Κάθε ζωντανός οργανισμός θεωρείται ότι έχει διαφορετική ηδονή, όπως επιτελεί και διαφορετικές ενέργειες. Είναι η ηδονή που αντιστοιχεί στις ενέργειές του. Το πράγμα μπορεί, νομίζω, να γίνει φανερό, αν πάρουμε τους ζωντανούς οργανισμούς και τους εξετάσουμε έναν έναν. Άλλη, πράγματι, είναι η ηδονή του αλόγου, άλλη του σκύλου και άλλη του ανθρώπου· όπως λέει και ο Ηράκλειτος «οι όνοι θα προτιμούσαν μάλλον τα άχυρα παρά το χρυσάφι»· γιατί για τους όνους η τροφή είναι πιο ευχάριστο πράγμα από το χρυσάφι.
Οι ηδονές λοιπόν των διαφορετικών ως προς το είδος όντων είναι επίσης διαφορετικές . Αντίθετα, είναι εύλογο να δεχτούμε ότι οι ηδονές των όντων που ανήκουν στο ίδιο είδος δεν παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους. Στην περίπτωση όμως των ανθρώπων διαφέρουν μεταξύ τους. Και όχι λίγο. Πραγματικά, τα ίδια πράγματα άλλους τους ευχαριστούν και άλλους τους δυσαρεστούν, και είναι δυσάρεστα και μισητά στους μεν και ευχάριστα και αγαπητά στους δε. Όπως γίνεται για παράδειγμα με τα γλυκά πράγματα: τα ίδια πράγματα δεν φαίνονται γλυκά στον άνθρωπο που έχει πυρετό και στον υγιή άνθρωπο. Ούτε φαίνεται ζεστό ένα και το αυτό πράγμα στον άρρωστο άνθρωπο και στον άνθρωπο που έχει καλή υγεία. Το ίδιο συμβαίνει και στην περίπτωση άλλων επιλογών. Σε όλες, πάντως, αυτές τις περιπτώσεις η καλή επιλογή θεωρείται πως είναι εκείνη που κάνει ο αγαθός άνθρωπος. Αν το περιεχόμενο της φράσης αυτής είναι σωστό, όπως και φαίνεται πως είναι, και αν το μέτρο για κάθε πράξη είναι η αρετή , τότε ηδονές θα είναι αυτές που φαίνονται στον αγαθό άνθρωπο ότι είναι ηδονές και ευχάριστα πράγματα θα είναι αυτά στα οποία ο άνθρωπος αυτός βρίσκει ευχαρίστηση. Αν, τώρα, αυτά που είναι σ᾽ αυτόν τον άνθρωπο δυσάρεστα φαίνονται σε κάποιον άλλον ευχάριστα, δεν είναι καθόλου παράδοξο· ο λόγος είναι ότι οι άνθρωποι υπόκεινται σε πολλές φθορές και σε πολλές βλάβες: στην πραγματικότητα τα πράγματα αυτά είναι ευχάριστα σ᾽ αυτούς και μόνο σ’ αυτούς τους ανθρώπους που βρίσκονται σε τέτοια κατάσταση (κατάσταση βλάβης).
Είναι λοιπόν φανερό ότι δεν πρέπει να λέμε ότι είναι ηδονές αυτές που κατά την κοινή ομολογία είναι επαίσχυντες: αυτές είναι ηδονές μόνο για τους διεφθαρμένους ανθρώπους.
Από τις μορφές ηδονής όμως που θεωρούνται καλές ποιό είδος ηδονής ή ποιά ηδονή πρέπει να λέμε ότι προσιδιάζει στον άνθρωπο; Ή μήπως αυτό γίνεται φανερό από τις αντίστοιχες ενέργειες του καθενός, δεδομένου ότι οι ηδονές συνοδεύουν τις ενέργειες; Είτε είναι λοιπόν μία είτε είναι περισσότερες οι ενέργειες του τέλειου και ευδαίμονος ανθρώπου, οι ηδονές που κάνουν τέλειες αυτές τις ενέργειες είναι αυτές που κατά κύριο λόγο πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να λέγονται ηδονές του ανθρώπου· οι υπόλοιπες είναι ηδονές του υποβαθμισμένου ανθρώπου — ακριβώς όπως είναι υποβαθμισμένες και οι ενέργειες του ανθρώπου στον οποίον αντιστοιχούν αυτές οι ηδονές.
ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ, Ηθικά Νικομάχεια
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου