Η πρώτη σχετίζεται με την κίνηση προς τα έξω, στις επιλογές που δίνουν μορφή στις δυνατότητες και στις αξίες ενός ατόμου.
Η δεύτερη αναπτύσσεται στο βάθος, στα σημεία όπου η ψυχή αρχίζει να ανασύρει παλαιότερο υλικό για να οργανωθεί με μεγαλύτερη συνοχή. Οι δύο αυτές πορείες έχουν κοινή κατεύθυνση την ανάπτυξη, καθεμία όμως ξεκινά από διαφορετικό σημείο και ο ρυθμός της ζωής σταθεροποιείται όταν βρίσκουν χώρο να λειτουργήσουν μαζί.
Η σύγχρονη εποχή ενισχύει κυρίως την πρώτη από αυτές τις πορείες. Προωθεί μια κουλτούρα αδιάκοπης αυτοβελτίωσης όπου οι στόχοι, οι δεξιότητες, οι επιδόσεις και οι ορατές αλλαγές παρουσιάζονται ως τα βασικά εργαλεία της εξέλιξης.
Το περιβάλλον επιβραβεύει την εξωτερική πρόοδο και αφήνει να εννοηθεί ότι η ψυχική οργάνωση ακολουθεί από μόνη της.
Έτσι, ο άνθρωπος καταλήγει συχνά να επενδύει υπερβολικά σε ό,τι φαίνεται και λιγότερο σε ό,τι κινείται μέσα του. Επιδιώκει βελτίωση με ένταση, αλλά χωρίς εσωτερικό πλαίσιο επεξεργασίας. Ακολουθεί πρακτικές που υπόσχονται άμεση αλλαγή, χωρίς να παρατηρεί αν οι εσωτερικές του αντιδράσεις μετακινούνται ή αν οι βαθύτερες ανάγκες του βρίσκουν χώρο. Η εξωτερική οργάνωση δεν μεταφράζεται αυτόματα σε εσωτερική σταθερότητα. Ένα άτομο μπορεί να λειτουργεί άψογα στον κόσμο και ταυτόχρονα να νιώθει ότι το κέντρο βάρους του μετακινείται με τρόπους που δεν κατανοεί. Μπορεί να επιτυγχάνει πολλά και να παραμένει ανήσυχο, να ζει με ορατή πρόοδο αλλά χωρίς αίσθηση ψυχικής συνέχειας.
Όταν η ανάπτυξη στηρίζεται αποκλειστικά στη σφαίρα της πράξης, το βάθος μένει ανενεργό. Η ψυχή δεν οργανώνεται επειδή ο άνθρωπος κινείται γρήγορα, οργανώνεται όταν ο εσωτερικός της ρυθμός λαμβάνεται υπόψη. Και αυτός ο ρυθμός γίνεται αντιληπτός μόνο μέσα από την κίνηση της εξατομίκευσης. Εκεί, τα χαμένα και θαμμένα στρώματα του ψυχικού υλικού βρίσκουν θέση, οι ασύνδετες εμπειρίες αποκτούν νόημα και οι μικρές εσωτερικές αντιδράσεις μετατρέπονται σε δείκτες που δείχνουν που χρειάζεται να δείξουμε προσοχή. Η πραγματική πρόοδος προκύπτει όταν η εξωτερική προσπάθεια βρίσκει σημείο επαφής με αυτή την εσωτερική οργάνωση. Τότε η ανάπτυξη αποκτά βάθος, η κατεύθυνση σταθεροποιείται και η ζωή παύει να είναι μια σειρά από επιτεύγματα χωρίς πυρήνα.
Σε αυτό το σημείο καθίσταται σαφές ότι η προσωπική εξέλιξη οργανώνεται μέσα από δύο αλληλοσυμπληρούμενες διεργασίες.
-Η μία εκδηλώνεται στο επίπεδο της πράξης, όπου το άτομο δίνει μορφή στις δυνατότητές του μέσω επιλογών με συναισθηματικό και αξιακό περιεχόμενο.
-Η άλλη δρα στο εσωτερικό ψυχικό πεδίο, στο οποίο το ασυνείδητο ανασύρει υλικό που χρειάζεται επεξεργασία προκειμένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη εσωτερική συνοχή. Με αυτό το υπόβαθρο γίνεται ευκολότερο να δούμε πώς λειτουργούν οι δύο κινήσεις στην πράξη και στο βάθος.
Η αυτοπραγμάτωση εμφανίζεται όταν ένας άνθρωπος αρχίζει να ζει αυτό που ήδη γνωρίζει πως τον εκφράζει. Δεν χρειάζεται θεαματικές δηλώσεις. Αρκεί μια σειρά από επιλογές που αντικατοπτρίζουν εσωτερική συνέπεια. Κάποιος δίνει μορφή σε αξίες, δεξιότητες, δημιουργικές παρορμήσεις. Αρχίζει πράγματα που έμεναν στα συρτάρια. Στηρίζει σχέσεις που καλλιεργούν ποιότητα. Παύει να παλεύει με την εικόνα που φοβάται πως δείχνει και ασχολείται με το περιεχόμενο της ζωής του. Η αυτοπραγμάτωση φαίνεται στη στάση που κρατά ο άνθρωπος απέναντι στη ζωή, όχι στα αποτελέσματα που παρουσιάζει.
Η καθημερινή εμπειρία δείχνει πως η αυτοπραγμάτωση γεννιέται όταν το άτομο κουράζεται να παραμένει “μικρό”. Να ελέγχει κάθε βήμα, κάθε σκέψη, κάθε ανάγκη για δημιουργικότητα. Κάποια στιγμή, ο εσωτερικός περιορισμός κουράζει περισσότερο από την αβεβαιότητα της εξέλιξης. Η πράξη τότε παίρνει το προβάδισμα. Και η ζωή ανοίγει χώρο σε επιλογές που δεν υπηρετούν την επίδειξη, αλλά την αξιοπρέπεια.
Η εξατομίκευση έχει άλλη κατεύθυνση. Εξελίσσεται στο επίπεδο του ψυχικού βάθους. Δεν απευθύνεται στον τρόπο που λειτουργούμε στην καθημερινότητα, αλλά αφορά το σημείο όπου το ασυνείδητο βρίσκει ευκαιρία να ξεπροβάλλει στην επιφάνεια. Ο άνθρωπος αρχίζει να καταλαβαίνει πως το υλικό που αναδύεται δεν είναι τυχαίο. Προέρχεται από παλιές μνήμες, από επιθυμίες που έμειναν ανεκπλήρωτες, από πλευρές του χαρακτήρα που δεν εκπαιδεύτηκαν ποτέ να στέκονται στο φως.
Η εξατομίκευση σαφώς δεν είναι ψυχολογικό πρόγραμμα ούτε θεραπευτική μέθοδος. Είναι η φυσική διαδικασία με την οποία η ψυχή αναζητά συνοχή. Όταν κάποιος συναντά το εσωτερικό του υλικό με ανοιχτότητα, οι εικόνες του ασυνείδητου γίνονται ενδείξεις για το πραγματικό του πλαίσιο. Φωτίζονται συγκρούσεις, προσδοκίες που δεν ανήκουν στο άτομο, τρόποι προσαρμογής που κάποτε χρειάζονταν αλλά τώρα περιορίζουν. Η εξατομίκευση προσφέρει αυτό το είδος βάθους που επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να ζει με μεγαλύτερη αυθεντικότητα ακόμη κι όταν δεν έχει βρει λύσεις για όλα.
Στην ψυχοερευνητική πράξη παρατηρείται συχνά ένα φαινόμενο. Όσο πιο έντονα ένας άνθρωπος στρέφεται προς τις εξωτερικές του επιδιώξεις, τόσο περισσότερο παραμένει ακαθάριστο το εσωτερικό του υλικό. Και όσο πιο βαθιά κάποιος εξερευνά το ασυνείδητο, τόσο πιο συχνά δυσκολεύεται να μεταφέρει αυτή τη γνώση στην καθημερινότητά του.
Η πραγματική ωρίμανση προκύπτει όταν το άτομο επιτρέπει στον εαυτό του να ξεδιπλωθεί και στις δύο κατευθύνσεις. Η πράξη χρειάζεται καλλιέργεια. Το βάθος χρειάζεται καθαρή ματιά. Και η ισορροπία χτίζεται όταν αυτά τα δύο συναντιούνται.
Σε επίπεδο ανάπτυξης, η αυτοπραγμάτωση βοηθά το άτομο να αναγνωρίζει τι μπορεί να δημιουργήσει. Να στηρίξει επιλογές που αντανακλούν την ακεραιότητά του. Να ζήσει με τρόπο που παράγει νόημα. Η εξατομίκευση επιτρέπει στον άνθρωπο να επεξεργαστεί το υλικό που κουβαλά. Να κυκλοφορεί μέσα στον εαυτό του χωρίς να φοβάται τα σημεία που κάποτε τον πλήγωσαν. Να βλέπει τις εσωτερικές του κινήσεις χωρίς εξιδανικεύσεις.
Πιο συγκεκριμένα, ένα στοιχείο που επηρεάζει και τις δύο διαδικασίες είναι ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τα εσωτερικά του όρια. Κάθε εμπειρία αφήνει ένα ίχνος που καθορίζει τον τρόπο προσέγγισης των επόμενων. Στην αυτοπραγμάτωση αυτό φαίνεται μέσα από στιγμές όπου ένα μικρό βήμα δίνει τόλμη για το επόμενο. Μια επιτυχία, ακόμη και περιορισμένη, λειτουργεί σαν σημείο αναφοράς και ενισχύει την αίσθηση κατεύθυνσης. Στην εξατομίκευση, τα όρια εμφανίζονται μέσα από αντιδράσεις που δεν εξηγούνται άμεσα. Μια δυσκολία να δεχθούμε στήριξη, μια ένταση που επανέρχεται, μια αίσθηση δυσφορίας χωρίς φανερή αιτία. Αυτές οι μικρές μετατοπίσεις δίνουν πληροφορίες για την εσωτερική οργάνωση.
Μερικές αντιδράσεις εμφανίζονται πριν καν προλάβουμε να τις σκεφτούμε. Μια σύσπαση στο στομάχι την ώρα μιας συζήτησης. Μια μικρή αλλαγή στη φωνή όταν κάτι μας αγγίζει βαθύτερα από όσο θέλουμε να παραδεχτούμε. Μια επιμονή σε μια λεπτομέρεια που, λογικά, δεν θα έπρεπε να μας απασχολεί τόσο. Αυτά τα σημάδια δείχνουν σημεία ενεργοποίησης. Δείχνουν πού υπάρχει φόρτιση και πού χρειάζεται περισσότερη προσοχή. Όταν το άτομο αρχίζει να τα αναγνωρίζει, καταλαβαίνει πιο καθαρά τι το επηρεάζει και γιατί. Αυτή η κατανόηση ενισχύει τη διαύγεια των επόμενων βημάτων και δημιουργεί εσωτερική συνέχεια που στηρίζει τόσο την πράξη όσο και το βάθος.
Οι δύο διαδικασίες μπορούν να συνυπάρξουν δημιουργικά. Η ζωή αποκτά ρυθμό που δεν στηρίζεται σε ρόλους. Οι σχέσεις γίνονται πιο καθαρές. Οι επιλογές αποκτούν νόημα που δεν βασίζεται στην επιβεβαίωση. Η ψυχή αποκτά χώρο να αναπνεύσει. Το άτομο αντέχει το βάρος της εξέλιξης, όχι επειδή έγινε άτρωτο, αλλά επειδή γνωρίζει πια τον τρόπο που λειτουργεί μέσα του.
Στο σύγχρονο τοπίο, η προσωπική ανάπτυξη συχνά παρουσιάζεται σαν αγώνας δρόμου. Ο άνθρωπος καλείται να παράγει αποτελέσματα με ρυθμό που δεν επιτρέπει καμία παύση. Στο μεταξύ, το εσωτερικό του σύστημα ζητά χρόνο για να οργανωθεί. Η αυτοπραγμάτωση χρειάζεται χώρο για να αποκτήσει σταθερότητα. Η εξατομίκευση χρειάζεται χρόνο για να γίνει κατανοητή. Καμία από τις δύο διεργασίες δεν ανθίζει μέσα σε πίεση. Εκεί αναπτύσσονται ΜΟΝΟ οι άμυνες.
Η εσωτερική ωρίμανση αρχίζει όταν το άτομο καταλαβαίνει πως η ζωή δεν λειτουργεί με διαταγές. Θέλει προσοχή. Θέλει διάθεση να δούμε ποιο κομμάτι μας δρα σε κάθε στιγμή. Άλλοτε χρειάζεται πράξη. Άλλοτε χρειάζεται επεξεργασία του υλικού που εμφανίζεται στο βάθος. Η πράξη χωρίς βάθος γίνεται μηχανική. Το βάθος χωρίς πράξη γίνεται ακινησία. Η συνοχή προκύπτει όταν αυτά τα δύο βρίσκουν τον ρυθμό τους.
Κάποια στιγμή ο άνθρωπος παρατηρεί μια δική του αλήθεια. Η ζωή που χτίζει εξωτερικά επηρεάζεται από τον τρόπο που χειρίζεται το υλικό της ψυχής του. Και το υλικό της ψυχής του επηρεάζεται από τις επιλογές που κάνει στον κόσμο. Αυτές οι δύο κατευθύνσεις δημιουργούν κύκλους ανάπτυξης. Αργούς, σταθερούς, αλλά γεμάτους ουσία. Η ψυχή δεν ζητά τελειότητα. Ζητά προθυμία.
Όταν η αυτοπραγμάτωση και η εξατομίκευση κινούνται μαζί στο ίδιο πρόσωπο, η ζωή αποκτά άλλη ποιότητα. Δεν στηρίζεται σε φόβο, ούτε σε υπερπροσπάθεια. Στηρίζεται σε μια εσωτερική δύναμη που γεννιέται από τη γνώση του εαυτού. Οι σχέσεις γίνονται καθαρότερες. Οι επιλογές γίνονται πιο σταθερές. Το άτομο αρχίζει να αντέχει τις μεταβολές χωρίς να χάνει τον προσανατολισμό του.
Η ωρίμανση προχωρά όταν ο άνθρωπος αντέχει να είναι παρών στις εσωτερικές του αντιδράσεις. Η παρατήρηση αυτή, όσο απλή κι αν φαίνεται, μετακινεί βαθιά σημεία της ψυχικής οργάνωσης. Η αυτοπραγμάτωση προσφέρει κατεύθυνση. Η εξατομίκευση προσφέρει βάθος. Και μέσα σε αυτή τη συνύπαρξη, η ανθρώπινη εμπειρία βρίσκει το σημείο όπου οι επιλογές και το ασυνείδητο παύουν να συγκρούονται και αρχίζουν να συνεργάζονται. Και εκεί αρχίζει η πραγματική Αλλαγή.
Δεν υπάρχουν σχόλια :
Δημοσίευση σχολίου