«Εἷς οἰωνὸς ἄριστος, ἀμύνεσθαι περὶ πάτρης»
Αρχαία ελληνική ρήση από την Ιλιάδα (Ραψωδία Μ, στίχος 243),
[Ένας είναι ο καλύτερος οιωνός, να πολεμάς για την πατρίδα σου).
Την εκστόμισε ο Έκτορας, απαντώντας στον Πολυδάμαντα που ανησυχούσε για κακούς οιωνούς, τονίζοντας ότι η υπεράσπιση της πατρίδας υπερτερεί κάθε πρόγνωσης.
Σημασία: Ο υπέρτατος οιωνός (σημάδι από τους θεούς) είναι το ιερό καθήκον της υπεράσπισης της πατρίδας.
Πλαίσιο: Ο Έκτορας απορρίπτει την αναδίπλωση, θεωρώντας τη μάχη υπέρ της πατρίδας ως την μόνη αναγκαία πράξη.
Διαχρονικότητα: Αποτελεί σύμβολο πατριωτισμού και ηρωισμού, συχνά συγκρινόμενο με το «Μολών λαβέ» του Λεωνίδα.
Η φράση αυτή αποτελεί μια παρακαταθήκη που υμνεί την ανδρεία και την αυταπάρνηση, υποδεικνύοντας ότι ο καλύτερος οιωνός δεν βρίσκεται στα σημάδια, αλλά στη θέληση για αγώνα.
[Μοχλεύοντας όλη τη φιλοσοφία του μέσα από τα έπη του, ΙΛΙΑΔΑ και ΟΔΥΣΕΙΑ...]
Ο Όμηρος μολονότι δεν ήταν φιλόσοφος μολαταύτα μέσα στους στίχους της Ιλιάδας και της Οδύσσειας, βρίσκεται όλη η φιλοσοφική εμπειρία της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ...
Οι αξίες που διατρέχουν τα έπη του (μέτρο, συγχώρεση, ανδρεία, σοφία, δικαιοσύνη) δεν είναι απλώς ποιητική διακόσμηση αλλά φιλοσοφικές αρχές, προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της ελληνικής φιλοσοφίας.
Ο Όμηρος διδάσκει πριν από τη φιλοσοφία, το πανανθρώπινο μάθημα υπενθυμίζοντας ότι ζωή είναι σύντομη, η μοίρα αναπόφευκτη, αλλά η στάση του ανθρώπου καθορίζει την αξία της.
Η σοφία και η ανδρεία δεν είναι μόνο σε νίκες ή θριάμβους, αλλά στον τρόπο που ζούμε και αντιμετωπίζουμε τις δοκιμασίες.
Πολλές θεμελιώδεις ιδέες και αξίες μέσα στους στίχους του όπως...
[Ομορφιά-Αξιολόγηση-Αξιοσύνη & Ικανότητα-Αρετή-Αθωότητα-Εγκράτεια-Ευφυΐα-Σωφροσύνη-Τόλμη & Θάρρος-Θέληση & Δύναμη-Αγωνιστικότητα-Αυτοπεποίθηση-Ηρωισμός-Αυτογνωσία-Τιμιότητα-Καλοσύνη-Μετριοφροσύνη-Γενναιοδωρία-Οίκτος & Έλεος-Ευγνωμοσύνη-Προνοητικότητα-Υπομονή-Πειθαρχία-Ανθεκτικότητα-Εγκαρτέρηση-Ανωτερότητα-Δυνατότητες...]
Ας δούμε μερικές χαρακτηριστικές:
-Αιδώς Αργείοι.(Ντροπή σας).
-Θαύμα ιδέσθαι.(Εξαιρετικά όμορφα).
-Νόστιμον ήμαρ.(Η ημέρα της επιστροφήςστην Πατρίδα).
-Ύπνω και θανάτω διδυμάοσιν.(Ο ύπνος και ο θάνατος είναι δίδυμα αδέλφια).
-Έσσετ’ ήμαρ.(Θα ‘ρθει η μέρα που…)
-Τέτλαθι δη, κραδίη και κύντερον άλλο ποτ’ έτλης.(Κράτα καρδιά μου, πολύ σκληρότερο έχεις βαστάξει πόνο).
-Άχθος αρούρης. (Άχρηστο- βάρος πάνω στη γη).
-Ως ουδέν γλύκιον ής πατρίδος ουδέ τοκήων γίνεται.(Τίποτε γλυκύτερο δεν υπάρχει από την πατρίδα και από τους γονείς).
-Θαρσαλέος ανήρ εν πάσιν αμείνων.(Ο θαρραλέος άνθρωπος υπερτερεί σε όλα).
-Πολλών δ’ ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνων. (Γνώρισε τις πόλεις και τον νου πολλών ανθρώπων).
-Ώλετο μεν μοι νόστος, ατάρ κλέος άφθιτον έστα.(Δεν υπάρχει για εμένα επιστροφή, μα αιώνια θα είναι η δόξα).
-Αιδώς γαρ εν κακοίσιν ουδέν ωφελεί. (Η γαρ σιωπή τω λαλούντι σύμμαχος.(Με τους κακούς η συστολή δεν ωφελεί σε τίποτα. Επειδή η σιωπή είναι σύμμαχος αυτού που μιλάει).
-Ποίον σε έπος φύγεν έρκος οδόντων;{Τι λόγος ξέφυγε από την οδοντοστοιχία σου;)
-Ούτις εμοί γ’ όνομα.(Το όνομά μου είναι «Κανένας).
-Έπεα πτερόεντα.(Λόγια που πετάνε (και δεν έχουν καμιά αξία).
-Τόδε έργον αέξεται, ω επιμίμνω.(Η δουλειά που θα προχωρήσει, είναι εκείνη στην οποία θα επιμείνεις).
-Παρά θίν’ αλός.(Παραλιακά-δίπλα στη θάλασσα).
-Ουκ αγαθόν πολυκοιρανίη. Είς κοίρανος έστω, είς βασιλεύς.(Δεν είναι καλό να υπάρχει πολυαρχία. Πρέπει να υπάρχει ένας αρχηγός, ένας βασιλιάς).
-Χόλος νόον οιδάνει.(Ο θυμός φουσκώνει το μυαλό).
-Δόσις ολίγη τε φίλη τε.(Προσφορά μικρή αλλά εγκάρδια).
-Αεί τον όμοιον άγει θεός ως τον όμοιον.(Πάντα ο θεός τον όμοιο κοντά στον όμοιο φέρνει).
-Ου γαρ από δρυός έσοι… ουδ’ από πέτρης.(Γιατί ούτε από δρυ ούτε από πέτρα γεννήθηκες, αλλά από ανθρώπους είσαι γεννημένος).
-Είδωλα καμόντων.(Σκιές νεκρών).
-Επί γήραος ουδώ.(Στο κατώφλι των γηρατειών).
Επί ξυρού ακμής.(Σε κρισιμότατη κατάσταση
-Ουδέν γλύκιον πατρίδος.(Τίποτε πιο γλυκό απ’ την πατρίδα).
-Μετά γάρ τε και άλγεσι τέρπεται ανήρ μνησάμενος, ότε πολλά πάθη και πολλά εόργη.(Γλυκά είναι τα βάσανα όταν τα συλλογιέται εκείνος που έπαθε από αυτά και που πολλά έχει κάνει).
-Αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων, μηδέ γένος πατέρων αισχυνέμεν.(Πάντοτε να αριστεύω και να φανώ πρώτος μεταξύ ανδρείων τιμώντας όπως πρέπει των πατέρων μας το γένος).
-Αναγκαίη επείγει.(Η ανάγκη είναι που πιέζει).
-Αεργόν ουκ ανέξομαι.Τον ακαμάτη ποτέ μου δεν θα στηρίξω).-
-Ουδέν ακιδνότερον γαία τρέφει ανθρώποιο πάντων όσα τε γαίαν έπι πνείει τε και έρπει.(Κανένα πιο αδύναμο η γη δεν τρέφει πλάσμα από τον άνθρωπο σε όσα ζουν και σέρνονται σ’ αυτήν).
-Ρεχθέν δε τοι νήπιος έγνω.(Ακόμη και ο άμυαλος σαν πάθει φρονιμεύει).
-Μη τις ποτε πάμπαν ανήρ αθεμίστιος είη.(Κανείς και ποτέ δεν πρέπει να είναι υπερβολικά άνομος).
-Κακών από χείρας έχεσθαι.(Το κακό μακριά από τα χέρια σου).
-Ου χρή παννύχιον εύδειν βουληφόρον άνδρα ώ λαοί τ΄ επιτετράφαται και τόσα μέμηλε.(Δεν πρέπει ο άνδρας που λαούς νοιάζεται και αφθεντεύει την νύχτα να κοιμάται).
[Χαλεπαί . . . ανάκτων εισίν ομοκλαί.(Αυστηρές των αρχόντων οι φωνές).
Θεών έδος ασφαλές αεί.(Των θεών η κατοικία πάντα εκεί θα είναι).
Άνθρωποι μινυνθάδιοι τελέθουσι.(Οι άνθρωποι είναι γεννημένοι για να μην ζουν πολύ).
-Ου γάρ τι στυγερή επί γαστέρι κύντερον άλλο έπλετο.(Δεν υπάρχει, διότι, πιο άσχημο από την λαιμαργία και πιο αδιάντροπο).
Οίδα γάρ όττι κακοί μεν αποίχονται πολέμοιο, ος δε κ’ αριστεύησι μάχη ένι, τον δε μάλα χρεώ εστάμεναι κρατερώς, ητ’ έβλητ’ ητ’ έβαλ’ άλλον.(Γνωρίζω ότι οι δειλοί απέχουν στους πολέμους, όμως άριστος κανείς αν είναι, στην μάχη πρέπει να καλώς να στέκει και πλήξει ή να πληγεί).
-Του μεν κακού (δειλού) τρέπεται χρως . . . πάταγος δε τε γίγνετ’ οδόντων. του δ’ αγαθού ούτ’ άρ τρέπεται χρως ούτε, λίαν ταρβεί. αράται δε τάχιστα μιγήναι αν δαϊ λυγρή.(Του μεν δειλού αλλάζει χρώμα η όψη… τρίζουν τα δόντια του. του γενναίου ούτε αλλάζει η όψη και μένει άφοβος.
-Δος νυν μοι φιλότητα και ίμερον, ώτε συ πάντας δαμνά αθανάτους ηδέ θνητούς ανθρώπους.(Δώσε μου λοιπόν την αγάπη και τον έρωτα που μ’ αυτά εσύ τους πάντες νικάς, θεούς και θνητούς).
-Γήρας και θάνατος τα τ’ ανθρώποισι πέλονται.(Τα γηρατειά και ο θάνατος στους ανθρώπους πάνω πλανώνται).
-Ου μοι θέμις εστί ξείνον ατιμήσαι.(Δεν μου κάνει δίκαιο να περιφρονήσω ξένο).
-Πάντες δε θεών χατεύουσιν άνθρωποι.(Όλοι μας, των θεών, ανάγκη έχομε οι άνθρωποι).
-Θεοί δε τα πάντα ίσασι.(Οι θεοί τα πάντα γνωρίζουν).
-Θαρσαλέος γάρ ανήρ εν πάσιν αμείνων έργοισι τελέθει.(Διότι ο θαρραλέος άνδρας είναι που τους ξεπερνά όλους).
-Ιητρός γάρ ανήρ πολλών αντάξιος άλλων.(Γιατί ένας γιατρός είναι αντάξιος πολλών ανδρών μαζί).
-Ουδέ τι μήκος ρεχθέντος κακού έστ’ άκος ευρείν.(Ουδένα μέσον, όταν έρθει το κακό, θα βρεθεί για να γιατρέψει).
-Πολλοί γάρ κακά κέρδεα βουλεύουσι.(Διότι πολλοί είναι αυτοί που παράνομα επιβουλεύονται).
-Πάντων μεν κόρος εστί, και ύπνου και φιλότητος μολπής τε γλυκερής και αμύμονος ορχηθμοίο των περ τις και μάλλον εέλδεται εξ έρον είναι ή πολέμου.(Σε όλους μας έρχεται ο κορεσμός, του ύπνου, της σαρκικής απόλαυσης, των γλυκών τραγουδιών και των ρυθμικών χορών που είναι προτιμότερα από τον πόλεμο).
-Λιμώ δ’ οίκτιστον θανέειν.(Η πείνα είναι ο πιο αξιοθρήνητος θάνατος).
-Στρεπτή δε γλώσσ’ εστί βροτών, πολέες δ’ ένι μύθοι.(Ευλύγιστη η γλώσσα των θνητών, πολλές και οι εξαπατήσεις της).
-Επέων δε πολύς νόμος ένθα και ένθα.(Λόγια πολλά και γνώμες υπάρχουν στους ανθρώπους).
-Οποίον κ’ είπησθα έπος τοίον κ’ επακούσαις.(Ότι λόγο και να ‘πεις τέτοιον θα(λάβεις).
Αμείνω δ’ αίσιμα πάντα.(Το καλύτερο είναι να έχεις σε όλα μέτρο).
-Μικρός δε λίθος μέγα κύμ’ αποέργει.( Ένας μικρός λίθος μέγα κύμα μπορεί να σταματήσει).
-Αεί δ’ οπλοτέρων ανδρών φρένες ηερέθονται.(Πάντοτε των νεότερων ανδρών τα μυαλά πετούν).
-Γήραϊ πείθεσθαι.(Των γερόντων τις συμβουλές ν’ ακούτε).
-Χαλεπή δ’ έχε δήμου φήμις.(Αυστηρή είναι του λαού η γνώμη).
-Ει δε θανόντων περ καταλήθοντ’ ειν Αίδαο αυτάρ εγώ και κείθι φίλου μεμνήσομαι εταίρου.(Αν και οι νεκροί λησμονούν, εγώ και εκεί ακόμη τον φίλο μου τον καρδιακό θα τον θυμάμαι).
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου