Τύχη είναι η «δύναμη» που
αποδίδεται σε έμψυχα ή άψυχα αντικείμενα και η οποία είναι σε θέση να επηρεάσει,
πέρα από τον έλεγχο του ανθρώπου και τους φυσικούς νόμους του σύμπαντος,
γεγονότα και καταστάσεις ώστε να έχουν θετική κατάληξη. Στην αρχαιότητα η Τύχη
ήταν θεά, κόρη του Ερμή και της Αφροδίτης, και λατρευόταν από τους αρχαίους
Έλληνες ως προστάτιδα των πόλεων. Η αντίστοιχη ρωμαϊκή θεότητα ονομαζόταν
Φορτούνα.
Η αντίθετη έννοια της τύχης, είναι η
ατυχία
Ετυμολογικά, πλην της ατυχίας,
προκύπτει και μία σειρά λέξεων, όπως ευτυχία, δυστυχία, ατύχημα, δυστύχημα,
τυχοδιώκτης, το επίρρημα τυχόν κλπ.
Δεισιδαιμονίες, προλήψεις, γούρια, μοίρα, πεπρωμένο και παρόμοιες έννοιες
είναι άμεσα συνδεδεμένες με την τύχη και έχουν διαχρονικά οδηγήσει την
ανθρωπότητα σε αναρίθμητες καταστροφές. Η απόδοση μαγικών ιδιοτήτων σε απλά
νούμερα όπως το 13 παραδείγματος χάριν ή σε απλά αντικείμενα πως ένα λαγοπόδαρο
είναι αποτέλεσμα πολλαπλών λογικών πλανών όπως η προσφυγή στην άγνοια, προσφυγή
στην πιθανότητα, υποκειμενική επιβεβαίωση, προσφυγή στην αυθεντία, βεβιασμένη
γενίκευση και πολλών άλλων που λειτουργούν έμμεσα.
Ο νόμος των πραγματικά μεγάλων αριθμών σε συνδυασμό με τον νόμο του Λίτλγουντ
εξηγεί πλήρως το φαινόμενο τύχη και υπερφυσικών γεγονότων αλλά μόνο
επιστημονικά. Ο ισχυρισμός ότι ο τυχερός άνθρωπος είναι σε θέση να επηρεάσει το
πείραμα και να ευνοηθεί από το αποτέλεσμα του, είναι ένας από τους πολλούς
ισχυρισμούς τους οποίους η επιστήμη δεν έχει καταφέρει να αποδείξει ως παντελώς
απίθανους.
Ο Βρετανός φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ για να αντιμετωπίσει παρόμοιους
απίθανους ισχυρισμούς χρησιμοποίησε ως παράδειγμα την παγκοσμίως γνωστή
«Τσαγιέρα του Ράσελ» σύμφωνα με την οποία
το
βάρος της απόδειξης το φέρει αυτός που κάνει τον ισχυρισμό και όχι αυτός που
προσπαθεί να τον καταρρίψει.
Ένα αντίστοιχο παράδειγμα της τσαγιέρας του Ράσελ θα ήταν ο ισχυρισμός ότι
όντως το πεπρωμένο και η τύχη των ανθρώπων χειραγωγούνται από μια κινέζικη
τσαγιέρα η οποία είναι σε τροχιά γύρω από τον αστέρα Μπετελγκέζ που βρίσκεται
650 έτη φωτός από την Γη. Η επιστήμη δεν είναι σε θέση να αποδείξει ότι αυτή η
τσαγιέρα δεν υπάρχει. Μπορεί αυτό να σημαίνει ότι η τσαγιέρα αυτή έκανε από το
υπερπέραν την εθνική Ελλάδος να κερδίσει το Euro 2004 επειδή ήταν σε σύνοδο με
τον Ήλιο και την Γη;
Εάν αυτός ο συλλογισμός είναι γελοίος ποια λογική κάνει σοβαρό τον ισχυρισμό
ότι η τυχερή γραβάτα του Θανάση σε συνδυασμό με τον τυχερό του αριθμό 33 του
έφεραν εκατό χιλιάδες ευρώ στο καζίνο;
Πιθανώς το γεγονός ότι ο Θανάσης φόραγε την ίδια γραβάτα όταν τον προσέλαβαν
στην θέση του διευθυντή και πάλι την ίδια όταν ήταν ο μόνος επιζών σε
αυτοκινητιστικό δυστύχημα με 5 νεκρούς στο 33
ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού
Αθηνών-Θεσσαλονίκης. Αυτό σημαίνει ανάλογα ότι επειδή η τσαγιέρα είχε ξανά
σύνοδο με την Γη και τον Ήλιο στις 17 Ιουνίου του 2010, κέρδισε η εθνική Ελλάδος
την Νιγηρία στο Μουντιάλ του 2010.
Είναι εμφανές ότι κάθε αναπόδειχτος ισχυρισμός μπορεί να αντισταθμιστεί από
οποιοδήποτε άλλον εξ’ ίσου αναπόδειχτο. Ο λόγος που κάνει τον ισχυρισμό του
Θανάση αποδεκτό είναι το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι γύρω από τον
Θανάση πιστεύουν και αυτοί στην τύχη και τα γούρια. Η αποδοχή γεγονότων από τον
κοινωνικό περίγυρο είναι ο μηχανισμός που κάνει παραδείγματος χάριν τους έλληνες
να μην τρώμε έντομα, μυρμήγκια, ακρίδες και αράχνες ενώ στην Ασία και Αφρική
είναι πρώτης τάξης εδέσματα.
Εάν τα τρώγανε οι γονείς μας όταν ήμασταν παιδιά, θα τα τρώγαμε και εμείς
τώρα και θα απορούσαμε με αυτούς που δεν τα τρώνε, όπως απορούν και οι ασιάτες
με εμάς τώρα. Το λογικό αποτέλεσμα αυτού του συνειρμού είναι ότι εάν ο
κοινωνικός μας περίγυρος κατά την παιδική μας ηλικία δεν πίστευε στην τύχη τότε
δεν θα πιστεύαμε ούτε εμείς. Η λογική είναι ίδια με το γεγονός ότι οι έλληνες
είναι χριστιανοί ορθόδοξοι ενώ οι ιρανοί είναι μουσουλμάνοι και οι ιταλοί
καθολικοί.
Ο τρόπος που δουλεύει η επιρροή από το
κοινωνικό περιβάλλον είναι εμφανής με το απλό παράδειγμα της Τρίτης και
13. Ενώ σχεδόν όλοι γνωρίζουν ότι είναι μια άτυχη και γρουσούζικη μέρα,
λίγοι στην ουσία ξέρουν από που προέρχεται αυτή η δεισιδαιμονία. Ο καλλίτερος
τρόπος επιβεβαίωσης αυτού του ισχυρισμού είναι να ρωτήσει κάνεις τον εαυτό του
και τον άμεσο περίγυρο του και να δει πόσοι στους 100 γνωρίζουν την προέλευση
αυτής της ρήσης.
Έρευνες που έχουν γίνει επισημαίνουν την νέτη ωφέλεια που μπορεί να έχουν
άτομα που πιστεύουν στην καλή τύχη από άτομα που πιστεύουν στην κακή
τύχη,γεγονός που αποδίδεται στην αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Ένας άνθρωπος που
πιστεύει στην καλή του τύχη θα δαπανήσει περισσότερη ενέργεια ασχολούμενος με
θέματα που θεωρεί ότι η τύχη του θα τον βοηθήσει να πετύχει, ενώ αντίστοιχα ο
άνθρωπος που πιστεύει ότι είναι κακότυχος δεν θα ασχοληθεί καθόλου γιατί εκ των
προτέρων ξέρει ότι θα αποτύχει.
Αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο και ενέργεια ασχολούμενος παραδείγματος χάριν
στην δουλειά σου, αυξάνονται και οι πιθανότητες επιτυχίας ούτως η άλλως, εξ’ ου
και ο όρος αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Είπαμε
ο παρατηρητής επηρεάζει το παρατηρούμενο. Εσένα πόσες φορές σου χει
συμβεί κάτι από τα παρακάτω ή απολύτως αντίθετο του;
* Νόμος της μηχανικής επισκευής –
Αφού τα χέρια σας καλυφθούν εξ ολοκλήρου με γράσο, τότε θα αρχίσει να σας τρώει
η μύτη σας ή θα θέλετε να πάτε στην τουαλέτα.
* Νόμος της βαρύτητας –
Οποιοδήποτε εργαλείο ή βίδα, όταν πέσει, θα… κυλήσει προς τη λιγότερο προσβάσιμη
γωνία.
* Νόμος των πιθανοτήτων – Η
πιθανότητα του να σας παρακολουθούν είναι ανάλογη της ηλιθιότητας της πράξης
σας.
* Νόμος των Τυχαίων Αριθμών – Αν
καλέσετε λάθος αριθμό, η γραμμή ποτέ δεν είναι κατειλημμένη και κάποιος πάντα
θα απαντήσει.
* Νόμος του Άλλοθι – Αν πείτε
στον προϊστάμενό σας ότι καθυστερήσατε να πάτε στη δουλειά γιατί έσκασε το
λάστιχο του αυτοκινήτου σας, την επομένη όντως θα σκάσει το λάστιχο του
αυτοκινήτου σας.
* Νόμος των Αλλαγών – Όταν
αλλάζετε λωρίδα κυκλοφορίας στο δρόμο, η λωρίδα που μόλις αφήσατε θα αρχίσει να
κινείται πιο γρήγορα από εκείνη στην οποία μετακινηθήκατε.
* Νόμος του Μπάνιου – Με το που
βυθίζετε το σώμα σας στην μπανιέρα, είναι βέβαιο ότι το τηλέφωνο θα
χτυπήσει.
* Νόμος των Συναντήσεων – Η
πιθανότητα να συναντήσετε τυχαία κάποιον που γνωρίζετε αυξάνεται άρδην όταν
βρίσκεστε με άτομο που δε θέλετε να σας δουν μαζί.
* Νόμος του αποτελέσματος – Όταν
προσπαθήσετε να αποδείξετε σε κάποιον ότι ένα μηχάνημα δε δουλεύει, εκείνη τη
στιγμή θα δουλέψει.
* Νόμος της Βιομηχανικής – Η
ένταση της φαγούρας είναι ανάλογη του βαθμού δυσκολίας στο να ξύσετε το
συγκεκριμένο σημείο.
* Νόμος θεάτρου, σινεμά – Τα
άτομα των οποίων οι θέσεις απέχουν περισσότερο από το διάδρομο θα φτάσουν
τελευταία και είναι πάντα εκείνα που θα εγκαταλείψουν τις θέσεις τους αρκετές
φορές για να πάρουν ένα σνακ, κάτι να πιουν ή να πάνε στην τουαλέτα και που θα
φύγουν πριν από το τέλος της παράστασης ή της προβολής. Εκείνοι που κάθονται
δίπλα στο διάδρομο ουδέποτε μετακινούνται, έχουν πολύ μακριά πόδια ή μεγάλες
κοιλιές και πάντα περιμένουν μέχρι να αδειάσει η αίθουσα για να σηκωθούν.
* Νόμος του Καφέ – Με το που
καθίσετε να απολαύσετε ένα ζεστό καφέ στη δουλειά, ο προϊστάμενός σας θα σας
ζητήσει να κάνετε κάτι που θα διαρκέσει έως ότου να κρυώσει ο καφές σας. Το ίδιο
συμβαίνει και με τον φραπέ το καλοκαίρι, που θα βράζει μέχρι να επιστρέψετε σε
αυτόν.
* Νόμος των Αποδυτηρίων – Εάν
υπάρχουν μόλις δύο άτομα σε αποδυτήρια, θα έχουν γειτονικά ντουλαπάκια.
* Νόμος Φυσικών Επιφανειών – Η
πιθανότητα μιας φέτας ψωμί με μαρμελάδα να προσγειωθεί με την πλευρά της
μαρμελάδας στο χαλί είναι ανάλογη του πόσο καινούριο και ακριβό είναι αυτό το
χαλί.
* Νόμος των Λογικών Επιχειρημάτων
– Τα πάντα είναι δυνατά όταν δεν έχετε ιδέα για τι μιλάτε.
* Νόμος της Ενδυματολογικής
Εμφάνισης – Αν τα ρούχα σας κάνουν, δεν είναι ωραία.
* Νόμος του Εμπορικού Μάρκετινγκ
– Μόλις ανακαλύψετε ένα προϊόν που σας αρέσει πάρα μα πάρα πολύ, θα σταματήσουν
την παραγωγή του.
* Νόμος των Ιατρών – Εάν δεν
αισθάνεστε καλά και κλείσετε ραντεβού με τον ιατρό σας, μέχρι να φτάσετε θα
αισθάνεστε καλύτερα. Αν δεν κλείσετε ραντεβού θα παραμείνετε άρρωστοι.
* Νόμος επιστροφής από super
market – Έχεις όλες τις σακούλες με τα ψώνια στο ένα χέρι ώστε με το
άλλο να ανοίξεις την πόρτα της πολυκατοικίας σου και τα κλειδιά βρίσκονται στην
ίδια πλευρά που κρατάς τα ψώνια.
Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΑΤΥΧΙΑ
Βγήκες από μια θέση πάρκινκ, να πας σε μια άλλη πιο ευρύχωρη, μόνο και μόνο
για να ανακαλύψεις ότι την έχουν ήδη πιάσει. Επιστρέφοντας στην παλιά, βλέπεις
ότι την έχουν πιάσει και αυτή.
Θέλεις να στείλεις ένα επείγον e-mail στη δουλειά σου και ανακαλύπτεις ότι
δεν έχεις ιντερνέτ.
Έχεις σιχαθεί τα παντζούρια, το ρημάδι το λίνουξ δεν σου κάθεται με τίποτα,
και δεν έχεις λεφτά για να πάρεις mac.
Παίρνεις συνέχεια ομπρέλα μαζί σου και βρέχει όταν τη ξεχνάς.
Όταν πας για μαλλί και βγαίνεις κουρεμένος.
Όταν θέλεις να κρυφτείς από κάποιον και τον βλέπεις μπροστά σου.
Όταν παντρεύεσαι και έξω από την εκκλησία στέκεται ο Μ.
Να έχεις χαρτάκια και καπνό, και να μην έχεις αναπτήρα.
Να σου ψοφήσει ο σκύλος που λέγεται Λάκυ
Να πάρεις μιά ασπιρίνη για τον ελαφρύ πονοκέφαλο που έχεις, η ασπιρίνη να
αποδεικτεί ληγμένη κι εσύ να περάσεις όλη την μέρα ξερνώντας- αλλά χωρίς
πονοκέφαλο.
Να ντυθείς αμαζόνα για το πάρτι μασκέ του γραφείου σου, μόνο και μόνο για να
μάθεις μόλις φτάσεις πως είναι κλασσικό
Όταν το κινέζικο κουλουράκι σου γράφει «Λυπάμαι»
Να τρέχεις μόνος σου σε αγώνα ταχύτητας και να έρχεσαι δεύτερος.
Οι άνθρωποι σίγουρα δεν είναι τόσο ικανοί, όσο τα σκυλιά, όσον αφορά την ικανότητά τους να εντοπίζουν και να διακρίνουν ξεχωριστές μυρωδιές, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ανθρώπινη μύτη δεν εξακολουθεί να είναι ένα πολύ ισχυρό «εργαλείο». 
