Η γενιά του ναρκισσισμού

Η ιστορία του Νάρκισσου, με τις διάφορες εκδοχές της, είναι μία από τις δημοφιλέστερες της μυθολογίας. Ο νέος από τη Βοιωτία, θαμπωμένος από την ομορφιά του που καθρεφτίζεται στο νερό, πεθαίνει από μαρασμό εξαιτίας του ανικανοποίητου έρωτα προς τον ίδιο του τον εαυτό. Ο ναρκισσισμός, η εμμονική αυταρέσκεια που μπορεί να καταλήξει σε πάθηση, δεν είναι κάτι καινούργιο. Υπάρχει από τότε που ο άνθρωπος πρωτοσυνάντησε το είδωλό του.
Σήμερα, όμως, που ο καθένας ανεβάζει δεκάδες είδωλά του χάρη στην κατάρα και ευλογία των social media, ο ναρκισσισμός, εκτός από υπαρκτός, είναι και ψηφιακός. Οι διαταραχές που προκαλούνται από τη μανία της εξαντλητικής αυτοφωτογράφισης και της online υπερέκθεσης απασχολεί όλο και πιο συχνά τα ψυχιατρικά συνέδρια, με τους ειδικούς να επιμένουν ότι η υπέρμετρη προσήλωση στο «εγώ και ο εαυτός μου», εκτός από γραφική, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποδειχθεί και επικίνδυνη.
Η λέξη «selfie», όπως ορίζεται η σύγχρονη αυτοπροσωπογραφία που βγάζει κάποιος με το κινητό του και κατόπιν την ανεβάζει στο Facebook και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επιλέχθηκε ως «Λέξη της χρονιάς» για το 2013 από το Βρετανικό Λεξικό της Οξφόρδης. Παράλληλα, οι νέοι κανονισμοί του περίφημου επιτραπέζιου παιχνιδιού Scrabble τη δέχονται πλέον ως σωστή και οι παίκτες κερδίζουν πόντους όταν τη σχηματίζουν. Μία λέξη ισοδυναμεί πλέον με χίλιες εικόνες. Πόσα αντίγραφα του εαυτού σου μπορείς να βγάλεις ώσπου να τον ερωτευθείς παράφορα ή να μην αντέχεις άλλο να τον βλέπεις; Η απόσταση από το ένα στάδιο στο άλλο δεν είναι τόσο μακριά όσο νομίζουμε.
Νάρκισσοι υπήρχαν πάντα. Από την αρχαιότητα ως σήμερα. Η διαφορά είναι ότι έχουν πλέον πολλά εργαλεία στα χέρια τους: Facebook, Pinterest, Twitter, Foursquare, Instagram. Οι έρευνες μαρτυρούν ότι τα επίπεδα του ναρκισσισμού είναι πολύ υψηλότερα σε σύγκριση με τις περασμένες γενιές και δεκαετίες και όλο και περισσότερα τεστ γίνονται για να μετρηθεί η στάθμη της επικίνδυνης εγωμανίας σε άνδρες και γυναίκες. Και όπως αποκαλύπτουν αμερικανοί ψυχολόγοι, τα προφίλ των χρηστών του Facebook είναι ο πιο έγκυρος τρόπος για να επαληθεύσουν αν οι ερωτηθέντες είπαν την αλήθεια ή όχι.
«Παρακολουθώ και θαυμάζω τη δουλειά σου μέσω Facebook εδώ και αρκετό καιρό. Οι φωτογραφίες που βγάζεις είναι εκπληκτικής αισθητικής. Παίρνω, λοιπόν, το θάρρος να σου ζητήσω μια χάρη. Εδώ και λίγο καιρό χώρισα με τον φίλο μου, αλλά τον θέλω πίσω. Και σκέφτηκα ότι ο μόνος τρόπος να τον ξανακερδίσω είναι να του τραβήξω την προσοχή μέσα από φωτογραφίες που θα μου βγάλεις εσύ. Θέλω να με αναδείξεις, να γίνω μια από τις ηρωίδες σου, να με κάνεις να θυμίζω σταρ του σινεμά»
Aυτό το μήνυμα βρήκε στην προσωπική της «αλληλογραφία» στο Facebook φίλη φωτογράφος και σκηνοθέτις. Μια άγνωστη γυναίκα σε ερωτική απελπισία τής ζητούσε να τη μεταμορφώσει σε κάτι που δεν είναι, προκειμένου να θαμπώσει και να ξανακερδίσει την καρδιά του πρώην της. Το νερό της λίμνης όπου άλλοτε πνίγηκε ο Νάρκισσος έχει δώσει τη θέση του στο γυαλί της οθόνης, που είναι εξίσου θολό και παραπλανητικό.
Ο ναρκισσισμός ξεσπά και εξαπλώνεται σαν επιδημία. Εχουμε να κάνουμε με την εκδίκηση του κοινού θνητού, του μέσου ανθρώπου, ο οποίος, ζηλεύοντας και χλευάζοντας επί χρόνια τη ζωή των σταρ, τώρα έχει βαλθεί να τους αντιγράψει μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια. Πάντα αποτελούσε είδηση το τι παρήγγειλε η Μαντόνα, ακόμη και η εγχώρια Μενεγάκη, σε ένα εστιατόριο. Ή τι φοράει όταν πηγαίνει για ψώνια. Ή πού έκανε διακοπές.
Τώρα πια, βάζοντας σε δεύτερη μοίρα τα «επώνυμα» πρόσωπα, είμαστε εμείς οι παπαράτσι του εαυτού μας. Μας καταδιώκουμε, δεν μας αφήνουμε στιγμή σε ησυχία. Μας πιέζουμε να κάνουμε δηλώσεις για το πώς αισθανόμαστε, προτού καλά καλά φτάσουμε στον προορισμό μας: «ενθουσιασμένος στην περιοχή Φάληρο» / «ευλογημένη στη βάφτιση της κορούλας μου Μαρίας-Ηλέκτρας». Μας αιφνιδιάζουμε με αυθόρμητα snapshots που τραβάμε τον εαυτό μας μόλις ξυπνήσουμε ή λίγο προτού κοιμηθούμε, όταν τρώμε, αφού φάμε, όταν βγαίνουμε από τη θάλασσα, όταν φιλιόμαστε με το άλλο μας μισό.
Δίπλα στις χίλιες εικόνες, έρχονται να προστεθούν και οι ισάριθμες λέξεις – «πεινάω, διψάω, νυστάζω, θέλω παγωτό» – σαν προστάγματα κακομαθημένων πριγκιπόπουλων που έχουν εκατοντάδες αυλικούς, κι εκείνοι με τη σειρά τους, αντί να τσακιστούν για να τα ικανοποιήσουν, απλώς κάνουν «like». Και αυτό μοιάζει αρκετό.
Αλλοι, πάλι, προτιμούν τη ρητορική, τις πολιτικές αναλύσεις. Το να εκθέτεις την άποψή σου σε μια πλατφόρμα όπως το Facebook είναι κάτι παραπάνω από θεμιτό, όταν όμως γράφεις ακατάπαυστα στα ψηφιακά fora κάνοντας τους πάντες να αναρωτιούνται πότε προλαβαίνεις να κάνεις οτιδήποτε άλλο (κάτι που συμβαίνει ακόμη και με συγκεκριμένους πολιτικούς, που δουλεύουν παρέα με το Τwitter τους), τότε έχουμε να κάνουμε με την άλλη όψη του ναρκισσιστικού νομίσματος. Με τη λαλίστατη λεζάντα κάτω από την εξίσου φλύαρη φωτογραφία.
Η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Νάντια Τσιλιάκου εξηγεί:

«Τα άτομα των οποίων η δομή της προσωπικότητας τους τούς επιβάλλει να αντλούν επιβεβαίωση από παράγοντες έξω από τον εαυτό τους ονομάζονται από τους ειδικούς ναρκισσιστικά. Ολοι μας νιώθουμε ευάλωτοι απέναντι στο ποιοι είμαστε, πόση αξία έχουμε, και προσπαθούμε να ζούμε με τέτοιο τρόπο ώστε να προκύπτουν θετικά συναισθήματα για τον εαυτό μας.
Το συναίσθημα υπερηφάνειας και αποδοχής αυξάνεται όταν οι “σημαντικοί άλλοι” μάς αποδέχονται και “τραυματίζεται” όταν μας απορρίπτουν. Ορισμένοι βέβαια από εμάς ασχολούνται σε δυσανάλογο βαθμό με την εικόνα που προβάλλουν προς τα έξω, ακόμη και αν κάποιες φορές εξαπατούν τους άλλους. Με άλλα λόγια, στον νάρκισσο υπάρχει δυσκολία αυτοαποδοχής και δημιουργίας ουσιαστικών σχέσεων».

Και συμπληρώνει σχετικά με την online επιδημία:

«Διανύοντας την εποχή των social media με την ευκολία προβολής του ιδανικότερου εαυτού μας μέσω αυτών, χωρίς απαραίτητα να απαιτείται να έχουμε ουσιαστική επαφή και σχέση με τους διαδικτυακούς “φίλους” μας, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μια εμμονή προβολής που εύκολα τροφοδοτείται και αυξάνεται ανάλογα με την ποσότητα των “like” που θα πάρουμε π.χ. σε κάθε selfie φωτογραφία, ενισχύοντας έτσι θετικά τη χαμηλή αυτοπεποίθηση που κρύβει ο ναρκισσισμός μας.
Την εξέλιξη τέτοιων συμπεριφορών δεν τη γνωρίζουμε ακόμη, ωστόσο αξίζει να τονιστεί ότι δεν αποτελεί έναν θεραπευτικό τρόπο ουσιαστικής βελτίωσης της αυτοπεποίθησης ενός ατόμου, αλλά προσωρινής εξιδανίκευσης, χωρίς όμως το γνήσιο συναίσθημα. Ποιες πρέπει να είναι οι άμυνές μας; Να επαναπροσδιορίσουμε τη σημαντικότητα των social media στην καθημερινή μας ζωή, να σκεφτούμε τις σχέσεις μας και το κομμάτι της κριτικής ως προς τον εαυτό μας και τους άλλους, να αγαπάμε χωρίς να εξιδανικεύουμε και να εκφράζουμε γνήσια συναισθήματα χωρίς να ντρεπόμαστε».

Γύρω από τη ναρκισσιστική φρενίτιδα έχει στηθεί μια ολόκληρη βιομηχανία βοηθημάτων – υπάρχουν ακόμη και μάνατζερ που σε βοηθούν να χτίσεις ιδανικά fan bases στο Facebook. Υπάρχουν ακόμη και πλασματικοί social media followers, σαν βαλτοί πελάτες στα νυχτομάγαζα, που λόγω κρίσης κάθονται στα πρώτα τραπέζια για να μη φαίνεται άδειο το κέντρο «διασκεδάσεως».
Όλο και πιο συχνά, οι ψυχοθεραπευόμενοι μιλούν στον ψυχοθεραπευτή τους για την εικονική και όχι για την πραγματική ζωή τους. Σύμφωνα με έρευνες, επτά στους δέκα χρήστες θα συνδεθούν – αν είχαν αποσυνδεθεί – στο Facebook με το που θα ξυπνήσουν και προτού καν πάνε στην τουαλέτα. «Εγώ έχω το smartphone στο μαξιλάρι δίπλα μου και κοιμάμαι μαζί του σαν να είναι ο φίλος μου» μου είπε πρόσφατα μια φίλη.
Ο φρενήρης διαγωνισμός δημοτικότητας μας γυρίζει πίσω στο βασανιστικό σκηνικό του σχολείου, όταν το μόνο που σε ένοιαζε ήταν αν φοράς τα καλύτερα αθλητικά παπούτσια σε όλο το προαύλιο. Αν η «φωτογραφία προφίλ» που μόλις ανέβασες δεν πήρε τα αναμενόμενα «like» μέσα στο πρώτο κρίσιμο πεντάλεπτο, καταφεύγεις σε σπασμωδικές κινήσεις, αλλάζοντας τη μία μετά την άλλη, όπως αλλάζεις μπλούζες μπροστά στον καθρέφτη όταν νιώθεις ότι τίποτα δεν σου πάει.
Εκτός, λοιπόν, από τους δεκάδες λόγους που έχει κάποιος να νιώσει στενάχωρα στην καθημερινότητά του, έρχεται να προστεθεί και ένας ακόμη: η ιντερνετική απόρριψη. Ολο και περισσότεροι χρήστες του Διαδικτύου δηλώνουν ευθαρσώς σε ερωτηματολόγια ότι η διάθεσή τους εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από το πόσους σηκωμένους αντίχειρες θα βρουν κάτω από κάθε δημοσίευσή τους, ενώ το να τους διαγράψει κάποιος από φίλο είναι ικανό να τους καταρρακώσει.
Η selfie ως selfie δεν είναι καινούργια ανακάλυψη. Selfies βγάζαμε και στα 80s με μηχανές πολαρόιντ ή με Kodak fun μιας χρήσης. Το θέμα είναι ότι από τη στιγμή που θα δώσεις όνομα σε αυτό που κάνεις, η αθώα και αυθόρμητη φωτογραφία της στιγμής δεν είναι πια ούτε τόσο αθώα ούτε τόσο αυθόρμητη. Καταντάει μεγαλεπήβολο πρότζεκτ.
Φωτογραφίζουμε αδηφάγα τον εαυτό μας που παίρνει μπλαζέ ή φιλήδονες πόζες όπως οι Γιαπωνέζοι φωτογραφίζουν με μανία τη Μόνα Λίζα στο Λούβρο. Παράγουμε ασταμάτητα αυτοπροσωπογραφίες και τις εκθέτουμε σε εικονικές γκαλερί. Οπως στην τέχνη, όμως, έτσι και στη ζωή, όσο πιο πολλά είναι τα αντίτυπα που βγάζεις, τόσο μειώνεται η αξία του πρωτότυπου.
Ο ναρκισσισμός σε ελεγχόμενες ποσότητες δεν βλάπτει. Σε υπερβολικές δόσεις, όμως, μπορεί να εξελιχθεί ακόμη και σε πάθηση. Ο πρώτος επίσημα καταγεγραμμένος Βρετανός με εθισμό στα selfies είναι ο 19χρονος Ντάνι Μπάουμαν, ο οποίος έδωσε και συνέντευξη στην εφημερίδα «Mirror». Το όνειρό του να τραβήξει την «τέλεια selfie» μετατράπηκε σε αρρωστημένη εμμονή, με τον ίδιο να φτάσει στο σημείο να παρατήσει το σχολείο, να χάσει 15 κιλά, να μη βγαίνει από το σπίτι επί έξι μήνες, τραβώντας κατά μέσο όρο εκατό φωτογραφίες του εαυτού του, επί δέκα ώρες την ημέρα.
Η μητέρα του τον βρήκε λιπόθυμο, όταν αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει παίρνοντας χάπια, επειδή δεν είχε καταφέρει να τραβήξει τη φωτογραφία των ονείρων του. Αργότερα, στο νοσοκομείο, η περίοδος απεξάρτησής του από το κινητό του διήρκεσε αρκετό καιρό, με τον ίδιο αρχικά να καταφέρνει να αντέχει χωρίς το τηλέφωνό του για 15 λεπτά, ενώ στη συνέχεια μισή και μία ώρα.
Η συγκεκριμένη ιστορία σίγουρα δεν χαρακτηρίζει την πλειονότητα των χρηστών των social media, όσο εθισμένοι και αν είναι με την απαθανάτιση του ειδώλου τους. Ας ρίξουμε, όμως, μια ματιά στον έξω κόσμο. Ο τρόπος με τον οποίο συμπεριφερόμαστε εντός Διαδικτύου είναι πάνω-κάτω ο ίδιος με εκείνον όταν έχουμε βγει για να διασκεδάσουμε, να επικοινωνήσουμε, να ζήσουμε: ζευγάρια αμίλητα που θα βρουν σημείο επαφής μόνο όταν θα βγει το tablet πάνω στο τραπέζι της καφετέριας. Συντροφιές ολόκληρες που απαρτίζονται από πρόσωπα τα οποία φωταγωγούνται από τις οθόνες των smartphones, καθώς κομπάζουν στο Facebook πόσο καλά περνούν στο τάδε μπαρ.
Η μοναξιά υπήρχε πάντα, απλώς τώρα κυκλοφορεί με πιο φαντεζί αξεσουάρ. Ο ναρκισσισμός, το χαϊδευτικό του ατομικισμού, αριθμεί πλέον στρατιές ατόμων μοναχικών και ολομόναχων: δεν θέλω να παντρευτώ ούτε και να συζήσω, τα λεφτά που βγάζω θέλω να τα τρώω όλα μόνος μου, να μη δίνω λογαριασμό σε κανέναν.
Μια κοινωνία σε πρώτο ενικό με τις φατσούλες emoticon ως μάσκες της σύγχρονης τραγωδίας ή κωμωδίας που βιώνει ο καθένας. Θέλουμε πολλά τετραγωνικά για τον εαυτό μας και πολλά πίξελ για το είδωλό μας. Παραπονιόμαστε ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που μας καταλαβαίνουν πραγματικά και, όταν τελικά βρεθούν, νιώθουμε ότι πνιγόμαστε όπως ο Νάρκισσος στο ρηχό νερό, σε μια ύστατη προσπάθεια να ζήσει για πάντα ερωτευμένος με τον εαυτό του.

Σωστό – Λάθος για το ψωμί

Το ψωμί είναι ένα βασικό προϊόν διατροφής που δεν λείπει από το τραπέζι των περισσότερων. Πόσα όμως γνωρίζουμε για αυτό; Διαβάστε κατά πόσο ισχύουν διαδεδομένες απόψεις σχετικά με το ψωμί.

- Το λευκό ψωμί έχει περισσότερες θερμίδες από το ψωμί ολικής αλέσεως. Λάθος! Το ψωμί ολικής αλέσεως έχει ίδια περίπου θερμιδική αξία με το λευκό. Η διαφορά του είναι ότι παρασκευάζεται από αναποφλοίωτο σιτάρι, με αποτέλεσμα να περιέχει περισσότερες φυτικές ίνες οι οποίες έχουν μεγαλύτερο δείκτη κορεσμού.
Αυτό σημαίνει πως μικρότερη ποσότητα ψωμιού θα σας χορτάσει πιο εύκολα και για περισσότερο χρονικό διάστημα. Κατά συνέπεια, θα μειώσει τη συνολική θερμιδική πρόσληψη αφού θα χρειαστεί να φάτε λιγότερο.

- Το ψωμί ολικής αλέσεως μπορεί να χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις κοιλιοκάκης. Λάθος! Το ψωμί είτε είναι ολικής αλέσεως είτε όχι, παρασκευάζεται από αλεύρι το οποίο προέρχεται από τα σιτηρά, τα οποία είναι πλούσια σε γλουτένη.
Σε περιπτώσεις κοιλιοκάκης θα πρέπει να καταναλώνεται ψωμί που παρασκευάζεται από καλαμποκάλευρο και μπορείτε να το βρείτε στα καταστήματα με προϊόντα ειδικής διατροφής.

- Αν έχω διαβήτη τύπου 2 δεν μπορώ να καταναλώσω ψωμί. Λάθος! Σε περιπτώσεις διαβήτη τύπου 2 πρέπει να λαμβάνεται συγκεκριμένη ποσότητα υδατάνθρακα ανά γεύμα. Με τη βοήθεια ενός ειδικού, μπορεί το ψωμί να ενσωματωθεί στο διαιτολόγιο ενός διαβητικού.
Πρέπει όμως να προτιμάται ψωμί ολικής αλέσεως, λόγω χαμηλού γλυκαιμικού του δείκτη, το οποίο δεν ανεβάζει πολύ τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

- Μπορώ να συνδυάσω ψωμί με μακαρόνια ή κάποιο άλλο αμυλούχο τρόφιμο στο ίδιο γεύμα. Σωστό! Ένα γεύμα εφόσον είναι προσχεδιασμένο, θα πρέπει να περιέχει ορισμένη ποσότητα υδατάνθρακα.
Όταν κάποιο άτομο έχει ιδιαίτερη γευστική προτίμηση στο ψωμί μπορεί να ενσωματώσει στο γεύμα του μια ορισμένη ποσότητα ψωμιού με την προϋπόθεση ότι θα μειώσει την πρόσληψη υδατάνθρακα από την άλλη πηγή στο συγκεκριμένο γεύμα.

- Το ψωμί εκτός από υδατάνθρακες περιέχει και πρωτεΐνη. Σωστό! Για κάποιο λόγο είναι ευρέως γνωστό πως το ψωμί είναι ένα τρόφιμο που περιέχει αποκλειστικά και μόνο υδατάνθρακα, κάτι το οποίο δεν ισχύει, αφού 1 φέτα ψωμί 30 γραμμαρίων περιέχει 15 γραμμάρια υδατάνθρακα αλλά και 3 γραμμάρια πρωτεΐνης.

- Το χωριάτικο ψωμί ή αλλιώς το ψωμί που παρασκευάζεται με προζύμι έχει μεγαλύτερη θερμιδική αξία από τα υπόλοιπα είδη. Λάθος! Κάτι τέτοιο αποτελεί έναν ακόμα διατροφικό μύθο. Το χωριάτικο ψωμί ή αλλιώς ψωμί με προζύμι έχει ελαφρώς μικρότερη θερμιδική αξία από όλα τα υπόλοιπα είδη.
Στα 100 γρ αποδίδει 265 θερμίδες, ενώ τα υπόλοιπα είδη αποδίδουν περίπου 280 θερμίδες. Ένα ακόμα πλεονέκτημά του είναι ότι περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα πρωτεΐνης, αφού αντιστοιχεί στο 12% του βάρους του.

- Το ψωμί ολικής αλέσεως αποτελεί μια πολύ καλή πηγή σιδήρου για τον οργανισμό. Σωστό! Εκτός από τις βιταμίνες, τα μέταλλα, τα ιχνοστοιχεία και την αυξημένη ποσότητα φυτικών ινών, το ψωμί ολικής αλέσεως αποτελεί μια πολύ καλή πηγή φυτικού σιδήρου. Έτσι μπορεί να αποτελέσει μια από τις βασικές πηγές σιδήρου στο καθημερινό μας διαιτολόγιο.

- Το πολύσπορο ψωμί παρασκευάζεται από διαφορετικές πρώτες ύλες από το ψωμί ολικής αλέσεως. Σωστό! Το πολύσπορο ψωμί παρασκευάζεται από αλεύρι διάφορων δημητριακών, όπως το σιτάρι, το κριθάρι, η σίκαλη και η βρώμη.
Πολύ συχνά περιέχει και ξηρούς καρπούς, όπως νιφάδες βρώμης και πλιγούρι. Το ψωμί ολικής αλέσεως απ’ την άλλη, παρασκευάζεται αποκλειστικά από αλεύρι ολικής αλέσεως, το οποίο γίνεται από τους σπόρους του σιταριού μαζί με το πίτουρο.

Η Προκατάληψη της Πίστης

Η γνώση που συγκεντρώνουμε από τις επιστημονικές μελέτες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πως ερμηνεύουμε τα στοιχεία. Οι ερμηνείες, όμως, υπακούν στους ίδιους κανόνες που διέπουν τις αντιλήψεις μας για την πραγματικότητα. Είναι γεμάτες παραδοχές, γενικεύσεις, παραλείψεις και λάθη. Στις κοινωνικές επιστήμες, αυτά τα λάθη αποκαλούνται γνωστικές προκαταλήψεις. Αυτές οι προκαταλήψεις είναι ενσωματωμένες τόσο στους αντιληπτικούς και τους συναισθηματικούς μηχανισμούς του εγκεφάλου όσο και στους γνωστικούς.

Μέχρι να φτάσει η αντιληπτική πληροφορία στη συνείδηση, το άτομο έχει προλάβει να την μετατρέψει σε κάτι καινούργιο και μοναδικό. Αυτή η ανακατασκευή της πραγματικότητας αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζουμε τα πιστεύω μας για τον κόσμο.

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των πιστεύω, παίζει επίσης η λογική, η ορθή σκέψη και η κοινωνική συναίνεση. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν και τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε τον κόσμο. Αν εντοπίσουμε αυτές τις προκαταλήψεις, μπορούμε να γίνουμε πιο πιστοί.

Τα τελευταία 50 χρόνια, ερευνητές, επιστήμονες, ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι ταυτοποίησαν εκατοντάδες γνωστικές, κοινωνικές και συμπεριφορικές διαδικασίες, αλλά και διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Παρακάτω, συγκέντρωσα 27 προκαταλήψεις τις οποίες θεωρώ απαραίτητες για την αξιολόγηση των αντιλήψεών και των πιστεύω, για τον κόσμο.

Η προκατάληψη της οικογένειας. Όλοι μας έχουμε την προδιάθεση να πιστεύουμε αυτόματα τις πληροφορίες που μας παρέχουν μέλη της οικογένειάς μας και στενοί φίλοι. Από τότε που γεννιόμαστε, ο εγκέφαλός μας βασίζεται σε αυτά τα άτομα, γι’ αυτό και τείνουμε να αποδεχόμαστε τον κόσμο χωρίς να ελέγχουμε τα γεγονότα.

Η προκατάληψη της εξουσίας. Τείνουμε να πιστεύουμε ανθρώπους που κατέχουν θέσεις ισχύος και γοήτρου. Τους θεωρούμε πιο αξιόπιστους, χωρίς να ελέγχουμε τις πηγές τους.

Η προκατάληψη της γοητείας. Θεωρούμε πιο αξιόπιστους τους πιο ψηλούς και γοητευτικούς ανθρώπους, επειδή ο εγκέφαλός μας έλκεται από αυτό που τον ευχαριστεί αισθητικά. Οι πιο ευπαρουσίαστοι άνθρωποι έχουν περισσότερες πιθανότητες να μας πείσουν.

Η προκατάληψη της επιβεβαίωσης. Έχουμε την τάση να δίνουμε έμφαση σε πληροφορίες που στηρίζουν τα πιστεύω μας, ενώ υποσυνείδητα αγνοούμε ή απορρίπτουμε πληροφορίες που τα αντικρούουν. Από τη στιγμή που τα πιστεύω μας έχουν ενσωματωθεί στο νευρικό μας κύκλωμα, στοιχεία που αντιτίθεται σε αυτά δεν μπορούν πολλές φορές να εισβάλλουν στις υπάρχουσες διαδικασίες του εγκεφάλου.

Η προκατάληψη της αυτοεξυπηρέτησης. Σε συνδυασμό με την προκατάληψη της επιβεβαίωσης, εμφανίζουμε επίσης την τάση να συντηρούμε πεποιθήσεις που ευνοούν τα προσωπικά μας συμφέροντα και τους προσωπικούς μας στόχους.

Η προκατάληψη της ομάδας. Υποσυνείδητα, υιοθετούμε ευνοϊκή μεταχείριση για τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας μας και σπάνια αμφισβητούμε τα πιστεύω τους, επειδή ο εγκέφαλός μας είναι έτσι κατασκευασμένος, ώστε να αναζητά τη συμφωνία με τους γύρω του.

Η προκατάληψη για άτομα εκτός ομάδας. Γενικά, απορρίπτουμε ή υποτιμούμε τα πιστεύω ανθρώπων που δεν ανήκουν στην ομάδα μας, κυρίως όταν οι πεποιθήσεις τους διαφέρουν αισθητά από τις δικές μας. Επιπλέον, έχουμε τη βιολογική προδιάθεση να αναστατωνόμαστε όταν ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους διαφορετικού εθνοτικού και πολιτιστικού υποβάθρου – έστω κι αν είναι μέλη της ομάδας μας.

Η προκατάληψη της κοινωνικής συναίνεσης. Όσο περισσότερο οι άλλοι συμφωνούν μαζί μας, τόσο περισσότερο πιστεύουμε ότι οι πεποιθήσεις μας είναι αληθινές. Αντίθετα, όσο περισσότερο διαφωνούν οι άλλοι μαζί μας, τόσο πιθανότερο είναι να καταπιέσουμε και να αμφισβητήσουμε τα ίδια μας τα πιστεύω – ακόμα κι όταν είναι σωστά.

Η προκατάληψη του πλήθους. Αυτή η προκατάληψη αντικατοπτρίζει την τάση μας να υιοθετούμε το σύστημα πεποιθήσεων της ομάδας στην οποία ανήκουμε. Όσο περισσότεροι άνθρωποι μας περιβάλλουν, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να τροποποιήσουμε τα πιστεύω μας για να ταιριάζουν με τα δικά τους.

Η προκατάληψη της προβολής. Συχνά υποθέτουμε, χωρίς να το επαληθεύουμε, ότι τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας μας έχουν παρόμοια πιστεύω, παρόμοιες ηθικές αξίες και βλέπουν τον κόσμο μέσα από τα μάτια μας. Η CIA περιγράφει αυτή την προκατάληψη ως τη νοοτροπία “όλοι σκέφτονται όπως εμείς” και τη θεωρεί μια από τις πιο επικίνδυνες – επειδή οι διαφορετικοί πολιτισμοί και οι διαφορετικοί τύποι ανθρώπων (όπως οι τρομοκράτες) δεν σκέφτονται όπως εμείς.

Η προκατάληψη της προσμονής. Όταν ψάχνουμε για πληροφορίες, ή όταν κάνουμε κάποια έρευνα, έχουμε την τάση να “ανακαλύπτουμε” αυτό ακριβώς που ψάχνουμε. Στην ιατρική, οι διπλά τυφλές μελέτες έχουν σκοπό να εξαλείψουν αυτή τη διαβρωτική προκατάληψη.

Η προκατάληψη των “μαγικών αριθμών”. Οι αριθμοί επηρεάζουν τα πιστεύω μας εξαιτίας των ισχυρών ποσοτικών λειτουργιών του εγκεφάλου. Όσο πιο μεγάλος και υποβλητικός είναι ένας αριθμός, τόσο μεγαλύτερη είναι και η συναισθηματική του αντίδραση. Κι αυτή με τη σειρά της ενδυναμώνει την εμπιστοσύνη μας στην πληροφορία που προσδιορίζεται ποσοτικά.

Η προκατάληψη της πιθανότητας. Μας αρέσει να πιστεύουμε ότι είμαστε πιο τυχεροί από τους άλλους και ότι μπορούμε να καταπολεμήσουμε τις ανισότητες (άτομα με κατάθλιψη τείνουν να πιστεύουν το αντίθετο). Αυτή η αισιοδοξία είναι επίσης γνωστή ως η προκατάληψη του τζογαδόρου.  Αν στρίψεις ένα νόμισμα, και φέρεις κορώνα 9 φορές στη σειρά, οι περισσότεροι άνθρωποι θα στοιχηματίσουν πολλά λεφτά ότι την επόμενη φορά θα είναι γράμματα. Φυσικά, οι πιθανότητες παραμένουν ίδιες κάθε φορά που στρίβεις ένα νόμισμα: πάντα υπάρχουν 50 τοις εκατό πιθανότητες να φέρεις γράμματα.

Επίσης, όλοι κουβαλάμε “μαγικές” προκαταλήψεις από την παιδική μας ηλικία. Έτσι, πολλοί ενήλικες, κυρίως οι τζογαδόροι, έχουν πάνω τους διάφορα φυλαχτά (ένα τετράφυλλο τριφύλλι, ένα λαγοπόδαρο, ένα νόμισμα) που υποτίθεται ότι τους φέρνουν τύχη.

Η προκατάληψη της αιτίας-αποτελέσματος. Ο εγκέφαλός μας έχει την προδιάθεση να κάνει συνειρμούς ανάμεσα σε δύο γεγονότα, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ τους. Αν πιεις κάποιο βότανο και σου περάσει το κρυολόγημα, τότε αποδίδεις την ανάρρωσή σου στο βότανο αυτό, έστω κι αν σε αυτό συνέβαλαν στην πραγματικότητα δεκάδες άλλοι άσχετοι παράγοντες.

Η προκατάληψη της ευχαρίστησης. Τείνουμε να πιστεύουμε ότι οι ευχάριστες εμπειρίες αντικατοπτρίζουν μεγαλύτερες αλήθειες απ’ ό,τι οι δυσάρεστες εμπειρίες. Εν μέρει επειδή τα κέντρα ευχαρίστησης του εγκεφάλου βοηθούν στον έλεγχο της δύναμης των αντιλήψεων, των αναμνήσεων και των σκέψεων.

Η προκατάληψη της προσωποποίησης. Δείχνουμε ιδιαίτερη προτίμηση στο να δίνουμε αρετές έμψυχων όντων σε άψυχα αντικείμενα. Επίσης. συνηθίζουμε να δίνουμε ανθρώπινη μορφή ή μορφή ζώου σε αφηρημένα ερεθίσματα (σκιές, συγκεχυμένους θορύβους, κ.λπ.). Αυτή η αντιληπτική και γνωστική λειτουργία πυροδοτεί διάφορες δεισιδαιμονίες.

Η προκατάληψη της αντίληψης. Ο εγκέφαλός μας υποθέτει αυτόματα ότι οι αντιλήψεις και τα πιστεύω μας αντιπροσωπεύουν αντικειμενικές αλήθειες για τον εαυτό μας και τον κόσμο. Εξ ου και η έκφραση “Αν δεν το δω, δεν το πιστεύω”.

Η  προκατάληψη της επιμονής. Όταν πιστεύουμε σε κάτι, επιμένουμε ότι είναι αληθινό, ακόμη κι όταν έχουμε στη διάθεσή μας στοιχεία που λένε το αντίθετο. Και όσο περισσότερο συντηρούμε ορισμένες πεποιθήσεις, τόσο πιο βαθιά εντυπώνονται στο νευρικό μας κύκλωμα.

Η προκατάληψη της ψευδούς μνήμης. Ο εγκέφαλός μας τείνει να συγκρατεί για περισσότερο χρονικό διάστημα ψευδείς απ’ ότι αληθείς μνήμες. Επίσης, είναι εύκολο να εμφυτεύσεις ψευδείς μνήμες σε άλλους όταν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες και οι πληροφορίες είναι αληθοφανείς.

Η προκατάληψη της θετικής μνήμης. Όταν αναπολούμε το παρελθόν, τείνουμε να ωραιοποιούμε τα γεγονότα και να τους δίνουμε μια πιο θετική δύναμη από την πραγματική.

Η προκατάληψη της λογικής. Έχουμε την τάση να πιστεύουμε επιχειρήματα που μας φαίνονται πιο λογικά. Επίσης, συνηθίζουμε να αγνοούμε πληροφορίες που δεν μας φαίνεται ότι βγάζουν νόημα. Όπως έχει πει ο Γουίλιαμ Τζέημς: “Κατά κανόνα, δεν πιστεύουμε τα γεγονότα και τις θεωρίες που φαίνονται άχρηστες”.

Η προκατάληψη της πειθούς. Όταν διαφωνούμε για κάποιο θέμα, πιστεύουμε συνήθως εκείνον που έχει πιο δραματικά και συναισθηματικά επιχειρήματα για μια άποψη. Ο εγκέφαλός μας τείνει να συντονίζεται με τους καλούς ομιλητές, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουμε να πιαστούμε αιχμάλωτοι των συναισθημάτων και των πεποιθήσεών τους.

Η προκατάληψη του πρώτου. Δίνουμε περισσότερο βάρος και θυμόμαστε πιο εύκολα ονόματα και πληροφορίες που αναγράφονται πρώτα σε μια λίστα. (γι’ αυτό γίνεται ‘η μάχη του ραφιού’ στα σουπερ μάρκετ)

Η προκατάληψη της αβεβαιότητας. Ο εγκέφαλός μας δεν συμπαθεί την αβεβαιότητα και την αοριστία. Γι’ αυτό, από το να μην είμαστε σίγουροι, προτιμάμε είτε να πιστεύουμε είτε να πιστεύουμε το αντίθετο.

Η προκατάληψη των συναισθημάτων. Τα δυνατά συναισθήματα συνήθως παρεμποδίζουν τη λογική και την ορθή κρίση. Ο θυμός έχει την τάση να μας δημιουργεί την πεποίθηση ότι έχουμε δίκιο και το σωστό με το μέρος μας. Η αγωνία υπονομεύει αυτήν ακριβώς την πεποίθηση, ενώ η κατάθλιψη επισκιάζει τις αισιόδοξες πεποιθήσεις.

Η προκατάληψη της δημοσιότητας. Οι εκδότες βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών προτιμούν να εκδίδουν έργα με αίσιο τέλος, ενώ απορρίπτουν έργα με αρνητική έκβαση. Έτσι, μια έρευνα που δεν έχει επίδραση στον κόσμο έχει λιγότερες πιθανότητες να δημοσιευθεί σε σχέση με ένα εύρημα με θετικά αποτελέσματα. Μια άλλη διάσταση αυτής της προκατάληψης είναι η τάση των αναγνωστών να θεωρούν αυτόματα αλήθεια ό,τι δημοσιεύεται, ακόμη κι αν αποτελεί δημοσίευμα του κίτρινου τύπου.

Η προκατάληψη του τυφλού σημείου. Τελευταία, αλλά πολύ σημαντική, είναι η προκατάληψη που οι επιστήμονες αποκαλούν “προκατάληψη του τυφλού σημείου”. Οι περισσότεροι άνθρωποι αδυνατούν να συνειδητοποιήσουν πόσες γνωστικές προκαταλήψεις έχουν στην πραγματικότητα ή πόσο συχνά πέφτουν θύμα αυτών τους των προκαταλήψεων.

Οι διαφημιστές και οι πολιτικοί έχουν πλήρη επίγνωση αυτών των τυφλών σημείων και στοχεύουν επίτηδες στις δικές μας προκαταλήψεις για να πουλήσουν τα προϊόντα ή τις ιδέες τους. Ως ένα βαθμό, όλοι μας χειραγωγούμε τους άλλους προκειμένου να τους πείσουμε να ενστερνιστούν τα δικά μας πιστεύω.

Το κάνουν οι γονείς με τα παιδιά τους, οι δάσκαλοι με τους μαθητές τους, οι ερευνητές με τους συναδέλφους τους, οι εραστές μεταξύ τους. Δυστυχώς, συχνά το κάνουμε χωρίς να συνειδητοποιούμε τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες του άλλου.

Η σημασία της λέξης «σχέση»

Ο καθένας έχει τη δική του «προσωπική αντίληψη για τη ζωή», αλλά υπάρχουν κοινοί παρανομαστές που διαμορφώνουν ομοιότητες στις ανάγκες και στις απαιτήσεις. Δεν χωρά αμφιβολία πως η ζωή είναι γεμάτη από σχέσεις, από μια σταθερή αναμέτρηση με τον Άλλο΄ αποτελεί μια διαλεκτική με τον ψυχικό κόσμο της γυναίκας και του άνδρα. Ένας από τους πολλούς τρόπους για να αντιμετωπιστεί ο ανθρώπινος πόνος είναι ακριβώς η διαπροσωπική σχέση που εννοείται ως δυνατότητα επαφής με τον άλλο, με το διαφορετικό από μας, αλλά ταυτοχρόνως απολύτως απαραίτητο.

Αρσενικό και θηλυκό είναι δύο άκρα διαφοροποιημένα, αλλά συνδεδεμένα μεταξύ τους, που οριοθετούν τη δυνατότητα να υπάρξουμε, ενώ το γεγονός ότι ο ένας αποτελεί βασικό στοιχείο για τον άλλο προσδίδει νόημα στη ζωή. Παρότι σήμερα παρατηρείται κατάχρηση και βιασμός του όρου «σχέση», στην πραγματικότητα δεν επιτεύχθηκε βαθιά και ολοκληρωμένη γνώση του νοήματός του.

Άνδρας και γυναίκα συναντιούνται, αναπτύσσουν δεσμούς και σχέσεις, παντρεύονται κι αποκτούν παιδιά, συγκροτούν αυτό που ονομάζεται ζεύγος, αλλά στην ουσία δεν είναι παρά μια δυάδα. Η διαφορά που κάνει αυτούς του όρους μη παράλληλους είναι αξιοσημείωτη, αφού για τη δυάδα δεν απαιτούνται αυθεντικά και πηγαία αισθήματα, έντονη συναισθηματική συμμετοχή και επιθυμία για δόσιμο χωρίς την προσδοκία ανταλλάγματος.   

Το ζεύγος είναι όλα τα παραπάνω και πολύ περισσότερα, είναι μοίρασμα ζωής, ιδεών και αξιών, επιθυμία για κοινή πορεία στον δρόμο της ζωής. Η διάσπαση της σχέσης είναι μια δυνατότητα που προσφέρεται σε όλους, αλλά εμφανίζεται ως εξαιρετικά δύσκολη κατάκτηση, ως το φιλοδοξότερο εγχείρημα για έναν άντρα και μία γυναίκα. Ωστόσο είναι έργο πολύ πιο κοπιαστικό και δύσκολο απ’ όσο φαντάζεται κανείς, στο οποίο καλούνται όλοι, αλλά λίγοι το ολοκληρώνουν.   

Οι αποτυχίες στη σφαίρα της σχέσης είναι οι πιο συχνές και επώδυνες που μπορεί να βιωθούν. Όταν μια σχέση αποτυγχάνει και οδηγείται στην καταστροφή, ο άνθρωπος δύσκολα αποδέχεται τα σφάλματά του, αναγνωρίζει τα λάθη του, αναλαμβάνει το βάρος της ευθύνης του. Λέγοντας ψέματα, πρώτα στον εαυτό του και έπειτα στους άλλους, επιμένει χωρίς δεύτερη σκέψη να αποκαλεί «ζεύγος» ή «σχέση» αυτό που στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μια τυπική συμβίωση με ένα άλλο άτομο.

Γιατί όμως η σχέση, αν και θεωρείται πολύ σημαντική και επιθυμητή, εμφανίζει μια τόσο τυραννική διάσταση;Το πρόβλημα εντοπίζεται στο ότι δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να κατανοήσουμε τη σημασία της λέξης «σχέση», και αυτή η ύπουλη μορφή αναλφαβητισμού σε θέματα σχέσεων είναι το στοιχείο που τροφοδοτεί το μεγαλύτερο ποσοστό αποτυχίας στις διαπροσωπικές σχέσεις.

Θα μπορούσε να προβληθεί ως αντεπιχείρημα το γεγονός ότι, εάν το ανθρώπινο είδος υπάρχει ακόμη και δεν έχει αφανιστεί, αλλά αντίθετα απειλείται με υπερπληθυσμό, οφείλεται ακριβώς στη συνάντηση και στη σχέση αρσενικού-θηλυκού.

Όμως, η άποψη αυτή θα χαρακτηριζόταν εντελώς αφελής, αφού η διαιώνιση του είδους δεν απαιτεί σχέση αρσενικού-θηλυκού, αλλά απλή συνάντησή τους.Η σχέση του άνδρα και της γυναίκας παρουσιάζει σοβαρά κενά και ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί ώστε να καλυφτούν είναι μακρύς και δύσβατος.

Η συνάντηση και η αλληλεπίδραση μεταξύ αρσενικού και θηλυκού χαρακτηρίζεται μέχρι σήμερα όχι τόσο από την προοπτική και την επιθυμία για τη δημιουργία μιας σχέσης, όσο από την κατάσταση υποταγής στην οποία προ πολλού έχει περιέλθει η γυναίκα.

Υποταγή που προκλήθηκε από την κατάχρηση εξουσίας του αρσενικού απέναντι στο θηλυκό, κατάχρηση αιώνων, την οποία δεν κατάφερε ως τώρα να αποτινάξει η γυναίκα. Από τη στιγμή που επικράτησε ο πατριαρχικός πολιτισμός το αρσενικό έγινε, παρά τη θέλησή του, υπηρέτης της εξουσίας και κυριεύτηκε από την ανάγκη να την κατακτήσει.

Από τη μία η επιθετική και αθέμιτη συμπεριφορά του αρσενικού και από την άλλη η παραίτηση και η υποταγή του θηλυκού δημιούργησαν διαφορετικούς και τυποποιημένους ρόλους για τον άνδρα και τη γυναίκα. Στη συλλογική φαντασία το αρσενικό και το θηλυκό έχουν διαφορετικά πεπρωμένα, επιτελούν συγκεκριμένα καθήκοντα που τους ανατίθενται από τη φύση και η μοίρα της γυναίκας ταυτίζεται με την υποχώρηση και την εξάρτηση από τον άντρα.

Όπως παρατηρεί η Esher Harding:

«Η γυναίκα που με τα φυσικά της προσόντα, αποτελεί την κατάλληλη σύντροφο του άντρα, όπως περιγράφεται στο Βιβλίο της Γεννέσεως, είναι η γυναίκα στη φυσική της κατάσταση. Πρόκειται για το θηλυκό γένος του ανθρώπινου είδους και η προσοχή της είναι, από ένστικτο, προσηλωμένη ολοκληρωτικά στον σύντροφο. Υποτάσσεται στις επιθυμίες του, γίνεται όμορφη και θελκτική για εκείνον.

Προφανώς αυτό συνιστά τις φυσικές εκδηλώσεις της βιολογικής σχέσης μεταξύ των δύο φύλων. Αλλά, όταν οι ενστικτώδεις αντιδράσεις εκδηλώνονται στη σύγχρονη γυναίκα, ο σκοπός της Μητέρας Φύσης, συγκαλύπτεται από έναν κώδικα συμβάσεων και συνήθως ούτε η ίδια η γυναίκα δεν αντιλαμβάνεται το τελικό νόημα των ενεργειών της, ακόμη και σήμερα πολλές γυναίκες βρίσκονται στο ίδιο στάδιο ασυνειδησίας με τις μακρινές προγόνους τους και ικανοποιούνται με το να είναι συντρόφισσες και να συμπληρώνουν τον άντρα.» (Harding, 1932, 20-21)

Γιατί η γυναικεία προδοσία κρίνεται βαρύτερη; Διότι το αρσενικό εθίστηκε στη θέση της απόλυτης υπεροχής: Παρότι το αρσενικό επιβάλει αδυσώπητους κανόνες εκφοβισμού στο θηλυκό, εξαναγκάζοντάς το σε θυσίες και εγκαρτέρηση, οι γυναίκες έχουν αρχίσει να μην υποκύπτουν και να ακολουθούν τη διαδρομή των συναισθημάτων τους.

Φτάνει κάποτε η στιγμή που το θηλυκό αποφασίζει να εμπιστευτεί τον εαυτό του.

Μια παρόμοια απόφαση προκαλεί την έντονη αντίδραση του αρσενικού, που τρομοκρατείται με τη ριζική μετάπλαση της γυναίκας του. Η γυναίκα που προδίδει μετασχηματίζεται κυρίως ψυχολογικά και το αρσενικό δεν είναι ποτέ έτοιμο να δεχτεί τη μεταμόρφωση.

Ο άντρας που διαπράττει προδοσία δεν αλλάζει, διότι την αντιμετωπίζει επιπόλαια, ενώ η γυναίκα τα παίζει όλα για όλα δίχως να ψεύδεται και να κρύβει τα συναισθήματά της (κυρίως από τον εαυτό της).

Εντοπίζεται ένας κοινός παρανομαστής για τις περισσότερες προδοσίες: η σοβαρότητα του δεσμού.

Όταν μια σχέση στερεύει, είναι σωστό να αναθεωρηθούν τα πάντα. Η γυναίκα που αντιλαμβάνεται ότι ο δεσμός δεν παρέχει ικανοποίηση και ενέργεια, έρχεται αντιμέτωπη με μια σειρά από ερωτήματα και αμφιβολίες. Ενώ ο άντρας συνεχίζει ατάραχος τη ζωή του, η γυναίκα πανικοβάλλεται και σπεύδει να λύσει με απόλυτη προτεραιότητα τα προβλήματα της σχέσης. Η δουλειά του ψυχολόγου τον φέρνει συχνά αντιμέτωπο με άχρωμα θηλυκά, χωρίς ζωντάνια και ενθουσιασμό για τη ζωή. Με γυναίκες, δηλαδή, που ένιωσαν να βιάζονται ψυχικά, να έχουν στερέψει τα αποθέματά τους, να έχουν απογυμνωθεί και να έχουν χάσει τα όπλα τους.

Η γυναίκα που βρίσκει το κουράγιο και τη δύναμη να ξεπεράσει τις στενωπούς μεταμορφώνεται, γίνεται άλλος άνθρωπος. Η αποφασισμένη γυναίκα ταξιδεύει σε άλλη κατάσταση, διαφορετική από εκείνη στην οποία θα βρισκόταν αν υποτασσόταν σε μια καταδικασμένη σχέση, μόνο και μόνο για να μείνει πιστή σε εξωτερικούς κανόνες.

Κι όλα αυτά υποχρεώνουν το αρσενικό να βιώσει τη δική τους μεταμόρφωση.

Ο άντρας αλλάζει μέσω της προδοσίας της γυναίκας, διότι, όταν βρεθεί μπροστά στο τετελεσμένο, αναγκάζεται να δει την πραγματικότητα. Η μεταμόρφωση του αρσενικού συντελείται πάντοτε κάτω από την πίεση ενός ακραίου γεγονότος που αγγίζει την ψυχή του.

Καταστάσεις όπως η προδοσία κάνουν τους ανθρώπους να γεύονται το δράμα της «απόρριψης», της ανυποληψίας και της περιφρόνησης. Είναι μια οδυνηρή εμπειρία που αποδιοργανώνει τη ζωή και συχνά εξωθεί σε επικίνδυνες αντιδράσεις.

Το βασικότερο σύμπτωμα είναι η «μηδενιστική νεύρωση», ικανή να ωθήσει σε απονενοημένες ενέργειες. Ελλοχεύει τότε ο κίνδυνος της αυτοκτονίας, η αντικοινωνική συμπεριφορά, η λήψη ναρκωτικών ουσιών ή ο αλκοολισμός. Πρόκειται για καταστροφικές στιγμές που ανοίγουν πολύ βαθιές πληγές στην ψυχή. Μετά την προδοσία έρχεται η ώρα του «απολογισμού», των αποσαφηνίσεων και των διευκρινήσεων. Στη φάση αυτή το ανασκάλεμα της ψυχής, η ψηλάφηση του πιο πρωτόγονου κομματιού της, αναδύει πλήθος έντονων συναισθημάτων.

Την ώρα της σύγκρουσης οι συνομιλητές βρίσκονται στο έλεος μιας ανεξέλεγκτης κατάστασης που δεν τους επιτρέπει να επικοινωνήσουν πολιτισμένα και λογικά. Η ταραχή και η αναστάτωση κατά την προδοσία οφείλεται στο γεγονός ότι εκ γενετής μαθαίνουμε να ζούμε σε συνάρτηση με το ενδιαφέρον του άλλου. Η ζωή έχει νόημα γιατί κάποιος άλλος μας σκέφτεται, κάτι που άμεσα συσχετίζεται με την επιβίωσή μας.

Η προδοσία του αρσενικού εμπεριέχει το στοιχείο της υποτίμησης του θηλυκού. Ο άντρας προδίδει δίχως να υπολογίζει τις αντιδράσεις τις συνέπειες της πράξης του και τις αντιδράσεις της γυναίκας.Ο κεντρικός σχεδιασμός του βίου βασίζεται στο ότι είμαστε αρεστοί σε κάποιον. Στις πρώτες φάσεις της ζωής και κατά τη νεότητα, για τον άνθρωπο έχει πρωταρχική σημασία να τον σκέφτονται. Αμέσως μετά κυριαρχεί το να είναι ελκυστικός.

Όταν κερδίζει την προτίμηση κάποιου γίνεται μοναδικός, «άτομο» όπως το εννοεί ο Jung. Τότε δημιουργείται μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κατάσταση, αφού δύο άτομα επιλέγονται αμοιβαία και αναπτύσσουν εκπληκτικές ιδιότητες που τους ωθούν στη μαγική αίσθηση ότι βρίσκονται «έξω από τον κόσμο».Με την απώλεια της αγάπης, όμως, ανοίγεται ένα σοβαρό αγιάτρευτο τραύμα.

Ο θάνατος προσφιλούς προσώπου παράγει συναισθήματα παρόμοια μ’ εκείνα της εγκατάλειψης. Τέτοιες οριακές στιγμές αφήνουν ανεξίτηλα σημάδια στην ψυχή και αποκλείουν τα περιθώρια για νέες σχέσεις και καινούργιους έρωτες. Ο άνθρωπος δεν ερωτεύεται, επειδή φοβάται μήπως ξαναπληγωθεί και όχι επειδή δεν έχει ευκαιρίες. Αρνούμενος όμως τον έρωτα για να ξεφύγει από τις κακοτοπιές, απαρνιέται την ίδια τη ζωή, εφ’ όσον αποφεύγει εμπειρίες που ίσως τον βλάψουν αλλά ίσως και να του χαρίσουν την ευτυχία.

    … η ζωή δεν θα είχε κανένα νόημα χωρίς σχέσεις. Το παράδοξο είναι ότι υποχρεωτικά γινόμαστε μάρτυρες όχι μόνο της απαρχής αλλά και του τέλους τους. Όταν δύο άνθρωποι επικοινωνούν, δεν χρειάζονται νόμοι και κανόνες για να οριοθετήσουν και να διαχωρίσουν τις θεμιτές από τις αθέμιτες επιθυμίες.

Μια ζωντανή σχέση τροφοδοτείται από υγιή αλληλεπίδραση δίχως τέλος.(Σύντροφοι ή Σύζυγοι) Ο τερματισμός της βαθιάς επικοινωνίας δεν θίγει μόνον τη σχέση αλλά και τα μεμονωμένα άτομα.

Η στατιστική δείχνει ότι τα προβλήματα των σχέσεων είναι περισσότερο ζημιογόνα από τις ασθένειες για την ψυχοσωματική ευεξία. Οι δυσχέρειες του ζευγαριού προκαλούν παθογόνες διεργασίες που κατευθύνουν σε ποικιλόμορφη οργανική συμπτωματολογία, ενώ και η ψυχή δεν παραμένει αμέτοχη. Η κατάθλιψη και ο μαρασμός αποτελούν τη θλιβερή, αλλά δυστυχώς αληθινή μαρτυρία. Η δουλειά του ψυχολόγου συχνά τον φέρνει αντιμέτωπο με ανθρώπους που πάσχουν από τη διάλυση της σχέσης, αλλά αποφεύγουν να παραδεχτούν την αποτυχία τους, να κάνουν δηλαδή το πρώτο βήμα για το σοβαρό ταξίδι της ψυχανάλυσης.

Η συνεισφορά γυναικών σαν τη Μήδεια στο ιδιαίτερο κοινωνικό φαινόμενο που ονομάστηκε «θηλυκοποίηση του κόσμου είναι η απόδειξη ότι και το θηλυκό είναι θαρραλέο, δυνατό και μαχητικό, χωρίς αυτό να σημαίνει πως στερείται συναισθήματος και ευαισθησίας.Η συνεισφορά της γυναίκας είναι ουσιαστική στα ανδρικά επιτεύγματα. Εντούτοις, ο άνδρας δεν αντιλαμβάνεται πάντα την τεράστια οφειλή του προς τη γυναικεία δύναμη.

Το σημαντικότερο ζήτημα για αμφότερα τα φύλα είναι η οργή και αμείλικτη διαδικασία που ονομάζεται ψυχολογική ανάπτυξη που αρχίζει από τη στιγμή που ο άνθρωπος γεννιέται για να μπει στη μεγάλη περιπέτεια της ζωής. Μια μακρά και δαιδαλώδης πορεία επιβίωσης που οδεύει προς την ατομική ανάπτυξη.

Το στοιχείο που χρήζει προσοχής στο θρύλο του Θησέα είναι ότι ούτε ο Λαβύρινθος ούτε αυτό που αντιπροσωπεύει μπορούν να αντιμετωπιστούν χωρίς βοήθεια. Όλοι ξέρουμε ότι, για να επιβιώσουμε στον κόσμο που μας περιβάλει, η βοήθεια είναι πολύ σοβαρή υπόθεση. Αυτό που ίσως δεν υπολογίζουμε είναι ότι τη βοήθεια πρέπει να την κερδίσουμε με βασική προϋπόθεση το θάρρος.

Οφείλουμε να επιδεικνύουμε το θάρρος μας πριν ξεκινήσουμε για το άγνωστο που αντιπροσωπεύει ο λαβύρινθος, πριν αρχίσουμε την προσπάθεια για τα μεγάλα επιτεύγματα. Καθώς δεν είναι δεδομένη η βοήθεια, το αληθινό θάρρος εκδηλώνεται όταν, τη μοιραία στιγμή που αποφασίζουμε να μπούμε «στο λαβύρινθο της ζωής» και να προχωρήσουμε άοπλοι μέσα στο δάσος, ενεργοποιούμε συγκεκριμένους ψυχολογικούς μηχανισμούς που μας δίνουν τη δύναμη να υπερβούμε τα εμπόδια.

Κι όπως συμβαίνει συνήθως στη ζωή του ανθρώπου που έχει να αντιμετωπίσει κινδύνους και αντίξοες συνθήκες, η ουσιαστική βοήθεια μπορεί να προέλθει μόνον από ένα άτομο.

Η λεπτομέρεια κάνει την διαφορά

Να προσέχεις τις λεπτομέρειες παντού και πάντα, αυτό που κάνει πάντα μια μεγάλη διαφορά,
είναι οι πολλές μικρές λεπτομέρειες σωστά καμωμένες.

Να λες πάντα «καλημέρα» και «καληνύχτα» στην αρχή και στο τέλος της ημέρας στο σπίτι, στον δρόμο, στο γραφείο παντού. Κάνε λίγη ελαφριά πλάκα. Πες ένα χαρούμενο πολύ μικρό ανέκδοτο. Κάνε τους ανθρώπους να γελάσουν και μην μοιράζεις άσχημες ειδήσεις ή άσχημα γεγονότα, υπάρχουν τα μέσα μαζικής συμφορά γι αυτά.

Δες τον χώρο γύρω σου και συμπεριφέρσου ανάλογα. Σκέψου ποιόν θα προσλάμβανες, τον τύπο που μπαίνει στο γραφείο σου, χαμογελαστός, ευδιάθετος, φορώντας καθαρή μπλούζα, καθαρό πουκάμισο, γυαλισμένα παπούτσια και παντελόνι με τσάκιση ή τον άλλον με τα ράστα, το τζόκεϊ καπελάκι του φορεμένο ανάποδα, το τριμμένο τζιν, και τα χαχόλικα παντελόνια; Η απάντηση είναι προφανής. Πάντα σε σχέση με τον χώρο, ο τύπος με τα ράστα μια χαρά ταιριάζει σε ένα μπαράκι με ανάλογη μουσική, αλλά σίγουρα όχι για την θέση του πωλητή του προϊόντος πολυτελείας που διαθέτεις στην αγορά.

Να τηλεφωνείς για να μάθεις πως είναι ο άλλος, ειδικά αν είναι ασθενής. Να είσαι ευγενικός όταν οδηγείς, όταν τρως στο εστιατόριο, στα ψώνια, παντού και πάντα. Να είσαι ευγενικός ακόμη κι αν χρειαστεί να βρίσεις κάποιον. Ναι γίνεται κι αυτό.

Μια αγκαλιά είναι ότι χρειάζεται, αλλά μην το παρακάνεις, ειδικα αν δεν υπάρχει μια ελαφριά οικειότητα.

Αν οι άνθρωποι είχαν καλούς τρόπους κι έδιναν σημασία στις λεπτομέρειες, στην εργασία, στο σπίτι και στην ζωή τους θα είχαν κατά πολύ λιγότερα προβλήματα. Αυτός είναι ο λόγος που οι γονείς δίνουν τόση σημασία στους καλούς τρόπους όταν εκπαιδεύουν τα παιδιά τους, αλλά κατά έναν μαγικό τρόπο τους ξεχνάνε, όταν πρόκειται για τους ίδιους. Να λες «ευχαριστώ, παρακαλώ και … χαρά μου» αυτός είναι ο χρυσός κανόνας, έτσι δεν μας μεγάλωσαν;

Στην πολιτική ισχύει το ρητό «κάθε προφήτης στον τόπο του» που σημαίνει καλύτερα να ασχολείσαι στην περιφέρεια σου, εξυπηρετώντας τους ανθρώπους που σου εμπιστεύτηκαν την ψήφο τους.  

Στην εργασία σου πρέπει να σε έχει ψηφίσει το αφεντικό, οι συνεργάτες και ακόμη περισσότερο οι πελάτες. Στο σπίτι, ολόκληρη η οικογένεια να «πίνει νερό στ’ όνομα του» Μην κάνεις ποτέ τίποτε απρόσωπα.

Υπάρχουν κι αυτοί που πιστεύουν πως οι καλοί τρόποι και οι λεπτομέρειες στις σχέσεις είναι κάτι ξεπερασμένο και οι άνθρωποι απλά προσπαθούν να επιβληθούν ο ένας του άλλου για να αποκομίσουν κέρδη και τίποτε πέραν τούτου. Μαλακίες. Η ευγένεια είναι δύναμη και ουδέποτε αναιρούν η μία την άλλη, παρά αλληλοσυμπληρώνονται. Στην πραγματικότητα η ευγένεια προσθέτει δύναμη παρά αφαιρεί και όλοι γνωρίζουν πως όταν κάποιος σταματήσει τις ευγένειες πρέπει να τον προσέχουν γιατί κάτι δεν πάει καλά.

Είναι γνωστό πως πιάνεις περισσότερες μέλισσες με μια στάλα μέλι, παρά μ’ ένα τανκς. Είναι γεγονός πως υπάρχουν και οι άχρηστοι και τα παράσιτα και θα δούμε παρακάτω πως τα ελέγχεις ή τα βγάζεις απ’ την ζωή σου ή ακόμη-ακόμη και πως συνεργάζεσαι καμιά φορά μαζί τους. Το να πεις ευχαριστώ ή να στείλεις λίγα λουλούδια σε κάποιον που δεν έχει ακόμη πολιτογραφηθεί στους εχθρούς, προσδίδει κύρος δύναμη κι ευγένεια που κάνει τον άλλον να αναρωτιέται !! και φέρνει εσένα σε κατάσταση δύναμης και ισχύος.

Κανείς μας δεν τηρεί απόλυτα τους κανόνες άλλωστε ούτε και οι κανόνες φτιάχνονται για να τηρούνται καθολικά. Αλλά καλό είναι να τους γνωρίζουμε και να τους τηρούμε τις περισσότερες φορές. Οι άνθρωποι που με ενδιαφέρουν το ξέρουν καλά. Πάντα ακούν μια καλή κουβέντα και παίρνουν ένα μικρό δώρο της ευγνωμοσύνης μου που υπάρχουν κι ομορφαίνουν την ζωή μου.

Έξυπνοι τρόποι να επιφέρεις τάξη στην αταξία της ζωής, του σπιτιού, της εργασίας: Είτε πρόκειται για το σπίτι ή το χώρο εργασίας, το να μαζεύεις άχρηστα πράγματα-ανθρώπους-γεγονότα, γύρω σου σίγουρα κάνει τη ζωή σου περισσότερο δύσκολη και επηρεάζει αρνητικά τη φυσική, την νοητική αλλά και την πνευματική σου υγεία, στερώντας σου την πολύτιμη Ενέργεια. Σύμφωνα με την επιστήμη, όταν κάποιος έχει την τάση να συγκεντρώνει άχρηστα πράγματα, άχρηστες σχέσεις, άχρηστες συνήθειες, άχρηστους συνεργάτες κλπ εκκρίνεται η αντίστοιχη «ορμόνη του στρες» κορτιζόλη. Η συγκέντρωση υψηλών επιπέδων κορτιζόλης, οδηγούν σταθερά σε προβλήματα υγείας, ασθενές ανοσοποιητικό σύστημα, διαταραχές στο ζάχαρο, υψηλή πίεση, χαμηλή πυκνότητα οστών και παχυσαρκία.

Ποια είναι, λοιπόν η λύση; Ξεφορτώσου τα άχρηστα από την ζωή σου. Πως τα ξεχωρίζεις αυτά τα άχρηστα; Μα είναι αυτά που δεν σου προσφέρουν τίποτε και δεν είναι απαραίτητα σε τίποτε. Αν τα παραληλήσεις με τα πράγματα του σπιτιού ή του γραφείου σου τότε γίνεται πιο εύκολα κατανοητό το τι χρειάζεται να κάνεις.

Αντιμετώπισε τα άχρηστα πράγματα στη ζωή σου σαν τον ΕΧΘΡΟ σου, γιατί αυτό ακριβώς είναι. Ναι, είναι μία καθημερινή μάχη σε έναν αέναο πόλεμο,  αλλά για να διατηρήσεις τη φυσική και νοητική σου υγεία αλλά και να έχεις μια πιθανότητα να κερδίσεις κάποτε τον πόλεμο, είναι απολύτως απαραίτητο να κερδίζεις κάμποσες καθημερινές μάχες.

Σ’ ένα δεύτερο επίπεδο το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τις προσωπικές ή κοινωνικές ή επαγγελματικές σχέσεις. Πέταξε μακριά όσες κι όσους, βρωμίζουν το χώρο, σαν ενεργειακά παράσιτα της ζωής. Επίσης δώσε μια προσεκτική ματιά, μήπως είσαι Εσύ το παράσιτο σε μια σχέση ή στην ζωή γενικότερα; Αυτό είναι πολύ σημαντικό γιατί συνήθως βλέπουμε παράσιτα κι εχθρούς παντού, αλλά σπάνια ή καθόλου δεν μας περνάει απ’ τον νου, να βάλουμε και τον εαυτό –το ΕΓΩ μας- στην εξίσωση.

Αν το κάναμε θα γλυτώναμε από πολλές άσκοπες ερωτήσεις του στυλ «Μα τι μου συμβαίνει και μαζεύω όλους τους άχρηστους στην ζωή μου;» ή «Είναι δυνατόν; Της πήρε την θέση με πολύ κατώτερα προσόντα;» Κανένας δεν είναι σε θέση να μας πάρει τίποτε, αν δεν του το προσφέρουμε και συνήθως αυτό κάνουμε, φερόμενοι με αφέλεια, επιτρέπουμε στα άχρηστα παράσιτα να μπαίνουν και να λεηλατούν στην ζωή μας. Είναι σαν να έχεις γεμίσει τα ντουλάπια, με ληγμένα και χαλασμένα τρόφιμα και να βαυκαλίζεσαι πως έχεις αποθέματα τροφίμων.

Εσύ τα έβαλες τα τρόφιμα στο ντουλάπι κι όταν χάλασαν δεν φρόντισες να τα πετάξεις. Κάτι ή κάποιος, που είναι χρήσιμος μια δεδομένη χρονική στιγμή δεν σημαίνει πως είναι χρήσιμος πως θα είναι χρήσιμος ή απαραίτητος για πάντα. Χρειάζεται να κάνεις αυστηρό διαχωρισμό και τα άχρηστα -για σένα- να τα πετάς ή να τα χαρίζεις, όταν κρίνεις σκόπιμο.

Απαιτείται ξεκαθάρισμα των ντουλαπιών του σπιτιού και της ζωής μας. Αν έχεις λίγο φαντασία τα παρακάτω βήματα εφαρμόζονται και στις προσωπικές συναναστροφές και στις μπίζνες και στο γραφείο και παντού.

*Να γνωρίζει την θέση του και  να γνωρίζεις την θέση σου: Όρισε την θέση που πρέπει να έχει κάθε αντικείμενο-άνθρωπος-σχέση, σε σχέση με την δική σου θέση. Αν κάτι δεν έχει την θέση του και δεν βρίσκεται στην προκαθορισμένη θέση του, αφού το χρησιμοποιήσεις, τότε καταλήγει εκεί που δεν πρέπει να βρίσκεται. Είναι γνωστή η σοφία «δώσε θάρρος στον χωριάτη να ανέβει στο κρεβάτι» Πανεύκολα θ’ ανέβει στο κρεβάτι αυτό το παράσιτο που αφήνεις ανεξέλικτο ν’ αλωνίζει, χωρίς να του έχεις καθορίσει μια συγκεκριμένη θέση.

Το να το βάλεις στην θέση του πιθανόν ν’ ακούγεται απλό, αλλά είναι αλήθεια ότι αυτό τρυπώνει σαν παράσιτο όπου βρει κενό και σε πολλές περιπτώσεις, δεν γνωρίζει την θέση του, μέχρι να του την επισημάνεις. Αν σου γίνει συνήθεια το να οργανώσεις τον χώρο σου και να τον διατηρήσεις οργανωμένο, απλά σημαίνει ότι βάζεις πάλι στη θέση του το οποιοδήποτε αντικείμενο, αφού έχεις τελειώσει να το χρησιμοποιείς Το ίδιο συμβαίνει και με κάθε σχέση. Μετά το πέρας της επικοινωνίας ή της εργασίας, καθένας στην θέση του κι εσύ στην δική σου.

* Να ξέρεις τι έχει μέσα το ντουλάπι σου: Αν αγοράσεις κάποιο καινούργιο ρούχο, δώσε αυτό που είναι παλιό και δεν σου κάνει ή είναι φθαρμένο ή είναι αφόρετο αλλά δεν το έχεις χρησιμοποιήσει τα τελευταία 2-3  χρόνια, ανεξαρτήτου τιμής. Μην μπαίνεις στον πειρασμό να αγοράσεις νέες κρεμάστρες ή μεγαλύτερο ντουλάπι. Στις σχέσεις πάλι, το γνωστό «κάνει κρύο, καιρός για δύο» δεν σημαίνει ούτε τρις, ούτε πέντε. Κάθε ένας πέρα από τους δύο, είναι είτε περιττός, είτε παράσιτο. Είναι όπως γίνεται σε ένα πρότζεκτ που χρειάζονται 2, εσύ, να βάζεις 5-6, απλά επιφέρεις μεγαλύτερη αταξία και σύγχιση, εκεί που χρειάζεσαι τάξη κι αποτελέσματα.

* Εκπαίδευσε τους άλλους να μαζεύουν τα δικά τους πράγματα: Αν έχεις παιδιά, δείξε τους πως να μαζεύουν τα πράγματά τους. Τα παιδιά από τη φύση τους μαζεύουν εύκολα πράγματα, όπως ένας σκύλος κολλάει εύκολα τσιμπούρια. Αν δεν εκπαιδεύσεις τα παιδιά στο σπίτι να μαζεύουν τα πράγματά τους, που τόσο τους αρέσει και είναι στην φύση τους να το κάνουν, όχι μόνο την δική σου ζωή κάνεις πιο δύσκολη, αλλά προσφέρεις κακή εκπαίδευση και ροπή προς άσχημες συνήθειες που θα τους ακολουθήσουν και στην υπόλοιπη ζωή τους.

Στο γραφείο αν οι υπάλληλοι, συνάδελφοι, συνεργάτες σου δεν έχουν εκπαιδευτεί να μαζεύουν τα πράγματα τους, αλλά τ’ αφήνουν σκόρπια εδώ κι εκεί, το ίδιο σκεπτικό, της αταξίας και της σύγχυσης μεταφέρουν και σε εκείνον τον σημαντικό πελάτη, γεγονός ή συνεργάτη που από καιρό κυνηγάς. Το να εκπαιδεύεις τους συνανθρώπους σου σε κάθε χωροχρονικό συνεχές που μαζί τους αλληλεπιδράς να μαζεύουν τα δικά τους πράγματα -όχι τα δικά σου- σε κάνει το αποτέλεσμα, του να τρέχεις να μαζεύεις τα ασυμμάζευτα, αντί να ασχολείσαι με τα σημαντικά. Αυτονόητο κι έλλογο ελπίζω, ότι μαζεύεις τα δικά σου πράγματα και δεν τα σκορπάς ένθεν κι ένθεν, δίνοντας το καλό παράδειγμα.

* Μην κρατάς άχρηστα χαρτιά κι άχρηστες σχέσεις: Όταν έρχονται γράμματα, έντυπα, λογαριασμοί κλπ. ασχολήσου εκείνη την στιγμή με τον διαχωρισμό τους. Δεν είναι δύσκολο να μαζευτούν πάρα πολύ γρήγορα, πάρα πολλά άχρηστα χαρτιά, διαφημιστικά φυλλάδια κτλ. Μόλις περάσει ο ταχυδρόμος ξεδιάλεξε τι από αυτά σε ενδιαφέρει. Βάλε στην άκρη τους λογαριασμούς, πέταξε τα άχρηστα και ό,τι άλλο δεν θέλεις και κράτησε αυτά που χρειάζονται σε ένα μέρος, το οποίο όμως καλό είναι κάθε μήνα, να κοιτάς τι χρειάζεσαι από αυτά που βάζεις εκεί. Αντικατέστησε τους παλιούς χρυσούς οδηγούς και τηλεφωνικούς καταλόγους με τους νέους. Πέτα τις παλιές εφημερίδες ή χάρισε τις σε όποιον τις χρειάζεται.

Πέτα τους εξωτερικούς φακέλους από τους λογαριασμούς και ταξινόμησε τους κατά ημερομηνία. Πέτα ότι είναι περιττό από τους φακέλους στον υπολογιστή σου. Γίνε σκληρός σε αυτά τα άχρηστα χαρτιά, γιατί αν δεν μπορείς να γίνεις σκληρός και να ξεδιαλέξεις-πετάξεις, κάτι άχρηστο κι ασήμαντο, όπως ένα χαρτί λογαριασμού πληρωμένου και σου είναι δύσκολο να το πετάξεις από την ζωή σου ή από τον φάκελο του υπολογιστή σου, είναι ουτοπία να περιμένεις πως θα πετάξεις από την ζωή σου τους άχρηστους ανθρώπους και θα σου πιάνουν πολύτιμο χώρο τα άχρηστα και δεν θα σου μένει διαθέσιμος χώρος για τα χρήσιμα. Άρα το να μαζεύεις και να δίνεις χώρο στα άχρηστα, απομακρύνεσαι επικίνδυνα από το να κερδίσεις εκείνον τον πόλεμο που λέγαμε παραπάνω χάνοντας συνεχώς μικρές μάχες.  

*Βάλε καλάθια άχρηστων σε διάφορα σημεία: Ο χώρος κοντά στην εξώπορτα είναι ένα συνηθισμένο σημείο συγκέντρωσης πραγμάτων που είναι άχρηστα. Αποθήκευσε στη θέση του ό,τι δεν πρέπει να είναι εκεί ή βάλε σε ένα καλάθι ή κουτί αυτά τα αντικείμενα που ενδέχεται να χρησιμοποιήσεις κατά την είσοδό – έξοδο από το σπίτι. Στην εργασία συνήθως πάνω στο γραφείο μαζεύονται όλα τα άχρηστα και αν δεν τα ξεδιαλέξεις κάνουν ένα βουνό αχρηστοσύνης (νέα λέξη), φτιάξε ένα συρτάρι και πέταξε τα όλα μέσα, κάποια στιγμή μέσα στην βδομάδα ξεδιάλεξε τα. Βάλε σε ένα κουτί πράγματα που είναι άχρηστα μόνο για σένα, μα ενδέχεται να είναι χρήσιμα για κάποιον άλλον και χάρισε τα. Να σου γίνει συνήθεια η διαλογή των χρήσιμων από των άχρηστων πραγμάτων – ανθρώπων-καταστάσεων – γεγονότων.

*Πρόσεξε τι βάζεις στην ζωή σου: Υπάρχουν πάμπολλοι «πειρασμοί» γύρω μας και μας αρέσουν όλοι άσχετα αν τους χρειαζόμαστε, είναι απαραίτητοι ή όχι.  Μην αγοράζεις αντικείμενα αν δεν τα χρειάζεσαι πραγματικά και αν δεν έχεις διαθέσιμο χώρο γι’ αυτά. Επειδή κάτι μπορεί να είναι ευκαιρία αγοράς δεν σημαίνει ότι το χρειάζεσαι ή ότι έχεις το χώρο για αυτό. Μπορεί να έχεις χρόνο για άλλον ένα καφέ, για άλλη μια βόλτα, για άλλον ένα πελάτη, αλλά δεν έχεις χώρο.

Ο χρόνος (χρήμα, διάθεση) πιθανόν να είναι περισσότερος από τον χώρο σου, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να τον παραγεμίζεις. Κάποιες φορές ο χώρος είναι μπροσούρα για το αν πρέπει να προσθέσεις κάτι περισσότερο απ αυτά που ήδη έχεις και τούμπαλιν. Ο χώρος μπορεί να υπάρχει διαθέσιμος και άπλετος αλλά ο χρόνος να μην είναι αρκετός.

Αυτό είναι κάτι που είναι απαραίτητο και να το κάνεις σαν άσκηση. Μην αγοράζεις κάτι αν δεν έχεις ήδη διαθέσιμο χώρο γι αυτό, άσχετα αν είναι ευκαιρία, αν σου αρέσει ή αν σου χρειάζεται. Μπορεί να έχεις ήδη έναν γραμματέα και να μην έχεις χώρο στο γραφείο για δεύτερο, αλλά να χρειάζεσαι έναν δεύτερο. Τι κάνεις; Δημιουργείς τον χώρο αν (και μόνο ΑΝ) ο δεύτερος γραμματέας σου είναι απαραίτητος, για να βγει η δουλειά.

Άρα η λέξη κλειδί εδώ είναι το κατά πόσο κάτι σου είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ και όχι αν το θέλεις ή το χρειάζεσαι. Μπορείς να ζήσεις μια χαρά χωρίς κάτι που απλά το θέλεις ή το χρειάζεσαι αλλά η ζωή σου δυσκολεύει χωρίς αυτό που σου είναι απαραίτητο. Κάνε δείκτη το απαραίτητο κι όχι το χρήσιμο, για να μην προκαλείς στην ζωή σου αταξία αντί για τάξη.

*Κράτα το χώρο καθαρό. Παντού: Στην κουζίνα, πάγκους, γραφεία, αυτοκίνητα, γκαράζ, αποθήκη, κλπ κλπ Τα μόνα πράγματα που πρέπει να βρίσκονται εκεί, είναι αυτά που είναι η θέση τους εκεί και αυτά να φροντίσεις να είναι ελάχιστα, λιγότερα από λίγα. Η σοφία λέει «η νοικοκυρά φαίνεται από το πόσο άτσαλη είναι»

Η τσαπατσουλιά είναι συνώνυμο της βρωμιάς. Είναι δύσκολο να καθαρίσεις με 1-2 κινήσεις ένα χώρο γεμάτο μπόλικη αχρηστοσύνη (μ’ τελικά αρέσει η λέξη) και αυτό σου δείχνει πως πρέπει να δράσεις. Αν για να καθαρίσεις έναν χώρο χρειάζεται να μετακινήσεις ένα σωρό πράγματα, τότε απλώς η θέση τους δεν είναι εκεί. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ανθρώπους σε κάθε σχέση. Αν για αν νοιώσεις καλά κι ευχάριστα στην συντροφιά πρέπει να βγάλεις 3-4 απ’ την παρέα, τότε απλά η θέση τους δεν είναι στην παρέα. Το ίδιο και με τους πελάτες σου, αν κάποιος σε δυσκολεύει και για να κάνεις κάτι, πρέπει να μετακινήσεις το σύμπαν, τότε αυτός ο πελάτης ή δεν ξέρει την θέση του ή δεν είναι ο κατάλληλος πελάτης. Φρόντισε να του την υπενθυμίζεις γιατί «όχι, ο πελάτης δεν έχει πάντα δίκιο» για την ακρίβεια «σπάνια έχει δίκιο».

*Αλλο φίλος, σύντροφος, συνεργάτης ή πελάτης: Φαντάσου τον καλύτερο σου πελάτη. Είναι αυτός ο τύπος που εδώ και κάμποσα χρόνια στηρίζει την επιχείρηση σου και συντηρεί την οικογένεια σου, με δύο λόγια σου δίνει να φας. Κάπου στον ορίζοντα εμφανίζεται, ένας άλλος πελάτης που δίνει περισσότερα με λιγότερο κόστος και απαιτεί λιγότερα. Αυτόματα ο πρώτος πελάτης μπαίνει σε δεύτερη μοίρα και θα πρέπει να αντιμετωπίσει μα σειρά προβλημάτων που προκύπτουν, λιγότερα μπόνους από το αφεντικό του και μπόλικα σχέδια στα αζήτητα. Τα δεδομένα της ζωής του έχουν αλλάξει, ναι είναι θλιβερό, εκτός κι αν το αντιμετωπίσει με πολεμική κι ακεραιότητα, κάτι που ελάχιστοι γνωρίζουν, πόσο μάλλον να το εφαρμόσουν.  

Αφού δοθούν οι κατάλληλες εξηγήσεις παραμένει στα τρίσβαθα του νου, ένα ερώτημα «γιατί να μου το κάνει εμένα αυτό, εμένα που ήμουν τόσα χρόνια πελάτης του;» Δεν είναι έτσι στην ζωή τα πράγματα, Οι επαγγελματικές φιλίες είναι αυτό που αναφέρει η λέξη «επαγγελματικές» Αν μιλήσουν στο τηλέφωνο θα πουν ότι έχει σχέση με την δουλειά κι αν συναντηθούν σε ένα πάρτι θα χαιρετηθούν εγκάρδια, μπορεί να πάνε και διακοπές μαζί ή ένα επαγγελματικό ταξίδι. Ο ένας εξυπηρετεί τους σκοπούς του άλλου σε ένα επιφανειακό επίπεδο που αποκαλούν φιλία.

Όμως οι εργασιακές –επαγγελματικές φιλίες δεν διαρκούν πολύ. Είτε αν ο ένας ή ο άλλος συμβαλλόμενος χάσει την δουλειά του π.χ. και είσαι εσύ αυτός που αγοράζει και δεν μπορεί πια να αγοράζει, όλοι όσοι σου έστελναν αυτά τα χαριτωμένα δώρα και τα δωρεάν εισιτήρια και σε έβγαζαν για φαγητό, εξαφανίζονται με ταχύτητα αστραπής, στρέφοντας την προσοχή τους στον επόμενο αγοραστή, δεν είναι κάτι προσωπικό και είναι απόλυτα λογικό.  

Δεν υπάρχει λόγος να πληγώνεσαι, κανείς ποτέ δεν κοροϊδεύει τον άλλον, μόνοι μας κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας.Οι δουλειές υπάρχουν πάντα, ενώ εμείς όχι. Δεν θυμάμαι να έχω τηλεφωνήσει ποτέ σε κάποιον με τον οποίον δεν κάνουμε πια δουλειές μαζί για να βγούμε για φαγητό, ειδικά όταν ο χρόνος μου δεν είναι αρκετός για τους ήδη υπάρχοντες πελάτες. Πάντοτε λέω πως όταν ο άλλος με πληρώνει για τις υπηρεσίες και τα προϊόντα μου το συμφωνηθέν τίμημα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, κανένα θέμα.

Το ξέρω πως ακούγεται «φρικτό» αλλά όταν κάτι τελειώνει, πάει τελείωσε. Χρειάζεται χώρος για το νέο, διαφορετικά δεν θα έρθει ποτέ.  Ο αληθινός φίλος είναι αυτός που δεν έχει καμία σχέση με την εργασία σου. Άλλωστε είναι γνωστό το «Δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιός είσαι» που καμία σχέση δεν έχει με εργασία.

Οι κοντινοί μου άνθρωποι με κοροϊδεύουν συνεχώς γιατί διατηρώ «λίστα εχθρών» και το ό,τι την αλλάζω συνέχεια. Δεν τους κατηγορώ γι αυτό, άλλωστε δεν έχουν άδικο. Πάντοτε υπάρχουν κάποιοι, που κάνω σχεδόν τα πάντα, για να αποφύγω κάθε επαφή, πόσο μάλλον συνεργασία, μαζί τους. Υπάρχουν όμως μέσα σε αυτήν την λίστα και οι «εχθρούληδες» αυτούς δεν τους πολυαποφεύγω και και με μια καλή διαχείριση των παραπάνω και μπόλικη πειθαρχεία δική μου και δική τους, μια χαρά συνεργάζομαι μαζί τους για ένα μικρό και περιορισμένο χρονικό διάστημα, αρκεί το κέρδος να είναι αξιόλογο.

Να θυμάσαι πως πρόκειται για κάτι παροδικό και φυσικά έχεις τα μάτια και τα’ αυτιά ορθάνοιχτα μα και όλες τις αισθήσεις σε επιφυλακή. Το κάνεις δηλ. σαν άσκηση πολεμική, για να ακονίσεις το εγώ και να το ελέγξεις. Στην πραγματικότητα η δυνατότητα που μας προσφέρει ένας «εχθρούλης» δηλ. το να ακονίσουμε επάνω του τον εγωισμό μας είναι ανεκτίμητη και αυτό από μόνο του τον μεταφέρει στην λίστα με τους «άχρηστους» αλλά όχι εχθρούς.

Ξαφνικά βρίσκεσαι σε μέρη που δεν φανταζόσουν πως θα χρειαζόταν να ξαναπάς και να συναναστραφείς με ανθρώπους που ούτε ότι υπάρχουν δεν θέλεις να ξέρεις, αλλά αν αυτό το μετατρέψεις σε άσκηση πολεμική, τότε το να μην εκμεταλλευτείς αυτή την ευκαιρία είναι τουλάχιστον ηλίθιο. Επαναλαμβάνω να μην ξεχνάς πως πρόκειται για κάτι απολύτως οριοθετημένο και σίγουρα παροδικό.

Πάντοτε πέφτεις πάνω σε ανθρώπους που σε έχουν προδώσει, που δεν τους αρέσει ο τρόπος που σκέφτεσαι ή η ηθική σου, που δεν αποδέχονται τον τρόπο που εργάζεσαι και έχουν ράμματα για την γούνα σου κι εσύ για την δική τους. Ίσως να τους έβαλες να ζήσουν στο πλαίσιο μιας ζωής που δεν άντεχαν, μην ξεχνάς πως ο Παράδεισος δεν είναι για όποιον είναι μαθημένος κι έτοιμος να ζήσει στην Κόλαση και τούμπαλιν. Πολλές φορές παίρνεις προαγωγή για πρότζεκτ που ακυρώνεται, το αφεντικό πουλάει την εταιρία κάτω από την μύτη σου 2 μέρες αφού υπογράψεις το νέο σου δάνειο, βασιζόμενος στην δουλειά που πλέον δεν υπάρχει και ναι, μπορεί να γίνει ακόμη πολύ χειρότερο.  

Υπάρχουν χιλιάδες λόγοι για να είσαι νευριασμένος με τον έναν ή τον άλλο και για χιλιάδες λόγους υπαρκτούς ή μόνο στην φαντασία σου, άλλωστε και η δική μου (σου) κοσμοθεωρία δεν είναι πάντα σωστή, μου αρκεί να είναι αποτελεσματική μέσα στο χωροχρονικό γίγνεσθαι κι ας μην είναι χρήσιμη σε κάποιον άλλον χωροχρόνο. Τι να κάνω, να είμαι μόνιμα κατσουφιασμένη; Μπα όχι, υπάρχουν χιλιάδες λόγοι να είμαι χαρούμενη κι αυτό επιλέγω.

Η ζωή υπάρχει, είτε θυμώνω, είτε νευριάζω, είτε είμαι ατάραχη και σε συνεχή ροή. Αλλά για να κερδίσω αυτόν τον πόλεμο που αναφέρω πιο πάνω, το να επιλέγω την χαρά και να μην παίρνω τα παράσιτα στα σοβαρά, είναι απαραίτητη προϋπόθεση και απλά φροντίζω να το εφαρμόζω.

Ξεφορτώσου οτιδήποτε άχρηστο-παράσιτο  από τη ζωή που απλά πιάνει χώρο, τρώει χρόνο, σπαταλάει πολύτιμη ενέργεια και αυτόματα γίνεσαι χαρούμενη, πιο υγιής και παραγωγική σε ό,τι και αν κάνεις. Πάνω απ όλα κερδίζεις κάμποσες μάχες … με απώτερο σκοπό την τελική νίκη.

Ότι κι αν επιλέξει ν’ ακολουθήσει κάποιος το σημαντικό είναι αυτό το μονοπάτι να τον ενθουσιάζει, να τον κάνει χαρούμενο και να τον Ανεξαρτητοποιεί. Μόνον ο Ανεξάρτητος άνθρωπος έχει την ικανότητα ν’ Αντιλαμβάνεται. Αντίληψη κι Ανεξαρτησία είναι έννοιες αλληλένδετες και αλληλοεπηρεαζόμενες, δεν υπάρχει η μία χωρίς την άλλη. Η Αντίληψη ενός ανθρώπου είναι τόση όση και η Ανεξαρτησία του και τούμπαλιν.

Εξαρτημένοι άνθρωποι είναι αδύνατον να καταλάβουν -Αντιληφθούν- τα λεγόμενα ή τις πράξεις ενός Ανεξάρτητου ανθρώπου με αποτέλεσμα τις γνωστές διαφωνίες και αντιδράσεις ενός ανώριμου έφηβου σ’ ένα γερασμένο σώμα. Αυτός που είναι Ανεξάρτητος κι έχει Αντίληψη λέμε ότι είναι Άψογος

Το να είσαι Άψογος σημαίνει πως κάνεις σωστή χρήση της Ενέργειάς σου. Δεν είναι θέμα ηθικής αλλά θέμα καθημερινής στρατηγικής.

Απαιτεί λιτότητα, περίσκεψη, απλότητα, αθωότητα, καλοπροαίρεση και πάνω από όλα, ανυπαρξία εγωπάθειας.

Δεν είναι τόσο δύσκολο αλλά ούτε κι απλό.

Είναι το κύριο χαρακτηριστικό του ανθρώπου που θέλει να βαδίσει στο μονοπάτι του πολεμιστή και ν’ αναμετρηθεί με το άγνωστο.

Η αυτοκρατορία των Αζτέκων

Με τον αδόκιμο πλέον όρο Αζτέκοι εννοείται ο κυρίαρχος πολιτισμός της πρόσφατης μετακλασικής περιόδου στην πυκνοκατοικημένη λεκάνη του Μεξικού, ο οποίος έφθασε στο σημείο να ελέγξει τις μεγάλες μεσοαμερικανικές περιοχές, βόρεια του κόλπου του Τεουαντεπέκ (Tehuantepec).

Η προέλευση των Αζτέκων συνδέεται με τις μετακινήσεις πληθυσμών των προσφύγων Τολτέκων και της μετανάστευσης των Τσιτσιμέκων που εγκαταστάθηκαν στη λεκάνη του Μεξικού γύρω στο 1000, εγκαθιδρύοντας μικρά κράτη. Οι δυναστείες αυτών των κρατών διεκδικούσαν την καταγωγή τους από τους Τολτέκους και υιοθέτησαν τις ιδεολογίες τους, όπως επίσης την θεϊκής καταγωγής βασιλεία.
Ανθρωποθυσία

Συναρπαστικά δεδομένα από την καθημερινότητα του χαμένου πολιτισμού!
Την ώρα που οι Μάγια είχαν την τιμητική τους πρόσφατα, με το ημερολόγιό τους και το τέλος του κόσμου(!), ώρα να θυμηθούμε και τον άλλο μεγάλο λατινοαμερικανικό πολιτισμό.

Τι ξέρουμε λοιπόν για τους Αζτέκους; Λίγα πράγματα, ομολογουμένως: έτρωγαν σοκολάτα, θυσίαζαν «καραβιές» ανθρώπων στους αλλόκοτους θεούς τους, πριν εξαφανιστούν τελικά από προσώπου γης χάρη στους ισπανούς κονκισταδόρες.
Είναι γνωστοί στη λαϊκή συνείδηση ως βάρβαρη και πολεμοχαρής φυλή, εξαιτίας του -παραφουσκωμένου- γεγονότος του απίστευτου αριθμού των ανθρώπων που σκότωναν.
Ωστόσο, κόντρα στη συνήθη δοξασία, οι Αζτέκοι είχαν αναπτύξει έναν ιδιαίτερο πολιτισμό, μέσα από μια εκπληκτικά περίπλοκη κοινωνική δομή, που έδινε βάση στην υποχρεωτική εκπαίδευση, την πρωτοκαθεδρία της οικογένειας και την τέχνη ως μέσο έκφρασης.
Ακόμα και το σύστημα της δουλείας τους ήταν ιδιαίτερα λεπτομερειακό και «ραφινάτο» (με όρους της εποχής βεβαίως), κάνοντας τη στρωμάτωση της κοινωνίας πραγματικό μάθημα κοινωνιολογίας!
Οι Αζτέκοι δεν ήταν οι ψυχοπαθείς και αιμοσταγείς βάρβαροι που αφηνόμαστε συνήθως να πιστεύουμε, και να γιατί...

Τέχνη

Δεδομένο: Οι Αζτέκοι είχαν ευγενή αθλήματα και ήταν μια ιδιαιτέρως καλλιτεχνική κοινωνία
Άγριοι και απολίτιστοι; Μάλλον το ακριβώς αντίθετο, μιας και η αζτεκική κοινωνία αγκάλιασε πλατιά τις τέχνες, ιδιαίτερα την κεραμική, τη γλυπτική και τη ζωγραφική, με διάφορες τεχνοτροπίες και απεικονιστικές μεθόδους.
Οι Αζτέκοι σχεδίαζαν τις στολές των πολεμιστών τους με ιδιαίτερη έμφαση στη λεπτομέρεια, ενώ συχνά έκαναν τατουάζ για να τιμήσουν τη μνήμη τους. Επιπλέον, είχαν μια ιδιαίτερη έφεση στην ποίηση. Όσο για το φίλαθλο πνεύμα τους, επιδίδονταν με πάθος στα σπορ, με το πλέον περίφημο να είναι το Ullamaliztli: το άθλημα περιλάμβανε μια ελαστική μπάλα και παιζόταν σε ένα ειδικά διαμορφωμένο γήπεδο, το Tlachtli.
Ο σκοπός του παιχνιδιού ήταν να περάσει η μπάλα μέσα από ένα μικρό πέτρινο «δαχτυλίδι», ήταν ωστόσο ιδιαίτερα δύσκολο, μιας και η μπάλα δεν έπρεπε να αγγίξει το έδαφος και οι παίκτες μπορούσαν να την ακουμπήσουν μόνο τα κεφάλια, τους αγκώνες, τα γόνατα και τους μηρούς τους...

Υποχρεωτική εκπαίδευση

Δεδομένο: Οι Αζτέκοι έστελναν απαραίτητα τα παιδιά τους στο σχολείο
Την ώρα που η έμφαση της κοινωνίας δινόταν στη σωστή ανατροφή των παιδιών μέσα στους κόλπους της οικογένειας, οι Αζτέκοι είχαν θεσπίσει την υποχρεωτική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά, μέσα από δημόσια σχολεία. Τα παιδιά των ευγενών πήγαιναν σε διαφορετικά σχολεία, ενώ η εκπαίδευση χωριζόταν και σύμφωνα με το φύλο.
Οι γόνοι της αριστοκρατικής τάξης διδάσκονταν από τους ιερείς ιστορία, αστρονομία, τέχνη, καθώς και τρόπους διακυβέρνησης και ηγεσίας. Τα παιδιά της κατώτερης κάστας έπαιρναν εκπαίδευση που τους προετοίμαζε για πολεμιστές, την ίδια στιγμή που τα κορίτσια πήγαιναν σε ιδιαίτερα σχολεία, όπου και μάθαιναν την «οικιακή τέχνη», όπως το μαγείρεμα και την υφαντική. Όλα πάντως τα παιδιά λάμβαναν τη βασική υποχρεωτική εκπαίδευση...

Νικήθηκαν από τις αρρώστιες

Δεδομένο: Οι περισσότεροι Αζτέκοι νικήθηκαν από την ασθένεια, όχι τον πόλεμο
Παρά το γεγονός ότι οι κονκισταδόρες έκαναν ό,τι μπορούσαν για να υποτάξουν τους Αζτέκους, εκείνοι ηττήθηκαν όχι εξαιτίας της στρατιωτικής υπεροχής των Ισπανών, αλλά της νόσου. Στην πραγματικότητα, οι πρώτες επιθέσεις των Ισπανών αποκρούστηκαν με μεθοδικότητα από τους Αζτέκους, οι οποίοι ανάγκασαν μάλιστα τους κονκισταδόρες σε βιαστική οπισθοχώρηση.
Οι Αζτέκοι θα είχαν μια καλή πιθανότητα να απωθήσουν τον ισπανό εισβολέα, αν δεν τους αφάνιζε η πρωτοεμφανιζόμενη στην ήπειρο ευλογιά που κόλλησαν από τους Δυτικούς, εξοντώνοντας τους ηγέτες τους: η ζημιά που έπαθαν οι πολιτισμοί της Λατινικής Αμερικής από τις ευρωπαϊκές ασθένειες που μετέφεραν εκεί οι Ισπανοί λογίζεται ανυπολόγιστη, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περισσότερους από 20 εκατομμύρια νεκρούς αυτόχθονες Αμερικανούς σε μια περίοδο 5 μόλις ετών. Αλλιώς ήταν εξαιρετικά αμφίβολο αν θα «έπεφταν» οι Αζτέκοι στον ισπανικό ζυγό...

Λάθος όνομα

Δεδομένο: Το όνομα «Αζτέκοι» τούς αποδόθηκε πολύ αργότερα
Οι ίδιοι οι Αζτέκοι δεν αποκαλούσαν ποτέ τους εαυτούς τους Αζτέκους! Ήταν το όνομα που τους έδωσαν οι Δυτικοί, το οποίο προήλθε πιθανότατα από μια τοποθεσία που ζούσε η φυλή τον 12ο αιώνα, την Αζτλάν, στο βόρειο τμήμα του σημερινού Μεξικού. Πώς αποκαλούσαν οι ίδιοι οι «Αζτέκοι» τον πολιτισμό τους; Μέξικα, από το οποίο προήλθε φυσικά το όνομα της χώρας του Μεξικού...

Προωθημένο σύστημα μητρώων και καταγραφών

Δεδομένο: Οι Αζτέκοι διέθεταν ένα προηγμένο σύστημα καταγραφής και διατήρησης μητρώων
Το αλφάβητο των Αζτέκων, η γλώσσα N’ahuatl, περιλάμβανε γράμματα-εικόνες (εικονογράμματα) και αποτελούσε ένα ιδιαίτερο είδος γραφής. Η γνώση μάλιστα της καταγραφής της προφορικής γλώσσας ήταν πολύ εξειδικευμένη και εκτελούταν από ειδικά καταρτισμένους γραφείς και ιερείς, που είχαν λάβει ιδιαίτερη εκπαίδευση.
Τα μητρώα κρατούνταν σε «χαρτί» καμωμένο από φλοιούς δέντρων ή δέρματα ελαφιών, με τον συνήθη τρόπο γραφής να γίνεται με κάρβουνο, το οποίο χρωματιζόταν κατόπιν από χρωστικές που προέρχονταν από λαχανικά και άλλες ουσίες της Μητέρας Γης. Τι μητρώα κρατούσαν; Φορολογικά στοιχεία, ιστορικά αρχεία, θρησκευτικές καταγραφές εορτών και θυσιών, ακόμα και ποίηση! Έχουν μάλιστα εντοπιστεί και πρόχειρα βιβλία, οι «κώδικες», που περιλαμβάνουν καταγραφές και μητρώα...

Ταφικά έθιμα

Δεδομένο: Οι Αζτέκοι διέθεταν ιδιαίτερα παράξενες ταφικές συνήθειες
Οι Αζτέκοι δεν κρατούσαν τους προγόνους τους σε ιδιαίτερα μέρη για τον σκοπό αυτό, αλλά τους έθαβαν κάτω ή γύρω από τα σπίτια τους. Όταν μάλιστα ο εκλιπών ήταν σημαίνον πρόσωπο, τον αποτέφρωναν συνήθως, καθώς πίστευαν ότι η αποτέφρωση θα μεταμόρφωνε την ψυχή του νεκρού ηγεμόνα ή περίφημου πολεμιστή και θα τον έστελνε κατευθείαν στη δική τους εκδοχή του παραδείσου. Κάποιες μάλιστα φορές οι Αζτέκοι σκότωναν και έθαβαν (ή αποτέφρωναν) ένα σκυλί ταυτόχρονα με τον νεκρό, για να τον καθοδηγήσει στο ταξίδι του στον άλλο κόσμο...

Πώληση παιδιών

Δεδομένο: Οι Αζτέκοι πουλούσαν συχνά τα παιδιά τους ως δούλους
Δεν ήταν ασυνήθιστο στην κοινωνία των Αζτέκων οι φτωχοί να πουλούν τα παιδιά τους ως σκλάβους, ή κάποιες φορές ακόμα και τον εαυτό τους. Κι αυτό γιατί το σύστημα δουλείας που είχαν αναπτύξει έδινε στον σκλάβο τη δυνατότητα να αποπληρώσει κάποια στιγμή τα οφειλόμενα και να ξανακερδίσει την ελευθερία του.
Αλλά και η ίδια η δουλεία δεν ήταν στην κοινότητα των Αζτέκων και το πιο δυσβάσταχτο δεινό, μιας και οι σκλάβοι μπορούσαν να παντρευτούν, να κάνουν παιδιά, ακόμα και να διαθέτουν τη δική τους γη. Αν λοιπόν τα οικονομικά κάποιου δεν πήγαιναν καλά, η δουλεία ήταν μια πρώτης τάξεως επιλογή...

Πολυγαμία

Δεδομένο: Οι άντρες της αζτεκικής κοινωνίας μπορούσαν να εξασκήσουν το δικαίωμά τους στην πολυγαμία
Όσο κι αν κάθε Αζτέκος μπορούσε να διαθέτει περισσότερες από μία γυναίκες, το πολυγαμικό σύστημα κυβερνιόταν από πολύ αυστηρούς κανόνες. Η πρώτη σύζυγος κάποιου θεωρούταν η «κύρια» γυναίκα του, η οποία ήταν και η μόνη που παντρευόταν μέσα από επίσημη τελετή. Οι άλλες γυναίκες, οι «δευτερεύουσες», αναγνωρίζονταν επίσης στα μητρώα της κοινότητας, με τον άντρα να έχει την υποχρέωση να συμπεριφέρεται σε όλες τις συζύγους του με τον ίδιο βαθμό σεβασμού.
Κι όσο κι αν ο άντρας ήταν η κεφαλή του νοικοκυριού, οι γυναίκες διέθεταν αρκετή θεσμοθετημένη δύναμη μέσα στο σπίτι, με την κοινωνία των Αζτέκων να αναγνωρίζει στη γυναίκα πλήθος δικαιωμάτων και να τη βάζει σε περίοπτη θέση. Οι έξτρα γυναίκες κάποιου συνέβαλλαν στον πλούτο της οικογένειας και θεωρούταν σημάδι κοινωνικής καταξίωσης, ανεβάζοντας τον άντρα στα υψηλά στρώματα της ιεραρχίας.
Επόμενο ήταν ότι ο άντρας μπορούσε να έχει όσες γυναίκες ήταν σε θέση να θρέψει. Οι Αζτέκοι επέτρεπαν μάλιστα ακόμα και το διαζύγιο -σε κάποιες περιπτώσεις-, τιμωρούσαν τη μοιχεία όμως (και για τα δύο φύλα) με θάνατο...

Δουλεία

Δεδομένο: Το σύστημα δουλείας των Αζτέκων θεωρείται ιδιαίτερα προωθημένο
Η δουλεία στην κοινωνία των Αζτέκων ήταν ιδιαίτερη και αναμφίβολα πολύ διαφορετική από τα ευρωπαϊκά πρότυπα της εποχής, ακολουθώντας τελείως άλλους κανόνες. Το σημαντικότερο ίσως χαρακτηριστικό ήταν ότι τα παιδιά των σκλάβων δεν ήταν σκλάβοι, την ίδια στιγμή που οι δούλοι μπορούσαν να κατέχουν περιουσία, ακόμα και δικούς τους σκλάβους.
Διέθεταν βεβαίως το δικαίωμα στην απελευθέρωση, την οποία μπορούσαν να εξαγοράσουν με το ίδιο ποσό που είχαν λάβει για να πουληθούν ως δούλοι, ενώ κάποιες φορές η ελευθερία τους ήταν τόσο απλή όσο το να καταφέρει ο σκλάβος να φτάσει σε έναν ναό. Αν μάλιστα ο δούλος προσπαθούσε να αποδράσει, μόνο ο κύριός του ή μέλη της στενής του οικογένειας είχαν τη δυνατότητα να τον κυνηγήσουν. Όπως αντιλαμβανόμαστε, η δουλεία ήταν για τους Αζτέκους κάτι τελείως διαφορετικό από τις συνήθεις νόρμες σκλαβιάς που ξέρουμε, ήταν περισσότερο μια μισθωμένη υπηρεσία με κοινωνικές προεκτάσεις παρά μια ανελεύθερη ζωή.
Ο φτωχός Αζτέκος είχε πάντα την επιλογή να πουληθεί ως σκλάβος, να τα καταφέρει στη ζωή και όταν νιώσει οικονομικά έτοιμος να αποπληρώσει το χρέος του και να επιστρέψει στην ελευθερία...

Ανθρωποθυσίες

Δεδομένο: Νέα ιστορικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι οι ανθρωποθυσίες και ο κανιβαλισμός μπορεί να είχαν να κάνουν με πρωτεϊνικές ανεπάρκειες
Την ώρα που η δημοφιλέστερη θεωρία σχετικά με τις ανθρωποθυσίες των Αζτέκων προστάζει ότι ήταν απλά τελετουργικά για τους αιμοσταγείς θεούς τους ή τρόπος να κρατούν τις μάζες υπό έλεγχο, νέες ανθρωπολογικές μελέτες υποδεικνύουν κάτι τελείως διαφορετικό. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 20.000 περίπου τελετουργικές ανθρωποθυσίες τον χρόνο, με την ιεροτελεστία να περιλαμβάνει απαραίτητα και κανιβαλισμό του πτώματος.
Μια ομάδα ανθρωπολόγων λοιπόν, με επικεφαλής τον Michael Harner, υποστηρίζει ότι οι κανιβαλισμοί γίνονταν (μασκαρεμένοι σε θρησκευτική τελετουργία) γιατί η δίαιτα των Αζτέκων ήταν πολύ φτωχή σε κρέας. Αυτή η πρωτεΐνική ανεπάρκεια του λαού καλυπτόταν ενδεχομένως από τον κανιβαλισμό. Η θεωρία ελέγχεται...
Η αυτοκρατορία των Αζτέκων τερματίστηκε απότομα στις 13 Αυγούστου του 1521 όταν ο Ερνάν Κορτές (Hernán Cortés) και οι κονκισταντόρ κατέλαβαν την πρωτεύουσα, σκότωσαν τον βασιλέα Μοκτεζούμα II (Moctezuma) ή Μοντεζούμα και εκχριστιάνισαν δια της βίας τους γηγενείς πληθυσμούς.

Θεσσαλονίκη: Βίντεο με 3D αναπαράσταση του Λευκού Πύργου στις αρχές του 20ου αιώνα

Δύο καλλιτέχνες, ο 3D animator Βλαδίμηρος Νεφίδης και ο μοντέρ Δαμιανός Μαξίμοφ δημιούργησαν ένα μοναδικό 3D βίντεο το οποίο απεικονίζει τον Λευκό Πύργο, όπως ήταν στις αρχές του 20ου αιώνα.

 

Οι καλλιτέχνες βασίστηκαν για τη δημιουργία του βίντεό τους, σε φωτογραφίες και σχέδια της εποχής εκείνης. 

 

Δείτε στο παρακάτω βίντεο τι έβλεπαν επισκέπτες και περαστικοί:

 

Βραχογραφίες 40 χιλιάδων ετών στην Ινδονησία αλλάζουν τα ιστορικά δεδομένα

Η Ασία διεκδικεί πλέον με αξιώσεις από την Ευρώπη τον επίζηλο τίτλο της κοιτίδας της ανθρώπινης τέχνης, καθώς σε σπήλαια στην Ινδονησία ανακαλύφθηκαν βραχογραφίες ηλικίας τουλάχιστον 40.000 ετών, οι οποίες μπορεί να είναι οι αρχαιότερες που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα.

 

Σε κάθε περίπτωση, η ανακάλυψη αναγκάζει τους επιστήμονες να ξαναγράψουν το αρχικό κεφάλαιο στην ιστορία της τέχνης, καθώς αποδεικνύεται ότι, πέρα από τα σπήλαια της Γαλλίας και της Ισπανίας με τις διάσημες βραχογραφίες, μια αντίστοιχη καλλιτεχνική δραστηριότητα αναπτυσσόταν παράλληλα και στην άλλη πλευρά του πλανήτη, κάτι άγνωστο έως τώρα.

 

Εξαιρετική τεχνική

 

 

Οι ινδονησιακές βραχογραφίες, οι οποίες απεικονίζουν ζώα και ανθρώπινες παλάμες (που θυμίζουν την τεχνική του «στένσιλ»), έχουν ζωγραφιστεί στο εσωτερικό επτά ασβεστολιθικών σπηλαίων του μεγάλου νησιού Σουλαβέζι. Για τη δημιουργία των περισσότερων βραχογραφιών χρησιμοποιήθηκε μια χρωστική ουσία, που λέγεται ερυθρά ώχρα.

 

Έως τώρα πιστευόταν ότι η Δυτική Ευρώπη αποτελεί το λίκνο της τέχνης, πριν περίπου 35.000 έως 40.000 χρόνια.

 

Το γεγονός ότι οι προϊστορικοί κάτοικοι της Ινδονησίας, την ίδια περίπου εποχή, έκαναν παραπλήσια πράγματα, δείχνει, σύμφωνα με τους επιστήμονες, ότι η τέχνη των σπηλαίων πιθανώς αναπτύχθηκε ανεξάρτητα σε όλο τον κόσμο, από την Ευρώπη έως τη νοτιοανατολική Ασία.

 

Ένα εναλλακτικό σενάριο είναι ότι η τέχνη μεταφέρθηκε στην Ασία από τους πρώτους μετανάστες (Homo sapiens), οι οποίοι έφθασαν από την Αφρική αρχικά στην Ευρώπη και μετά εξαπλώθηκαν προς τα ανατολικά. H «απρόσμενη» -όπως χαρακτηρίστηκε- ανακάλυψη παρουσιάστηκε στην επιθεώρηση «Nature» από αυστραλούς και ινδονήσιους επιστήμονες με επικεφαλής τον Μαξίμ Ομπέρ του Πανεπιστημίου Γκρίφιθ.

 

Γνωστά αλλά… άγνωστα

 

 

Τα προϊστορικά έργα τέχνης της Ινδονησίας ήσαν γνωστά από τη δεκαετία του ’50, όμως ποτέ ως τώρα δεν είχε προσδιοριστεί η χρονολόγησή τους. Μερικοί ειδικοί νόμιζαν ότι είναι περίπου 10.000 ετών, αλλά η νέα ανάλυσή τους με τις πιο σύγχρονες μεθόδους (μέτρηση ραδιενεργών ισοτόπων ουρανίου - θορίου) δείχνει πως ορισμένα είναι πολύ πιο παλιά, τουλάχιστον 39.900 ετών.

 

Υπάρχουν επίσης έργα πιο πρόσφατα, ηλικίας περίπου 27.000 ετών, πράγμα που σημαίνει ότι οι άνθρωποι των σπηλαίων ζωγράφιζαν στο ίδιο μέρος επί 13.000 χρόνια. Σε ένα άλλο ινδονησιακό σπήλαιο, 100 χιλιόμετρα βορειότερα, βρέθηκαν επίσης βραχογραφίες που δεν έχουν χρονολογηθεί ακόμη, αλλά φαίνονται εξίσου παλιές.

 

Πανάρχαια τέχνη

 

 

Η αρχαιότερη γνωστή απεικόνιση σε βράχους μέχρι σήμερα στον κόσμο -μία ερυθρά κηλίδα ηλικίας περίπου 40.800 ετών- έχει ανακαλυφθεί στο ισπανικό σπήλαιο Ελ Καστίγιο. Οι βραχογραφίες ζώων στα γνωστά γαλλικά σπήλαια Λασκό και Σοβέ είναι πιο πρόσφατες, περίπου 26.000 έως 18.000 ετών, αν και μία απεικόνιση ρινόκερου στο Σοβέ έχει χρονολογηθεί πριν από 35.000 χρόνια (κάτι που αμφισβητείται).

 

Οι απεικονίσεις της παλάμης στην Ινδονησία είναι οι αρχαιότερες στον κόσμο (τουλάχιστον 2.000 χρόνια παλαιότερες από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές) και γίνονταν με τον ίδιο τρόπο όπως στην Ευρώπη και όπως κάνουν ακόμη σήμερα τα παιδιά και μερικοί καλλιτέχνες.

 

 

Οι άνθρωποι πίεζαν τα χέρια τους πάνω στον βράχο και φυσούσαν (με το στόμα ή άλλο τρόπο) μια χρωστική ουσία ανάμεσα στα ανοιγμένα δάχτυλά τους, έτσι ώστε να μείνει τελικά το αποτύπωμα του περιγράμματος της παλάμης τους.

 

«Η ανακάλυψη είναι πραγματικά σημαντική, επειδή μας επιτρέπει να ξεφύγουμε από την ευρωκεντρική άποψη ότι η έκρηξη της δημιουργικότητας ήταν κάτι που αφορούσε μόνο την Ευρώπη και ότι δεν εμφανίστηκε σε άλλα μέρη του κόσμου παρά πολύ αργότερα», δήλωσε ο καθηγητής Κρις Σίνγκερ του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου.

 

 

Οι επιστήμονες θεωρούν πλέον πιθανό ότι αρκετές γνωστές τοποθεσίες στην Ασία περιέχουν εξίσου αρχαία έργα τέχνης, απλώς δεν έχουν ακόμη χρονολογηθεί με ακρίβεια. Πολλά, όμως, από αυτά τα έργα φαίνεται να έχουν υποστεί ανεπανόρθωτες ζημιές από τη βιομηχανική ρύπανση της ατμόσφαιρας και την εξορυκτική δραστηριότητα

 

Δείτε ένα βίντεο με τις πανάρχαιες εντυπωσιακές βραχογραφίες της Ινδονησίας:

 

Οι φάλαινες μπορούν να «μιλάνε» στα δελφίνια

Η πλειοψηφία των ζώων παράγει ήχους με έμφυτο και όχι επίκτητο τρόπο, όμως νέα επιστημονική μελέτη υποστηρίζει πως οι φάλαινες μπορούν και «μιλάνε» σαν δελφίνια, όταν τα δύο είδη περνάνε αρκετό χρόνο μαζί.

Αυτό σημαίνει πως τα μεγάλα θαλάσσια θηλαστικά έχουν τη δυνατότητα να αντιγράφουν ήχους και να τους χρησιμοποιούν στις κατάλληλες κοινωνικές περιστάσεις, όπως οι άνθρωποι, οι νυχτερίδες και ορισμένα είδη πτηνών.
Η έρευνα έλαβε χώρα στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Hubbs στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνια, όπου οι επιστήμονες παρατήρησαν πως οι όρκες άρχισαν να επικοινωνούν φωνητικά με δελφίνια μετά από κάποιο χρονικό διάστημα στον ίδιο χώρο.
Οι λεγόμενες φάλαινες δολοφόνοι έχουν περίπλοκο φωνητικό εύρος που αποτελείται από σφυρίγματα, γλωσσικούς ήχους «κλικ» και παλμικά καλέσματα, τα οποία είναι επαναλαμβανόμενοι σύντομοι ήχοι εναλλασσόμενοι με διαστήματα σιωπής για απόδοση έμφασης.
Τα ακουστικά χαρακτηριστικά της φωνητικής επικοινωνίας, όπως η διάρκεια και ο τόνος, διαφέρουν ανάμεσα σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες ορκών. Οι όρκες που ζουν μαζί χρησιμοποιούν ξεχωριστά φωνητικά χαρακτηριστικά, σαν τη δική τους διάλεκτο, γεγονός που αποτελεί ένδειξη ικανότητας φωνητικής μάθησης, όμως οι επιστήμονες χρειάζονταν πειραματική επαλήθευση.
Ο έλεγχος της ικανότητας φωνητικής μάθησης στα κοινωνικά θηλαστικά απαιτεί συνήθως την παρατήρηση των ζώων σε μια κοινωνική κατάσταση που θα μπορούσε να τους δώσει κίνητρο να επικοινωνήσουν με νέους τρόπους. Τα δελφίνια αποτελούν ιδανικό είδος για σύγκριση, καθώς γενικά παράγουν παρόμοιους ήχους, αν και βασίζονται περισσότερο σε σφυρίγματα και γλωσσικούς ήχους σε σχέση με τις φάλαινες που προτιμούν τα παλμικά καλέσματα.
Συγκρίνοντας παλαιότερες ηχογραφήσεις από ομάδες ορκών και δελφινιών στον ίδιο χώρο αλλά και μόνες τους, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να προσδιορίσει το βαθμό στον οποίο οι όρκες έμαθαν ηχητικά καλέσματα από τα δελφίνια.
Σύμφωνα με την Ανν Μπόουλς, επικεφαλής της έρευνας, οι τρεις όρκες που πέρασαν αρκετά χρόνια με δελφίνια είχαν μεταβάλλει τις επιλογές των ήχων που παράγουν ώστε να ταιριάζουν περισσότερο με τη διανομή που χρησιμοποιούν περισσότερο τα δελφίνια, δηλαδή περισσότερα σφυρίγματα και γλωσσικοί ήχοι έναντι παλμικών καλεσμάτων.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης πως οι φάλαινες ήταν ικανές να μάθουν εντελώς νέους ήχους, όπως αυτούς που μάθαιναν στα δελφίνια οι εκπαιδευτές τους.
Η ικανότητα φωνητικής μάθησης δε σημαίνει απαραίτητα πως οι όρκες χρησιμοποιούν τη γλώσσα όπως οι άνθρωποι, ωστόσο αποτελεί ένδειξη υψηλού επιπέδου νευρικής πλαστικότητας, δηλαδή της ικανότητας του εγκεφάλου να ενσωματώσει νέες πληροφορίες, δήλωσε η Μπόουλς.

Ψωμί, φρυγανιά, ψωμί του τοστ: ποια είναι η ιστορία τους;

Μια φορά κι έναν καιρό πριν από 30.000 χρόνια, υπάρχουν οι ενδείξεις ότι είχε ανακαλυφθεί το αλεύρι και μαζί με αυτό και η σταρένια πίτα ή αλλιώς το επίπεδο ψωμί. Το ψωμί έκτοτε εμφανίζεται σε πολλούς αρχαίους πολιτισμούς, ενώ οι Έλληνες το χρησιμοποιούσαν σαν προσφορά στους θεούς.

Οι Έλληνες φαίνεται πως από νωρίς είχαν καταλάβει το πολύτιμο τούτο αγαθό, αφού μέχρι και σήμερα και τόσες χιλιάδες χρόνια μετά, το ψωμί παραμένει ένα από τα δημοφιλέστερα προϊόντα.

Ιστορικά, το σιτάρι και το κριθάρι είναι από τις πρώτες καλλιέργειες στην αρχαιότητα και παρ’ ότι υπήρχαν άλλες καλλιέργειες πολύ πιο θρεπτικές από αυτές, το πρώτο ψωμί κατέληξε από το σιτάρι και το κριθάρι, καθώς ήταν ο καλύτερος τρόπος να τραφεί αρκετά μεγάλη ποσότητα του πληθυσμού.
Θεωρείται επίσης, πως η αρτοποιία και η ανακάλυψη του θείου αυτού δώρου που ήταν το ψωμί, ήταν ένας εκ των παραγόντων που βοήθησε τους αρχαίους πληθυσμούς να δώσουν τέρμα στη νομαδική ζωή και να εγκατασταθούν εν τέλει σε ένα μέρος.

Αιγυπτιακή πατέντα
Το ψωμί, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, ανακαλύφθηκε στην Αίγυπτο όταν συνειδητοποίησαν οι ντόπιοι πως όταν άφηναν τη ζύμη να «ξεκουραστεί» τότε εκείνη φούσκωνε. Όταν δε ψηνόταν, διατηρούσε την φουσκωμένη φόρμα της και μετά το ψήσιμο.
Εν συνεχεία, ο κλειστός φούρνος είχε εφευρεθεί μέχρι το 3.000 π.Χ. κάτι που βοήθησε ακόμα περισσότερο την εξάπλωση του ψωμιού με προζύμι. Καταγράφεται ακόμα πως οι εργάτες που ασχολούνταν με το χτίσιμο των πυραμίδων συχνά πληρώνονταν με ψωμί. Εν προκειμένω, έχει πια επιβεβαιωθεί πως όσοι συμμετείχαν στο χτίσιμο των αιγυπτιακών πυραμίδων δεν ήταν σκλάβοι, αλλά μισθωτοί εργάτες.
Σε αυτό το σημείο της ιστορίας, το ψωμί με προζύμι θεωρείτο πιο ελαφρύ και καλύτερο ψωμί από το μέχρι τότε επίπεδο ψωμί, που θυμίζει τη σημερινή  πίτα. Το μοναδικό πρόβλημα με το προζυμένιο ψωμί ήταν πως αφημένο για πολλές ώρες στην ζέστη της ερήμου, γινόταν σκληρό και εν τέλει δύσκολο να μασηθεί.

Η λύση της φρυγανιάς
Η λύση για το πρόβλημα του πολυκαιρισμένου ψωμιού έγινε η φρυγανιά. Η φρυγανιά θεωρείται πια πολύ πιθανό να ανακαλύφθηκε σαν τρόπος συντήρησης του ψωμιού –κι όχι σαν ένας τρόπος να καταναλώνουμε τη μαρμελάδα μας. Καψαλίζοντας φέτες ψωμιού, οι Αιγύπτιοι ήθελαν να το κάνουν να διαρκέσει περισσότερο ώστε να μην πηγαίνει χαμένο, αλλά κυρίως να μπορεί να τρώγεται.
Αυτή η πρωτόγονη τακτική φρυγανίσματος του ψωμιού έγινε ακόμα δημοφιλέστερη κατά της διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η αγγλική λέξη «toast», που σημαίνει φρυγανιά, προέρχεται από το λατινικό «tostum» που μεταφράζεται ως «καίω ή καψαλίζω». Οι πρώτες μάλιστα, φέτες ψωμιού τοστ, το πιθανότερο είναι να  ήταν αποτέλεσμα ψωμιού απλωμένου κοντά στη φωτιά ή πάνω σε μια καυτή πέτρα, μέχρι που εφευρέθηκαν απλές συρμάτινες συσκευές που βοηθούσαν στο ομοιογενές φρυγάνισμα του ψωμιού πάνω από τη φωτιά.

Η τοστιέρα και το ψωμί σε φέτες
Η πρώτη ηλεκτρική τοστιέρα εφευρέθηκε το 1893 από τον Σκωτσέζο Alan MacMasters, αλλά μάλλον δεν ήταν ιδιαίτερα επιτυχημένη, αφού η συρμάτινη καλωδίωση συχνά έλιωνε προκαλώντας κίνδυνο ανάφλεξης. Αν και ο βασικότερος λόγος αποτυχίας της πρώτης φρυγανιέρας ήταν η ελάχιστα διαδεδομένη μέχρι τότε χρήση του ηλεκτρικού ρεύματος.
Το 1905 όμως, δυο εφευρέτες από το Σικάγο των ΗΠΑ, κατάφεραν και δημιούργησαν ένα πυρίμαχο κράμα μετάλλου το οποίο ήταν η απαρχή για μια νέα γενιά από τοστιέρες. Οι τοστιέρες εκείνης της εποχής έψηναν το ψωμί από τη μια πλευρά μόνο και για να ψηθεί και από την άλλη έπρεπε να αναποδογυριστεί χειροκίνητα. Μετέπειτα εξελίξεις οδήγησαν στην ημι- και αυτόματη τοστιέρα η οποία διέκοπτε τη λειτουργία της όταν το ψωμί είχε ψηθεί. Η δε μοντέρνου τύπου τοστιέρα, που εκτινάσσει μόνη της το ψωμί, εφευρέθηκε το 1919.
Μέχρι το 1919, είχαν ήδη γίνει όλα πιο εύκολα στον τομέα «φέτα ψωμιού» αφού είχε ήδη αρχίσει να διαδίδεται η έννοια του ψωμιού κομμένο σε φέτες, ενώ η πρώτη αυτόματη συσκευή τεμαχισμού του ψωμιού εφευρέθηκε, από τον Frederick Rohwedder, γύρω στο 1912. Δυστυχώς όμως τα αρχικά σχέδια και η πρωτότυπη μηχανή του Rohwedder καταστράφηκαν σε πυρκαγιά το 1917. Αυτή η ατυχία ανάγκασε τον Rohwedder να αναζητήσει εκ νέου χορηγία για να φτιάξει ξανά από την αρχή την μηχανή του, αλλά η μεγάλη δυσπιστία των φουρνάρηδων της εποχής έκανε τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα. Οι περισσότεροι φουρνάρηδες ανησυχούσαν πως το ψωμί κομμένο σε φέτες θα χαλούσε γρηγορότερα στα ράφια και θα έχαναν σημαντικά σε κέρδος και σε πελατεία.

Τελικά, ο Rohwedder κατάφερε το 1927 να χτίσει ξανά τη  μηχανή του, φτιάχνοντας ένα μοντέλο ικανό να λειτουργήσει στα πλαίσια ενός φούρνου, κάτι που βοήθησε κατά πολύ την αποδοχή του από τους φουρνάρηδες. Όσον αφορά στο θέμα του μπαγιατέματος του ψωμιού και ενώ ο Rohwedder προσπαθούσε να βρει λύση, αρχικά πρότεινε το «δέσιμο» της κάθε φέτας με τις άλλες με κάποιου είδους πινέζες, αλλά για πολλούς και προφανείς λόγους αυτό δεν δούλεψε. Η τελική λύση ήταν το τύλιγμα του ψωμιού σε χαρτί αμέσως μετά τον τεμαχισμό του που απεδείχθη και η καλύτερη.
Το ψωμί σε φέτες, βοήθησε στην ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία της τοστιέρας, καθώς έκανε τη ζωή ακόμα πιο εύκολη και το πρωινό ακόμα πιο γρήγορη υπόθεση.
Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν την εφεύρεση του Rohwedder, μια από τις σημαντικότερες στην ιστορία της ανθρωπότητας. Και αν το καλοσκεφτείτε, έχουν δίκιο…