Κυριακή 20 Φεβρουαρίου 2022

ΟΜΗΡΟΣ: Ἰλιάς (15.442-15.513)

Ὣς φάθ᾽, ὁ δὲ ξυνέηκε, θέων δέ οἱ ἄγχι παρέστη,
τόξον ἔχων ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρην
ἰοδόκον· μάλα δ᾽ ὦκα βέλεα Τρώεσσιν ἐφίει.
445 καί ῥ᾽ ἔβαλε Κλεῖτον, Πεισήνορος ἀγλαὸν υἱόν,
Πουλυδάμαντος ἑταῖρον, ἀγαυοῦ Πανθοΐδαο,
ἡνία χερσὶν ἔχοντα· ὁ μὲν πεπόνητο καθ᾽ ἵππους·
τῇ γὰρ ἔχ᾽ ᾗ ῥα πολὺ πλεῖσται κλονέοντο φάλαγγες,
Ἕκτορι καὶ Τρώεσσι χαριζόμενος· τάχα δ᾽ αὐτῷ
450 ἦλθε κακόν, τό οἱ οὔ τις ἐρύκακεν ἱεμένων περ.
αὐχένι γάρ οἱ ὄπισθε πολύστονος ἔμπεσεν ἰός·
ἤριπε δ᾽ ἐξ ὀχέων, ὑπερώησαν δέ οἱ ἵπποι
κείν᾽ ὄχεα κροτέοντες. ἄναξ δ᾽ ἐνόησε τάχιστα
Πουλυδάμας, καὶ πρῶτος ἐναντίος ἤλυθεν ἵππων.
455 τοὺς μὲν ὅ γ᾽ Ἀστυνόῳ Προτιάονος υἱέϊ δῶκε,
πολλὰ δ᾽ ἐπότρυνε σχεδὸν ἴσχειν εἰσορόωντα
ἵππους· αὐτὸς δ᾽ αὖτις ἰὼν προμάχοισιν ἐμίχθη.
Τεῦκρος δ᾽ ἄλλον ὀϊστὸν ἐφ᾽ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ
αἴνυτο, καί κεν ἔπαυσε μάχης ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν,
460 εἴ μιν ἀριστεύοντα βαλὼν ἐξείλετο θυμόν.
ἀλλ᾽ οὐ λῆθε Διὸς πυκινὸν νόον, ὅς ῥ᾽ ἐφύλασσεν
Ἕκτορ᾽, ἀτὰρ Τεῦκρον Τελαμώνιον εὖχος ἀπηύρα,
ὅς οἱ ἐϋστρεφέα νευρὴν ἐν ἀμύμονι τόξῳ
ῥῆξ᾽ ἐπὶ τῷ ἐρύοντι· παρεπλάγχθη δέ οἱ ἄλλῃ
465 ἰὸς χαλκοβαρής, τόξον δέ οἱ ἔκπεσε χειρός.
Τεῦκρος δ᾽ ἐρρίγησε, κασίγνητον δὲ προσηύδα·
«ὢ πόποι, ἦ δὴ πάγχυ μάχης ἐπὶ μήδεα κείρει
δαίμων ἡμετέρης, ὅ τέ μοι βιὸν ἔκβαλε χειρός,
νευρὴν δ᾽ ἐξέρρηξε νεόστροφον, ἣν ἐνέδησα
470 πρώϊον, ὄφρ᾽ ἀνέχοιτο θαμὰ θρῴσκοντας ὀϊστούς.»
Τὸν δ᾽ ἠμείβετ᾽ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
«ὦ πέπον, ἀλλὰ βιὸν μὲν ἔα καὶ ταρφέας ἰοὺς
κεῖσθαι, ἐπεὶ συνέχευε θεὸς Δαναοῖσι μεγήρας·
αὐτὰρ χερσὶν ἑλὼν δολιχὸν δόρυ καὶ σάκος ὤμῳ
475 μάρναό τε Τρώεσσι καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
μὴ μὰν ἀσπουδί γε δαμασσάμενοί περ ἕλοιεν
νῆας ἐϋσσέλμους, ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.»
Ὣς φάθ᾽, ὁ δ᾽αὖ τόξον μὲν ἐνὶ κλισίῃσιν ἔθηκεν,
αὐτὰρ ὅ γ᾽ ἀμφ᾽ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,
480 κρατὶ δ᾽ ἐπ᾽ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν
ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·
εἵλετο δ᾽ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
βῆ δ᾽ ἰέναι, μάλα δ᾽ ὦκα θέων Αἴαντι παρέστη.
Ἕκτωρ δ᾽ ὡς εἶδεν Τεύκρου βλαφθέντα βέλεμνα,
485 Τρωσί τε καὶ Λυκίοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·
«Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταί,
ἀνέρες ἔστε, φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς
νῆας ἀνὰ γλαφυράς· δὴ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν
ἀνδρὸς ἀριστῆος Διόθεν βλαφθέντα βέλεμνα.
490 ῥεῖα δ᾽ ἀρίγνωτος Διὸς ἀνδράσι γίγνεται ἀλκή,
ἠμὲν ὁτέοισιν κῦδος ὑπέρτερον ἐγγυαλίξῃ,
ἠδ᾽ ὅτινας μινύθῃ τε καὶ οὐκ ἐθέλῃσιν ἀμύνειν,
ὡς νῦν Ἀργείων μινύθει μένος, ἄμμι δ᾽ ἀρήγει.
ἀλλὰ μάχεσθ᾽ ἐπὶ νηυσὶν ἀολλέες· ὃς δέ κεν ὑμέων
495 βλήμενος ἠὲ τυπεὶς θάνατον καὶ πότμον ἐπίσπῃ,
τεθνάτω· οὔ οἱ ἀεικὲς ἀμυνομένῳ περὶ πάτρης
τεθνάμεν· ἀλλ᾽ ἄλοχός τε σόη καὶ παῖδες ὀπίσσω,
καὶ οἶκος καὶ κλῆρος ἀκήρατος, εἴ κεν Ἀχαιοὶ
οἴχωνται σὺν νηυσὶ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.»
500 Ὣς εἰπὼν ὤτρυνε μένος καὶ θυμὸν ἑκάστου.
Αἴας δ᾽ αὖθ᾽ ἑτέρωθεν ἐκέκλετο οἷς ἑτάροισιν·
«αἰδώς, Ἀργεῖοι· νῦν ἄρκιον ἢ ἀπολέσθαι
ἠὲ σαωθῆναι καὶ ἀπώσασθαι κακὰ νηῶν.
ἦ ἔλπεσθ᾽, ἢν νῆας ἕλῃ κορυθαίολος Ἕκτωρ,
505 ἐμβαδὸν ἵξεσθαι ἣν πατρίδα γαῖαν ἕκαστος;
ἦ οὐκ ὀτρύνοντος ἀκούετε λαὸν ἅπαντα
Ἕκτορος, ὃς δὴ νῆας ἐνιπρῆσαι μενεαίνει;
οὐ μὰν ἔς γε χορὸν κέλετ᾽ ἐλθέμεν, ἀλλὰ μάχεσθαι.
ἡμῖν δ᾽ οὔ τις τοῦδε νόος καὶ μῆτις ἀμείνων,
510 ἢ αὐτοσχεδίῃ μεῖξαι χεῖράς τε μένος τε.
βέλτερον, ἢ ἀπολέσθαι ἕνα χρόνον ἠὲ βιῶναι,
ἢ δηθὰ στρεύγεσθαι ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι
ὧδ᾽ αὔτως παρὰ νηυσὶν ὑπ᾽ ἀνδράσι χειροτέροισιν.»

***
Και ο Τεύκρος έδραμεν ευθύς σιμά του και το τόξο
είχε τ᾽ οπισθοτέντωτο μαζί με την φαρέτραν,
και ως έριχνε γοργά πυκνά τα βέλη, αυτού τον Κλείτον
445 κτύπησε του Πεισήνορος λαμπρόν υιόν, και φίλον
του ενδόξου Πολυδάμαντος, ενώ τα χαλινάρια
εκράτει, ότι την άμαξαν εκείνος κυβερνούσε
κι έσπρωχνεν όπου οι φάλαγγες πυκνότερες κτυπιόνταν,
των Τρώων και του Έκτορος προς χάριν· αλλ᾽ εκείνος
450 έπαθε και δεν πρόφθασε κανένας να τον σώσει.
Στο ζνίχι τον επέρασε το δακρυοφόρο βέλος,
από τ᾽ αμάξι εβρόντησε και αλαφιασμέν᾽ οι ίπποι
άδειο τ᾽ αμάξι ετράνταζαν· και ο ήρως Πολυδάμας
το νόησε κι εστήθη εμπρός· κι εκεί του Αστυνόου
455 υιού του Προτιάονος τους έδωκε στα χέρια
και σφόδρα τον παράγγειλε να τους κρατεί σιμά του·
κι εκείνος πάλι εγύρισε στην τάξιν των προμάχων.
Και ο Τεύκρος για τον Έκτορα ετοίμαζε άλλο βέλος,
και τον αγώνα θα ᾽παυε στων Αχαιών τα πλοία,
460 εάν τον έριχνε νεκρόν εκεί που ανδραγαθούσε.
Αλλά το είδε ο πάνσοφος Κρονίδης που εφρουρούσε
τον Έκτορα, και καύχημα του Τεύκρου επήρε μέγα·
που την καλόστριφτην χορδήν στο παινεμένο τόξο,
ως την τραβούσε, του ᾽σπασε, και πλαγινά το βέλος
465 το χάλκινο επετάχθηκε και του ᾽πεσε το τόξο.
Ρίγος τον Τεύκρον έπιασε και είπε του αδελφού του:
«Α! τέλεια κάθε σόφισμα της μάχης μού θερίζει
θεός, οπού μου πέταξε το βέλος απ᾽ το χέρι
και μου ᾽σπασε νεόστριφτην χορδήν που ᾽χα προσδέσει
470 τώρα πρωί να είναι αρκετή στ᾽ ακούραστά μου βέλη».
Και ο μέγας του απάντησεν ο Τελαμώνιος Αίας:
«Φίλε, το τόξον άφησε και τα πυκνά σου βέλη
αφού θεός τους Δαναούς φθονεί και τα συντρίβει·
πάρε κοντάρι μακριό, ζώσου τρανήν ασπίδα,
475 τους Τρώας κτύπα, κίνησε τους άλλους εις την μάχην·
και εάν θα νικήσουν μην ειπούν, που επάτησαν τα πλοία
ακόπως αλλ᾽ ακράτητα στην μάχην ας χυθούμε».
Είπε, και ο Τεύκρος στην σκηνήν εκρέμασε το τόξο
κι ευθύς στους ώμους έζωσε τετράδιπλην ασπίδα·
480 εις την γενναίαν κεφαλήν καλόν έθεσε κράνος
με αλόγου χαίτην, και φρικτός σειόνταν ωσάν ο λόφος·
στο χέρι επήρε δυνατό κοντάρι χαλκοφόρο
και γρήγορα του Αίαντος εστήθηκε στο πλάγι.
Και άμα του Τεύκρου νόησε πως έπαθε το τόξο,
485 ο Έκτωρ έσυρε φωνήν των Τρώων και Λυκίων:
«Τρώες, Λύκιοι, Δάρδανοι και σεις, κονταρομάχοι,
άνδρες δειχθείτε μ᾽ όλην σας την δύναμιν, ω φίλοι,
εδώ στα πλοία· κι είδα εγώ τα βέλη πολεμάρχου
ανδρειωμένου απ᾽ του Διός το θέλημα χαμένα.
490 Φανούσιμο είναι του Διός το χέρι στους ανθρώπους,
είτε σ᾽ αυτούς που υπέροχα θελήσει να λαμπρύνει,
είτε σ᾽ αυτούς που δεν βοηθεί και πλήχτ᾽ η δύναμίς του,
σαν τώρα που ανεβάζει εμάς και σκύφτει τους Αργείους.
Κι εμπρός στα πλοία σύσσωμοι· και όποιον διορίσ᾽ η μοίρα
495 είτε από βέλος του εχθρού να πέσ᾽ είτε από ακόντι,
καλοπεθαίνει αν έπεσε να σώσει την πατρίδα.
Του μένει οπίσω η σύντροφος και τα παιδιά του σώα,
τα γονικά του ανέγγιχτα και η πατρική του κλήρα
αν τα πρυμνήσουν οι Αχαιοί να γύρουν στην πατρίδα».
500 Είπε, και εις όλους άναψε το θάρρος της ανδρείας.
Και απ᾽ τ᾽ άλλο μέρος φώναζεν ο Αίας τους συντρόφους:
«Αίσχος, Αργείοι ! τώρα εδώ μας μέλλ᾽ ή να χαθούμε
ή να σωθούμε, αν το κακό μακρύνομε απ᾽ τα πλοία
και αν τα πατήσει τώρ᾽ αυτός ο λοφοσείστης Έκτωρ,
505 μήπως θαρρείτε της στεριάς να πάτε στην πατρίδα;
Ή δεν ακούτε τον λαόν πως όλον εμψυχώνει
ο Έκτωρ, που λυσσά φωτιά να βάλει στα καράβια;
Να πολεμούν τους προσκαλεί και όχι χορόν να στήσουν.
Και άλλη για μας καλύτερη βουλή δεν είναι η σκέψις,
510 ή να ριχθούμε στον εχθρόν στήθος προς στήθος όλοι.
Ναι, θάνατον μονόφορα να ιδούμε ή σωτηρίαν
παρά σ᾽ αγών᾽ ατέλειωτον εδώ να μας στραγγίζουν
στες πρύμνες τόσο ελεεινά, κατώτεροί μας άνδρες».

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου