Β΄ ΠΠ: Οι νυχτερινές επιδρομές της RAF

Σε αντίθεση με άλλες χώρες, η Πολεμική Αεροπορία της Μεγάλης Βρετανίας, πιστή στις παραδόσεις και των δύο άλλων Κλάδων των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, είχε πάντοτε σε καιρό πολέμου ως στρατηγική την επιθετική δράση και όχι την παθητική αμυντική διάταξη.

Από την ίδρυσή της το 1918 η Βασιλική Πολεμική Αεροπορία (Royal Air Force, RAF) διέθετε σκληρό και επίμονο επιθετικό πνεύμα. Οι εμπειρίες της από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν καθοριστικές.

Ως χώρα που περιβάλλεται παντού από θάλασσα και ως παραδοσιακή αποικιοκρατική δύναμη από τα βάθη της Ιστορίας, η Μεγάλη Βρετανία είχε μεγάλες απαιτήσεις από την αεροπορία της. Αν ήθελε να μην έχει προβλήματα, δεν μπορούσε να αρκεστεί στην άμυνα.

Έπρεπε να είναι σε θέση να πλήξει τον όποιο μελλοντικό αντίπαλο με ένα πολύ ισχυρό και σύγχρονο όπλο, ικανό να ταξιδέψει πολύ μακριά μέσα στην ευρωπαϊκή ήπειρο και του οποίου η αποτελεσματικότητα να μην επηρεάζεται από τις συνθήκες μάχης, καιρού, φωτός και της ύπαρξης ή μη συνοδείας καταδιωκτικών.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, πολλά νέα αεροσκάφη παρουσιάστηκαν, σημειώθηκε ραγδαία τεχνολογική εξέλιξη και, προς τα τέλη της δεκαετίας του ’30, ήταν εμφανείς οι μεταβατικές τάσεις στα πολεμικά αεροσκάφη.

Το διπλάνο άρχιζε να δίνει σταδιακά τη θέση του στο μονοπλάνο και η τελειοποίηση του ραντάρ άλλαζε την τακτική χρήσης αλλά και τις δυνατότητες του αεροπορικού όπλου. Η εξέλιξη των καταδιωκτικών ήταν στην ημερησία διάταξη, όπως δείχνει ο μεγάλος αριθμός διαφορετικών τύπων που υπηρέτησαν αυτές τις κρίσιμες δεκαετίες.

Το βαρύ βομβαρδιστικό δεν έμεινε πίσω σε εξέλιξη, αν και ο σημαντικότατος ρόλος του δεν ήταν ακόμα τόσο εμφανής. Η διοίκηση της RAF όμως είχε αντιληφθεί πως, αν το καταδιωκτικό ήταν η ασπίδα, το ραντάρ τα μάτια, και η θάλασσα που περιέβαλε τη χώρα μια θεόσταλτη φυσική ασπίδα, τότε το ξίφος ήταν αναμφισβήτητα το βαρύ βομβαρδιστικό αεροσκάφος.

Kαι έπρεπε να καταβληθεί κάθε προσπάθεια αυτό να εξελιχθεί όσο περισσότερο γινόταν, ώστε, αν χρειαζόταν, να μπορεί να χτυπήσει τον αντίπαλο με πολύ μεγάλη δύναμη.

H απειλή της γερμανικής εισβολής το 1939 έκανε τους Βρετανούς να δώσουν προτεραιότητα στην ενδυνάμωση των μονάδων αεροπορικής δίωξης. Σαν αποτέλεσμα, μέχρι και το τέλος της Μάχης της Αγγλίας η έμφαση είχε δοθεί στην παραγωγή καταδιωκτικών για την αναχαίτιση των γερμανικών βομβαρδιστικών.

Με την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το Σεπτέμβριο του 1939, η RAF ήταν από τις λίγες αεροπορίες στον κόσμο που διέθεταν σε σημαντικό αριθμό βομβαρδιστικά αεροσκάφη, εξοπλισμένα με μηχανικά περιστρεφόμενους και ελεγχόμενους πυργίσκους με 2 έως 4 αμυντικά πολυβόλα.

Ηταν η εποχή που επικρατούσε ακόμα η θεωρία ότι, αν τα βομβαρδιστικά πετούσαν σε κλειστούς σχηματισμούς και διέθεταν επαρκή αριθμό πολυβόλων, θα μπορούσαν να αποκρούσουν τον κίνδυνο των εχθρικών καταδιωκτικών. Φυσικά η μετέπειτα εμπειρία απέδειξε ότι αυτό δεν ήταν σωστό, και οι πρώτες μεγάλες απώλειες στη διάρκεια της ημέρας ανάγκασαν τη RAF να καταφύγει αποκλειστικά και μόνο στους νυχτερινούς βομβαρδισμούς.

Το 1939 η Διοίκηση Βομβαρδιστικών της RAF (Βomber Command) ήταν γεωγραφικά κατανεμημένη σε πέντε μεγάλες περιοχές της Βρετανίας, σε καθεμία από τις οποίες υπήρχε μια μεγάλη αεροπορική Ομάδα ή Σώμα (Group) με Πτέρυγες (Wings) και Μοίρες (Squadrons), ιεραρχικά ενταγμένες σε αυτήν.

Οι δέκα Μοίρες της 1ης Ομάδας (Νο.1 Group) διέθεταν το μονοκινητήριο ελαφρό βομβαρδιστικό Fairey Battle, και αυτές μεταστάθμευσαν αμέσως στη Γαλλία για να σχηματίσουν την αεροπορική δύναμη του βρετανικού εκστρατευτικού σώματος.

Στην ουσία οι Βρετανοί δεν έχασαν και πολλά, αποχωριζόμενοι τα Battle, αφού τα τελευταία είχαν ούτως ή άλλως πολύ μικρή ακτίνα δράσης, πολύ μικρό φορτίο βομβών, τεχνολογικά ήταν σχεδόν απαρχαιωμένα και το βασικό τους σχέδιο ήταν ουσιαστικά μια αποτυχία.

Έτσι, ακόμα και αν τα κρατούσαν σε βρετανικό έδαφος, η χρησιμότητά τους θα ήταν μηδαμινή. Η 2η Ομάδα (Νο.2 Group) διέθετε επτά Μοίρες με δικινητήρια βομβαρδιστικά Bristol Blenheim IV, σημαντικά καλύτερα από τα Battle. Και αυτά έδρασαν αρχικά στο μέτωπο της Γαλλίας.

Η κύρια όμως επιθετική δύναμη αποτελούνταν από τρία μεγάλα αεροπορικά σώματα που διέθεταν μεσαίου τύπου βομβαρδιστικά. Το Νο.3 Bomber Group διέθετε έξι μοίρες Vickers Wellington, που το 1939 θεωρούνταν ως το πιο μοντέρνο και το βαρύτερα οπλισμένο βρετανικό βομβαρδιστικό.

Το Νο.4 Group διέθετε έξι μοίρες από το παλαιότερο αλλά αξιόπιστο και με μεγάλη εμβέλεια Armstrong-Whitworth Whitley, το οποίο όμως ήταν κατάλληλο μόνο για νυχτερινές επιχειρήσεις λόγω της χαμηλής του ταχύτητας.

Τέλος το Νο.5 Group αποτελούνταν επίσης από έξι μοίρες που πετούσαν με Handley Page Hampden, και αυτό δικινητήριο, ελαφρύ αλλά σχετικά ταχύ βομβαρδιστικό.

Αξίζει να επισημανθεί ότι η RAF, τη χρονιά έναρξης του πολέμου, δεν διέθετε ακόμα ούτε ένα από τα βαριά τετρακινητήρια βομβαρδιστικά (Stirling, Halifax, Lancaster), τα οποία ήταν μεν στα «σκαριά», πλην όμως θα τα παραλάμβανε μετά τη λήξη της Μάχης της Αγγλίας (καλοκαίρι 1940)!

Οι πρώτες επιχειρήσεις εναντίον της Γερμανίας

Τη δεύτερη κιόλας ημέρα του πολέμου, κι ενώ η γερμανική μηχανή ήταν απασχολημένη με την Πολωνία, η RAF έστειλε Blenheim εναντίον του ναυπηγείου στο Wilhelmshaven και Wellington εναντίον του Brunsbuttel, με κύριο σκοπό να βυθίσουν μεγάλα γερμανικά πολεμικά πλοία που θα έβρισκαν αγκυροβολημένα εκεί.

Οι μικρού ύψους βομβαρδισμοί των Blenheim δεν πέτυχαν και σπουδαία πράγματα, ενώ πέντε αεροσκάφη έπεσαν χτυπημένα από αντιαεροπορικά πυρά και δύο Wellington καταρρίφθηκαν από Μesserschmitt Bf109E. Σίγουρα οι πρώτες απώλειες της RAF ήταν μια αρκετά πειστική απόδειξη των ικανοτήτων της Luftwaffe και της δυσκολίας των ημερήσιων βομβαρδισμών.

Το πρώτο μάθημα δεν ήταν αρκετό και οι Βρετανοί θα το ξαναζούσαν αρκετές φορές τους τελευταίους μήνες του 1939 με οδυνηρές συνέπειες. Στα τέλη Σεπτεμβρίου ένα σμήνος Hampdens χτυπήθηκε από Bf109 και εξαφανίστηκε πάνω από τη Βόρεια Θάλασσα στη διάρκεια αναγνωριστικής αποστολής.

Στις 3 Δεκεμβρίου ένας σχηματισμός από Wellington μόλις που γλίτωσε από τα πυρά Bf109. Στις 14 του ίδιου μήνα χτυπήθηκαν και κατέπεσαν άλλα πέντε Wellington πάνω από την Ελιγολάνδη. Τέσσερις μέρες μετά από μια αποστολή δεκάδων Wellington που στάλθηκαν να βομβαρδίσουν το ναύσταθμο Wilhelmshaven, καταρρίφθηκαν 12 και τα υπόλοιπα έφθασαν στις βάσεις τους χτυπημένα από Bf109.

Mεσολάβησαν οι επιχειρήσεις των Γερμανών στη Σκανδιναβία όπου η RAF δεν μπόρεσε να βοηθήσει, και τον Μάιο του 1940 άρχισε η γερμανική εισβολή σε Ολλανδία, Βέλγιο και Γαλλία. Οι εκεί βρετανικές δυνάμεις πολέμησαν ηρωικά, μεταξύ αυτών και τα πληρώματα των Blenheim και Βattle, αλλά η οπισθοχώρηση ήταν η μόνη επιλογή εξαιτίας της γερμανικής υπεροχής.

Mετά από αυτό, η RAF άρχισε να αλλάζει τους τακτικούς της στόχους με στρατηγικούς, βομβαρδίζοντας πιο βαθιά στο γερμανικό έδαφος. Βάσεις υποβρυχίων, συγκεντρώσεις επίγειων δυνάμεων και αποθήκες πετρελαίου ήταν οι πρώτοι της στόχοι.

Από τις πρώτες νυχτερινές επιδρομές της RAF, οι Γερμανοί δεν άργησαν να ενισχύσουν τη δύναμη των Bf109 με ειδικά εξοπλισμένα δικινητήρια Bf110 και Ju88C που δρούσαν ως εξειδικευμένα νυχτερινά καταδιωκτικά.

Το καλοκαίρι του 1940 και ενώ μαινόταν η Μάχη της Αγγλίας, πολλοί πίστευαν –και ακόμη πιστεύουν– πως η μάχη αυτή δόθηκε κυρίως από τα βρετανικά καταδιωκτικά και τα ηρωικά τους πληρώματα.

Όμως παραβλέπεται το γεγονός πως ταυτόχρονα και παράλληλα με τις ημερήσιες επιχειρήσεις περίπου 185 βρετανικά βομβαρδιστικά δεν γύρισαν στη βάση τους κατά τη διάρκεια νυχτερινών αποστολών, ενώ άλλα 57 Blenheim χάθηκαν στο φως της ημέρας.

Η κυριότερη συνεισφορά της διοίκησης βομβαρδισμού έγινε στις 25 Αυγούστου 1940 όταν βρετανικά αεροσκάφη βομβάρδισαν το Βερολίνο, παίρνοντας εκδίκηση για προηγούμενο βομβαρδισμό του Λονδίνου. Ως αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος, ο Χίτλερ άλλαξε τα σχέδιά του και επικεντρώθηκε στο βομβαρδισμό αγγλικών πόλεων.

Έτσι, ενώ η RAF είχε ήδη αρχίσει να γονατίζει κάτω από την πίεση της Luftwaffe, πήρε μια ανάσα μερικών εβδομάδων που αποδείχθηκε πολύτιμη για την κατασκευή των Spitfire και Ηurricane που της έλειπαν για να αντεπιτεθεί -όπως και έκανε- κερδίζοντας τελικά τη μάχη το φθινόπωρο του 1940.

Το Νοέμβριο του 1940, μετά την αποτυχία τους υπό το φως της ημέρας και ενώ η επιχείρηση «Θαλάσσιος Λέων» είχε αναβληθεί επ’ αόριστον, οι Γερμανοί άρχισαν και αυτοί τις νυχτερινές επιδρομές εναντίον της Αγγλίας με σποραδικές επιτυχίες, όπως τη νύχτα της 14ης Νοεμβρίου, όταν βομβαρδίστηκαν εργοστάσια στο Κόβεντρι. Μετά από μερικές εβδομάδες, οι Άγγλοι απάντησαν βομβαρδίζοντας νύχτα το Μανχάιμ, χωρίς επιτυχία όμως.

Μέχρι και το 1941, η τακτική της διοίκησης βομβαρδιστικών της RAF ήταν να στέλνει ταυτόχρονα σχετικά μικρούς σχηματισμούς αεροσκαφών σε διάφορους στόχους, έτσι ώστε να προκαλεί αφενός σύγχυση στην αντίπαλη αεράμυνα, αφετέρου ζημιές στα γερμανικά εργοστάσια σε μια πολύ ευρεία γεωγραφική έκταση.

Όμως ο μικρός αριθμός των βομβαρδιστικών, και μάλιστα τη νύχτα, δεν οδηγούσε σε θεαματικά αποτελέσματα, και με τον καιρό οι Γερμανοί συνήθισαν αυτή την τακτική και αμύνονταν καλύτερα, έτσι ώστε υφίσταντο συγκριτικά πολύ μικρές ζημιές στην παραγωγή τους.

Την ίδια χρονιά μαινόταν η μάχη του Ατλαντικού με τις νηοπομπές που ξεκινούσαν από την Αμερική για να εφοδιάσουν την Αγγλία να υφίστανται πίεση από τις επιδρομές των γερμανικών υποβρυχίων, αεροσκαφών Fw200 Condor και, λιγότερο, από τα γερμανικά πλοία επιφανείας. Έτσι η RAF κλήθηκε να χτυπήσει δύο πολύ συγκεκριμένους μεγάλους στόχους που ήταν τα ναυπηγεία των U-Boats και τα εργοστάσια παραγωγής των Fw200 στη Βρέμη.

Χρειάστηκε τότε να μπορούν να συγκεντρώνονται περισσότερα από 100 βομβαρδιστικά για μία και μόνο επιδρομή. Τότε έμπαιναν σε υπηρεσιακή χρήση τα πρώτα τετρακινητήρια Stirling και Halifax, από τα οποία όμως μόνο το δεύτερο ικανοποίησε, αφού το Stirling παρουσίαζε πολλά προβλήματα με τις κοντές του πτέρυγες (λόγω μιας προδιαγραφής που έλεγε ότι έπρεπε να χωράει στα προπολεμικά υπόστεγα!) και έτσι είχε χαμηλή επιχειρησιακή οροφή, ενώ οι καταπακτές του δεν χωρούσαν τις πολύ μεγάλες βόμβες.

Το 1941 πόλεις όπως το Αμβούργο και η Βρέμη άρχισαν να νιώθουν τη δύναμη 100 και πλέον βομβαρδιστικών ταυτόχρονα σε μια νύχτα και με συχνό, επαναλαμβανόμενο ρυθμό.

Στις 29 Ιουλίου 1941 η RAF έστειλε υπό το φως της ημέρας 100 αεροσκάφη να βομβαρδίσουν τα θωρηκτά Scharnhorst και Gneisenau, που πληροφορίες τα ήθελαν να βρίσκονται στη Βρέστη για επισκευές μαζί με το καταδρομικό Prinz Eugen. H αποστολή εξελίχθηκε σε πλήρη αποτυχία. Η ζημιά στα πλοία ήταν πολύ μικρή, ενώ χάθηκαν πολλά αεροσκάφη. Η επιχείρηση επαναλήφθηκε το Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου με παρόμοια αποτελέσματα.

Προς στιγμήν επικράτησε η άποψη του Ναυτικού που επέμενε ότι τα βαριά βομβαρδιστικά της RAF έπρεπε να επικεντρωθούν στη μάχη του Ατλαντικού και όχι στους στόχους μέσα στη Γερμανία. Η στατιστική έλεγε ότι μόνο ένα βομβαρδιστικό στα έξι έβρισκε έναν ηπειρωτικό στόχο, ενώ για παράκτιους ή θαλάσσιους στόχους η αναλογία ήταν καλύτερη: ένα στα τρία.

O Sir Arthur Harris αναλαμβάνει δράση…

Σε εκείνη την κρίσιμη στιγμή, η διοίκηση βομβαρδιστικών πέρασε στα χέρια του πτέραρχου Sir Arthur Harris, ο οποίος ανέλαβε να αποκαταστήσει την πίστη των αξιωματικών της RAF σχετικά με το ότι τα βαριά βομβαρδιστικά μπορούσαν να πετύχουν πολύ περισσότερα από το να προστατεύουν νηοπομπές στον Ατλαντικό και να χτυπούν αγκυροβολημένα θωρηκτά ή υποβρύχια.

Ταυτόχρονα οι Βρετανοί είχαν εξελίξει μια πολύ προηγμένη ηλεκτρονική συσκευή εντοπισμού στόχων, που ονομάστηκε «GEE» και παράλληλα είχαν την παραγωγική ικανότητα να συγκεντρώνουν δυνάμεις της τάξης των 1000 βομβαρδιστικών σε μία και μόνο αποστολή, γεγονός που άλλαζε τα δεδομένα προσβολής ενός στόχου, με πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας.

Σαν πρόσθετο «μπόνους» στα τέλη του 1941, το Lancaster είχε αρχίσει να βγαίνει από τις γραμμές παραγωγής, προσφέροντας πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες, τόσο στην πλοήγηση και τη μεγαλύτερη οροφή, όσο και στη δυνατότητα μεταφοράς βαρύτερων βομβών σε μεγαλύτερες αποστάσεις.

Τον Μάιο του 1942, ο Ηarris είχε καταφέρει να συγκεντρώσει όλα αυτά που χρειαζόταν για να ξεκινήσει τις μαζικές επιδρομές του. Πρώτος στόχος, η Κολωνία στις 30 Μαΐου. Μέχρι τότε τα βρετανικά βομβαρδιστικά εισέβαλαν το γερμανικό εναέριο χώρο αρκετά διασκορπισμένα, χωρίς καμία συνοχή, και κάθε πλοηγός έπρεπε να βρει μόνος του το στόχο.

Αυτή η τακτική όμως έδινε το πλεονέκτημα στα γερμανικά καταδιωκτικά να έχουν περισσότερες πιθανότητες αναχαίτισης, αφού κάθε γερμανική μοίρα είχε πολύ συγκεκριμένο τομέα ευθύνης και δράσης.

Αλλάζοντας το σκηνικό και στέλνοντας 1.000 βομβαρδιστικά να εισβάλουν πετώντας σε πολύ σφικτό σχηματισμό, οι πιθανότητες αναχαίτισης μειώθηκαν αισθητά, και στην πρώτη αποστολή χάθηκαν μόνο 41 αεροσκάφη, ποσοστό 3,8% της συνολικής δύναμης, πολύ μικρότερο από προηγούμενες απώλειες.

Η πρώτη αυτή επιδρομή λοιπόν στην Κολωνία ήταν επιτυχής και καθιέρωσε την εφαρμογή αυτής της μεθόδου από το βρετανικό στρατόπεδο.

Ακολούθησαν άλλες δύο τον Ιούνιο εναντίον του Essen και της Βρέμης, αλλά μόνο η δεύτερη ήταν αρκετά επιτυχημένη. Στην περίπτωση στο Εssen έγιναν λάθη στη ρίψη αναγνωριστικών φωτοβολίδων, ενώ η περιοχή είχε καλυφθεί από ομίχλη και χαμηλή νέφωση με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλη αστοχία.

Η επιδρομή στο Essen έγινε τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Ιουνίου και συμμετείχαν 545 Wellington, 127 Ηalifax, 77 Stirling, 74 Lancaster, 71 Hampden, 33 Manchester (δικινητήρια μη πετυχημένη έκδοση που προηγήθηκε του Lancaster) και 29 Whitley.

Συνολικά 956 αεροσκάφη, από τα οποία καταρρίφθηκαν ή χάθηκαν από διάφορες αιτίες 31 – το 3,2% της συνολικής δύναμης (εκ των οποίων 15 Wellington, 8 Ηalifax, 4 Lancaster, και από ένα για τους υπόλοιπους τρεις τύπους που συμμετείχαν). Ταυτόχρονα, 48 Blenheim, καθώς και αεροσκάφη δίωξης και στρατιωτικής συνεργασίας βομβάρδιζαν γερμανικά αεροδρόμια με φτωχά αποτελέσματα (μόνο 10 αεροσκάφη βομβάρδισαν τελικά στόχους) και υπέστησαν 3 απώλειες.

Τον Μάρτιο του 1943 ο Harris επινόησε ένα νέο σχέδιο συγκεντρωμένης δράσης βομβαρδιστικών πάνω από βαριά βιομηχανικές περιοχές όπως το Ρουρ. Αυτή τη φορά ο Harris είχε στη διάθεσή του τρία νέα σημαντικά όπλα που διευκόλυναν το έργο των βομβαρδιστικών: τις ηλεκτρονικές συσκευές πλοήγησης και σκόπευσης «Oboe» και «H2S», καθώς και το επαναστατικό αεροσκάφος Μοσκίτο.

Tα Μοσκίτο έριχναν σχεδόν ανενόχλητα, χάρη στην πολύ υψηλή τους ταχύτητα, ειδικές φωτοβολίδες σκόπευσης με μεγάλη ακρίβεια πάνω από το στόχο που προηγουμένως είχαν ανιχνεύσει άλλα αεροσκάφη με τη συσκευή Oboe, ενώ το H2S ήταν ένα πρωτόγονο ραντάρ που έδινε στα βομβαρδιστικά μια καλή «εικόνα» του εδάφους που επρόκειτο να βομβαρδίσουν.

Στις 5 Μαρτίου οι συσκευές αυτές δοκιμάστηκαν με επιτυχία στο βομβαρδισμό του βιομηχανικού συμπλέγματος της Krupps στο Essen, παρά την ύπαρξη ομίχλης. Ωστόσο στην περιοχή του Ρουρ η Luftwaffe έδειξε τα δόντια της και την περίοδο 5 Μαρτίου έως 28 Ιουνίου 1943 σε 27 επιδρομές χάθηκαν 640 βρετανικά αεροσκάφη!

Ο Harris όμως δεν το έβαλε κάτω και οι Βρετανοί επιστήμονες του έκαναν ακόμα ένα δώρο με τη μορφή μιας νέας επινόησης: αποδείχτηκε ότι λεπτές λωρίδες μετάλλου που έπεφταν στον αέρα μπέρδευαν τα γερμανικά ραντάρ, τόσο των νυχτερινών καταδιωκτικών, όσο και των αντιαεροπορικών σταθμών εδάφους.

Όμως αυτό (κωδικός Window) δεν χρησιμοποιήθηκε αμέσως διότι οι Άγγλοι φοβήθηκαν ότι οι Γερμανοί θα το αντέγραφαν και θα το χρησιμοποιούσαν στις δικές τους επιθέσεις πάνω από τη Βρετανία. Ετσι περίμεναν υπομονετικά μέχρι να εξελιχθεί το νέο ραντάρ Mk. X που ήταν απρόσβλητο από το Window και μόνο τότε χρησιμοποίησαν το νέο σύστημα σε μια γιγαντιαία επιχείρηση βομβαρδισμού του Αμβούργου. Αυτό έγινε στις 24 Ιουλίου 1943.

Τα γερμανικά ραντάρ «τυφλώθηκαν» από το Window, κι έτσι οι απώλειες των Βρετανών παρέμειναν ιδιαίτερα χαμηλές. Εκείνη τη νύχτα, λόγω των ειδικών εμπρηστικών βομβών που χρησιμοποιήθηκαν μαζί με εκρηκτικές, το Αμβούργο κάηκε σε μεγάλη έκταση και υπήρξαν πολλές ανθρώπινες απώλειες, θυμίζοντας τρομακτικές νύχτες όπως εκείνη του βομβαρδισμού της Δρέσδης και ιαπωνικών πόλεων τους τελευταίους μήνες του πολέμου.

Ο ίδιος ο Γερμανός υπουργός Εξοπλισμών και Πολεμικής Παραγωγής Άλμπερτ Σπέερ δήλωνε μετά τον πόλεμο πως, αν οι Βρετανοί είχαν τη δυνατότητα να επαναλάβουν την καταστροφή αυτή σε τρεις ή τέσσερις ακόμα γερμανικές πόλεις, σε σύντομο χρονικό διάστημα, η Γερμανία δεν θα είχε πολλές εναλλακτικές λύσεις πέρα από τη συνθηκολόγηση, αν και αυτό μάλλον ήταν ουτοπία, δεδομένης της ιδιοσυγκρασίας του Χίτλερ…

Στο μεταξύ, οι Γερμανοί είχαν ετοιμάσει τα δικά τους έξυπνα όπλα με τη μορφή των πυραύλων εδάφους-εδάφους V1 και V2. Παρά τις επιδρομές των Βρετανών από το καλοκαίρι του 1943 και ύστερα δεν στάθηκε δυνατό να ανακοπεί αυτή η προσπάθεια των Γερμανών. Το πυραυλικό τους πρόγραμμα δεν επηρεάστηκε σημαντικά και συνεχίστηκε, αν και τελικά δεν κατάφερε τίποτα το ουσιαστικό στην εξέλιξη των επιχειρήσεων…

Τη νύχτα της 18ης Νοεμβρίου του 1943 το Βερολίνο βομβαρδίστηκε ανηλεώς από 450 αεροσκάφη. Ως συνήθως, οι Βρετανοί χρησιμοποίησαν πρώτα τα γρήγορα Μοσκίτο για να ξεγελάσουν τη γερμανική αεράμυνα. Καθώς τα Μοσκίτο πλησίαζαν προς το Βερολίνο, οι Γερμανοί κατάλαβαν πως ήταν μία μπλόφα και πως ο πραγματικός στόχος ήταν το Μανχάιμ, προς το οποίο πετούσε άλλη μία δύναμη 300 βομβαρδιστικών.

Έτσι, η κύρια δύναμη των 450 βομβάρδισε σχεδόν ανενόχλητη το Βερολίνο με μόνο 9 απώλειες, ενώ η δύναμη στο Μανχάιμ είχε 23 απώλειες αεροσκαφών.

Ακριβώς τέσσερις μέρες μετά το Βερολίνο ξαναβομβαρδίστηκε από 630 αεροσκάφη, με 26 απώλειες, ποσοστό γύρω στο 4%, αποδεκτό, σύμφωνα με τα δεδομένα που αναλύσαμε πιο πάνω.

Μέχρι τον Μάρτιο του 1944 είχαν γίνει άλλες 15 κύριες επιδρομές, με συνολικό κόστος σχεδόν 500 βομβαρδιστικά, αλλά το Βερολίνο άντεξε, έστω και αν κατέληξε μια πόλη με πολλά ερείπια…

Η επιδρομή στη Λειψία, 19 Φεβρουαρίου 1944

Το Νοέμβριο του 1943 δημιουργήθηκε το περίφημο Νο.100 Σώμα Υποστήριξης (Βοmber Support Group) που είχε σκοπό τη δημιουργία αντιμέτρων στα γερμανικά ραντάρ με ειδικά εξοπλισμένα αεροσκάφη, τις επιδρομές εναντίον γερμανικών βάσεων νυχτερινών καταδιωκτικών με χρήση βομβαρδιστικών σε μικρό ύψος και, τέλος, τη συνοδεία των βομβαρδιστικών με καταδιωκτικά μεγάλου ύψους που θα αναχαίτιζαν τα επερχόμενα γερμανικά αεροσκάφη.

Από τους πιο σημαντικούς στόχους της 19ης Φεβρουαρίου 1944 ήταν το εργοστάσιο της Junkers στη Λειψία, τη μεγαλύτερη πόλη στην ομοσπονδία της Σαξονίας, με 750.000 κατοίκους, σε απόσταση 150 χλμ. νότια του Βερολίνου. Η ημερομηνία επιλογής τους στόχου συνέπιπτε με την έναρξη των μεγαλύτερων ημερήσιων επιδρομών της αμερικανικής 8ης Αεροπορικής Δύναμης από το έδαφος της Αγγλίας.

Για να παραπλανήσουν τη γερμανική αεράμυνα, και συνεπώς να ελαχιστοποιήσουν τις απώλειές τους, οι Βρετανοί ετοίμασαν μια σειρά από επιθέσεις-μπλόφες.

Αρχικά, 50 Lancaster θα βομβάρδιζαν στόχους και θα έριχναν νάρκες στις ακτές της Βαλτικής για να στρέψουν τα γερμανικά νυχτερινά καταδιωκτικά της περιοχής επάνω τους. Ένας δεύτερος σχηματισμός από Μοσκίτο θα επιτίθετο στο Βερολίνο, υπονοώντας ότι αυτός θα ήταν ο κύριος στόχος.

Η κύρια δύναμη βομβαρδιστικών αρχικά θα κατευθυνόταν επίσης προς Βερολίνο για να ενισχύσει την εικόνα των Γερμανών ελεγκτών αεράμυνας, αλλά σε απόσταση 200 χλμ. από τη γερμανική πρωτεύουσα είχε εντολή να αλλάξει κατεύθυνση, αρχικά στρέφοντας δεξιά 45 μοίρες νοτιοανατολικά προς Δρέσδη και μετά σχεδόν 90 μοίρες πάλι δεξιά, με πορεία νότια-νοτιοδυτικά, προς τον πραγματικό στόχο που ήταν η Λειψία.

Ταυτόχρονα, τρίτος σχηματισμός από Μοσκίτο επιτίθετο στο Άαχεν και μια τέταρτη δύναμη Μοσκίτο βομβάρδιζε βάσεις γερμανικών καταδιωκτικών.

Τα γερμανικά νυχτερινά καταδιωκτικά, κυρίως Ju88G και Μe110G-4, υποβοηθούμενα και από μονοκινητήρια με ή χωρίς ειδικό εξοπλισμό νυχτερινής δίωξης, βρέθηκαν να δέχονται εσπευσμένα κλήσεις να αλλάξουν πορεία, καθώς δεν μπορούσαν να βρίσκονται παντού ταυτόχρονα! Ωστόσο, στη διάρκεια της πορείας της, η κύρια δύναμη δέχτηκε τα πυρά πολλών γερμανικών αεροσκαφών. Οι παραπλανητικοί ελιγμοί της το μόνο που κατάφεραν ήταν να μην έχουν οι Γερμανοί σαφή πρόβλεψη για το ποιος ήταν ο κύριος και τελικός στόχος των Βρετανών.

Έτσι η Λειψία βομβαρδίστηκε ανηλεώς από 730 αεροσκάφη που έριξαν 2.500 τόνους εμπρηστικών και εκρηκτικών βομβών, προκαλώντας μεγάλες ζημιές στο εργοστάσιο που κατασκεύαζε κινητήρες Jumo και τα Junkers Ju88G, τους πιο ικανούς διώκτες των βρετανικών βομβαρδιστικών!

Συνολικά οι απώλειες των Βρετανών στην επιδρομή της Λειψίας ήταν 75 αεροσκάφη έναντι 17 των Γερμανών. Οι Γερμανοί είχαν απογειώσει εκείνη τη νύχτα σχεδόν 700 καταδιωκτικά όλων των τύπων!

Έξι εβδομάδες αργότερα τα πράγματα έγιναν ακόμα χειρότερα. Σε μια επιδρομή εναντίον της Νυρεμβέργης, εφαρμόζοντας όμοιες τακτικές παραπλάνησης, ο Harris έχασε σχεδόν 100 βομβαρδιστικά που έπεσαν στο «στόμα του λύκου» με πανσέληνο και παντελή έλλειψη νεφών και ομίχλης! Ταυτόχρονα, ο βομβαρδισμός της πόλης ήταν μια πλήρης αποτυχία με τις βόμβες να ρίχνονται πολύ νωρίς προς απεμπλοκή από τον θανατηφόρο κλοιό των καταδιωκτικών…

Οι Γερμανοί προφανώς αυτή τη φορά είχαν καταλάβει τις προθέσεις των Άγγλων και, βοηθούντος του καιρού, το εκμεταλλεύτηκαν δεόντως…

Τον Απρίλιο του 1944 ο Αϊζενχάουερ, που ήταν ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων, έπεισε τον Harris να εγκαταλείψει προσωρινά τον βομβαρδισμό γερμανικών πόλεων και να επικεντρωθεί, σε συνδυασμό με τα βομβαρδιστικά της 8ης Αεροπορικής Δύναμης, σε πολύ πιο νευραλγικούς στόχους, όπως σιδηροδρομικούς κόμβους, στρατιωτικές εγκαταστάσεις και συστήματα ραντάρ.

Τον Μάιο του 1944 από έναν τέτοιο βομβαρδισμό καταστράφηκε ολοσχερώς μια πολύ σημαντική μονάδα εκπαίδευσης βαρέων αρμάτων μάχης με αναντικατάστατο έμπειρο προσωπικό. Mικρές λεπτομέρειες πού όμως μετρούσαν στο πεδίο της μάχης, όταν κάποια από τα δύσκολα Tigers και Panthers θα τα οδηγούσαν ελλιπώς εκπαιδευμένα πληρώματα…

Οι βομβαρδισμοί αυτοί συνέβαλαν τα μέγιστα στην επιτυχία της απόβασης στη Νορμανδία στις 6 Ιουνίου 1944, καθώς κατέστρεψαν πολλούς κρίσιμους συγκοινωνιακούς κόμβους, γέφυρες, σιδηροδρομικές γραμμές αλλά και πολύτιμες αποθήκες υλικού και γραμμές παραγωγής των Γερμανών.

Τη νύχτα 14 προς 15 Οκτωβρίου 1944, η RAF εξαπέλυσε τη μεγαλύτερη επίθεση εναντίον γερμανικών στόχων: 1.576 αεροσκάφη στην πόλη Duisburg, ρίχνοντας 4.547 τόνους βομβών.

Oι δυνατότητες των Lancaster είχαν αυξηθεί με την ικανότητα μεταφοράς βομβών όπως η Tallboy των 12.000 λιβρών και η Grand Slam των 22.000 λιβρών, όπλα κρίσιμα στην βύθιση του Τίρπιτζ και πολλών φραγμάτων αντίστοιχα (στην τελευταία περίπτωση από τη διάσημη Μοίρα Νο. 617 Dum Busters).

Oι τελευταίες επιχειρήσεις της Διοίκησης Βομβαρδιστικών έγιναν τον Μάρτιο του 1945 εναντίον του Βερολίνου και τον Απρίλιο με τη βύθιση του Admiral Scheer στο Κίελο και τον βομβαρδισμό διυλιστηρίων πετρελαίου στο Tonsberg. To Kίελο βομβαρδίστηκε άλλη μία φορά στις 2-3 Μαΐου από 303 βομβαρδιστικά με τρεις μόνο απώλειες. Ήταν η τελευταία αποστολή της διοίκησης βομβαρδισμού πριν τη συνθηκολόγηση.

Το κόστος των επιχειρήσεων

Και οι δύο πλευρές υπέστησαν τεράστιες απώλειες στη διάρκεια αυτού του είδους των επιχειρήσεων. Η διοίκηση βομβαρδιστικών της RAF έχασε 8.655 αεροσκάφη, ενώ άλλα 500 υπέστησαν ζημιές που δεν επισκευάζονταν.

Σε αυτά τα αεροσκάφη βρήκαν το θάνατο 47.000 άντρες των πληρωμάτων τους (το 67% των συνολικών απωλειών της RAF στη διάρκεια του Πολέμου) και άλλοι 4.200 τραυματίστηκαν.

Η πιθανότητα επιβίωσης ήταν περίπου μία στις τρεις! Αντίθετα οι νεκροί από τα πληρώματα της USAAF στην Ευρώπη δεν ξεπέρασαν τις 30.000, αποδεικνύοντας πόσο πιο επικίνδυνες ήταν οι νυχτερινές αποστολές.

Μόνο τα πληρώματα των γερμανικών υποβρυχίων είχαν χαμηλότερο ποσοστό επιβιωσιμότητας. Ρίχτηκαν ένα εκατομμύριο τόνοι βομβών (για την ακρίβεια, 955.044 τόνοι) και, με τη βοήθεια των ημερήσιων βομβαρδισμών της USAAF (άλλο ένα εκατομμύριο από την 8η και την 15η Αεροπορική Δύναμη), η Γερμανία οδηγήθηκε με μαθηματική ακρίβεια προς τη συνθηκολόγηση, ουσιαστικά μέσα σε μερικούς μήνες…

Σχεδόν το 45% των στρατηγικών στόχων της RAF ήταν μεγάλες γερμανικές βιομηχανικές πόλεις.

Το 14% ήταν συγκοινωνιακοί κόμβοι, το 13% αποστολές υποστήριξης στρατού ξηράς (άρματα, πυροβόλα, κλπ) και το 10% διυλιστήρια και αποθήκες καυσίμων.

Το υπόλοιπο 18% αφορούσε ναυτικούς και αεροπορικούς στόχους, καθώς και λοιπές στρατιωτικές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Σε αντίθεση, οι στόχοι της USAAF ήταν 36% υποστήριξη στρατού ξηράς, 26% συγκοινωνιακοί κόμβοι, 13% καύσιμα και 10% αεροδρόμια και εργοστάσια αεροπορικής βιομηχανίας, με το υπόλοιπο 15% να αφορά πόλεις και ναυτικούς στόχους.

Οι Βρετανοί ακολούθησαν μια πολύ έξυπνη στρατηγική: μην έχοντας τη δυνατότητα να βομβαρδίζουν με το φως της ημέρας λόγω έλλειψης κατάλληλων καταδιωκτικών συνοδείας, ειδικεύτηκαν στη νύχτα, δυσκολεύοντας την αποστολή τους αλλά και περιορίζοντας δραστικά την ικανότητα αναχαίτισης των αντίπαλων καταδιωκτικών. Ήταν ίσως το πιο δύσκολο και το πιο επικίνδυνο είδος αεροπορικών επιχειρήσεων.

Xρειαζόταν πολύ θάρρος, θράσος και μια γενναία δόση ηρωισμού από πλευράς βρετανικών πληρωμάτων για να πετούν σε αποστάσεις 2.000 χλμ., χωρίς συνοδεία καταδιωκτικών, επί 6 ώρες, νύχτα, δεχόμενοι γύρω τους αντιαεροπορικά πυρά και με τα καταδιωκτικά να παραμονεύουν, καθώς και γερά νεύρα για να παραμένουν πάνω από το στόχο και μετά να παίρνουν το δύσκολο δρόμο της επιστροφής, με τους διώκτες τους να τους ακολουθούν.

Από τους 22 άντρες της διοίκησης βομβαρδιστικών που παρασημοφορήθηκαν με το ανώτατο παράσημο, το Σταυρό της Βικτώρια, οι δέκα το έλαβαν μετά θάνατον…

Ορισμένοι εκφράζουν ακόμα και σήμερα αμφιβολίες για αν ήταν ηθικά σωστός ο βομβαρδισμός αμάχων Γερμανών και τη καταστροφή ολόκληρων πόλεων, όπως η Δρέσδη, με απώλειες χιλιάδων πολιτών, λίγες εβδομάδες προ της συνθηκολόγησης. Όμως τη νύχτα δεν υπήρχαν τα μέσα για βομβαρδισμό στρατιωτικών στόχων με ακρίβεια.

Επίσης είχαν προηγηθεί σκληροί βομβαρδισμοί βρετανικών πόλεων. Σκοπός της καταστροφής κατοικημένων βιομηχανικών περιοχών ήταν να μειωθεί δραστικά το εργατικό δυναμικό των εργοστασίων μαζί με το ηθικό του, καθώς και να αχρηστευτούν οι εγκαταστάσεις ηλεκτρισμού, νερού και τροφίμων.

Ο πόλεμος έπρεπε να τελειώσει το συντομότερο δυνατό, πριν ο Χίτλερ αποκτήσει κάποιο όπλο αποφασιστικής σημασίας ή μπορέσει να ενισχύσει την άμυνα της Γερμανίας, σταματώντας την προέλαση των Συμμάχων που άρχισε με την απόβαση στη Νορμανδία.

Χωρίς το τελειωτικό χτύπημα, όπως αυτό της RAF στη διάρκεια της νύχτας, είναι αδύνατον να φανταστούμε πόσα περισσότερα θύματα θα είχαμε από τη συνέχιση της γερμανικής αντίστασης «μέχρις εσχάτων».

Όταν ο Χίτλερ εγκατέλειπε την αποτυχημένη επιχείρηση «Θαλάσσιος Λέων» το 1940 δεν μπορούσε να φανταστεί ότι, αφήνοντας τους Άγγλους στην ησυχία του μεγάλου νησιού τους, θα εισέπραττε μερικά χρόνια αργότερα το τελειωτικό χτύπημα σαν «απάντηση»…

Σύμπαντα εντελώς ανόμοια με οτιδήποτε μπορούμε να φανταστούμε

Το σύμπαν που βλέπουμε είναι μόνο μια μικρή, τυχαία κορυφή ενός άπειρου κοσμικού παγόβουνου. Κατά την εποχή του πληθωρισμού, που πιστεύεται ότι πυροδοτήθηκε από τη φάση μετάβασης και που σηματοδότησε το τέλος της Μεγάλης Ενοποίησης των δυνάμεων σε περίπου 10 ^ −36 sec μετά το Big Bang, η επιταχυνόμενη διαστολή του χώρου ήταν πολύ πιο δραματική από ό, τι συμβαίνει στο σημερινό σύμπαν, με ένα ρυθμό διαστολής σε ένα απολύτως εντυπωσιακό ρυθμό. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κανένα αντικείμενο – ακόμη και δύο στοιχειώδη σωματίδια – δεν παρέμεινε αρκετά κοντά το ένα στο άλλο για αρκετό καιρό ώστε να αλληλεπιδράσει.

Ένα μικρό κομμάτι χώρου διαμόρφωσε το σύμπαν μας

«Αντικείμενα που χωρίζονταν από το πλάτος ενός ατόμου κατά την έναρξη του πληθωρισμού», σημειώνει ο αστροφυσικός Dan Hooper στο Fermi Laboratory, «ήταν τρισεκατομμύρια χιλιόμετρα χώρια το ένα από το άλλο τη στιγμή που τελείωσε ο πληθωρισμός- σε μόνο ένα μικρό κλάσμα του δευτερολέπτου αργότερα. Τόσο ολοκληρωμένη ήταν αυτή η πράξη απομόνωσης τους, που αυτές οι περιοχές έγιναν κάτι περισσότερο από απλώς μακρινές. Ο πληθωρισμός τα άφησε σε εντελώς διαφορετικά σύμπαντα. Ένα μικρό κομμάτι του χώρου που προέκυψε από τον πληθωρισμό συνέχισε να σχηματίζει το σύμπαν μας, ενώ άλλα τμήματα απλώθηκαν σε νεοσυσταθέντα σύμπαντα, συγκεντρώνοντας ένα μεγαλύτερο πλήθος από αποσυνδεδεμένους κόσμους.

Οδηγεί σε ένα πολυσύμπαν

«Είναι δύσκολο να οικοδομήσουμε μοντέλα πληθωρισμού που δεν οδηγούν σε ένα πολυσύμπαν», παρατήρησε ο φυσικός του MIT, Alan Guth, ο οποίος ανέπτυξε την ιδέα, ότι ο κοσμικός πληθωρισμός και το νεογέννητο πληθωριστικό σύμπαν πέρασε από μια φάση εκθετικής επέκτασης λίγο μετά το Big Bang, καθοδηγούμενο από μία θετική ενεργειακή πυκνότητα του κενού. «Δεν είναι αδύνατο, γι ‘αυτό νομίζω ότι υπάρχει σίγουρα έρευνα που πρέπει να γίνει γι’ αυτό. Όμως, τα περισσότερα μοντέλα πληθωρισμού οδηγούν σε ένα πολυσύμπαν και τα στοιχεία για τον πληθωρισμό θα μας ωθούν προς την κατεύθυνση να πάρουμε στα σοβαρά την ιδέα ενός πολυσύμπαντος. ”

Τι υπάρχει πιο πέρα ​​από την άκρη;

Ίσως δεν θα μάθουμε ποτέ τι υπάρχει πέρα ​​από την «άκρη» του σφαιρικού παρατηρήσιμου σύμπαντός μας, αλλά υπάρχει μια παραλλαγή της θεωρίας των πολλαπλών κόσμων στην οποία τα πολλαπλά σύμπαντα δεν είναι ξεχωριστές οντότητες. Αντίθετα, είναι απομονωμένοι, μη αλληλεπιδρώντες θύλακες χώρου μέσα σε ένα συνεχές ιστό του χωροχρόνου – “όπως πολλά απομακρυσμένα μεταξύ τους πλοία στη θάλασσα”, λέει ο Neil deGrasse Tyson , “που είναι μεν αρκετά μακριά το ένα από το άλλο, έτσι ώστε οι κυκλικοί ορίζοντές τους να μην τέμνονται, ενώ όλα τους μοιράζονται το ίδιο σώμα του νερού. ”

Υπάρχει κάθε λόγος να υποπτευόμαστε ότι σε κάποιο κλάσμα αυτών των συμπάντων, η ύλη και η ενέργεια θα μπορούσαν να πάρουν μορφές που είναι ίδιες ή τουλάχιστον παρόμοιες με αυτές που βρίσκουμε στον Κόσμο μας – όπως άτομα και φως με τους ίδιους νόμους της φυσικής και πολλά από τα χημικά είδη που βρίσκουμε στο Ηλιακό μας Σύστημα.

Εξωγήινοι Κόσμοι με Άγνωστες Δυνάμεις

Ωστόσο, ορισμένες περιοχές μέσα στο πολυσύμπαν είναι πιθανό να είναι εξωγήινοι κόσμοι με άγνωστες δυνάμεις και νέες μορφές ύλης μαζί με περισσότερες – ή και λιγότερες από τρεις διαστάσεις του χώρου. Ο κόσμος μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικός από οτιδήποτε μπορούμε να φανταστούμε, λέει ο Dan Hooper.

Πέρα από αυτό, εικάζει ο Ρώσος φυσικός Alexander Antonov, μπορεί να υπάρχει ένα «κρυμμένο πολυσύμπαν» παράλληλων συμπάντων από διαφορετικές διαστάσεις, τα άκρα των έξι από τα οποία γειτνιάζουν με το σύμπαν μας, που δεν είναι παρατηρήσιμα ούτε από ηλεκτρομαγνητικές ούτε από βαρυτικές εκδηλώσεις, που ευθύνονται για το φαινόμενο της σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας.

Ίσως, σε ένα άλλο σύμπαν, κάποιος άλλος αναρωτιέται κι αυτός αν η θεωρία των πολλαπλών Κόσμων είναι αλήθεια.

Είστε το καλύτερο πράγμα που σας έχει συμβεί ποτέ;

Έχετε νιώσει ποτέ ότι είναι περιττό να αλλάξετε κάτι, επειδή οι Σειρήνες προσπαθούν συνεχώς να πείσουν εσάς και όλους τους άλλους πως είστε ό,τι καλύτερο έχει συμβεί στον εαυτό σας;

Μπορείτε να δείτε αυτήν την «επιβεβαίωση» σε πολλά βιβλία, σεμινάρια, άρθρα, αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και στη μόδα. Το λέτε στον εαυτό σας – ωστόσο, από ένα σημείο και μετά, νιώθετε ότι δεν είναι σωστό. Νιώθετε ότι κάτι σας λείπει. Κάτι δεν πάει καλά. Τα πράγματα δεν πάνε όπως τα θέλετε. Γιατί αισθάνεστε δυστυχία, αφού είστε μια χαρά όπως είστε;

Γιατί να ασχοληθείτε με ένα βιβλίο, ένα σεμινάριο ή οτιδήποτε άλλο που σας λέει ότι είστε τέλειος/α όπως ακριβώς είστε; Αυτές οι φαινομενικά «βαθιές σκέψεις» του «είσαι τέλειος/α» απευθύνονται σε όποια ίχνη ναρκισσισμού έχετε. Αν τις καλλιεργήσετε, θα περάσουν χρόνια και θα βρίσκεστε στο ίδιο σημείο. Σας το εγγυώμαι.

Η προβολή και προώθηση τέτοιων συλλογισμών αντιστρέφει τη βασική αρχή του ότι όλα αλλάζουν. Την οποία αρχή διαπίστωσαν ήδη άνθρωποι πολύ πιο σοφοί από εμάς.

Για να αλλάξετε κάτι, πρέπει πρώτα να αποδεχτείτε ότι υπάρχει πρόβλημα. Το να παραδεχτείτε ότι υπάρχει πρόβλημα είναι το πρώτο βήμα. Είτε στη δουλειά, είτε στις διαπροσωπικές σχέσεις, είτε σε οτιδήποτε άλλο.

Δεν είστε το καλύτερο πράγμα που σας έχει συμβεί ποτέ. Είστε αυτό που είστε σήμερα, σκέτα. Χωνέψτε το. Αν δεν σας αρέσει αυτό που είστε και θα θέλατε να γίνετε κάτι άλλο ή να ανακαλύψετε τι μπορείτε να γίνετε, πρέπει να:

• Αναγνωρίστε ότι υπάρχουν πράγματα που δεν σας αρέσουν όπως είναι
• Αποφασίστε πού θέλετε να πάτε και τι θέλετε να αλλάξετε σε εσάς ή στις εξωτερικές καταστάσεις.
• Αλλάξτε (το).

Σίγουρα αντιλαμβάνεστε τη νοητική παγίδα που στήνεται όταν κάποιος σας λέει ότι είστε τέλειος/α, πως η ζωή σας είναι φανταστική και πως πρέπει να νιώθετε ευγνωμοσύνη. Αλλά, εσείς δεν σκέφτεστε έτσι, έτσι δεν είναι; Πώς λοιπόν θα αναγκάσετε τον εαυτό σας να το αποδεχτεί αυτό;

Το σώμα σας αντιδρά, ακόμη και αν προσπαθείτε να αποδεχτείτε όλα αυτά τα επιπόλαια τσιτάτα. Αμφιταλαντεύεστε. Αντίθετες δυνάμεις συγκρούονται μέσα σας. Η συλλογιστική της αμφιταλάντευσης σάς εξαντλεί. Απορροφά όλη σας την ενέργεια.

Ταυτόχρονα, σας αγκιστρώνει στις ανούσιες ανεβαστικές φράσεις και συνήθως σας κάνει πελάτες αυτών που τις λένε. Εντωμεταξύ, ο χρόνος περνάει γρήγορα. Κάποιες μέρες τέτοιες λέξεις σάς κάνουν να αισθάνεστε καλά, γιατί σας κρύβουν βολικά την πραγματικότητα και σας δείχνουν μια όμορφη, ονειρεμένη εκδοχή της. Μόλις περάσει η επίδραση του «νοητικού και συναισθηματικού χαπιού» που σας κάνει να νιώθετε καλά, επιστρέφετε στα αντικειμενικά δεδομένα και στο «σκοτάδι», που δεν είναι τίποτε άλλο από αυτό που συμβαίνει μέσα σας. Και τότε, πρέπει να το δείτε, να το αποδεχτείτε και να αρχίσετε να το αλλάζετε.

Αναξαγόρας Περί του Νου

«Σ’ αυτόν το μικρό λαό εναπόκειτο να δημιουργήσει την αρχή της προόδου και, με εξαίρεση τις τυφλές δυνάμεις της φύσης, δεν υπάρχει τίποτε στον κόσμο που να μην έχει Ελληνική καταγωγή». -Summer Maine -1875 -Αγγλος νομικός και κοινωνιολόγος.

ΑΝΑΞΑΓΟΡΑΣ Ο ΚΛΑΖΟΜΕΝΙΟΣ

Ο Αναξαγόρας γεννήθηκε στις Κλαζομενές το 500 περίπου π.κ.ε. από πλούσια κι αριστοκρατική οικογένεια. Σε πολύ νεαρή ηλικία αφιερώθηκε στις φιλοσοφικές σπουδές με υπέρμετρο ζήλο και αγώνα, παραμελώντας τελείως την εποπτεία της περιουσίας του. Ουσιαστικά, έχασε την περιουσία του για χάρη της φιλοσοφίας και της αναζήτησης της αλήθειας. Ασχολήθηκε πολύ όχι μόνο με την φιλοσοφία, αλλά και με την γεωμετρία και με την αστρονομία, και θεωρείται ο αστέρας της αστρονομίας. Ο Φιλόστρατος μαρτυρεί ότι ο Αναξαγόρας τις νύχτες έκανε αστρονομικές παρατηρήσεις από την κορυφή του μικρασιατικού όρους Μίμαντος, απέναντι από την Χίο, και από την κορυφή εκείνου του βουνού «επισκεπτόταν τα ουράνια»: «Κλαζομένιον Αναξαγόραν από του κατά την Ιωνίαν Μίμαντος επεσκέφθαι τα εν τω ουρανώ».

Ταξίδεψε στην Αίγυπτο και στις σκιές της Μικράς Ασίας κι έφτασε στην Αθήνα σε ηλικία 44 ετών, καλεσμένος από τον στρατηγό Ξάνθιππο, πατέρα του Περικλή, για να αναλάβει την διδασκαλία του γιου του. Ο Περικλής έμαθε από τον Αναξαγόρα ότι ήξερε. Από τότε, οι δυο τους ήταν οι καλύτεροι φίλοι, ο Αναξαγόρας ήταν ο σύμβουλος του Περικλή· κι ο Περικλής τον αγαπούσε με πάθος και τον τιμούσε σε όλη του την ζωή.

Πηγαίνει στην Αθήνα γύρω στο 462 π.κ.ε. και γίνεται ο πρώτος της φιλόσοφος· έτσι η φιλοσοφία, χάρη σ’ αυτόν, περνά από την Ιωνία στην Ελλάδα. Προκαλούσε την γενική δυσπιστία και επονομαζόταν ως ο Νους. Ο Περικλής, του στάθηκε φίλος και προστάτης, όπως άλλωστε κι ο Αρχέλαος κι ο Ευριπίδης. Οταν ξεσπά ο Πελοποννησιακός Πόλεμος κι ο Περικλής αρχίζει να δέχεται σφοδρές κριτικές, ο Αναξαγόρας κατηγορείται πως δεν πιστεύει στους Θεούς της πόλης. Θα εγκαταλείψει τότε την Αθήνα για να εγκατασταθεί στην Λάμψακο, όπου και θα πεθάνει, γύρω στο 428 π.κ.ε. Είχε μαθητές τον Μετρόδωρο και τον Αρχέλαο· ο τελευταίος μάλιστα ίσως ήταν κι ο διάδοχός του στην Λάμψακο.

Ο Αναξαγόρας ήταν σύγχρονος του Εμπεδοκλή και του Λεύκιππου και είναι δύσκολο να διακρίνουμε ποιος επηρέασε ποιον. Αν αφήσουμε κατά μέρος τις αμφίβολες θρησκευτικές επιδράσεις των ανατολικών δοξασιών ή του μυθικού θαυματουργού Ερμότιμου, αυτό που απομένει είναι ότι γνώριζε οπωσδήποτε την φυσική των Ιώνων φιλοσόφων, δια μέσου του Εμπεδοκλή και του Λεύκιππου. Αντίθετα με τους Ατομικούς, ο Αναξαγόρας ορίζει πως δεν υπάρχουν στοιχεία που μπορούν να θεωρηθούν τα μικρότερα δυνατά: το ελάχιστο δεν υπάρχει (απ. 3) και η ύλη είναι τμήσιμη στο άπειρο. Η απόλυτη ακινησία του Είναι, που δίδασκαν οι Ελεάτες, του φαίνεται αδιανόητη:

“Το πώς γεννιέται και χάνεται κάτι, για τούτο δεν έχουν σωστή γνώμη οι Ελληνες, γιατί κανένα πράγμα δεν γεννιέται ή χάνεται, αλλά συσμίγει και διαλύεται από πράγματα που υπάρχουν και θα ονόμαζαν έτσι σωστά το να γεννιέται κάτι, λέγοντας ότι σμίγει, και το να χάνεται, λέγοντας ότι διαλύεται. Πώς θα μπορούσε να γίνει τρίχα από μη τρίχα και σάρκα από μη σάρκα;” (απ. 17).

Αυτό που υπάρχει, είναι ανάμειξη (συμμιγνύσθαι) και διάλυ­ση (διακρίνειν).

Τα στοιχεία αυτού του μείγματος είναι τα χρήματα -ο Ζαφειρόπουλος το αποδίδει «fluides-qualites» (υγρές ποιότητες)- και εί­ναι πολυάριθμα. Συνίστανται σε σπέρματα, απειροελάχιστους φορείς μιας μοναδικής ποιότητας -ο Ζαφειρόπουλος αποδίδει τον όρο αυτό ως «points-qualites» (ποιοτικά σημεία). Στην αρχική τους κατάσταση τα σπέρματα είναι αναμεμειγμένα σ’ ένα ομοιογενές σύνολο: Τα πάντα ομού. Στην συνέχεια, καθώς το όμοιο έλκει το όμοιο του, τα σπέρματα αυτά συγκεντρώνονται κατά ποιότητες και γεννούν τάς μοίρας, που ο προηγούμενος συγγραφέας αποδίδει ως «elements-qualites» (ποιοτικά στοιχεία).

Με αφετηρία τον Αριστοτέλη και μια μαρτυρία του (Περί γενέσεως και φθοράς, I,1,314α 18:1,18,723α6), αποδίδεται στον Αναξαγόρα μια παρεμφερής με την μοριακή θεωρία άποψη, η λεγόμενη περί τῶν ὁμοιομερῶν. Στην πραγ­ματικότητα, η λέξη αυτή δεν συναντάται πουθενά στον Αναξαγόρα, που ποτέ του δεν έκανε λόγο για στοιχεία άτμητων πραγμάτων (Τσέλλερ II,σ. 392). Αν κι ο Γκόμπερζ (Ι, σ. 238) λέγει πως η θεωρία των ομοιο­μερών ανήκει (sic) στον Αναξαγόρα, ο Ζαφειρόπουλος λέγει πως γεννήθηκε από την γραφίδα του του Αριστοτέλη, οφειλόμενη σε παρανόηση ή σκοπιμότητα του τελευταίου, η αντίληψη ενός στοιχειώδους μορίου είναι, πράγματι, ξένη προς την κοσμοθεωρία του Αναξαγόρα, που υποστηρίζει, πως η ύλη τέμνεται στο άπειρο.

Ο Αναρχος Νους

Ο Νους κατέχει κυρίαρχη θέση εις τον φιλοσοφικό στοχασμό του Αναξαγόρα. Τα πάντα καθορίζονται και κατευθύνονται υπό του άναρχου Νου, ο οποίος αποτελεί και το αίτιον όλης της δημιουργίας . Ο Νους είναι μοναδικός, ίδιος, διαφέρων εμφανώς και διαχωριζόμενος πλήρως από όλα τα υλικά στοιχεία, διατηρών πάντοτε την αυτονομίαν, την αυθεντικότητα και την δυνατότητα του να κυριαρχή, να ελέγχη και να εναρμονίζη τα πάντα. Αι ιδιότητες του Νου, υπερέχουν των μετρητών διαστάσεων του χρόνου και του χώρου και όλων των γνωστών δυνατοτήτων ετέρων υποστάσεων. Ούτως, ο Νους είναι άπειρος, μη έχων διαστάσεις και μέγεθος, άχρονος, αυτοτελής, αυτοδύναμος, αυτεξούσιος, αμιγής , αυτούσιος, αυτάρκης και κυρίαρχος του εαυτού του (αυτοκρατές), δυνάμενος, κατ’ επέκτασιν, να ασκήση πλήρη κυριαρχίαν και εποπτείαν επί των πάντων.

Ο Νους δεν μετέχει εις την ουσίαν των άλλων πραγμάτων και ιδίως των υλικών στοιχείων, διά να δύναται να διατηρή αμείωτον την γνησιότητα και αναλλοίωτον την αυθεντικότητα του, ως υπέρτερος πάσης υλικής υποστάσεως και να παραμένη, κατ’ουσίαν, πάντοτε η υπερτάτη οντότης, η έχουσα την δυνατότητα να εποπτεύη, να ελέγχη, να δεσπόζη και να επικρατή επί των πάντων. O Νους, επί πλέον, είναι γνήσιος, ακραιφνής, λεπτότερος, ήτοι διαυγής και καθαρότερος πάντων. Είναι άπειρος, ενώ εκ παραλλήλου διατηρεί την δυνατότητα να είναι συγκεντρωμένος ή να επεκτείνεται διευρυνόμενος, χωρίς να αλλοιώνεται. Δύναται να επικρατή επί των πάντων, εις όλον τον έμβιον και τον μη έμβιον κόσμον, έχων την δυνατότητα να περιχωρή, ήτοι να διεισδύη, να περιβάλλη, να ενεργοποιή και να κινητοποιή τα πάντα, αποκαλύπτων τας κεκρυμμένας δυνάμεις των, ενισχύων την δυναμικότητα των, αρχόμενος εκ των μικροτέρων και φερόμενος προς τα μεγαλύτερα.

Ο Νους, εις κοσμολογικόν επίπεδον, λειτουργεί ως δημιουργός δύναμις, ως η όλως πρωταρχική και υπερτάτη ενέργεια. Ο Νους είναι η ενέργεια, η οποία διεμόρφωσεν, έθεσεν εις ορθήν τάξιν και πλήρη νομοτέλειαν (διεκόσμησεν) τον αισθητόν κόσμον, τον οποίον κατέστησεν αντιληπτόν εκ των προϋπαρχόντων, αδιαφοροποιήτων, διασπάρτων και εις χαώδη κατάστασιν ευρισκομένων στοιχείων, τα οποία εκινητοποίησεν, ενεργοποίησεν, έθεσεν αυτά εις τάξιν και τα κατέστησεν ορατά και κατ’ επέκτασιν πλήρως αντιληπτά εντός του φυσικού κόσμου. Ούτως, ο Νους διά της συμμείξεως, συντήξεως και συνενώσεως των πρωταρχικών απείρων μικροτάτων αοράτων, ακαθορίστων στοιχείων, τα οποία δεν ήσαν αντιληπτά, συνεκρότησεν μάζας διαφόρου μεγέθους, αι οποίαι συνέθεσαν το σύμπαν και την ορατήν φύσιν η οποία περιβάλλει τον άνθρωπον.

Συγχρόνως, ο Νους, διά στροφικής περιελίξεως θέτει εις στροβιλοειδή κίνησιν την ύλην, υπό μορφήν δίνης, η οποία συγκεντρώνει και περιλαμβάνει εντός αυτής τα πάντα, τα οποία ευρίσκονται εις την ακαθόριστον ή ομοιόμορφον αρχικήν των κατάστασιν. Ο Νους, διά της αναπτυσσομένης ταχύτητος, διαφοροποιεί την ύλην, αποσπά στοιχεία εκ του σχηματιζομένου μείγματος, τα μορφοποιεί εις ευμεγέθεις οντότητας, τας οποίας εισάγει εντός του απεράντου σύμπαντος, εις τα πλαίσια της πραγματοποιουμένης κοσμογονίας.

Η περιστροφική κίνησις, υπό μορφήν δίνης, αρχίζει από μικράν έκτασιν και εν συνεχεία επεκτείνεται αενάως εις το άπειρον, εισάγουσα συνεχώς περισσότερα στοιχεία εις την στροβιλοειδή μάζαν, η οποία δημιουργείται εκ της συνεχούς κυκλικής περιελίξεως των πάντων. Κατά την διηνεκώς πραγματοποιουμένην κυκλικήν κίνησιν, τα στοιχεία υφίστανται διαφοροποίησιν και εν συνεχεία σταδιακώς διαχωρίζονται, αποσπώμενα εκ της περιφερείας. Η κίνησις αύτη έχει τόσην ταχύτητα, υπερβαίνουσα τα συνήθη μέτρα, ώστε δεν είναι δυνατόν να παραλληλισθή με οιανδήποτε άλλην κίνησιν στοιχείων εντός του αισθητού κόσμου, γνωστών μέχρι τούδε εις τον άνθρωπον.

Εις το ανθρωπολογικόν επίπεδον, ο Νους ενσωματούμενος εκφράζει την ισχυρήν ενέργειαν, η οποία επικρατεί επί του σώματος και διαμορφώνει πλήρως την λειτουργικότητα αυτού, επενεργούσα εφ’ όλης της ανθρωπίνης υποστάσεως. Ο Νους, διά των εγκεφαλικών διεργασιών, καθιστά αντιληπτόν τον αισθητόν κόσμον και διαμορφώνει όλας τας νοητικάς λειτουργίας και εκφάνσεις του ανθρωπίνου προσώπου, ήτοι την λειτουργίαν της σκέψεως, της αντιλήψεως, της μνήμης, της κριτικής αναλύσεως, της φαντασίας, του αισθήματος, της συμπεριφοράς, της δημιουργικότητος και της επικοινωνίας αυτού μετά του περιβάλλοντος διά της ποιήσεως, του προφορικού και γραπτού λόγου, των συμβολικών εννοιών και της τέχνης, ιδίως δε διεργάζεται ούτος την ανάπτυξιν και διαμόρφωσιν του εσωτερικού λόγου και διέπει την εσωτερικήν ζωήν του ατόμου.

Η γένεση του αισθητού προέρχεται από την ανάμειξη των μοιρών, που παράγουν με την σειρά τους τα χρήματα.

Πως όμως δημιουργείται, από το πάντα ομού, αυτό το νέο πεδίο;

Δημιουργείται χάρη στον Νου.

“Ολα όσα έχουν ψυχή και τα πιο μικρά και τα πιο μεγάλα, όλων αυτών· ο Νους κυριαρχεί. Κι επάνω στην σύμπασα περιστροφή ο Νους κυριάρχησε, ώστε να πρωταρχίσει να περιστρέφεται. Και πρώτα – πρώτα άρχισε να περιστρέφεται από ένα μικρό σημείο, προχωρεί όμως η περιστροφή πιο πέρα και θα περιστραφεί ακόμα περισσότε­ρο. Κι όσα συσμίγουν και αποχωρίζονται και διαχωρίζονται, όλα αυ­τά τα γνώρισε ο Νους· κι όποια έμελλαν να γίνουν και όποια ήταν, που τώρα δεν είναι κι όσα τώρα είναι και ποια θα είναι, όλα τα έβα­λε σε όμορφη τάξη ο Νους, κι αυτή την περιστροφή, όπου περιστρέ­φονται και τα άστρα και ο ήλιος και η σελήνη και ο αέρας και ο αι­θέρας, καθώς ξεχωρίζουν το ένα από το άλλο.”

Ετσι λοιπόν, ο Νους είναι αυτό που διέπει την οργάνωση του Παντός, είναι η οργανωτική αρχή συμμείξεων και αποχωρισμών.

Ο Αναξαγόρας περιγράφει σχολαστικά τα χαρακτηριστικά αυτού του Νου: κατ’ αρχήν είναι άπειρος (απ. 12) και αιώνιος.

“Ο δε Νους, που είναι πάντα, υπάρχει στ’ αλήθεια και τώρα, όπου και όλα τ’ άλλα, μέσα στην περιέχουσα πολλότητα και μέσα σ’ αυ­τά που προστέθηκαν με το διαχωρισμό και μέσα σ’ αὐτά που έχουν αποχωριστεί (απ. 14) Αυτοκυβερνάται και υπακούει σε δικούς του νόμους (αὐτοκρατές) (απ. ι, δεν αναμειγνύεται και υπάρχει ξέχωρα απ’ όλα (όπ.π.). Ιδιότητά του, πόν, είναι κατ’ εξοχήν το κρατεῖν. Ο Νους εἶναι λεπτότατον τε πάντων καί καθαρώτατον, διαθέτει την απόλυτη Γνώση και κατέχει καθολική Ισχύ, είναι κατά συνέπεια καθαρός από οιαδήποτε πρόσμειξη” (απ. 12).

ΟΧΙ, ο ΝΟΥΣ ουδεμία σχέση έχει με αυτό που αποκαλούν ως “ψυχή” οι αδαείς και είναι κάτι ξενόφερτο στην Ελληνική Φιλοσοφική Σκέψη, προερχόμενη από τις Ανατολικές κι Αιγυπτιακές δοξασίες και λαϊκές μυθολογίες. Ουδεμία σχέση έχει η Ελληνική φιλοσοφία με τις Ισχυρές Διάνοιες (Ηράκλειτος, Δημόκριτος, Αναξαγόρας, Θαλής)

Ο Ανθρωπος

Στο Περί ζώων μορίων (IV, 10, 687α 7) ο Αριστοτέλης εκθέτει, κατακρίνοντας την, μια ιδέα του Αναξαγόρα: «Ο Αναξαγόρας ισχυρίζεται πως ο άνθρωπος, επειδή έχει χέρια, είναι πιο έξυπνος από τα ζώα, είναι πιο λογικό, όμως, να πούμε πως έχει χέρια, επειδή, ακριβώς, είναι ο πιο έξυπνος. Γιατί το χέρι είναι ένα εργαλείο: η φύση, όπως κι ένας σώφρων άνθρωπος, απονέμει πάντα ένα όργανο μόνο σ’ όποιον είναι ικανός να το χρησιμοποιήσει».

Το ότι, όμως, είναι το πιο έξυπνο από τα ζώα, επειδή έχει χέρια, δεν σημαίνει πως δεν έχει και Νόηση. Σκέφτεται, γιατί αίσθηση δεν δημιουργεί- από την επενέργεια του ομοίου στο όμοιο, αλλά από αυτή του εναντίου. Ξαναβρίσκουμε εδώ, λοιπόν, την προσφιλή στον Ηράκλειτο θέση, σύμφωνα με την οποία το όμοιο δεν επιφέρει κανένα αποτέλεσμα επιδρώντας στο όμοιό του. Οι αισθήσεις, ωστόσο, είναι ανεπαρκείς για την Γνώση. Δυστυχώς, όμως, δεν γνωρίζουμε τίποτα περισσότερο από την διδασκαλία Αναξαγόρα για το δυνατόν της Νόησης, ενώ γνωρίζουμε πολύ καλά τις άπειρες αρλουμπολογίες του Πλάτωνα και των Πλατωνισμών.

Το Νόημα και η σημασία της φιλοσοφίας του Αναξαγόρα.

Ο Αναξαγόρας, που κατοικούσε «εις το εσωτερικόν του εαυτού» του, έλεγε ότι για να αντιμετωπίζει τα ενδεχόμενα δυσάρεστα εξωτερικά περιστατικά, χρησιμοποιούσε την «εκ των προτέρων αντίκρυσή» τους: «Πρέπει να ενδιατρίβει κανείς με την σκέψη του εκ των προτέρων, σε εκείνα τα οποία ενδεχομένως θα συμβούν και, ενώ δεν συνέβησαν ακόμη, να τα αντικρίζει σαν να συνέβησαν».

Το κυριότερο πρόβλημα λοιπόν, που τίθεται στον μελετητή είναι πως ακριβώς να νοήσει αυτόν τον Νου, που ο Αναξαγόρας τοποθετεί στο επίκεντρο των εξηγήσεων που δίνει.

Ο Β. Γαίγκερ, αναφέρει πως ο Νους του Αναξαγόρα είναι ο κυρίαρχος και μοναδικός θεός, που, ανεξάρτητος από καθετί, επιβάλλεται στα πάντα και που για πρώτη φορά στην Ελληνική Σκέψη δηλώνεται ρητά η παρουσία Του. Κατά τον Γαίγκερ, χάρη στον Αναξαγόρα ο άνθρωπος μπορεί να συνειδητοποιήσει πως έχει πρόσβαση στο θείο μέσω της εγγενούς σ’ αυτόν Νόησης. Πολύ τον βόλεψε ο Αναξαγόρας τον Εβραίο χριστιανό καθηγητή – λαγουμιτζή. Αυτή είναι επιδίωξη της συγκινησιακής πανούκλας, να διαστρεβλώσει και να εκτρέψει την Γνώση και την Ισχύ του Νου, στα βδελυρά μονοπάτια της σαπίλας της. Φυσικά λέγοντας θεό ο αδαής πάντα θα το προσωποποιήσει, θα το πνευματοποιήσει, θα το θρησκοποιήσει και θα του προσδώσει τις δικές του εμφυτεύσεις κι ανοησίες, αφού αυτές τον καθιστούν αδύναμο ν’ αντιληφθεί την αμφισημία της λέξεως Νους.

Η Ιωνική γλώσσα είναι ΑΜΦΙΣΗΜΗ.

Ηδη, όμως, ο Εντουαρτ Τσέλλερ θεωρεί, πολύ σωστά, την εξομοίωση του Νου με τον Θεό, που ο Γαίγκερ δέχεται ως αναμφισβήτητη, αρκετά ύποπτη, κατ’ αυτόν ο Νους εξακολουθεί να είναι μια δύναμη της φύσης και δεν επιτρέπεται να τον αντιλαμβανόμαστε ως ον με προσωπικότητα ή καθαρά πνευματικό. Η Δύναμη της Φύσης είναι η Ισχύς του Νου.

Η ανάγνωση που επιχειρεί ο Ντετιέν (Detienne) τοποθετείται στους αντίποδες των προηγουμένων ερμηνειών, καθώς αναγορεύει τον Αναξαγόρα σ’ αυτόν που επέτρεψε στον θεωρητικό στοχασμό να μεταβεί από το στάδιο της μαγείας, στο οποίο είχε αρκεστεί ο Ερμότιμος, σ’ αυτό της φιλοσοφίας. Κατ’ αυτόν, ο Αναξαγόρας θέλησε να αντικαταστήσει την εικόνα του θεού με την έλλογη μέθοδο. Γι’ αυτό και ο Ντετιέν υπογραμμίζει την σημασία ενός γεγονότος, όπως η πτώση του αερόλιθου του Αιγός Ποταμών, στο οποίο οι θρησκόληπτοι βρήκαν κάποιο προμήνυμα, την στιγμή που ο Αναξαγόρας το εξηγούσε αποδίδοντάς το σε καθαρά φυσικά αίτια. Αυτός, άλλωστε, πρέπει να ήταν ο λόγος που ο Αναξαγόρας κατηγορήθηκε για ασέβεια- από εκεί συνάγει ο Ντετιέν και το συμπέρα­σμά του: «Ορθολογιστής και θεμελιακά κοσμικός, ο Αναξαγόρας θα μπορούσε να εκπροσωπεί, κατά τον 18ο αιώνα, τον αντιπλατωνισμό και το ιδανικό μιας ορθολογιστικής και απερίφραστα αντιθρησκευτικής κριτικής».

Να, λοιπόν, που βρισκόμαστε για άλλη μια φορά ενώπιον του ίδιου προβλήματος: Μπορούμε τελικά να καταλάβουμε τι ακριβώς θέλησε να πει ο Αναξαγόρας;

Στην παρούσα κατάσταση των κειμένων που διαθέτουμε όχι μόνον κάθε κατηγορηματική απάντηση θα φάνταζε κενόδοξη αλλά και θα πρέπει ίσως να αναρωτηθούμε μήπως τελικά το νόημα αυτής της ίδιας της ερώτησης είναι εξαιρετικά απλό. Δεν μπορούμε να διαβάζουμε τους Προσωκρατικούς γενικά και ειδικότερα τον Αναξαγόρα, παρά δια μέσου της δικής μας θεωρητικής ανησυχίας· είναι αλήθεια πως ο πειρασμός να βάλουμε στο στόμα του συγγραφέα τα λόγια ακριβώς που περιμένουμε να ακούσουμε απ’ αυτόν είναι πάντα μεγάλος: δεν θα πρέπει, όμως, να καταλήξουμε, λόγω αυτού, στο σκεπτικιστικό συμπέρασμα πως η ιστορία της φιλοσοφίας μάς καταδικάζει στον υποκειμενισμό της ερμηνείας. Αν, σήμερα ακόμα, θέτουμε ερωτήματα τόσο στους εαυτούς μας όσο και στα έργα αυτών που προηγήθηκαν από μας, είναι, κατά μια έννοια, γιατί αυτοί ακριβώς οι τελευταίοι είναι που μας προσέφεραν τις διάφορες διανοητικές πορείες, που μας οδήγησαν ως αυτούς. Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε, τελικά, πως δεν είμαστε τόσο εμείς οι ίδιοι που θέτουμε ερωτήματα στους φιλοσόφους του παρελθόντος, όσο αυτοί οι ίδιοι που μας ωθούν να τους ρωτήσουμε για τα προβλήματα, τα οποία μας έχουν κληροδοτήσει: από τις δικές τους αφετηρίες ξεκινήσαμε κι εμείς, για ν’ ακολουθήσουμε διαφορετικά και συχνά αποκλίνοντα μονοπάτια της σκέψης, που όλα τους όμως ριζώνουν σε μια απαρχή ανεξάντλητη σε πλούτο, ακριβώς επειδή τα περιέχει όλα. Αυτός ίσως είναι κι ο λόγος που φαίνεται να μπορούμε να πούμε πως το νόημα μιας φιλοσοφίας δεν της είναι τελείως σύγχρονο αλλά βρίσκεται μπροστά της. Σαν τον ποιητή του Μαλλαρμέ, ο φιλόσοφος είναι «τέτοιος που τελικά η αιωνιότητα τον αλλάζει».

Η Παγίδα του Only Fans

«Πλέον υπάρχουν στιγμές που παγιδεύουν μια ολόκληρη γενιά… Ανάμεσα σε δύο ηλικίες, δύο τρόπους ζωής, με συνέπεια να χάνει κάθε δύναμη να κατανοήσει τον εαυτό της και να μην έχει πρότυπα, ασφάλεια ή έστω απλή συναίνεση».
Hermann Hesse, Steppenwolf

Άραγε ζούμε σε μια εποχή που η κανονικότητα έχει γίνει αρρώστια; Έχει γίνει η κοινωνία μας τόσο διεφθαρμένη που όσο περισσότερο προσαρμοζόμαστε σε αυτήν τόσο λιγότερο λειτουργικοί γινόμαστε;

Το τι σημαίνει να είσαι φυσιολογικός σχετίζεται με την κοινωνία στην οποία ζούμε. Σε χρόνο και τόπο, και από πολιτισμό σε πολιτισμό, τα πρότυπα της κανονικότητας διαφέρουν. Αλλά ενώ η κανονικότητα είναι πολιτισμικά μία παραλλαγή, υπάρχει ουσία στο τι σημαίνει να είσαι φυσιολογικός και αυτή η ουσία έγκειται στην συμμόρφωση. Το να είσαι φυσιολογικός σημαίνει να είναι κάποιος κομφορμιστής, είναι να καθοδηγείται από το status quo, να αποδέχεται τα δόγματα της ηλικίας του και να τηρεί το κυρίαρχο σύστημα αξιών της κοινωνίας του ή όπως έγραψε ο ψυχολόγος Steven Bartlett:

“...ψυχολογική κανονικότητα» είναι το σύνολο των τυπικών και κοινωνικά εγκεκριμένων χαρακτηριστικών της συναισθηματικής, γνωστικής και συμπεριφορικής λειτουργίας, ένα σύνολο χαρακτηριστικών που προέρχονται από την ομάδα αναφοράς που αποτελείται από την πλειοψηφία του πληθυσμού μιας κοινωνίας...»
Steven James Bartlett, Η κανονικότητα δεν ισούται με την ψυχική υγεία.

Για ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η ώθηση των κανόνων της κοινωνίας ήταν μια επικίνδυνη πρόταση, καθώς αύξανε την πιθανότητα απόρριψης του ατόμου από την κοινωνική ομάδα του και έτσι μείωνε την ικανότητα επιβίωσης και μετάδοσης των γονίδιών του. Η συμμόρφωση, με άλλα λόγια, είναι ένα χαρακτηριστικό το οποίο επιλέχθηκε μέσω της διαδικασίας της εξέλιξης και αυτό μπορεί να βοηθήσει να εξηγηθεί η ισχυρή έλξη που νιώθουμε ότι είμαστε φυσιολογικοί.

Ένας άλλος παράγοντας που κάνει την κανονικότητα ελκυστική είναι η τάση μας, όπως όλα τα βιολογικά πλάσματα, να ακολουθούμε το μονοπάτι της ελάχιστης αντίστασης. Η ζωή είναι πολύ περίπλοκη για να αυτοσχεδιάζουμε νέους τρόπους αντιμετώπισης όλων των καταστάσεων και έτσι τις περισσότερες φορές κάνουμε απλώς ό,τι κάνουν οι άλλοι και σκεφτόμαστε όπως σκέφτονται οι άλλοι.

Αλλά ακριβώς επειδή η συμμόρφωση αυτή μας βοήθησε να επιβιώσουμε σε περασμένες εποχές και μόνο και μόνο επειδή χρειάζεται ένα μικρό ποσοστό συμμόρφωσης για να λειτουργήσει μια κοινωνία, δεν συνεπάγεται ότι η συμμόρφωση είναι πάντα αναζωογονητική. Αντίθετα, η αξία της συμμόρφωσης εξαρτάται από τις συνθήκες της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Επιπλέον, η συμμόρφωση πρέπει να εξισορροsexπηθεί με μια υγιή δόση μη συμμόρφωσης. Διότι η μη συμμόρφωση είναι αυτή που δημιουργεί το νέο, εκθέτει τα ελαττώματα του παλιού και βοηθά στην ώθηση μιας κοινωνίας προς ένα καλύτερο μέλλον.

Στην Δύση, ωστόσο, υπάρχει μια τάση να υπερεκτιμάται η συμμόρφωση και να χαρακτηρίζεται, να στιγματίζεται, να εξοστρακίζεται και σε ακραίες περιπτώσεις ακόμη και να θεσμοθετείται όποιος παρεκκλίνει πολύ από τα αποδεκτά πρότυπα κανονικότητας. Ο Benjamin Rush, ο ιδρυτής της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, συνοψίζει αυτήν την άποψη με την ακόλουθη δήλωση:

«Λογικότητα – είναι η ικανότητα να κρίνεις πράγματα όπως οι άλλοι άνθρωποι, τακτικές συνήθειες, κ.λπ. Παράνοια είναι μια απόκλιση από αυτό».
Μπέντζαμιν Ρας

Αναλογιζόμενος την δήλωση του Rush, ο Steven Bartlett έγραψε τα εξής:

«Για τον Dr. Rush, η κοινωνική συμμόρφωση είναι συνώνυμη με την ψυχική υγεία και η κοινωνική μη συμμόρφωση με την ψυχική ασθένεια. Στους δύο αιώνες που μεσολάβησαν από τότε που ο Dr. Rush έκανε τις διαγνωστικές του δηλώσεις, το πρότυπο ψυχικής υγείας που τέθηκε από την συμμόρφωση με τους ψυχολογικούς κανόνες της καθημερινής κοινωνίας παρέμεινε απαλλαγμένο από σοβαρές αμφισβητήσεις από την επικρατούσα ψυχιατρική και την κλινική ψυχολογία».
Steven James Bartlett, Η κανονικότητα δεν ισούται με την ψυχική υγεία.

Σε μια ακμάζουσα κοινωνία, ο ορισμός του Dr. Rush για την λογική μπορεί να ισχύει, αλλά όταν μια κουλτούρα αρρωσταίνει και μια κοινωνία διαφθείρεται, η κανονικότητα γίνεται πρότυπο που αναστέλλει, διαστρεβλώνει, μειονεκτεί και καθυστερεί την υγιή ανάπτυξή του. Η προσαρμογή σε μια άρρωστη κοινωνία παράγει αρρώστια, η συμμόρφωση με έναν τρελό κόσμο παράγει τρέλα και σε τέτοιες περιπτώσεις ο ορισμός του Rush για την λογική ανατρέπεται.

Η λογική απομακρύνεται από την κανονικότητα και η κανονικότητα πλησιάζει την παραφροσύνη. Επιπλέον, η συσχέτιση της ψυχικής υγείας με τον κομφορμισμό παραβλέπει το γεγονός ότι η υπερβολική συμμόρφωση μπορεί εύκολα να προκαλέσει μια ανθυγιεινή ψυχολογική και συμπεριφορική ακαμψία που φέρνει στον κομφορμιστή μεγάλα βάσανα, εάν προορίζεται να ζήσει κάποιου είδους μεγάλης κοινωνικής αναταραχής,

Σε περιόδους κοινωνικής σταθερότητας, η συμμόρφωση μπορεί να κάνει την ζωή ευκολότερη, αλλά σε περιόδους κοινωνικής αστάθειας όσο μεγαλύτερη είναι η συμμόρφωσή μας, τόσο περισσότερο το μυαλό μας θα λειτουργεί σαν καθρέφτης και θα αντανακλά το χάος της κοινωνίας πίσω σε εμάς. Για το λόγο αυτό μια κοινωνική κρίση μπορεί εύκολα να προκαλέσει μια μαζική κρίση ταυτότητας σε έναν πληθυσμό ένθερμων κομφορμιστών, ή όπως εξηγεί ο κοινωνιολόγος Gerald Platt:

«Η απώλεια των οικείων κοινωνικών τάξεων και η θέση κάποιου σε αυτές είναι δυνητικά χαοτική. Οι άνθρωποι που δεν μπορούν να διατηρήσουν μια βιογραφικά αποκτημένη αίσθηση προσωπικής ταυτότητας, συνέχειας, αισθήσεων αξιοπρέπειας, αυτοεκτίμησης και συμμετοχής σε μια κοινότητα και ούτω καθεξής, κατακλύζονται εύκολα από συναισθηματικές εμπειρίες. Όταν αυτές οι συνθήκες είναι ευρέως διαδεδομένες, η κοινωνία διέρχεται σε μια κρίση που προκαλεί αίσθηση».
Gerald M. Platt

Η Δύση βρισκόταν σε κατάσταση αρρώστιας και παρακμής για δεκαετίες και η κανονικότητα ήταν ένα διεφθαρμένο πρότυπο για εξίσου αρκετό καιρό. Αυτό που είναι διαφορετικό τώρα είναι ότι η αδιάκοπη δύναμη της πραγματικότητας συντρίβει τις ψευδαισθήσεις που τύφλωσαν πολλούς ανθρώπους από το να δουν την ασθένεια της σύγχρονης κανονικότητας και που τους κράτησε να πιστεύουν ότι η συμμόρφωση με αυτά τα πρότυπα ήταν ο ασφαλέστερος δρόμος, αλλά όπως προφητικά ο Aldous Huxley προειδοποιήθηκε πριν από 60 και πλέον χρόνια:

«Τα πραγματικά απελπιστικά θύματα της ψυχικής ασθένειας βρίσκονται ανάμεσα σε αυτούς που φαίνονται πιο φυσιολογικοί… Είναι φυσιολογικοί μόνο σε σχέση με μια βαθιά ανώμαλη κοινωνία. Η τέλεια προσαρμογή τους σε αυτήν την ανώμαλη κοινωνία είναι ένα μέτρο της ψυχικής τους ασθένειας. Αυτά τα εκατομμύρια των αφύσικα φυσιολογικών ανθρώπων, ζουν χωρίς φασαρία σε μια κοινωνία στην οποία, αν ήταν πλήρως ανθρώπινα όντα, δεν θα έπρεπε να προσαρμοστούν».
Aldous Huxley, Brave New World Revisited

Η Εκπόρνευση

Δεν υπάρχει τίποτα «εμπνευσμένο» σχετικά με την σεξεργασία στο OnlyFans.

Το OnlyFans.com (OF) είναι το πιο πρόσφατο παιδί στο μπλοκ που χρεώνεται ως ένας ασφαλής, χωρίς συνέπειες τρόπος πώλησης σεξ και εγχώριας πορνογραφίας και υποστηρίζεται ότι ενδυναμώνει τις γυναίκες. Ο ιστότοπος κοινωνικών μέσων είναι παρόμοιος με το Instagram, αλλά οι χρήστες πληρώνουν για να εγγραφούν στις ροές των δημιουργών.

Οι υψηλότερες εισπράξεις στο OF προέρχονται από γυναίκες των οποίων οι συνδρομητές είναι άνδρες. Αυτοί οι άνδρες πληρώνουν μεταξύ 5 και 20 £ το μήνα για να δουν εικόνες που θεωρούνται υπερβολικά πορνογραφικές για το Instagram. Οι συνδρομητές μπορούν επίσης να στείλουν μηνύματα σε γυναίκες και να πληρώσουν για να λάβουν εξατομικευμένα βίντεο ή φωτογραφίες, «ανάλογα με τις ατομικές σεξουαλικές προτιμήσεις του καθενός».

Το OF είναι μια τεράστια μηχανή χρημάτων και τα πάει εξαιρετικά καλά. Ξεκίνησε κατά την διάρκεια του lockdown του Covid-19. Τώρα έχει περίπου 17,5 εκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως και περισσότερους από 70.000 δημιουργούς περιεχομένου, οι οποίοι έχουν λάβει πάνω από 150 εκατομμύρια δολάρια (119 εκατομμύρια £) από την κυκλοφορία του. Οι πάροχοι περιεχομένου διατηρούν το 80% του εισοδήματός τους, ενώ η εταιρεία παίρνει το υπόλοιπο 20%.

Το μοντέλο του OnlyFans που βασίζεται στην συνδρομή έχει οδηγήσει ορισμένους να ισχυριστούν ότι ενδυναμώνει κατά κάποιο τρόπο τις γυναίκες. Μέσα πληροφόρησης όπως οι New York Times λένε ότι «έχει βάλει την ψυχαγωγία, με αξιολόγηση Χ, στα χέρια των διασκεδαστών της» και αυτό σημαίνει ότι οι δημιουργοί περιεχομένου κάνουν λιγότερες σεξουαλικές πράξεις. Άλλοι πιστεύουν ότι επειδή το OF μείωσε την σωματική σεξουαλική εκμετάλλευση, δεν θέτει τις γυναίκες σε κίνδυνο. Αλλά με βάση τις εμπειρίες των γυναικών που χρησιμοποιούν το OF, είναι σαφές ότι η υπηρεσία απέχει πολύ από το να είναι ασφαλής.

Πολλές από τις γυναίκες πληρώνονται για να αναπαράγουν τις σεξουαλικές φαντασιώσεις των ανδρών συνδρομητών, ο οποίοι τους λένε με προσωπικό μήνυμα τι ακριβώς περιμένουν από κάθε ανάρτηση.

«Μου ζητήθηκε να ντυθώ μαθήτρια και να προσποιούμαι ότι αυνανίζομαι», λέει η Eloise, η οποία είναι δημιουργός περιεχομένου στο OnlyFans. «Μια φορά μου είπαν να δέσω ένα σκοινί στο λαιμό μου και να προσποιούμαι ότι πνίγομαι. Υπάρχουν μερικοί αληθινοί περίεργοι εκεί έξω».

Η Claudia εγγράφηκε στο OF πριν από έξι μήνες, επειδή της είχαν πει πόσα χρήματα θα μπορούσε να βγάλει από τις υπηρεσίες που προέρχονταν από άνδρες που ήθελαν να δουν «βρώμικες φωτογραφίες».

«Ήταν πολύ ξεκάθαρο για μένα ότι ήταν ιστότοπος πορνό», αναφέρει η Claudia. «Το πλεονέκτημα για μένα ήταν ότι δεν θα ήταν κάτι σαν το Pornhub. Ξέρω κορίτσια που έχουν καταλήξει εκεί, και είναι χυδαίο. Σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να αποκτήσω μια καλύτερη χρηματική εισροή αν εγγραφώ στο OnlyFans και ότι θα ήμουν αρκετά ανώνυμη.’

Στην συνέχεια, η Claudia ανακάλυψε ότι ένας από τους κύριους «πελάτες» της είχε φτιάξει ένα πορνογραφικό μιμίδιο από μια από τις τόπλες φωτογραφίες της και το δημοσίευσε σε έναν ιστότοπο πορνό.

«Μου το έστειλε πραγματικά, περήφανος. Προσπάθησα να παραπονεθώ στον OF αλλά δεν άκουσαν ποτέ τα παράπονα μου. Τους έστειλα email πέντε φορές. Στο τέλος τα παράτησα και διέγραψα τον λογαριασμό μου».

«Κάθε συνδρομητής μου πλήρωνε 10 $ την εβδομάδα και μετά την διακοπή από το OF έμεινα με 8 £. Χρειαζόμουν να έχω όσο το δυνατόν περισσότερους συνδρομητές για να μπορώ να πληρώσω το ενοίκιο μου, πράγμα που σήμαινε ότι έπρεπε να δημοσιεύω νέες εικόνες κάθε μέρα, όλη μέρα», λέει η Claudia, «και να συμφωνώ με όλο και πιο ασαφή πράγματα. Στο τέλος ένιωσα εξαντλημένη και ταπεινωμένη και ακύρωσα την συμμετοχή μου».

Ο ιστότοπος δεν είναι απλώς μια αόριστα απολυμανθείσα εκδοχή της σεξουαλικής εργασίας, υπάρχουν επίσης στοιχεία ότι οι γυναίκες που χρησιμοποιούν τον ιστότοπο μπορεί να είναι ευάλωτες σε απάτες. Υπάρχει η περίπτωση δύο γυναίκων που τους είχαν παρακρατήσει χρήματα οι διαχειριστές του ιστότοπου, και παρόλο που παραπονέθηκαν επανειλημμένα, δεν έλαβαν ποτέ την αμοιβή τους.

Μπορεί επίσης να θέσει σε κίνδυνο τους δημιουργούς περιεχομένου του. Πρόσφατα, μια “χωματερή” βίντεο και εικόνων διέρρευσε στο διαδίκτυο πληροφορίες, φωτογραφίες και βίντεο, κυρίως γυναικών που χρησιμοποιούν τον ιστότοπο για να μοιράζονται πορνογραφικές εικόνες. Αντί για χακάρισμα, η διαρροή φαινόταν ότι προήλθε από πελάτες OF που είχαν πρόσβαση σε φωτογραφίες και βίντεο μεμονωμένα και στην συνέχεια τα μοιράζονταν με άλλους και τα μεταγλώτιζαν σε ένα μεγάλο αρχείο δωρεάν.

Όμως, παρά την κακή δημοσιότητα, αυξανόμενοι αριθμοί σκληροπυρηνικών νεαρών γυναικών προσελκύονται στον συγκεκριμένο ιστότοπο, θεωρώντας τον ως έναν τρόπος για να κερδίσουν πολλά χρήματα. Μια παραγωγός περιεχομένου από το Lancashire αποκάλυψε πώς κέρδισε μια περιουσία πουλώντας γυμνές φωτογραφίες και σεξουαλικά βίντεο της ίδιας στο διαδίκτυο. Έχοντας εγκαταλείψει το πτυχίο της, ισχυρίζεται ότι έβγαζε περίπου 30.000 £ κάθε μήνα, τοποθετώντας την στο 1% των κορυφαίων κερδών στον κόσμο.

Έχουν διεξαχθεί πολλές έρευνες αλλά και εκστρατείες κατά του παγκόσμιου σεξουαλικού εμπορίου. Γνωρίζουμε πλέον την πορνεία όταν την βλέπουμε, και κανένας τύπος εξυγιαντικής γλώσσας για να την περιγράψουμε δεν αλλάζει αυτό που είναι. Το OF έχει μια λειτουργία που ονομάζεται Strip for Tip και κατά την διάρκεια ενός ζωντανού βίντεο όσο περισσότερα χρήματα στέλνουν οι συνδρομητές στον πάροχο, τόσο περισσότερα ρούχα πρέπει να βγάλει.

Ακόμη το OF προσφέρει στους άνδρες την ευκαιρία να πληρώσουν τις παραγωγούς περιεχομένου για μια μέρα, ή για όσο επιθυμούν, για να συμπεριφέρονται σαν να είναι πραγματικό ραντεβού και μέσω μηνυμάτων και φωνητικών σημειώσεων να στέλνουν οδηγίες για το τι απαιτεί ο καθένας από την «φίλη» του.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτό οδηγεί σε αναφορές για συνδρομητές που έχουν εμμονή και συνεχίζουν να καταδιώκουν τις γυναίκες που ακολουθούν στο OF. Τον περασμένο μήνα αναφέρθηκε ότι μια 21χρονη γυναίκα στην Αυστραλία που δημοσίευσε άσεμνο περιεχόμενο στο OF ακολουθήθηκε και παρενοχλήθηκε από έναν άνδρα που συνέχισε να διέρρεει τα προσωπικά της στοιχεία στο Διαδίκτυο.

Υπήρξε περίπτωση από μια άλλη γυναίκα για σεξουαλική παρενόχληση από έναν συνδρομητή της, αφού απέρριψε τις εκκλήσεις του να συναντηθούμε στην πραγματική ζωή.

«Κατέληξε να βρει το πραγματικό μου όνομα και τον αριθμό του κινητού μου», μου είπε, «και ανέβασε μια ψεύτικη διαφήμιση… σε μια πορνογραφική τοποθεσία».

Η νεαρή γυναίκα σύντομα κατακλύστηκε από δεκάδες κλήσεις και μηνύματα από άνδρες προτού αναγκαστεί να αλλάξει τον αριθμό της.

Ενώ τα χρήματα πέφτουν στο OF, και οι νέες, “σπασμένες” και συχνά ευάλωτες γυναίκες έλκονται από αυτήν την εξυγιαντική εκδοχή της πορνείας, οι άντρες που είναι συνδρομητές βρήκαν και μια άλλη πλατφόρμα για να αντιμετωπίζουν τις γυναίκες σαν κάτι περισσότερο από το δικό τους εξατομικευμένο σεξουαλικό παιχνίδι. Η πανδημία του Covid-19 είχε ως αποτέλεσμα το κλείσιμο πολλών οίκων ανοχής σε χώρες που έχουν νομιμοποιήσει την πορνεία λόγω του υψηλού κινδύνου μόλυνσης. Είναι δελεαστικό να βλέπεις το OnlyFans σε αντίθεση με αυτό το είδος σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αλλά δεν είναι καθόλου ασφαλές για πολλές από τις γυναίκες που εμπλέκονται.

Οι Επιπτώσεις της Κουλτούρας του Sexting και της Κανονικοποιημένης Αντικειμενοποίησης

Πρώτον, αυτή η τάση προωθεί την ιδέα ότι η κουλτούρα του sexting είναι αποδεκτή και υγιής και ότι ο καθένας μπορεί να έχει πρόσβαση στις ιδιωτικές φωτογραφίες ενός άλλου ατόμου, αρκεί να είναι διατεθειμένος να πληρώσει αρκετά.

Αυτή η ιδέα λοιπόν της συναλλακτικής σεξουαλικότητας -ή ότι το σεξ μπορεί και πρέπει να αγοραστεί κατ’ απαίτηση- τώρα περνάει σε κοινωνικούς λόγους για τους οποίους ενδιαφέρονται πολύ, πολλοί άνθρωποι. Όταν τα παιδιά σε κοινωνικές πλατφόρμες όπως το Twitter βλέπουν ότι μια γυμνή φωτογραφία μπορεί να πουληθεί για να συγκεντρωθούν χρήματα, τους διδάσκει ότι η προσφορά σεξουαλικού περιεχομένου είναι ένας αποδεκτός τρόπος δημιουργίας κεφαλαίων.

Το OnlyFans ισχυρίζεται ότι έχει την δύναμη να «σε κάνει πλούσιο». Οι δημιουργοί μπορεί να είναι ευάλωτοι και να δελεάζονται από αυτήν την υπόσχεση πλούτου, αλλά για πολλούς, μια σκοτεινή πραγματικότητα εμφανίζεται σύντομα.

Η Maggie Morrow, ψυχοθεραπεύτρια και διευθύντρια της συμβουλευτικής υπηρεσίας KlearMinds, αναφέρει πως:

«Τα αρπακτικά είναι πολύ σαγηνευτικά… Αυτά τα νεαρά κορίτσια τυγχάνουν θαυμασμού, τα βλέπουν, τα φροντίζουν και τους δίνουν χρήματα. Αλλά αυτός είναι ο ίδιος μηχανισμός με την συμπεριφορά περιποίησης. Ορισμένοι άνθρωποι θα ανεχθούν να υποτιμηθούν ή να κακομεταχειρίζονται επειδή συναντά μια βαθιά, ενστικτωδώς κατευθυνόμενη λαχτάρα για προσοχή».

Μία άλλη δημιουργός που κατευθύνει τους αγοραστές στην σελίδα της στο OnlyFans μέσω του hashtag #nudesforsale στο Twitter λέει:

«Είναι φρικτό όταν οι άνθρωποι απαιτούν από εσάς να κάνετε κάτι τόσο επίμονο… Προφανώς δεν θέλετε να σας αντιμετωπίζουν ως αντικείμενο, αλλά ταυτόχρονα είναι αυτό για το οποίο εγγράφεστε».

Αυτό είναι μόνο μια γεύση από το τι συμβαίνει. Η υποστήριξη της βιομηχανίας πορνό σημαίνει υποστήριξη της εκμετάλλευσης των νέων ανθρώπων που παρασύρονται και δεν μπορούν να κάνουν πίσω όταν συνειδητοποιήσουν σε τι πραγματικά έχουν υπογράψει.

Το πορνό και η σωματεμπορία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τρόπους που η κοινωνία δεν έχει ακόμη κατανοήσει.

Ενώ ορισμένες γυναίκες μπορεί αρχικά να βγάζουν κάτι που φαίνεται καλό, ο πιθανός κίνδυνος για τυχόν μελλοντικές θέσεις εργασίας δεν λαμβάνεται πάντα υπόψη. Υπήρξαν επίσης περιπτώσεις όπου γυναίκες απολύθηκαν από τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας αφού οι εργοδότες τους έμαθαν ότι πουλάνε γυμνές εικόνες στο OnlyFans.

Το OnlyFans μπορεί να παρουσιάζεται ως «ενδυναμωτικό» για τις γυναίκες, αλλά στην πραγματικότητα, είναι απλώς μια άλλη πλατφόρμα για τους άνδρες ώστε να αντικειμενοποιούν και να υποβιβάζουν τις γυναίκες. Η εμπορευματοποίηση του γυναικείου σώματος και της σεξουαλικότητας για την σεξουαλική απόλαυση των ανδρών δεν ενδυναμώνει τις γυναίκες αυτές, παραμόνο τις αφήνει σε χειρότερη θέση.

Manosphere OnlyFans και το Τέλος του Κόσμου

Για τους incels και τους MGTOW, η «Δύση» είναι πάντα σε παρακμή — αλλά το σπιτικό πορνό το κάνει χειρότερο.

Εάν είστε καθόλου εξοικειωμένοι με την μανόσφαιρα — ένα ψηφιακό οικοσύστημα που περιλαμβάνει « ακτιβιστές για τα δικαιώματα των ανδρών», incels, καλλιτέχνες pickup και άντρες που ακολουθούν τον δικό τους δρόμο (ή MGTOW) — τότε ξέρετε ότι είναι γεμάτο δυστυχία.

Για οποιονδήποτε λόγο, το να συγκεντρώνονται μέρα με την μέρα για να δημοσιεύουν σχετικά με το μίσος τους για τις γυναίκες και την φεμινιστική κουλτούρα δεν βοηθάει στο να κάνουν πιο φωτεινή την οπτική τους για την ζωή. Ακόμη και οι τύποι που δεν έχουν υιοθετήσει την πιο ακραία μοιρολατρική ιδεολογία της μανόσφαιρας, που μερικές φορές αποκαλείται το μαύρο χάπι, πιστεύουν ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση προηγμένης πολιτισμικής σήψης, στο πιο τραγικό ναδίρ της ιστορίας, και όλα τα σημάδια δείχνουν ότι βρισκόμαστε στο χείλος μιας βαθύτερης αβύσσου.

«Είναι πολύ σκληρό το γεγονός ότι μερικές γυναίκες μπορούν να κερδίσουν περισσότερα από ό,τι έκανα ποτέ στην ζωή μου μέσα σε λίγες ώρες μόνο δείχνοντας τα μέρη του σώματός της», έγραψε ένα μέλος του φόρουμ incels.co. «Μπορούν να συνεχίσουν να ζουν την ζωή των ονείρων τους ανεμπόδιστα από οικονομικά ζητήματα, ενώ εγώ είμαι δεμένος σε μια αλυσίδα και κάθε φορά που επιθυμώ να ανέβω σε ένα υψηλότερο επίπεδο στην ζωή, παρασύρομαι από μια ατέρμονη ροή θεμάτων».

Η μανόσφαιρα θεωρεί δεδομένο ότι οι γυναίκες μαζεύουν μια περιουσία σε ιστότοπους με κάμερες και άλλα παρόμοια, ανεξαρτήτως εμφάνισης ή ταλέντου και γίνονται πλούσιες χωρίς να σηκώνονται από το κρεβάτι. Η αλήθεια είναι ότι είναι ένα ατελείωτο άλεσμα και δεν είναι εύκολο να διατηρηθεί το κέρδος σε ροή. Αλλά η εντύπωση ότι κάθε ερμηνευτής του OnlyFans κολυμπάει στο χρήμα οδηγεί σε μια δεύτερη, μεγαλύτερη ανησυχία: Αυτές οι γυναίκες επιτυγχάνουν οικονομική αυτονομία.

Το OnlyFans, λοιπόν, απαλλάσσει τις γυναίκες από την παραδοσιακή οικιακή εξάρτηση και περιορίζει την ριζοσπαστικοποίηση των μοναχικών ανδρών που ανακουφίζονται από ημιπροσωπικές σχέσεις με τα αγαπημένα τους μοντέλα. Μια τέτοια αντιστροφή δύναμης, όπως την βλέπουν οι αγανακτισμένοι, καταστρέφει την φυσική τάξη του κόσμου. Είναι το φεμινιστικό τελικό παιχνίδι.

Γιατί οι ηλίθιοι ευημερούν

«…όμως δούλοι είναι για μένα και υποζύγια, κι ας λάμπουνε μαλαματένια τα χάμουρά τους.»

Στην Ρωμαϊκή εποχή ο κόσμος διασκέδαζε με τους μονομάχους. Η διασκέδαση ήταν φτηνή, γιατί ο μονομάχος ήταν δούλος, που είχε υποκύψει στην βία των κυρίαρχων τάξεων. Τώρα ο “μονομάχος” είναι ακριβός, γιατί πρέπει να υποκύψει στην βία του πλούτου. Είναι οι αθλητές, οι καλλιτέχνες, οι πολιτικοί, που γίνονται δούλοι της κοινωνίας υποκύπτωντας στο χρήμα και την δόξα.

Για κάθε δημόσιο πρόσωπο ισχύει, ότι είναι: «Ένας αδηφάγος νάρκισσος της εφήμερης δόξας (χειροκροτούμενος απαντούσε άπληστα “Κι άλλο! Κι άλλο!”), η σφοδρότερη πολεμική επί σκηνής μηχανή του μιούζικ-χωλ, ο Μπεκώ αγαπήθηκε όσο κανείς από τα πλήθη, όχι όμως και από την διανόηση, που τον ονόμασε “έμπορο χαράς” ή από τη γαλλική δημοσιογραφία, η οποία του επιφύλαξε αρκετά περιορισμένη στήριξη τα τελευταία 30 χρόνια, καθώς και ένα μάλλον χλιαρό κατευόδιο, πλην του Paris-Match.»

“Αγαπήθηκε από τα πλήθη” σημαίνει, ότι έγινε θύμα του πλήθους, ότι το πλήθος διασκέδαζε μαζί του. Έγινε ο Μιμηθός, ο παλαβός της κοινωνίας. Γενικά, οι δημόσιοι άνδρες και γυναίκες, οι επώνυμοι, είναι τα άτομα της κοινωνίας, που δεν μπορούν να αντισταθούν στην κολακεία και την σαγήνεια της “δαιμονικής” βίας.

«Όπου η σκληρότητα δεν περνάει, η δαιμονική βία θα περάση στην κολακεία. Όπου η ανοικτή και χωρίς μάσκα πρόκληση δεν πρόκειται να βρη ανταπόκριση από το ανθρώπινο πνεύμα, η βία θα φορέσει το λευκό χιτώνα της αγνότητας των προθέσεων, στολισμένο με το διάσημα των ανωτέρων και υψηλών ιδανικών της ζωής.

Όπου η απάτη της δαιμονικής βίας κινδυνεύει να αποκαλυφθή, εκείνη θα αποσυρθή από το πεδίο της μάχης, με το προσωπείο της ντροπής του ηττημένου. Θα αφήση να γίνη αντιληπτή η ήττα της, για να νικήση στα σίγουρα τον εκλεκτό της φονικής της προσβολής!» (υπογράμμιση δική μου). Όπως προαναφέρθηκε, “οι εκλεκτοί” της δαιμονικής βίας είναι όλοι οι δημόσιοι και επώνυμοι πολίτες, με τους οποίους οι υπόλοιποι διασκεδάζουν.

Ας δούμε την θέση των “εκλεκτών” της διαμονικής βίας στην σύγχρονη κοινωνία με ένα διήγημα του Μπέρτολτ Μπρεχτ:

«Μέτρα ενάντια στη βία Όταν ο κ.Κ. ό στοχαστής έτυχε να μιλήσει κάποτε σε μιαν αίθουσα μπροστά σε πολύ κόσμο ενάντια στη βία, είδε τους ανθρώπους γύρω του να οπισθοχωρούν και να φεύγουν. Γύρισε τότε κι αντίκρισε τη βία. Τι έλεγες; τον ρώτησε ή βία. Εγώ; αποκρίθηκε ο κ.Κ. υποστήριζα τη βία. Σαν έφυγε ή βία οι μαθητές του κ.Κ. τον ρώτησαν γιατί έσκυψε το κεφάλι. Γιατί δεν έχω κεφάλι για σπάσιμο, αποκρίθηκε ο κ.Κ. Εξάλλου εγώ πρέπει να ζήσω περισσότερο από τη βία.

Και ο κ.Κ. αφηγήθηκε την παρακάτω ιστορία:

Στο σπίτι του κ.Έγκε, πού είχε μάθει να λέει όχι, ήρθε μια μέρα τον καιρό της παρανομίας ένας πράχτορας και του παρουσίασε ένα χαρτί, που το είχαν εκδώσει αυτοί που εξουσίαζαν την πόλη. Το χαρτί έλεγε ότι στον πράχτορα αυτόν θ’ ανήκε κάθε σπίτι όπου θα πατούσε το πόδι του, όπως και κάθε φαγητό που θα ζητούσε. Θα’ πρεπε ακόμα να τον υπηρετεί και κάθε άνθρωπος που θ’ αντάμωνε.

Ο πράχτορας κάθησε σε μια καρέκλα, ζήτησε φαγητό, πλύθηκε, πλάγιασε και προτού κοιμηθεί ρώτησε τον κ.Έγκε με το πρόσωπο στον τοίχο: Θα με υπηρετείς;

Ο κ.Έγκε τον σκέπασε με την κουβέρτα, έδιωξε τις μύγες, κάθησε δίπλα στο προσκεφάλι του, κι όπως εκείνη την ήμερα τον υπάκουσε άλλα εφτά χρόνια. Ό,τι κι αν έκανε όμως για δαύτον, ένα πράγμα απόφυγε να κάνει: δεν του’ πε ποτέ μια λέξη. Σαν πέρασαν τα εφτά χρόνια κι ο πράχτορας χόντρυνε από το πολύ φαΐ, τον ύπνο και τις διαταγές – πέθανε. Ο κ.Έγκε τον τύλιξε τότε στην ξεφτισμένη κουβέρτα, τον έσυρε έξω από το σπίτι, έπλυνε το στρώμα, άσπρισε τους τοίχους, ανάσανε βαθιά κι αποκρίθηκε: Όχι.»

Άς δούμε το ίδιο κείμενο με μικρές αλλαγές:

“Μέτρα ενάντια στη βία Όταν ο κ.Κ. ό στοχαστής έτυχε να μιλήσει κάποτε σε μιαν αίθουσα μπροστά σε πολύ κόσμο ενάντια στη δαιμονική βία, είδε τους ανθρώπους γύρω του να οπισθοχωρούν και να φεύγουν. Γύρισε τότε κι αντίκρισε τη δαιμονική βία. Τι έλεγες; τον ρώτησε ή δαιμονική βία. Εγώ; αποκρίθηκε ο κ.Κ. υποστήριζα τη δαιμονική βία. Σαν έφυγε ή δαιμονική βία οι μαθητές του κ.Κ. τον ρώτησαν γιατί έσκυψε το κεφάλι. Γιατί δεν έχω κεφάλι για σπάσιμο, αποκρίθηκε ο κ.Κ. Εξάλλου εγώ πρέπει να ζήσω περισσότερο από τη δαιμονική βία.

Και ο κ.Κ. αφηγήθηκε την παρακάτω ιστορία:

Στο σπίτι του κ.Έγκε, πού είχε μάθει να λέει όχι, ήρθε μια μέρα τον καιρό της ευημερίας ένας εκλεκτός και του παρουσίασε ένα χαρτί, που το είχαν εκδώσει αυτοί που εξουσίαζαν την πόλη. Το χαρτί έλεγε ότι στον εκλεκτό αυτόν θ’ ανήκε κάθε σπίτι όπου θα πατούσε το πόδι του, όπως και κάθε φαγητό που θα ζητούσε. Θα’ πρεπε ακόμα να τον υπηρετεί, χειροκροτεί, θαυμάζει και κάθε άνθρωπος που θ’ αντάμωνε.

Ο εκλεκτός κάθησε σε μια καρέκλα, ζήτησε φαγητό, πλύθηκε, πλάγιασε και προτού κοιμηθεί ρώτησε τον κ.Έγκε με το πρόσωπο στον τοίχο: Θα με πληρώνεις;

Ο κ.Έγκε τον σκέπασε με την κουβέρτα, έδιωξε τις μύγες, κάθησε δίπλα στο προσκεφάλι του, κι όπως εκείνη την ήμερα τον πλήρωνε άλλα εφτά χρόνια. Ό,τι κι αν έκανε όμως για δαύτον, ένα πράγμα απόφυγε να κάνει: δεν του’ πε ποτέ μια λέξη. Σαν πέρασαν τα εφτά χρόνια κι ο εκλεκτός χόντρυνε από το πολύ φαΐ, τον ύπνο και τις διαταγές – πέθανε. Ο κ.Έγκε τον τύλιξε τότε στην ξεφτισμένη κουβέρτα, τον έσυρε έξω από το σπίτι, έπλυνε το στρώμα, άσπρισε τους τοίχους, ανάσανε βαθιά κι αποκρίθηκε: Όχι.”

Στην θέση του “εκλεκτού” μπορεί να είναι κάθε αθλητής, καλλιτέχνης, πολιτικός, δημοσιογράφος, ήτοι κάθε δημόσιο πρόσωπο, με το οποίο η κοινωνία διασκεδάζει, όπως το χωριό με τον Μιμηθό, τον “ήρωα” του Ν.Καζαντζάκη. Και αφού σταματήσει να διασκεδάζει μαζί του, τον ξεχνά, τον σκοτώνει. Τι απογίνονται οι αθλητές, οι καλλιτέχνες, οι πολιτικοί και όλοι οι επώνυμοι, όταν τελειώσει η “σύντομη” σταδιοδρομία των;

Όλοι τους ξεχνάμαι και αυτοί πεθαίνουν, μεταφορικά και κυριολεκτικά. «Κάθε χωριό έχει τον παλαβό του, κι αν δεν έχει, τον φτιάχνει, για να περνά η ώρα του, ο Μιμηθός ήταν ο παλαβός του χωριού». Έχω διαβάσει πολλές φορές το βιβλίο “Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά”. Κάθε φορά ανακαλύπτω νέες ιδέες, η παραπάνω όμως φράση θεωρώ, ότι περικλείει όλη την σύγχρονη κοινωνία με τον πολιτισμό, την θρησκεία, τον έρωτα και την τέχνη.

Ο Μιμηθός! Αλλά ποιος είναι ο μηχανισμός “φτιαξίματος” του Μιμηθού; Το χωριό δεν δύναται να αποφασίσει να κάνει “παλαβό” τον τάδε ή τον δείνα συγχωριανό ή όχι. Αυτό γινόταν κάποτε με την ωμή και απροκάλυπτη βία, όπως οι ρωμαίοι, οι γερμανοί κ.τλ.

Στην εποχή μας, όπου η ωμή βία καταργήθηκε, το “χωριό” βρήκε άλλο τρόπο: θέτει βραβεία για να βρεθεί ο αδύνατος χαρακτήρας, αυτός, που θα υποκύψει, για να “φτιαχτεί” ο παλαβός. Τα βραβεία είναι η περίσσεια του πλούτου, που διατίθεται για να διασκεδάζουν οι χωρικοί. Ο παλαβός είναι το άτομο, που για να διασκεδάζει το χωριό μαζί του, πρέπει να πληρωθεί.

Ποιος αθλητής θα έκανε, ότι κάνει με μισθό δημοσίου υπαλλήλου; Ποιος πολιτικός, καλλιτέχνης θα θυσίαζε την ζωή του για λίγα λεφτά; Κανείς! Με το πολύ χρήμα η κοινωνία δημιουργεί τα άτομα, τους “εκλεκτούς”, με τους οποίους, όπως με τον Μιμηθό, διασκεδάζει. Όσο η τεχνολογία προοδεύει, τόσο λιγότεροι άνθρωποι δουλεύουν, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να είναι διαθέσιμοι για υποψήφιοι “Μιμηθοί”.

Σήμερα η κοινωνία έχει την πολυτέλεια να διαλέγει τους Μιμηθούς από πλήθος ανέργων και απελπισμένων νέων, που η μόνη τους ελπίδα επιβίωσης είναι να γίνουν … “επώνυμοι”. Αυτό το καταφέρνει η κοινωνία θεσμοθετώντας τα “παιγνίδια” Big Brother και Bar.

Που στηρίζεται όμως “η επιτυχία” της διαδικασίας απονομής βραβείων; Η εξήγηση είναι πολύ απλή και την βλέπουμε στο τσίρκο, όπου τα ζώα – άλογα, ελέφαντες, ζέβρες, φώκιες κ.ά., εκτελούν δύσκολες χορευτικές φιγούρες. Αυτές οι φιγούρες είναι ο ερωτικός χορός προσέλκυσης του θηλυκού από το αρσενικό, που προκαλεί ο άνθρωπος επιβραβεύοντας το ζώο συνήθως με τροφή.

“Οι εκλεκτοί”, “οι επώνυμοι”, είναι όσοι εκδηλώνουν δημόσια τις πράξεις προσέλκυσης του θηλυκού, της γυναίκας, έναντι βραβείου ή αμοιβής από την κοινωνία. Γι’ αυτό στις βουλευτικές εκλογές περισσότερο ψηφίζονται “οι επώνυμοι – ηθοποιοί, τραγουδιστές, δημοσιογράφοι κτλ.”, παρά οι όντως άξιοι εκπρόσωποι ενός λαού! Να πως προφύλαξε από τα παραπάνω ο Φίλιππος τον γυιό του, τον Μέγα Αλέξανδρο:

“Δεν ντρέπεσαι να παίζεις τόσο καλά λύρα!” Εδώ θα παραθέσω μία σύγχρονη βουλγάρικη παροιμία, που τα λέει όλα: “Ότι δεν γίνεται με χρήμα, γίνεται με πολύ χρήμα.” Στο πολύ χρήμα, όπως και στην πολύ δόξα κάποιοι άνθρωποι υποκύπτουν. «Ο αδαμικός άνθρωπος, τη στιγμή που εμπιστεύθηκε τον εαυτό του στη δαιμονική υποβολή, παραδόθηκε στην εξουσία της δαιμονικής βίας. Έγινε υποχείριος και δούλος της βίας. Πέρασε δηλ. στην κατάσταση μιάς ανελέητα δουλωτικής, της ελευθερίας του και της αξιοπρεπείας του, βίας! Έγινε δούλος! »

Η προσφώνηση “επώνυμος” είναι συνόνιμη με τον χαρακτηρισμό “δούλος”, δούλος του χρήματος, της δόξας, ήτοι δούλος των υπολοίπων ανθρώπων, που διασκεδάζουν μαζί του. «Τον έπεισε ότι η δουλεία αυτή είναι η πραγματική, η γνήσια και ολοσδιόλου ανθρωπίνη ελευθερία!

Πρόκειται και εδώ για μια κατάσταση Biac, κάτω από την οποία “αναπαύονται” πολλοί άνθρωποι, χωρίς να το αντιλαμβάνονται.» (υπογράμμιση δική μου). Ευτυχώς, που δεν το αντιλαμβάνονται, επειδή είναι: «όλοι μεγάλες μορφές των σπορ, αστέρες της ροκ και προσωπικότητες της τηλεόρασης που βγάζουν εκατομμύρια ξεστομίζοντας λέξεις όπως “bummer”, “radical” και “awesome” θεωρώντας ότι πρόκειται για πλήρεις προτάσεις.»

Μήπως το ίδιο δεν ισχύει και για ολόκληρα κράτη, που είναι υπόδουλα άλλων κρατών; Πρόκειται και εδώ για μια κατάσταση βίας, κάτω από την οποία “αναπαύονται” πολλά κράτη, χωρίς να το αντιλαμβάνονται. Κάποτε τα κράτη το κατάλαβαν και επεναστάτησαν, όπως και οι άνθρωποι.

Διαβάζουμε πως ένα κράτος υποδουλώνει ένα άλλο: «Το Συμβούλιον της Οργανώσεως δια αλληλεγγύην μεταξύ των Αφρικανικών λαών εις μίαν Απόφασιν της Συνόδου εις Μπαντούγκ την 1 Απριλίου 1961, απαριθμεί τας κατωτέρω μορφάς του νεοαποικισμού:

1) εγκατάστασις Κυβερνήσεως – ανδρεικέλων και καθεστώτων, 2) ανασυγκρότησις χωρών και Κρατών εις αποικιακόν Κράτος μέχρι ή μετά την παραχώρησιν της ανεξαρτησίας εις διαφόρους ενώσεις προσηλωμένος εις τας πρώην Μητροπόλεις, 3) εσκεμμένος (βαλκανισμός) των αποικιακών χωρών, 4) υποδαύλισις και διατήρησις της υπονομευτικής δράσεως εναντίον των Κυβερνήσεων των ανεξαρτήτων Κρατών, 5) πρόκλησις συγκρούσεων μεταξύ των εθνοτήτων και των φυλών, 6) δημιουργία στρατιωτικών βάσεων εις τα εδάφη των πρώην αποικιών, 7) οικονομική διείσδυσκ με την βοήθειαν επενδύσεων, δανείων. νοηματικής βοήθειας. αποστολή τεννικών εμπειρογνωμόνων, υποδουλωτικών συμβάσεων. 8) πρόσδεσις δια γρηματιστικής – συναλλαγματικής εξαρτήσεως των πρώην αποικιών προς τας Μητροπόλεις κ.ο.κ.. 9) οικονομική διάσπασις της χώρας και απομόνωσις των τμημάτων της, 10) προσχώρησις των πρώην αποικιών εις κλειστός οικονομικός ομάδας, 11) σκληραί διώξεις των αγωνιστών της ανεξαρτησίας και κατάπνιξις της λαϊκής αντιστάσεως.»

Τα μυστικά της Σοφίας

Ο Σωκράτης κάποτε είπε πως την ανεξερεύνητη ζωή, δεν αξίζει να την ζει κανείς. Το να εξερευνάτε τη ζωή σας σημαίνει να μαθαίνετε καλύτερα τον εαυτό σας και τον κόσμο γύρω σας, και συνεπώς να ωριμάζετε και να γίνεστε σοφότεροι, φτάνοντας σε μεγαλύτερα επίπεδα συνείδησης και εξελίσσοντας την καλύτερη πλευρά του εαυτού σας.

Οι πολύ έξυπνοι άνθρωποι είναι πάντα σε διαρκή αναζήτηση της σοφίας και για αυτούς τίποτα δεν μπορεί να είναι πιο σημαντικό από αυτό. Έχουν ανακαλύψει ότι η ζωή χωρίς την σοφία είναι ανούσια και εντελώς άδεια. Αλλά πώς μπορεί να γίνει κάποιος, σοφός;

Ακολουθούν 5 «μυστικά» που μπορούν να λειτουργήσουν ως οδηγός στο ταξίδι σας προς τη σοφία και μπορούν να αλλάξουν ολοκληρωτικά την κατεύθυνση της ζωής σας, με έναν απίστευτα θετικό τρόπο.

Αμφισβητήστε την παράδοση

Το πρώτο μυστικό για το πώς να γίνετε σοφοί, είναι να αμφισβητήσετε τις πεποιθήσεις που σας έχουν μεταδοθεί από την παράδοσή σας. Κάθε ιδεολογία, είτε θρησκευτική, είτε φιλοσοφική, είτε πολιτική και ούτω καθεξής, που δεν ξεφυτρώνει από την δικιά σας κατανόηση, πρέπει ειλικρινά να αμφισβητηθεί και να μελετηθεί προσεκτικά. Αν δεν γίνει αυτό, οι ιδεολογίες σας, θα σας κρατούν αιχμαλώτους στην τυφλή πίστη και την άγνοια.

Ψάξτε για την γνώση

Αφού αμφισβητήσετε τις πεποιθήσεις σας, ξεκινήστε το ταξίδι προς τη γνώση. Να ψάχνετε να βρείτε, παντού όπου και αν είστε, την γνώση, είτε πρόκειται για βιβλία, είτε ντοκιμαντέρ ή οτιδήποτε άλλο θεωρείτε χρήσιμο. Αλλά πάντα να θυμάστε να κάνετε τις δικές σας έξυπνες σκέψεις και να είστε ανοικτοί στην αλλαγή.

Εφαρμόστε την γνώση σας

Η γνώση γίνεται σοφία μόνο όταν εφαρμοστεί, αλλιώς είναι απλά ένα περιττό φορτίο. Πολλοί άνθρωποι καυχιούνται για τις γνώσεις τους και κάνουν κήρυγμα αλλά δεν κάνουν αυτά που κηρύττουν. Αν θέλετε να είστε ειλικρινείς με τον εαυτό σας και τους άλλους, ψάξτε να ενσαρκώσετε τη γνώση σας και να εκφράσετε τις αξίες σας και τις ιδέες σας με τον τρόπο ζωής σας.

Μάθετε από τα λάθη σας

Μόλις εφαρμόσετε τις γνώσεις σας, είναι πολύ πιθανό να ανακαλύψετε ότι έχετε κάνει λάθη. Έχουμε επηρεαστεί από την κοινωνία να πιστεύουμε ότι το να κάνουμε λάθη είναι κάτι κακό και πρέπει να φυλαγόμαστε από αυτά. Όμως οι πολύ έξυπνοι άνθρωποι έχουν συνειδητοποιήσει ότι να κάνουμε λάθη είναι ακριβώς αυτό που μας βοηθάει να γίνουμε σοφοί, γιατί τα λάθη, μας δείχνουν ποιοι είναι οι λάθος δρόμοι που πρέπει να αποφεύγουμε στη ζωή και ποια κατεύθυνση πρέπει να πάρουμε ώστε να ξεπεράσουμε τα εμπόδια που βρίσκονται στο δρόμο μας.

Αφήστε πίσω σας το παρελθόν

Ασχέτως του πόσα λάθη έχετε κάνει στο παρελθόν και πόσες φορές αποτύχατε, αυτό που υπάρχει στο εδώ και τώρα, είναι το πιο σημαντικό. Κανείς δεν είναι τέλειος και η αποτυχία είναι ένα απαραίτητο κομμάτι της ζωής. Για αυτό να μαθαίνετε από το παρελθόν σας αλλά να μην είστε προσκολλημένοι σε αυτό. Πάντα να κινείστε μπροστά, χωρίς να μετανιώνετε. Το να μάθετε να αφήνετε το παρελθόν πίσω σας, θα σας επιτρέψει να εξελιχτείτε σε κάτι καλύτερο και θα εναρμονιστείτε με καινούργιες καταστάσεις, χωρίς να σας κρατάνε πίσω διανοητικοί και συναισθηματικοί περιορισμοί.

Albert Camus: Με το «ενδιαφέρον» αρχίζουν όλα

Καμιά φορά, οι μεγάλες πράξεις κι οι μεγάλες σκέψεις αρχίζουν κάπως αστεία.

Τα μεγάλα έργα γεννιούνται συχνά στη στροφή κάποιου δρόμου ή στο καθάρισμα ενός καφενείου.

Έτσι και με το παράλογο.

Περισσότερο από κάθε άλλον, ο παράλογος κόσμος έχει τις ρίζες του σ’ αυτή την άθλια γέννηση.

Όταν μερικές φορές, σε μια ερώτηση που αφορά τις σκέψεις σου απαντάς: «τίποτε», ίσως να προσποιείσαι.

Οι αγαπημένες υπάρξεις το ξέρουν καλά.

Αν όμως η απάντηση αυτή είναι ειλικρινής, αν εκφράζει αυτό το μοναδικό ψυχικό συναίσθημα της σιωπηλής ευγλωττίας που σπάζει την αλυσίδα των καθημερινών χειρονομιών ενώ η καρδιά ψάχνει μάταια να βρει τον κρίκο που θα την ξανασυνδέσει, τότε αυτό φαίνεται πως είναι το πρώτο σημάδι του παραλογισμού.

Καμιά φορά τα σκηνικά καταρρέουν.

Ξύπνημα, συγκοινωνία, τέσσερις ώρες γραφείο ή εργοστάσιο, γεύμα, συγκοινωνία, τέσσερις ώρες δουλειά, φαγητό, ύπνος και Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή και Σάββατο, αυτός ο κύκλος επαναλαμβάνεται εύκολα στον ίδιο ρυθμό τον περισσότερο καιρό.

Μια μέρα όμως γεννιέται το «γιατί» κι όλα αρχίζουν σ’ αυτή την πληκτική κούραση.

«Αρχίζουν», αυτό είναι ενδιαφέρον.

Στο τέλος μιας μηχανικής ζωής έρχεται η κούραση, την ίδια όμως στιγμή βάζει σε κίνηση τη συνείδηση.

Τη σηκώνει απ’ τον ύπνο και προξενεί τη συνέχεια.

Η συνέχεια είναι η ασυνείδητη επιστροφή στην αλυσίδα ή η οριστική αφύπνιση.

Στο τέλος της αφύπνισης βρίσκεται το αποτέλεσμα που φτάνει με τον καιρό: αυτοκτονία ή αναθεώρηση.

Η κούραση κλείνει μέσα της κάτι το αποκαρδιωτικό.

Εδώ, είμαι υποχρεωμένος να πω πως είναι καλή.

Γιατί με τη συνείδηση αρχίζουν όλα και μονάχα αυτή αξίζει.

Οι παρατηρήσεις αυτές δεν έχουν καμιά πρωτοτυπία.

Είναι όμως φανερές: κι αυτό φτάνει γιατί μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε καθολικά το παράλογο στις πηγές του.

Με το «ενδιαφέρον» αρχίζουν όλα.

Albert Camus, Ο Μύθος του Σισύφου

Οι τρίδυμες αρετές: Αξιοπρέπεια, αυτοεκτίμηση, φιλότιμο

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Γεμίζουν οι πλατείες πολλών Πόλεων, στην Χώρα μας και αλλαχού, με κάθε ηλικίας και εθνικότητας πολίτες με μια φωνή έκκλησης για «αξιοπρέπεια».

Συγκινητικό, αν μη τι άλλο, το θέαμα! Ένα πηγαίο συναίσθημα και ένα αίτημα… «λογικό» ενός Λαού που τόσα έχει δώσει στην Οικουμένη, αλλά πάντα νιώθει …αδικημένος!

Πώς να ξεδιαλύνει κανείς που βρίσκεται το δίκαιο και που το άδικο αρχίζει!

Έχει, άραγε, νόημα στην εποχή μας η λέξη αξιοπρέπεια! Μπορεί από μόνη της ως αίτημα να αποφέρει ουσιαστικό αποτέλεσμα! Ας τα δούμε σύντομα, αλλά μεθοδικά.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

Αξιοπρέπεια: Είναι «ο τρόπος ζωής, κατά τον οποίο σέβεται κανείς τον εαυτό του, δεν τον ταπεινώνει, ώστε να κερδίζει τον σεβασμό των άλλων, δεν πέφτει σε μικρότητες. Η υπερηφάνεια με ευγένεια ήθους». Αυτά αναγράφει το λεξικό.

Στην Αρχαία Ελλάδα δεν υπάρχει ακριβές αντίστοιχο της ρωμαϊκής έννοιας αξιοπρέπεια [dignitas]. Μια πολιτική έννοια με ουσιώδη γνωρίσματα την ευγενή καταγωγή, το δημόσιο λειτούργημα και την κοινωνική προσφορά. Ένας βαθμός ιερότητας την συγκαθόριζε την αξιοπρέπεια και το κύρος του Ρωμαίου αξιωματούχου, ως πρόσωπο. “Sanctus senatus”[Ιερά Σύγκλητος]. Όχι μόνον προνόμιο, αλλά δεσμευτική επιταγή για αυτοπειθαρχία και γενναιοδωρία. Μια αίσθηση ανωτερότητας, «υψηλό φρόνημα». Μεγαλοψυχία.

Η αξιοπρέπεια δεν έρχεται σε αντίθεση προς την ανθρωπιά αλλά την εμπεριέχει. Ο Κικέρων θεωρεί την αυτογνωσία, ως γνώση του προορισμού του ανθρώπου, βασική προϋπόθεση για την πραγμάτωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Θεολογικά ο άνθρωπος θεωρήθηκε, ως εάν εικόνα του Θεού, καθόσον ως πνευματικό ον αποπνέει την αξιοπρέπεια του Δημιουργού του. Βασίζεται στην ελεύθερη βούλησή του [αυτεξούσιο] ως προσώπου, που έχει την ιδιαίτερη δεκτικότητα του θείου. Έτσι η αξιοπρέπεια καθίσταται αθάνατη, καθόσον ως ουσία βασίζεται στην αιώνια τάξη, ανεξάρτητα από τον πεπερασμένο φορέα.

Σταδιακά άρχισε να διακρίνεται η αξιοπρέπεια σε δυο μορφές αξίας: στην ηθική που απονέμεται σε εκείνον που εκπληρώνει «τις υποχρεώσεις του ανθρώπου ως άνθρωπος» και στην «τιμητική κοινωνική θέση που χορηγείται λόγω εξαιρετικής προσφοράς».

Η αναγέννηση και η μεταρρύθμιση εξυμνούν την ομορφιά αυτού του Κόσμου και θεωρούν τον άνθρωπο ως ένα εξίσου όμορφο ον. Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν βλάπτεται από την ευτέλεια της καταγωγής. Οι άνθρωποι δεν είναι δούλοι αλλά ζηλωτές της φύσης. Η θέση του ανθρώπου, ως στέμματος της δημιουργίας, εξασφαλίζει την ανταμοιβή για την αρετή του με τη θεία χάρη.

Η εξισωτική αντίληψη του φυσικού δικαίου στρέφεται κατά των αξιών στην ιεραρχικά δομημένη κοινωνία των τάξεων.

Ο Καντ θεωρεί τον άνθρωπο αυτοσκοπό και η αυτονομία είναι ο μοναδικός λόγος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ο Σίλλερ εναποθέτει στον ίδιο τον άνθρωπο την αξιοπρέπεια σε σχέση με τα ειδικά πνευματικά και ηθικά χαρίσματά του.

Τον 19ο αιώνα αρχίζει ο υποβιβασμός της αξιοπρέπειας με την διάδοση των υλιστικών αντιλήψεων[ Φόϋρμπαχ και Μαρξ] μέχρι τον χυδαίο υλισμό [1860-1870] και της ωφελιμιστικής –λειτουργικής θεώρησης του ηθικού φαινομένου.

Ο Νίτσε υπογραμμίζει: «…ο άνθρωπος έχασε πάρα πολλά από την αξιοπρέπειά του, παρά τις προσπάθειες όσων στη θέση του νεκρού θεού θέτουν την ηθική…».

Μια σχετική αναβίωση της αξιοπρέπειας οφείλεται στον αγώνα των νεοκαντιανών κατά των ωφελιμιστικών –ευδαιμονιστικών τάσεων χωρίς να επεκταθεί πολύ.

Παρά την ρητή αναφορά της έννοιας της αξιοπρέπειας στο προοίμιο της Χάρτας των Ηνωμένων Εθνών [26-06-1945] και στη «Γενική διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου» [10 Δεκ 1948] η καθολική αναγνώριση της αξιοπρέπειας του ανθρώπου δεν κατάφερε να αποκτήσει σημαντική δεσμευτικότητα, λόγω της αντιφατικής πολλαπλής φιλοσοφικής και πολιτικής χρήσης της.

Μέσα στο κλίμα της μαζικής κοινωνίας και της εμπορευματοποίησης των πάντων, που επικρατεί τις τελευταίες δεκαετίες η έκφραση «ανθρώπινη αξιοπρέπεια» έχει καταστεί μάλλον ένας κενός τόπος μεταξύ πολλών άλλων.

Αληθεύει, ίσως, αυτό που Γκαίτε αποφαίνεται: «τώρα ο άνθρωπος ως ποιητής του εαυτού του θα αποκτήσει αυτοσυνείδηση και θα δημιουργήσει μόνος του τις συνθήκες της ζωής του και θα θεμελιώσει μια ανεξάρτητη αξιοπρέπεια».

Αυτοεκτίμηση [self-esteem]: «Η προσωπική κρίση της αξίας του ατόμου, η οποία εκφράζεται με τις στάσεις που αναπτύσσει απέναντι στον εαυτό του» [Coopersmith]. Είναι η ικανότητα [αρετή] να δίνει κάποιος αξία στον εαυτό του και να τον μεταχειρίζεται με αξιοπρέπεια, αλήθεια και αγάπη. Συνώνυμες έννοιες: [self-concept] αυτο-ιδέα, [self-image] αυτοεικόνα, [self-acceptance] αυτοαποδοχή κοκ.

Η αυτοεκτίμηση είναι πηγή ενέργειας. Όταν εκτιμώ το εαυτό μου έχω μεγαλύτερες πιθανότητες να αντιμετωπίσω τη ζωή με ειλικρίνεια και δύναμη. Όταν θεωρώ τον εαυτό μου υποτιμητικά νιώθω ως θύμα. Θεωρώ τους άλλους υπεύθυνους για τις πράξεις μου. Αισθάνομαι δυσπιστία και απομόνωση, που προκαλούν κατάπτωση.

Η υψηλή αυτοεκτίμηση δεν πρέπει να συγχέεται με τον εγωισμό, που αποτελεί κακή μορφή «ανωτερότητας». Η αυτοεκτίμηση είναι η αναγνώριση της αξίας του εαυτού μας. Το μόνο αντίδοτο στο φόβο της απόρριψης. Εντάσσεται στα γνωρίσματα που μοναδικά ανήκουν στον άνθρωπο και του προσδίδουν την ανθρωπινότητα.

Οι ψυχολόγοι μας διαβεβαιώνουν ότι η αυτοεκτίμηση [θετική ή αρνητική] δεν είναι έμφυτη στο άτομο, αλλά είναι αποτέλεσμα της ποιότητας των εμπειριών του και της αλληλεπίδρασης με το ψυχολογικό και κοινωνικό περιβάλλον του. Αυτοεκτίμηση, έστω και ελλιπής, εμφανίζεται από τα πρώτα χρόνια της ζωής και κρυσταλλώνεται σταδιακά. Το οικογενειακό περιβάλλον είναι ο πιο σπουδαίος παράγοντας, αλλά το σχολείο και η κοινωνική νοοτροπία τελικά ασκούν τεράστια επιρροή.

Επιβεβαιώνεται η θεωρία του αυτοκαθρεπτιζόμενου εαυτού [looking-glass self] σύμφωνα με την οποία τα συναισθήματα που τρέφει το άτομο για τον εαυτό του αντανακλούν τα συναισθήματα των άλλων προς αυτό.

Η αύξηση της αυτοεκτίμησης είναι δυνατή ανεξάρτητα από την ηλικία και εδράζεται στην αυτογνωσία, τον αυτοέλεγχο και την αυτοπειθαρχία.

Όσο πιο πολύ εκτιμάει κανείς τον εαυτό του, τόσο πιο λίγα απαιτεί από τους άλλους. Όσο πιο λίγα απαιτεί, τόσο περισσότερο τους εμπιστεύεται. Όσο πιο πολύ εμπιστεύεται τον εαυτό του και τους άλλους τόσο πολύ ευκολότερα τους αγαπάει και λιγότερο τους φοβάται. Τόσο πιο πολλά οικοδομεί μαζί τους. Τόσο πιο πολύ τους γνωρίζει. Τόσο πιο στέρεοι είναι δεσμοί και οι γέφυρες ανάμεσα σε αυτόν και τους άλλους. Τόσο υγιής Κοινωνία δομείται….

Σήμερα κάτω από ένα ανελέητο βομβαρδισμό ανεξέλεγκτων πληροφοριών, με εύθραυστους οικογενειακούς δεσμούς, με αμβλυμμένες τις κλασσικές αξίες και με άκριτη «ισότητα» που οδηγεί σε γενική ισοπέδωση η υψηλή αυτοεκτίμηση καθίσταται μάλλον ουτοπία. Στην καλύτερη περίπτωση να αναπτυχθεί ένας εγωισμός που απέχει πολύ από την υψηλή αυτοεκτίμηση, από την οποία αναδύεται η ευσταθής αυτοπεποίθηση.

Το Φιλότιμο [philotimo]: Η έντονη συναίσθηση της τιμής. Η ενσυνείδητη προσπάθεια για ανταπόκριση στο καθήκον. Συσχετίζεται με την γενναιότητα, τη τιμιότητα, την ευθύτητα, την ευθιξία, τη μεγαλοψυχία, την άμιλλα και την ελληνική λεβεντιά.

Έχει ονομασθεί Ελληνικό Φιλότιμο, καθόσον είναι ιδιάζουσα έννοια του ελληνικού τρόπου σκέψεως και αντίδρασης.

Είναι αρετή και συνιστά την κινητήρια δύναμη για επιτεύγματα που εγγίζουν την έννοια του θαύματος. Στο ελληνικό φιλότιμο αποδίδονται όλα τα κατορθώματα της φυλής μας και η διαρκής παρουσία- προσφορά της στην Ιστορία της Ανθρωπότητας.

Τις τελευταίες δεκαετίες φαίνεται ότι αμβλύνθηκε σημαντικά η έννοια Ελληνικό Φιλότιμο, γιατί ο εξωτερικός κίνδυνος που μας ενώνει δεν είναι τόσο ορατός και πλημμυρίσαμε από την ατομική «ευδαιμονία».

ΣΥΝΘΕΣΗ- ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ

Οι τρεις παραπάνω έννοιες συνιστούν η καθεμιά της μια διακεκριμένη αρετή, καθόσον είναι δυνατότητα ενέργειας αλλά και ειδοποιός δυνατότητα.

Αναδύονται από τη σύνθεση των ρυθμιστικών αξιών της αλήθειας, του κάλλους και του αγαθού. Ήτοι έχουν ρεαλιστικό, αισθητικό και ηθικό χαρακτήρα.

Είναι τρίδυμες αρετές με μόνη διαφορά μεταξύ τους την εκάστοτε αναλογία και προτεραιότητα των συνιστωσών αξιών. Στην αξιοπρέπεια κυριαρχεί η ρεαλιστική αντικειμενικότητα, στην αυτοεκτίμηση η εσωτερική αρμονία και στο φιλότιμο η ηθική στάση.

Και οι τρεις άπτονται της αξίας της ιερότητας, καθόσον αναφέρονται στον άνθρωπο ως πρόσωπο- υπέρτατη αξία.

Η καθεμιά ξεχωριστά προσφέρει αξιόλογη δύναμη σε ένα ορίζοντα εφαρμογής. Από την ταυτόχρονη, όμως, και αρμονική τους σύνθεση αναδύεται το ευγενές πείσμα. Μια δυναμική αρετή που ανήκει αυθεντικά στην ιερότητα, ως κρυσταλλωμένη πεποίθηση με ισχυρό ρίζωμα στο καταπίστευμα των προγόνων μας και την ιερά παράδοσή μας.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Όταν συνδυασθούν αρμονικά οι αρετές της αξιοπρέπειας, της αυτοεκτίμησης και του ελληνικού φιλότιμου συγχωνεύονται οι ορίζοντες εφαρμογής τους, οπότε αναδύεται καινούργια δύναμη δράσεως το πανίσχυρο θετικό πείσμα.

Με αυτό το πείσμα, που εδράζεται σε στέρεα και υγιή θεμέλια των τρίδυμων αρετών, ο Έλληνας πάλεψε σε όλους τους αγώνες του.

Με το ευγενές πείσμα γίνεται άλλος άνθρωπος.

Το μυαλό του ξελαμπικάρει και βλέπει την πραγματικότητα, όπως είναι και όχι όπως θα ήθελε να είναι.

Η καρδιά του πλημμυρίζει με αγνό παλμό.

Αναγνωρίζει τα λάθη του και διδάσκεται από αυτά. Αποδέχεται τις ενοχές του και τις συνέπειες τους και δεν τις αποδίδει στους άλλους και στον …Εωσφόρο. Πνίγει τη μουρμούρα και βρίσκει το χαμόγελό του. Τότε θεωρεί τον εαυτό του άξιο να αναλάβει τις ευθύνες του. Αξιοποιεί τις δυνάμεις του…

Συγχωνεύει τις αντιδικίες και στραγγαλίζει τη διχοστασία και τη διχόνοια. Συνειδητοποιεί, ότι το ατομικό όφελος είναι συνάρτηση εκείνου του διπλανού του, γι΄αυτό τοποθετεί το δικό του συμφέρον κάτω από το εθνικό.

Εγκαταλείπει τον καφενέ και αρπάζει με θάρρος και αυτοπεποίθηση τα «όπλα» της ζωής και του αγώνα προόδου. Με τα δικά του χέρια οργώνει τα ευλογημένα χώματα της Γης των Πατέρων του και παράγει ασύγκριτα προϊόντα.

Σταματάει τις «καταλήψεις» και ανοίγει τα Σχολειά και τα Πανεπιστήμια για σπουδές και για μάθηση. Η οξύνοιά του κατεβάζει νέες ιδέες προόδου και ανάπτυξης. Καθαρίζει τις μοναδικές στον Κόσμο ακτές της θάλασσας της Πατρίδας του.

Σχεδιάζει και χτίζει μια νέα Χώρα. Ρυθμίζει, χωρίς υποδείξεις ξένων, όσα απαιτούνται για μια εύρυθμη Κοινωνία.

Δημιουργεί μια Πατρίδα σύγχρονη, η οποία ως εφάμιλλη μπορεί να συνεργάζεται αρμονικά στο σημερινό Παγκόσμιο γίγνεσθαι.

Εφαρμόζει τους Νόμους της Πολιτείας, γιατί έχει ξεκαθαρίζει στο μυαλό του ότι οι νόμοι περιορίζουν στο βαθμό που απαιτεί η αρμονική συνύπαρξη το ύπατο αγαθό, την ατομική του ελευθερία, αλλά η βία της αναρχίας την θανατώνει.

Με αυτά τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τα πιστεύω συνεργάζεται με τον συμπατριώτη του και δεν το καταπολεμάει. Τον αμιλλάται.

Με αυτό τον ψυχικό παλμό κατόρθωσε η φυλή μας, τα όσα μοναδικά έχει πετύχει.

Και είναι τότε, που οι Ξένοι νιώθουν θαυμασμό και όχι οικτιρμό. Τότε υμνούν τα επιτεύγματα και προστρέχουν ως φιλέλληνες.

Έτσι ακριβώς έγινε σε όλους τους αγώνες του Έθνους μας.

Έτσι γράφηκε η Ένδοξη Ελληνική Ιστορία, από την αρχαιότητα έως την Παλιγγενεσία του 1821 και το Έπος της γενιάς του 1940.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι, το παράδειγμα των προγόνων μας το διδάσκει: Ενωμένοι πετυχαίνουμε θαύματα. Η διχοστασία μας καταστρέφει.

Το γνωρίζουμε καλά, αλλά ο κακός εαυτός μας δεν μας αφήνει να το παραδεχτούμε.

Φταίει μόνον η ιδιοσυγκρασία της φυλής μας; Ίσως. Δεν θέλουμε να το πιστέψουμε.

Πιστεύουμε ότι πιο πολύ φταίει η λαθεμένη κουλτούρα μας. Ένα μίγμα άκρατου ατομικισμού και προσωπικής ευδαιμονίας, που συνιστούν ουσιαστικά ένα είδος μηδενισμού, που καταλύει κάθε κοινωνικό δεσμό.

Δεν νιώθουμε, πια, ότι ανήκουμε σε ένα σύνολο, στο οποίο θα θέλαμε να ζήσουμε και εκείνο να μας φροντίζει. Ζητάμε από τους άλλους να μας δώσουν ό,τι και εμείς ακόμη δεν είμαστε σίγουροι ότι το αξίζουμε.

Την αξιοπρέπεια εμείς τη διασφαλίζουμε με τη στάση μας και δεν μας τη χαρίζει κανένας, όταν δεν πείθουμε ότι την αξίζουμε.

Δεν απομένει παρά να αναπτύξουμε την προσωπική μας, αλλά και την εθνική μας αυθεντική υψηλή αυτοεκτίμηση. Να πιστέψουμε στον εαυτό μας με ειλικρίνεια και με ρεαλιστική βάση. Να τον αγαπήσουμε. Να τον φροντίσουμε όπως το αξίζει.

Να αναπτύξουμε το Ελληνικό Φιλότιμο.

Τότε θα αναδυθεί σίγουρα το ευγενές πείσμα δράσεως.

Με αυτά τα νάματα να εμπνεύσουμε τα παιδιά μας.

Και τότε το Εθνικό, με το οποίο είναι συνυφασμένο και το προσωπικό, καλό, όπως και η αξιοπρέπειά μας είναι απόλυτα εξασφαλισμένα.

Όλα τούτα όμως είναι εύγευστοι καρποί της σφαιρικής καλλιέργειας και ανάπτυξης της ανθρώπινης προσωπικότητας. Του ελεύθερου ανθρώπου ως όλον.

Είναι έργο, σκοπός και επίτευγμα της Παιδείας μας που ονομάζουμε Ολιστική Παιδεία. Κοντολογίς της Παιδαγωγίας και της Ανδραγωγίας.

Το οφείλουμε, θαρρούμε, στην Πατρίδα και τα παιδιά μας να ασχοληθούμε όλοι μας μεθοδευμένα με επιμέλεια και φιλότιμο με αυτού του είδους την ευρύτατη Παιδεία.

Πρέπει και μπορούμε να αρχίσουμε με πείσμα. Ποτέ δεν είναι αργά.

Η παράδοξη φύση του σκοπού

Ο σκοπός στη ζωή είναι κάτι που πολλοί αναζητούν με έντονο πάθος. Ψάχνουμε για αυτόν, τον επιθυμούμε, τον θέλουμε να μας καθοδηγεί και να δίνει νόημα στις ενέργειές μας. Αλλά υπάρχει ένα μεγάλο παράδοξο γύρω από τον σκοπό: η αναζήτησή του, η προσπάθεια να τον βρούμε, μπορεί τελικά να προκαλέσει απογοήτευση, άγχος και μια αίσθηση απομάκρυνσης από την πραγματική μας ικανοποίηση. Αυτό το παράδοξο ''η παράδοξη φύση του σκοπού'', αποκαλύπτει πώς η επιθυμία να βρούμε τον σκοπό μας μπορεί να μας οδηγήσει σε μια συνεχιζόμενη και άκαρπη αναζήτηση.

Ο σκοπός ως αντίφαση

Η αναζήτηση του σκοπού μπορεί να είναι και ευεργετική αλλά και καταθλιπτική, με την ίδια την προσπάθεια να μας προκαλεί άγχη, ειδικά όταν το αποτέλεσμά της δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας. Ο σκοπός, για τον οποίο όλοι επιθυμούμε να βρούμε νόημα στη ζωή μας, έχει μια ιδιαίτερη δυναμική. Από τη μία, μπορούμε να αισθανθούμε βαθιά ικανοποίηση όταν βρούμε κάτι που μας δίνει έναν σκοπό. Από την άλλη, όμως, μπορεί να βυθιστούμε στην απογοήτευση, όταν ο σκοπός αυτός παραμένει άπιαστος ή υπερβολικά μεγάλος για να τον φτάσουμε. Μια υπερβολική αναζήτηση για αυτόν τον ιδανικό “μεγάλο σκοπό” (Big-P Purpose), μπορεί να μας απομακρύνει από τη συνειδητοποίηση ότι ίσως αυτός βρίσκεται στις μικρές καθημερινές στιγμές.

Το δύο πρόσωπα του σκοπού

Η διάκριση μεταξύ δύο τύπων σκοπού: του “μεγάλου σκοπού” και του “μικρού σκοπού”. Ο μεγάλος σκοπός συνήθως περιλαμβάνει φιλόδοξες, εξωτερικές επιδιώξεις που συνδέονται με κοινωνική αναγνώριση ή αλλαγή στον κόσμο. Αντιθέτως, ο μικρός σκοπός εστιάζει στις καθημερινές, προσωπικές στιγμές που μας γεμίζουν χαρά και νόημα, χωρίς να εξαρτώνται από εξωτερικές επιτυχίες ή μεγάλες αλλαγές στον κόσμο. Για παράδειγμα, μπορεί να είναι η ευχαρίστηση που παίρνουμε από την αγάπη για τις τέχνες ή τις μικρές πράξεις ευγένειας με άλλους ανθρώπους. Η απόλαυση του μικρού σκοπού μπορεί να έχει εξίσου μεγάλη αξία με τον μεγάλο, και συχνά αποτελεί τον πιο ικανοποιητικό και βιώσιμο τρόπο για να βρίσκουμε νόημα στη ζωή μας.

Η σημασία της ισορροπίας

Δεν υπάρχει σωστός ή λάθος τρόπος για να βιώσουμε τον σκοπό. Η προσπάθεια για έναν μεγάλο σκοπό μπορεί να είναι εξαιρετικά σημαντική για κάποιους ανθρώπους, ενώ για άλλους η εύρεση σκοπού μέσα στις μικρές καθημερινές απολαύσεις μπορεί να είναι πιο ικανοποιητική. Ωστόσο, το κλειδί είναι η ισορροπία και η ικανότητα να αναγνωρίσουμε τι είδους σκοπός μας ταιριάζει καλύτερα, καθώς και πώς να αντιμετωπίσουμε τις προσδοκίες μας σχετικά με αυτόν. Η αναγνώριση αυτών των δύο τύπων σκοπού μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να ζήσουν πιο αυθεντικά και ευτυχισμένα, χωρίς την πίεση να ανταγωνίζονται για τον ιδανικό σκοπό της κοινωνίας.

Το παράδοξο του σκοπού και η ηρεμία της αποδοχής

Αυτό το παράδοξο του σκοπού είναι μια εξαιρετική υπενθύμιση ότι η αναζήτησή του δεν πρέπει να είναι κάτι αγχωτικό ή επιβαρυντικό. Η αποδοχή του γεγονότος ότι ο σκοπός μπορεί να είναι τόσο μεγάλος όσο και μικρός, και ότι ο καθένας από εμάς έχει τη δική του πορεία, είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχική ευημερία. Πολλές φορές οι άνθρωποι θέλουν να βρουν έναν σκοπό που να δώσει σημασία και δομή στη ζωή τους. Ωστόσο, η υπερβολική αναζήτηση αυτού του σκοπού μπορεί να μας κάνει να χάσουμε τις πολύτιμες στιγμές που ήδη ζούμε και να μας απομακρύνει από την αληθινή ικανοποίηση. Το πιο σημαντικό είναι να κατανοήσουμε ότι ο σκοπός μας μπορεί να βρίσκεται σε απλές δραστηριότητες και καθημερινές στιγμές, αντί να είναι κάτι απομακρυσμένο ή υπερβολικά φιλόδοξο.

Η καλύτερη προσέγγιση είναι να αφήσουμε τον σκοπό να εξελιχθεί φυσικά και να αναγνωρίσουμε ότι δεν υπάρχει μόνο ένας σωστός τρόπος να ζούμε τη ζωή μας με νόημα. Αντί να πιέζουμε τον εαυτό μας για να βρούμε τον “μεγάλο σκοπό”, καλύτερα να αφοσιωθούμε στην ανακάλυψη και την απόλαυση των μικρών στιγμών που γεμίζουν τη ζωή μας με χαρά και ικανοποίηση. Μέσα από αυτή την αναζήτηση για μικρούς σκοπούς, μπορούμε να βρούμε τη βαθύτερη αίσθηση του νοήματος και να ζήσουμε με μεγαλύτερη ηρεμία και ευτυχία.

HEGEL: πώς κατανοείται η Διαλεκτική Είναι και Μηδενός;

HEGEL: Διαλεκτικός Λόγος και η Λογική του Γιγνεσθαι

1. Γράφει ο Χέγκελ

«Αντίστροφα, το μηδέν, ως αυτό το άμεσο αυτό-όμοιο, είναι εξίσου το ίδιο πράγμα με αυτό που είναι το Είναι. Η αλήθεια του Είναι, καθώς και του μηδενός, είναι επομένως η ενότητα αμφοτέρων· αυτή η ενότητα είναι το γίγνεσθαι» (GW20, σ. 124).

2. Σχολιασμός:

Η ιδέα, που εκφράζεται εδώ, σχετίζεται με τη διαλεκτική του Είναι και του Μηδενός. Αμφότερα δεν τίθενται χωριστά ούτε συλλαμβάνονται από τη σκέψη, πιο ειδικά από τον Λόγο (Vernunft), χωριστά, όπως συμβαίνει με τη διάνοια (Verstand), με τον κοινό νου. Ο Χέγκελ θεμελιώνει αυτή την ιδέα στο επίπεδο της Επιστήμης της Λογικής, που πραγματεύεται, υπό ένα διαλεκτικό πνεύμα, τις πιο γενικές κατηγορίες έτσι όπως τούτες έχουν αναδυθεί από τη βαθιά επεξεργασία της κλασικής λογικής, που ανάγει τις ρίζες της στον Πλάτωνα και ειδικότερα στον Αριστοτέλη.

Η Επιστήμη της Λογικής ξεκινά με την πιο γενική, την πιο αφηρημένη κατηγορία/έννοια: αυτή του Είναι. Για καθετί μπορούμε να πούμε ότι είναι. Το Είναι συνιστά την πιο εκτεινόμενη κατηγορία ή έννοια. Ανάμεσα στην έκταση αυτής της έννοιας και της συγκεκριμένης κατανόησής της ποικίλουν οι μεταξύ τους αντίθετες κατευθύνσεις: όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση μιας έννοιας, τόσο ενδεής και αφηρημένη είναι η κατανόησή της· και αντίστροφα: όσο λιγότερο εκτεινόμενη είναι μια έννοια, τόσο πιο πλούσια και βαθιά/συγκεκριμένη είναι η κατανόησή της.

Το Είναι είναι η κατηγορία με την ευρύτερη έκταση, αφού για οτιδήποτε μπορούμε να πούμε: αυτό είναι. Ακόμη και για ένα ον που δεν υπάρχει στον φυσικό μας κόσμο, μπορούμε να πούμε ότι είναι: π.χ. είναι ένα φανταστικό ον· διαθέτει επομένως μια ορισμένη μορφή του Είναι. Για όλα τα όντα και τα πράγματα λέμε ότι είναι, δεν μπορούμε να πούμε κάτι διαφορετικό. Το κοινό στοιχείο όλων των όντων είναι ότι αυτά είναι, δηλαδή το κοινό τους στοιχείο είναι το Είναι· δεν έχουν τίποτε άλλο. Αυτό το Είναι είναι ένα κενό, αφηρημένο Είναι, καθότι δεν έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο, δεν συνάγεται από καθορισμένους προσδιορισμούς, δεν διαμεσολαβείται δηλαδή από τις μεν ή τις δε λογικές κατηγορίες. Αυτό το Είναι, ενώ δεν είναι από τη φύση του μηδέν, ενώ είναι το εντελώς αντίθετό του, εν τούτοις εξισώνεται με το μηδέν, διότι έχει ως κοινό στοιχείο με τούτο την απροσδιοριστία. Αμφότερα είναι άμεσα, ταυτά με τον εαυτό τους, διότι δεν τίθενται ούτε συλλαμβάνονται στη σκέψη μέσα από διαμεσολάβηση.

Εάν για τον Παρμενίδη το Είναι είναι [=υπάρχει] και το μη-Είναι δεν είναι [=δεν υπάρχει], για τον Χέγκελ ισχύει κάτι διαφορετικό: 1. η υιοθέτηση μιας τέτοιας αρχής καταδικάζει τη σκέψη και την ύπαρξη στη μονωδία μιας αφηρημένης, κενής, αντιδιαλεκτικής ταυτότητας, σύμφωνα με την οποία δεν θα μπορούσε κανείς ποτέ να πει για οποιοδήποτε πράγμα κάτι άλλο πέραν του ότι αυτό είναι. 2. Για να υπερβούμε αυτή την ταυτολογία, πρέπει να αναγνωρίσουμε, ενάντια στον Παρμενίδη και όπως είχε ήδη αναγνωρίσει ο Πλάτων, ότι το Είναι είναι [=υπάρχει ως] το Είναι του μη-Είναι και το μη-Είναι είναι [=υπάρχει ως] το μη-Είναι του Είναι. Στη συνάφεια τούτη, κατά τον Χέγκελ, η αλήθεια δεν είναι μια φορμαλιστική διατύπωση κανόνων ή ορισμών, δεν είναι κάτι το χειροπιαστό ή το άμεσα κατάδηλο, αλλά προκύπτει ως το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας. Επομένως, η αλήθεια του Είναι και του μη-Είναι δεν είναι δυο αμοιβαία ξεχωριστές και μεμονωμένες γνωσιοντολογικές καταστάσεις ή πραγματικότητες, αλλά, αντίθετα, είναι η ενότητά τους. Όπως αναφέρει ο διαλεκτικός φιλόσοφος στη Φαινομενολογία του πνεύματος (§20), η αλήθεια είναι το Όλο, του οποίου η ουσία φτάνει στην τελείωσή της μέσα από την ανάπτυξή της.

Από τα ως άνω προκύπτει το ερώτημα: πώς κατανοείται το γίγνεσθαι ως ενότητα του Είναι και του μη-Είναι; Κατανοείται ως εξής: το γίγνεσθαι, ως τέτοια ενότητα, σημαίνει ότι κάποιος ή κάτι στην πραγματικότητα είναι πια αυτό που δεν ήταν πριν και δεν είναι πια αυτό που ήταν πριν. Π.χ. ένα παιδί που μεγαλώνει δεν είναι πλέον αυτό που ήταν, δηλαδή παιδί, και καταλήγει να είναι αυτό που δεν ήταν, δηλαδή ενήλικας. Αυτό ισχύει εξίσου για τις ιδέες, για τον πολιτισμό, για την πολιτική κ.λπ., εν ολίγοις για όλες τις πραγματικότητες. Γράφει σχετικά ο Χέγκελ στη μεγάλη Λογική του:

«Αυτό που συνιστά την αλήθεια δεν είναι ούτε το Είναι ούτε το Μηδέν, αλλά το γεγονός ότι το Είναι … έχει μεταβεί στο Μηδέν και το Μηδέν στο Είναι. Όμως είναι εξίσου αλήθεια ότι αυτά δεν είναι αδιαφοροποίητα μεταξύ τους, ότι, απεναντίας, δεν είναι το ίδιο πράγμα, ότι είναι απολύτως διαφορετικά αλλά εξίσου αχώριστα και τέτοια που δεν μπορούν να χωριστούν, ότι το καθένα άμεσα εξαφανίζεται μέσα στο αντίθετό του. Η αλήθεια τους, επομένως, είναι τούτη η κίνηση του άμεσου εξαφανίζεσθαι του ενός μέσα στο άλλο: το γίγνεσθαι, μια κίνηση, όπου αμφότερα είναι διαφοροποιημένα, αλλά μέσω μιας διαφοράς, η οποία εξίσου άμεσα έχει καταλυθεί».

Η διαλεκτική λογική του Χέγκελ είναι μια λογική του γίγνεσθαι, δηλαδή της κίνησης, της διαδικασίας, της χρονικότητας και της ιστορίας. Ο Χέγκελ αναγνώρισε τον Ηράκλειτο ως τον πατέρα της διαλεκτικής, επειδή ο φιλόσοφος από την Έφεσο συνέλαβε πρώτος ιστορικά την ιδέα της ενότητας των αντιθέτων και τη καθολικής ροής των πραγμάτων. Ο ισχυρισμός, απεναντίας, του Παρμενίδη ότι το Είναι είναι [=υπάρχει] και ότι το μη-Είναι δεν είναι [=δεν υπάρχει], συνεπάγεται την ακινησία του Είναι. Στο πλαίσιο της λογικής του γίγνεσθαι ιδιαίτερο ρόλο παίζουν ο χώρος και ο χρόνος. Ο χώρος επιτρέπει τη δυνατότητα συνύπαρξης μεταξύ των πραγμάτων, τα οποία βρίσκονται έτσι δίπλα-δίπλα, ενώ ο χρόνος εξαλείφει αυτή τη συνύπαρξη, καθιστώντας κάθε στιγμή την άρνηση της προηγούμενης και την υπερβαση της επόμενης. Ο χρόνος, συνεπώς, δεν είναι, όπως πίστευε ο Καντ, μια a priori μορφή της ετερογενούς μας προς τις κατηγορίες της κατανόησης αισθητηριακότητας, αλλά το νοητό γίγνεσθαι των πεπερασμένων πραγμάτων, η ενυπάρχουσα αποκάλυψη της αρνητικότητάς τους, της οντολογικής τους ασυνέπειας. Ο χρόνος είναι ο ίδιος ο ιστός του ιδεατού πραγματικού (αφού κάθε πράγμα που εξαφανίζεται γίνεται ιδέα, εντύπωση, ίχνος, μνήμη). Αλλά δεν είναι μέσα στον ίδιο το χρόνο που γεννιούνται και εξαφανίζονται τα πάντα· απεναντίας, ο ίδιος ο χρόνος είναι ένα τέτοιο γίγνεσθαι, αυτή η κίνηση της γένεσης και της φθοράς.