Τετάρτη 4 Νοεμβρίου 2015

Κάθε σκέψη αποκαλύπτει

Ποιος είμαι εγώ;
ρώτησε ένας νέος τον δάσκαλο του.
Είσαι εκείνο που σκέφτεσαι!
απάντησε ο σοφός. Θα σου το εξηγήσω με μια ιστορία.

Μια μέρα, από τα τείχη της πόλης, στο ηλιοβασίλεμα βαθιά στον ορίζοντα, φάνηκαν δυο άνθρωποι που αγκαλιαζόντουσαν.
Είναι ο πατέρας και η μητέρα, σκέφτηκε ένα κοριτσάκι.
Είναι δυο εραστές, σκέφτηκε ένας άνδρας τρυφερός.
Είναι δυο φίλοι που συναντήθηκαν μετά από πολλά χρόνια σκέφτηκε ένας.
Είναι δυο έμποροι που έκλεισαν μια συμφωνία, σκέφτηκε ένας άνθρωπος άπληστος για τα χρήματα.
Είναι ένας άνθρωπος που αγκαλιάζει τον γιο του που γύρισε από τον πόλεμο,  σκέφτηκε μια γυναίκα μεγαλόψυχη.
Είναι μια κόρη που αγκαλιάζει τον πατέρα της που γύρισε από το ταξίδι, σκέφτηκε ένας πονεμένος άνθρωπος που έχασε την κόρη του.
Είναι δυο ερωτευμένοι σκέφτηκε μια κοπέλα που ονειρευόταν την αγάπη.
Είναι δυο άνθρωποι που τσακώνονται μέχρι θανάτου σκέφτηκε ένας.
Ποιος ξέρει σκέφτηκε ένας άνθρωπος.
Κάθε σκέψη, κατέληξε ο σοφός δάσκαλος, αποκαλύπτει αυτό που Eίσαι.
Να παρατηρείς συχνά τις σκέψεις σου, μπορούν να σου αποκαλύψουν περισσότερα πράγματα για τον εαυτό σου παρά οποιοσδήποτε δάσκαλος..!!

Ο Νόμος της Έλξης λειτουργεί. Η δόνηση που εκπέμπεις

Ο νόμος της έλξης είναι ένας από τους πιο σημαντικούς συμπαντικούς νόμους. Λειτουργεί πάντα, για όλους, θετικά ή αρνητικά, ανεξάρτητα από την ηλικία, την καταγωγή ή τη θρησκεία. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο νόμος της έλξης είναι «εφεύρημα» της Νέας Εποχής και ότι δεν υπάρχει κάποιο επιστημονικό υπόβαθρο, στο οποίο να βασίζεται η λειτουργία του. Στην πραγματικότητα ο νόμος της έλξης και πανάρχαιος είναι και επιστημονικό υπόβαθρο έχει.

Ο νόμος της έλξης δεν είναι προϊόν της Νέας Εποχής. Για τις σκέψεις, τα συναισθήματα αλλά και ποια μπορούν να είναι τα αποτελέσματα τους βρίσκουμε αναφορές στους αρχαίους’ Ελληνες και ξένους φιλοσόφους και στοχαστές, σε άλλες αρχαίες πηγές αλλά και στη λαϊκή σοφία. Φράσεις όπως: «Tα ‘θελες και τα ‘παθες», «Ό,τι φοβάσαι θα το πάθεις», «Ό,τι σπείρεις, αυτό θα θερίσεις», «έσπειρες ανέμους, θερίζεις θύελλες», περιγράφουν κατά τον καλύτερο τρόπο τον νόμο της έλξης – και τον νόμο της αιτίας και του αποτελέσματος.

Σε ό,τι αφορά την επιστημονική του βάση, δεν υπάρχει πια καμία αμφιβολία. Ο Αϊνστάιν, με τη γνωστή του εξίσωση Ε=mc2, (δηλαδή η ενέργεια είναι ίση με τη μάζα επί το τετράγωνο της ταχύτητας του φωτός), απέδειξε ότι τα πάντα είναι ενέργεια. Ενέργεια δεν είναι μόνο τα ορατά, τα υλικά αγαθά, είναι και οι σκέψεις και τα συναισθήματα.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της ενέργειας είναι η δόνηση της και η συχνότητα με την οποία πάλλεται. Όσο χαμηλότερη είναι η συχνότητα δόνησης τόσο πυκνότερη είναι η ουσία, το αντικείμενο.Έτσι:

Η πέτρα δονείται με χαμηλότερη συχνότητα από το νερό.

Το νερό δονείται με υψηλότερη συχνότητα από τον πάγο.

Τα ευχάριστα συναισθήματα της αγάπης, της χαράς, της συμπόνιας, της συγχώρεσης, έχουν υψηλότερη συχνότητα, γι’ αυτό και λέμε ότι είναι λεπτά συναισθήματα ή λεπτά αισθήματα. Αντίθετα, τα δυσάρεστα συναισθήματα της λύπης, του θυμού, της οργής, του μίσους, έχουν χαμηλότερη συχνότητα δόνησης.

Ένα άλλο βασικό χαρακτηριστικό της ενέργειας είναι ότι, καθώς αυτή ρέει, εκπέμπει στο περιβάλλον ένα ηλεκτρομαγνητικό πεδίο. Κλασικό παράδειγμα που επιβεβαιώνει αυτήν την αρχή αποτελεί η περίπτωση των καλωδίων μεταφοράς υψηλής τάσης. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία θα θυμούνται πως, όταν ταξίδευαν με το αυτοκίνητο τους απολαμβάνοντας τις αγαπημένες τους ραδιοφωνικές εκπομπές, η ποιότητα του ήχου επηρεαζόταν σε πολύ ενοχλητικό βαθμό μόλις πλησίαζαν σε καλώδια μεταφοράς υψηλής τάσης. Αυτό οφειλόταν στη μεγάλη ένταση αυτού του εκπεμπόμενου ηλεκτρομαγνητικού πεδίου και στον τρόπο μείξης της ακουστικής συχνότητας με τη συχνότητα εκπομπής του σταθμού (ΑM: Amplitute Modulation).

Σήμερα, επειδή οι σταθμοί εκπέμπουν σε FM (Frequency Modulation) δεν παρατηρείται αυτή η ενοχλητική παρεμβολή. Είναι, επίσης, γνωστό ότι απαγορεύεται η ανέγερση κατοικιών πλησίον γραμμών μεταφοράς πολύ υψηλής τάσης, γιατί το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο που σχηματίζεται αποτελεί κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων. Σε ό,τι αφορά τον άνθρωπο, θα επαναλάβουμε ότι δεν είναι μόνο το σώμα του, αλλά συνυφασμένα με αυτό είναι τα συναισθήματα, ο νους και το πνεύμα του. Αν τον εξετάσουμε από ενεργειακή άποψη, μπορούμε να πούμε ότι όχι μόνο το σώμα του ανθρώπου, αλλά και οι σκέψεις και τα συναισθήματα του είναι ενέργεια, το καθένα με τη δική του δόνηση.

Καθώς οι ενέργειες αυτές ρέουν στο άτομο, η ενεργεία που εκπέμπεται διαρκώς στον χώρο καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την κατάσταση των συναισθημάτων του, η οποία διαρκώς αλλάζει από μέρα σε μέρα, από ώρα σε ώρα και από στιγμή σε στιγμή. Ένα ακόμη πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό των ενεργειών που εκπέμπονται στο περιβάλλον είναι ότι «δεν μπερδεύονται» μεταξύ τους. Η μία δεν επηρεάζει την άλλη, εκτός εάν ο ρυθμός της δόνησης τους είναι ίδιος, οπότε εναρμονίζονται μεταξύ τους, ευθυγραμμίζονται, συντονίζονται.

Σήμερα, με την εξέλιξη της κινητής τηλεφωνίας, της ραδιοφωνίας, της τηλεόρασης και άλλων τύπων επικοινωνίας, οι συχνότητες εκπομπής «που βρίσκονται στον αέρα» είναι εκατομμύρια, αν όχι δισεκατομμύρια. Παρ’ όλα αυτά, συνυπάρχουν χωρίς να επηρεάζει η μία την άλλη. Για να λάβει ένας δέκτης μια συγκεκριμένη συχνότητα πρέπει να διαθέτει κύκλωμα που να έχει την ίδια συχνότητα με εκείνη του πομπού. Κάθε άλλη συχνότητα απορρίπτεται και μόνο οι όμοιες συντονίζονται μεταξύ τους.

Για παράδειγμα, αν θέλει κάποιος να παρακολουθήσει τις ειδήσεις του MEGA, θα πρέπει με το τηλεκοντρόλ του να επιλέξει και να πατήσει το πλήκτρο που θέτει σε λειτουργία το κύκλωμα της τηλεόρασης του, που έχει την ίδια συχνότητα με τη συχνότητα στην οποία εκπέμπει το MEGA. Αν επιθυμεί να ακούσει τι «λέει» ο ΑΝΤ1 για το θέμα που τον ενδιαφέρει, τότε θα πατήσει το πλήκτρο που αντιστοιχεί στη συχνότητα του ΑΝΤ1.

Χρησιμοποιήσαμε το πιο πάνω παράδειγμα γιατί είναι κάτι που κάνουμε, σχεδόν όλοι μας, καθημερινά, κι αυτό μας βοηθά να κατανοήσουμε πιο εύκολα ότι ο συντονισμός επέρχεται όταν οι συχνότητες πομπού και δέκτη είναι ίδιες. Οι όμοιες συχνότητες συντονίζονται μεταξύ τους. Οι όμοιες ενέργειες έλκονται μεταξύ τους.

Το φαινόμενο του συντονισμού των συχνοτήτων των ραδιοφωνικών, τηλεοπτικών, τηλεπικοινωνιακών και άλλων κυμάτων δεν είναι προνόμιο των ηλεκτρονικά παραγόμενων σημάτων. Οι εκπεμπόμενες από ένα άτομο ενέργειες των σκέψεων και των συναισθημάτων του, στα οποία εστίασε την προσοχή του, συντονίζονται με τις ενέργειες άλλων ανθρώπων που έχουν παρόμοια συναισθήματα, σκέψεις και κοινές κατευθύνσεις. Σαν αποτέλεσμα του συντονισμού, το «κύμα» ενισχύεται και επιστρέφει σ’ αυτόν που το εξέπεμψε. Έχοντας υπόψη μας όσα αναφέρθηκαν προηγουμένως, μπορούμε να εξετάσουμε την περίπτωση ενός ατόμου που οι κυρίαρχες σκέψεις του είναι αρνητικές και τα συναισθήματα του δυσάρεστα.

Αν οι ενέργειες που εκπέμπει είναι αρνητικές (αντιστοιχούν στις αρνητικές σκέψεις και στα δυσάρεστα συναισθήματα), θα συντονιστούν με παρόμοιες δονήσεις, (σκέψεις, επιθυμίες και συναισθήματα) που εκπέμπονται από άλλους. Το αποτέλεσμα αυτού του συντονισμού είναι να έλξει στη ζωή του ανθρώπους, συνθήκες, καταστάσεις, γεγονότα, ευκαιρίες, που θα ενισχύσουν αυτήν του την αρνητικότητα. Ταυτόχρονα, όμως, η αρνητική ενέργεια των δικών του σκέψεων, συναισθημάτων και επιθυμιών θα συντονιστεί με την αρνητική ενέργεια σκέψεων, συναισθημάτων και επιθυμιών άλλων ανθρώπων, και θα συμβάλει στο να υπάρξουν αρνητικά αποτελέσματα και στις δικές τους ζωές.

Το αντίστροφο θα συμβεί αν εστιάσει την προσοχή του σε κυρίαρχες θετικές σκέψεις και συναισθήματα. Οι ενέργειες που θα εκπέμπει θα συντονιστούν με αντίστοιχες θετικές που υπάρχουν στο Σύμπαν, και θα έλξει στη ζωή του ανθρώπους, γεγονότα, επιθυμίες και καταστάσεις, που θα συμβάλουν στην πραγματοποίηση εκείνου που επιθυμεί.

Ο ενεργειακός συντονισμός των δικών του θετικών σκέψεων και ευχάριστων συναισθημάτων με τις ενέργειες των παρόμοιων σκέψεων και συναισθημάτων άλλων ανθρώπων θα επιδράσει καθοριστικά στην ύπαρξη θετικών αποτελεσμάτων και στις ζωές των άλλων. Μπορούμε, λοιπόν, να πούμε ότι η εκπεμπόμενη ενέργεια ενός ατόμου καθορίζεται από τις σκέψεις και τη συναισθηματική του κατάσταση και έλκει στη ζωή του εκείνο στο οποίο εστιάζει την προσοχή του περισσότερο. Τα αποτελέσματα μπορεί να είναι ευνοϊκά ή όχι, ανάλογα με το αν οι κυρίαρχες σκέψεις στις οποίες εστιάζει την προσοχή του είναι θετικές ή αρνητικές. Επομένως, το Σύμπαν ούτε τιμωρεί ούτε ανταμείβει, ούτε συνωμοτεί για χάρη κανενός. Απλά απαντά στη δονητική διάθεση σου, είτε αυτή είναι θετική είτε αρνητική.

Αν υποθέσουμε ότι είσαι μέσος άνθρωπος στη σημερινή κοινωνία, σίγουρα έχεις κάποιες μέρες που τα πράγματα σου πηγαίνουν καλά από το πρωί μέχρι το βράδυ. Και κάποιες άλλες μέρες που όλα πάνε στραβά. Αυτό, η λαϊκή σοφία το αποτυπώνει με δύο ρήσεις αρκετά χαρακτηριστικές: «Η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται», για τη μία, και «Ενός κακού μύρια έπονται», για την άλλη.

Ένα από τα σημαντικότερα προαπαιτούμενα για να λειτουργήσει υπέρ σου ο νόμος της έλξης είναι να τον εμπιστεύεσαι, να πιστέψεις ότι λειτουργεί και να μην αμφιβάλλεις για το αν θα φέρει τα αποτελέσματα που επιθυμείς, αν τον εφαρμόσεις πιστά. Στη ζωή μας αποδεχόμαστε ότι ο νόμος της βαρύτητας, ως συμπαντικός νόμος, λειτουργεί πάντα και παντού χωρίς καμία εξαίρεση, επειδή αντιλαμβανόμαστε τα αποτελέσματα του σε ό,τι και να κάνουμε: όταν εργαζόμαστε, όταν τρέχουμε, όταν καθόμαστε, όταν κοιμόμαστε…

Αντίθετα, τη λειτουργία και τα αποτελέσματα του νόμου της έλξης δεν τα αντιλαμβανόμαστε εύκολα, γι’ αυτό και κάποιοι μπορεί να αμφιβάλλουν ως προς την αποτελεσματικότητα του. Γι’ αυτό πρέπει να το κάνουμε πεποίθηση μας πως ο νόμος της έλξης ισχύει για όλους χωρίς εξαιρέσεις, ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου, και πως δεν κάνει χάρες σε κανέναν.

Αυτό που είσαι τώρα, ό,τι έχεις και δεν έχεις, βασίζεται στα πιστεύω και στις πεποιθήσεις που διαμόρφωσες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σου και, κυρίως, κατά τα παιδικά σου χρόνια. Αυτό που είσαι τώρα είναι ένας καθρέφτης του εσωτερικού σου κόσμου, δηλαδή των πεποιθήσεων και των πιστεύω σου. Σύμφωνα με τον Joseph Murphy, συγγραφέα του μεγάλου, διεθνούς μπεστ σέλερ Η Δύναμη του Υποσυνείδητου, «Ο νόμος της έλξης έλκει σε εσένα πράγματα που επιθυμείς, σύμφωνα με τη φύση των κυρίαρχων σκέψεων και συναισθημάτων σου. Το περιβάλλον σου και η οικονομική σου κατάσταση είναι η τέλεια αντανάκλαση, είναι το είδωλο του τρόπου που σκέφτεσαι».

Όταν επιθυμείς κάτι που το χρειάζεσαι τόσο, ώστε να είσαι διατεθειμένος να εργαστείς γι’ αυτό, γίνεται κυρίαρχη σκέψη σου. Όταν ξέρεις τι επιθυμείς στις λεπτομέρειες του, γίνεται ευκολότερο να εστιάσεις σ’ αυτό την προσοχή σου, να το απεικονίσεις νοερά με μεγαλύτερη ακρίβεια και για περισσότερο χρόνο. Κάθε φορά που απεικονίζεις νοερά αυτό που επιθυμείς και φαντάζεσαι ότι το έχεις ήδη αποκτήσει, η συχνότητα της σκέψης και των συναισθημάτων σου είναι υψηλότερη και πλησιάζει ή γίνεται ίδια με τη συχνότητα αυτού που επιθυμείς. Και, όταν οι δύο συχνότητες γίνονται ίσες, ίδιες, όμοιες, έλκει η μία την άλλη και η απόκτηση αυτού που προσδοκάς πλησιάζει όλο και περισσότερο.

Έστω, για παράδειγμα, ότι επιθυμείς διακαώς να αγοράσεις ένα σπίτι, για να κατοικήσεις εκεί με την οικογένεια σου. Για να ενεργοποιήσεις συνειδητά τον νόμο της έλξης, χρειάζεται να εστιάσεις την προσοχή σου σ’ αυτή σου την ανάγκη, καθορίζοντας τι σπίτι θέλεις και πού να βρίσκεται• να ορίσεις το ποσό που μπορείς και επιθυμείς να διαθέσεις, και άλλες λεπτομέρειες. Όσο περισσότερες λεπτομέρειες τόσο πιο εύκολο είναι να το οραματιστείς και να αυξήσεις τη συχνότητα της ενέργειας που εκπέμπεις, για να φτάσει τη συχνότητα του σπιτιού που επιθυμείς.

Με την ενεργοποίηση του νόμου της έλξης θα έρθουν στη ζωή σου γεγονότα, καταστάσεις, εμπνεύσεις, ή άνθρωποι που θα συμβάλουν να βρεις το σπίτι που ονειρεύεσαι να αγοράσεις. Τέτοιες καταστάσεις θα μπορούσαν να είναι: Να επισκεφθείς κάποιον παλιό φίλο που είχες να τον συναντήσεις χρόνια και να σου πει ότι στη γειτονιά του, ή κάποιος γνωστός του, έχει προς πώληση ένα σπίτι το οποίο μπορεί να είναι αυτό που θέλεις. Να αγοράσεις, για πρώτη φορά ίσως, μια συγκεκριμένη εφημερίδα, γιατί σε εντυπωσίασε το πρωτοσέλιδο της, και στο εσωτερικό της να δεις μια αγγελία σε πλαίσιο. Να ακούσεις μια διαφήμιση από το ραδιόφωνο…

Είναι πολλοί οι τρόποι με τους οποίους θα παρουσιαστούν αυτές οι καταστάσεις, γι’ αυτό χρειάζεται να έχεις ανοιχτό μυαλό, ώστε να μπορέσεις να τις αντιληφθείς και να τις αξιοποιήσεις. Όταν ξέρεις επακριβώς τι επιθυμείς στις λεπτομέρειες του, γίνεται ευκολότερο να εστιάσεις σ’ αυτό την προσοχή σου, να το απεικονίσεις νοερά με μεγαλύτερη ακρίβεια και για περισσότερο χρόνο, θα χρειαστεί, επίσης, να το φέρνεις συχνά στον νου σου και να το φορτίζεις κάθε φορά με τα συναισθήματα που θα ένιωθες αν το είχες ήδη στα χέρια σου, γιατί τα συναισθήματα ενισχύουν κατά πολύ την ένταση της ενέργειας που εκπέμπεις στον χώρο, στο Σύμπαν.

Σημαντικό είναι αυτό που επιθυμείς να ικανοποιεί κάποια ανάγκη σου, κάποια χρησιμότητα, κάτι που θα βοηθήσει στην εξέλιξη σου. Κάτι που δεν θα αποτελέσει πρόβλημα για άλλους. Κάτι που θέλεις τόσο, ώστε να είσαι διατεθειμένος να εργαστείς (σκληρά) για να το αποκτήσεις και, φυσικά, να είναι κάτι που μπορεί να γίνει.

Το "κλειδί" της αλλαγής στην εποχή τoυ Υδροχόου

Σήμερα, πολλά πράγματα δείχνουν ότι οδηγούμαστε σε μια μεταβατική περίοδο. Στην έξοδο αυτής της περιόδου κάτι φαίνεται να γεννιέται αλλά με τρόπο οδυνηρό. Το παρόν θρυμματίζεται αποσυντίθεται και εξαντλείται, ενώ κάτι άλλο, δυσδιάκριτο ακόμα θα προκύψει από τα ερείπια...

Είναι φανερό πως βιώνουμε μία μεταβατική εποχή όπου όλα «τελειώνουν», μία εποχή της οποίας κύριο χαρακτηριστικό είναι η αναμονή. Η αναμονή του «νέου» που θα προκύψει από τα «σαθρά ερείπια του χθες», το οποίο σταδιακά και με οδύνη αποσυντίθεται και εξαντλείται. Το παλιό αρνείται να αποσυρθεί, για αυτό τον λόγο για ένα χρονικό διάστημα όπου συνυπάρχει το παλιό και το νέο υπάρχουν τερατογεννέσεις. 

Ο πόνος όμως εξανθρωπίζει... Έστω και εξ ανάγκης όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται πως οφείλουμε να αναζητήσουμε νέους τρόπους διαχείρισης του παρόντος αλλά και του μέλλοντος μας, καθώς είναι φανερό πως ζούμε στην εποχή όπου όλα «τελειώνουν»…

 Το Διαδίκτυο σε μία τέτοια ιστορική συγκυρία έχει την δυνατότητα να παράξει μία νέα κοινωνία Ιδεών, καθώς καταργεί τις αποστάσεις, καταρρίπτει τα εθνικά σύνορα και προσφέρει σε κάθε άτομο το οποίο έχει δυνατότητα πρόσβασης σε υπολογιστή, την ικανότητα συμμετοχής στον Κυβερνοχώρο, όπου ανταλλάσσονται πληροφορίες ακαριαία απ΄ άκρη σε άκρη του πλανήτη. Ποτέ πριν το σύνολο της ανθρώπινης γνώσης δεν ήταν τόσο άμεσα προσβάσιμο σε τόσους πολλούς ανθρώπους ταυτόχρονα. !

 Κατ΄ αυτόν τον τρόπο σήμερα γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για τον κόσμο από ότι οι πρόγονοί μας. Και όμως, φαίνεται όλο και περισσότερο, ότι εκείνοι γνώριζαν κάτι πολύ πιο ουσιαστικό, κάτι που μας διαφεύγει..

 Το μέσο όμως παράγει αποτελέσματα σύμφωνα με την ορθή χρήση του. Ακόμα και εδώ όμως οι αρχαίοι μας είχαν προειδοποιήσει δια μέσω του μύθου του Νάρκισσου. Σύμφωνα με την Αρχαία Ελληνική μυθολογία, ο νεαρός Νάρκισσος θαμπωμένος από την ομορφιά του που καθρεφτίζεται στο νερό, πεθαίνει από μαρασμό εξαιτίας του ανικανοποίητου έρωτα προς τον ίδιο του τον εαυτό..

Ο Ναρκισσισμός εκφράζεται σήμερα δια μέσω των social media και είναι πλέον ψηφιακός. Οι διαταραχές που προκαλούνται από τη μανία της εξαντλητικής αυτοφωτογράφισης και της online υπερέκθεσης απασχολεί όλο και πιο συχνά τα ψυχιατρικά συνέδρια, με τους ειδικούς να επιμένουν ότι η υπέρμετρη προσήλωση στο «εγώ και ο εαυτός μου», εκτός από γραφική, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποδειχθεί και επικίνδυνη.

 Η λέξη «selfie», όπως ορίζεται η σύγχρονη αυτοπροσωπογραφία που βγάζει κάποιος με το κινητό του και κατόπιν την ανεβάζει στο Facebook και σε άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επιλέχθηκε ως «Λέξη της χρονιάς» για το 2013 από το Βρετανικό Λεξικό της Οξφόρδης.

 Ο ναρκισσισμός ξεσπά και εξαπλώνεται σαν επιδημία. Έχουμε να κάνουμε με την εκδίκηση του κοινού θνητού, του μέσου ανθρώπου, ο οποίος, ζηλεύοντας και χλευάζοντας επί χρόνια τη ζωή των σταρ, τώρα έχει βαλθεί να τους αντιγράψει μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια.
 
Καμία καινοτομία καμία πρωτοτυπία, πιθηκισμός και «ετεροκαθορισμός» και παθητικότητα.

Ο κόσμος μας ζει μία επαναστατική αλλαγή, -μία περίοδο «δημιουργικής καταστροφής που χαρακτηρίζεται από την κατάλυση μέσα από σημαντικές τομές στις βασικές δομές των κοινωνιών. Η αλλαγή βρίσκεται παντού και είναι επική. Καθώς ο άνθρωπος είναι πλέον ο μέγας μεταποιητής, τόσο της φυσικής όσο και της «μεταφυσικής» πλανητικής ισορροπίας, βρισκόμαστε ταυτόχρονα και σε μία περίοδο ανθρωπιστικής αλλά και «πλανητικής εκτάκτου ανάγκης», όπου το μέλλον του ανθρώπου και του πλανητικού οικοσυστήματος βρίσκεται σε μία ευαίσθητη ισορροπία.

Είναι ιστορικά καταγεγραμμένο, πως στην ακμή κάθε νέου αιώνα όπως του εικοστού πρώτου αιώνα που διανύουμε, πάντα υπάρχουν συγκρούσεις, επαναστάσεις, πόλεμοι, κ.λ.π, διότι οι κοινωνίες αλλάζουν οι ανάγκες μας αλλάζουν, συνεπώς τα κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά μοντέλα οφείλουν και αυτά να αλλάξουν. Μοντέλα πάνω στα οποία έχουν δομηθεί τεράστια συμφέροντα τα οποία φυσικά θέλουν να συντηρήσουν. Στο παρελθόν αυτό εκφράστηκε με επαναστάσεις και πολέμους.

 Τα πάντα κινούνται σε κύκλους, το νέο θα προκύψει από τις στάχτες του χθες, κάθε νέα γέννα έρχεται με πόνο, καλωσορίζουμε όμως την νέα ζωή την αλλαγή, δεν γίνεται διαφορετικά αυτό λέγεται εξέλιξη…. Κάτι γεννιέται και κάτι πεθαίνει, και το αποτέλεσμα είναι βαθιά αβέβαιο.

Από ιστορικής απόψεως για να αλλάξει ένα πολιτικό σύστημα και να αναδειχθούν νέες πολιτικές δυνάμεις χρειάζεται μία δεκαετία, θα αντέξουμε άραγε..;

 Αν και στη διάθεσή μας υπάρχουν αρκετοί πόροι και γνώση για να διέλθουμε αυτή την απαιτητική ιστορική στιγμή κάτι φαίνεται να είναι κρυμμένο. Και ο «ιερός μυστικός αυτός τόπος», βρίσκεται μέσα μας. Αφορά τη ίδια μας την ύπαρξη την αναγνώριση της πραγματικής μας φύσης και την ιεράρχηση των πραγματικών μας αναγκών. Η Φύση έχει ήδη κυριαρχηθεί, από τον άνθρωπο όχι όμως και η εσωτερική πραγματική μας φύση. Αυτή ακόμα αναζητείται, στην πραγματικότητα είμαστε πιο μακριά της από ποτέ.

Οι παλαιότεροι αν και μόλις είχαν βγει από τις σπηλιές το γνώριζαν, τα πάντα βρίσκονται μέσα μας υποστήριζαν. Σήμερα η χρονική απόσταση από την εποχή ων σπηλαίων είναι μεγάλη, παρόλα αυτά οι σπηλιές βρίσκονται ακόμα στο υποσυνείδητο μας, η εκδίκηση του ερπετοειδούς εγκέφαλου, τα ίδια πάθη μας κυριεύουν , οι σπηλιές δεν βγήκαν ποτέ από μέσα μας…

 Στη θέση της άλλοτε πανίσχυρης «Προμηθεϊκής» βούλησης για τη δύναμη, που χαρακτήριζε τον νεωτερικό άνθρωπο στην ανοδική πλευρά της εξελικτικής του καμπύλης, έχει μείνει η αγχώδης εσωτερική αναζήτηση νέων, όλο και πιο ηδονικών μορφών αυτοανάλωσης της επιθυμίας. Είναι ένας ηδονιστικός αυτομηδενισμός. Στο ένα άκρο του πρόκειται για ένα είδος λαιμαργίας, μια ακόρεστη ζήτηση για περισσότερα, όλο και περισσότερα. Στο άλλο άκρο είναι ένα κράμα εγκατάλειψης, παραίτησης, δειλίας μπροστά στη δυστυχία και τον θάνατο. Ο μηδενισμός μεταβάλλεται έτσι σε πανδημική ψυχοπαθολογία στον σύγχρονο κόσμο. Είναι ασθένεια κοινωνική. Ασθένεια του πολιτισμού, η οποία δεν επιδέχεται θεσμική αντιμετώπιση, η θεραπεία της εξαρτάται πλέον από την αλλαγή των θεσμών αλλά από την αλλαγή των ψυχών: από μία μεταφυσική επανάσταση/μεταστροφή.

 Η «ευτυχία» αναζητείται σε εξωγενείς παράγοντες, αναζητείται έξω από εμάς. Ο άνθρωπος αν και πεπερασμένος οι ανάγκες και οι επιθυμίες του είναι απεριόριστες, εκ προοιμίου συνεπώς η «μάχη είναι χαμένη.
 
Ο Jorge Bucay, μας μεταφέρει μια σχετική διδακτική παραβολή :

«Ο μύθος λέει ότι πριν ακόμα υπάρξει η ανθρωπότητα, μαζεύτηκαν διάφορα τελώνια για να σκαρώσουν μια φάρσα. Λέει ένα από αυτά: «Πολύ σύντομα θα δημιουργηθούν οι άνθρωποι. Δεν είναι δίκαιο να έχουν τόσες αρετές και τόσες δυνατότητες. Κάτι πρέπει να κάνουμε για να τους είναι πιο δύσκολο να πάνε μπροστά. Να τους γεμίσουμε διαστροφές κι ελαττώματα… Αυτό θα τους καταστρέψει».

  Το μεγαλύτερο στα χρόνια τελώνιο, λέει:

 «Προβλέπεται να έχουν ελαττώματα και διπροσωπία αλλά αυτό θα τους κάνει απλώς πιο ολοκληρωμένους. Νομίζω οτι πρέπει να τους στερήσουμε κάτι που, όπως και να ’ναι θα τους κάνει να ζουν κάθε μέρα κι από μια καινούργια πρόκληση».

«Τι πλάκα θα ’χει!!!» είπαν όλα μαζί.

 Αλλά ένα νεαρό και πονηρό τελώνιο, από μια γωνιά, σχολιάζει:

 «Πρέπει να τους πάρουμε κάτι σημαντικό… αλλά τί;»

 Μετά από πολλή σκέψη, το μεγαλύτερο αναφωνεί:

 «Το βρήκα! Θα τους πάρουμε το κλειδί της ευτυχίας».

 «Θαυμάσια… φανταστική… καταπληκτική ιδέα!» φωνάζουν τα τελώνια χορεύοντας γύρω από ένα τεράστιο καζάνι.

 Το γέρικο στοιχειό συνεχίζει:

 «Το πρόβλημα είναι πού να το κρύψουμε για να μη μπορέσουν να το βρουν».
Το πρώτο τελώνιο ξαναπαίρνει το λόγο:

 «Να το κρύψουμε στην κορυφή του πιο ψηλού βουνού του κόσμου».

 Αμέσως, όμως, ένα άλλο τελώνιο απαντά:

 «Όχι. Μην ξεχνάτε πως θα έχουν δύναμη και θα είναι πεισματάρηδες. Εύκολα, κάποια στιγμή, μπορεί ν’ ανέβει κάποιος και να το βρει, κι άμα το βρει ένας θ’ ακολουθήσουν όλοι, και τότε πάει, τελείωσε η πρόκληση».

 Ένα τρίτο τελώνιο προτείνει:

 «Να το κρύψουμε στο βυθό της θάλασσας».

 Ένα τέταρτο, παίρνει το λόγο και απαντά:

 «Όχι. Θυμηθείτε πως είναι περίεργοι. Κάποια στιγμή θα κατασκευάσουν μια συσκευή για να μπορούν να κατεβαίνουν στο βυθό, και τότε θα το βρουν πολύ εύκολα».

 Το τρίτο τελώνιο λέει:

 «Να το κρύψουμε σε έναν πλανήτη μακριά από τη Γη».

 Οι άλλοι όμως απαντούν:

 «Όχι. Μη ξεχνάς την ευφυία τους. Μια μέρα, κάποιος θα κατασκευάσει ένα πλοίο με το οποίο θα μπορούν να ταξιδέψουν σε άλλους πλανήτες και θα το ανακαλύψουν».

 Ένα γέρικο τελώνιο που είχε μείνει μέχρι τώρα σιωπηλό κι αφουγκραζόταν τις προτάσεις των άλλων, σηκώνεται, πάει στο κέντρο και λέει:

 «Νομίζω πως ξέρω που πρέπει να το βάλουμε για να μην μπορέσουν πραγματικά να το βρουν. Πρέπει να το βάλουμε εκεί που δεν θα έψαχναν ποτέ».

 Γυρνάνε όλοι έκπληκτοι και ρωτάνε μ’ ένα στόμα:

 «Πού;»

 Το γέρικο τελώνιο απαντά:

 «Θα το κρύψουμε μέσα τους… πολύ κοντά στην καρδιά τους…»

 Τα χειροκροτήματα πολλαπλασιάζονται, κι αρχίζουν να γελάνε όλα μαζί:

 «Χα.. χα.. χα..! Θα ψάχνουν να το βρουν απ’ έξω, απελπισμένοι, και δεν θα ξέρουν πως το έχουν συνεχώς μαζί τους».

 Μήπως λοιπόν το «κλειδί της επερχόμενης αλλαγής», είναι ο τρόπος που θα πρέπει να αντιλαμβανόμαστε τόσο τον πραγματικό μας εαυτό κατακτώντας την αυτογνωσία και την αυτοπραγμάτωση , όσο και τη θέση μας στο σύμπαν;

Μήπως αυτή η περίοδος δεν αφορά τίποτα άλλο παρά μία καθοριστική μεταμόρφωση της κοσμοθεωρίας μας, και την ανάδυση αυτής που θα πάρει τη θέση της;

 Καλώς ήρθατε στην εποχή του Υδροχόου…!
 

Περί του γράμματος Άλφα, και... βοοειδών

Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, είναι αφελής είναι η άποψη αυτών πού νομίζουν ότι το Αλφα ετέθη πρώτο ως γράμμα της Αλφαβήτου από τους Φοίνικες, λόγω του ότι αυτοί (οι Φοίνικες) «Αλεφ» ονομάζουν το βόδι, το οποίο θεωρείται το πρώτο εκ των αναγκαίων, για τον άνθρωπο...!!

Εδώ εστιάζεται και η διαφορετική κοσμοθέωρηση των δυο πολιτισμών. Στον Αρχαίο Ελληνικό σύμφωνα με τον Ησίοδο, η αξιολόγηση αυτή έχει ένα εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα. Αναφέρει χαρακτηριστικά: «οίκον μεν πρώτιστα, γυναίκα τε, βούν τ' άροτηρα».!! ('Έργα, 405) .

Ακολούθως ό Πλούταρχος επεξηγεί ότι το Αλφα τίθεται πρώτο επειδή «φύσει, εκ των έναρθρων, εκφέρεται με απλό άνοιγμα του στόματος και εκπνοή». Και συνεχίζει λέγοντας πως : «τα νήπια ταύτην πρώτνη αφιέναι φωνήν ...». Γι' αυτό αρχίζουν από Aλφα οι λέξεις ανοίγω, άλαλάζω, άγω, αύλω, αίρω ...κ.λ.π

Τo Ετυμολογικό το Μέγα επεξηγεί:

« Αλφα το στοιχείο, παρά το αλφω, το ευρίσκω. Πρώτον γάρ των άλλων στοιχείων εύρέθη ...» (άλφάνω = προσπορίζομαι, κτώμαι, φέρω, εύρίσκω, άλφη = κτήσις, πρβλ. τιμαλφή, αλφιτόν =άλευρον, πρωταρχικόν διά την ζωήν. Ελληνικές λέξεις...)

Για αυτό τον λόγο εξάλλου σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Κρατύλο), τα βασικά στοιχεία τού σύμπαντος έχουν ονομασθεί με λέξεις οί οποίες αρχίζουν από Α: Αήρ, Αέλιος, Αίθήρ, Αρούρα, Αία, Αλς, Αρχή, Άνθρωπος κ.λ.π.

Σκωτία: Δέντρο 5.000 ετών αλλάζει φύλο

Ένα δέντρο στη Σκωτία, που εκτιμάται ότι είναι ηλικίας 5.000 ετών, άρχισε πρόσφατα να αλλάζει... φύλο, ένα φαινόμενο ιδιαίτερα σπάνιο, το οποίο αδυνατούν να εξηγήσουν οι επιστήμονες.
 
Ο "ίταμος του Φορτινγκέιλ" στο Πέρθσιρ της κεντρικής Σκωτίας, θεωρείτο εδώ και αιώνες "αρσενικό" δέντρο. Πρόσφατα όμως άρχισε να βγάζει καρπούς, ένα γεγονός που υποδηλώνει ότι αλλάζει φύλο, διευκρίνισε ο Μαξ Κόουλμαν, βοτανολόγος στον Βασιλικό Βοτανικό Κήπο του Εδιμβούργου.
 
"Είναι ένα σπάνιο φαινόμενο (...) που δεν έχει εξηγηθεί πλήρως", υπογράμμισε ο επιστήμονας, σύμφωνα με τον οποίο η αλλαγή φύλου ενδέχεται να οφείλεται σε ορμονική ανισορροπία.
 
"Το περιβαλλοντικό στρες είναι ένας από τους παράγοντες που μπορεί να προκάλεσαν" την αλλαγή, πρόσθεσε. Η κατάσταση του δέντρου πάντως είναι πάρα πολύ καλή και η "μεταμόρφωσή" του θα εξεταστεί προσεκτικά, διευκρίνισε.
 
Ο ίταμος βρίσκεται στην αυλή μιας παλιάς εκκλησίας. Ο βρετανικός Τύπος τον χαρακτηρίζει "το γηραιότερο δέντρο" της Βρετανίας, αν και η ακριβής ηλικία του είναι πολύ δύσκολο να προσδιοριστεί. Οι ειδικοί προσπαθούν να κάνουν έναν υπολογισμό συγκρίνοντας τις σημερινές διαστάσεις του με εκείνες που είχαν καταγραφεί πριν από πολλούς αιώνες.

Το εσωτερικό άστρων είναι ισχυρά μαγνητισμένο

interior-of-red-giantΟι αστρονόμοι εξερεύνησαν για πρώτη φορά τα μαγνητικά πεδία στις μυστηριώδεις εσωτερικές περιοχές των άστρων, ανακαλύπτοντας ότι είναι ισχυρά μαγνητισμένες. Χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται αστεροσεισμολογία, οι επιστήμονες ήταν σε θέση να υπολογίσουν τις εντάσεις του μαγνητικού πεδίου στις τροφοδοτούμενες με σύντηξη καρδιές δεκάδων κόκκινων γιγάντων, άστρων που είναι ηλικιωμένες εκδόσεις του ήλιου μας.
«Με τον ίδιο τρόπο που η ιατρική υπερήχων χρησιμοποιεί τα ηχητικά κύματα για να απεικονίσει το εσωτερικό του ανθρώπινου σώματος, η αστεροσεισμολογία χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα που παράγονται από τις αναταράξεις στην επιφάνεια των άστρων για να ερευνήσει τις εσωτερικές τους ιδιότητες», λέει ο Jim Fuller μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Caltech και ένας από τους συντελεστές της νέας μελέτης με λεπτομέρειες της έρευνας.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο τεύχοςτου Science της 23ης Οκτωβρίου, θα βοηθήσουν τους αστρονόμους να κατανοήσουν καλύτερα τη ζωή και το θάνατο των άστρων. Τα μαγνητικά πεδία πιθανά καθορίζουν τους εσωτερικούς ρυθμούς περιστροφής των άστρων. Αυτοί οι ρυθμοί έχουν δραματικές επιπτώσεις στο πώς εξελίσσονται τα αστέρια.
Μέχρι τώρα, οι αστρονόμοι μπορούσαν να μελετήσουν τα μαγνητικά πεδία των άστρων μόνο στην επιφάνειά τους και έπρεπε να χρησιμοποιούν μοντέλα σε υπερυπολογιστή για να προσομοιώσουν τα πεδία κοντά στους πυρήνες, όπου συμβαίνει η διαδικασία της πυρηνικής σύντηξης. «Δεν γνωρίζουμε ακόμα πώς μοιάζει το κέντρο του δικού μας ήλιου», λέει ο Fuller.
Οι κόκκινοι γίγαντες έχουν διαφορετική φυσική σύνθεση από τα λεγόμενα άστρα της κύριας ακολουθίας, όπως ο ήλιος μας, κάτι που τα καθιστά ιδανικά για την αστεροσεισμολογία (ένα πεδίο που γεννήθηκε στο Caltech το 1962, όταν ο αείμνηστος φυσικός και αστρονόμος Robert Leighton ανακάλυψε τις ηλιακές ταλαντώσεις χρησιμοποιώντας τα ηλιακά τηλεσκόπια στο όρος Wilson). Οι πυρήνες των άστρων κόκκινων γιγάντων είναι πολύ πυκνότεροι από αυτούς των νεότερων άστρων. Κατά συνέπεια, τα ηχητικά κύματα δεν αντανακλώνται από τους πυρήνες, όπως συμβαίνει στα άστρα όπως ο ήλιος μας. Αντί αυτού, τα ηχητικά κύματα μετατρέπονται σε μια άλλη κατηγορία κυμάτων, που ονομάζονται κύματα βαρύτητας.
«Αποδεικνύεται ότι τα κύματα βαρύτητας που βλέπουμε στους κόκκινους γίγαντες διαδίδονται με όλους τους τρόπους προς το κέντρο αυτών των άστρων», λέει ένας από τους συγγραφείς, ο Matteo Cantiello, ειδικός στην αστροφυσικής στο Ινστιτούτο Kavli για τη θεωρητική φυσική (KITP), στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, στη Santa Barbara.
Αυτή η μετατροπή από ηχητικά κύματα σε κύματα βαρύτητας έχει σημαντικές συνέπειες για τις μικροσκοπικές αλλαγές σχήματος ή τις ταλαντώσεις, που υφίστανται οι κόκκινοι γίγαντες. «Ανάλογα με το μέγεθός τους και την εσωτερική δομή, τα άστρα ταλαντώνονται σε διάφορα μοτίβα», λέει ο Fuller. Σε μία μορφή του μοτίβου ταλάντωσης, που είναι γνωστή ως τρόπος δίπολου, το ένα ημισφαίριο του άστρου γίνεται λαμπρότερο, ενώ το άλλο γίνεται σκοτεινότερο. Οι αστρονόμοι παρατηρούν αυτές τις ταλαντώσεις σε ένα άστρο μετρώντας πώς μεταβάλλεται με το χρόνο το φως του.
asteroseismology
Μαγνητικό Φαινόμενο Θερμοκηπίου στο εσωτερικό κόκκινου γίγαντα. Σχηματική αναπαράσταση
Όταν είναι παρόντα τα ισχυρά μαγνητικά πεδία στον πυρήνα του άστρου, τα πεδία μπορούν να διαταράξουν τη διάδοση των κυμάτων βαρύτητας, κάνοντας κάποια από τα κύματα να χάνουν ενέργεια και έτσι να παγιδεύονται μέσα στον πυρήνα. Ο Fuller και οι άλλοι συγγραφείς της μελέτης επινόησαν τον όρο «μαγνητικό φαινόμενο θερμοκηπίου» για να περιγράψουν το φαινόμενο αυτό, επειδή λειτουργεί παρόμοια με το φαινόμενο του θερμοκηπίου στη Γη, κατά το οποίο τα αέρια του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα βοηθούν να παγιδευτεί η θερμότητα από τον ήλιο. Η παγίδευση των κυμάτων βαρύτητας στο εσωτερικό ενός κόκκινου γίγαντα οδηγεί ένα μέρος της ενέργειας της ταλάντωσης του άστρου να χάνεται και το αποτέλεσμα είναι πιο αδύναμο από το αναμενόμενο από μια ταλάντωση δίπολου.
Το 2013, το διαστημικό τηλεσκόπιο Κέπλερ, της NASA, το οποίο μπορεί να μετρήσει διακυμάνσεις της αστρικής φωτεινότητας με απίστευτα υψηλή ακρίβεια, ανίχνευσε σε αρκετούς κόκκινους γίγαντες, αποσβενόμενες ταλαντώσεις τύπου δίπολου. Ο Dennis Stello, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο του Sydney, έθεσε τα δεδομένα του Kepler υπόψη των Fuller και Cantiello. Εργαζόμενοι σε συνεργασία με τον διευθυντή του KITP, Lars Bildsten και τον Rafael Garcia της Επιτροπής Εναλλακτικών Ενεργειών και Ατομικής Ενέργειας της Γαλλίας, οι επιστήμονες έδειξαν ότι το μαγνητικό φαινόμενο θερμοκηπίου ήταν η πιο πιθανή εξήγηση για τις ταλαντώσεις που παρατηρήθηκαν στους κόκκινους γίγαντες. Οι υπολογισμοί τους αποκάλυψαν ότι τα εσωτερικά μαγνητικά πεδία των κόκκινων γιγάντων ήταν 10 εκατομμύρια φορές ισχυρότερα από το μαγνητικό πεδίο της Γης.
«Αυτό είναι συναρπαστικό, καθώς τα εσωτερικά μαγνητικά πεδία διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη και την τελική μοίρα των άστρων», λέει ο καθηγητής Θεωρητικής Αστροφυσικής του Sterl Phinney, σύμβουλος του Caltech για την αστρονομία, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Μια καλύτερη κατανόηση των εσωτερικών μαγνητικών πεδίων των άστρων θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει σε μια συζήτηση σχετικά με την προέλευση των ισχυρών μαγνητικών πεδίων στις επιφάνειες ορισμένων άστρων νετρονίων και λευκών νάνων, δύο κατηγορίες αστρικών πτωμάτων που σχηματίζονται όταν πεθαίνουν τα άστρα.
«Τα μαγνητικά πεδία που βρήκαν στους πυρήνες των κόκκινων γιγάντων είναι συγκρίσιμα με εκείνα των έντονα μαγνητισμένων λευκών νάνων», λέει ο Phinney. «Το γεγονός ότι μόνο ορισμένοι από τους κόκκινους γίγαντες δείχνουν καταστολή δίπολου, που δείχνει ισχυρά πεδία πυρήνα, μπορεί να σχετίζεται καλά με το γιατί μόνο μερικά άστρα αφήνουν πίσω τους, μετά το θάνατό τους, υπολείμματα με ισχυρά μαγνητικά πεδία».
Η τεχνική αστεροσεισμολογίας την οποία χρησιμοποίησε η ομάδα για να διερευνήσει τους κόκκινους γίγαντες πιθανώς δεν θα λειτουργήσει με τον ήλιο μας. «Ωστόσο», λέει ο Fuller, «οι αστρικές ταλαντώσεις είναι ο καλύτερος ανιχνευτή μας του εσωτερικού των άστρων, έτσι είναι πιθανές περισσότερες εκπλήξεις».

Σκίτσα που απεικονίζουν την σημερινή κοινωνία με μια πικρή δόση αλήθειας

Εξάπλωση των νέων τεχνολογιών, καταναλωτικός τρόπος ζωής, άκρατος πλουτισμός, ανελέητη φτώχεια, καταπίεση, πόλεμοι, ανισότητα, κάθε είδους εκμετάλλευση και εξάρτηση.

Τα πιο μελανά σημεία της σύγχρονης πραγματικότητας που καθορίζουν τη ζωή στον πλανήτη Γη, δοσμένα μέσα από 14 δυνατά σκίτσα που μας βάζουν σε σκέψεις και απεικονίζουν την σημερινή κοινωνία με μια πικρή δόση αλήθειας.
lefta
bullets gold
fougara
skepseis
nero
mpota stin plati
black and white
kinito xeiropeda
arrwsto ying yang
MB
spiti pouliwn
religions
africa ploutos
stratiwtes

Ποια είναι η διαφορά της Γενοκτονίας από την Εθνοκάθαρση

Σάλο και πολλές αντιδράσεις έχει προκαλέσει η δήλωση του υπουργού Παιδείας Νίκου Φίλη για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, ο οποίος ουσιαστικά ανέφερε ότι ήταν Εθνοκάθαρση.

Με μια γρήγορη ματιά στο λεξικό του Γ. Μπαμπινιώτη μπορεί κάποιος να διαπιστώσει την εξής διαφορά ανάμεσα στις δύο λέξεις:
Γενοκτονία: Η βάσει σχεδίου συστηματική και ολοκληρωτική εξόντωση φυλής ή έθνους.
Εθνοκάθαρση: Ο μαζικός αφανισμός ή εκδίωξη των μελών μιας εθνότητας από μια περιοχή για γεωπολιτικούς σκοπούς.
Σύμφωνα με τον δρα Βασίλειο Θ. Μεϊχανετσίδη, μέλος της Διεθνούς Ενώσεως Μελετητών Γενοκτονίας και όσα είχε πει το 2014 στην Ελευθεροτυπία, όταν μια ανάλογη συζήτηση είχε ανοίξει: «Ενώ η γενοκτονία συνιστά συγκεκριμένο έγκλημα του διεθνούς (ποινικού) δικαίου, ο όρος εθνοκάθαρση χρησιμοποιείται ως γενική ονομασία (generic term) για να περιγράψει ένα σύνολο εγκλημάτων, όπως π.χ. τα εγκλήματα πολέμου, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, αλλά και το ίδιο το έγκλημα της γενοκτονίας.
Με άλλα λόγια, ο όρος εθνοκάθαρση δεν έχει λάβει ρητή νομική αναγνώριση, αν και επιμέρους στοιχεία της πρακτικής αυτής ορίζονται και τιμωρούνται από το διεθνές ή το εθνικό δίκαιο. Ως εκ τούτου, τα γεγονότα κατά των Ελλήνων του Πόντου και ευρύτερα κατά των Οθωμανών Ελλήνων νομικώς στοιχειοθετούν το έγκλημα της γενοκτονίας, μπορούν όμως να περιγραφούν και ως εθνοκάθαρση».
Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου αναφέρεται σε σφαγές και εκτοπισμούς εναντίον Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή του Πόντου που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεότουρκων κατά την περίοδο 1914-1923. Εκτιμάται ότι στοίχισε τη ζωή περίπου 213.000-368.000 Ελλήνων.
Οι επιζώντες κατέφυγαν στον Άνω Πόντο (στην ΕΣΣΔ) και μετά τηΜικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα. Τα γεγονότα αυτά αναγνωρίζονται επισήμως ως γενοκτονία και από διεθνείς οργανισμούς όπως η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών.
Θεωρείται μια από τις πρώτες σύγχρονες γενοκτονίες. Η γενοκτονία ήταν ένα προμελετημένο έγκλημα, το οποίο η κυβέρνηση των Νεότουρκων έφερε σε πέρας με συστηματικότητα. Οι μέθοδοι που χρησιμοποίησε ήταν ο ξεριζωμός, η εξάντληση στις κακουχίες, τα βασανιστήρια, η πείνα και η δίψα, και τα στρατόπεδα θανάτου.
Η Τουρκία δεν αναγνωρίζει τη Γενοκτονία και μιλά για απώλειες στον πόλεμο.

Τι είπε ο Νίκος Φίλης για τη Γενοκτονία των Ποντίων

Ο υπουργός Παιδείας υποστήριξε πως η σφαγή των Ποντίων δεν ήταν γενοκτονία, προκαλώντας σάλο και αντιδράσεις.
«Πριν από χρόνια ως δημοσιογράφος, έκανα τη δήλωση, συμμεριζόμενος απόψεις πολλών ιστορικών και πολλών διεθνολόγων. Κάναμε διάκριση ανάμεσα στην εθνοκάθαρση την αιματηρή και το φαινόμενο της γενοκτονίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζουμε το αίμα, τον πόνο, όσα έχουν υποστεί οι Πόντιοι, από τη θηριωδία των Τούρκων. Αυτό είναι άλλο πράγμα και άλλο πράγμα η γενοκτονία με αυστηρή επιστημονική έννοια», ανέφερε ο κ. Φίλης, μιλώντας στο Star.
«Πιστεύω ότι υπάρχει μια υποβάθμιση της γενοκτονίας, όταν ειδικά όχι μόνο η Ελλάδα και άλλες χώρες ονομάζουν τα φαινόμενα της εθνοκάθαρσης, γενοκτονία», συμπλήρωσε, κληθείς να σχολιάσει γιατί αισθάνεται την ανάγκη να κάνει αυτή τη διάκριση.

Τι έγραφε ο Ν. Φίλης σε άρθρο του στην Αυγή με τίτλο «παλαιοκομματισμός και «Γενοκτονία»»

Δεν είναι η πρώτη φορά που αυτή η άποψη διατυπώνεται από τον υπουργό Παιδείας. Στις 20 Αυγούστου 2014, σε άρθρο του στην εφημερίδα «Αυγή», με τίτλο «Παλαιοκομματισμός και «Γενοκτονία»», ο Νίκος Φίλης ανέφερε πως τα περί γενοκτονίας ήταν μία απόφαση εσωτερικής πολιτικής σκοπιμότητας και όχι διεθνούς σημασίας, συμπληρώνοντας ότι η «η αιματηρή εκδίωξη των χριστιανικών πληθυσμών από τον Πόντο, τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη είναι τυπικό παράδειγμα εθνοκάθαρσης, με βάση την οποία διαλύθηκε η πολυεθνική Οθωμανική Αυτοκρατορία σε συμπαγή εθνικά κράτη, συμπεριλαμβανομένου και του τουρκικού».
«Ο όρος Γενοκτονία καθιερώνεται στο Διεθνές Δίκαιο μετά το Ολοκαύτωμα των Εβραίων και παραπέμπει σε βιομηχανικά σχεδιασμένη κρατική (της χιτλερικής Γερμανίας) επιδίωξη εξαφάνισης ενός ολόκληρου έθνους. Στο Ολοκαύτωμα δεν εμπλέκονται εδαφικές διεκδικήσεις. Η Γενοκτονία είναι απόλυτη και αφορά ένα ολόκληρο έθνος, όπου κι αν κατοικεί. Γι” αυτό επί μισό αιώνα δεν υπήρξε χρήση του όρου για άλλη σφαγή πληθυσμών.
Η έννοια Γενοκτονία απέκτησε διευρυμένη και χρησιμοθηρική έννοια, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, όταν διεθνή όργανα χαρακτήριζαν ως Γενοκτονία τη σφαγή στη Ρουάντα ή ακόμη και τη σερβική επιθετικότητα εναντίον των μουσουλμάνων της Βοσνίας. Σε κάθε περίπτωση, υπήρχε διεθνής, δηλαδή γενική αναγνώριση της όποιας «Γενοκτονίας».
Στην Ελληνική Ιστορία η Μικρασιατική Καταστροφή ποτέ δεν χαρακτηρίστηκε ως Γενοκτονία. Γράφαμε, διδασκόμασταν, θυμόμαστε την Καταστροφή. Αυτό έχει σημασία για να αντιληφθούμε ότι η όψιμη μετακίνηση σε επίπεδο ορολογίας υποκρύπτει απόπειρα μετάλλαξης της ιστορικής εμπειρίας και των γεγονότων, η οποία μάλιστα «επισημοποιείται» με την παραγωγή μιας νέας, μεροληπτικής ιστορίας», έγραφε ο κ. Φίλης.

Οι σφοδρές αντιδράσεις

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ποντιακών Συλλόγων, Χαράλαμπο Αποστολίδη, συνέκρινε ευθέως τον υπουργό Παιδείας με τη Μαρία Ρεπούση και να έκανε λόγο για κίνηση «στα όρια της εθνικής προδοσίας».
Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Focus Θεσσαλονίκης 103,6, ο κ. Αποστολίδης χαρακτήρισε τον υπουργό Παιδείας ως «προσωποποίηση της Κερκόπορτας και του Εφιάλτη», συμπληρώνοντας ότι «έλειψε από τη Βουλή η κ. Ρεπούση και μάλλον ο κ. Φίλης έσπευσε να συμπληρώσει το κενό».
Ο κ. Αποστολίδης δήλωσε ότι «ο Νίκος Φίλης κινείται στα όρια της εθνικής προδοσίας», συμπληρώνοντας ότι τη γενοκτονία των Ποντίων την έχουν αναγνωρίσει μεταξύ άλλων τόσο ευρωπαϊκά κοινοβούλια, όσο και αμερικανικές πολιτείες.
Αδίστακτη πρόκληση στην εθνική μνήμη, αλλά και στις αποφάσεις της Βουλής των Ελλήνων χαρακτήρισε τις δηλώσεις Φίλη ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Βαγγέλης Μεϊμαράκης.
Να θέσει εκτός κυβέρνησης τον κ. Φίλη κάλεσε τον πρωθυπουργό, ΑλέξηΤσίπρα, ο υποψήφιος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, Απόστολος Τζιτζικώστας. «Όταν ο θλιβερός κ. Φίλης αντιληφθεί τους αγώνες που δόθηκαν για να αναγνωριστεί η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου ίσως να ξεπεράσει τις εθνικά επικίνδυνες ιδεοληψίες του. Περισσότεροι από 350.000 Έλληνες δολοφονήθηκαν και το επίσημο ελληνικό κράτος έχει αναγνωρίσει τη γενοκτονία από το 1994 κηρύσσοντας τη 19η Μαΐου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο». Αν υπουργός αυτής της καταστροφικής για τον τόπο κυβέρνησης δε σέβεται ούτε τους νεκρούς, ούτε τις αποφάσεις του ίδιου του κράτους του, να του υπενθυμίσουμε ότι το Δεκέμβριο του 2007 τη γενοκτονία των Ποντίων αναγνώρισε και η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών… Κύριε Φίλη παραιτηθείτε. Κύριε Τσίπρα διώξτε τον», ανέφερε ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας.
Την αποπομπή του Νίκου Φίλη ζήτησε και ο Άδωνις Γεωργιάδης. «Είναι αδύνατον ο κ. Φίλης να παραμένει στη θέση του αμφισβητώντας την Ομόφωνη απόφαση της Βουλής για την Γενοκτονία», έγραψε ο υποψήφιος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, στον προσωπικό του λογαριασμό στο Twitter.

Ισραήλ: Ανακαλύφθηκε το Ελληνιστικό φρούριο της Άκρας

Έπειτα από έρευνες που διήρκεσαν έναν αιώνα, αρχαιολόγοι ανακοίνωσαν ότι βρήκαν τα απομεινάρια ενός φρουρίου της Ελληνιστικής περιόδου το οποίο αποτελούσε κάποτε κέντρο εξουσίας στην Ιερουσαλήμ και οχυρό για την αντιμετώπιση μιας εβραϊκής εξέγερσης που αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη, στο βιβλίο των Μακκαβαίων.

Οι ερευνητές συζητούσαν εδώ και καιρό για τη θέση του οχυρού της Άκρας, που οικοδομήθηκε πριν από περισσότερο από 2.000 χρόνια από τον Αντίοχο Επιφανή, βασιλιά της δυναστείας των Σελευκιδών κατά την ελληνιστική περίοδο.
Πολλοί υποστήριζαν πως βρισκόταν εκεί όπου βρίσκεται τώρα η Παλιά Πόλη της Ιερουσαλήμ, σε σημεία όπως ο Ναός του Παναγίου Τάφου ή η κορυφή του λόφου όπου βρίσκονταν άλλοτε οι δύο εβραϊκοί ναοί και όπου βρίσκεται τώρα το συγκρότημα του τεμένους Αλ Άκσα.
Όμως τα απομεινάρια που βρέθηκαν στη διάρκεια των ανασκαφών της Ισραηλινής Αρχής Αρχαιοτήτων, όπως ανακοινώθηκε την Τρίτη, βρίσκονται εκτός των τειχών και δεσπόζουν σε μια κοιλάδα προς νότον, περιοχή στην οποία, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, είχε επικεντρωθεί η κατασκευή της Ιερουσαλήμ επί του βιβλικού βασιλιά Δαβίδ.
Ο Αντίοχος, ο οποίος έζησε από το 215 έως το 164 π.Χ., επέλεξε το σημείο για την οικοδόμηση της Άκρας ώστε να εξασφαλίζει τον έλεγχο της πόλης και την παρακολούθηση της δραστηριότητας στον εβραϊκό ναό, λέει ο Ντόρον Μπεν-Άμι, ο οποίος ηγήθηκε της ανασκαφής.
israil-anakalifthike-ellinistiko-frourio-tis-akras
Με μήκος 250μέτρων και πλάτος 60 μέτρα, το οχυρό δέσποζε στην περιοχή.
Κάτω από την επιφάνεια που πριν από μια δεκαετία ήταν ένας ασφαλτοστρωμένος χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων, η ομάδα του Μπεν-Άμι ανέσκαψε επιμελώς έναν τεχνητό λόφο αποτελούμενο από στρώματα γης που άφησαν πίσω τους διαδοχικοί πολιτισμοί.
Σε ένα σημείο ανακάλυψαν λίθους από τμήμα ενός μεγάλου τείχους, τη βάση ενός πύργου και ένα κεκλιμένο αμυντικό ανάχωμα, κοντά στα οποία βρέθηκαν τεχνουργήματα, όπως νομίσματα και χερούλια από κούπες κρασιού, που χρονολογούνται από την εποχή του Αντίοχου.
Βρέθηκαν επίσης βλήματα σφεντόνας από μολύβι και αιχμές βελών από χαλκό από την ίδια περίοδο, ίσως από μάχες ανάμεσα στις προελληνιστικές δυνάμεις και εβραίους αντάρτες που προσπαθούσαν να καταλάβουν το οχυρό.
«Πρόκειται για ένα σπάνιο παράδειγμα για το πώς πέτρες, νομίσματα και χώμα μπορούν να συμβάλουν σε μια ενιαία αρχαιολογική αφήγηση που αφορά συγκεκριμένες ιστορικές πραγματικότητες της πόλης της Ιερουσαλήμ», δήλωσε ο Μπεν-Άμι.
Η θέση της Άκρας αναφέρεται αόριστα σε τουλάχιστον δύο αρχαία κείμενα — το Βιβλίο των Μακκαβαίων, που εξιστορεί την εξέγερση, και ένα κείμενο του ιστορικού Φλάβιου Ιώσηπου.
Ιστορικοί αφηγούνται πώς οι αντάρτες, με επικεφαλής τον Ιούδα τον Μακκαβαίο, ανακατέλαβαν την Ιερουσαλήμ από τους Έλληνες, μια νίκη που σηματοδότησε την εβραϊκή γιορτή Χάνουκα. Όμως η Άκρα άντεξε έως ότου οι αντάρτες, υπό τον αδελφό του Ιούδα, τον Σίμωνα, την πολιόρκησαν αργότερα και υποχρέωσαν τους υπερασπιστές της να παραδοθούν.

Τι θα συμβεί αν η Γη μείνει χωρίς οξυγόνο για πέντε δευτερόλεπτα;

Η καταστροφή της ατμόσφαιρας της Γης, μπορεί να ακούγεται σαν κάτι μακρινό που δε μας αγγίζει, ωστόσο ο περισσότερος κόσμος αγνοεί πόσο σημαντική είναι η ύπαρξη του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα, αφού η εξαφάνιση του ακόμη και για πέντε μόλις δευτερόλεπτα θα είναι τρομακτικές συνέπειες για τον πλανήτη Γη.

Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, σε πρώτη φάση, όλοι όσοι βρισκόμασταν εκτεθειμένοι στο ηλιακό φως θα αποκτούσαμε σοβαρά εγκαύματα.
Το Όζον είναι μοριακή ένωση οξυγόνου και εμποδίζει την πλειοψηφία του υπεριώδους φωτός να χτυπήσει τη Γη. Επίσης, ο πρωινός ουρανός θα σκοτείνιαζε, αφού, έχοντας λιγότερα σωματίδια στην ατμόσφαιρα να σκορπίσουν το μπλε φως, ο ουρανός θα έμοιαζε μαύρος.
Ακόμη, η πλήρης εξαφάνιση του οξυγόνου για 5 δευτερόλεπτα θα είχε ως αποτέλεσμα, όλα τα κομμάτια μη επεξεργασμένου μετάλλου να κολλούσαν μεταξύ τους. Αυτή είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες παρενέργειες, σύμφωνα με τους ερευνητές, αφού ο λόγος που τα μέταλλα δεν κολλάνε μεταξύ τους είναι επειδή είναι επικαλυμμένα με ένα στρώμα οξείδωσης. Σε συνθήκες κενού, τα μέταλλα συγκολλούνται χωρίς ενδιάμεση υγρή φάση, δημιουργώντας την λεγόμενη «κρύα συγκόλληση)
Επίσης θα καταστρέφονταν και ολόκληρες πόλεις σε 5 δευτερόλεπτα, αφού οι ουρανοξύστες θα μετατρέπονταν σε σκόνη: Το οξυγόνο είναι ένα σημαντικό συνδετικό υλικό σε κατασκευές σκυροδέματος (για την ακρίβεια, το CO2 είναι), και χωρίς αυτό οι ενώσεις δεν έχουν ακαμψία.
Παράλληλα, σοκαριστικές θα ήταν οι επιπτώσεις και στα έμβια όντα: εκτός από τα εγκαύματα, θα ανατιναζόταν κυριολεκτικά το εσωτερικό αυτί μας, αφού θα έχανε μέσα σε 5 δευτερόλεπτα περίπου το 21% της πίεσης του αέρα του, γεγονός που ισοδυναμεί με άλμα από το επίπεδο της θάλασσας σε υψόμετρο 2.000 μέτρων και κάθε ζωντανό κύτταρο θα ανατιναζόταν επίσης δημιουργώντας ένα σύννεφο αέριου υδρογόνου. Τα κύτταρά μας έχουν τεράστιο ποσοστό νερού και το ίδιο το νερό αποτελείται από 88,8% οξυγόνο. Έτσι, χωρίς αυτό, το υδρογόνο μετατρέπεται σε αέρια κατάσταση.
Με την ίδια λογική θα εξατμίζονταν και οι ωκεανοί. Καθώς το οξυγόνο θα εξαφανιζόταν από το νερό των ωκεανών, το υδρογόνο θα γινόταν ένα αδέσμευτο ελεύθερο αέριο. Το υδρογόνο είναι το ελαφρύτερο κι έτσι θα ανέβαινε στην ανώτερη τροπόσφαιρα και σιγά-σιγά θα έβγαινε στο διάστημα μέσω της ατμοσφαιρικής διαφυγής. Τέλος δε θα έμενε κυριολεκτικά τίποτα όρθιο στον πλανήτη, αφού ο φλοιός της Γης, ο οποίος αποτελείται από 45% οξυγόνο, δε θα μπορούσε να αντέξει το βάρος.
Ωστόσο οι επιστήμονες παραθέτουν και μία αντίθετη σκέψη. Τι θα γινόταν αν διπλασιαζόταν η ποσότητα οξυγόνου στη Γη; Θα ήμασταν όντως τόσο ευτυχισμένοι;
Όπως εξηγούν, η αλήθεια είναι ότι η αύξηση του οξυγόνου, θα σήμαινε καλύτερη οξυγόνωση του εγκεφάλου και του οργανισμού μας και θα οδηγούσε σε καλύτερη νοητική και φυσική κατάσταση, ωστόσο αυτό το «ιδανικό» σενάριο έχει και την κακή του πλευρά.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, διπλάσιο οξυγόνο στη Γη θα είχε ως αποτέλεσμα γιγάντια έντομα, αφού το μέγεθός τους, ορίζεται από την αναλογία του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα.

Πλανήτης Άρης: Ηφαιστειακή δραστηριότητα παράγει τοξικά νέφη που διαβρώνουν την επιφάνεια του

Ερευνητές εκτιμούν ότι τα τοξικά νέφη είναι προϊόν ηφαιστειακής δραστηριότητας στον Κόκκινο πλανήτη

Το ρομπότ Spirit πάτησε στην επιφάνεια του πλανήτη Άρη το 2004 και τον εξερεύνησε για έξι χρόνια.
Τα τελευταία του δεδομένα το Spirit τα έστειλε το 2010 αλλά οι επιστήμονες συνεχίζουν να τα μελετούν. Επιστήμονες του Ithaca College στη Νέα Υόρκη είναι ανάμεσα σε αυτούς που μελετούν τα δεδομένα του Spirit.

Στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Γεωλογικής Εταιρείας που διεξάγεται αυτές τις μέρες στη Βαλτιμόρη οι ερευνητές ανακοίνωσαν τα ευρήματα τους από την μελέτη των πετρωμάτων στις περιοχές που εξερεύνησε το Spirit.

Όπως ανέφεραν τα πετρώματα παρουσιάζουν αλλοιώσεις οι οποίες δείχνουν ότι διαβρώνονται. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η διάβρωση των πετρωμάτων οφείλεται σε τοξικά νέφη που παράγουν όξινους υδρατμούς οι οποίοι καταλήγουν στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα τοξικά νέφη είναι προϊόν ηφαιστειακής δραστηριότητας. Η NASA ανακοίνωσε ότι την προσεχή Πέμπτη θα κάνει ανακοινώσεις για νέα εντυπωσιακά ευρήματα από την ατμοσφαιρική δραστηριότητα του πλανήτη Άρη.

Ο πλανήτης Άρης «τρώει» τον Φόβο

Μπορεί τα τοξικά νέφη να «τρώνε» τον πλανήτη Άρη αλλά ομάδα ειδικών διαπίστωσε ότι ο Κόκκινος Πλανήτης με τη σειρά του «τρώει» τον Φόβο, τον ένα από τους δύο δορυφόρους του. Στον Φόβο έχουν εντοπιστεί μυστηριώδεις αυλακώσεις στην επιφάνεια του.

Οι επιστήμονες δεν έχουν βρει μέχρι σήμερα οριστική απάντηση στην αιτία που δημιούργησε αυτές τις αυλακώσεις και η μόνη πιθανή εξήγηση που έχει πέσει στο τραπέζι είναι ότι είναι προϊόν πτώσης κομητών.

Η ομάδα των ειδικών με επικεφαλής τον Τέρι Χάφορντ του κέντρου πτήσεων Goddard της NASA ανακοίνωσε στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Γεωλογικής Εταιρείας ότι οι αυλακώσεις είναι αποτέλεσμα της έντονης βαρυτικής έλξης του πλανήτη Άρη.

Ο Φόβος βρίσκεται πολύ κοντά στον πλανήτη Άρη και σύμφωνα με τους ερευνητές Κόκκινος Πλανήτης… ρουφάει σταδιακά την ύλη του δορυφόρου του.

Το φαινόμενο έχει εντοπιστεί και σε άλλους δορυφόρους που κινούνται σε πολύ κοντινή απόσταση από τον μητρικό τους πλανήτη. Έχει διαπιστωθεί ότι ο Κρόνος ρουφάει την ύλη που εκτοξεύουν στο Διάστημα οι πίδακες του Εγκέλαδου, του μικρού παγωμένου δορυφόρου του.

Στον εκπληκτικό κόσμο του Πλούτωνα όμως συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο. Ο δορυφόρος του Πλούτωνα, ο Χάροντας, είναι εκείνος που χρησιμοποιεί την βαρυτική του έλξη και αποσπά μέρος της ατμόσφαιρας του πλανήτη νάνου.

Mars2

Είναι πιθανό ο Φόβος να πέφτει θύμα… βαρυτικού κανιβαλισμού από τον πλανήτη Άρη. Μένει να διαπιστωθεί αν το ίδιο συμβαίνει και με τον Δείμο, τον δεύτερο δορυφόρο του Αρη.

Η ανακάλυψη είναι σημαντική εκτός των άλλων γιατί οι διαστημικές υπηρεσίες μελετούν το ενδεχόμενο η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στον Άρη να προσεδαφιστεί αρχικά στον Φόβο και να προετοιμάσει από εκεί την μετάβαση στον Κόκκινο Πλανήτη.

Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2015

Αρχαία Ελληνική Γραμματολογία, Εισαγωγή

Γενικές έννοιες[1]

Απ᾽ ό,τι κάλλη έχει άνθρωπος, τα λόγια έχουν τη χάρη
να κάμουσι κάθε καρδιά παρηγοριά να πάρει
κι οπού κατέχει να μιλεί με γνώση και με τρόπο
κάνει και κλαίσι και γελούν τα μάτια των ανθρώπω.
Β. Κορνάρος, Ερωτόκριτος Α' 887-90[2]

Η ελληνική γλώσσα, όπως και κάθε γλώσσα, δίνει σε όσους τη γνωρίζουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν, δηλαδή να εκφράζουν τις σκέψεις και τα αισθήματά τους, να μεταδίδουν ο ένας στον άλλον πληροφορίες, να διηγούνται, να διατυπώνουν παρακλήσεις ή εντολές, να υποβάλλουν ερωτήματα κλπ.

Ο καθένας, για να επικοινωνήσει, διαλέγει και συνδυάζει τις λέξεις που αποδίδουν ό,τι έχει να πει και είτε τις εκφέρει προφορικά είτε τις καταγράφει. Και στις δύο περιπτώσεις αποτέλεσμα είναι ένας λόγος: λόγος προφορικός στην πρώτη περίπτωση, λόγος γραπτός στη δεύτερη.[3]

Οι άνθρωποι μιλούμε και γράφουμε συχνά, αλλά όχι πάντα με τον ίδιο τρόπο. Αλλιώς θα μιλήσει ή θα γράψει κανείς στους γονείς του, αλλιώς στους φίλους του, αλλιώς σε κάποιον άγνωστο, αλλιώς στον προϊστάμενό του, αλλιώς στο αγαπημένο πρόσωπο. Και πάλι, διαφορετική μορφή θα πάρει ο λόγος αν προορίζεται απλά και μόνο να μεταδώσει μια πληροφορία, διαφορετική μορφή αν είναι να εκφράσει φόβο, λαχτάρα, ή άλλο συναίσθημα, διαφορετική μορφή αν έχει σκοπό να διασκεδάσει, και πάλι διαφορετική αν προορίζεται για να διδάξει, να πείσει, ή και να γοητέψει τον ακροατή ή τον αναγνώστη. Έτσι, τα είδη του λόγου, ή καλύτερα οι τρόποι της ομιλίας και της γραφής είναι πολλοί, συνδυάζονται συχνά, και μόνο σε γενικές γραμμές μπορούμε να ορίσουμε κάποια κριτήρια και να ξεχωρίσουμε κατηγορίες.

Τα λόγια που ανταλλάσσουν οι άνθρωποι στην καθημερινή τους συναναστροφή είναι συνήθως απλά και αφρόντιστα. Συμβαίνει όμως αυτός που μιλά ή που γράφει να προσπαθήσει, συνειδητά ή ασυναίσθητα, να διαμορφώσει τον λόγο του με τρόπο που να κάνει καλή εντύπωση, να τον πιστέψουν, και γενικά να πετύχει αυτό που επιδιώκει. Στις περιπτώσεις αυτές ο λόγος του λέμε πως είναι ξεχωριστός, φροντισμένος.

Κατά κανόνα, αλλά υπάρχουν και εξαιρέσεις, ο γραπτός λόγος είναι πιο φροντισμένος από τον προφορικό, καθώς όλοι ξέρουμε ότι τα λόγια ακούγονται μια φορά και χάνονται, αλλά τα γραπτά μένουν.

Ιδιαίτερα φροντισμένος είναι συνήθως ο δημόσιος λόγος, τόσο ο προφορικός, όταν απευθύνεται σε μεγάλο ακροατήριο, όσο και ο γραπτός, όταν προορίζεται να πολλαπλασιαστεί με την τυπογραφία ή άλλο μέσο και να δημοσιευτεί.

Η πιο συνηθισμένη περίπτωση φροντισμένου λόγου είναι βέβαια ο έντεχνος λόγος, όπου ο ομιλητής ή ο συγγραφέας ακολουθεί σε γενικές γραμμές τους κανόνες της τέχνης του λόγου - άλλος συνειδητά, αν είναι μελετημένος, άλλος από φυσική κλίση. Και στις δύο περιπτώσεις ο λόγος τους, προφορικός ή γραπτός, εντάσσεται στη λογοτεχνία.

Στον έντεχνο λόγο ανήκουν ολοφάνερα ως λογοτεχνήματα όλα τα ποιητικά έργα, είτε προορίζονται να τραγουδηθούν ή να απαγγελθούν, είτε γράφτηκαν μόνο για να διαβάζονται. Τα ποιητικά έργα έχουν όλα ρυθμό, τα περισσότερα έχουν και μέτρο, δηλαδή χωρίζονται σε ρυθμικές ενότητες με προκαθορισμένη έκταση· τα τραγουδιστικά έχουν και μελωδία.

Έντεχνος δεν είναι βέβαια μόνο ο ποιητικός αλλά και ο πεζός λόγος, γραπτός και προφορικός. Η γιαγιά που διηγείται ένα παραμύθι, ο ρήτορας που αγωνίζεται να πείσει ή να συγκινήσει το πλήθος, ο μυθιστοριογράφος - όλοι, στο μέτρο που συνειδητά ή ασυναίσθητα αξιοποιούν τους τρόπους και τις δυνατότητες του έντεχνου λόγου, χαρακτηρίζονται λογοτέχνες και τα έργα τους ανήκουν στη λογοτεχνία.

Αξιοσημείωτη στην ιδιοτυπία της είναι η λαϊκή λογοτεχνία. Περιλαμβάνει έργα ποιητικά και πεζά (παροιμίες, μύθους, παραμύθια, δημοτικά τραγούδια κλπ.) που διαδίδονται προφορικά, από στόμα σε στόμα. Είναι όλα έργα ανώνυμα, από την άποψη ότι κανείς δεν ξέρει ποιος είχε κάποτε την έμπνευση και ποιος διατύπωσε πρώτος αυτό που όταν ακούστηκε άρεσε, υιοθετήθηκε και στη συνέχεια διαδόθηκε στους πολλούς. Χαρακτηριστικό των έργων της λαϊκής λογοτεχνίας είναι και ότι απαντούν σε πολλές παραλλαγές, καθώς καθένας νιώθει ελεύθερος να τα παρουσιάσει όπως προτιμά, αλλάζοντας ή απομακρύνοντας ό,τι δεν του αρέσει, ή και προσθέτοντας κάτι καινούργιο. Σε αυτή την αδιάκοπη προσαρμογή και βελτίωση οφείλουν τα λαϊκά έργα την υψηλή τους ποιότητα.

Αντικείμενο της γραμματολογίας είναι ο κάθε λόγος, προφορικός ή γραπτός, απλός ή φροντισμένος, έντεχνος ή άτεχνος. Επειδή όμως και τον προφορικό λόγο στο πέρασμα του χρόνου δε μπορεί κανείς να τον εξετάσει παρά μόνο στην καταγραμμένη του μορφή, η γραμματολογία λέμε ότι μελετά τα γράμματα μιας ορισμένης γλώσσας και εποχής. Διαφορετική από τη γραμματολογία, η ιστορία της λογοτεχνίας έχει αποκλειστικό αντικείμενο τον έντεχνο λόγο, τα λογοτεχνήματα μιας ορισμένης εποχής και γλώσσας.[4]
---------------------
1 Περισσότερα για τις βασικές γλωσσολογικές έννοιες βλ. προηγούμενες αναρτήσεις: Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

2 Το ίδιο έχει πει και ένας σοφιστής του 5ου π.Χ. αι., ο Γοργίας, στο Ἑλένης ἐγκώμιον 8: «Ο λόγος είναι μεγάλος δυνάστης, που με σώμα μικρό και φτενό πραγματώνει έργα θεοτικά· μπορεί, βλέπεις, και χαρά να δώσει και λύπη ν᾽ αποδιώξει, και τον φόβο να σταματήσει και τη συμπόνια ν᾽ αβγατίσει».

3 Ο διαχωρισμός του προφορικού από τον γραπτό λόγο δεν είναι πάντα εφικτός. Σε ποια κατηγορία να εντάξουμε π.χ. τα θεατρικά έργα; Σε ποιο είδος λόγου ανήκει μια διάλεξη, όταν ο ομιλητής διαβάζει από χειρόγραφο; Πώς να χαρακτηρίσουμε τα στενογραφημένα πρακτικά της Βουλής και τις απομαγνητοφωνημένες συζητήσεις των συνεδρίων;

4 Στη μελέτη της ελληνικής αρχαιότητας η γραμματολογία και η ιστορία της λογοτεχνίας τείνουν να ταυτιστούν, καθώς όλα σχεδόν τα κείμενα που μας σώζονται είναι φροντισμένα, και τα περισσότερα λογοτεχνικά.

Αρχαία ελληνικά γράμματα

Είπαμε ότι η γραμματολογία «μελετά τα γράμματα μιας ορισμένης γλώσσας και εποχής». Έτσι, η δική μας Αρχαία ελληνική γραμματολογία μελετά όλα τα μνημεία του λόγου που είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα, όπως τη μίλησαν και την έγραψαν όχι μόνο οι Έλληνες αλλά και πολλοί ξένοι στους είκοσι και παραπάνω αιώνες της αρχαιότητας. Το αντικείμενο είναι τεράστιο: χιλιάδες κείμενα, μικρά μεγάλα, που σωστό είναι, για να τα μελετήσουμε, να τα χωρίσουμε σε κατηγορίες (α) ανάλογα με τη μορφή και το περιεχόμενό τους, και (β) ανάλογα με την εποχή της συγγραφής τους.

Ανάλογα με τη μορφή και το περιεχόμενο τα κείμενα κατατάσσονται, σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με τον παρακάτω πίνακα. Ο πίνακας είναι σωστός· όχι όμως και ολοκληρωμένος, καθώς καθεμιά από τις κατηγορίες της τρίτης στήλης περιλαμβάνει πολλά ακόμα επιμέρους είδη, που θα τα γνωρίζουμε ένα ένα, όταν τα συναντούμε.


Κατάταξη των αρχαίων ελληνικών κειμένων ανάλογα με τη μορφή και το περιεχόμενό τους

Χρονολογικά, η αρχή της ελληνικής αρχαιότητας τοποθετείται γύρω στο 2000 π.Χ., όταν τα πρώτα ινδοευρωπαϊκά φύλα άρχισαν να διεισδύουν στον ελλαδικό χώρο· το τέλος της ορίζεται συμβατικά στο 330 μ.Χ., τότε που η ίδρυση της Κωνσταντινούπολης σηματοδότησε το ξεκίνημα της βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Πιο δύσκολος είναι ο χωρισμός της ελληνικής αρχαιότητας σε περιόδους. Ο πρώτος χωρισμός σε μια προϊστορική και μιαν ιστορική περίοδο γίνεται συνήθως με κριτήριο τη γραφή: στην προϊστορία ανήκουν οι πολλοί αιώνες πριν από την επινόηση της γραφής, στην ιστορία οι αιώνες μετά την επινόηση και τη χρήση της. Τι να πούμε όμως, όταν η γραμμική Β γραφή των Μυκηναίων, που χρησιμοποιήθηκε από το 1600 ως το 1200 π.Χ., ξεχάστηκε, και μεσολάβησαν αρκετοί αιώνες ώσπου να σχηματιστεί μια νέα γραφή, βασισμένη στα φοινικικά γράμματα.[5]

Γραμμένα στη γλώσσα μας, τα κείμενα των μυκηναϊκών πινακίδων ανήκουν στην ελληνική γραμματεία. Ωστόσο, όσες πινακίδες βρέθηκαν και διαβάστηκαν ως τώρα δεν περιέχουν παρά σημειώσεις για διοικητικά και οικονομικά θέματα. Έτσι, από την άποψη του απαρτισμένου ελληνικού λόγου, τα ελληνικά γράμματα και μαζί τους η ιστορική περίοδος της ελληνικής αρχαιότητας ξεκινούν τον 8ο π.Χ. αι. με τα ομηρικά έπη.

Στην ιστορική περίοδο της ελληνικής αρχαιότητας ξεχωρίζουμε τις ακόλουθες εποχές:

Ομηρική εποχή: 8ος π.Χ. αι.

Αρχαϊκή εποχή: 7ος και 6ος π.Χ. αι.

Κλασική εποχή: 5ος και 4ος π.Χ. αι. - Από την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας (508 π.Χ.) ως τον θάνατο του Μεγαλέξανδρου (323 π.Χ.)

Αλεξανδρινή ή Ελληνιστική εποχή: 3ος, 2ος και 1ος π.Χ. αι. - Από τον θάνατο του Μεγαλέξανδρου (323 π.Χ.) ως τη ναυμαχία του Ακτίου (31 π.Χ.)

Ελληνορωμαϊκή εποχή: 1ος, 2ος και 3ος μ.Χ. αι. - Από τη ναυμαχία του Ακτίου (31 π.Χ.) ως την ίδρυση της Ρωμαϊκής Κωνσταντινούπολης (330 μ.Χ.)

Κάθε περίοδος παρουσιάζει ορισμένα κυρίαρχα χαρακτηριστικά, που θα τα μελετήσουμε στο αντίστοιχο κεφάλαιο· πρέπει όμως να τονίσουμε ότι ο διαχωρισμός μιας ιστορικής εξέλιξης σε περιόδους, σε φάσεις κλπ. είναι αυθαίρετος, όπως αυθαίρετο είναι και να καθορίζεται κάποια χρονολογία ως όριο ανάμεσα στη μία και την άλλη περίοδο. Παράδειγμα: όσο σημαντικός και να ήταν ως γεγονός ο θάνατος του Μεγαλέξανδρου, τα χαρακτηριστικά της Κλασικής εποχής δεν εξαφανίστηκαν και τα χαρακτηριστικά της Ελληνιστικής εποχής δεν εμφανίστηκαν από τη μια μέρα στην άλλη. Αντίθετα: η ροή του χρόνου είναι αδιάκοπη, οι εξελίξεις αργές και κάθε εποχή διατηρεί πολλά από τα προηγούμενα και προλαβαίνει πολλά απ᾽ όσα θα ακολουθήσουν. Αν παρ᾽ όλα αυτά ξεχωρίζουμε περιόδους και ορίζουμε κάποιες σημαδιακές χρονολογίες ως όρια, είναι γιατί αυτό μας βοηθά να κατατάξουμε τα δεδομένα, να οργανώσουμε τη μελέτη και να συστηματοποιήσουμε τη γνώση μας.
---------------
5 Για τα θέματα της πρώτης και της δεύτερης ελληνικής γραφής βλ. προηγούμενες αναρτήσεις, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής γλώσσας

Η παράδοση των κειμένων

Είπαμε ότι τα αρχαία ελληνικά κείμενα που μελετούμε είναι πολλά. Πώς σώθηκαν όμως ως τις μέρες μας τόσα κείμενα, όταν οι αρχαίοι δε γνώριζαν ούτε το χαρτί ούτε την τυπογραφία; Μήπως όλα τα αρχαία κείμενα ήταν χαραγμένα στο μάρμαρο, ή σε άλλη πέτρα, και τώρα τα ανακαλύπτουν οι αρχαιολόγοι στις ανασκαφές; Όχι βέβαια!

Οι αρχαίοι χάραζαν στο μάρμαρο ή σε άλλες πέτρες νόμους, ψηφίσματα, επίσημες συμφωνίες, καταλόγους αρχόντων, επιτάφιες επιγραφές και άλλα δημόσια ή ιδιωτικά κείμενα που προορίζονταν να μείνουν για πάντα αμετακίνητα. Ως γραφική ύλη για τα άλλα τους γραπτά χρησιμοποιούσαν, ανάλογα με την περίπτωση, ποικίλα υλικά: πηλό, όστρακα, ξύλο απλό ή αλειμμένο με κερί, μεταλλικά ελάσματα, δέρμα, φύλλα, φλούδες, ακόμα και μήλα! Για τα μεγαλύτερα κείμενα, η πιο συνηθισμένη γραφική ύλη ήταν αρχικά ο πάπυρος και, από τον 2ο π.Χ. αιώνα, μαζί με τον πάπυρο, η περγαμηνή[6].

Ο συγγραφέας (ποιητής, πεζογράφος, δραματουργός κλπ.) που αποφάσιζε να καταγράψει το έργο του μπορούσε ή να γράφει ο ίδιος ή να υπαγορεύει σε κάποιο γραφέα, συνήθως δούλο. Όταν ολοκληρωνόταν το χειρόγραφο και επιθυμούσε να το εκδώσει, το έδινε σε κάποιον βιβλιοπώλη, που φρόντιζε να κατασκευαστούν και να πουληθούν όσα αντίγραφα του ζητούσαν. Εκδοτικά και πνευματικά δικαιώματα δεν υπήρχαν, έτσι ώστε ο καθένας που είχε στα χέρια του αντίγραφο ενός βιβλίου μπορούσε να κατασκευάσει, για να πουλήσει ή να χαρίσει, όσα άλλα αντίγραφα ήθελε.

Για πολλούς αιώνες, ως την εφεύρεση της τυπογραφίας (15ος μ.Χ. αι.), τα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων διασώθηκαν (όσα διασώθηκαν) με τις αλλεπάλληλες αντιγραφές. Ειδικευμένοι δούλοι, επαγγελματίες ή ερασιτέχνες γραφείς, καλόγεροι ή λαϊκοί, σε οργανωμένα βιβλιογραφικά εργαστήρια ή σε ιδιωτικό χώρο, κατασκεύαζαν, για δημόσια ή για προσωπική χρήση, περισσότερο ή λιγότερο επιμελημένα αντίγραφα των έργων που χρειάζονταν και έκριναν άξια να διατηρηθούν.

Αν σκεφτούμε πόσο εύκολα μπορεί να καταστραφεί ένα χειρόγραφο (από υγρασία, από φωτιά, από ανθρώπινη αμέλεια κλπ.), καταλαβαίνουμε ότι όσο περισσότερα αντίγραφα ενός έργου κυκλοφορούσαν και όσο μεγαλύτερη ήταν η διασπορά τους, τόσο μεγαλύτερες ήταν οι πιθανότητές του να διασωθεί. Έτσι, συμβαίνει από την πρώιμη λογοτεχνική παραγωγή να μη σώζονται παρά τα πιο ονομαστά, τα πιο αριστοτεχνικά έργα, αυτά που ο καθένας επιδίωκε να τα έχει στη βιβλιοθήκη του. Και πάλι, περισσότερες πιθανότητες να διασωθούν είχαν όσα έργα κυκλοφορούσαν σε πολλά αντίγραφα γιατί διδάσκονταν στα σχολεία.[7]

Ορισμένα αρχαία κείμενα δε διασώθηκαν χαραγμένα στην πέτρα, ούτε γιατί κάποιοι φρόντιζαν να τα αντιγράφουν, αλλά γιατί βρέθηκαν πεταμένα και θαμμένα στην άμμο της Αιγύπτου. Στην Ελλάδα και στα περισσότερα μέρη το κλίμα είναι υγρό και οι οργανικές ύλες (το ξύλο, το δέρμα κλπ.) με τον καιρό σαπίζουν και καταστρέφονται. Όχι στην Αίγυπτο, όπου το κλίμα είναι εξαιρετικά ξηρό και η άμμος μπορεί να διατηρήσει για αιώνες ανέπαφο ό,τι κρατά σκεπασμένο. Έτσι συμβαίνει, όταν οι αρχαιολόγοι ανασκάβουν αιγυπτιακούς σκουπιδότοπους, ανάμεσα στα άλλα να ανακαλύπτουν και παπυρικά φύλλα ή τυλιγάδια.[8] Τα περισσότερα περιέχουν διοικητικές πράξεις, ιδιωτικές συμφωνίες και επιστολές· δε λείπουν όμως και οι λογοτεχνικοί πάπυροι, που μας διασώζουν ποιητικά έργα και πεζογραφήματα που αλλιώς θα ήταν για πάντα χαμένα.

Οι επιγραφές σε σκληρό υλικό, όταν βρεθούν, είναι συχνά σπασμένες, φαγωμένες και παρουσιάζουν κενά· οι πάπυροι είναι τις περισσότερες φορές κομματιασμένοι, ξεθωριασμένοι και δυσανάγνωστοι· το ίδιο και τα χειρόγραφα, που για να διαβαστούν απαιτούν ειδικές γνώσεις. Αν εμείς τα αρχαία κείμενα τα βρίσκουμε εύκολα, διορθωμένα και τυπωμένα, είναι γιατί τα συγκέντρωσαν, τα αποκατάστησαν στη σωστή τους μορφή και τα εκδώσαν φιλόλογοι ειδικευμένοι στην επιγραφική, στην παπυρολογία, στην παλαιογραφία και στην κριτική των κειμένων.[9]
-----------------
6 Το χαρτί κατασκευαζόταν, όταν στην Κίνα από τους πρώτους μ.Χ. αιώνες, αλλά στην Ευρώπη δεν έγινε γνωστό παρά τον 10ο μ.Χ. αιώνα, από τους Άραβες της Ισπανίας.

7 Το καλύτερο παράδειγμα είναι πάντα τα ομηρικά έπη, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, που ποτέ δεν έλειψαν από τα ελληνικά σχολεία· χαρακτηριστική όμως είναι και η περίπτωση των μεγάλων τραγικών ποιητών, π.χ. του Αισχύλου, που από τα 90 πάνω κάτω έργα του δε σώζονται παρά τα επτά που διδάσκονταν στα σχολεία τον 2ο μ.Χ. αιώνα.

8 Γραμμένα φύλλα παπύρου τυχαίνει να έχουν χρησιμοποιηθεί και ως παραγέμισμα ή περιτύλιγμα σε αιγυπτιακές μούμιες ανθρώπων ή και κροκοδείλων!

9 Κριτική των κειμένων ονομάζεται η προσπάθεια των φιλολόγων να αποκαταστήσουν τα κείμενα στην αρχική τους μορφή, εντοπίζοντας και διορθώνοντας τα λάθη που είναι φυσικό να έχουν γίνει με τις τόσες αντιγραφές. 

Ο Αριστοτέλης και η νομοθεσία του Σόλωνα

Αναντίρρητα, δε θα μπορούσε να αμφισβητηθεί η σύνεση και διορατικότητα του Σόλωνα στη διαχείριση του αθηναϊκού πολιτεύματος. Γιατί ο Σόλων, διαβλέποντας τις πληγές και το έκρυθμο της κοινωνίας κατάφερε να παρέμβει εξομαλύνοντας – κατά το δυνατό βέβαια – τις κοινωνικές αντιπαλότητες, που δε θα μπορούσαν παρά να έχουν ταξικό περιεχόμενο. Από τη μια οι αριστοκράτες γαιοκτήμονες, οι κυρίαρχοι του οικονομικού παιχνιδιού, κι από την άλλοι οι εκτήμοροι, οι φτωχοί ακτήμονες χωρίς ιδιοκτησία που νοίκιαζαν τη γη από τους γαιοκτήμονες δίνοντας το ένα έκτο της ετήσιας σοδειάς τους, αποτελούσαν τα αγεφύρωτα οικονομικά άκρα βάζοντας σε κίνδυνο αυτό που ονομάζουμε ομαλότητα, αφού η ολοφάνερη κοινωνική αναταραχή δεν μπορούσε παρά να είναι τα προεόρτια της εξέγερσης. Όμως το πραγματικό μπαρούτι που θα μπορούσε να τα τινάξει όλα στον αέρα ήταν οι δούλοι που έχασαν την ελευθερία τους λόγω χρεών τα οποία δεν μπορούσαν να ξεπληρώσουν στους πλούσιους γαιοκτήμονες δανειστές τους. Η δυνατότητα δανεισμού με εγγύηση την προσωπική ελευθερία, που ίσχυε ως εκείνη την εποχή, μετέτρεπε πρώην ελεύθερους (και καθόλα Αθηναίους) σε δούλους δημιουργώντας κοινωνική ανισότητα – και οργή – χωρίς προηγούμενο. Μπροστά σ’ αυτή την εύφλεκτη κατάσταση ο Σόλων κατάφερε να πείσει τους αριστοκράτες να αποδεχτούν τις ριζοσπαστικές του τομές προκειμένου να αποφευχθούν τα χειρότερα.

Ο Δημήτρης Τσιμπουκίδης στο βιβλίο του «Από τον Όμηρο στον Αλέξανδρο» είναι διευκρινιστικός: «Μερικές από τις πιο σπουδαίες μεταρρυθμίσεις ήταν η κατάργηση της θεσμικής διάταξης του “δανείζειν επί τοις σώμασιν”, η “σεισάχθεια” νομοθεσία, η κατάργηση των υποχρεώσεων που βάρυναν τους εκτήμορους, η απαγόρευση της υποθήκης σε περίπτωση δανεισμού κ. α. Ο Πλούταρχος στη βιογραφία “Σόλων” γράφει ότι ο πρώτος σολώνειος νόμος – η “σεισάχθεια” νομοθεσία – “όριζε την απόσβεση των χρεών και απαγόρευε στους πολίτες να δανείζονται χρήματα, παρέχοντας για εγγύηση το σώμα τους. Η κατάργηση της δουλείας για χρέη επέδρασε οπωσδήποτε στην ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων, γιατί οι χρεοφειλέτες δεν ανήκαν πια στην κατηγορία των εξαρτημένων πολιτών. Έτσι, στην Αττική εισέρευσε ένας αριθμός δούλων από άλλες περιοχές”. Νομοθετικά απαγορευόταν να μετατρέπονται οι χρεώστες σε δούλους. Προηγούμενα οι δανειστές τοποθετούσαν πέτρες με επιγραφές στους αγρούς των χρεοφειλετών. Επί Σόλωνα, αυτό επίσης απαγορεύτηκε». (σελ. 144).

Φυσικά, τα μέτρα αυτά κάθε άλλο παρά ευχαριστούσαν την αριστοκρατία, αφού πέρα από τις δεδομένες οικονομικές ζημιές που προκαλούσαν, ουσιαστικά στερούσαν το δικαίωμα της ιδιοκτησιακής επέκτασης στη γη: «Τα μέτρα αυτά ανέκοψαν την προσπάθεια για πλουτισμό των εκπροσώπων της αριστοκρατίας, που τώρα πια δεν μπορούσε να διευρύνει τη γαιοκτησία της ούτε να δημιουργεί εξαρτημένους αγροκαλλιεργητές». (σελ. 144). Προκειμένου λοιπόν να πείσει τους αριστοκράτες να τα δεχτούν δε θα μπορούσε παρά να προβεί και στα απαραίτητα ανταλλάγματα. Πέρα από το μεγάλο δέλεαρ της κοινωνικής ομαλότητας που θα απέκλειε την περίπτωση της κοινωνικής εξέγερσης – φαινόμενο άκρως επικίνδυνο γι’ αυτούς που κατέχουν την οικονομική ισχύ – και αποφεύγοντας τον αναδασμό της γης που απαιτούσαν οι πιο ριζοσπαστικές ομάδες, όρισε ως κύριο παράγοντα για τη συμμετοχή στη διακυβέρνηση την ατομική περιουσία του καθενός, αποκλείοντας μ’ αυτό τον τρόπο τους φτωχούς από την εξουσία. Η συμφωνία ήταν απλή: οι αριστοκράτες έπρεπε να εγκαταλείψουν τις οικονομικές αξιώσεις που εξαθλίωναν το λαό και υποκινούσαν τον ξεσηκωμό του, αλλά θα διατηρούσαν την εξουσία, δηλαδή τον έλεγχο της κατάστασης. Η λεπτομέρεια ότι το κριτήριο για τη διεκδίκηση της εξουσίας είναι απολύτως οικονομικό, πράγμα που απαξίωνε παράγοντες όπως τίτλοι ευγενείας ή καταγωγή ή οτιδήποτε συνόδευε αυτό που ονομάζουμε αριστοκράτη, δε φάνηκε να αποθαρρύνει τους αριστοκράτες, καθιστώντας σαφές ότι το τελικό ζητούμενο είναι το χρήμα και μόνο το χρήμα κι ότι η περίπτωση του ξεπεσμένου αριστοκράτη που έχει χάσει την περιουσία του προφανώς δεν σημαίνει και τίποτε το σοβαρό που να αξίζει διαπραγμάτευση. Ο Σόλωνας κατάφερε μ’ ένα σμπάρο να πετύχει όλα τα τρυγόνια, αφού και τις εξαθλιωμένες τάξεις ανακούφισε απομακρύνοντας τις αναταραχές, και τους αριστοκράτες ικανοποίησε διασφαλίζοντας ότι δε θα χάσουν τα ινία, και άνοιξε για τους εμπόρους το δρόμο προς την εξουσία, καθώς γνώριζε καλά (ο ίδιος υπήρξε πολυταξιδεμένος έμπορος) ότι είναι η ανερχόμενη οικονομική δύναμη. Ο Δημήτρης Τσιμπουκίδης σημειώνει: «Για τη συμμετοχή του λαού στη διακυβέρνηση της πολιτείας ο Σόλων έθεσε όρια στο εισόδημα των πολιτών. Τώρα δεν ίσχυε η ένταξη στο ένα ή το άλλο γένος, δηλαδή η καταγωγή, αλλά το μέγεθος της ατομικής ιδιοκτησίας που καθόριζε την κοινωνική ένταξη και την αξία του ανθρώπου. Ο ελεύθερος ιθαγενής πληθυσμός της Αττικής χωρίστηκε με βάση το τιμοκρατικό σύστημα σε τέσσερις κοινωνικές “τάξεις”, σύμφωνα με το μέγεθος των εσόδων (πεντακοσιομέδιμνοι, ιππείς, ζευγίτες, θήτες). Τα άτομα που είχαν εισόδημα πεντακόσια μέδιμνα σιτηρά ή 500 μέτρα λάδι (ή κρασί) κατατάχτηκαν στην υψηλότερη βαθμίδα, δηλαδή στην “τάξη” των πεντακοσιομεδίμνων. Όσοι παρήγαγαν αντίστοιχα τριακόσια μέδιμνα ανήκαν στην “τάξη” των ιππέων (που ήταν σε θέση να συντηρούν άλογα), όσοι παρήγαγαν διακόσια μέδιμνα ανήκαν στην “τάξη” των ζευγιτών, που καλλιεργούσαν δικό τους κομμάτι γης. Στην “τάξη” των θητών ανήκαν όσοι είχαν λιγότερο από διακόσια μέδιμνα. Το ίδιο περίπου μέτρο, αλλά σε χρηματικό ποσό (μια δραχμή = ένα μέδιμνο), ίσχυε για τους εμπόρους και τους χειροτέχνες». (σελ. 144 – 145).

Ο Αριστοτέλης, στο δεύτερο βιβλίο απ’ τα «Πολιτικά» αναφέρει: «Για το Σόλωνα πιστεύουν μερικοί ότι υπήρξε σπουδαίος νομοθέτης. Διότι και την ολιγαρχία (ενν. της Αθήνας), η οποία ήταν ακραία, κατήργησε και το λαό απάλλαξε από τη δουλεία και εγκαθίδρυσε την πατροπαράδοτη δημοκρατία μετά από αρμονική σύνθεση διαφορετικών πολιτειακών στοιχείων. Διότι ο θεσμός της βουλής του Αρείου Πάγου είναι ολιγαρχικός, ο θεσμός της ανάδειξης στα αξιώματα της πολιτείας με εκλογές αριστοκρατικός και ο θεσμός των δικαστηρίων δημοκρατικός». (σελ. 455). Η άποψη ότι ο Σόλωνας εγκαθίδρυσε τη δημοκρατία είναι μάλλον υπερβολική, αφού δημοκρατία που θεσμοθετεί επισήμως τον αποκλεισμό των φτωχότερων από την εξουσία δεν είναι δημοκρατία. Το βέβαιο είναι ότι ο Σόλωνας είχε την πρόθεση να ενεργοποιήσει την πολιτική αντίληψη όλων των στρωμάτων, να δώσει δηλαδή το έναυσμα για τη συμμετοχή στα πολιτικά ζητήματα – γεγονός που προϋποθέτει πολιτική σκέψη – όχι όμως και να δώσει τη δυνατότητα της μετατροπής του λαού σε δυναμικό παράγοντα διαμόρφωσης αποφάσεων, αφού η εξουσία παρέμενε εξ’ ορισμού στα χέρια των λίγων. Ο Τσιμπουκίδης αναφέρει όλες τις τομές που έφερναν το λαό στο προσκήνιο της πολιτικής σκηνής: «Επί Σόλωνα στη λαϊκή συνέλευση είχαν δικαίωμα να παίρνουν μέρος οι διάφορες “τάξεις” – ζευγίτες, θήτες κ. α. – κάτι που μετέτρεπε το σώμα αυτό σε σπουδαίο όργανο εξουσίας. Την περίοδο αυτή η λαϊκή συνέλευση θέσπισε νόμο με τον οποίο αφαιρούσε τα πολιτικά δικαιώματα απ’ όσους στη διάρκεια κάποιας εμφύλιας αντιδικίας δεν προσχωρούσαν σε καμιά πολιτική παράταξη. Ο νόμος αυτός στόχευε στη δραστηριοποίηση των πολιτών. Για την καλύτερη λειτουργία των θεσμών της πολιτείας ο Σόλων ίδρυσε τη Βουλή των Τετρακοσίων, όπου εκλέγονταν εκατό αντιπρόσωποι από κάθε φυλή (υπήρχαν τέσσερις φυλές). Εδώ γινόταν η προετοιμασία για τα θέματα της Εκκλησίας του δήμου». (σελ. 145 – 147).

Κατά τον Τσιμπουκίδη το εκτελεστικό όργανο της εξουσίας, σε συνδυασμό με την ενδυνάμωση της λαϊκής συνέλευσης, είχαν ως άμεση συνέπεια τον ξεκάθαρο εκδημοκρατισμό της δικαστικής εξουσίας: «Επί Σόλωνα το εκτελεστικό όργανο εξουσίας της πόλης αποτελούσαν οι δέκα άρχοντες (βασιλεύς, επώνυμος άρχοντας, πολέμαρχος, έξι θεσμοθέτες και γραμματεύς), ταυτόχρονα υπήρχε και ο θεσμός των στρατηγών (τέσσερις, ένας από κάθε φυλή). Όλα τα παραπάνω οδήγησαν στον περιορισμό των δικαιοδοσιών του Αρείου Πάγου και στον εκδημοκρατισμό της δικαστικής εξουσίας: ιδρύθηκε το δικαστήριο της Ηλιαίας, που τα μέλη του εκλέγονταν απ’ όλους τους πολίτες. Είχε έξι χιλ. μέλη ενταγμένα σε δέκα τμήματα και ήταν τα πιο δημοκρατικό ανάμεσα στα άλλα όργανα εξουσίας, γιατί στη σύνθεσή τους έπαιρναν μέρος και οι θήτες. Επί Σόλωνα το πνεύμα της δικαστικής εξουσίας διέπεται από την αρχή της δικαιοσύνης για όλους, εκτός από τους δούλους». (σελ. 147).

Η άποψη του Αριστοτέλη ότι το πολίτευμα του Σόλωνα συνδύαζε θεσμούς όλων των αποχρώσεων είναι απολύτως κατατοπιστική. Η δυνατότητα της ενεργής συμμετοχής όλων στη δικαστική εξουσία είναι ξεκάθαρο δείγμα εκδημοκρατισμού. Ο τρόπος λειτουργίας όμως του Αρείου Πάγου και κυρίως ο αποκλεισμός των φτωχών από τα πολιτικά αξιώματα, όχι. Εξ’ άλλου, ακόμη και η συμμετοχή στο δικαστήριο της Ηλιαίας κρίνεται επισφαλής, αφού τα φτωχά στρώματα, που συντηρούνταν από την καθημερινή τους εργασία, συναντούσαν αντικειμενικές οικονομικές δυσκολίες. Ο μεροκαματιάρης δεν είναι τόσο εύκολο να απουσιάζει κάθε λίγο από τη δουλειά του. Κατά συνέπεια δεν είναι εύκολο να γίνει δικαστής. Ο Simon Hornblower στο συλλογικό τόμο του πανεπιστημίου της Οξφόρδης «Η Ελλάδα και ο Ελληνιστικός Κόσμος» που επιμελήθηκαν οι John Boardman, Jasper Griffin, και Oswyn Murray ξεκαθαρίζει: «Αρχικά ο Σόλων και μετά ο Κλεισθένης στο τέλος του έκτου αιώνα είχαν αφήσει την Αθήνα πόλη αριστοκρατική ακόμη από πολλές απόψεις. Και συγκεκριμένα η εισαγωγή της “προσφυγής στο λαό”, που ο Αριστοτέλης θεωρούσε ως ένα από τα δημοτικότατα μέτρα του Σόλωνα, παρέμενε μόνο δυνάμει δημοκρατικό μέχρι που η εισαγωγή της πληρωμής των ενόρκων στη δεκαετία του 460 σήμαινε ότι τα μεγάλα λαϊκά δικαστήρια (με εκατοντάδες ή ακόμα και χιλιάδες δικαστές) μπορούσαν να συνέρχονται τακτικά χωρίς εισοδηματικές απώλειες για τα μέλη τους». (σελ. 194).

Ο Αριστοτέλης στο ζήτημα του εκδημοκρατισμού της δικαστικής εξουσίας από το Σόλωνα τοποθετείται μάλλον επικριτικά, αφού στέκεται στις κατηγορίες που διατύπωσαν μερικοί: «Γι’ αυτό και τον κατηγορούν μερικοί. Λένε δηλαδή ότι κατήργησε τους άλλους θεσμούς (ενν. τους μη δημοκρατικούς), αφού κατέστησε τα δικαστήρια, των οποίων τα μέλη αναδεικνύονται με κλήρο, κυρίαρχη εξουσία για όλα τα ζητήματα. Διότι, όταν αυτό το θεσμικό σύστημα επικράτησε, κολακεύοντας ορισμένοι το λαό, σα να ήταν τύραννος, μετέστρεψαν το πολίτευμα στη σημερινή μορφή της δημοκρατίας». (σελ. 457). Είναι φανερό ότι ο Αριστοτέλης είναι βαθύτατα απογοητευμένος από την ποιότητα της δημοκρατίας που παρακολουθεί. Και σ’ αυτό δεν έχει άδικο. Η κυριαρχία του αριβισμού και η ανευθυνότητα ενός λαού που άγεται και φέρεται από τη βούληση των καιροσκόπων σηματοδοτούν τη στρέβλωση της δημοκρατίας μετατρέποντας τον τυχοδιωκτισμό σε αδιαπραγμάτευτη πολιτική συνθήκη. Υπό αυτούς τους όρους είναι αδύνατο να συζητάμε για ευνομία, αφού όλα ματαιώνονται από την επιβολή των προσωπικών συμφερόντων που διεκδικούν την επίφαση της νομιμότητας. Όμως ο Αριστοτέλης δεν επιχειρεί να μπει στην ουσία αυτών των στρεβλώσεων. Στέκεται περισσότερο ως παρατηρητής και προχωρά σε ταξινομήσεις. Η δημοκρατία που βλέπει ταξινομείται στα στρεβλά πολιτεύματα και κατ’ επέκταση οτιδήποτε μπορεί να συνέβαλε στη δημιουργία της δεν μπορεί παρά να αντιμετωπίζεται με δυσπιστία. Μοιραία πέφτει σε αντιφάσεις. Ενώ στο τρίτο βιβλίο απ’ τα «Πολιτικά» θέτει ξεκάθαρα τον ορισμό του πολίτη ως εξής: «Πολίτης, λοιπόν, με την ακριβέστερη σημασία της λέξης ορίζεται κάποιος με βάση κυρίως το δικαίωμά του να μετέχει στη δικαστική και πολιτική εξουσία και με τίποτε άλλο» (σελ. 87), πράγμα που επαναλαμβάνει: «Διευκρινίστηκε επομένως από όλα αυτά ποια είναι η φύση του πολίτη: όποιος δηλαδή σε μια πόλη έχει τη δυνατότητα να μετέχει στη βουλευτική και δικαστική εξουσία, αυτόν θεωρούμε πολίτη της πόλης τούτης» (σελ. 91), βλέποντας τη μεταρρύθμιση του Σόλωνα, όπου γίνονται τρομερά βήματα προς την κατεύθυνση του να αποδοθεί στους Αθηναίους η ιδιότητα του πολίτη (όπως ο ίδιος την ορίζει), επισημαίνει τις κατηγορίες, γιατί διαβλέπει τις συνθήκες της δημοκρατικής στρέβλωσης που θα ακολουθήσει. Μολονότι αντιλαμβάνεται ότι πρέπει ο πολίτης να έχει λόγο για τις κοινές υποθέσεις και μολονότι συνειδητοποιεί ότι ο λαός ενωμένος είναι πανίσχυρος και ξεπερνά κάθε άριστο, εντούτοις αποστασιοποιείται από οτιδήποτε του δίνει πρόσβαση στη διαχείριση της εξουσίας. Θα λέγαμε ότι, ενώ συνειδητοποιεί την ανωτερότητα της πολιτειακής οργάνωσης που προϋποθέτει τη λαϊκή κυριαρχία, ταυτόχρονα απομακρύνεται γιατί δεν μπορεί να ερμηνεύσει τα θεσμικά κενά που την οδηγούν στη στρέβλωση. Ο Ραφαηλίδης στο βιβλίο «Νεοελληνική Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας» γράφει: «Όλα καλά και άγια λοιπόν με τις κολοσσιαίας σημασίας μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα, αλλά μια “τρύπα” που υπάρχει στο όλο σύστημα θα αποδειχθεί καταστροφική: Ο Σόλων δεν προβλέπει κεντρική εξουσία στο διοικητικό μηχανισμό. Όμως, όπως ήδη καταλάβαμε, δεν προβλέπει ούτε “λαϊκή εξουσία”. Η εξουσία μοιράζεται άτσαλα στην ανανεούμενη κάθε χρόνο “κυβέρνηση” των πεντακοσιομεδίμνων αρχόντων, την Εκκλησία του Δήμου, τον Άρειο Πάγο και τη Βουλή των Τετρακοσίων. Οι έριδες ανάμεσα σ’ αυτά τα “όργανα” είναι συχνές και οξύτατες. Οι διορθώσεις στο διοικητικό σύστημα, που κάνει ο Σόλων, δε στέκονται ικανές να διορθώσουν την κατάσταση. Κάπου τα μπέρδεψε ο Σόλων. Αλλά πώς να μην τα μπερδέψει; Ήταν τόσο καινούργια αυτά που έκανε, που τα λάθη του δε μετρούν». (σελ. 148 – 149 – 150).

Ο Αριστοτέλης δεν μπορεί να διαγνώσει αυτά τα λάθη. Ούτε μπαίνει στη διαδικασία της μελέτης των θεσμών, ώστε να εντοπίσει τις ατέλειες. Έτσι μένει μετέωρος ανάμεσα στην πεποίθηση της υπεροχής του λαού (ως σύνολο) και της ταυτόχρονης υποτίμησης της δημοκρατίας, ως κάτι στρεβλό που ευνοεί περισσότερο την αναξιοκρατία. Όπως είναι φυσικό, στέκεται επικριτικά ακόμη και στον ολοκληρωτικό εκδημοκρατισμό της δικαστικής εξουσίας από τον Περικλή που θεσμοθέτησε μισθό για τους δικαστές, ώστε να μπορούν να συμμετέχουν όλοι ισότιμα: «Την εξουσία της βουλής του Αρείου Πάγου περιόρισαν ο Εφιάλτης και ο Περικλής, και μισθό στους δικαστές έδωσε ο Περικλής. Με τον τρόπο αυτό κάθε δημαγωγός συνέβαλλε όλο και περισσότερο στη διαμόρφωση της σημερινής μορφής της δημοκρατίας». (σελ. 457). Ο εκδημοκρατισμός είναι για τον Αριστοτέλη σχεδόν συνώνυμο της δημαγωγίας. Ο Simon Hornblower στο βιβλίο «Η Ελλάδα και ο Ελληνιστικός Κόσμος» ξεκαθαρίζει: «Στην πραγματικότητα, οι δημαγωγοί όφειλαν τη δύναμη της επιρροής τους σε ένα δομικό κενό της δημοκρατίας. Η διαχείριση της ηγεμονίας σήμαινε έναν ολοένα αυξανόμενο όγκο εργασίας, και οι Αθηναίοι που δε διέθεταν δημόσια διοίκηση σημερινού τύπου, άφηναν αυτό το έργο στους πολιτικούς που έκαναν δουλειά τους τη λεπτομερή γνώση: η γνώση ήταν δύναμη». (σελ. 200). Και κάπου εδώ κρύβονται τα θεσμικά κενά της αθηναϊκής δημοκρατίας, που μοιραία την οδήγησαν στη στρέβλωση. Κι αυτά δεν έχουν να κάνουν με τη συμμετοχή όσο με την αποχή του λαού από τα τεκταινόμενα της διαχείρισης της εξουσίας. Η μετατροπή των πολιτικών σε επαγγελματίες γνώστες των ζητημάτων που ο λαός αδυνατεί να ελέγξει, αφού δεν τα κατέχει, δε θα μπορούσε να οδηγήσει πουθενά αλλού πέρα απ’ τη στρέβλωση. Γιατί αυτό ακριβώς είναι το πεδίο των δημαγωγών που σταδιακά θα καταλύσουν όλους τους νόμους. Οι δημοκρατίες δε στηρίζονται ούτε σε ευχολόγια ούτε στην καλή θέληση των ανθρώπων που κατέχουν τα διοικητικά πόστα. Οι δημοκρατίες στηρίζονται στη διαφάνεια, που μόνο οι θεσμοί μπορούν να εξασφαλίσουν. Δημοκρατία χωρίς ισχυρούς θεσμούς κι ελεγκτικούς μηχανισμούς που καθιστούν τους πολίτες αληθινούς κοινωνούς της εξουσίας (δικαιοσύνη, ενημέρωση, οικονομικός έλεγχος κλπ), δεν μπορεί παρά να κινείται παρασκηνιακά. Είναι ο μηχανισμός που μετατρέπει τους πολιτικούς σε επαγγελματίες γνώστες και το λαό ανίσχυρο μπροστά σε όρους και γεγονότα που δεν καταλαβαίνει. Είναι δηλαδή ο μηχανισμός της συσκότισης. Οι δημοκρατίες αυτού του είδους είναι οι κατ’ επίφαση δημοκρατίες, γιατί στην ουσία λειτουργούν ολιγαρχικά. Οι νόμοι διαστρεβλώνονται, τα συμφέροντα κυριαρχούν και οι δημαγωγοί βρίσκουν άριστο πεδίο δράσης. Όμως, είναι ολοφάνερο ότι όλα αυτά προϋποθέτουν την απομάκρυνση του λαού από την εξουσία κι όχι τη συμμετοχή του.

Η άποψη του Αριστοτέλη ότι το πολίτευμα του Σόλωνα συνδύαζε θεσμούς όλων των αποχρώσεων είναι απολύτως κατατοπιστική. Η δυνατότητα της ενεργής συμμετοχής όλων στη δικαστική εξουσία είναι ξεκάθαρο δείγμα εκδημοκρατισμού.

Ο Αριστοτέλης δε θεωρεί υπεύθυνο το Σόλωνα για την ανάδειξη των δημαγωγών: «Αυτό όμως» (η ανάδειξη των δημαγωγών) «δε φαίνεται ότι ανταποκρινόταν στην πρόθεση του Σόλωνα, αλλά συνέβη συμπτωματικά. (Διότι ο λαός, επειδή κατά τους περσικούς πολέμους υπήρξε η αιτία της κυριαρχίας (ενν. των Ελλήνων) στη θάλασσα, έγινε αλαζονικός και διάλεξε για αρχηγούς ανθρώπους φαύλους παρά την αντίδραση των έντιμων πολιτών). Διότι ο Σόλωνας φαίνεται ότι έδωσε στο λαό όση δύναμη θεωρούσε απολύτως αναγκαία, δηλαδή να εκλέγει τους αξιωματούχους και να ζητεί απ’ αυτούς να λογοδοτούν για τις πράξεις τους (γιατί, αν ο λαός δεν είχε και αυτή την εξουσία, θα ήταν δούλος και εχθρός της πολιτείας), ενώ όλοι οι αξιωματούχοι όρισε να είναι διακεκριμένοι και πλούσιοι, να προέρχονται δηλαδή από τις τάξεις των πεντακοσιομεδίμνων και των ζευγιτών, καθώς και από την τρίτη τάξη των λεγομένων ιππέων. Η τέταρτη τάξη, ήταν η τάξη των θητών, οι οποίοι δεν είχαν καμιά συμμετοχή στην εξουσία». (σελ. 457 – 459). Με άλλα λόγια ο λαός πρέπει να ελέγχει τους αξιωματούχους, πρέπει να απαιτεί να λογοδοτούν οι διαχειριστές της εξουσίας, αλλά όχι να τη διεκδικεί ο ίδιος. Τα εγγενή θεσμικά προβλήματα δε φαίνεται να προβληματίζουν τον Αριστοτέλη. Το βέβαιο είναι ότι η πολιτική σκέψη διαμορφώνεται αυστηρά μέσα στα δεδομένα και τις δυνατότητες που προσφέρει κάθε εποχή. Εξάλλου και οι προθέσεις του Αριστοτέλη φαίνεται ότι είναι περισσότερο περιγραφικές, ως αυστηρός καθορισμός των πολιτευμάτων που μελετάει, κι ως εντοπισμός των αδυναμιών του καθενός. Ο Αριστοτέλης περισσότερο διαχωρίζει τις έννοιες από τον τρόπο που λειτουργούν τα πολιτεύματα παρά προβαίνει σε προσωπικές προτάσεις ή λύσεις προκειμένου να βελτιωθούν. Γι’ αυτό ακριβώς και το έργο του «Πολιτικά» είναι το θεμέλιο της πολιτικής σκέψης. Γιατί δίνει τα εννοιολογικά εργαλεία για να μπορούμε να εντοπίζουμε όλες τις λεπτές αποχρώσεις των συστημάτων που πολλές φορές εμπλέκονται και λειτουργούν από κοινού, σαν αξεδιάλυτο κουβάρι. Κι αυτό ακριβώς το ξεδιάλεγμα είναι το έργο του Αριστοτέλη, που τον καθιστά πιο επίκαιρο από ποτέ.

Όσο για το Σόλωνα, τελικά προκάλεσε τη δυσαρέσκεια όλων. Ο Τσιμπουκίδης επικαλείται τον Πλούταρχο προκειμένου να είναι απολύτως κατατοπιστικός: «Ο Πλούταρχος υπογραμμίζει ότι ο Σόλων με τις μεταρρυθμίσεις αυτές δυσαρέστησε και τους εύπορους και τους άπορους, τους πρώτους επειδή κατάργησε τα χρέη, τους δεύτερους επειδή δε μοίρασε τη γη. Ήταν όμως πανθομολογούμενο το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις τους Σόλωνα οδήγησαν στην ενεργοποίηση της λαϊκής συνέλευσης (Εκκλησία του δήμου)». (σελ. 145). Το μόνο που μένει είναι η απάντηση του Σόλωνα «όταν τον ρωτούσαν αν θέσπισε τους καλύτερους νόμους για τους Αθηναίους: “Τους καλύτερους που θα μπορούσαν να δεχτούν οι ίδιοι”». (σελ. 143).
---------------
Αριστοτέλης: «Πολιτικά», τόμος 1ος, μετάφραση Δημήτρης Παπαδής, εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2006.

Αριστοτέλης: «Πολιτικά», τόμος 2ος, μετάφραση Πηνελόπη Τζιώκα – Ευαγγέλου, εκδόσεις ΖΗΤΡΟΣ, Θεσσαλονίκη 2007.

Δημήτρης Ι. Τσιμπουκίδης: «Από τον Όμηρο στον Αλέξανδρο, Στο φως της σύγχρονης ιστορικής επιστήμης», εκδόσεις ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, Αθήνα 1995.

Βασίλης Ραφαηλίδης: «Νεοελληνική Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδας», ΕΚΔΟΣΕΙΣ του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ, Αθήνα 2010.

Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Simon Hornblower: «Η Ελλάδα και ο Ελληνιστικός Κόσμος», επιμέλεια: John Boardman, Jasper Griffin, Oswyn Murray, μετάφραση Αλίκη Τσοτσορού – Μύστακα, εκδόσεις ΝΕΦΕΛΗ, Αθήνα 1996.

Τα καλά ή τα κακά νέα προτιμάτε πρώτα;

Αν υπάρχουν καλά και κακά νέα, ποια προτιμάτε να ακούσετε πρώτα και ποια είναι καλύτερο να λέτε στους άλλους; Σε αυτό το ερώτημα έχουν προσπαθήσει να δώσουν απάντηση πολλά εγχειρίδια μάνατζμεντ και πολλές ιστοσελίδες, προτείνοντας τη στρατηγική "σάντουιτς" κακών νέων. Σύμφωνα με αυτή τη στρατηγική, οι "πληροφοριοδότες" είναι καλό να ξεκινούν με καλά νέα, να συνεχίζουν με τα κακά και να τελειώνουν την είδηση με καλά νέα.

Σύμφωνα με πρόσφατη ψυχολογική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό “Personality and Social Psychology Bulletin”, αυτή η στρατηγική είναι αρκετά εγωκεντρική, καθώς ωφελεί περισσότερο αυτούς που δίνουν τα νέα παρά αυτούς που τα λαμβάνουν. Οι αποδέκτες των μηνυμάτων προτιμούν να ακούν ένα καλό νέο τελευταίο, αλλά δεν μπορούν να απολαύσουν το καλό νέο γνωρίζοντας ότι πρόκειται αμέσως μετά να ακούσουν κάτι που δεν θα τους αρέσει (Legg & Sweeny, 2013).

Στην πραγματικότητα, η συγκεκριμένη μελέτη αποκάλυψε πως η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων προτιμούν να ακούσουν πρώτα τα κακά νέα, και πως είναι πρωτίστως ανάγκη των "πληροφοριοδοτών" να ξεκινήσουν λέγοντας τα καλά νέα.

Τόσο οι γιατροί και οι εκπαιδευτικοί, όσο και οι καθηγητές και οι ερωτικοί σύντροφοι χρειάζεται να πουν καλά και κακά νέα. Τα ευρήματα της έρευνας προτείνουν πως οι γιατροί, οι εκπαιδευτικοί, οι καθηγητές και οι σύντροφοι μπορεί να δίνουν ανεπιτυχώς καλά και κακά νέα επειδή ξεχνούν πώς είναι να βρίσκεσαι στη θέση του παραλήπτη. Οι "πληροφοριοδότες" προτιμούν να καθυστερήσουν τη δυσάρεστη εμπειρία του να πουν ένα κακό νέο, ενώ οι δέκτες αγχώνονται γνωρίζοντας ότι πολύ σύντομα θα ακούσουν ένα νέο που δεν θα τους ευχαριστήσει. Αυτή η ένταση μπορεί να μπλοκάρει την επικοινωνία και να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα τόσο για τους "πληροφοριοδότες" όσο και για τους δέκτες της είδησης (Legg & Sweeny, 2013).

Ωστόσο, το "σάντουιτς" των κακών νέων που προτείνουν πολλοί, μπορεί να έχει αντίθετα αποτελέσματα. Αν και βοηθά τους ανθρώπους να έχουν μια λιγότερο αμυντική στάση, το να τους κρύβουμε τα κακά νέα μπορεί να τους κάνει να αισθάνονται ότι δεν υπάρχει περιθώριο αλλαγής. Τα κακά νέα, που συνήθως κινητοποιούν την αλλαγή, μπορεί να παραγκωνιστούν από τα καλά νέα και να αφήσουν το δέκτη μπερδεμένο.

Σύμφωνα με τη βασική ερευνήτρια της μελέτης Άντζελα Λεγκ, χρειάζεται να ρυθμίζουμε το πώς μεταφέρουμε τα νέα σύμφωνα με το ποιος είναι ο τελικός μας στόχος.
"Αν είστε γιατρός και θέλετε να ανακοινώσετε μια διάγνωση με κακή πρόγνωση, στην περίπτωση που δεν υπάρχει κάτι που μπορεί να κάνει ο ασθενής, πείτε πρώτα τα κακά νέα και στη συνέχεια χρησιμοποιήστε θετικές πληροφορίες για να τον/την βοηθήσετε να το αποδεχτεί. Αντίθετα, αν υπάρχουν πράγματα που μπορεί να κάνει, πείτε στο τέλος τα κακά νέα και ενημερώστε για το πως θα μπορούσε να βελτιώσει την κατάστασή του".