τολμηροί ισχυρισμοί του Al-Kindi για την αστρολογία τον δεσμεύουν ήδη στο ιδέα ότι ένα ευρύ φάσμα συγκεκριμένων γεγονότων μπορεί να προβλεφθεί στο βάση της αστρικής αιτιότητας. Το δόγμα της πρόνοιάς του πηγαίνει παραπέρα υπονοώντας ότι όλα τα γεγονότα στον κάτω κόσμο προκαλούνται από το αστέρια, τα οποία εκτελούν την καλοήθη «εντολή» του Θεού. Αυτό το δόγμα εκτίθεται στο Περί της προσκύνησης των εξόχως απόκεντρων Σφαίρα (Abu Rida 1950, 244–261, Rashed and Jolivet 1998, 177–99) και σχετικά με την εγγύτερη αιτία παραγωγής παράγοντα και Διαφθορά (Abu Rida 1950, 214–237). Ο πρώτος εξηγεί: ότι οι ουρανοί κατέχονται από ψυχές και ακολουθούν ελεύθερα τις ψυχές του Θεού εντολή έτσι ώστε να κινείται κατά τέτοιο τρόπο ώστε η προνοητικά προβλεπόμενη Υποσελήνια πράγματα και γεγονότα θα συμβούν. Αυτό, σύμφωνα με al-Kindi, είναι αυτό στο οποίο αναφέρεται το Κοράνι όταν λέει ότι τα αστέρια «προσκυνούν» ενώπιον του Θεού. Σε εγγύς πράκτορα Γιατί, εν τω μεταξύ, ο al-Kindi δίνει μια πιο λεπτομερή περιγραφή του μέσα με τα οποία οι ουρανοί προκαλούν πράγματα στον κάτω κόσμο (εδώ αυτός επικαλείται τριβή, όχι ακτίνες). Η πιο προφανής επίδραση των αστεριών Ο κόσμος μας είναι φυσικά οι εποχές, επειδή ο ήλιος (λόγω του μεγέθους του και εγγύτητα) είναι το ουράνιο σώμα με το πιο ισχυρό αποτέλεσμα. Αν δεν υπήρχε τέτοια ουράνια αιτιώδης συνάφεια, σύμφωνα με τον al-Kindi, το Τα στοιχεία δεν θα είχαν ποτέ συνδυαστεί καθόλου, και η κατώτερη σφαίρα θα αποτελούνται από τέσσερις σφαίρες μη αναμεμειγμένης γης, νερού, αέρα και φωτιάς.
Η αφήγηση του Al-Kindi για την αστρική αιτιότητα και πρόνοια είναι πολύ Καλό παράδειγμα της φιλοσοφικής του μεθόδου: συνδυασμός και αξιοποίηση ιδέες παρμένες από τον Αριστοτέλη, μεταγενέστερους Έλληνες φιλοσόφους, και "επιστημονικούς" συγγραφείς όπως ο Πτολεμαίος, δίνει μια λογική περιγραφή μιας κεντρικής έννοιας στο Ισλάμ. Η προσκύνηση δείχνει ότι Είναι μάλιστα πρόθυμος να χρησιμοποιήσει μια τέτοια αφήγηση για να εξηγήσει το ίδιο το Κοράνι. Ο Al-Kindi είναι πεπεισμένος ότι, μόλις εκτεθεί σε συνετές παρουσιάσεις του Η ελληνική σοφία, οι πιο φωτισμένοι σύγχρονοί του και χορηγοί θα συμφωνούν ότι αυτά τα ξένα κείμενα μπορούν να χρησιμοποιηθούν — από κοινού με αυτόχθονες "αραβικές" πειθαρχίες όπως η γραμματική - στο την υπηρεσία μιας βαθύτερης κατανόησης του ίδιου του Ισλάμ.
6. Κληρονομιά
Η αισιοδοξία του Al-Kindi σχετικά με αυτό το θέμα δεν επιβεβαιώθηκε απαραίτητα στις επόμενες γενιές. Αλλά μεταξύ των στοχαστών που επηρεάστηκαν από τον al-Kindi, Μπορεί κανείς να διακρίνει μια συνεχή τάση εναρμόνισης «Ξένη» φιλοσοφία με τους «αυτόχθονες» εξελίξεις του μουσουλμανικού πολιτισμού. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό του τι μπορεί να είναι ονομάζεται «Κινδιανή παράδοση», ένα πνευματικό ρεύμα Αυτό εκτείνεται μέχρι τον δέκατο αιώνα, ο οποίος είναι πιο εμφανής εκπροσωπείται από μαθητές πρώτης και δεύτερης γενιάς του αλ-Κίντι. Ιδιαίτερα εξέχουσα μεταξύ αυτών των αριθμών είναι al-'Amiri, ένας πολύ γνωστός νεοπλατωνικός στοχαστής που ήταν δεύτερος γενιά μαθητής του al-Kindi (ο σύνδεσμος ήταν του al-Kindi φοιτητής Abu Zayd al-Balkhi). Επίσης επηρεασμένοι από τον al-Kindi ήταν οι Εβραίος στοχαστής Isaac Israel (για τον οποίο βλέπε Altmann και Stern 1958) και ο προαναφερθείς πολυμαθής του δέκατου αιώνα Miskawayh.
Ο Al-Kindi σπάνια αναφέρεται από συγγραφείς που γράφουν στα αραβικά αργότερα από τον δέκατο αιώνα ή στην ισλαμική Δύση, με μια αξιοσημείωτη εξαίρεση είναι μια διάψευση που αποδίδεται στον νομικό και λογοτεχνική φιγούρα Ibn Ḥazm (πεθαίνει το 1063), το οποίο επικρίνει το Περί Πρώτης Φιλοσοφίας για αποκαλώντας τον Θεό αιτία, η οποία στο μυαλό του συγγραφέα θα σήμαινε ότι Ο Θεός πρέπει αναπόφευκτα να έχει αποτέλεσμα (Bellver 2020, η οποία αμφισβητεί το απόδοση στον Ibn Ḥazm). Αντίθετα, ο al-Kindī ήταν σημαντική φιγούρα για τους Λατίνους μεσαιωνικούς συγγραφείς. Η μεγαλύτερη επιρροή ήταν τα έργα του για την αστρολογία (βλ. Burnett 1999)· αλλά λειτουργεί όπως το On the Η διάνοια μεταφράστηκε επίσης, και όπως σημειώθηκε παραπάνω υπάρχουν έργα στο Kindian corpus που σώζονται μόνο στα λατινικά. Ένα από τα Αυτά, το On Rays, ήταν ο στόχος μιας πολεμικής που συνέθεσε ο Giles της Ρώμης.
Σε αυτό θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι η φιλοσοφία στον ισλαμικό κόσμο ήταν η ίδια μια ευρύτερη κληρονομιά του al-Kindi, και αυτό από δύο απόψεις. Πρώτον οι μεταφράσεις που παράγονται στον κύκλο Kindi θα γίνουν πρότυπο φιλοσοφικά κείμενα για τους επόμενους αιώνες – ιδιαίτερα Επιρροή θα είχαν οι μεταφράσεις ορισμένων αριστοτελικών έργων τους (όπως τα Μεταφυσικά) και του Πλωτίνου, στη Θεολογία του Αριστοτέλη. Δεύτερον, αν και οι συγγραφείς αρέσουν Ο al-Farabi και ο Averroes δεν αναφέρουν σχεδόν καθόλου τον al-Kindi ονομαστικά (al-Farabi ποτέ δεν το κάνει, και ο Αβερρόης το κάνει μόνο για να επικρίνει το δικό του φαρμακολογική θεωρία), συνεχίζουν τη φιλελληνική του έργο, στο οποίο η πρακτική της φιλοσοφίας ορίζεται από ένα ενασχόληση με ελληνικά φιλοσοφικά έργα.
1. Ζωή και έργα
1.1 Ζωή
1.2 Έργα
2. Επιρροές στον al-Kindi
1.2 Έργα
2. Επιρροές στον al-Kindi
2.1 Ελληνικές επιρροές
2.2 Σύγχρονες επιρροές
3. Μεταφυσική
2.2 Σύγχρονες επιρροές
3. Μεταφυσική
3.1 Θεϊκή απλότητα
3.2 Δημιουργία
3.3 Αιωνιότητα του κόσμου
4. Ψυχολογία
3.2 Δημιουργία
3.3 Αιωνιότητα του κόσμου
4. Ψυχολογία
4.1 Η ανθρώπινη ψυχή
4.2 Επιστημολογία
4.3 Εφαρμογή στη δεοντολογία
5. Επιστήμη
4.2 Επιστημολογία
4.3 Εφαρμογή στη δεοντολογία
5. Επιστήμη
5.1 Η χρήση των μαθηματικών
5.2 Κοσμολογία
6. Κληρονομιά
1. Ζωή και έργα
5.2 Κοσμολογία
6. Κληρονομιά
1. Ζωή και έργα
1.1 Ζωή
Ο Al-Kindi ήταν μέλος της αραβικής φυλής Kinda, η οποία είχε παίξει ένα σημαντικό ρόλο στην πρώιμη ιστορία του Ισλάμ. Η γενεαλογία του τον κέρδισε τον τίτλο "φιλόσοφος των Αράβων" μεταξύ μεταγενέστερων συγγραφέων. Γνωρίζουμε ότι ο αλ-Κίντι πέθανε μετά το 866 μ.Χ. και η ημερομηνία θανάτου του είναι συνήθως Βάλτε στις αρχές της δεκαετίας του 870. Η ημερομηνία γέννησής του είναι πιο δύσκολο να προσδιοριστεί, αλλά είναι λέγεται ότι υπηρέτησε ως λόγιος υπό τον χαλίφη al-Ma'mun, του οποίου η βασιλεία τελείωσε το 833, και σίγουρα συνδέθηκε με το αυλή του επόμενου χαλίφη, αλ-Μουτασίμ (βασίλεψε 833–842). Έτσι, συνήθως υπολογίζεται ότι γεννήθηκε γύρω στο 800 μ.Χ. Ήταν γεννήθηκε στη Βασόρα και σπούδασε στη Βαγδάτη. Η φιλοσοφική του καριέρα κορυφώθηκε υπό τον al-Mu'tasim, στον οποίο ο al-Kindi αφιέρωσε το πιο διάσημο έργο, Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, και του οποίου ο γιος Αχμάντ διδάχθηκε από αλ-Κίντι.
Οι φιλοσοφικές δραστηριότητες του Al-Kindi επικεντρώθηκαν γύρω από το μεταφραστικό κίνημα που είχε ξεκινήσει και υποστηριχθεί από το «Αββασίδες χαλίφηδες πριν από τη γέννηση του al-Kindi (σε αυτό βλέπε Endress 1987/1992, Gutas 1998). Ο Al-Kindi επέβλεπε έναν από τους δύο Κύριες ομάδες μεταφραστών τον ένατο αιώνα (η άλλη ομάδα ήταν με επικεφαλής τον Hunayn ibn Ishaq). Ο "κύκλος Kindi" (βλ. Endress 1997) μετέφρασε πολυάριθμα έργα φιλοσοφίας και επιστήμης από τα ελληνικά στα αραβικά. (Σχετικά με την έξοδο του κύκλου βλέπε παρακάτω, 2.1.) Αλ-Κίντι φαίνεται να ήταν μεσολαβητής μεταξύ των προστατών αυτών των μεταφραστών και οι λόγιοι που έκαναν πραγματικά τη μετάφραση, πολλοί από τους οποίους ήταν Σύριοι Χριστιανοί ή συριακής καταγωγής. Τα δικά του γραπτά μπορεί να είναι: θεωρείται ως μια συνεχής εκστρατεία δημοσίων σχέσεων που αποσκοπεί προβολή και διαφήμιση της αξίας της ελληνικής σκέψης για έναν σύγχρονο Μουσουλμανικό ακροατήριο του ένατου αιώνα.
1.2 Έργα
Έχουμε την τύχη να έχουμε έναν κατάλογο τίτλων έργων που αποδίδονται σε al-Kindi, το οποίο βρίσκεται στο Fihrist του δέκατου αιώνα βιβλιοπώλης Ibn al-Nadim. Χάρη στον Ibn al-Nadim γνωρίζουμε ότι ο al-Kindi έγραψε εκατοντάδες πραγματείες για μια πολύ μεγάλη ποικιλία επιστημονικών και φιλοσοφικούς κλάδους. Πράγματι, η επιστημονική και μαθηματική Οι τίτλοι ξεπερνούν κατά πολύ τους φιλοσοφικούς τίτλους. Πολλά από τα τελευταία θα χανόταν τώρα αν δεν υπήρχε ούτε ένα χειρόγραφο, που κρατήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, που περιέχει τα περισσότερα από τα σωζόμενα φιλοσοφικά γραπτά του αλ-Κίντι (μεταφράστηκε στο Adamson and Pormann 2012, εκδόθηκε στο Abu Rida 1950 και 1953; αρκετά σημαντικά κείμενα επιμελούνται και μεταφράζονται στα Rashed και Jolivet 1998). Αυτό περιλαμβάνει το έργο για το οποίο είναι περισσότερο γνωστός, On First Philosophy. Η δική μας εκδοχή αυτής της πραγματείας είναι ατελής, αποτελούμενη μόνο από το πρώτο μέρος, το οποίο υποδιαιρείται σε τέσσερα Τμήματα. Το πρώτο τμήμα είναι ουσιαστικά μια προτροπή προς την αναγνώστη για να τιμήσει την ελληνική φιλοσοφική σοφία. Το δεύτερο περιέχει Η περίφημη συζήτηση του al-Kindi για την αιωνιότητα του κόσμου. Το τρίτο και το τέταρτο καθιερώνουν την ύπαρξη ενός «αληθινού» Ένας», δηλαδή ο Θεός, που είναι η πηγή της ενότητας σε όλα τα άλλα πράγματα, και σκεφτείτε το ανεφάρμοστο της γλώσσας σε αυτό το αληθινό Ένα.
Το χειρόγραφο της Κωνσταντινούπολης περιλαμβάνει επίσης ένα από τα λίγα αντίγραφα του al-Kindi's On the Intellect to survive στα αραβικά (είναι διατηρείται επίσης σε λατινική μετάφραση). Αυτή είναι η πρώτη πραγματεία στο η αραβική παράδοση να δώσει μια ταξινόμηση των τύπων διάνοιας, όπως θα γίνει γνωστό στον al-Farabi, τον Avicenna και τον Averroes. Άλλα έργα ρίχνουν περαιτέρω φως στην ψυχολογία του al-Kindi (δηλ. θεωρία της ψυχής): ο Λόγος για την Ψυχή αποτελείται από: υποτιθέμενα αποσπάσματα από Έλληνες φιλοσόφους, Ότι υπάρχουν Το Separate Substances χρησιμοποιεί τις Κατηγορίες του Αριστοτέλη για να αποδεικνύουν ότι η ψυχή είναι άυλη, και το Περί ύπνου και ονείρου δίνει μια περιγραφή προφητικών ονείρων με όρους του Αριστοτέλη θεωρία της φαντασίας. Σχετίζεται με την ψυχολογική του al-Kindi θεωρίες είναι το μόνο σημαντικό σωζόμενο έργο του για την ηθική, On Διαλύοντας τις θλίψεις. (Συνέθεσε επίσης μια συλλογή ηθικών ανέκδοτα και ρήσεις που αποδίδονται στον Σωκράτη, για τα οποία βλέπε Fakhry 1963.)
Ο Al-Kindi εκθέτει τις κοσμολογικές θεωρίες του σε δύο ακόμη κείμενα που βρέθηκαν στο ίδιο χειρόγραφο, On the Proximate Agent Cause of Generation και τη διαφθορά και την προσκύνηση των εξόχως απόκεντρων Σφαίρα. Επίσης σχετικά εδώ είναι πολλά έργα για τη μετεωρολογία και πρόγνωση καιρού. Αυτά εφαρμόζουν τις ίδιες κοσμολογικές ιδέες για να δείξουν Πώς η ουράνια κίνηση παράγει βροχή και άλλα μετεωρολογικά φαινόμενα στον κάτω κόσμο όπου ζούμε. Ενώ αυτά τα έργα επηρεάζονται από Ο Αριστοτέλης, al-Kindi αντλεί επίσης από άλλες ελληνικές πηγές, όπως Πτολεμαίος. Η γνώση του για την ελληνική επιστημονική παράδοση ήταν στην πραγματικότητα εκτενής. Για παράδειγμα, χρησιμοποιεί τον Ευκλείδη και ιδέες που μπορούν να ανιχνευθούν στον Πτολεμαίο σε ένα πολύ γνωστό έργο για την οπτική, Περί Προοπτικών, που διατηρείται μόνο στα λατινικά. Το σωζόμενο επιστημονικό του Al-Kindi το corpus είναι αρκετά μεγάλο και περιλαμβάνει πραγματείες για την παρασκευή ναρκωτικών, μουσική, αστρολογία και μαθηματικά (βλ. περαιτέρω Rosenthal 1942). Αλλά Η εστίαση εδώ θα είναι στις φιλοσοφικές απόψεις του al-Kindi.
2. Επιρροές στον al-Kindi
2.1 Ελληνικές επιρροές
Όπως θα περίμενε κανείς, δεδομένου του εξέχοντος ρόλου του στη μετάφραση, κίνηση, τα έργα του al-Kindi είναι διαποτισμένα με ιδέες από τα ελληνικά σκέψη. Τα φιλοσοφικά του έργα οφείλονται εν μέρει στο Μαθηματικοί και επιστημονικοί συγγραφείς μεταφρασμένοι από την εποχή του, για παράδειγμα Νικόμαχος της Γεράσας. Ο Ευκλείδης επηρέασε τη μεθοδολογία του ως καθώς και τα μαθηματικά του (βλ. Gutas 2004, Gannagé 2016, Φρόιντενταλ 2022). Αλλά η πιο σημαντική επιρροή στη φιλοσοφία του ήταν από τον Αριστοτέλη, του οποίου το corpus al-Kindi ερευνά σε μια πραγματεία που ονομάζεται Περί της ποσότητας των βιβλίων του Αριστοτέλη (Abu Rida 1950, 363–84; επίσης Guidi και Walzer 1940, Cortabarria Beitia 1972, Jolivet 2004, Ighbariah 2012). Αυτό το έργο παρέχει μια αρκετά διεξοδική επισκόπηση του corpus του Αριστοτέλη, αν και ο al-Kindi σαφώς δεν έχει Διαβάστε μερικές από τις πραγματείες που συζητά. Όταν ο al-Kindi έρχεται στο αναφέρει το περιεχόμενο της Μεταφυσικής που δίνει το Ακολουθώντας, μάλλον εκπληκτική, περίληψη:
Ο σκοπός του στο βιβλίο του που ονομάζεται Μεταφυσική είναι να εξηγήσει πράγματα που επιβιώνουν χωρίς ύλη και, αν και μπορεί να υπάρχουν μαζί. με ό,τι έχει ύλη, δεν συνδέονται ούτε ενώνονται με υπόθεση; να επιβεβαιώσει την ενότητα του Θεού, του μεγάλου και εξυψωμένου, να Εξηγήστε τα όμορφα ονόματά Του και ότι Αυτός είναι ο πράκτορας αιτία του σύμπαν, το οποίο τελειοποιεί [τα πάντα], ο Θεός του σύμπαντος που κυβερνά μέσω της τέλειας πρόνοιάς Του και της πλήρους σοφίας Του.
Αν και αυτό μπορεί να μην μοιάζει με ακριβή περιγραφή του Τα Μεταφυσικά του Αριστοτέλη, είναι απολύτως ακριβή περιγραφή της αντίληψης του ίδιου του al-Kindi για την επιστήμη του μεταφυσική. Το ότι συγχέει τη μεταφυσική με τη θεολογία είναι σαφές από το άνοιγμα του On First Philosophy, το οποίο λέει ότι από τότε Η φιλοσοφία γενικά είναι η μελέτη της αλήθειας, «πρώτα φιλοσοφία» είναι «η γνώση της πρώτης αλήθειας που είναι Η αιτία κάθε αλήθειας». Και πράγματι η Μεταφυσική του Αριστοτέλη είναι μια σημαντική επιρροή σε αυτό το έργο. Ωστόσο, όπως είναι χαρακτηριστικό των φιλοσοφικών γραπτών του al-Kindi, On First Η φιλοσοφία κάνει επίσης εκτεταμένη χρήση ιδεών από μεταφράσεις του Νεοπλατωνικά κείμενα. Η απόδειξη για την ύπαρξη ενός «αληθινού Ένα" βασίζεται εν μέρει στον Πρόκλο (όπως φαίνεται στο Jolivet 1979), και μπορεί κανείς να ανιχνεύσει επιρροές από την αραβική εκδοχή του Πλωτίνου που παράγεται στον κύκλο του al-Kindi, η λεγόμενη Θεολογία του Αριστοτέλης. Ίσως η πιο σημαντική μεμονωμένη επιρροή, ωστόσο, είναι μια επίθεση στον Αριστοτέλη από τον νεοπλατωνικό χριστιανό στοχαστή Ιωάννη Φιλόπονος, για το ζήτημα της αιωνιότητας του κόσμου.
Η Πρώτη Φιλοσοφία, λοιπόν, είναι ένα ιδιαίτερα καλό παράδειγμα πώς ο al-Kindi συνδυάζει νεοπλατωνικές και αριστοτελικές ιδέες στο όραμά του μιας συνεκτικής φιλοσοφίας που προέρχεται από τους Έλληνες. Ο τρόπος για αυτό Η συνοπτική αντίληψη της ελληνικής κληρονομιάς ήταν στην πραγματικότητα που προετοιμάστηκε από τους ίδιους τους Νεοπλατωνικούς, των οποίων τα σχόλια Ο Αριστοτέλης προμηνύει τις τάσεις εναρμόνισης που είναι εμφανείς στο al-Kindi. Αλλά ως υποστηρικτής της ελληνικής σοφίας, ο al-Kindi θα ήταν σε κάθε περίπτωση πρόθυμοι να υπογραμμίσουν τυχόν εντάσεις μεταξύ Ελλήνων φιλοσόφων, ή οποιαδήποτε αποτυχίες των Ελλήνων στοχαστών. Για παράδειγμα, δεν δίνει κανένα σημάδι ότι η θέση του για την αιωνιότητα του κόσμου αποκλίνει από εκείνη του Αριστοτέλης. (Είναι ενδιαφέρον ότι είναι πιο πρόθυμος να αναγνωρίσει τις ελλείψεις. από την πλευρά των Ελλήνων επιστημονικών στοχαστών, για παράδειγμα στην Η οπτική του Ευκλείδη, αν και ακόμη και εδώ τονίζει την ανάγκη για μια φιλανθρωπική προσέγγιση.) Αργότερα στην πρώτη ενότητα του On First Φιλοσοφία, al-Kindi εξαπολύει ένα χείμαρρο κακοποίησης εναντίον ανώνυμων σύγχρονοι που επικρίνουν τη χρήση ελληνικών ιδεών:
Δεν πρέπει να ντρεπόμαστε να θαυμάζουμε την αλήθεια ή να την αποκτούμε από όπου κι αν έρχεται. Ακόμα κι αν θα έπρεπε να προέρχεται από μακρινά έθνη και ξένους λαούς, δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο για τον μελετητή της αλήθειας σημαντική από την αλήθεια, ούτε η αλήθεια εξευτελίζεται ή μειώνεται από αυτός που το δηλώνει ή το μεταφέρει· κανείς δεν εξευτελίζεται από την αλήθεια, Αντίθετα, όλοι εξευγενίζονται από αυτό.
Αν και ο al-Kindi ήταν ανυποχώρητος στην υποστήριξή του για τις ιδέες Διαδόθηκε στο μεταφραστικό έργο, αναπόφευκτα επηρεάστηκε από τα πνευματικά ρεύματα της εποχής του. Αυτό βγαίνει πιο καθαρά όταν ο al-Kindi χρησιμοποιεί ελληνικές ιδέες για να ασχοληθεί με τα προβλήματα του χρόνο, ιδιαίτερα στον χώρο της θεολογίας.
2.2 Σύγχρονες επιρροές
Δύο παραδείγματα αυτής της δέσμευσης, που θα συζητηθούν λεπτομερέστερα στο επόμενη ενότητα, είναι η αντιμετώπιση των θεϊκών ιδιοτήτων από τον al-Kindi, και τις απόψεις του για τη δημιουργία. Όπως θα δούμε, ο al-Kindi είχε μια αυστηρή άποψη για το ζήτημα των χαρακτηριστικών, με βάση αυτό το κατηγόρημα πάντοτε υπονοεί πολλαπλότητα, ενώ ο Θεός είναι απεριόριστα ένας. Αυτό έγινε σε σύγκριση (Ivry 1974, Adamson 2003) με τη θέση του Mu'tazilites, οι οποίοι ήταν οι κύριοι σύγχρονοι θεολόγοι του ένατος αιώνας. Η επίδραση του μουταζιλίτη μπορεί επίσης να είναι παρούσα σε Η θεωρία του al-Kindi ότι η δημιουργία είναι ένα «φέρνοντας να είναι όντας από τη μη-ύπαρξη», και ειδικά στην άρνησή του ότι Η δημιουργία μπορεί να είναι αιώνια. (Αυτό μπορεί να σχετίζεται με τον Μουταζιλίτη ισχυρίζονται ότι το Κοράνι είναι δημιουργημένο και όχι αιώνιο. βλέπε Adamson 2007, κεφ.4.)
Ο Al-Kindi χρησιμοποιεί τη φιλοσοφία για να υπερασπιστεί και να εξηγήσει το Ισλάμ σε αρκετές μηχανουργείο. Έγραψε μια σύντομη πραγματεία επιτιθέμενος στο χριστιανικό δόγμα του η Τριάδα, χρησιμοποιώντας έννοιες αντλημένες από την Ισαγωγή της Πορφύριος (η διάψευση του αλ-Κίντι αποτέλεσε αντικείμενο αντι-διάψευση από τον χριστιανό φιλόσοφο του δέκατου αιώνα, Yahya ibn 'Adi; Périer 1920, και για συζήτηση και μετάφραση Adamson 2020). Ενώ αυτό είναι το μόνο σωζόμενο έργο που εμπλέκεται σε θεολογική διαμάχη, γνωρίζουμε από τον Fihrist ότι έγραψε και άλλες πραγματείες για παρόμοια θέματα. Το σωζόμενο corpus περιέχει επίσης αποσπάσματα στα οποία ο al-Kindi εξηγεί την έννοια του αποσπάσματα από το Κοράνι. Το πιο εντυπωσιακό, ίσως, είναι η συζήτησή του δημιουργία εκ του μηδενός εν μέσω του On the Quantity of Βιβλία του Αριστοτέλη. Αυτό το απόσπασμα είναι ένα σχόλιο για το Κοράνι 36: 79–82. Ο Al-Kindi αναφέρει το ίδιο απόσπασμα του Κορανίου, και συζητά την ιδιαίτερη φύση της προφητικής γνώσης, σε ένα μετεωρολογική εργασία με τίτλο On Why the Higher Atmosphere is Κρύο (βλέπε Abu Rida 1953, 92–93). Το κοσμολογικό έργο On the Prostration of the Outer Sphere, εν τω μεταξύ, είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένο στην εξήγηση του στίχου του Κορανίου "τα αστέρια και τα δέντρα προσκυνούν» (55: 6) όσον αφορά Η αφήγηση του al-Kindi για την ουράνια επιρροή στον υποσελήνιο κόσμο. Οι παρατηρήσεις του Al-Kindi εδώ δείχνουν το ενδιαφέρον του για το σύγχρονο κλάδους της γραμματικής και της εξήγησης του Κορανίου.
Η επιθυμία να ενσωματώσει τις ελληνικές ιδέες στη δική του κουλτούρα εκδηλώνεται σε ένα διαφορετικό τρόπο από On Definitions, μια λίστα τεχνικών φιλοσοφικούς όρους με ορισμούς (βλέπε Abu Rida 1950, 165–79; επίσης Allard 1972, Klein-Franke 1982). Το έργο αυτό αποδίδεται al-Kindi, και παρόλο που η αυθεντικότητά του έχει αμφισβητηθεί, είναι σχεδόν σίγουρα τουλάχιστον μια παραγωγή του κύκλου του al-Kindi, πιθανώς αποτελείται από διάφορα στρώματα (Tarras 2023). Οι περισσότεροι από τους καθορισμένους όρους αντιστοιχούν σε ελληνικούς τεχνικούς όρους, και έτσι δημιουργούν ένα αραβικό φιλοσοφική ορολογία που προορίζεται να είναι ισοδύναμη με εκείνη των Ελλήνων. Είναι εντυπωσιακό ότι, τόσο νωρίς στα αραβικά φιλοσοφική παράδοση, υπήρχε ήδη μια αντιληπτή ανάγκη για μια Νέα τεχνική γλώσσα για την επικοινωνία φιλοσοφικών ιδεών σε ένα διαφορετικό περιβάλλον (και φυσικά για μετάφραση ελληνικών στα αραβικά). Μερικοί, αν και σίγουρα όχι όλοι, από τους όρους που αναφέρονται στο On Οι ορισμοί θα γίνουν πράγματι τυποποιημένοι αργότερα φιλοσοφική παράδοση.
3. Μεταφυσική
3.1 Θεϊκή απλότητα
Το σημαντικότερο έργο του Al-Kindi, On First Philosophy (για το οποίο βλέπε Abu Rida 1950, 97-162, Ivry 1974, Rashed and Jolivet 1998, 9-99), είναι αφιερωμένο στην «πρώτη φιλοσοφία" ή μεταφυσική, μια επιστήμη al-Kindi αμέσως ταυτίζεται με τη μελέτη του Θεού. Δεδομένου ότι όλη η φιλοσοφία είναι μια έρευνα στην αλήθεια, η πρώτη φιλοσοφία είναι η γνώση του Θεού, ο οποίος είναι «Η πρώτη αλήθεια και η αιτία κάθε αλήθειας». Ενώ αυτό μπορεί να μην ακούγεται σαν να έχει μεγάλη σχέση με του Αριστοτέλη κατανόηση της πρώτης φιλοσοφίας ως επιστήμης της ύπαρξης, al-Kindi συνδέει στενά την ύπαρξη με την αλήθεια («ό,τι έχει ύπαρξη» έχει αλήθεια»). Γι' αυτόν, να πει ότι ο Θεός είναι η αιτία όλης της αλήθειας ισοδυναμεί με το να λέμε ότι ο Θεός είναι η αιτία όλης της ύπαρξης, ένα σημείο γίνεται πιο σαφές στο τέλος αυτού που μας απομένει από το On First Φιλοσοφία (βλ. παρακάτω, 3.2).
Η κεντρική έννοια στη θεολογία του Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, Ωστόσο, δεν είναι ούτε αλήθεια ούτε ύπαρξη, αλλά ενότητα. Πράγματι, al-Kindi επιχειρηματολογεί για μια πρώτη αιτία ύπαρξης ακριβώς επιχειρηματολογώντας υπέρ μιας πρώτης αιτία της ενότητας, και υποστηρίζοντας ότι «φέρνοντας κάτι σε είναι" σημαίνει επιβολή ενότητας ορισμένου είδους. Αλ-Κίντι Η φιλοσοφική θεολογία έχει έτσι δύο κύριες πτυχές: μια απόδειξη ότι υπάρχει πρέπει να είναι κάποιος «αληθινός Ένας» που είναι η αιτία της ενότητας στο όλα τα πράγματα, και μια συζήτηση για τη φύση αυτού του αληθινού Ενός. Αυτοί Οι πτυχές εξετάζονται, αντίστοιχα, στο τρίτο και τέταρτο τμήμα του Περί Πρώτης Φιλοσοφίας.
Στην τρίτη ενότητα, ο al-Kindi αποδεικνύει πρώτα ότι τίποτα δεν μπορεί να είναι δικό του δική του αιτία, ένα σημείο που δεν χρησιμοποιείται ρητά σε αυτό που ακολουθεί, αλλά μπορεί να έχει σκοπό να δείξει ότι τίποτα δεν μπορεί να είναι η αιτία από μόνο του ενότητα. Στη συνέχεια προβαίνει σε εξαντλητική έρευνα των διαφόρων τύπων "Ομιλία (Lafz)." Ακολουθώντας τον Ισαγωγό του Πορφύριου, ταξινομεί όλα τα κατηγορήματα ή τους όρους (maqulat) σε γένος, είδος, διαφορά, ατομική, σωστή ατύχημα και κοινό ατύχημα. Παίρνοντάς τα με τη σειρά, υποστηρίζει ο al-Kindi ότι κάθε τύπος κατηγορήματος συνεπάγεται τόσο ενότητα όσο και πολλαπλότητα. Για Παράδειγμα, το ζώο είναι ένα γένος, αλλά αποτελείται από ένα πολλαπλότητα ειδών · Ο άνθρωπος είναι ένα είδος, αλλά αποτελείται από πολλών ατόμων. Και ένας μόνο άνθρωπος είναι ένα άτομο, αλλά αποτελείται πολλών σωματικών μερών. Τέλος, ο al-Kindi αναζητά μια εξήγηση για το Ένωση ενότητας και πολλαπλότητας σε όλα αυτά τα πράγματα. Υποστηρίζει ότι η ένωση δεν μπορεί να είναι απλώς προϊόν τύχης· ούτε μπορεί Να προκαλείται από οποιοδήποτε μέρος του συνόλου των πραγμάτων που είναι ταυτόχρονα ένα και πολλοί. Επομένως, πρέπει να υπάρχει κάποια εξωτερική αιτία για τη συσχέτιση ενότητα και πολλαπλότητα. Αυτή η αιτία θα είναι αποκλειστικά μία, εξ ολοκλήρου χωρίς πολλαπλότητα: ο al-Kindi το εκφράζει αυτό λέγοντας ότι είναι "ουσιαστικά" ένα, ενώ τα άλλα πράγματα είναι "κατά λάθος" ένα. Μιλά επίσης για αυτό ως «ένα στο αλήθεια», ενώ άλλα πράγματα είναι ένα «μεταφορικά». Εν ολίγοις, η εν λόγω αιτία είναι η «αληθινός Ένας», δηλαδή Θεός.
Τώρα, αφού έχουμε ήδη δει ότι κάθε είδους όρος ή έκφραση υπονοεί πολλαπλότητα καθώς και ενότητα, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι στο Το τέταρτο τμήμα του One First Philosophy al-Kindi συνεχίζει με υποστηρίζουν ότι τα διάφορα είδη κατηγορήματος είναι ανεφάρμοστα στο αληθινό Ένα. Συνοψίζει το συμπέρασμά του ως εξής (Rashed and Jolivet 1998, 95):
Έτσι, ο αληθινός Ένας δεν κατέχει ύλη, μορφή, ποσότητα, ποιότητα ή σχέση. Και δεν περιγράφεται με κανέναν από τους άλλους όρους: δεν έχει γένος, καμία συγκεκριμένη διαφορά, κανένα άτομο, κανένα κατάλληλο ατύχημα, και Δεν υπάρχει συνηθισμένο ατύχημα. Δεν κινείται και δεν περιγράφεται μέσω Οτιδήποτε αρνείται να είναι ένα στην αλήθεια. Επομένως, είναι μόνο καθαρή ενότητα, δεν εννοώ τίποτα άλλο από την ενότητα. Και κάθε ενότητα εκτός από αυτήν είναι πολλαπλή.
Όπως προαναφέρθηκε, το συμπέρασμα αυτό συγκρίθηκε με την άποψη της Εκείνοι οι σύγχρονοι θεολόγοι αναφέρονται ως Μουταζιλίτες. Αυτοί ομοίως είχε αυστηρή άποψη για το ζήτημα των θεϊκών ιδιοτήτων, υποστηρίζοντας ότι η απλότητα του Θεού απέκλειε την αποδοχή οποιουδήποτε ιδιότητες διαφορετικές από την ουσία του Θεού. Ωστόσο, είναι ελληνικό προηγούμενα που είναι σαφώς η κύρια επιρροή στο al-Kindi εδώ. Του Ο «αληθινός Ένας» έχει μεγάλη ομοιότητα με τον πρώτο αρχή των Νεοπλατωνικών. Πράγματι, θα μπορούσαμε να θυμηθούμε τον Πλάτωνα τον εαυτό του, στο βαθμό που ο Θεός του αλ-Κίντι φαίνεται να λειτουργεί σαν Πλατωνική μορφή. Ακριβώς όπως η Μορφή του Ίσου είναι εντελώς ίση και όχι στο όλα άνισα, και χρησιμεύει για να εξηγήσει την ισότητα σε άλλα πράγματα, έτσι ο Θεός είναι εντελώς ένα, καθόλου πολλαπλάσια, και εξηγεί την ενότητα στο άλλο πράγματα.
3.2 Δημιουργία
Αυτό, ωστόσο, είναι μόνο ένα μέρος της άποψης του al-Kindi για το θείο αιτιότητα. Διότι, όπως είδαμε, ο al-Kindi πιστεύει ότι είναι Πράγμα ενός συγκεκριμένου είδους είναι να είσαι ένα με έναν ορισμένο τρόπο, συμπεραίνει ότι Το αληθινό Ένα είναι η αιτία της ύπαρξης καθώς και της ενότητας (βλ. περαιτέρω Adamson 2002β). Συγκεκριμένα, πιστεύει ότι ο Θεός είναι "πράκτορας" ή αποτελεσματική αιτία. Η άποψη αυτή εκφράζεται σε Συνοπτικό κείμενο (πιθανώς ένα απόσπασμα από ένα μεγαλύτερο, χαμένο έργο) με τίτλο με τον τίτλο On the True, First, Complete Agent και το Ελλειμματικός πράκτορας που είναι μεταφορικά [ένας πράκτορας] (Abu Ρίντα 1950, 182–4). Το κείμενο αρχίζει ως εξής:
Λέμε ότι η αληθινή, πρώτη πράξη είναι η ανατροφή των όντων από μη-ύπαρξη. Είναι σαφές ότι αυτή η πράξη αρμόζει στον Θεό, τον εξυψωμένο, Ποιος είναι το τέλος κάθε αιτίας. Για την ανατροφή των όντων από Η μη-ύπαρξη δεν ανήκει σε καμία άλλη. Και αυτή η πράξη είναι ένα σωστό χαρακτηριστικό [καλείται] με το όνομα "προέλευση".
Ο Al-Kindi συνεχίζει εξηγώντας ότι ενώ ο Θεός είναι «αληθινός» πράκτορας, αφού είναι αιτία ύπαρξης και ενεργεί χωρίς να ενεργείται, Όλοι οι άλλοι παράγοντες είναι μόνο «μεταφορικά» παράγοντες, επειδή Και οι δύο ενεργούν και ενεργούνται. Η ισχύς του όρου Το "μεταφορικό" εδώ είναι το ίδιο όπως ήταν στο On First Φιλοσοφία: ακριβώς όπως τα δημιουργημένα πράγματα είναι και πολλά και ένα, και έτσι δεν είναι "πραγματικά" ένα, έτσι είναι και παθητικά και ενεργητικά, και επομένως όχι «αληθινά» πράκτορες.
Αυτό το σύντομο κείμενο εγείρει δύο ενδιαφέροντα ερωτήματα σχετικά με το πώς ο al-Kindi συλλαμβάνεται της θείας δράσης. Πρώτον, τι έχει στο μυαλό του όταν περιγράφει την ελεύθερη βούληση του Θεού ως μεσολαβούμενη από τη δράση του «μεταφορικοί παράγοντες» (ο Θεός «είναι η εγγύτερη αιτία» για το πρώτο αποτέλεσμα, και μια αιτία μέσω ενός μεσάζοντα για το δικό Του αποτελέσματα που είναι μετά το πρώτο αποτέλεσμα»); Δεύτερον, τι είναι εμπλέκονται στο να «φέρνεις την ύπαρξη από τη μη-ύπαρξη»;
Όσον αφορά το πρώτο ερώτημα, θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι ο al-Kindi είναι ακολουθώντας νεοπλατωνικά κείμενα, και ότι έχει κατά νου μια διαμεσολαβημένη που απορρέουν από τα αποτελέσματα της πρώτης αρχής. Εάν αυτό είναι σωστό, τότε Το «πρώτο αποτέλεσμα» θα είναι ο «κόσμος του διάνοια» που αναφέρεται σε άλλα κείμενα του Κιντίου (π.χ. στον Λόγο περί Ψυχής, επαναλαμβάνοντας αυτή τη φράση από τη Θεολογία του Αριστοτέλη). Αυτό υποστηρίζεται από μια μη δεσμευτική παρατήρηση στο Περί Πρώτης Φιλοσοφίας ότι «θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί το η διάνοια είναι το πρώτο πολλαπλάσιο» (Rashed and Jolivet 1998, 87). Αλλά φαίνεται τουλάχιστον εξίσου πιθανό ότι το "πρώτο αποτέλεσμα" Εδώ αναφέρεται ο κόσμος των ουρανών: δημιουργώντας τους ουρανούς και θέτοντάς τα σε κίνηση, ο Θεός έμμεσα επιφέρει πράγματα στο υποσελήνιος κόσμος (βλ. παρακάτω, 5.2). Αυτό θα ήταν ένα περισσότερο Αριστοτελική εκδοχή της ιδέας ότι η θεϊκή αιτιώδης συνάφεια είναι Μεσολάβηση.
Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα, η ιδέα ότι ο Θεός είναι ένας παράγοντας που προκαλεί την ύπαρξη μπορεί επίσης να φανεί αρχικά ότι είναι μια απόκλιση από τον Αριστοτέλη. Αλλά στην πραγματικότητα νεοπλατωνικοί συγγραφείς όπως ο Αμμώνιος είχαν υποστήριξε ρητά ότι ο Θεός του Αριστοτέλη ήταν μια αποτελεσματική αιτία είναι, όχι απλώς μια τελική αιτία κίνησης. Και ένα απόσπασμα στο Περί του Ποσότητα των βιβλίων του Αριστοτέλη — τα προαναφερθέντα συζήτηση του Κορανίου 36: 79–82 - κατανοεί τη δημιουργία το μοντέλο της αριστοτελικής αλλαγής, στο οποίο κάτι περνά από ένα σε αντίθεση με ένα άλλο. Στην περίπτωση της δημιουργίας, ένα αντίθετο είναι «μη-είναι» και το άλλο «είναι». Η συζήτηση του Al-Kindi για αυτό έχει παραλληλισμούς με τον ένατο αιώνα θεολογικές συζητήσεις για τη δημιουργία (βλέπε Adamson 2003). Αλλά το κύριο του πηγή, παραδόξως, είναι ο μαθητής του Αμμώνιου, Ιωάννης Φιλόπονος, ένας Χριστιανός Νεοπλατωνικός που είχε επίσης μιλήσει για τη δημιουργία ως φέρνουσα κάτι που πρέπει να είναι «από τη μη-ύπαρξη». Τι χωρίζει τον al-Kindi και ο Φιλόπονος από τον Αριστοτέλη είναι η ιδέα τους ότι αυτό το είδος Η «αλλαγή» από τη μη-ύπαρξη στην ύπαρξη δεν απαιτεί κανένα υποκείμενο. Για Παράδειγμα, για να υπάρξει αλλαγή από μη λευκό σε λευκό, πρέπει να είναι κάποιο υποκείμενο ή υπόστρωμα τόσο για τη στέρηση της λευκότητας και η ίδια η λευκότητα (για παράδειγμα, ο φράχτης που πηγαίνει από την ύπαρξη μη λευκό έως λευκό όταν είναι βαμμένο). Ο Θεός, αντίθετα, μπορεί Φέρτε το να είστε εκ του μηδενός, χωρίς θέμα για την αλλαγή. Ο Al-Kindi τονίζει επίσης ότι η δημιουργική πράξη του Θεού δεν απαιτεί ώρα να πραγματοποιηθεί.
3.3 Αιωνιότητα του κόσμου
Αυτά τα δύο σημεία μας φέρνουν σε μια πιο εκτεταμένη χρήση του Φιλόπονου από al-Kindi, στο γνωστό επιχείρημα του τελευταίου ότι ο κόσμος είναι δεν είναι αιώνια (για την οποία βλέπε Davidson 1969 και 1987, και Staley 1987). Οι περισσότεροι Έλληνες φιλόσοφοι ακολούθησαν τον Αριστοτέλη υποστηρίζοντας ότι ο κόσμος είναι αιώνια, που σημαίνει όχι μόνο ότι δεν θα πάψει ποτέ να υπάρχει, αλλά ότι πάντα υπήρχε. Αυτό ήταν το δόγμα του Αριστοτέλη και του Στωικοί, αλλά και ορθόδοξοι νεοπλατωνικοί, που ερμήνευαν Ο Τίμαιος του Πλάτωνα ως ομοίως αφοσιωμένος στο παρελθόν αιωνιότητα του κόσμου. Ο Φιλόπονος ήταν μια εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Σε ένα έργο που αντικρούει τα επιχειρήματα του νεοπλατωνικού Πρόκλου υπέρ την αιωνιότητα του κόσμου, υποστήριξε επί μακρόν ότι Ο Τίμαιος του Πλάτωνα ορθά οραματίζεται έναν κόσμο με ξεκινώντας από το χρόνο. Και σε ένα άλλο έργο που στρέφεται εναντίον του Αριστοτέλη, Ο Φιλόπονος προσπάθησε να υπονομεύσει τα επιχειρήματα του De Caelo και της Φυσικής με τα οποία ο Αριστοτέλης είχε δείξει ότι ο κόσμος είναι αιώνιος.
Στο δεύτερο μέρος του Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, και πολλά άλλα σύντομα έργα που επαναλαμβάνουν τα ίδια επιχειρήματα που βρίσκονται σε αυτήν την ενότητα, Ο al-Kindi ακολουθεί επιχειρήματα που προέρχονται από τον Φιλόπονο. (Ακριβώς ποιο Το κείμενο ή τα κείμενα του Φιλόπονου που χρησιμοποίησε είναι ασαφή, αλλά φαίνεται ότι τουλάχιστον γνώριζε τμήματα του Κατά Αριστοτέλη.) Ενδιαφέρον Ο al-Kindi αγνοεί εντελώς μια σημαντική πτυχή του Φιλόπονου πολεμική: στο De Caelo, ο Αριστοτέλης είχε υποστηρίξει ότι η Οι ουρανοί πρέπει να είναι αιώνιοι, επειδή έχουν τέλεια, κυκλική κίνηση και επομένως δεν αποτελούνται από κανένα από τα φθαρτά τέσσερα στοιχεία του κατώτερου κόσμου μας. Ενώ ο Φιλόπονος επιτίθεται σε αυτή την κοσμολογία με ένα μακροσκελής και λεπτομερής διάψευση, ο al-Kindi απλώς δέχεται ότι η Οι ουρανοί είναι φτιαγμένοι από ένα αγέννητο και άφθαρτο πέμπτο στοιχείο - αλλά προσθέτει ευθαρσώς ότι είναι παρ 'όλα αυτά αρχικά ήρθε σε ύπαρξη από τον Θεό με μια αρχή στο χρόνο. (Για αυτό δείτε το πραγματεία ότι η φύση της ουράνιας σφαίρας είναι διαφορετική από το Natures of the Four Elements, επιμέλεια Abu Rida 1953, 40–6.)
Όταν ο al-Kindi έρχεται να επιχειρηματολογήσει ρητά κατά της αιωνιότητας του κόσμο, χρησιμοποιεί τη στρατηγική του Φιλόπονου να χρησιμοποιήσει τον Αριστοτέλη εναντίον αυτός ο ίδιος. Ο Αριστοτέλης υποστήριζε περίφημα ότι δεν μπορεί να υπάρξει τέτοιο πράγμα όπως ένα πραγματικό άπειρο. Έτσι, για παράδειγμα, το σώμα του κόσμου δεν μπορεί να είναι απείρως μεγάλο. Επειδή ο κόσμος είναι πεπερασμένος σε χωρικό μέγεθος, υποστηρίζει ο al-Kindi, τίποτα που βασίζεται στο σώμα του κόσμου δεν μπορεί να είναι άπειρος. Δεδομένου ότι ο χρόνος είναι ένα από τα πράγματα που βασίζονται σε αυτό το σώμα, Ο χρόνος πρέπει να είναι πεπερασμένος. Επομένως, ο κόσμος δεν είναι αιώνιος (βλ. Gannagé 2021–22).
Αυτό το επιχείρημα φαίνεται να είναι φτωχό. Ακόμα κι αν ο Αριστοτέλης το παραδέχεται Τίποτα άπειρο δεν μπορεί να κατηγορηθεί για ένα πεπερασμένο σώμα, θα θέλει να το κάνει λένε ότι το επιχείρημα του al-Kindi δεν λαμβάνει πλήρως υπόψη το διάκριση μεταξύ πραγματικών και απλώς δυνητικών απειροτήτων. Ένα πραγματικό άπειρο είναι ένα άπειρο που είναι ταυτόχρονα παρόν στο σύνολό του – για παράδειγμα, ένα απείρως μεγάλο σώμα, ή γενικά οποιοδήποτε σύνολο με άπειρο αριθμό μελών που υπάρχουν στο την ίδια στιγμή. Ένα δυνητικό άπειρο είναι όταν ένα πεπερασμένο μέγεθος μπορεί να είναι παρατείνεται ή πολλαπλασιάζεται επ' αόριστον. Για παράδειγμα, ο Αριστοτέλης σκέφτεται ότι οποιοδήποτε πεπερασμένο μέγεθος χώρου ή χρόνου είναι δυνητικά άπειρο, σε ότι μπορεί κατ' αρχήν να διαιρεθεί σε όσα μέρη επιθυμεί κανείς, με μικρότερες διαιρέσεις ακόμα δυνατές. Το σώμα του κόσμου, όπως Ο al-Kindi παραδέχεται ότι είναι επίσης δυνητικά άπειρος, με την έννοια ότι δεν υπάρχει τίποτα εννοιολογικά αδύνατο για την αύξηση της μέγεθος επ 'αόριστον. Παρατηρήστε, ωστόσο, ότι και στις δύο περιπτώσεις η πραγματική Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας διαδικασίας θα είναι πεπερασμένο: οποιαδήποτε καθορισμένη προσθήκη σε Το μέγεθος ενός σώματος θα εξακολουθεί να δίνει ένα σώμα πεπερασμένου μεγέθους. Επίσης Ανεξάρτητα από το πόσο λεπτά διαιρώ ένα σώμα, οποιαδήποτε συγκεκριμένη πράξη διαίρεσης θα αποδώσει έναν πεπερασμένο αριθμό μερών.
Τώρα, ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι η αιωνιότητα του κόσμου τον δεσμεύει μόνο σε ένα δυνητικό άπειρο. Αυτό συμβαίνει επειδή λέγοντας ότι το Ο κόσμος υπήρχε πάντα δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε άπειρο είναι προς το παρόν πραγματικό. Αντίθετα, υπονοεί μόνο ότι «η κόσμος υπάρχει ήδη για Ν χρόνια" θα είναι αλήθεια για οποιαδήποτε τιμή του N. Μπορεί, τρόπον τινά, να πάει όσο μακριά επιθυμεί στο παρελθόν, θέτοντας όλο και μεγαλύτερες (αλλά ακόμα πεπερασμένες) περιόδους του παρελθόντος χρόνο, ακριβώς όπως μπορεί κανείς να διαιρέσει ένα σώμα όσο λεπτά επιθυμεί. Και είναι Δεν είναι καθόλου σαφές ότι αυτό το είδος δυνητικού απείρου είναι ανεφάρμοστο σε πεπερασμένο μέγεθος. Έχει ο al-Kindi κάποια απάντηση αυτό?
Το κάνει, αν και η απάντησή του έρχεται μόνο στο τέλος της θεραπείας του την αιωνιότητα του κόσμου. Η απάντηση, που βρίσκεται επίσης στον Φιλόπονο, είναι ότι ακόμη και για να φτάσουμε στην παρούσα στιγμή, ένας πραγματικά άπειρος αριθμός Οι στιγμές πρέπει να έχουν ήδη παρέλθει. Με άλλα λόγια, υπάρχει επί του παρόντος ένας πραγματικά άπειρος αριθμός στιγμών (ή ετών, ή οτιδήποτε άλλο) που έχουν παρέλθει «από τότε που άρχισε ο κόσμος». Και, όπως ο Αριστοτέλης Ο ίδιος λέει, το άπειρο δεν μπορεί να διασχίσει. Επί του ζητήματος αυτού είναι επιτυχής είναι ασαφής. Φαίνεται να προϋποθέτει ότι επιλέγουμε ένα απείρως μακρινό σημείο στο παρελθόν, και στη συνέχεια υπολογίστε τον αριθμό των χρόνια που έχουν περάσει από τότε. Αλλά ο Αριστοτέλης μάλλον θα θέλει Για να αποκλείσετε την αρχική κίνηση επιλογής ενός απείρως απομακρυσμένου σημείου στο παρελθόν, επιμένοντας ότι οποιοδήποτε συγκεκριμένο σημείο επιλέξουμε Το παρελθόν θα απομακρυνθεί από το παρόν με έναν απλώς πεπερασμένο αριθμό χρόνια.
4. Ψυχολογία
4.1 Η ανθρώπινη ψυχή
Έχουμε δύο έργα του al-Kindi αφιερωμένα στην οντολογία του ανθρώπου ψυχή: Ότι υπάρχουν Ασώματες Ουσίες και Λόγος στην Ψυχή. Τα δύο εξαρτώνται από πολύ διαφορετικές ελληνικές πηγές, και είναι πολύ διαφορετικές στη ρητορική παρουσίαση. Αλλά το δόγμα ότι προκύπτει από αυτά δεν είναι απαραίτητα ασυνεπής.
Ότι υπάρχουν ασώματες ουσίες (Abu Rida 1950, 265–69, Adamson and Pormann 2009) είναι μια δημιουργική εφαρμογή του ιδέες από τις Κατηγορίες του Αριστοτέλη στο πρόβλημα της δείχνοντας ότι η ανθρώπινη ψυχή είναι μια άυλη ουσία. Ο Al-Kindi παίρνει μέχρι αυτό το έργο σταδιακά, αποδεικνύοντας πρώτα ότι η ψυχή είναι μια ουσία, δείχνοντας στη συνέχεια ότι είναι επουσιώδες. Υποστηρίζει ότι η ψυχή είναι μια ουσία αντλώντας από τα πρώτα κεφάλαια των Κατηγοριών για να ισχυριστεί ότι η ουσία ενός πράγματος μοιράζεται ένα όνομα και ορισμός με αυτό το πράγμα. Δεδομένου ότι η ψυχή είναι η ουσία του Το ζωντανό ον, και το ζωντανό ον είναι μια ουσία, η ψυχή είναι επίσης μια ουσία. Επιπλέον, είναι μια άυλη ουσία: για την Η ψυχή είναι «η διανοητική μορφή του ζωντανού πράγματος», και Μια διανοητική μορφή είναι ένα είδος. Αλλά τα είδη, υποστηρίζει ο al-Kindi, είναι ασώματος; Επομένως, η ψυχή είναι άυλη. Μεταξύ των προβληματικών Κινήσεις σε αυτό το τρένο επιχειρημάτων είναι η ταυτοποίηση του ανθρώπου ψυχή με το είδος του ανθρώπου. Αυτό φαίνεται να είναι του al-Kindi προσπάθεια να συνδυαστεί η ιδέα του είδους, η οποία είναι μια "δευτερεύουσα ουσία" στις κατηγορίες, με το δόγμα της μορφής που βρίσκεται σε έργα όπως το De Anima και η Μεταφυσική. Ο Al-Kindi απλώς συγχέει τα δύο, χωρίς επιχείρημα – δεν εξετάζει το προφανές ερώτημα πώς υπάρχει μπορεί να είναι πολλές ανθρώπινες ψυχές, οι οποίες είναι όλες ταυτόσημες με τις ενιαίες είδος άνθρωπος.
Εκτός από σύντομες εισαγωγικές και καταληκτικές παρατηρήσεις, Ομιλία για την Soul (Abu Rida 1950, 272–80, επίσης D'Ancona 1996, Genequand 1987, Jolivet 1996) αποτελείται εξ ολοκλήρου από υποτιθέμενα αποσπάσματα από τις ελληνικές αρχές – τον Πλάτωνα, τον Πυθαγόρα και τον Αριστοτέλη – για τη φύση της ψυχής. Οι πραγματικές πηγές που χρησιμοποιούνται είναι ασαφές, αν και η Δημοκρατία είναι η τελική πηγή για μια τμήμα που περιγράφει την τριμερή ψυχή του Πλάτωνα. Η ενότητα για Ο Αριστοτέλης είναι ένας μύθος για έναν Έλληνα βασιλιά και δεν έχει καμία σχέση με οποιοδήποτε σωζόμενο αριστοτελικό έργο. Το περιεχόμενο αυτών των παρατηρήσεων είναι φρικτό, ασκητικός και ακόμη και οραματιστής: το καθήκον μας είναι να καθαρίσουμε τις ψυχές μας από το "λεκέδες" που προσκολλώνται σε αυτό από το σώμα, και να ανέβει μέσα από τις ουράνιες σφαίρες, τελικά στον «κόσμο του διάνοια» όπου θα κατοικεί «στο φως του Δημιουργός». Η εν λόγω ψυχή εδώ φαίνεται να είναι η ορθολογική ψυχή: τα κατώτερα μέρη της τριμερούς ψυχής του Πλάτωνα (το Τα ευερέθιστα και συγκλονιστικά μέρη) περιγράφονται ως σχολές που κάθονται σε το σώμα. Το νόημα αυτής της ψυχολογικής δοξογραφίας δεν διαφέρει από το αυτή των Ασώματων Ουσιών: η ψυχή είναι μια «απλή ουσία», χωριστά από το σώμα. Πράγματι, αυτό παρουσιάζεται ως το συνολικό μήνυμα της πραγματείας στο κλείσιμο του al-Kindi Παρατηρήσεις.
4.2 Επιστημολογία
Αυτή η αυστηρά δυϊστική ψυχολογία έχει εκτεταμένες επιπτώσεις σε Η επιστημολογία και η ηθική του al-Kindi. Είναι σαφές από την Ομιλία ότι όταν ο αλ-Κίντι μιλάει για την ψυχή ως ξεχωριστή Από το σώμα, ακόμη και κατά τη διάρκεια της εγκόσμιας ζωής μας, αναφέρεται μόνο στο διανοητική ή λογική ψυχή. Ενώ αυτό δεν αποκλείει από μόνο του ότι η διάνοια και η λογική βασίζονται κατά κάποιο τρόπο στο σώμα εμπειρία, ο al-Kindi δεν ακολουθεί ένα εμπειριστικό πρόγραμμα σε πλαίσια όπου ασχολείται με επιστημολογικά ζητήματα.
Το πιο σημαντικό κείμενο για την επιστημολογία είναι το πιο γνωστό του al-Kindi έργο εκτός από το On First Philosophy, δηλαδή το On the Διάνοια (Abu Rida 1950, 353–8· επίσης McCarthy 1964, Ruffinengo 1997). Αυτή η πραγματεία έχει λάβει μια ασυνήθιστη ποσότητα προσοχή, παρά τη συντομία και το συμπιεσμένο επιχείρημά της, επειδή είναι το πρώτο αραβικό έργο που δείχνει την επιρροή των ελληνικών ταξινομιών του διάνοια σε επίπεδα ή τύπους. (Βλέπε ιδιαίτερα Jolivet 1971, με Endress 1980.) Αυτές οι ταξινομίες, με διάφορες εκδοχές που προτάθηκαν από Ο Αλέξανδρος, ο Θεμίστιος, ο Φιλόπονος και άλλοι σχολιαστές, ήταν με τη σειρά τους προσπαθεί να συστηματοποιήσει τις παρατηρήσεις του Αριστοτέλη για τη διάνοια στο βιβλίο 3 του De Anima και αλλού.
Μακριά από τη γείωση της διάνοιας στην αίσθηση, ο al-Kindi υποστηρίζει στο On η διάνοια ότι η ανθρώπινη διάνοια έχει μια παράλληλη, αλλά ξεχωριστή, λειτουργία στην ανθρώπινη αίσθηση-αντίληψη. (Για παρόμοια αντίθεση βλέπε, επίσης, Περί Πρώτης Φιλοσοφίας, τμήμα 2.) Ακριβώς όπως αίσθηση, η ανθρώπινη διάνοια από μόνη της αρχίζει σε μια κατάσταση Δυνατότητα. Αυτός είναι ο πρώτος τύπος διάνοιας, το δυναμικό διάνοια, η οποία είναι απλώς μια ικανότητα κατανόησης διανοητικών μορφών. Μόλις συλλάβει μια μορφή και πραγματικά σκέφτεται, γίνεται «πραγματική διάνοια». Στη συνέχεια, είμαστε σε θέση να τα σκεφτούμε αυτά μορφές κατά βούληση. Η ικανότητά μας να το κάνουμε αυτό είναι αυτό που ο al-Kindi αποκαλεί "επίκτητη διάνοια" (δεν πρέπει να συγχέεται με "επίκτητη διάνοια" στο al-Farabi, ο οποίος εννοεί με αυτό ένα ολοκληρωμένη επίτευξη των πολλών πνευματικών μορφών). Παρατηρήστε ότι Αυτοί οι τύποι διάνοιας είναι πραγματικά μόνο οι ίδιοι, η ανθρώπινη διάνοια στο τρεις διαφορετικές καταστάσεις: πλήρως δυνητικές, πλήρως πραγματικές, και προσωρινά δυνητική αλλά ικανή να πραγματοποιήσει κατά βούληση.
Αλλά πώς στην πρώτη θέση παίρνουμε από τη δυνητική διάνοια να πραγματική διάνοια; Είναι εδώ που ο al-Kindi θα μπορούσε να πει σε μερικούς είδος εμπειριστικής ιστορίας, που ίσως περιλαμβάνει αφαίρεση. Μια τέτοια ιστορία παίζει τουλάχιστον κάποιο ρόλο στους διαδόχους του al-Kindi al-Farabi και Αβικέννας. Αλλά αντ 'αυτού ο al-Kindi δίνει έναν απόλυτα διανοουμενιστή περιγραφή του πώς καταλήγουμε να σκεφτόμαστε, μια αφήγηση που είναι παράλληλη, αλλά διαφορετικό από την αφήγησή του για την αίσθηση. Ακριβώς όπως είναι η αίσθηση Πραγματώνεται από μια εξωτερική αισθητή μορφή, έτσι η διάνοια πραγματώνεται από μια εξωτερική κατανοητή μορφή. Αυτή η φόρμα θα βρίσκεται στον τελικό τύπο της διάνοιας, της «πρώτης διάνοιας», η οποία είναι Η εκδοχή του al-Kindi για τη διαβόητη «διάνοια του κατασκευαστή» στο έργο του Αριστοτέλη De Anima 3.5. Αν και δεν είναι σαφές τι θέση που αυτή η πρώτη διάνοια προορίζεται να έχει στην al-Kindi οντολογία, είναι σαφές ότι είναι διαφορετική από την ανθρώπινη διάνοια. Ο Η πρώτη διάνοια είναι «πάντα σε δράση», πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμεύσει ως εξωτερική πηγή για κατανοητές μορφές, όπως ακριβώς Το αισθητό αντικείμενο χρησιμεύει ως εξωτερική πηγή για μια λογική μορφή.
Έχουμε κάποια αίσθηση του πώς ο al-Kindi θα μπορούσε να το είχε εφαρμόσει αυτό σε μεγάλο βαθμό διανοουμενιστική επιστημολογία σε συγκεκριμένα πλαίσια από έργα σχετικά με ανάμνηση και στα όνειρα. Το Περί Αναμνήσεών του (για το οποίο βλέπε Endress 1986 και 1994) υποστηρίζει ρητά ότι δεν μπορούμε να αντλήσουμε κατανοητές μορφές από την αντίληψη των αισθήσεων. Έτσι, δεν το κάνουμε "Μάθετε" αυτές τις μορφές, αλλά απλά "θυμηθείτε" Από πριν η ψυχή εισέλθει στο σώμα. Εδώ ο al-Kindi είναι πορεία ακολουθώντας σε γενικές γραμμές την αφήγηση της ανάμνησης που έδωσε ο Πλάτωνας στο ο Μένος ή ο Φαίδων, αν και πώς θα μπορούσε να γνωρίζει αυτού του λογαριασμού παραμένει ασαφής. (Πιθανότατα είναι από ένα αραβικό εκδοχή, ίσως συνοπτικά, του Φαίδωνα.)
Ένα μεγαλύτερο και πιο λεπτομερές κείμενο είναι το On Sleep and Dream (Abu Ρίντα 1950, 293–311. επίσης Ruffinengo 1997), η οποία δίνει μια Νατουραλιστική περιγραφή του γιατί συμβαίνουν τα προφητικά όνειρα και πώς μπορούν Ερμηνεύεται. Εδώ η κύρια πηγή του al-Kindi ήταν Parva Naturalia του Αριστοτέλη, τα οποία περιλαμβάνουν τα έργα Περί ύπνου, Περί ονείρων και Περί προφητείας στο Ύπνος. Η σωζόμενη αραβική εκδοχή αυτών των κειμένων, η οποία μπορεί κάλλιστα να σχετίζεται με την έκδοση που χρησιμοποιείται από τον al-Kindi, είναι σημαντικά διαφορετική από την ελληνική απόδοση, στο ότι παραδέχεται ότι πραγματικά προφητικό Τα όνειρα μπορούν να σταλούν από τον Θεό (βλ. Pines 1974). Αν ο αλ-Κίντι το γνώριζε αυτό εκδοχή τότε την ακολουθεί μόνο εν μέρει: αγκαλιάζει την ιδέα του προφητικά όνειρα, αλλά δεν ισχυρίζεται ότι έρχονται σε μας από τον Θεό. Προς εξηγήστε τα όνειρα al-Kindi επικαλείται μια ικανότητα που δεν έχουμε συζητήσει ακόμα, δηλαδή φαντασία ή φαντασία. Ακολουθώντας τον Αριστοτέλη, Ο al-Kindi λέει ότι τα όνειρα συμβαίνουν όταν κοιμόμαστε επειδή η Οι αισθήσεις δεν είναι πλέον ενεργές και η φαντασία έχει την ελευθερία να δημιουργούν φόρμες από μόνες τους. Μας δίνεται επίσης ένας φυσιολογικός απολογισμός του ύπνου, που ξεφεύγει από τον Αριστοτέλη τοποθετώντας το ευφάνταστο ικανότητα στον εγκέφαλο. Ενώ ο Αριστοτέλης έχει κάποια δυσκολία εξηγώντας, και στην πραγματικότητα είναι μάλλον επιφυλακτικός, το φαινόμενο της προφητικά όνειρα, ο al-Kindi είναι ενθουσιώδης γι 'αυτά. Αυτός ακόμη και εξηγεί τους διάφορους τύπους ονείρων, με την ακρίβειά τους να καθορίζεται από τη φυσική κατάσταση του εγκεφάλου. Αλλά παρά τις φυσιολογικές πτυχές της αφήγησης του al-Kindi, η θεμελιώδης επεξηγηματική εργασία γίνεται από την ασώματη ψυχή, η οποία «αναγγέλλει» τα οράματά της το μέλλον στη φαντασία. Και πάλι, η λογική ψυχή συλλαμβάνει το αντικείμενα από μόνη της. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο al-Kindi πιστεύει ότι η αίσθηση εμποδίζει αυτή τη δύναμη της ψυχής, αντί να συνεισφέρει τίποτα σε αυτήν.
4.3 Εφαρμογή στη δεοντολογία
Δεδομένου ότι ο al-Kindi χωρίζει απότομα την ορθολογική ψυχή από το σώμα και τις κατώτερες ψυχολογικές ικανότητες, και ότι βλέπει τις λογικές ψυχή ως τον αληθινό μας «εαυτό» ή «ουσία» και ως Το μόνο μέρος μας που επιβιώνει από το θάνατο του σώματος, δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι η ηθική του σκέψη είναι επίσης εξαιρετικά διανοουμενίστικη. Δυστυχώς, τα πολυάριθμα έργα για ηθικά και πολιτικά θέματα που του αποδίδονται στο Fihrist είναι σχεδόν όλα χαμένα. Το πιο σημαντικό υπόλοιπο κείμενο είναι On Dispelling Sadness (Ritter και Walzer 1938, επίσης Butterworth 1992, Druart 1993, Jayyusi-Lehn 2002, Mestiri και Dye 2004). Αυτό είναι επίσης το έργο του al-Kindi που θα αναφέρονται συχνότερα από μεταγενέστερους στοχαστές, για παράδειγμα από Ο Miskawayh στο Tahdhib al-Akhlaq (Η Εκλέπτυνση του Χαρακτήρας).
Το On Dispelling Sadness, όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του, είναι ένα έργο στο Το είδος της φιλοσοφικής παρηγοριάς. Μεγάλο μέρος του κειμένου αποτελείται από πρακτικές συμβουλές, αποφθέγματα και ανέκδοτα που μπορεί κανείς να έχει κατά νου όταν Βρίσκει κανείς τον εαυτό του να επηρεάζεται από τη θλίψη. Ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό Το πέρασμα αλληγορεί την επίγεια ζωή μας ως προσωρινή προσγείωση κατά τη διάρκεια μιας θαλάσσιο ταξίδι· Αυτή η εικόνα προέρχεται τελικά από τον Επίκτητο. Ο Τα φιλοσοφικά θεμέλια της πραγματείας, όμως, τίθενται στο πρώιμα τμήματα, όπου ο al-Kindi δίνει ένα επιχείρημα αρχής εναντίον δίνοντας αξία σε φυσικά αντικείμενα. Από τη φύση τους, λέει, Ο πλούτος και άλλα υλικά αγαθά είναι ευάλωτα και παροδικά. Κανένας μπορούν να είναι σίγουροι ότι τα υπάρχοντά τους δεν θα τους αφαιρεθούν - Μπορεί να «καταληφθούν από οποιαδήποτε εξουσία». Και το πιο σημαντικό, το Το ίδιο το γεγονός ότι είναι φυσικά σημαίνει ότι υπόκεινται γενιά και διαφθορά, και ως εκ τούτου είναι φευγαλέες. Αντ 'αυτού, εμείς θα πρέπει να εκτιμούν και να επιδιώκουν πράγματα που είναι σταθερά και ανθεκτικά, και ότι δεν μπορούν να μας αφαιρεθούν: αυτά θα είναι τα πράγματα στο τώρα γνωστό «Κόσμος της Διάνοιας». Στο βαθμό που κάποιος Οι επιθυμίες κατευθύνονται αποκλειστικά προς κατανοητά πράγματα, κάποιος θα είναι άτρωτο στη θλίψη. Αυτό το επιχείρημα, λοιπόν, δείχνει ότι η θλίψη είναι πάντα περιττό. Τα ανέκδοτα και πιο πρακτικά Οι «θεραπείες» που προσφέρονται στην υπόλοιπη πραγματεία είναι: με σκοπό να μας διευκολύνει να αποδεχόμαστε και να ζούμε σύμφωνα με με αυτό το συμπέρασμα.
5. Επιστήμη
5.1 Η χρήση των μαθηματικών
Παρά τον αντιεμπειριστικό χαρακτήρα της επιστημολογίας του al-Kindi Σημείωσε παραπάνω, αφιέρωσε τεράστια ενέργεια σε διάφορους κλάδους του φυσικές επιστήμες. Ιδιαίτερα καλά εκπροσωπείται στο σωζόμενο corpus είναι το έργο του στην οπτική και την ιατρική, ειδικά η σύνθεση του φάρμακα (για την οπτική βλέπε Rashed 1997· για την ιατρική βλέπε Gauthier 1939, Klein-Franke 1975, Celentano 1979; Για τις πτυχές αυτές: Η σκέψη του al-Kindi γενικά βλέπε Adamson 2007, ch.7). Τι είναι χαρακτηριστικό της προσέγγισης του al-Kindi σε τέτοια θέματα είναι η χρήση μαθηματικών. Έχει υποστηριχθεί πειστικά ότι τα μαθηματικά ήταν θεμελιώδης για τη φιλοσοφική μέθοδο του al-Kindi (Gutas 2004, πρβλ. Endress 2003)· Ένα καλό παράδειγμα είναι η μαθηματική του προσέγγιση στις κατηγορίες του Αριστοτέλη, που κάνει την ποσότητα και την ποιότητα θεμελιώδης για την αριστοτελική λογική (Ighbariah 2012). Σίγουρα αυτός δεν χάσαμε καμία ευκαιρία να εφαρμόσουμε μαθηματικές τεχνικές σε αυτό που εμείς θα σκεφτόταν τώρα ως «επιστημονικά» θέματα. Επιπλέον, έγραψε πολυάριθμα έργα για τη μουσική (επιμέλεια Zakariyya' 1962), τα οποία για τους αρχαίους και ο ίδιος ο al-Kindi ήταν κλάδος του μαθηματικού επιστήμες. Έγραψε επίσης εκτενώς για πιο αναγνωρίσιμα μαθηματικά θέματα, όπως πιστοποιείται από τον Fihrist, αν και πάλι μεγάλο μέρος του Αυτό το υλικό χάνεται.
Ένα καλό παράδειγμα για το πώς ο al-Kindi εφάρμοσε τα μαθηματικά σε άλλους τομείς είναι τη χρήση της γεωμετρίας στην οπτική (βλ. περαιτέρω Lindberg 1971, Rashed 1997, Adamson 2006). Σε αυτό το θέμα ο al-Kindi ακολούθησε την παράδοση εγκαινιάστηκε από τον Ευκλείδη, και συνεχίστηκε από τον Πτολεμαίο και άλλους, στην οποία Γεωμετρικές κατασκευές χρησιμοποιήθηκαν για να εξηγήσουν φαινόμενα όπως οπτική προοπτική, σκιές, διάθλαση, αντανάκλαση και καύση Καθρέφτες. Αυτή η διαδικασία συνεπάγεται ότι το φως και η όραση μπορούν να είναι επισημοποιήθηκε ως γεωμετρικές γραμμές, μια συνέπεια ότι ο al-Kindi και ο δικός του Οι πηγές αγκαλιάζουν υποστηρίζοντας ότι η όραση συμβαίνει όταν «ακτίνες» που εκπέμπονται από τα μάτια κατά μήκος ευθειών γραμμών χτυπούν ένα οπτικό αντικείμενο. Ομοίως, τα αντικείμενα φωτίζονται όταν μια πηγή φωτός εκπέμπει ακτίνες φωτός που χτυπούν τις επιφάνειες των αντικειμένων. Πτυχές του al-Kindi Η αφήγηση προεξοφλεί εκείνη του Ibn al-Haytham, ο οποίος μερικές δεκαετίες αργότερα θα ήταν ο πρώτος που θα εξηγούσε με ακρίβεια το όραμα.
Τώρα, αυτή η αφήγηση που βασίζεται στις «ακτίνες» φαίνεται επίσης να αποτελεί τη βάση Το πιο φιλόδοξο έργο του al-Kindi για τις φυσικές επιστήμες: α μακροσκελής πραγματεία με τίτλο On Rays (de Radiis, για που βλέπε D'Alverny and Hudry 1974) και διατηρείται μόνο στα λατινικά. Υπάρχει κάποια αμφιβολία ως προς την αυθεντικότητά του (μια ισχυρή υπόθεση κατά έχει γίνει στο Matton 2022). Αλλά αν είναι αυθεντικό ή τουλάχιστον εν μέρει βασισμένο σε αυθεντικό υλικό, τότε το On Rays θα μπορούσε αντιπροσωπεύουν την προσπάθεια του al-Kindi να εξηγήσει όλη τη σωματική αλληλεπίδραση – από τη θέρμανση και την ψύξη, στην όραση, στην αστρική επιρροή, στην μαγικά ξόρκια – από την άποψη μιας θεμελιωδώς γεωμετρικής μηχανισμός. (Για συνδέσεις με τα οπτικά έργα, δείτε Travaglia 1999.)
5.2 Κοσμολογία
Ένα κεντρικό μέρος του On Rays εξηγεί ότι τα αστέρια και οι πλανήτες να επιφέρει γεγονότα στον υποσελήνιο κόσμο μέσω των ακτίνων που εκπέμπονται Από τα ουράνια σώματα σε σημεία στην επιφάνεια της γης. Αυτό διαφέρει από μια αφήγηση που βρίσκεται σε αρκετές άλλες κοσμολογικές πραγματείες από τον al-Kindi, όπου ακολουθεί τον Αλέξανδρο της Αφροδισίας υποστηρίζοντας ότι Τα ουράνια σώματα θερμαίνουν κυριολεκτικά τον κάτω κόσμο μέσω τριβή καθώς περνούν από πάνω του. Σε κάθε περίπτωση, ωστόσο, ο λογαριασμός Δεδομένου έχει σκοπό να εξηγήσει την αποτελεσματικότητα της επιστήμης της αστρολογίας. Ο Al-Kindi έγραψε πολλά έργα για το θέμα αυτό, και ο συνεργάτης του Abu Ο Ma'shar ήταν η μεγαλύτερη φιγούρα στην αραβική αστρολογία. Και οι δύο Είδαν την αστρολογία ως μια ορθολογική επιστήμη, που υποστηρίζεται από μια καλά δουλεμένη θεωρία των φυσικών αιτιών (βλ. περαιτέρω Burnett 1993, Adamson 2002α).
Το corpus του Al-Kindi περιλαμβάνει αρκετές πραγματείες για την κοσμολογία, Εξηγώντας και υπερασπιζόμενος μια εικόνα του κόσμου ως τεσσάρων ομόκεντρων κύκλοι στοιχείων, τα οποία αναμιγνύονται μεταξύ τους από το εξωτερικό, ουράνιο σφαίρες για την παραγωγή σύνθετων σύνθετων ουσιών όπως ορυκτά, φυτά, και τα ζώα. Αν και οι κύριες επιρροές του al-Kindi είναι έργα Ο Αριστοτέλης και οι σχολιαστές του, ειδικά ο Αλέξανδρος, γνωρίζει επίσης κάτι από τον Τίμαιο, όπως φαίνεται από μια πραγματεία εξηγώντας γιατί ο Πλάτωνας συνέδεσε τα στοιχεία και τους ουρανούς με το Πλατωνικά στερεά (Abu Rida 1953, 54–63, επίσης Rescher 1968).
Μια άποψη στην οποία ο αλ-Κίντι ακολουθεί τον Αλέξανδρο είναι η πεποίθησή του ότι Οι ουράνιες σφαίρες είναι το μέσο με το οποίο ο Θεός ασκεί πρόνοια πάνω από τον υποσελήνιο κόσμο (βλ. Fazzo και Wiesner 1993). Οι τολμηροί ισχυρισμοί του Al-Kindi για την αστρολογία τον δεσμεύουν ήδη στο ιδέα ότι ένα ευρύ φάσμα συγκεκριμένων γεγονότων μπορεί να προβλεφθεί στο βάση της αστρικής αιτιότητας. Το δόγμα της πρόνοιάς του πηγαίνει παραπέρα υπονοώντας ότι όλα τα γεγονότα στον κάτω κόσμο προκαλούνται από το αστέρια, τα οποία εκτελούν την καλοήθη «εντολή» του Θεού. Αυτό το δόγμα εκτίθεται στο Περί της προσκύνησης των εξόχως απόκεντρων Σφαίρα (Abu Rida 1950, 244–261, Rashed and Jolivet 1998, 177–99) και σχετικά με την εγγύτερη αιτία παραγωγής παράγοντα και Διαφθορά (Abu Rida 1950, 214–237). Ο πρώτος εξηγεί: ότι οι ουρανοί κατέχονται από ψυχές και ακολουθούν ελεύθερα τις ψυχές του Θεού εντολή έτσι ώστε να κινείται κατά τέτοιο τρόπο ώστε η προνοητικά προβλεπόμενη Υποσελήνια πράγματα και γεγονότα θα συμβούν. Αυτό, σύμφωνα με al-Kindi, είναι αυτό στο οποίο αναφέρεται το Κοράνι όταν λέει ότι τα αστέρια «προσκυνούν» ενώπιον του Θεού. Σε εγγύς πράκτορα Γιατί, εν τω μεταξύ, ο al-Kindi δίνει μια πιο λεπτομερή περιγραφή του μέσα με τα οποία οι ουρανοί προκαλούν πράγματα στον κάτω κόσμο (εδώ αυτός επικαλείται τριβή, όχι ακτίνες). Η πιο προφανής επίδραση των αστεριών Ο κόσμος μας είναι φυσικά οι εποχές, επειδή ο ήλιος (λόγω του μεγέθους του και εγγύτητα) είναι το ουράνιο σώμα με το πιο ισχυρό αποτέλεσμα. Αν δεν υπήρχε τέτοια ουράνια αιτιώδης συνάφεια, σύμφωνα με τον al-Kindi, το Τα στοιχεία δεν θα είχαν ποτέ συνδυαστεί καθόλου, και η κατώτερη σφαίρα θα αποτελούνται από τέσσερις σφαίρες μη αναμεμειγμένης γης, νερού, αέρα και φωτιάς.
Η αφήγηση του Al-Kindi για την αστρική αιτιότητα και πρόνοια είναι πολύ Καλό παράδειγμα της φιλοσοφικής του μεθόδου: συνδυασμός και αξιοποίηση ιδέες παρμένες από τον Αριστοτέλη, μεταγενέστερους Έλληνες φιλοσόφους, και "επιστημονικούς" συγγραφείς όπως ο Πτολεμαίος, δίνει μια λογική περιγραφή μιας κεντρικής έννοιας στο Ισλάμ. Η προσκύνηση δείχνει ότι Είναι μάλιστα πρόθυμος να χρησιμοποιήσει μια τέτοια αφήγηση για να εξηγήσει το ίδιο το Κοράνι. Ο Al-Kindi είναι πεπεισμένος ότι, μόλις εκτεθεί σε συνετές παρουσιάσεις του Η ελληνική σοφία, οι πιο φωτισμένοι σύγχρονοί του και χορηγοί θα συμφωνούν ότι αυτά τα ξένα κείμενα μπορούν να χρησιμοποιηθούν — από κοινού με αυτόχθονες "αραβικές" πειθαρχίες όπως η γραμματική - στο την υπηρεσία μιας βαθύτερης κατανόησης του ίδιου του Ισλάμ.
6. Κληρονομιά
Η αισιοδοξία του Al-Kindi σχετικά με αυτό το θέμα δεν επιβεβαιώθηκε απαραίτητα στις επόμενες γενιές. Αλλά μεταξύ των στοχαστών που επηρεάστηκαν από τον al-Kindi, Μπορεί κανείς να διακρίνει μια συνεχή τάση εναρμόνισης «Ξένη» φιλοσοφία με τους «αυτόχθονες» εξελίξεις του μουσουλμανικού πολιτισμού. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό του τι μπορεί να είναι ονομάζεται «Κινδιανή παράδοση», ένα πνευματικό ρεύμα Αυτό εκτείνεται μέχρι τον δέκατο αιώνα, ο οποίος είναι πιο εμφανής εκπροσωπείται από μαθητές πρώτης και δεύτερης γενιάς του αλ-Κίντι. Ιδιαίτερα εξέχουσα μεταξύ αυτών των αριθμών είναι al-'Amiri, ένας πολύ γνωστός νεοπλατωνικός στοχαστής που ήταν δεύτερος γενιά μαθητής του al-Kindi (ο σύνδεσμος ήταν του al-Kindi φοιτητής Abu Zayd al-Balkhi). Επίσης επηρεασμένοι από τον al-Kindi ήταν οι Εβραίος στοχαστής Isaac Israel (για τον οποίο βλέπε Altmann και Stern 1958) και ο προαναφερθείς πολυμαθής του δέκατου αιώνα Miskawayh.
Ο Al-Kindi σπάνια αναφέρεται από συγγραφείς που γράφουν στα αραβικά αργότερα από τον δέκατο αιώνα ή στην ισλαμική Δύση, με μια αξιοσημείωτη εξαίρεση είναι μια διάψευση που αποδίδεται στον νομικό και λογοτεχνική φιγούρα Ibn Ḥazm (πεθαίνει το 1063), το οποίο επικρίνει το Περί Πρώτης Φιλοσοφίας για αποκαλώντας τον Θεό αιτία, η οποία στο μυαλό του συγγραφέα θα σήμαινε ότι Ο Θεός πρέπει αναπόφευκτα να έχει αποτέλεσμα (Bellver 2020, η οποία αμφισβητεί το απόδοση στον Ibn Ḥazm). Αντίθετα, ο al-Kindī ήταν σημαντική φιγούρα για τους Λατίνους μεσαιωνικούς συγγραφείς. Η μεγαλύτερη επιρροή ήταν τα έργα του για την αστρολογία (βλ. Burnett 1999)· αλλά λειτουργεί όπως το On the Η διάνοια μεταφράστηκε επίσης, και όπως σημειώθηκε παραπάνω υπάρχουν έργα στο Kindian corpus που σώζονται μόνο στα λατινικά. Ένα από τα Αυτά, το On Rays, ήταν ο στόχος μιας πολεμικής που συνέθεσε ο Giles της Ρώμης.
Σε αυτό θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι η φιλοσοφία στον ισλαμικό κόσμο ήταν η ίδια μια ευρύτερη κληρονομιά του al-Kindi, και αυτό από δύο απόψεις. Πρώτον οι μεταφράσεις που παράγονται στον κύκλο Kindi θα γίνουν πρότυπο φιλοσοφικά κείμενα για τους επόμενους αιώνες – ιδιαίτερα Επιρροή θα είχαν οι μεταφράσεις ορισμένων αριστοτελικών έργων τους (όπως τα Μεταφυσικά) και του Πλωτίνου, στη Θεολογία του Αριστοτέλη. Δεύτερον, αν και οι συγγραφείς αρέσουν Ο al-Farabi και ο Averroes δεν αναφέρουν σχεδόν καθόλου τον al-Kindi ονομαστικά (al-Farabi ποτέ δεν το κάνει, και ο Αβερρόης το κάνει μόνο για να επικρίνει το δικό του φαρμακολογική θεωρία), συνεχίζουν τη φιλελληνική του έργο, στο οποίο η πρακτική της φιλοσοφίας ορίζεται από ένα ενασχόληση με ελληνικά φιλοσοφικά έργα.
Αρχαϊκή Επική Ποίηση
Γ2. «Ύμνος στη Δήμητρα»Γ2.1. Γραμματολογικά στοιχεία
Από τα πολλά και αμφισβητούμενα γραμματολογικά ζητούμενα του «Ύμνου στη Δήμητρα» σημειώνονται μόνον ελάχιστα, τα σχεδόν βέβαια:
Αδιάγνωστο παραμένει το όνομα του ποιητή του, είναι όμως πιθανή η καταγωγή του από την Ελευσίνα και σίγουρη η προσωπική του σχέση με τα Ελευσίνια Μυστήρια. Πάντως, ενώ το ποίημα αφορμάται από τα Ελευσίνια Μυστήρια και προϋποθέτει τις τελετές τους, ο βασικός του τρόπος παραμένει "κοσμικός" - ο ύμνος είναι συνθεμένος όχι τόσο για τους μυημένους όσο για το ευρύ κοινό της αρχαϊκής εποχής, το οποίο γνώριζε καλά την επική ποίηση (ηρωική, θεογονική και υμνολογική).
Όσο κι αν αμφισβητήθηκε παλαιότερα η ενότητα του ποιήματος (θεωρήθηκε κι αυτό συμπίλημα περισσότερων ποιημάτων), σήμερα θεωρείται πλέον δεδομένη. Και, μολονότι η χειρόγραφη παράδοση του κειμένου δεν είναι πλούσια ούτε και άψογη (υπάρχουν κάποια χάσματα στα λίγα χειρόγραφα), μας επιτρέπει εντούτοις να παρακολουθήσουμε απρόσκοπτα τον εξελισσόμενο μύθο.
Τέλος, ο «Ύμνος στη Δήμητρα» θεωρείται ότι βρίσκεται πιο κοντά στην ποίηση του Ησιόδου από όλα τα άλλα ποιήματα της συλλογής. Επίσης, έχει αρκετά κοινά γνωρίσματα με τον «Ύμνο στην Αφροδίτη», γεγονός που υποδεικνύει μια χρονολογική συγγένεια ανάμεσα στα δύο έργα. Με βάση αυτή τη συσχέτιση και με βάση τα γλωσσικά, λογοτυπικά και πραγματολογικά στοιχεία του ύμνου, ευνοείται η χρονολόγησή του προς το τέλος του 7ου αι. π.Χ., λίγο πριν από το 610 π.Χ., ή στις αρχές του 6ου αι. π.Χ.
Γ2.2. Δομή και θέματα
Από παραδειγματική και συνταγματική άποψη ο Ύμνος στη Δήμητρα δεν παρουσιάζει μεγάλες εκπλήξεις: υπακούει στο τριαδικό σχήμα της "επίκλησης", της "διήγησης" και της "παράκλησης". Η αφήγηση αρθρώνεται σε τρία κεφάλαια: το πρώτο αφιερώνεται στην αρπαγή της Περσεφόνης (στ. 4-32), το δεύτερο στην αναζήτησή της από τη Δήμητρα (στ. 33-437), το τρίτο στην υπό όρους επιστροφή Κόρης και Μητέρας στον Όλυμπο (στ. 438-489). Η ροή της διήγησης παρακολουθεί τον τύπο της επικής οἴμης, δηλαδή του δρόμου, είναι, επομένως, καταρχήν ευθύγραμμη, δίχως χρονολογικές ανακολουθίες. Ωστόσο δεν λείπουν κάποιες προβολές στο μέλλον, που διαταράσσουν προσώρας τη συνέχεια της διήγησης - και, κυρίως, προς την έξοδο του ύμνου, η διηγηματική ευθεία καμπυλώνεται, τείνει να γίνει κύκλος, καθώς πρόσωπα, θέματα και χώροι της αρχής του ποιήματος επανέρχονται στο τέλος του.
Από τα μορφολογικά στοιχεία του ύμνου που τον χαρακτηρίζουν και τον καθιστούν αξιέπαινο ξεχωρίζουν οι διηγητικές περιγραφές, όπου κυριαρχεί η λυρική περιπάθεια. Μάλιστα τα λυρικά στοιχεία διεισδύουν και στην αφήγηση της δράσης, "νοθεύοντας" έτσι το γνωστό μας επικό ύφος. Στατιστική, εξάλλου, έξαρση (πάντα σε σχέση με το έπος) παρουσιάζουν και οι κάθε λογής λόγοι του ύμνου: μονόλογοι και διάλογοι, πλάγιοι και ευθείς. Αν η δράση αντιστοιχεί στην κίνηση και οι περιγραφές στη στάση ή στην ανακοπή της δραστικής αφήγησης, τότε οι λόγοι ορίζουν, μέσα στη σύνταξη του ποιήματος, την "κατάσταση", στον βαθμό που ανοίγουν τον ορίζοντα προς τον εσωτερικό κόσμο των υποκειμένων της διήγησης: στα συναισθήματά τους και στις θυμικές τους αντιδράσεις. "Κίνηση - στάση - κατάσταση", αυτό το τριαδικό σχήμα προβάλλει ήδη καθαρά στον ύμνο και καθιερώνεται (Μαρωνίτης 1990).
Καθώς το ποίημα εξελίσσεται, διασταυρώνονται μεταξύ τους δύο άξονες χώρου και χρόνου: ο ένας είναι κάθετος, ο άλλος οριζόντιος. Ο κάθετος άξονας συνδέει τον ουρανό ή τον Όλυμπο με τον Άδη, ανήκει στους θεούς και αγνοεί τη διαίρεση του χρόνου σε παρελθόν, παρόν και μέλλον. Αντίθετα, ο οριζόντιος άξονας ορίζει για λίγο την επίγεια αποπλάνηση της Περσεφόνης, και κυρίως την επίγεια περιπλάνηση της Δήμητρας, όπου η θεά σμίγει με τους ανθρώπους. Στον ανθρωπολογικό αυτόν άξονα ο χρόνος μερίζεται σε παρελθόν, παρόν και μέλλον, ευνοώντας έτσι την ανάπτυξη της διήγησης. Ασφαλώς δεν είναι τυχαίο ότι η διήγηση περατώνεται όταν η έκπτωση της Δήμητρας από τον κάθετο, θεολογικό άξονα στον ανθρωπολογικό και οριζόντιο διορθώνεται· όταν η θεά επιστρέφει στον Όλυμπο, όπου κυριαρχεί το αδιαίρετο παρόν, μέσα στο οποίο τίποτε δεν μπορεί πια να συμβεί, εκτός από την αιώνια ευτυχία.
Κατά μία άποψη, οι «Ομηρικοί ύμνοι» καλύπτουν το κενό μεταξύ θεογονικής ποίησης και ηρωικού έπους. Ειδικότερα, η πλοκή του «Ύμνου στη Δήμητρα» μπορεί να θεωρηθεί ως επέκταση των τριών στίχων που ο Ησίοδος αφιερώνει στη θεά (Θεογ. 912-914): η συναίνεση του Δία στην αρπαγή της Περσεφόνης από τον Άδη (στ. 3) θέτει την πλοκή σε κίνηση, που οδηγεί στην ενσωμάτωση του Κάτω Κόσμου στο πεδίο κυριαρχίας του Δία· επιπλέον, η σύμφωνη γνώμη του για την εναλλασσόμενη παραμονή της κόρης στον κάτω και πάνω κόσμο (στ. 460-469) παρέχει τη συμβιβαστική λύση που επαναφέρει τη Δήμητρα στην Ολύμπια τάξη. Ο «Ύμνος στη Δήμητρα», αν και προβάλλει το θεμελιώδες χάσμα μεταξύ θεών και θνητών, μοιάζει να μετριάζει την απολυτότητα της ανθρώπινης φθαρτότητας με τη σύσταση από τη θεά της Ελευσίνιας λατρείας της, που προσφέρει στους μυημένους της την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή μετά θάνατον (στ. 480-482).
Κείμενα
(α) Η αρπαγή της Περσεφόνης, στ. 1-87
Τη Δήμητρα -θεά καλλίκομη, σεμνή- θα υμνήσω,
την ίδια και την κόρη της με τα λεπτά σφυρά·
ο Αϊδωνεύς την άρπαξε, ο Ζευς τού την εχάρισε,
βαρύχτυπος, βροντόφωνος· κι από τη Δήμητρα, οπού κρατεί
χρυσό σπαθί κι ωραίους καρπούς,
τη χώρισε, την ώρα που έπαιζε με τις βαθύκολπες Ωκεανίδες.
Μαζεύοντας λουλούδια, ρόδα και κρόκο,
όμορφους μενεξέδες σε μαλακό λιβάδι,
κρίνα, υάκινθο και νάρκισσο - η Γη τον έσπειρε τον νάρκισσο,
δόλο της Κόρης με το πρόσωπο ανθισμένο,
γιατί ο Δίας το θέλησε, κάνοντας χάρη στον Πολυδέκτη.
Έλαμπε ο νάρκισσος, θαύμα και θέαμα σε όλους όσοι τον είδαν,
αθάνατοι θεοί και άνθρωποι θνητοί·
από την ίδια ρίζα φύτρωναν μοσχομυρίζοντας άνθη εκατό -
γέλασε τότε ο ουρανός απέραντος από ψηλά,
η γη ολάκερη και τ' αλμυρό το κύμα της θαλάσσης.
Θαμπώθηκεν κι η Κόρη κι έσκυψε, απλώνοντας τα δυο της χέρια,
να πιάσει του κόσμου αυτό το χάρμα.
Ξάφνου ανοίγει η γη, στο Νύσιο πεδίο,
από βαθιά έγινε πλατιά, κι ανέβηκε ο βασιλιάς του κάτω κόσμου
με τα άλογά του αθάνατα, ο πολυώνυμος του Κρόνου γιος.
Βίαια την άρπαξε, την έσυρε επάνω στο χρυσό του άρμα, ολοφυρόμενη,
ενώ η φωνή της κατακόρυφη αντηχούσε,
καλώντας τον πατέρα της Κρονίδη, μέγα και πρώτον.
Κι όμως κανείς δεν βρέθηκε, αθάνατος ή και θνητός,
ν' ακούσει την κραυγή της,
μήτε λαμπρόκαρπες οι Ελιές.
Μόνον η θυγατέρα του Περσαίου -φίλη καλή, φίλη πιστή- αυτή
την άκουσε μες στη σπηλιά της, η Εκάτη με το μαγνάδι της πυκνό.
Κι ο Ήλιος βασιλεύοντας, ο γιος του Υπερίονα λαμπρός,
συνάκουσε κι αυτός της Κόρης την επίκληση,
καθώς παρακαλούσε τον πατέρα της Κρονίδη -
απόμακρος απ' τους λοιπούς θεούς, καθόταν
σε κατάμεστο ναό και τις καλές θυσίες των πιστών χαιρόταν.
Όμως εκείνην, με του Διός τη συγκατάθεση, την έσερνε άθελά της,
πολυσημάντορας και πολυδέκτης, μ' άλογα αθάνατα,
ο πολυώνυμος του Κρόνου γιος.
Όσο θωρούσε η Κόρη έναστρο τον ουρανό και το βαθύ ψαρίσιο πέλαγος,
όσο τη λάμψη έβλεπε του ήλιου· ελπίζοντας
να ξαναδεί τη σεβαστή της μάνα, το γένος των αθάνατων θεών·
η ελπίδα ζέσταινε τον σκοτισμένο μεγαλόψυχό της νου,
κι αντήχησαν βουνοκορφές και βάθη της θαλάσσης
απ' την αθάνατη φωνή της.
Ώσπου την άκουσε η σεμνή μητέρα της -σφάζει
την άμοιρη καρδιά της πόνος,
τον κεφαλόδεσμο, που τα θεσπέσια στόλιζε μαλλιά της,
τον σχίζει με τα χέρια της,
ρίχνει στους ώμους της τον μαύρο πέπλο, σαν το πουλί
ορμά γυρεύοντας, στεριά και θάλασσα, την Κόρη.
Όμως κανείς δεν ήθελε να της προδώσει την αλήθεια,
ούτε θεός ούτε θνητός,
κανείς δεν φανερώθηκε οιωνός,
για να της φέρει αληθινό μαντάτο.
Μέρες εννιά, νύχτες εννιά περιπλανήθηκε στη γη η σεβαστή Δηώ,
στα χέρια της βαστώντας αναμμένες δάδες·
την αμβροσία δεν γεύτηκε, το νέκταρ το γλυκό δεν το δοκίμασε,
δεν έλουσε το σώμα της, στη θλίψη βουτηγμένη.
Κι έφεξε η μέρα η δέκατη, προβάλλοντας λαμπρή η Αυγή·
τότε την συναπάντησε, κρατώντας το δικό της φως
στα χέρια της η Εκάτη,
έτοιμη να της πει την είδηση,
και την προσφώνησε μιλώντας·
«Δήμητρα σεβαστή, που φέρνεις και χαρίζεις στου κύκλου τα γυρίσματα
τους ώριμους καρπούς,
ποιός τάχα ουράνιος θεός, ποιός άνθρωπος θνητός
την Περσεφόνη σου άρπαξε, μαυρίζοντας τον νου σου;
Αν τη φωνή της άκουσα, όμως τα μάτια μου τον ένοχο ποιός ήταν δεν τον είδαν.
Βιάστηκα να σου πω την πάσα αλήθεια».
Έτσι της μίλησε η Εκάτη, εκείνη δεν της αποκρίθηκε,
καλλίκομη της Ρέας η θυγατέρα·
μόνον μαζί της χίμηξε, κρατώντας με τα χέρια της δαδιά αναμμένα,
ώσπου πλησίασαν τον Ήλιο, επόπτη ανθρώπων και θεών,
σταμάτησαν αντίκρυ στ' άλογά του,
και τότε ρώτησε η σεμνή θεά:
«Ήλιε σεβάσου με, εσύ τουλάχιστον, μια θεά·
αν κάποτε, με λόγο ή έργο, γιάτρεψα την καρδιά και την ψυχή σου·
έχω μια κόρη σπλάχνο μου, γλυκό λουλούδι, ομορφιά αξεπέραστη·
την άκουσα, φωνή σπαρακτική να σχίζει τον λαμπρό αιθέρα,
σαν να τη βίαζαν, μόνον που δεν την είδα με τα μάτια μου·
ωστόσο εσύ, που όλη τη γη και τα βαθιά πελάγη
με τις ακτίνες σου τα πάντα βλέπεις πεντακάθαρα,
μίλα και πες μου ειλικρινά,
ποιός, αν ίσως είδες, το κορίτσι μου το χώρισε
από μένα; ποιός, δίχως να τον θέλει,
το πήρε με τη βία,
κι έγινε αμέσως άφαντος,
θεός ή άνθρωπος θνητός;».
Έτσι τού μίλησε, κι εκείνος την προσφώνησε μιλώντας,
ο γιος του Υπερίονα·
«Δήμητρα Άνασσα, θυγατέρα της καλλίκομης Ρέας,
ό,τι ζητάς θα μάθεις·
γιατί πολύ σε σέβομαι και σε λυπάμαι,
καθώς βαριά η θλίψη σε σκοτίζει
για την καλλίσφυρή σου κόρη.
Άλλος κανείς δεν είναι ο ένοχος, εξόν ο Δίας που τα νέφη συννεφιάζει,
αυτός την έδωσε γυναίκα στον αυτάδελφό του,
να την κοιμάται και να τον ζεσταίνει·
εκείνος την κατέβασε στο ζοφερό σκοτάδι,
την άρπαξε με τ' άρμα του, την έσυρε με τ' άλογά του,
κι ας έβγαλε κραυγή μεγάλη εκείνη.
Όμως θεά, τον γοερό σου θρήνο τώρα πάψε,
δεν ωφελεί σε τίποτε να δίνεσαι έτσι στην άμετρή σου οργή.
Δεν είναι εξάλλου αταίριαστος γαμπρός
ένας αθάνατος πολυσημάντορας ο Αϊδωνεύς, ο αδελφός σου,
φύτρα της ίδιας μάνας, σπόρος του πατέρα σου.
Το ξέρεις, όταν ο κόσμος στην αρχή στα τρία μοιράστηκε,
εκείνου του 'πρεπε αυτή η τιμή, του έλαχε
ο κάτω κόσμος, νά 'ναι ο ένοικος κι ο άρχοντάς του».
(β) Η ίδρυση των Ελευσινίων μυστηρίων, στ. 459-495
Κι η Ρέα με το λαμπρό πέπλο αυτά της είπε:
Έλα, παιδί μου. Σε καλεί ο Ζευς, που βαριά χτυπάει
και το βλέμμα του πέρα για πέρα απλώνει,
στη συντροφιά των θεών να 'ρθείς, και τιμές υποσχέθηκε
να σου δώσει ανάμεσα στους αθάνατους θεούς όποιες θα 'θελες
και με ένα νεύμα του δέχτηκε, για χάρη σου,
η κόρη κάθε χρόνο, στο γύρισμά του,
το τρίτο μέρος να περνάει στο θολό σκοτάδι,
τα δυο όμως κοντά σε σένα και τους άλλους αθανάτους.
… Και συμφώνησε με του κεφαλιού του ένα νεύμα.
Αλλ' εμπρός, παιδί μου, κοίτα να υπακούσεις και μην πολύ
το τραβάς στο θυμό σου με τον μαυροσύννεφο γιο του Κρόνου.
Και γρήγορα κάνε να ξεπεταχτεί καρπός
που ζωή δίνει στους ανθρώπους. Αυτά είπε
και δεν παράκουσε η καλλιστέφανη Δήμητρα, αλλά γρήγορα
τον καρπό έκανε να ξεπροβάλει απ' τα παχιά χωράφια.
Και όλη η πλατιά γη από φύλλα και άνθη ξεχείλισε.
Κι αυτή στους βασιλιάδες πήγε που με το νόμο κυβερνάνε,
και στον Τριπτόλεμο έδειξε και στον Διοκλή τον αλογατάρη
και στον Εύμολπο
και στο παλικάρι τον Κελεό, του λαού τον ηγέτη,
πώς σωστά τις ιερουργίες να κάνουν
και τους δίδαξε λατρείες εξευμενιστικές, όργια καλά, σεβαστά.
Και το πώς είναι αυτά, θα το προσπεράσουμε.
Ούτε θα το μάθουμε ούτε θα το διαλαλήσουμε.
Φραγμό βάζει στη λαλιά το μέγα προς τους θεούς σέβας.
Μακάριος από τους γήινους ανθρώπους όποιος τά 'χει αυτά δει.
Και όποιος με τις ιερουργίες σχέση δεν έχει,
αυτός που αμέτοχος είναι, ποτέ με εκείνους όμοια
τύχη δεν θά 'χει, όταν θα χάνεται στων σκοταδιών τη σαπίλα.
Αφού λοιπόν όλ' αυτά ταχτοποίησε η μεγάλη θεά, κίνησε
κι έφτασε στον Όλυμπο, στη συντροφιά των άλλων θεών.
Και κατοικούνε εκεί, κοντά στο Δία που χαίρεται τον κεραυνό,
επιβλητικές και σεβαστές. Και ευτυχισμένος είναι
από τους γήινους ανθρώπους,
όποιος τη χάρη εκείνες τού κάνουν να τον αγαπάνε,
και γρήγορα στο τζάκι πλάι να κάθεται, στο μεγάλο σπίτι,
του στέλνουν τον Πλούτο,
που στους ανθρώπους τούς θνητούς την αφθονία δίνει.
Αλλά σεις τώρα,
της μυρωμένης Ελευσίνας που ορίζετε τη χώρα
και την Πάρο την περίβρεχτη και τον Άντρωνα με τα βράχια,
δέσποινα σεπτή, που λαμπρά δώρα και τις εποχές του χρόνου
φέρνεις, Δηώ, βασίλισσα,
κι εσύ η κόρη, η πανέμορφη Περσεφόνη,
γι' αυτή μου την ωδή, αξιώστε με ζωή νά 'χω
όπως η καρδιά μου την επιθυμεί.
Κι εγώ και σ' άλλο πάλι για σας τις δυο θα μιλήσω τραγούδι.
και το βλέμμα του πέρα για πέρα απλώνει,
στη συντροφιά των θεών να 'ρθείς, και τιμές υποσχέθηκε
να σου δώσει ανάμεσα στους αθάνατους θεούς όποιες θα 'θελες
και με ένα νεύμα του δέχτηκε, για χάρη σου,
η κόρη κάθε χρόνο, στο γύρισμά του,
το τρίτο μέρος να περνάει στο θολό σκοτάδι,
τα δυο όμως κοντά σε σένα και τους άλλους αθανάτους.
… Και συμφώνησε με του κεφαλιού του ένα νεύμα.
Αλλ' εμπρός, παιδί μου, κοίτα να υπακούσεις και μην πολύ
το τραβάς στο θυμό σου με τον μαυροσύννεφο γιο του Κρόνου.
Και γρήγορα κάνε να ξεπεταχτεί καρπός
που ζωή δίνει στους ανθρώπους. Αυτά είπε
και δεν παράκουσε η καλλιστέφανη Δήμητρα, αλλά γρήγορα
τον καρπό έκανε να ξεπροβάλει απ' τα παχιά χωράφια.
Και όλη η πλατιά γη από φύλλα και άνθη ξεχείλισε.
Κι αυτή στους βασιλιάδες πήγε που με το νόμο κυβερνάνε,
και στον Τριπτόλεμο έδειξε και στον Διοκλή τον αλογατάρη
και στον Εύμολπο
και στο παλικάρι τον Κελεό, του λαού τον ηγέτη,
πώς σωστά τις ιερουργίες να κάνουν
και τους δίδαξε λατρείες εξευμενιστικές, όργια καλά, σεβαστά.
Και το πώς είναι αυτά, θα το προσπεράσουμε.
Ούτε θα το μάθουμε ούτε θα το διαλαλήσουμε.
Φραγμό βάζει στη λαλιά το μέγα προς τους θεούς σέβας.
Μακάριος από τους γήινους ανθρώπους όποιος τά 'χει αυτά δει.
Και όποιος με τις ιερουργίες σχέση δεν έχει,
αυτός που αμέτοχος είναι, ποτέ με εκείνους όμοια
τύχη δεν θά 'χει, όταν θα χάνεται στων σκοταδιών τη σαπίλα.
Αφού λοιπόν όλ' αυτά ταχτοποίησε η μεγάλη θεά, κίνησε
κι έφτασε στον Όλυμπο, στη συντροφιά των άλλων θεών.
Και κατοικούνε εκεί, κοντά στο Δία που χαίρεται τον κεραυνό,
επιβλητικές και σεβαστές. Και ευτυχισμένος είναι
από τους γήινους ανθρώπους,
όποιος τη χάρη εκείνες τού κάνουν να τον αγαπάνε,
και γρήγορα στο τζάκι πλάι να κάθεται, στο μεγάλο σπίτι,
του στέλνουν τον Πλούτο,
που στους ανθρώπους τούς θνητούς την αφθονία δίνει.
Αλλά σεις τώρα,
της μυρωμένης Ελευσίνας που ορίζετε τη χώρα
και την Πάρο την περίβρεχτη και τον Άντρωνα με τα βράχια,
δέσποινα σεπτή, που λαμπρά δώρα και τις εποχές του χρόνου
φέρνεις, Δηώ, βασίλισσα,
κι εσύ η κόρη, η πανέμορφη Περσεφόνη,
γι' αυτή μου την ωδή, αξιώστε με ζωή νά 'χω
όπως η καρδιά μου την επιθυμεί.
Κι εγώ και σ' άλλο πάλι για σας τις δυο θα μιλήσω τραγούδι.
Σάββατο 14 Ιουνίου 2025
Ο παιδοκτόνος βιβλικός προφήτης Ελισαίος… και η ιερή φαλάκρα του!
«Kαι ενέπαιζον (τα παιδιά) αυτόν (τον Ελισαίο) και έλεγον πρός αυτόν. Ανέβαινε φαλακρέ ανέβαινε φαλακρέ, ο δε εστράφη εις τα οπίσω και ιδών αυτά, κατηράσθη αυτά εις το όνομα του Κυρίου. Και εξήλθον εκ του δάσους δύο άρκτοι και διεσπάραξαν εξ αυτών τεσσαράκοντα δύο παιδιά»! Β΄ Βασιλ. Β΄23,24.
Ο προφήτης Ελισσαίος ήταν γιος του μεγαλοκτηματία Σαφάτ, από το χωριό Αελμούθ ή Αβελμεολά. Τον Ελισσαίο συναντάμε μέσα στην Παλαιά Διαθήκη σαν υπηρέτη του Προφήτη Ηλία. Όταν εκείνος με θαυμαστό τρόπο έφυγε προς τον Κύριο, ο Ελισσαίος συνέχισε το προφητικό έργο του Ηλία, και μάλιστα με πολλά θαύματα (!).
Ενδεικτικά εδώ θα αναφέρουμε ένα. Κάποτε ήλθε στον Ελισσαίο μια χήρα γυναίκα, που πριν λίγο είχε χάσει τον άνδρα της, και του λέει: «Ο άνδρας μου πέθανε και συ γνωρίζεις ότι σεβόταν το Θεό. Και όμως, ένας άσπλαχνος δανειστής του ήλθε τώρα και, επειδή δεν έχουμε να τον πληρώσουμε, ζητάει να πάρει τους γιους μου δούλους του».
Ο Ελισσαίος συγκινημένος της είπε: «Τι μπορώ να σου κάνω; Πες μου, τι έχεις στο σπίτι σου»; Η χήρα του απάντησε: «Τίποτα. Μόνο ένα αγγείο λάδι».
Τότε ο Ελισσαίος της λέει να πάει να δανειστεί από τους γείτονες όσα μπορεί περισσότερα άδεια αγγεία. Έπειτα, να κλείσει την πόρτα του σπιτιού της, και μαζί με τους γιους της να γεμίσουν τα αγγεία αυτά από το δικό τους αγγείο με λάδι.
Έτσι και έγινε. Αφού δανείστηκε πολλά άδεια αγγεία, τα γέμισε με λάδι από το δικό της, που στο τέλος βρέθηκε και αυτό γεμάτο! Έτσι, πούλησε την άφθονη εκείνη ποσότητα λαδιού, πλήρωσε το χρέος και έμειναν αρκετά χρήματα γι’ αυτήν και τα παιδιά της.
Ο Ελισσαίος πέθανε επί βασιλέως Ιωάς, στη Σεβαστούπολη της Σαμάρειας.
Ο γαϊδουρόψυχος Προφήτης Ελισαίος και η άγια φαλάκρα του!
ΑΥΤΟΝ ΤΟΝ "ΑΓΙΟ" ΤΙΜΑ Η "ΕΛΛΗΝΙΚΗ" ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΣΤΙΣ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ. ΤΟΥ ΕΧΕΙ ΚΤΙΣΕΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΠΟΥ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕ ΑΝΑΚΑΙΝΙΣΗ ΜΕ 235.000 ΕΥΡΩ
Στείρα παρελθοντολογία, ή καυτή πραγματικότητα;
Όχι, κανείς δεν πρέπει να νομίζει, ότι όλα αυτά τα περί Παλαιάς Διαθήκης είναι στείρα παρελθοντολογία. Είναι καυτή καθημερινή πραγματικότητα, που κατακαίει τις τρυφερές παιδικές ψυχούλες, υποτάσσοντάς τες στο θεό της Εβραϊκής ιστορίας!
Στο βιβλίο της πρώτης (Α΄) Γυμνασίου διαβάζουμε: «Η Παλαιά Διαθήκη προηγήθηκε της Καινής και η Καινή ερμηνεύει την Παλαιά, είναι δύο κόρες και δύο αδελφές που υπηρετούν τον έναν Δεσπότη» (Ι. Χρυσόστομος PG 50, 796) «Μελετώντας λοιπόν την Παλαιά Διαθήκη, δεν μελετούμε την αρχαία ιστορία ενός λαού, αλλά την πνευματική προϊστορία μας.(!) Παρακολουθούμε την ιστορική πορεία ολόκληρης της ανθρωπότητας... αφού ο Θεός οδήγησε έναν λαό (τον ισραηλιτικό) και συνεργάσθηκε μαζί του, για να λυτρώσει μέσω αυτού (του λαού Ισραήλ!) την Οικουμένη»!
Χωρίς το λαό Ισραήλ δηλαδή και όλα αυτά τα ανατριχιαστικά "ανδραγαθήματα" που παρακολουθήσαμε, για φαντάσου... θα μέναμε όλοι για πάντα... αλύτρωτοι! Το φαντάζεστε; Και όλα αυτά σε δεκατριάχρονα παιδιά!
Στο σχολικό αυτό βιβλίο των ΔΕΚΑΤΡΙΑΧΡΟΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, που για χρόνια τώρα ανατυπώνεται σε 190.000 αντίτυπα και κάθε χρόνο διανέμεται δωρεάν για τις ανάγκες της ελληνικής μαθητιώσας νεολαίας, θα βρείτε με κάθε λεπτομέρεια ολόκληρη την ιστορία του λαού Ισραήλ! Πολλές από τις μάχες (όπως και η μάχη του Γεδεών σελ.117), αναφέρονται με τόσες γλαφυρές ωραιοποιήσεις, ώστε δικαίως αναρωτιέται κανείς: ποιοί γράφουν τελικά τα σχολικά βιβλία των Ελλήνων;
Ούτε ένα ψεγάδι δεν βρίσκουν στις εντελώς "περίεργες" αυτές βιβλικές ιστορίες! Ούτε μια μικρούλα απορία! Ανατριχιαστικές μόνο ψευδέστατες και αμείλικτες καταδικαστικές αναφορές για τις δήθεν αθλιότητες των λαών της Χαναάν όπως: «Στοιχεία της λατρείας τους (των Χαναναίων) ήταν η μαγεία, η δαιμονολατρία, η νεκρομαντεία και οι ανθρωποθυσίες»! (σελ.109). Γνωρίζουν βέβαια οι συντάκτες των σχολικών αυτών βιβλίων, πως οι πολύ κακοί αυτοί άνθρωποι, οι Χαναναίοι, που εμφανίζονται περίπου σαν αιμοσταγείς ανθρωποφάγοι, οι περισσότεροι εξ αυτών ήταν ΦΙΛΙΣΤΑΙΟΙ... και συνεπώς αυθεντικοί ΕΛΛΗΝΕΣ, πολιτισμένοι Αιγαίοι Μινωίτες, που τα επιτεύγματα πολιτισμού τους, όπως τα απίστευτα εξαόροφα παλάτια τις Κνωσού, ήταν ήδη εκατονταετίες πριν, στην πολιτισμένη προϊστορία τους! Γιατί λοιπόν να κανιβαλίζουν οπωσδήποτε οι Αιγαιο-Κρήτες, Φιλισταιο-Χαναναίοι, οι άποικοι του κορυφαίου μεσογειακού πολιτισμού της Μινωικής λεβεντογένας Κρήτης; Έτσι επειδή το θέλει η Εβραϊκή Βίβλος... και η θρησκόδουλη παιδεία μας!
Και συνεχίζει η ακατάσχετη σχολική μας ωραιοποίηση των εβραϊκών γραφών: «Με τις απαντήσεις που έδωσε η Παλαιά Διαθήκη στα σοβαρά θέματα που απασχόλησαν τους ανθρώπους όλων των εποχών - για το καλό και το κακό, την ζωή και τον θάνατο, την αμαρτία και την σωτηρία, τις σχέσεις με τον θεό και τους ανθρώπους - απάλλαξε τον κόσμο από την δεισιδαιμονία, την ειδωλολατρία και τις προκαταλήψεις. Το πως θα το δούμε στα μαθήματα που ακολουθούν» σελ. 27.
Και τα δεκατριάχρονα παιδιά τελικά... όχι μόνο το "βλέπουν" αλλά πείθονται εντελώς και ισοβίως... ότι η Παλαιά Διαθήκη, είναι παγκοσμίως η ηθικότερη παρακαταθήκη απαντήσεων, και το μοναδικό θεϊκό βιβλίο που καταπολεμά την δεισιδαιμονία!
Τι αντιστάσεις όμως μπορεί να έχουν τα μικρά μαθητόπουλα; Μα είναι δυνατόν ένας ολόκληρος λαός να ανέχεται τέτοια γιγάντια διαστροφή δεδομένων, και μάλιστα εις βάρος της δικής του προϊστορίας εντελώς αδιαμαρτύρητα! Και όχι σε επίπεδο ενηλίκων, αλλά πάνω στις ανίσχυρες διάνοιες των μικρών εξ ορισμού ανίσχυρων παιδιών του! Είμαστε μήπως άξιοι της τύχης μας; Τόσοι τρυφεροί δάσκαλοι και ορδές σοφών καθηγητών δεν έχουν τέλος πάντων κάποιες ενστάσεις; Με ποια απίθανα πράγματα ανταλλάξαμε επιτέλους όλη αυτή την ταπείνωση;
Αυτή η απόλυτη παραίτηση από τις δικές μας αξίες, και η πρόθυμη εξύμνηση ξένων και άθλιων ιδεών, δεν είναι αξιοθρήνητη εθελοδουλία; Τι άλλο μπορεί να είναι; Μήπως πίστη; Μήπως προπαρασκευή στη λατρεία;
Μα είναι δυνατόν να πιστεύουμε απεριόριστα και να το διδάσκουμε στα παιδιά μας, κάτι που ποτέ δεν ελέγξαμε, και πολύ περισσότερο να το συμπεριλαμβάνουμε στην πολυτιμότατη παλλαϊκή λατρεία; Αν επρόκειτο τουλάχιστον για ένα υποφερτό βιβλίο..! Μα εδώ, πέρα από κάθε αμφιβολία, πρόκειται για ό,τι χειρότερο! Πρόκειται για το δολιότερο σύγγραμμα αδίστακτων και ανήθικων μάγων της ιστορίας! Πρόκειται για... προφήτες, για αξιοθρήνητα δηλαδή πρότυπα συμπεριφοράς, απολύτως ανάξια να αγγίζουν τις τρυφερές ψυχούλες των μικρών μαθητών μας!
Υπερβάλλω μήπως;... Πολύ καλά... Θέλετε ένα ακόμα ανατριχιαστικό παράδειγμα για την αξία που δίνει στη ζωή των μικρών παιδιών η σκοταδοκρατούμενη θεολογία της Βίβλου;
Διαβάζουμε λοιπόν... στην τόσο θεόπνευστη Βίβλο: «και ανέβαινε εκείθεν εις Βαιθήλ (ο προφήτης Ελισσαιέ... μεγάλος και τρανός βιβλικός προφήτης) και ενώ αυτός ανέβαινε εν τη οδώ, εξήλθον εκ της πόλεως παιδιά μικρά (Ο΄ παιδάρια - μικρά παιδάκια δηλαδή) και ενέπαιζον αυτόν και έλεγον πρός αυτόν. Ανέβαινε φαλακρέ ανέβαινε φαλακρέ, ο δε εστράφη εις τα οπίσω και ιδών αυτά, κατηράσθη αυτά εις το όνομα του Κυρίου (μέσα και ο Κύριος δηλαδή... και η αδιανόητη συνέχεια) Και εξήλθον εκ του δάσους δύο άρκτοι και διεσπάραξαν εξ αυτών τεσσαράκοντα δύο παιδιά»! Β΄ Βασιλ. Β΄23,24.
Τώρα πείτε μου, εγώ τι να γράψω... για το φαλακρό αυτό συμπλεγματικό σκατόψυχο δίποδο τέρας (του φαλακρόπουστα προφήτη) που την ιερή τριχόπτωσή του, την πλήρωσαν με τη ζωή τους σαράντα δύο παιδάκια;! Μα είναι δυνατόν..! Μα είναι ποτέ δυνατόν..!
Ας το δούμε όμως επί τροχάδην.
Για να έχουν λοιπόν όλα αυτά τα παιδιά αντικείμενο της κοροϊδίας τους την καταϊδρωμένη φαλάκρα του άθλιου αυτού γέρου, είναι φανερό ότι πρόκειται για μεγαλούτσικα παιδιά. Τι αρκούδες λοιπόν ήταν αυτές που κατάφεραν και έπιασαν 42 παιδιά και τα διεσπάραξαν;
Τα αεικίνητα παιδιά αυτής της ηλικίας... κάθισαν στη σειρά να τα "διασπαράξουν" οι δύο αρκούδες;
Η υπερβολή είναι παραπάνω από έκδηλη! Ολοφάνερα ο παραμυθοπλάστης προφήτης, ή βγάζει τις αρρωστημένες φαντασιώσεις του πάνω σε κάποιο δυσάρεστο γι’ αυτόν και την φαλάκρα του περιστατικό, ή δανείζεται κάποιο τραγικό συμβάν σε απομονωμένη ορεινή περιοχή με θύματα πολλά παιδάκια, για να κάνει ονομαστή και διαβόητη την «αποτελεσματική κατάρα» του θεού του, πετυχαίνοντας ταυτόχρονα να κλείσει μια για πάντα κάθε αυθάδες στόμα, που θα αποτολμούσε να θίξει έστω και αστεϊζόμενος την υπερτροφική γεροντική του αυταρέσκεια. Περιγράφοντας λοιπόν τα ανοητολογήματα αυτά, δηλώνει σαφέστατα ότι κάθε απόπειρα αστεϊσμών και κάθε πικρόχολο σχόλιο για την ιδρωμένη του φαλάκρα, μπορεί να έχει κατάπικρο αντίτιμο!
Αν πάλι δεχθούμε ατόφιο το περιστατικό, τότε τα πράγματα είναι παρά πολύ χειρότερα. Διότι, τι πρέπει να σκεφτούμε για τον απερίγραπτο αυτόν προφήτη, που μπροστά στα "άγια" μάτια του, οι αρκούδες διεσπάραζαν τα 42 κοκαλωμένα απ’ τον φόβο τους αθώα παιδάκια και αυτός... ο αθεόφοβος, ο... προφήτης... όλη αυτήν την ώρα, (γιατί ακόμα και κάτω από ιδανικές για τις αρκούδες συνθήκες το "ξέσκισμα" τόσων παιδιών παίρνει κάμποση ώρα) δεν συγκινήθηκε (ο αναίσθητος) να παρακαλέσει τον θεό του, να περιορίσει το πικρότατο αυτό αντίτιμο της προσβεβλημένης... φαλάκρας του! Είναι αυτός άγιος άνθρωπος του θεού, ή φορέας της εγωιστικότερης και δολοφονικότερης φιλαρέσκειας όλων των εποχών; Τελικά πρέπει να μιλάμε για την πιο ακριβοπληρωμένη φαλάκρα σε ολόκληρη την ανθρώπινη ιστορία, αφού, για φαντά σου, με την άμεση σύμπραξη του παντοδύναμου θεού, η ιερότερη φαλάκρα όλων των εποχών, στοίχισε 42 παιδικές ζωούλες. Ε...! μήπως όλοι μαζί... κάπου... το παρατραβάμε...!
Ε, όχι! Φτάνει πια. Είναι ασήκωτη στο σύνολό της όλη αυτή η βιβλική αθλιότητα. Δεν πρέπει κάπου να υπάρχει ένα όριο και στην ευπιστία; Έτσι λοιπόν... απ’ αυτό το τόσο "ιερό" βιβλίο, θέλετε να διδάξουμε τα 13χρονα παιδιά μας; Εμπρός λοιπόν, κάντε το... συνεχίστε! Όλοι έχουμε δικαίωμα... στην αθλιότητα, αλλά είναι ντροπή να την ποτίζουμε σε μικρά παιδάκια με τόση επισημότητα! Ποτίστε λοιπόν αδιάντροπα τις παιδικές ψυχούλες απ’ τα "αγιασμένα" νάματα της Βίβλου!
Τα σχολεία μας σε ολόκληρη τη χώρα, στελεχώνονται σταθερά με έναν διαρκώς αυξανόμενο αριθμό από δασκάλους, που επιπροσθέτως είναι απόφοιτοι θεολογικών σχολών. Η θεολογική κατάληψη της παιδείας, σ’ αυτή τη χώρα που γέννησε τον ασυγκράτητα ερωτηματικό πολιτισμό, είναι εξασφαλισμένη, και ο απόλυτος εκθρησκευτισμός των Ελλήνων είναι θέμα χρόνου!
Συγχαρητήρια... σε λίγο στη χώρα αυτή, θα φιλοσοφεί η θρησκεία και... θα θρησκειολογεί η φιλοσοφία! Αναρωτιέμαι όμως, πόσο λίγο πρέπει να νοιάζεται κανείς για το ιερό λειτούργημα του δασκάλου, ώστε να προσποιείται συνεχώς πως δεν βλέπει την σχιζοφρενική αντιφατικότητα των σχολικών βιβλίων. Και πόσο κουράγιο να χρειαζόμαστε άραγε, για να σκοτώνουμε κάθε μέρα μεθοδικά την δυνατότητα ανάστασης των Ελλήνων, μέσα στα διδακτήρια της υπόδουλης παιδείας, σκυμμένοι υποτακτικά δεκαετίες τώρα, μπροστά στις άνωθεν εντολές! Θαρρώ, πολύ λιγότερο κουράγιο θα χρειαστεί, για να αναστήσουμε την ελληνοπρεπή παιδεία μέσα από την θαρρετή γνώμη των αμέτρητων, άξιων εκπαιδευτικών μας, που μέχρι τώρα δυστυχώς επέλεξαν την έμμισθη σιωπή!
Είναι λοιπόν μεγάλο κρίμα που οι πνευματικοί άνθρωποι της χώρας, (που δεν είναι καθόλου λίγοι) μαζί με τους καθ’ όλα αξιοπρεπείς παιδαγωγούς αυτού του τόπου, κοιτούν άλαλοι και ανίσχυροι τους ενθουσιώδεις αυτούς βιβλικούς κήρυκες-αναλυτές, χωρίς ποτέ να έχουν ούτε έναν ικανό λόγο που να μετριάζει τουλάχιστον κάπως τον θρησκευτικό ενθουσιασμό που διαποτίζει μέχρι το κόκαλο την παιδεία, την ραχοκοκαλιά του έθνους των Ελλήνων!
Η πορεία της απόλυτης υποταγής στους σύγχρονους "θεούς", ίσως να μην είναι αναστρέψιμη... τουλάχιστον όμως θα έχουμε προσπαθήσει. Ο «Έλληνας» έχει μια μεγάλη παράδοση αναμέτρησης με το αδύνατο.
Ερώτηση προς θεολόγους: αλήθεια με ποιο σκεπτικό επιτρέπεται στον οιοσδήποτε θεό, να δίνει σε ανθρώπους εντολές βρεφοκτονίας; Και όταν εκτελούνται αυτές δεν αποτελούν έγκλημα; *Μπορεί ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης να δίνει εντολή νηπιο-σφαγής;
*«Είπε δε ο Σαμουήλ προς τον Σαούλ... ούτω λέγει Κύριος των δυνάμεων... ύπαγε τώρα και πάταξον (Ο΄ αναθεμάτισον) τον Αμαλήκ, και εξολόθρευσον παν ό,τι έχει και μη φεισθής (λυπηθείς) αυτούς, αλλά θανάτωσον και άνδρα και γυναίκα και παιδίον και θηλάζον (Ο΄ από νηπίου έως θηλαζόντος!) και βούν και πρόβατον και κάμηλον και όνον»! Α΄ Σαμ.15.3 & Ο΄Α΄ Βασιλειών 15.3
Την παραπάνω ερώτηση έθεσα κατ’ επανάληψη σε αμέτρητους θεολόγους μεταξύ αυτών: στον θεολόγο Νικόλαο Βασιλειάδη, τον πατέρα Γεώργιο Μεταλληνό, καθώς και τον πατέρα Ζήση. Ουδέποτε όμως αποτόλμησαν οποιαδήποτε αξιοπρεπή απάντηση!
ΔΕΣ: Ωχ, εδώ τι απαντάμε; (VI)
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις
(
Atom
)




