Κυριακή 12 Ιουνίου 2016

Αυτοκράτειρα Θεοδώρα: Πώς βρέθηκε από την πορνεία στο Θρόνο του Βυζαντίου

Μια απ’ τις πιο ελκυστικές μορφές που, παρά τις αντινομίες της, πάντα κεντρίζει το ενδιαφέρον μας και ερεθίζει τη φαντασία μας, που με την απίστευτη τύχη της (ή μήπως ικανότητα;) συνέπαιρνε τους συγκαιρινούς της αλλά και τους συγχρόνους μας, είναι η αυτοκράτειρα Θεοδώρα. Αν τα μισά αληθεύουν απ’ τη Μυστική Ιστορία του Προκοπίου, που σημειωτέον δεν τόλμησε να δημοσιοποιήσει όσο ζούσε ο σπουδαίος ιστορικός, θα μας έκαναν να κοκκινίσουμε από ντροπή. Προσωπικά της βγάζω το καπέλο όχι τόσο για τις δεξιότητες, που αναμφίβολα είχε, όσο γι’ αυτήν τη φλόγα της προσωπικότητάς της που κράτησε αναμμένη καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της και για το γεγονός πως κατόρθωσε από μια ασημαντότητα να κυβερνήσει de facto τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία της εποχής της.
       
Γεννήθηκε το 500 κατά πάσα πιθανότητα στην Κύπρο, ενώ άλλοι μιλούν για τη Συρία και, ακόμα μικρό παιδί, ήρθε με τους δικούς της στην Κωνσταντινούπολη. Σύμφωνα με μια κατασκευασμένη απ’ το παλάτι γενεαλογία, ο πατέρας της παρουσιαζόταν ως ένας σεβάσμιος και σοφός συγκλητικός, αλλά μάλλον, που είναι και το πιο πιθανό, ήταν ο Ακάκιος, ένας φτωχός, με επάγγελμα να φυλάει και να τρέφει τις αρκούδες στο αμφιθέατρο για τα θεάματα. Η μητέρα της, ίσως συνονόματη της κόρης, δεν χαρακτηριζόταν από αυστηρότητα των ηθών, όπως και όλες οι γυναίκες στον χώρο του θεάματος, των παρασκηνίων και του τσίρκο. Η Θεοδώρα ήταν η μεσαία από τρεις αδελφές, τηνΚομιτώ και την Αναστασία και στην αρχή συνόδευε τη μεγαλύτερη στη σκηνή του θεάτρου παίζοντας μικρούς ρόλους.
        
Ήταν πανέμορφη, μια νεαρή με ασύγκριτη χάρη, ένα θελκτικό κάπως χλομό και θαμπό πρόσωπο, με δυο μεγάλα φλογερά εκφραστικά μάτια γεμάτα ζωή και ένα “θανατηφόρο” κορμί. Επιπλέον, ήταν έξυπνη, πνευματώδης και διασκεδαστική. Διέθετε μια εύθυμη, αστεία πονηράδα που τύλιγε τους ελαφρόμυαλους θαυμαστές της. Ακαταμάχητη, γοητευτική, δραστήρια, αυθάδης και τολμηρή, δεν περίμενε τις τιμές και τις φιλοφρονήσεις να έρθουν, αλλά τις προκαλούσε και τις ενθάρρυνε με μια πανέξυπνη, κεφάτη θρασύτητα χωρίς πολλές ηθικές προκαταλήψεις. Έτσι, με τη σπάνια και ακούραστη ερωτοπαθή ιδιοσυγκρασία της πέτυχε, όχι μόνο στο θέατρο.
        
Με τη κωμική της φλέβα και περισσότερο γυμνή παρά ντυμένη πάνω στη σκηνή προσέλκυσε τα βλέμματα της πρωτεύουσας. Με λίγα λόγια, έγινε γνωστή με τις τρέλες των συμποσίων της, τη θρασύτητα των λόγων της και το πλήθος των εραστών και κάπου εκεί, δεκαεφτάχρονη, έμεινε έγκυος! Ωστόσο, θεωρώντας πως το παιδί θα ήταν εμπόδιο στη θεατρική της καριέρα, το άφησε στα χέρια του πατέρα του, ενός κρατικού υπαλλήλου, που, όταν μετατέθηκε στην Αραβία, το πήρε μαζί του, απαλλάσσοντας τη Θεοδώρα απ’ αυτό το “βάρος”.
        
Μια άλλη ενασχόλησή της, σ’ εκείνη την εποχή που, κάτω απ’ τον χριστιανικό μανδύα, βασίλευε η χλιδή, η ακολασία, η δολοπλοκία και η διαφθορά, ήταν η παρασκευή ερωτικών φίλτρων με τη βοήθεια των φιλενάδων της Ινδαρούς και της Χρυσομαλλούς, που θα εξασφάλιζαν αιώνια και διαβολική εξουσία στους θαυμαστές τους. Εξάλλου, ως γνήσιο τέκνο της εποχής της πίστευε στους δαίμονες, στους μάγους, στις μάντισσες και στους ονειροκρίτες. Έχοντας λοιπόν εμπιστοσύνη στο μέλλον, καρτερούσε τη μοίρα της.
        
Τότε, ερωτεύτηκε τον αξιωματούχο Εκήβολο, ο οποίος ορίστηκε κυβερνήτης της Πεντάπολης της Αφρικής. Τον ακολούθησε, αλλά γρήγορα η σχέση τους διαλύθηκε. Έμεινε ολομόναχη και για να ζήσει εξάσκησε το επάγγελμα της πόρνης στην Αντιόχεια και στην Αλεξάνδρεια. Έμεινε στη Μέση Ανατολή και την Αίγυπτο σχεδόν τέσσερα χρόνια ως το 521. Εκεί έζησε από κοντά τους διωγμούς της κυβέρνησης εναντίον των αιρετικών, ιδιαίτερα των μονοφυσιτών, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί και να τους συμπαθήσει. Στην Αντιόχεια γνώρισε τη Μακεδονία, μια γυναίκα που είχε γνωριμίες στην πρωτεύουσα και θα τη βοηθούσε για την επιστροφή της. Κάπως πιο ώριμη πια, συνετισμένη και αηδιασμένη απ’ την περιπλανητική ζωή της, θέλησε να αφοσιωθεί σε μια ζωή αποτραβηγμένη και αγνή.
        
Το 522 επέστρεψε και είχε την τύχη να γνωριστεί με τον κατά τα φαινόμενα διάδοχο του θρόνου Ιουστινιανόπου πλησίαζε τα σαράντα, ανιψιό του αυτοκράτορα Ιουστίνου. Ο Ιουστινιανός την ερωτεύτηκε τρελά, αν και έλεγαν πως αυτό έγινε υπό την επίδραση ερωτικών φίλτρων που του έδωσε η Θεοδώρα. Σε όλη την αυτοκρατορία μαθεύτηκε πως η μικρή εταίρα έγινε η ερωμένη του διαδόχου, την οποία έκανε πατρικία και πλούσια. Η Θεοδώρα, που όπως είπαμε σχετίστηκε με μονοφυσίτες ιεράρχες κατά την περιπλάνησή της στη Μέση Ανατολή, όπως ο Πατριάρχης Αλεξάνδρειας Τιμόθεος και ο εξόριστος Πατριάρχης Αντιόχειας Σεβήρος, έπεισε τον Ιουστινιανό να σταματήσει τις διώξεις και τον έστρεψε εναντίον του δήμου των Πρασίνων που μισούσε, όταν εμπόδισαν τον νέο άντρα της μητέρας της να πάρει τη θέση του πατέρα της, όταν πέθανε, ως αρκτοτρόφος.
        
Αναπόφευκτα, το 523 παντρεύεται τον Ιουστινιανό, ο οποίος έπεισε τον θείο του Ιουστίνο να καταργήσει έναν νόμο που απαγόρευε τον γάμο ανάμεσα σε ανώτερους αξιωματούχους και ταπεινής καταγωγής γυναίκες. Το ίδιο θα ίσχυε και για τις κόρες αυτών των γυναικών, αφού η Θεοδώρα είχε αποκτήσει ήδη και μια κόρη κατά την τετραετή περιπλάνησή της. Ο πολυτελής γάμος σκανδάλισε την καλή κοινωνία της πρωτεύουσας, αλλά κανένας δεν τόλμησε να εκφραστεί δημόσια. Μια από τις πρώτες επιδείξεις της ήταν, όταν έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη ο Ιάκωβος Βαραδαίος και ο Σέργιος της Τέλλης, οι αναστυλωτές της μονοφυσιτικής εκκλησίας και τους υποδέχτηκε με τιμές στο παλάτι, δείχνοντας τη δύναμή της μέσα στην Ορθόδοξη και θρησκόληπτη αυλή.
        
Τον Απρίλη του 527, ανήμερα του Πάσχα, ο Ιουστινιανός στέφθηκε αυτοκράτορας. Δίπλα του, στολισμένη σαν εικόνα, η νέα Αυγούστα του ρωμαϊκού κράτους, σύμφωνα με το έθιμο, δέχτηκε τις επευφημίες του λαού στον ιππόδρομο, ενός λαού που την είχε δει και στο ξεκίνημά της ως θεατρίνα! Ως γυναίκα φιλάρεσκη και ματαιόδοξη, έδειξε απίστευτη ετοιμότητα στο καινούργιο της μεγαλείο.
        
Μέσα στο παλάτι ξεδίπλωσε κάθε πολυτέλεια και κομψότητα. Φορούσε υπέροχα φορέματα και εκθαμβωτικά κοσμήματα. Φρόντισε με υπομονή για την ομορφιά της. Κοιμόταν ατελείωτες ώρες για να διατηρήσει το δέρμα της, ενώ έπαιρνε λάμψη και φρεσκάδα από τα συχνά μπάνια. Είχε μια φυσική φιλαρέσκεια, καθώς γνώριζε καλά πως η γοητεία της ήταν η ασφαλέστερη εγγύηση της επιρροής της. Το τραπέζι της είχε πάντα εξαίρετο κι εξεζητημένο γούστο. Σε αντίθεση με τον πραγματικά λιτό Ιουστινιανό, που πολλές φορές δεν έτρωγε τίποτα, απαιτούσε τα πιο εκλεκτά φαγητά και ποτά.

Η Θεοδώρα στον Ιππόδρομο. Ελαιογραφία από τον Jean-Joseph Benjamin-Constant, 190ος αιώνας Η Θεοδώρα στον Ιππόδρομο. Ελαιογραφία από τον Jean-Joseph Benjamin-Constant, 190ος αιώνας
        
Ενώ λοιπόν ήταν απλός και προσιτός στις ακροάσεις υπηκόων ο αυτοκράτορας, η Θεοδώρα εξωθούσε στα άκρα τις απαιτήσεις τις εθιμοτυπίας. Το πέρασμά της από το θέατρο, μαζί φυσικά με τη ματαιοδοξία της, την οδηγούσαν να κρατά πάντα αποστάσεις, ίσως ευτυχισμένη που έβλεπε να σκύβουν μεγάλοι άρχοντες στα πόδια της. Δεν είχε ενδοιασμούς στο να διώχνει με αδιαλλαξία οποιονδήποτε παρέλειπε και τη παραμικρή διάταξη του τυπικού. Έπρεπε ν’ απαντούν στις ερωτήσεις της αυτοκράτειρας, χωρίς να έχουν δικαίωμα να της απευθύνουν τον λόγο, σε μια, γενικά, ακρόαση περιορισμένη, λιγόλογη και πολύ επίσημη. Ξεφορτωνόταν τους  φορτικούς ικέτες σκαρφίζοντάς τους φάρσες που τις σκηνοθετούσε με το πλούσιο ταλέντο της. Επιπλέον, πολλές φορές στα συμβούλια είχε την απαίτηση να συμμετέχουν και οι φίλες της.
        
Ο ιστορικός Προκόπιος, κρατικός αξιωματούχος σε αποστολές δίπλα στον Βελισάριο, πώς να μη σκανδαλιζόταν με αυτά, όταν η Θεοδώρα απαίτησε, και πήρε βέβαια απ’ τον σύζυγό της, ατελείωτες εκτάσεις γης, πολυτελείς επαύλεις που τις επισκεπτόταν με την αναρίθμητη ακολουθία της. Όταν έπαιρνε μια απόφαση για δική της ευχαρίστηση, κανένας δεν της άλλαζε γνώμη.
        
Κάποια στιγμή, ο γιος που είχε αποκτήσει κάποτε, αφού έμαθε απ’ τον πατέρα του ποια ήταν η μητέρα του, ήρθε στην Κωνσταντινούπολη για να τη συναντήσει. Η Θεοδώρα τον δέχτηκε κρύα και κρυφά απ’ τον Ιουστινιανόκαι τον παρέδωσε σ’ έναν έμπιστό της ακόλουθο. Κανείς δεν έμαθε τι απέγινε ο νέος. Δεν ξέρουμε αν αυτό αληθεύει, διότι, η κόρη που είχε, έζησε καλά και τον εγγονό της αργότερα τον έκανε αξιωματούχο. Ο Προκόπιος είχε γράψει πως η Θεοδώρα ήταν τόσο μυστηριώδης, που αν ήθελε μια πράξη της να μείνει κρυφή, κανένας στον κόσμο δεν κατάφερνε να μάθει το μυστικό της.
        
Για να εκμηδενίσει έναν εχθρό, όλα τα τεχνάσματα ήταν καλά: η βία, η δολιότητα, το ψέμα και η διαφθορά. Ωστόσο, κατ’ ομολογία και του Προκοπίου, ήταν ικανή να δείξει οίκτο σε επικίνδυνους αντιπάλους, οι οποίοι την πλήρωναν μόνο με προσβολές και εξορία. Πάντως, καμιά αναφορά για έκλυτη ζωή δεν αναφέρθηκε απ’ τη στιγμή που έγινε αυτοκράτειρα και συμπεριφέρθηκε άμεμπτα και με αρετή προς τον σύζυγό της. Ο λίβελλος του Προκοπίουδεν αφήνει την παραμικρή υποψία για αισθηματική περιπέτεια. Πάντως, μπλέχτηκε σε αισθηματικές ιστορίες άλλων, όπως με το να προστατέψει την ευνοούμενή της Αντωνίνα, σύζυγο του Βελισαρίου, και τον εραστή της Θεοδόσιο, τον οποίο για μήνες έκρυψε στο παλάτι για να τον σώσει απ’ την οργή του απατημένου στρατηγού. Γενικά, ήταν πολύ έξυπνη και φιλόδοξη για να διακινδυνεύσει με ερωτικές περιπέτειες τη θέση που είχε αποκτήσει. Είναι γεγονός πως βοήθησε πολλές κατατρεγμένες και δυστυχισμένες γυναίκες, κυρίως απ’ τον χώρο του θεάματος, και έφτασε να γίνει φρουρός της δημόσιας ηθικής. Κατέστησε σεβαστούς τους ιερούς δεσμούς του γάμου και η θρησκεία την οδήγησε στη μετάνοια για το κολασμένο της παρελθόν.
        
Δεν άργησε να πάρει μέρος της εξουσίας στα χέρια της. Στις 18 Ιανουαρίου του 532, και ενώ η Στάση του Νίκαμαινόταν για μια εβδομάδα και ο Ιουστινιανός δεν έβλεπε σωτηρία παρά μόνο στη φυγή, στο συμβούλιο στα ανάκτορα η Θεοδώρα, με γαλήνη και θάρρος, αγανακτισμένη απ’ την ανανδρία του αυτοκράτορα και των υπουργών, σηκώθηκε και είπε: «Κι αν ακόμα δε θα ‘μενε άλλη σωτηρία απ’ τη φυγή, δε θα ‘θελα να φύγω. Εκείνοι που φόρεσαν το στέμμα δεν πρέπει ποτέ να επιζούν απ’ τον χαμό του. Ποτέ δε θα δω τη μέρα που θα πάψουν να με χαιρετούν με τ’ όνομα της αυτοκράτειρας. Αν θέλεις να φύγεις, Καίσαρ, πολύ καλά! Έχεις χρήματα, τα πλοία είναι έτοιμα, η θάλασσα ανοιχτή. Όσο για μένα, μένω εδώ. Αγαπώ το παλιό αυτό γνωμικό, πως η πορφύρα είναι το πιο ωραίο σάβανο».
        
Η Θεοδώρα χρησιμοποίησε την απεριόριστη επιρροή της στον αυτοκράτορα, όχι μόνο κατά τη διάρκεια τηςΣτάσης του Νίκα, αλλά καθ’ όλη τη ζωή της ως Αυγούστα. Ήταν δραστήρια σε όλες τις υποθέσεις του κράτους. ΟΙουστινιανός την συμβουλευόταν και αυτή έβαλε το χέρι της παντού, στη διοίκηση, στην πολιτική, στη διπλωματία και στην Εκκλησία. Και αν ποτέ ήταν επιζήμια, σίγουρα είχε σωστή αντίληψη των συμφερόντων του κράτους. Φιλόδοξη και πανούργα, απαίτησε να έχει στο κάθε πράγμα την τελευταία λέξη.
        
Δεν τσιγκουνευόταν φροντίδες και κόπους για όσους είχαν κερδίσει τη συμπάθειά της, με μόνο αντάλλαγμα να υπηρετούν με αφοσίωση. Ο Πέτρος Βαρσύμης με παρέμβασή της έγινε έπαρχος των Πραιτορίων. Ο διάσημοςΝαρσής της χρωστούσε την καριέρα του. Στο πεδίο των θρησκευτικών ζητημάτων, με συμπάθεια και προς τους μονοφυσίτες, προώθησε τους ευνοούμενούς της: τον Άνθιμο τον έκανε Πατριάρχη Κωνσταντινούπολης, τον Βιγίλιοτον έκανε Πάπα, ενώ βοήθησε τον Σεβήρο Αντιόχειας, τον Θεοδόσιο Αλεξάνδρειας, τον Ιωάννη της Τέλλης και τον Ιάκωβο Βαραδαίο.
        
Αντίθετα, σπουδαίοι άνθρωποι, που δεν έσκυψαν το κεφάλι με ταπεινότητα μπροστά της, υπουργοί όπως οΙωάννης Καπαδόκης ή ο Πρίσκος, ο Πάπας Σιλβέριος και ο μεγάλος στρατηγός Βελισάριος (προς μεγάλη απογοήτευση του Προκοπίου, που ήταν ο ήρωας του), γεύτηκαν τον δόλο της, τη σκληρότητα και την βαναυσότητά της. Ο λαός καταλάβαινε πως αν οι διαταγές του Ιουστινιανού, καμιά φορά, έρχονταν σε αντίθεση με της Θεοδώρας, ήταν φρονιμότερο να υπακούσουν στην αυτοκράτειρα! Είναι γεγονός πως αγάπησε την εξουσία και για να τη διατηρήσει αμοίραστη, δεν υποχώρησε σε τίποτα. Δείχτηκε αδίστακτα πανούργα, βίαιη, σκληρή και άσπλαχνη σ’ όσους είχαν προκαλέσει το μίσος της, αναστατώνοντας πολλές φορές το παλάτι.
        
Ωστόσο, με οξεία πολιτική αντίληψη διείδε τα δυο κακά που υπονόμευαν τη στερεότητα της αυτοκρατορίας, την οικονομική και τη θρησκευτική κρίση. Προσπάθησε να επιδείξει μια στάση επιείκειας και συμβιβασμού με την Ανατολική Μικρά Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Αίγυπτο, τα προπύργια του μονοφυσιτισμού. Έναν αιώνα αργότερα, όταν οι Άραβες κατέλαβαν τη Μέση Ανατολή και την Βόρεια Αφρική, οι μονοφυσίτες όχι μόνο δεν αντιστάθηκαν ιδιαίτερα, αλλά ίσως και να χάρηκαν που αποδεσμεύτηκαν από τις δαγκάνες της κρατικής καταπίεσης. Τουλάχιστον, η προνοητικότητα της αυτοκράτειρας τους είχε κρατήσει για πολλές δεκαετίες υπό την σκέπη της αυτοκρατορίας. Η Θεοδώρα προστάτεψε τους αιρετικούς και τους καταδιωγμένους φίλους της και τους πρόσφερε τα μέσα ν’ ανασυστήσουν την εκκλησία τους, δείχνοντας δείγματα σπουδαίας πολιτικού.
        
Λυπόταν που δεν απόκτησε έναν γιο, έναν διάδοχο απ’ τον Ιουστινιανό. Δεν παρηγορήθηκε ποτέ που ο γάμος της έμεινε στείρος. Όμως, τουλάχιστον όσο έζησε, κυβέρνησε ως αφέντισσα παρ’ όλα τα ελαττώματά της και σφράγισε βαθιά την εποχή του Ιουστινιανού. Πραγματικά, μόλις πέθανε ξεκίνησε και η παρακμή της αυτοκρατορίας.
        
Στις 29 Ιουνίου του 548 πέθανε από καρκίνο, ύστερα από μακρόχρονη ασθένεια. Ήταν μόλις 48 ετών! Το μυρωμένο σώμα της κειτόταν πάνω στο ολόχρυσο κρεβάτι, μέσα στη πορφύρα, όπως είχε ευχηθεί τότε στη Στάση του Νίκα, να πεθάνει ως αυτοκράτειρα! Το γαλήνιο πρόσωπό της ήταν απλώς λίγο πιο χλομό απ’ το συνηθισμένο. Χιλιάδες χρυσά καντήλια ανέδυαν τις μυρωδιές του λιβανιού και άλλων αρωματικών, ενώ στα πόδια της κλίνης η αυτοκρατορική ακολουθία θρηνούσε. Η λιτανεία ήταν επιβλητική, απ’ τον Πατριάρχη Μηνά, τον αμέτρητο κλήρο και όλους τους πολιτικούς και στρατιωτικούς αξιωματούχους. Στο τέλος ο ίδιος ο αυτοκράτορας, πνιγμένος στα δάκρυα της έφερνε το ύστατο δώρο, πετράδια πολύτιμα, στολίδια, υπέρλαμπρα φορέματα και μια ολόκληρη πένθιμη χρυσοστολή που θα τη συνόδευε σαν μια τελευταία ανταύγεια απ’ τη λάμψη και την πολυτέλεια που τόσο είχε αγαπήσει. Η πρώην κωμική θεατρίνα έδινε την τελευταία, την πιο εντυπωσιακή παράσταση, αυτή τη φορά θλιβερή. Ενταφιάστηκε μέσα στον ναό των Αγίων Αποστόλων, στο στερνό της σπίτι.
        
Ποια μορφή προτιμάμε λοιπόν απ’ αυτή τη διττή προσωπικότητα; Της ακόλαστης πρώην χορεύτριας, ηθοποιού και πόρνης, αυτής που «ο κόσμος απομακρυνόταν από δίπλα της για αν μη μιανθεί», ένα πλάσμα δεσποτικό και αλαζονικό, «ο αληθινός άγγελος του κακού που, με τη θέληση του διαβόλου περιέφερε σ’ όλο τον κόσμο την αναισχυντία της»  ή της γυναίκας του θεάματος που, βρίσκοντας έναν άντρα σοβαρό, αφοσιώθηκε στον γάμο και τη θρησκεία, μιας γυναίκας με πνεύμα ανώτερο, «το αληθινόν δοχείον όλων των δώρων του Θεού», σπάνιας αντίληψης, ενεργητικής θέλησης και ατελείωτα γοητευτικής; Θα επέλεγα κάτι το ενδιάμεσο, εκεί που εδράζεται πάντα η αλήθεια.

O Σωκράτης περί αρετής και ήθους

Στην ιστορία της φιλοσοφίας τα ζητήματα της ηθικής δεν ήταν μεταξύ εκείνων που προηγήθηκαν στη συστηματική διερεύνηση και στον στοχασμό.
 
Aντίθετα, το ενδιαφέρον για τον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου ακολούθησε τη μέριμνα για τη φύση και το εξωτερικό περιβάλλον της ανθρώπινης συμπεριφοράς. H φύση, επομένως, προηγήθηκε της ηθικής στην πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και της ενατένισης.
 
H αποφασιστική στιγμή που σημάδεψε τη στροφή του ενδιαφέροντος και της προσοχής από τον εξωτερικό στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου συνδέεται με την ιστορική παρουσία και τη διδασκαλία του Σωκράτη τον 5ο αιώνα π.X.
 
Πράγματι, ο Σωκράτης που θανατώθηκε από τους συμπολίτες του το 399 π.X., δίκαια θεωρείται ως ο θεμελιωτής της ηθικής φιλοσοφίας επειδή έστρεψε το φως της σκέψης και του προβληματισμού του από τη φύση στην ψυχή και την ηθική συμπεριφορά του ανθρώπου. Αυτή η «ανθρωποκεντρική» στροφή έταμε έκτοτε την πορεία του φιλοσοφικού στοχασμού και ο Σωκράτης κατέκτησε μια αν όχι την κορυφαία θέση στο Πάνθεον των φιλοσόφων της ανθρωπότητας.
 
Tο «παράδοξο» είναι ότι τούτο το πέτυχε δίχως ποτέ ο ίδιος να γράψει τίποτα ή να οργανώσει κάποια σχολή ή κάποιο φιλοσοφικό σύστημα. Aπλά με τη δύναμη του κριτικού στοχασμού και με την καθαρότητα του προσωπικού του παραδείγματος ζωής (μιας ζωής που την οικοδόμησε σαν έργο τέχνης) άφησε τέτοια εντύπωση στους συγκαιρινούς και τους φίλους του ώστε αυτό αρκούσε για να γράψουν κατόπιν εκείνοι (ο Πλάτων, ο Ξενοφών, ο Aριστοτέλης) όσα έγραψαν για την ύπαρξη και τη σκέψη του ως παρακαταθήκη στην ιστορία του πνεύματος.
 
H γνώση της αρετής
 
Eξαρχής, το «γνώθι σαυτόν» της δελφικής προσταγής ο Σωκράτης το ερμήνευσε ως το έναυσμα για μια πορεία αναζήτησης που ένας σκεπτόμενος άνθρωπος θα μπορούσε να ακολουθήσει προκειμένου να επιτύχει την αρετή. Ως αρετή εννοούσε ο Σωκράτης την επιλογή του αγαθού, το «εὖ πράττειν», ύστερα από κριτική ανάλυση και στοχασμό. Συνέδεσε έτσι με τρόπο μοναδικό και αξεδιάλυτο την αρετή με τη γνώση, τη γνώση εκείνου που είναι πραγματικά και όχι φαινομενικά καλό και χρήσιμο στον άνθρωπο.
 
H λογική θεμελίωση της ηθικής συνίστατο επομένως στη στοχαστική διερεύνηση και αναζήτηση της αρετής. Yπ’ αυτήν την έννοια, η «αρετή είναι γνώση» και έως ότου αποκτήσει ο άνθρωπος τη γνώση δεν μπορεί να είναι ενάρετος.
 
Όπως μαρτυρά ο Aριστοτέλης (Hθικά Nικομάχεια, 1144 b, 28–29), ο Σωκράτης θεωρούσε ότι οι αρετές ήταν μορφές λόγου («λόγους τάς ἀρετάς ᾤετο εἶναι/ἐπιστήμας γάρ εἶναι πάσας») διότι ήταν αδιάλυτα συνδεδεμένες με τη γνώση. Mε συνέπεια ούτε η επίτευξη του αγαθού να είναι δυνατή άνευ φρονήσεως, «ουδέ φρόνιμον άνευ της ηθικής».
 
Έδειξε, επιπλέον, ότι μόνο με τον τρόπο αυτό, δηλαδή με τον ασίγαστο στοχασμό περί της αρετής, μπορεί να κερδίσει κανείς την αληθινή και διαρκή ευδαιμονία. H μαρτυρία του προσωπικού του παραδείγματος ήταν αδιάψευστη: πέθανε δίχως θλίψη, φόβο ή ταραχή, αλλά με εσωτερική γαλήνη και ηρεμία – ίσως και με ευδαιμονία, παρά το γεγονός ότι δεν ήταν εκείνος που θέλησε ή επέλεξε τον θάνατό του.
 
O Σωκράτης συνέβαλε επίσης όσο κανείς έως τότε στον «εκδημοκρατισμό» της ηθικής θεωρίας, εφόσον κατέστησε την πρόσβαση σε αυτήν ανοικτή και διαθέσιμη στον καθένα που ήταν πρόθυμος να τη γνωρίσει.
 
Tούτο το έπραττε με την προσφιλή του όσο και ιδιαίτερα αποτελεσματική μέθοδο της διαλογικής ανάλυσης (όπως φανερώνουν οι πλατωνικοί διάλογοι) μέσω της οποίας μπορούσε να εξετάζει και να ελέγχει τις απόψεις και τις ιδέες των συμπολιτών του με διαρκείς ερωταποκρίσεις αποκαλύπτοντας έτσι όχι μόνο την άγνοιά τους αλλά και την αληθινή φύση της αρετής.
 
Ήταν προφανώς πεπεισμένος ότι μόνο αυτό το είδος της διαλογικής αυτοεξέτασης και του αναστοχασμού κάνει τους ανθρώπους καλύτερους από ηθικής σκοπιάς. Kαι τούτο διότι υποβάλλεται έτσι κανείς σε διαρκή κριτικό έλεγχο σχετικά με το τι να κάνει ή να αποφύγει επί τη βάσει ηθικών κριτηρίων.
 
Tόσο ο Πλάτων όσο και ο Aριστοτέλης, εξάλλου, θεωρούσαν την ηθική ως μέρος της πολιτικής, της οποίας η πρωτεύουσα λειτουργία ήταν να διαμορφώνει το πλαίσιο και τις συνθήκες ώστε τα μέλη της πολιτείας να μπορούσαν να κατακτήσουν την αληθινή ευδαιμονία. Έτσι, η επίτευξη της γνώσης και της αληθινής ευδαιμονίας καθίσταται η ουσία της επιστήμης του αγαθού, δηλαδή της ηθικής.
 
H πράξη της αρετής
 
Kατά τους αρχαίους Έλληνες η ηθική δεν περιοριζόταν στη θεωρητική μόνο ενασχόληση με το ζήτημα της αρετής αλλά κατ’ εξοχήν ενδιαφερόταν για την άσκησή της στην πράξη: όχι μόνο να στοχάζεται και να διερευνά κανείς το αγαθό, αλλά κυρίως να το πράττει στη ζωή του.
 
Συναφώς, η έννοια της «επιστήμης» περιελάμβανε όχι μόνο την αφηρημένη γνώση ενός τομέα της σκέψης και της εμπειρίας, αλλά και την έντεχνη και επιδέξια εφαρμογή του στην πράξη. Δεν εκπλήσσει, επομένως, ότι μια ισχυρή κανονιστική διάσταση χαρακτήριζε την όλη επιστημονική δραστηριότητα, υπό την έννοια ότι συγκεκριμένες αξίες και κανονιστικά κριτήρια κατευθύνουν τη δράση των ανθρώπων και εκφράζονται σε ανάλογες έμπρακτες συμπεριφορές.
 
«H αρετή από μόνη της δεν εξαρκεί», δίδασκε ο Aριστοτέλης στα Πολιτικά του (1. 325 b, 12-13), «πρέπει επίσης να υπάρχει η δύναμη να μετατραπεί σε πράξη». Πράγμα που σημαίνει ότι εφόσον έχει ληφθεί μια απόφαση με ηθικά κριτήρια πρέπει κατόπιν να εφαρμοσθεί με συνέπεια.
 
Bέβαια, ο μετασχηματισμός της αξίας σε πράξη και η σύμπτωση των απώτερων σκοπών και επιδιώξεων με τα συγκεκριμένα ενεργήματα συνιστά μείζον πρόβλημα που θέτει σε δοκιμασία την ηθική αντοχή και την ακεραιότητα του δρώντος υποκειμένου. «Φυσικά, η πράξη σε πολύ μικρότερο βαθμό προσεγγίζει την αλήθεια από ό,τι η σκέψη», επεσήμαινε ο Πλάτων στην Πολιτεία του (473 a, 1-2).
 
Eν τούτοις ο Σωκράτης έδειξε ο ίδιος με το παράδειγμά του τη δύναμη και την ετοιμότητα του ανθρώπου με ήθος να ζήσει σύμφωνα με τα κριτήρια και τις αξίες του. «Σφάλλεις αν νομίζεις πως κάποιος που έχει την παραμικρή αξία», υποστήριζε στην Aπολογία του (28b, 5-9), «θα υπολόγιζε τον κίνδυνο της ζωής ή του θανάτου ή οτιδήποτε άλλο αντί να εξετάζει τούτο μόνο: Eάν η πράξη του είναι δίκαιη ή άδικη, και εάν αρμόζει στα έργα ενός καλού ή κακού ανθρώπου».
 
Ο Aνεξέταστος βίος είναι αβίωτος
 
Aπό ηθικής σκοπιάς, λοιπόν, η σύμπτωση θεωρίας και πράξης είναι αναγκαία, εφόσον η ηθική οντολογία δεν αφορά μόνο τις προθέσεις αλλά εξίσου την πραγμάτωση και την εκπλήρωσή τους. Θεωρία και πράξη συναπαρτίζουν ισότιμα μέρη της ζωής και της συγκρότησης του υποκειμένου, και δεν υπάρχει λόγος να υποθέτει κανείς ότι το ένα προηγείται και υπερέχει του άλλου.
 
Mπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε ότι για τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους και βέβαια για τον Σωκράτη η ηθική συνίστατο στη γνώση και την επιλογή των καλών πραγμάτων στη ζωή. Eπιπλέον, ο λόγος περί των αξιών που όφειλαν να εμπνέουν και να κατευθύνουν τη ζωή αποτελούσε μια αξία καθ’ εαυτήν, που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ευδαιμονία εάν επιδιώκετο με συνεπή και συστηματικό τρόπο.
 
Kατά τον Aριστοτέλη, μάλιστα, το ήθος δεν ήταν παρά «η συνήθεια του αγαθού» («ἡ δ’ ἠθική ἐξ ἔθους περιγίνεται», Hθικά Nικομάχεια, 1103 a, 17) και η ηθική στάση απορρέει από την ελεύθερη επιλογή του αγαθού που γίνεται κατόπιν συνήθης πρακτική («η ηθική αρετή έξις προαιρετική», Hθικ. Nικ., 1139 a, 22–23).
 
Mια απώτερη συνέπεια αυτής της αντίληψης είναι ότι η ηθική επιλογή δεν αποτελεί τόσο ζήτημα επιβράβευσης ή τιμωρίας, αλλά ελεύθερη προτίμηση του αγαθού δίχως να υπεισέρχεται το δέλεαρ της ανταμοιβής ή το φόβητρο της ποινής.
 
Δεν ξενίζει, επομένως, ότι το πρωτεύον κριτήριο και η επιδίωξη της καλής διακυβέρνησης ήταν κατά τον Aριστοτέλη ο εθισμός των πολιτικών στην άσκηση της αρετής. Tούτο επιβεβαιώνεται, έγραψε στα Hθικά Nικομάχεια (1103 b, 4–7), από αυτό που συμβαίνει στις πολιτείες· γιατί οι νομοθέτες κάνουν τους πολίτες αγαθούς με τον σχηματισμό ανάλογων συνηθειών σε αυτούς («τούς πολίτες ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς»). Για να προσθέσει ότι «τούτη είναι η επιθυμία κάθε νομοθέτη, και αυτοί που δεν το καταφέρνουν χάνουν τον στόχο, και σε τούτο διαφέρει μια καλή από μια κακή πολιτεία».
 
Eφόσον ηθική συνιστά μια πρωτεύουσα λειτουργία της πολιτικής προκύπτει ότι η κύρια αποστολή των πολιτικών είναι να μεριμνούν για την ηθική καλλιέργεια και τελείωση των πολιτών. Προκειμένου όμως να το επιτύχουν αυτό χρειάζονται και οι ίδιοι γνώση, τη γνώση της αρετής, πράγμα που αποκτάται με τη διαρκή διερεύνηση και τον αυστηρό και ασίγαστο έλεγχο των πραγμάτων και των καταστάσεων.
 
Στο τέλος τέλος, η ηθική συνοχή δεν αποκτάται παρά μόνο μέσα από τη διαρκή αναζήτησή της. Kαι τούτο είναι το μέγα προνόμιο των ανθρώπινων όντων, διαφορετικά η ζωή δεν έχει αξία. Bίος ανεξέταστος δεν είναι αποδεκτός από τον άνθρωπο («ὁ δέ ἀνεξέταστος βίος οὐ βιωτός ἀνθρώπῳ»), κατέληξε ο Σωκράτης στην εκπληκτική Aπολογία του (28, 12).
 
Kοντολογίς, η ηθική στάση ως αποτέλεσμα μιας ξεχωριστής για τον καθένα πορείας και αναζήτησης είναι αυτό που κάνει τη ζωή, την «τέχνη της ζωής», μια τόσο δημιουργική και ενδιαφέρουσα υπόθεση.

Τα ευρήματα της σκοτεινής ύλης πυροδοτούν διαμάχες

COSMOS_3D_dark_matter_mapΈνας λεκτικός πόλεμος έχει ξεσπάσει στην κοινότητα της σκοτεινής ύλης μετά την ανακοίνωση της πειραματικής ομάδας XENON100, που αντιτίθεται στον ισχυρισμό ότι η σκοτεινή ύλη έχει εντοπιστεί από δύο άλλα πειράματα. Όμως, λίγο αργότερα η ομάδα XENON100 δέχτηκε κι αυτή επίθεση από άλλους ερευνητές του ίδιου πεδίου.

Αυτός ο χάρτης παρουσιάζει την κατανομή της σκοτεινής ύλης που δημιούργησε τον βαρυτικό φακό που παρατηρήθηκε με το τηλεσκόπιο Hubble κατά τη διάρκεια της μελέτης COSMOS
 
Αρχικά, στην ανακοίνωση της η ομάδα XENON100 δημοσίευσε ανάλυση των πρώτων πειραματικών δεδομένων από τον δικό της ανιχνευτή της σκοτεινής ύλης. Ανέφερε ότι δεν στοιχειοθετείται η εύρεση της σκοτεινής ύλης, η ουσία που θεωρείται ότι αποτελεί πάνω από το 80% της μάζας του σύμπαντος. Το πείραμα χρησιμοποίησε ένα παρόμοιο φάσμα παραμέτρων με τα πειράματα DAMA και CoGeNT – που ψάχνουν κι αυτά την σκοτεινή ύλη – και οι φυσικοί των οποίων είχαν πριν λίγους μήνες υποστηρίξει ότι βρήκαν τις αποδείξεις για την σκοτεινή ύλη. Τελικά, η ομάδα XENON100 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα αποδεικτικά στοιχεία τόσο του DAMA όσο και του CoGeNT θα μπορούσαν να αποκλειστούν.
 
Λίγο αργότερα οι φυσικοί από τα πειράματα DAMA και CoGeNTη έβγαλαν ανακοίνωση όπου ισχυρίζονται ότι η ανάλυση των ερευνητών XENON100 είναι προβληματική και ότι οι αρχικές ενδείξεις τους για τη σκοτεινή ύλη δεν θα πρέπει να αμφισβητηθούν. Ζήτησαν δε από την ομάδα του XENON100 να ανακαλέσει την ανακοίνωση της. "Αυτά τα αποτελέσματα δεν μπορούν να τα υπερασπιστούν δήλωσε ο εκπρόσωπος της ομάδας CoGeNT Juan Collar του Πανεπιστημίου του Σικάγου.
Μια ακαριαία λάμψη δείχνει την παρουσία των WIMP’s
Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν σημειωθεί πολλά πειράματα με τη σειρά τα αποδεικτικά για τη σκοτεινή ύλη. Το 2008 η συνεργασία DAMA, η οποία βασίζεται στο εργαστήριο στο Gran Sasso στην Ιταλία, διαπίστωσε μια ακαριαία ‘λάμψη’, ενδεικτική των σωματιδίων της σκοτεινής ύλης – γνωστά ως Ασθενώς Αλληλεπιδρώντων Σωματιδίων με Μάζα, ή WIMP’s – τα οποία αλληλεπίδρασαν με πυρήνες ιωδιούχου νατρίου θαμμένους σε τεράστιους υπόγειους ανιχνευτές. Οι λάμψεις αυτές ήταν λιγότερο συχνές το χειμώνα από ότι το καλοκαίρι, γεγονός που υποδηλώνει ότι η τροχιά της Γης έφερνε περιοδικά τον πλανήτη μας προς ή μακριά του "ανέμου” της σκοτεινής ύλης του Γαλαξία μας.
 
Αρχές του 2010, η συνεργασία CoGeNT βασισμένη στο υπόγειο εργαστήριο Soudan  στη Μινεσότα, ανέφερε περισσότερα προκλητικά στοιχεία. Αυτή είχε καταγράψει εκατοντάδες ‘ριπές’ μέσα σε ένα ανιχνευτή γερμανίου, οι οποίες αντιστοιχούν την αλληλεπίδραση των πυρήνων γερμανίου με WIMPs.
 
Το πείραμα XENON100 – επίσης με βάση το Gran Sasso – φαίνεται να έχει τη δυνατότητα να διατηρήσει ή να ανατρέψει τα αποτελέσματα αυτά. Χρησιμοποιώντας το υγρό ξένον ως υλικό του ανιχνευτή, που είναι πολύ βαρύτερο από το ιωδιούχο νάτριο και συνεπώς πιο επιρρεπές σε συγκρούσεις με τα WIMP της σκοτεινής ύλης, οι ερευνητές χρειάζεται να λάβουν δεδομένα μόνο για λίγες ημέρες. Επιπλέον, ισχυρίζονται ότι έχει τη χαμηλότερη στάθμη θορύβου από κάθε άλλο πείραμα σκοτεινής ύλης.
 
Στην ανακοίνωση τους οι ερευνητές του πειράματος XENON100 εξήγησαν πως για μια περίοδο 11 ημερών πέρυσι δεν βρήκαν συγκρούσεις με WIMP. Ειδικότερα, αυτοί περιγράφουν ένα ανώτατο όριο για την πιθανή μάζα των WIMP σε συνάρτηση με την πιθανότητα ή την «ενεργό διατομή» της αλληλεπίδρασης των WIMP. Αυτό το ανώτατο όριο αποκλείει την αρκετά χαμηλή μάζα των wimps μεταξύ 7 και 20 GeV, όπως φαίνεται από τα δύο πειράματα DAMA και CoGeNT.
 
Όμως, οι φυσικοί των CoGeNT και DAMA πιστεύουνε ότι τα αποτελέσματα του XENON100 είναι αναξιόπιστα σε τόσο χαμηλές ενέργειες. Ισχυρίζονται ότι η αποτελεσματικότητα των ανιχνευτών XENON100 να καταγράψει τις αλληλεπιδράσεις της σκοτεινής ύλης, την οποία η ομάδα XENON100 υπολογίζει να είναι σταθερή, στην πράξη μειώνεται με τη μείωση της ενέργειας. Αν αυτό είναι αλήθεια τότε θα σήμαινε ότι οι ανιχνευτές με το ευγενές αέριο ξένον δεν είναι σε θέση να αποκλείσει τα αποδεικτικά στοιχεία των DAMA και CoGeNT για μικρής μάζας WIMPs.
 
Προσκαλούμε τους ερευνητές XENON100 να επανεξετάσουν τις απαιτήσεις τους
λέει ο Dan McKinsey, του Πανεπιστημίου του Yale και μέλος του CoGeNT.
 
Η Rita Bernabei, εκπρόσωπος της συνεργασίας DAMA, απορρίπτει επίσης τα συμπεράσματα της ομάδας XENON. “Τα αποτέλεσμα της δεν έχει καμία επίπτωση πάνω στα δεδομένα του DAMA για τα σωματίδια της σκοτεινής ύλης στην γαλαξιακή άλω," λέει.
 
Η πραγματική δοκιμασία της ανάλυσης της συνεργασίας XENON100 θα αξιολογηθεί σε λίγες μέρες  από ειδικούς του Physical Review Letters, όπου οι μετρήσεις τους έχουν υποβληθεί για εξέταση πριν δημοσιευτούν.

Νηπιοβαπτισμός - Ο ασφαλέστερος τρόπος προσηλυτισμού και πνευματικού βιασμού

«Αφού, λοιπόν, πορευτείτε, κάντε μαθητές όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατέρα και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».
Ιησούς Χριστός (Κατά Ματθαίον, 28: 19)

Τί είναι το βάπτισμα (βάφτιση);
Βάπτισμα ονομάζεται η ιερή τελετή των χριστιανικών εκκλησιών με χρήση ύδατος ως συμβόλου εξαγνισμού, η οποία σηματοδοτεί την εισαγωγή του πιστού στο σώμα της Εκκλησίας. Η λέξη «βάπτισμα» προέρχεται από το ρήμα βάπτω/βαπτίζω, που σημαίνει «βυθίζω συχνά ή έντονα, βουτάω, καταδύω».

Το νόημα και οι προϋποθέσεις του βαπτίσματος
Τα νήπια βαπτίζονται, για να καθαρθούν από τον μολυσμό του «προπατορικού αμαρτήματος» και να είναι εύθετα στη «βασιλεία των ουρανών». Διότι η παρουσία του προπατορικού αμαρτήματος στα νήπια, έστω κι αν αυτά δεν έχουν προσωπικές αμαρτίες, τα εμποδίζει να γίνουν μέτοχα της «αιώνιας ζωής».

Σύμφωνα με την Εκκλησία, με το άγιο βάπτισμα μεταδίδεται στον βαπτιζόμενο:
1) Η άφεση όλων των αμαρτιών, δηλαδή η απαλλαγή από τον μολυσμό του προπατορικού αμαρτήματος και, όταν ο βαπτιζόμενος είναι μεγάλης ηλικίας, των προσωπικών αμαρτιών. Γι᾿ αυτό μετά το Βάπτισμα, ανεξαρτήτως προηγουμένης ζωής μπορεί ο αναγεννημένος χριστιανός και να ιερωθεί.

2) Η αναγέννηση, η δικαίωση, η υιοθεσία και η δυνατότητα σωτηρίας. Ο βαπτισμένος έχει επανέλθει στην προπτωτική κατάσταση του «κατ᾿ εικόνα και καθ᾿ ομοίωσιν», εκτός της ροπής προς το κακό, το οποίο όμως υπερνικάται (όταν κανείς ζει και αγωνίζεται εντός της Εκκλησίας) και του φυσικού θανάτου, ο οποίος όμως δεν έχει άλλες συνέπειες, εφ΄ όσον πλέον ο άνθρωπος μεταβαίνει με αυτόν τον φυσικό θάνατο στη ζωή (την αιώνιο). Η βάση της αγιότητας τέθηκε. Υπολείπεται η ενεργός, η προσωπική συμμετοχή του καθενός, για να γίνει «κατά χάριν Θεός».

Σύμφωνα με τους λόγους του Ιησού (Κατά Μάρκον, 16: 16), προϋπόθεση του βαπτίσματος είναι η πίστη σ' αυτόν.

Η πίστη αυτή περιλαμβάνει κυρίως τρία σημεία:
1) Την απόταξη του Σατανά, την απομάκρυνση του πιστού από κάθε τι το σατανικό. Σ᾿ αυτό συντελεί και ο εξορκισμός του Σατανά που γίνεται πριν από τη βάπτιση.

2) Τη σύνταξη του πιστού με τον Χριστό. Τη στροφή δηλαδή της σκέψεως, των πράξεων, της αγάπης και ολόκληρης της ζωής προς τον Χριστό.

3) Την προσκύνηση και τη λατρεία του Χριστού.

Ιστορική αναδρομή
Αν και ο όρος «βάπτισμα» δε χρησιμοποιείται για την περιγραφή ιουδαϊκών ιεροτελεστιών, το τελετουργικό εξαγνισμού (ή Μικβά -τελετουργική εμβάπτιση) στην ιουδαϊκή παράδοση έχει κάποιες ομοιότητες με το χριστιανικό βάπτισμα.

Στο «Τανάκ» και άλλα ιουδαϊκά κείμενα, η είσοδος ή εμβάπτιση στο νερό για τελετουργικό εξαγνισμό καθιερώθηκε για αποκατάσταση της τελετουργικής αγνότητας σε ιδιαίτερες περιπτώσεις.

Στην Καινή Διαθήκη η βάπτιση πρώτη φορά εμφανίζεται από τον Ιωάννη τον Προδρόμο. Αυτή τη βάπτιση την είχαν λάβει οι μαθητές και Απόστολοι του Χριστού αλλά και ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός. Το τελετουργικό ήταν ιδιαίτερα απλό, αφού σε τρεχούμενο ύδωρ, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος βάπτιζε τους πιστούς και τους καλούσε σε μετάνοια. Το βάπτισμα αυτό υπήρξε πρόδρομος του βαπτίσματος της χριστιανικής Εκκλησίας, αλλά είχε διαφορετικό περιεχόμενο και έννοια σε σχέση με το θεσμοθετημένο βάπτισμα της νεοσύστατης Εκκλησίας. Ο σκοπός ήταν η προετοιμασία για τον ερχομό του Μεσσία και η μετάνοια των πιστών Ιουδαίων.

Η διαμόρφωση του βαπτίσματος
Κατά τους αποστολικούς χρόνους μια σύντομη ομολογία της πίστεως αρκούσε για την παροχή βαπτίσματος στους πιστεύοντες, χωρίς ιδιαίτερη προγενέστερη κατήχηση ή ειδική προετοιμασία. Κατά τους μεταποστολικούς χρόνους όμως, προηγείτο του βαπτίσματος μια σύντομη κατήχηση με τις θεμελιώδεις αρχές της πίστεως. Το βάπτισμα τελείτο με κατάδυση στο νερό όπως γίνεται φανερό και από τη γραμματεία της εποχής.

Πιθανώς η κατήχηση δεν ήταν ιδιαίτερα εκτενής, δηλαδή αποτελούνταν από την εκμάθηση της Κυριακής προσευχής και τη διδασκαλία της εν Χριστώ σωτηρίας. Για τη διδασκαλία της εν Χριστώ σωτηρίας μαθαίνουμε από τον Βαρνάβα ότι περιείχε στοιχεία και προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης, ηθική κατήχηση και τη διδασκαλία περί των δύο οδών. Επίσης προετοιμαζόταν για το τελετουργικό του μυστηρίου. Με το πέρας τής διδασκαλίας και κατά την ετοιμασία του βαπτίσματος επιβαλλόταν διήμερος νηστεία και ομολογία πίστεως.

Το βάπτισμα αρχικά γινόταν σε ανοικτούς φυσικούς χώρους με τρεχούμενο νερό όπως οι λίμνες και τα ποτάμια ή άλλους ειδικούς χώρους, τα λεγόμενα «βαπτιστήρια». Με το πέρασμα του χρόνου η τελετή λάβαινε χώρα στους ναούς. Ο Ιουστίνος αναφέρει στο βάπτισμα ευχές για καθαγιασμό του νερού και εξορκιστικές ευχές, ενώ προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να ερμηνευτεί και η νηστεία προ του βαπτίσματος. Η προοδευτική ανάπτυξη της διδασκαλίας της εκκλησίας επέφερε αλλαγές και στη κατήχηση των βαπτιζομένων. Η κατήχηση αυξήθηκε ενώ στην ανατολή δημιουργήθηκαν δύο σώματα. Το σώμα των «ακροώμενων» και των «φωτιζομένων». Επίσης επετράπη η παρακολούθηση του διδακτικού μέρους της λειτουργίας, όχι όμως και του μυστηριακού. Η αρχική ομολογία των πρώτων αιώνων ήταν απλή, εν συνεχεία έγινε πιο σύνθετη λόγω των αιρετικών ομάδων.

Ως χρόνος τελέσεως του βαπτίσματος καθορίστηκε στη Δύση την προηγούμενη νύκτα των εορτών του Πάσχα και της Πεντηκοστής, ενώ στην Ανατολή με τις ίδιες εορτές και αργότερα με την προσθήκη της εορτής των Επιφανείων. Στη Δύση οι βαπτισθέντες επί 8 ημέρες έφεραν λευκό χιτώνιο και για αυτό τον λόγο το Σάββατο του Θωμά αποκλήθηκε «Sabbatum in albis», ενώ στην ανατολή «Διακαινίσιμος». Οι μοντανιστές μάλιστα έδιναν κατά τη βάπτιση μέλι και γάλα. Με το βάπτισμα συνδέθηκε τόσο η Θεία Ευχαριστία όσο και το χρίσμα.

Σε ό,τι αφορά την τελετουργία, οι κατηχούμενοι που ήσαν επικίνδυνοι να πεθάνουν βαπτίζονταν δια ραντισμού, σε περίπτωση όμως που ζούσαν έπρεπε το βάπτισμα να συμπληρωθεί ειδάλλως θεωρείτο άκυρο, όπως η Σύνοδος τη Nεοκαισάρειας αποφάσισε. Επίσης αν πέθαινε ο κατηχούμενος απαγορευόταν η βάπτισή του, κάτι που είχαν στο τυπικό τους οι Μαρκιωνίτες. Οι εμφανίσεις αιρέσεων και θεολογικών ομάδων στο προσκήνιο ιδίως τον τρίτο αιώνα προκάλεσε εντάσεις στο εσωτερικό της Εκκλησίας που διαμόρφωσαν περαιτέρω το τυπικό της Εκκλησίας πάνω στο μυστήριο. Αυτά προέκυψαν από το ζήτημα της κύρωσης του βαπτίσματος των μετανοούντων στους κόλπους της Εκκλησίας. Αρκετές σύνοδοι ασχολήθηκαν με το ζήτημα και επικράτησε η άποψη πως έγκυρο βάπτισμα θεωρείται το βάπτισμα στο όνομα της Αγίας Τριάδας.

Νηπιοβαπτισμός και θέσπιση του βαπτίσματος δια νόμου
Ο νηπιοβαπτισμός προκάλεσε διχογνωμία κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες. Ο Ειρηναίος περί το 185 αναφέρεται ασαφώς για πρώτη φορά στο ζήτημα αυτό. Ο Τερτυλλιανός αποδοκίμαζε την πρακτική του βαπτίσματος νηπίων και προάσπισε την άποψη ότι θα έπρεπε να ενηλικιωθούν πρώτα: «Fiant Christiani cum Christum nosse potuerint», δηλαδή «ας γίνονται χριστιανοί (δηλαδή να βαπτίζονται) τα παιδιά όταν είναι πλέον σε θέση να γνωρίσουν τον Χριστό».

Αντιθέτως ο Κυπριανός, ο οποίος είχε την άποψη ότι «όλες οι αμαρτίες εξαλείφονται με το βάπτισμα», θεωρούσε και τα νήπια ανεξαιρέτως θα έπρεπε να βαπτίζονται, ενώ ο Ωριγένης θεωρούσε τον νηπιοβαπτισμό αποστολική παράδοση. Από τον 3ο αιώνα η Εκκλησία άρχισε να καθιερώνει τον νηπιοβαπτισμό. Εν τούτοις, δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία υπέρ του νηπιοβαπτισμού πριν από τον 3ο αιώνα, ενώ είναι προφανές ότι όλες οι αρχαίες βαπτιστήριες λειτουργίες αφορούσαν το βάπτισμα ενηλίκων.

Ως τον 6ο αιώνα το αργότερο καθιερώθηκε ευρύτερα το βάπτισμα νηπίων, καθώς και η υποχρέωση ότι το νήπιο θα ακολουθούσε την πίστη, καθώς ένας ενήλικος χριστιανός, ο λεγόμενος «ανάδοχος», αναλάμβανε εν ονόματι του νηπίου την υποχρέωση να ακολουθήσει ως ενήλικος την χριστιανική πίστη και προσωποποιούσε την ευθύνη του όλου σώματος της τοπικής εκκλησίας για την ορθή κατήχηση του νέου μέλους της. Το έθιμο του νηπιοβαπτισμού σύντομα μετά τη γέννηση του νηπίου διαδόθηκε ευρύτερα κατά τον 10ο και 11ο αιώνα και έγινε γενικότερα αποδεκτό κατά τον 13ο αιώνα.

Ο υποχρεωτικός βαπτισμός —νηπίων και ενηλίκων— αλλά και ο εξαναγκασμός ειδωλολατρικών και έτερων χριστιανικών ομάδων ώστε να εκχριστιανιστούν μέσω βαφτίσματος μαρτυρείται ήδη από τον 6ο αιώνα στον Ιουστινιάνειο Κώδικα που εκδόθηκε από τον Ιουστινιανό Α', όπου επαναλαμβάνεται για πολλοστή φορά, σχεδόν εναγωνίως, το ότι τάχα ο Χριστιανισμός είναι η «αληθινή πίστη» και καθυβρίζονται οι Έλληνες (οι μη χριστιανοί δηλαδή) ως «αλιτήριοι», ενώ για να μην ξεφεύγει κανείς και να εμπίπτουν όλοι στις διατάξεις, ως αποστάτες, είναι «νόμιμο» να τιμωρούνται με την θανατική ποινή:
Θεσπίζουμε δε και νόμο, σύμφωνα με τον οποίο όλα τα μικρά παιδιά πρέπει να δέχονται το σωτήριο βάπτισμα αμέσως και χωρίς καμμία αναβολή, ώστε όπως και οι μεγαλύτεροι να μπορούν να εκκλησιάζονται και να κατηχούνται στις θείες γραφές και τους θείους κανόνες.
 
Έτσι θα μπορούν να διαφυλάξουν την αληθινή πίστη των ορθοδόξων χριστιανών και δεν θα επιστρέψουν ξανά στην παλαιά πλάνη. Και όσων έχουν κάποιο στρατιωτικό ή άλλο αξίωμα και περιουσία μεγάλη και για να κρατήσουν τα προσχήματα εβαπτίσθησαν οι ίδιοι ή πρόκειται να βαπτισθούν, αφήνοντας όμως τις συζύγους τους και τα τέκνα τους ή τα άλλα μέλη του οίκου τους μέσα στην ελληνική πλάνη, διατάσσουμε να δημευθεί η περιουσία τους, να στερηθούν όλων των πολιτικών δικαιωμάτων τους και να τιμωρηθούν όπως τους αξίζει, αφού είναι φανερό ότι έτυχαν του αγίου βαπτίσματος δίχως να έχουν πίστη, και τα ίδια δε θα υφίστανται οι αλιτήριοι Έλληνες και οι Μανιχαίοι, τμήμα των οποίων είναι οι Βορβορίτες
Επίλογος
Ο νηπιοβαπτισμός είναι παράνομος ως πρακτική και θα έπρεπε να καταργηθεί και να γίνεται κατόπιν επιλογής ενηλίκου ατόμου και όχι ενός «βιασθέντος» νηπίου.

Η δημιουργία ποιμνίου από την Εκκλησία κι από νεαρή ηλικία, χωρίς φυσικά το άτομο να έχει αποδεχτεί τον χριστιανισμό συνειδητά, έρχεται σε αντίθεση όχι μόνο με το Σύνταγμα (στην ουσία, καταργείται η θρησκευτική ελευθερία που μνημονεύεται, καθώς στην πραγματικότητα υπάρχει «πειθαναγκασμός» με αποτέλεσμα τον προσηλυτισμό ενός άβουλου πλάσματος), αλλά και με την εντολή του Ιησού: «Πηγαίνετε σε όλο τον κόσμο, και κηρύξτε το ευαγγέλιο σε όλη την κτίση. Όποιος πιστέψει και βαπτιστεί θα σωθεί, όποιος όμως απιστήσει, θα κατακριθεί» (Μάρκος 16:15-16). Ο ίδιος ο Χριστός, δεχόταν την βάπτιση και την κατήχηση μόνο ενηλίκων. Δηλαδή, πρώτα πιστεύουμε και μετά βαπτιζόμαστε.

Ο νηπιοβαπτισμός είναι απαράδεκτος γιατί αφαιρεί το δικαίωμα από τον άνθρωπο να διαλέξει τον δικό του θεό ή ένα φιλοσοφικό σύστημα που θα τον προστατεύει από τους θεούς και τις δεισιδαιμονίες που επινόησαν οι πρόγονοί του πριν χιλιάδες χρόνια.

Η ενέργεια αυτή πρέπει να θεωρηθεί παράνομη γιατί παραβιάζει κάθε δεοντολογία περί ελευθερίας των ιδεών.

Οι ανοησίες, περί απαλλαγής του…προπατορικού αμαρτήματος, δεν μας αφορούν. Ανήκουν στη σφαίρα λογικής της εβραϊκής φιλολογίας και της θρησκευτικής παράκρουσης που ταλαιπωρούν κάθε αδαή πιστό.

Στο ελληνικό κράτος υπάρχει η επιλογή της μη βάπτισης, χωρίς όμως συνέπειες όπως παλιά!

Ονοματοδοσία και βάπτιση - Μια διαιωνιζόμενη παρανόηση

Υπάρχει πολύς κόσμος σήμερα, που πιστεύει η ονοματοδοσία ενός παιδιού που βαπτίζεται, προκύπτει απ' αυτή καθ' αυτή την διαδικασία του όλου τελετουργικού της βάπτισης και ότι η δήλωση του ονόματος στο Ληξιαρχείο, είναι μια δευτερεύουσα διαδικασία. Υπάρχει πολύς κόσμος επίσης, που πιστεύει ότι για να δώσει ένα όνομα στο παιδί του, θα πρέπει υποχρεωτικά να το πάει στην εκκλησία και να το βαφτίσει ένας παπάς. Υπάρχει τέλος κι ένα σημαντικό ποσοστό, που γνωρίζει την νόμιμο οδό, αλλά κάτω κι από την πίεση του κοινωνικού περίγυρου (τι θα πει ο κόσμος), αναγκάζεται ουσιαστικά να ακολουθήσει και την θρησκευτική οδό.

Θα πρέπει κατ' αρχάς να καταστεί σαφές, σύμφωνα και με τον Συνήγορο του Πολίτη, ότι ονοματοδοσία χωρίς το τελετουργικό της βάπτισης γίνεται, το αντίστροφο όχι. Κι αυτό γιατί, η ονοματοδοσία, είναι μια έννομη, υποχρεωτική και τυπική διαδικασία, ενώ η βάπτιση όχι. Δηλαδή, η βάπτιση παρ' ότι δεν θεωρείται παράνομη (παρ' ότι ο νηπιοβαπτισμός, αποτελεί στην ουσία πράξη προσηλυτισμού, χωρίς μάλιστα την συναίνεση του προσηλυτιζόμενου), εν τούτοις είναι μια άτυπη θρησκευτική διαδικασία, χωρίς καμμία νομική ισχύ, την οποία δεν υποχρεώνεται κάποιος ν' ακολουθήσει. Με λίγα λόγια, για να αποκτήσει ένα παιδί όνομα, η υποχρέωση των γονέων (ή των νομίμων κηδεμόνων) έγκειται κατ' αρχήν στο ότι θα πρέπει να πάνε στο Ληξιαρχείο και να υπογράψουν από κοινού, για το όνομα που επιθυμούν να πάρει το παιδί. Αν υπάρχει διαφωνία ανάμεσα στους γονείς για το όνομα που θα δώσουν στο παιδί, τότε η διαφορά λύνεται μέσω της δικαστικής οδού. Στην περίπτωση που ένας γονέας απουσιάζει, τότε απαιτείται έγγραφη εξουσιοδότησή του.

Βεβαίως με την ισχύουσα νομοθεσία της Ελλάδος, οι γονείς μπορούν καταχωρήσουν ταυτόχρονα με την ονοματοδοσία και την βάπτιση. Η καταχώριση βάπτισης όμως, έχει ως αποκλειστικό αποτέλεσμα την αναγραφή θρησκεύματος και ουδόλως επιδρά στο ήδη δηλωθέν (ή ταυτοχρόνως δηλούμενο) όνομα, ενώ μπορεί να γίνει και χωρίς εξουσιοδότηση γονέως ή ακόμη και με πρωτοβουλία άλλων προσώπων απαριθμουμένων στο άρθρο 26 παρ. 2 ν. 344/76 («η βάπτισις καταχωρίζεται εις το περιθώριον της ληξιαρχικής πράξεως γεννήσεως … επί τη προσαγωγή δηλώσεως του τελέσαντος ή συμπράξαντος εις την ιεροπραξίαν θρησκευτικού λειτουργού. … Υπόχρεοι προς δήλωσιν της βαπτίσεως είναι ο βαπτισθείς, … ο πατήρ ή η μήτηρ …, ο ανάδοχος και οι συγγενείς εξ αίματος του βαπτισθέντος μέχρι και του τρίτου βαθμού. … Η σημειουμένη βάπτισις περιλαμβάνει την χρονολογίαν της βαπτίσεως, το εις το νεογνόν τυχόν δοθέν όνομα, το όνομα και επώνυμον του δηλούντος, του αναδόχου, του ιερέως…»). Το γεγονός ότι ο νόμος, στην περιγραφή του περιεχομένου της δήλωσης βάπτισης, συμπεριλαμβάνει και «το εις το νεογνόν τυχόν δοθέν όνομα», δεν ιδρύει εναλλακτική διαδικασία ονοματοδοσίας ξεχωριστή από την κανονική, καθ’ όσον, όπως ήδη από μακρού (απόφαση 240/75 Ολομέλειας Αρείου Πάγου) και αδιαλείπτως δέχεται η νομολογία, η λήψη ονόματος δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο της βάπτισης.

Η εκδοχή, ότι σε ονοματοδοσία προβαίνουν μόνον όσοι δεν τελούν βάπτιση, ή ότι επί τελεσθείσης βαπτίσεως παρέλκει η ονοματοδοσία, όχι μόνο δεν παρίσταται σύμφωνη προς τις νόμιμες διατάξεις, αλλ’ επί πλέον έχει ως αποτέλεσμα τον καταναγκασμό πολιτών σε ακούσια ληξιαρχική καταγραφή θρησκεύματος, δηλαδή ένα ενδεχόμενο σαφώς αντίθετο στο Σύνταγμα (αποφάσεις 2279-2286/2001 Συμβουλίου Επικρατείας: «η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης περιλαμβάνει και το δικαίωμα του ατόμου να μην αποκαλύπτει το θρήσκευμα που ακολουθεί … κανένας δεν μπορεί να εξαναγκασθεί με οποιονδήποτε τρόπο να αποκαλύψει είτε αμέσως είτε εμμέσως, το θρήσκευμα ή τις θρησκευτικές εν γένει πεποιθήσεις του, υποχρεούμενος σε πράξεις ή παραλείψεις από τις οποίες θα τεκμαίρεται η ύπαρξη ή η ανυπαρξία τους, και καμία κρατική αρχή ή κρατικό όργανο δεν επιτρέπεται να επεμβαίνουν στον απαραβίαστο χώρο αυτό της συνείδησης του ατόμου και να αναζητούν το θρησκευτικό του φρόνημα, πολύ δε περισσότερο να επιβάλλουν την εξωτερίκευση των όποιων πεποιθήσεων του ατόμου αναφορικά με το θείο»).

Εν όψει των ανωτέρω, αν ένας γονεύς, κατ’ αρχήν προτιθέμενος να προβεί μόνο σε ονοματοδοσία του τέκνου του, εξαναγκασθεί (διά της μη νόμιμης προβολής διοικητικών προσκομμάτων ή διά της παροχής μη ακριβών πληροφοριών ως προς τη νομική φύση των επίμαχων ληξιαρχικών εγγραφών) να προβεί, τελικώς, σε δήλωση βάπτισης, δικαιούται να εγκαλέσει τη διοίκηση για παραβίαση συνταγματικού του δικαιώματος και ν’ αξιώσει επαναφορά των πραγμάτων στη νόμιμη κατάσταση αυτών βάσει της αρχικής του επιθυμίας, ήτοι καταχώριση ονοματοδοσίας και διαγραφή της δήλωσης βάπτισης.

Το γεγονός ότι, σήμερα, η ληξιαρχική εγγραφή ονόματος του παιδιού έχει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο συντελεσθεί, δεν σημαίνει ότι το ζήτημα έχει καταστεί «άνευ αντικειμένου», καθ’ όσον η διοίκηση δεν είναι δυνατό, προς στήριξη ισχυρισμού περί αδυναμίας περαιτέρω ενεργειών της, να επικαλείται καταστάσεις τις οποίες η ίδια παρανόμως προκάλεσε.

Ο τρόπος εγγραφής των κατ’ άρθρο 26 ν. 344/76 «δηλώσεων βάπτισης», ακόμη περισσότερο δε η αποδοχή «δηλώσεων βάπτισης», εκ μέρους του Ληξιαρχείου, χωρίς ταυτόχρονη υπόμνηση, προς τον δηλούντα γονέα, της εκκρεμούς έννομης υποχρέωσής του για ξεχωριστή (και κοινή με τον έτερο γονέα) «δήλωση ονοματοδοσίας» κατ’ άρθρο 26 ν. 344/76, παρέχουν πρόσφορο έδαφος για δημιουργία και διαιώνιση νομικής πλάνης περί ταύτισης των δύο αυτών πράξεων. Το ενδεχόμενο αυτό δεν στερείται σοβαρών πρακτικών συνεπειών, καθ’ όσον, ελλείψει κανονικής ονοματοδοσίας, η εγγραφή βάπτισης στο περιθώριο της ληξιαρχικής πράξης γέννησης είναι πιθανό να παρασύρει τους ενδιαφερομένους και τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες στην εντύπωση ότι η ονοματοδοσία είναι περιττή ακόμη και όταν η βάπτιση έγινε με δήλωση μόνον ενός εκ των γονέων. Ο κίνδυνος αυτός παρίσταται ιδιαίτερα έντονος σε περιπτώσεις υπηρεσιών αρμόδιων για άλλες επίσημες εγγραφές (δημοτολόγιο, μητρώο αρρένων, στρατολογικοί πίνακες, αρχείο δελτίων αστυνομικής ταυτότητας κ.ο.κ.), καθ’ όσον ενδεχόμενη εσφαλμένη αποδοχή και μεταγραφή του «βαπτιστικού» ονόματος ως κανονικού, αν και εγγενώς παράνομη λόγω έλλειψης συναίνεσης ενός εκ των γονέων, γεννά έννομες συνέπειες και παρίσταται δυσχερώς αναστρέψιμη.

Καταλήγοντας, σύμφωνα με έγγραφο του Υπουργείου Εσωτερικών (Διεύθυνση Αστ. & Δημ. Κατάστασης, Διευκρινίσεις και οδηγίες προς τα Ληξιαρχεία, υπ’ αρ. πρωτ. Φ.104770/22433 24.10.2006):
«Η ονοματοδοσία αποτελεί την αποκλειστική διαδικασία κτήσης ονόματος νεογνού το οποίο καταχωρίζεται στη ληξιαρχική πράξη γεννήσεως ύστερα από δήλωση των γονέων του που ασκούν τη γονική μέριμνα ή του ενός απ’ αυτούς εφόσον έχει έγγραφη εξουσιοδότηση του άλλου, θεωρημένη για το γνήσιο της υπογραφής. Αν ο ένας από τους γονείς δεν υπάρχει ή δεν έχει τη γονική μέριμνα, η δήλωση του ονόματος γίνεται από τον άλλο γονέα.

Η βάπτιση καταχωρίζεται στο περιθώριο της ληξιαρχικής πράξεως γέννησης, περιλαμβάνει τα στοιχεία που περιγράφονται στην παρ. 3 του άρθρου 26 ν. 344/76 και δηλώνεται από τους υποχρέους, όπως καθορίζονται στην παρ. 2 του ιδίου άρθρου».

Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει αβίαστα ότι οι δύο ανωτέρω περιγραφόμενες πράξεις είναι ξέχωρες μεταξύ τους και η μεν ονοματοδοσία έχει σαν αποτέλεσμα την κτήση ονόματος, η δε βάπτιση, κατά πάγια νομολογία, την κτήση θρησκεύματος και δεν επιδρά καθόλου στο ήδη δηλωθέν ή ταυτόχρονα δηλούμενο όνομα.

Συνεπώς μία δήλωση βάπτισης δεν μπορεί να εκληφθεί και σαν δήλωση ονοματοδοσίας αν δεν γίνεται με τους όρους του άρθρου 25 του ν. 344/76, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 15 ν. 1438/84, δηλαδή αν δεν γίνεται και από τους δύο γονείς ή αν δεν συνοδεύεται από εξουσιοδότηση του απόντος γονέως.

ΔΕΣ και: Προσηλυτισμός, νηπιοβαπτισμός και...«ελεύθερη βούληση»

Το νόημα της ζωής σε πέντε φράσεις

H Bronnie Ware είχε μια δίψα για τη ζωή από τη στιγμή που γεννήθηκε. Σαν παιδί, ήταν το μαύρο πρόβατο της οικογένειας καθώς είχε αποκτήσει μια διαφορετική αντίληψη για τη ζωή.

Η επαγγελματική της ζωή ανάστατη, νομαδική, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Από καλλιεργητής λαχανικών στη Μέση Ανατολή, μπαργούμαν σε τροπικά νησιά…διευθύντρια τράπεζας.

Η Bronnie δεν φοβήθηκε ποτέ τις αλλαγές, βρήκε το δρόμο της αυτόν της φιλοσοφίας όπου κάθε άνθρωπος εάν κάνει ευχάριστα πράγματα τότε βρίσκει την πραγματική γαλήνη μέσα του, όπως λέει η ίδια.

Παραμένει ευγενής χωρίς να χάνει την πίστη της προς τον συνάνθρωπο μοιράζοντας τις εμπειρίες της μαζί μας.

Για αρκετά χρόνια εργάστηκε σε οίκους ευγηρίας. Ήταν ο τελευταίος σταθμός των ανθρώπων λίγο πριν το θάνατο. Όπως λέει μοιραζόταν πολλά μαζί τους τις τελευταίες εβδομάδες της ζωής τους.

Η Bronnie θεωρεί ότι οι άνθρωποι ωριμάζουν όταν έρχονται αντιμέτωποι με το θάνατο. Αρνητικά συναισθήματα κυριεύουν το περισσότερο κόσμο φόβος, θυμός, τύψεις ωστόσο κάθε άνθρωπος προσπαθεί να βρει τη γαλήνη λίγο πριν φύγει από τη ζωή.

Συνομιλώντας μαζί τους πέντε είναι τα κύρια πράγματα για τα οποία λυπόντουσαν και μας τα παρουσιάζει.

1. Μακάρι να είχα το θάρρος να ζήσω τη ζωή μου όπως ήθελα
και όχι όπως μου επέβαλαν
Αυτό το λένε οι περισσότεροι άνθρωποι όταν συνειδητοποιούν ότι η ζωή τους έχει σχεδόν τελειώσει και κοιτούν στο παρελθόν είναι εύκολο να δουν πόσα όνειρα έμειναν ανεκπλήρωτα Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εκπλήρωσαν ούτε τα μισά από όσο είχαν ονειρευτεί.
Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν να προσπαθήσετε να εκπληρώσετε μερικά από τα όνειρά σας στην πορεία. Από τη στιγμή που αρρωστήσεις είναι πολύ αργά. Η υγεία φέρνει μια ελευθερία που πολύ λίγοι συνειδητοποιούν, έως ότου έρθει ο καιρός και δεν την χάνουν.

2. Μακάρι να μην εργαζόμουν τόσο σκληρά
Αυτό το λένε κυρίως άνδρες ασθενείς. Είναι όλοι αυτοί που δεν πρόλαβαν να χαρούν τα παιδιά τους, δεν κατάφεραν να τα πάρουν μια αγκαλιά, να τα μεγαλώσουν, να χαρούν την εφηβεία τους. Είναι όλοι αυτοί που δεν έψαξαν αγάπη από το σύντροφό τους.
Η Bronnie από την πλευρά της μας συμβουλεύει να απλοποιήσουμε τον τρόπο ζωής μας κάνοντας συνειδητές επιλογές στην πορεία. Δημιουργώντας περισσότερο χώρο στη ζωή σας, γίνεστε πιο ευτυχισμένοι και πιο ανοικτοί σε νέες ευκαιρίες.

3. Μακάρι να είχα το θάρρος να εκφράσω τα συναισθήματά μου
Πολλοί άνθρωποι δεν εκφράζουν τα συναισθήματά τους, προκειμένου να διατηρήσουν ισορροπίες με τους άλλους. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να είμαστε μέτριοι ως οντότητες. Υπάρχουν πολλές ασθένειες που σχετίζονται με την πικρία και τη δυσαρέσκεια.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις αντιδράσεις των άλλων. Ωστόσο όταν αλλάζετε τον τρόπο επικοινωνίας μιλώντας ειλικρινά, θα θέσετε τις σχέσεις σε ένα εντελώς νέο και υγιές επίπεδο.

4. Μακάρι να είχα διατηρήσει επαφή με τους φίλους μου
Συχνά δεν συνειδητοποιούμε τα πραγματικά οφέλη της φιλίας. Ο πολυάσχολος τρόπος ζωής φθείρει τη φιλία. Αυτό όμως που μένει στο τέλος είναι αυτό γι’ αυτό διαφυλάξετε την ως κόρη οφθαλμού.

5. Μακάρι να είχα αφήσει τον εαυτό μου να είναι πιο ευτυχισμένος
Πολλοί δεν είχαν αντιληφθεί μέχρι το τέλος της ζωής τους ότι η ευτυχία είναι μια επιλογή. Είχαν μείνει κολλημένοι σε παλιά πρότυπα και συνήθειες. Ο φόβος της αλλαγής τους έκανε να προσποιούνται ακόμα και στον ίδιο τους το εαυτό.

Ευτυχία, Ελευθερία, Ευψυχία

Ευτυχία, Ελευθερία, ΕυψυχίαΕιλικρινά ποιος βλέπει τη ζωή μαγική μέσα στην καθημερινότητα;
Ποιος προλαβαίνει να δει την μαγεία; Να την ζήσει, να την Απολαύσει;
Κι όμως, η μαγεία υπάρχει ακόμη και τις μέρες που τα βλέπουμε όλα γκρίζα. Θα αναρωτιέστε το πού και δικαίως. Μαγεία λοιπόν υπάρχει εκεί που συμβαίνει το απροσδόκητο, η έκπληξη, η χαρά, το γέλιο, ο θαυμασμός. Από το πολύ απλό του να δούμε κάποιον γνωστό στον δρόμο που είχαμε να συναντήσουμε καιρό και να νιώσουμε χαρά, μέχρι το να ακούσουμε μια φράση από ένα ραδιόφωνο και να εμπνευστούμε για κάτι.

Το μόνο που χρειάζεται είναι ν’ αφεθείς σ΄αυτό για να νιώσεις την μαγεία. Να ανοίξεις την καρδιά σου, τα αισθήματα σου και το μυαλό σου. Να είσαι ανοιχτός σε νέες γνωριμίες και νέες σκέψεις. Είναι ωραίο να σπάς την ρουτίνα, την λίμναση, τις συνήθειες. Να νιώθεις πώς είσαι μέσα στο παιχνίδι της ζωής κι όχι μαριονέτες αυτής ή του Μεγάλου Παράσιτου. Να μην φοβάσαι να γελάσεις ή και να κλάψεις, να είσαι χαρούμενος ή και θλιμμένος, να είσαι μοναχός ή με παρέα, ν’ αγαπήσεις, να θαυμάσεις, να αισθανθείς. Να το πάρεις απόφαση ότι όλα είναι μες στο παιχνίδι και να δώσεις τον καλύτερο εαυτό σου και η Δύναμη θα σε ανταμείψει με λίγη από την μαγεία της.

Ας αρχίσεις να ονειρεύεσαι αυτό που θέλεις να κάνουμε, (κι όχι αυτό που επιθυμείς) η Δύναμη σου χαρίζει τόλμη, μαγεία και στρώνει το μονοπάτι για να το πραγματοποιήσεις. Όσο φιλοσοφικά, ουτοπικά ή θεωρητικά κι αν σου φαίνονται, όλα αυτά, είναι πραγματικότητα. Ναι, ακόμα κι όταν γυρνάς στο σπίτι σου από μια άσχημη μέρα, το να βρίσκεις την οικογένειά σου είναι μαγεία. Το να ακούς την κόρη σου να σου λέει «Ήρθες μαμά»; ή το να κοιμάσαι στον καναπέ απ΄την κούραση κι ο σύντροφος σου να σε κρατά αγκαλιά ή το να υποφέρεις από κάτι σοβαρό και οι φίλοι σου να προσπαθούν να σε κάνουν να γελάσεις κρύβοντας τον δικό τους φόβο κι αγωνία.

Σ΄όλα αυτά υπάρχει μαγεία. Η μαγεία της ζωής η μαγεία της Δύναμης. Αυτήν την μαγεία που την βλέπουν ολοκάθαρα κάποιοι ονειροπόλοι και προσπαθούν να σε κάνουν να την δεις κι εσύ. Γιατί ναι η ζωή είναι ωραία όταν την μοιράζεσαι αλλά κι όταν την ΖΕΙΣ. Πάντα υπάρχει κάτι στο οποίο μπορείς να στηριχθείς και να σηκωθείς για να συνεχίσεις να παίζεις το παιχνίδι της ζωής. Αρκεί να το δεις, με τα αιθερικά μάτια, αυτά που “βλέπουν” ότι δεν μπορούν να δουν τα μάτια του σώματος! Επιπλέον μην ξεχνάς πως είναι αδύνατον να δεις με τα μάτια σου, είναι αδύνατον να βιώσεις, αυτό που δεν υπάρχει μέσα σου. Α Δ Υ Ν Α Τ Ο Ν.-

Καταστροφικές αναβολές
Η αναβλητικότητα είναι συνώνυμο της τεμπελιάς και πηγάζει απ’ την φυγοπονία και την εγωπάθεια. Ο Δάντης σίγουρα κάτι τέτοιο είχε στο μυαλό του όταν όριζε την οκνηρία ως θανάσιμο αμάρτημα. Έχετε αναλογιστεί ποτέ, πόσες μέρες πήγαν χαμένες, πόσες ευκαιρίες χάθηκαν, πόση ευτυχία αφήσατε να γλιστρήσει από τα χέρια σας, επειδή δεν πήρατε μια μεγάλη απόφαση, επειδή πιστέψατε -λανθασμένα- πως υπήρχε αρκετός χρόνος κι αύριο, επειδή δειλιάσατε να κάνετε εκείνο το βήμα, εκείνη την κίνηση που έπρεπε – όταν έπρεπε;

Η οκνηρία σε αντίθεση με τα άλλα θανάσιμα αμαρτήματα, [φυσικά χωρίς την τιμωρία κάποιου Θεού – Μπαμπούλα] τα οποία σχετίζονται με την υπερβολή και την έλλειψη ελέγχου, έχει να κάνει με την υπερβολική στασιμότητα, με την έλλειψη κινήτρων, σκοπών, στόχων, εσωτερικά ή εξωτερικά. Τι σας κάνει όμως να μένετε αδρανείς; Τι είναι αυτό που σας κάνει να θέλετε ν’ αποφύγετε πράξεις, έργα και κατ’ επέκταση κάθε είδους εξέλιξη ή διαφορετικότητα; Ένας άνθρωπος φυγόπονος, δειλός, αναβλητικός είναι συνήθως ένας άνθρωπος φοβισμένος. Το να μην αρπάζει μια ευκαιρίας ζωής, είτε αυτή είναι επαγγελματικής φύσεως, είτε συναισθηματικής, έχει να κάνει με τον φόβο που ο ίδιος επέτρεψε να ριζώσει μέσα του με την βοήθεια και την επιβολή του ενεργειακού μεγάλου παράσιτου.

Αυτός ο φόβος, είναι συνήθως φόβος παρελθόντος, πληγωμένο κομμάτι του εγωισμού, αποτέλεσμα περασμένης αποτυχίας, η οποία σε αποθαρρύνει να οδηγήσεις τον εαυτό σε καινούργιες χαρές κι εμπειρίες. Έτσι προβάλλεις στο παρόν σου φόβους, λάθη κι αποτυχίες του παρελθόντος. Με απλά λόγια, αντί να ζεις στο ΠΑΡΟΝ, ΖΕΙΣ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ.

Αναβάλλεις κάθε εξέλιξη, τσιγκουνεύεσαι όλα αυτά που νιώθεις και δίνεις, αποφεύγοντας τελικά, την ουσιαστική συσχέτιση και τον έντονο συναισθηματικό εμπλεγμό σε οτιδήποτε κάνεις, με φόβο πως αν πράξεις διαφορετικά, αν δώσεις και δοθείς θα πληγωθείς ξανά, θα στερέψεις ξανά, θα βρεθείς στο τίποτα ξανά.

Αυτό είναι Συγκινησιακή Πανούκλα. Αυτό είναι φαύλος κύκλος. Αποφεύγοντας να αναλάβεις δράση, αποφεύγοντας την ζωή δηλαδή, δήθεν για να γλιτώσεις από πιθανό κι ενδεχόμενο πόνο ή επαναλαμβανόμενο λάθος, απογοητεύεσαι έτσι κι αλλιώς από την άνοστη, βαρετή, δίχως εκπλήξεις ζωή που ζεις. Ένας εγωπαθής δειλός είναι ανίκανος να δείξει και να νιώσει αγάπη. Αυτό είναι προνόμιο των γενναίων.

Η αναβλητικότητα σου δεν πηγάζει όμως μόνο από φόβους ξαναειδωμένους. Υπάρχουν και οι φόβοι δειλίας του άγνωστου πόνου. Προτιμάς να μένεις άπραγος, ζώντας σε μία αποστειρωμένη φούσκα, αποστειρώνοντας ο,τι νιώθεις, γεμίζοντας τα κενά της ζωής σου, με δήθεν ενδιαφέροντα, καταπιέζοντας τα πραγματικά θέλω σου, την πραγματική επιθυμία σου, που ναι ίσως να έχει ένα ρίσκο μέσα της, αλλά σε φέρνει πιο κοντά στην ευτυχία σου και την ανεξαρτησία σου. Μεγαλύτερο όμως είναι το ρίσκο όταν συνεχώς αναβάλλεις μια επιθυμία, ένα σχέδιο ψυχής. Κάθε καθυστέρηση του, το φέρνει πιο κοντά στην καταστροφή. Γιατί το να γνωρίζεις πιο είναι το σωστό για τον εαυτό -υλικό κι αιθερικό-  και να μην το κάνεις είναι η μεγαλύτερη δειλία.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει χώρος για δειλία, αναβολές και καθυστερήσεις στη ζωή μας. Όχι γιατί έτσι απλώς ζούμε μισά, αλλά γιατί έτσι δεν ζούμε καν. Μια ευκαιρία ζωής μας έχει δοθεί από την ΔΥΝΑΜΗ και πρέπει να την αδράξουμε. Είμαστε πολύ πιο δυνατοί απ’ όσο νομίζουμε. Δεν έχει νόημα να κλειστούμε στην φούσκα, σε μια ζωή δίχως ρίσκα. Δεν αποφεύγεις τα απρόοπτα και τον πόνο έτσι. Αποφεύγεις να ζήσεις.

Η Δύναμη της Αυτογνωσίας
Μπορείς να κάνεις χρόνια κάποιο ψυχολογικό πρόγραμμα όμως αυτό δεν είναι αυτογνωσία. Η αυτογνωσία γεννιέται όταν έχεις επίγνωση του εαυτού σου μέσα στις σχέσεις, που σου δείχνουν αυτό που είσαι κάθε στιγμή. Οι σχέσεις σου είναι ένας καθρέφτης στον οποίο βλέπεις τον εαυτό σου όπως πραγματικά είσαι. Αλλά οι πιο πολλοί από μας δεν έχουμε την ικανότητα να κοιταζόμαστε έτσι όπως είμαστε στις σχέσεις, επειδή αμέσως αρχίζουμε να κατακρίνουμε ή να δικαιολογούμε αυτό που είμαστε. Κρίνουμε, αξιολογούμε, συγκρίνουμε, απορρίπτουμε ή αποδεχόμαστε, αλλά ποτέ δεν παρατηρούμε πραγματικά το ολοφάνερο δηλ. «αυτό που είναι, όπως είναι» και για τους περισσότερους ανθρώπους αυτό μοιάζει να είναι ό,τι πιο δύσκολο έχουν να κάνουν, αυτό και μόνο, όμως, είναι η αρχή της αυτογνωσίας.

Αν κανείς έχει τη δυνατότητα να βλέπει τον εαυτό του όπως είναι σ’ αυτό τον εκπληκτικό καθρέφτη των σχέσεων, που δεν παραμορφώνει, αν κανείς μπορεί απλώς να κοιτάζει μέσα σ’ αυτό τον καθρέφτη με πλήρη προσοχή και να βλέπει [με το βλέπειν κι όχι με τα μάτια] πραγματικά «αυτό που είναι», να έχει την επίγνωσή του χωρίς να επικρίνει, χωρίς να κάνει κριτική, χωρίς να αξιολογεί – κι αυτό το κάνεις όταν ενδιαφέρεσαι σοβαρά να το κάνεις- τότε θ’ ανακαλύψεις ότι ο νους είναι ικανός να απελευθερωθεί από κάθε διαμόρφωση.

“Οφείλουμε να ζούμε την κάθε μέρα μας σαν να είναι η τελευταία, να αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους που έχουμε στη ζωή μας με αυτό τον τρόπο. Έτσι τίποτα δε θα έχουμε ως δεδομένο στη ζωή μας. Τα πάντα θα εκτιμώνται την στιγμή που υπάρχουν και τα ζούμε. Δε θα αφήνουμε τίποτα για αύριο. Οι ευκαιρίες και οι στιγμές είναι μοναδικές. Οι αναβολές και οι δισταγμοί τις καταστρέφουν. Μια φορά ζούμε, δεν υπάρχει τρόπος να υπάρξουμε δύο φορές. Και μάλλον δε θα υπάρξουμε ξανά ποτέ. Και εσύ που δεν εξουσιάζεις το αύριο, αναβάλλεις την χαρά. Και η ζωή πάει χαμένη με τις αναβολές και ο καθένας πεθαίνει απασχολημένος”. Επίκουρος

Γεννιόμαστε Άθεοι
Κανείς δεν γνωρίζει κάποιον Θεό, μέχρι την στιγμή που θα του τον επιβάλλει κάποιος
Το θρησκευτικό μονοπάτι που ακολουθεί ο καθένας, δεν είναι τίποτα άλλο παρά ΘΕΜΑ ΤΥΧΗΣ κι ΕΠΙΒΟΛΛΗΣ, αφού εξαρτάται από το που θα γεννηθεί. Κάθε μέρος ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ τον δικό του Θεό και κάθε νεογέννητο στιγματίζεται και μαρκάρεται πριν ακόμα γεννηθεί με το πιο μονοπάτι θ’ακολουθήσει. Κοιτώντας όμως το θέμα σφαιρικά, προκύπτει το ερώτημα τι είναι αυτό που ώθησε το ανθρώπινο ζώο στην πίστη και στην υποδούλωση σε ένα δήθεν ανώτερο ον;

Τι καθιστά κάποιον Θεό απαραίτητο στο ανθρώπινο ζώο; Εμείς δημιουργήσαμε τον Θεό κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν ή αυτός εμάς; Μετά από τόσους αιώνες φιλοσοφικής ανάλυσης και περισυλλογής, οι απαντήσεις ούτε που αχνοφαίνονται. Ο μόνος σύμμαχος στην αναζήτηση της λύσης του γόρδιου δεσμού είναι η (προ)ιστορία του είδους μας.

Εκεί, συναντάμε αρκετά ενδιαφέροντα στοιχεία: Ανατρέχοντας στις απαρχές της -θεωρητικά γνωστής- ύπαρξής μας (10.500 π.κ.ε) και μελετώντας την πορεία μας μέχρι σήμερα, δεν μπορεί παρά να παρατηρήσει κανείς ότι πίσω από οποιαδήποτε θρησκευτική, δογματική και νεκρή αμφίεση, από τον πολυθεϊσμό της αρχαίας Βαβυλώνας, Αιγύπτου και της αρχαίας Ελλάδας, μέχρι και τις σημερινές διαφορετικές εκδοχές του μονοθεϊσμού, κάθε σκέψη η ενέργειά του ανθρώπινου ζώου κινείται γύρω από τους κύριους άξονες: Την καταπράυνση των φόβου, πόνου, ανασφάλειας, την ικανοποίηση των συναισθηματικών αναγκών και την ικανοποίηση του εγώ.

Ο Θεός του φόβου κι ο Θεός της παράνοιας: Στον πρωτόγονο άνθρωπο, το συναίσθημα του φόβου αποτέλεσε την αιτία δημιουργίας των θρησκευτικών ιδεών. Ο φόβος της πείνας, των άγριων θηρίων, της αρρώστιας και του θανάτου είναι μερικά είδη του εν λόγω συναισθήματος. Δημιουργώντας τον «Θεό του φόβου», ο σκοπός του ανθρώπου ήταν πλέον να εξασφαλίσει μέσω διάφορων ενεργειών (πχ. θυσίες) την εύνοιά τους. Δημιουργήθηκε μάλιστα και μια κάστα ιερέων, ως μεσολαβητές, οι οποίοι αποτέλεσαν τον συνδετικό κρίκο μεταξύ των ανθρώπων και των πραγμάτων που φοβούνται, μέχρι σήμερα αυτή η πρωτόγονη και βάρβαρη κατάσταση δεν έχει αλλάξει στο ελάχιστο.

Η επιθυμία και η ανάγκη (;) των πιό αδύναμων του είδους μας για καθοδήγηση, αγάπη και υποστήριξη, δημιούργησε την νοητική σύλληψη ενός Θεού, ο οποίος αγαπά τους υπήκοους πιστούς του, τους προστατεύει, αλλά τους επιβραβεύει και τιμωρεί. Επίσης τιμωρεί όποιους δεν είναι δικοί του πιστοί αλλά ανήκουν σε κάποιον άλλον Θεό !!! Οι περισσότερες θρησκείες, μεταξύ των οποίων ο δωδεκαθεϊσμός κι ο χριστιανισμός είναι αυτού του τύπου.

Κοσμικό θρησκευτικό συναίσθημα: Σε σχέση με τα θρησκευτικά ανελεύθερα δογματικά ρεύματα, το «κοσμικό θρησκευτικό συναίσθημα» δεν συσχετίζεται τόσο με το πολιτισμικό επίπεδο ενός έθνους, όσο με την νοητική κατάσταση ενός εξελιγμένου ανθρώπου. Είναι δύσκολο να εξηγηθεί σε κάποιον που το στερείται εντελώς, κυρίως, γιατί συγκριτικά με τις δογματικές και νεκρές μορφές θρησκείας, δεν υπάρχει καμία ανθρωπομορφική σύλληψη κάποιου Θεού. Σύμφωνα μάλιστα με διαχρονικές έρευνες μόνο εξαιρετικά προικισμένα με υψηλή νοημοσύνη άτομα μπορούν να προχωρήσουν σε αυτό το επίπεδο.

Εδώ τα άτομα αντιλαμβάνονται την κενότητα των ανθρωπίνων επιθυμιών και σκοπών. Αντιμετωπίζουν την ύπαρξή τους σαν ένα είδος φυλακής και θέλουν να βιώσουν το σύμπαν σαν ένα αυτοτελές σύνολο. Για αυτούς είναι αδιανόητος ένας Θεός που τιμωρεί κι επιβραβεύει όπως και ένας άνθρωπος που ζει με τον φόβο της τιμωρίας ή με την ελπίδα της μεταθανάτιας αμοιβής. Παρόλο που μπορεί να θεωρηθούν άθεοι, στην πραγματικότητα, είναι οι μόνοι βαθύτατα θρησκευόμενοι άνθρωποι. Άνθρωποι που ο χρόνος κράτησε αγνώστους μεταξύ τους, άνθρωποι όπως ο Λάο Τσε, ο Ηράκλειτος (γενικά οι Ελληνες φιλόσοφοι αν κι όχι όλοι) οι Βούδες, ο Γαλιλαίος, ο Μπαρούχ Σπινόζα, ο Εβολα, ο Κρισναμούρτι, ο Νίτσε κι άλλοι έχουν υπάρξει μεταξύ τους τα πιο ένθερμα ένθεα αδέρφια.

Αρχαιοελληνικοί κανόνες στη καθημερινότητα
Αν συναντούσαμε σήμερα κάποιους σοφούς προγόνους μας, τι θα μας συμβούλευαν να κάνουμε ώστε να βιώνουμε το ευ ζην στην καθημερινότητά μας; Προφανώς θα μας προέτρεπαν να είμαστε: Αγαθοί, δηλαδή να ακτινοβολούμε από την εσωτερική φλόγα και ταυτόχρονα να είμαστε ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ γιατί αυτό σημαίνει η λέξη “Αγαθός”.

Θα συνιστούσαν το Γνώθι σαυτόν, που σημαίνει να βουτήξουμε στην εσωτερική φλόγα, ώστε να γνωρίσουμε ποιοι πραγματικά είμαστε, τι θέλουμε και πώς επιθυμούμε να πορευτούμε στη ζωή. Μόνο έτσι μπορούμε να βαδίσουμε με αποφασιστικότητα στο δικό μας μονοπάτι, χωρίς να μας επηρεάζουν άνθρωποι, γεγονότα ή καταστάσεις και χωρίς να καταπιεζόμαστε.

Οπωσδήποτε θα θεωρούσαν απαραίτητο το Νους υγιής εν σώματι υγιή, γιατί μόνο όταν υπάρχει ισορροπία διανόησης και σώματος μπορεί ο άνθρωπος να βρίσκεται σε αρμονία με τον εαυτό του και τον κόσμο γύρω του.

Χωρίς αμφιβολλία θα ανέφεραν και το ελεύθερον το εύψυχον –«Το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον» [ευτυχισμένοι είναι οι ελεύθεροι και ελεύθεροι είναι οι γενναίοι] από τον Επιτάφιο του Περικλή – γιατί η Ευτυχία προϋποθέτει την Ελευθερία κι αυτή την Ευψυχία.

Τὸ εὔδαιμον: Ευδαιμονισμός, η υπέρτατη αρχή του βίου είναι η ευτυχία του ατόμου. Αυτή η αρχή χαρακτηρίζει την αρχαία εποχή.  Ο Αριστοτέλης δίδασκε ότι η ευδαιμονία επιτυγχάνεται και θεμελιώνεται στον ενάρετο βίο. Ο μεγάλος Περικλής, στον Επιτάφιο θέτει τις προϋποθέσεις της. «τὸ εὔδαιμον τὸ ἐλεύθερον, τὸ δ’ ἐλεύθερον τὸ εὔψυχον» Στην νεώτερη φιλοσοφία επανέρχεται με τη σημασία της κοινωνικής ευημερίας , της ωφέλειας και της ευτυχίας όσο το δυνατόν περισσότερων ανθρώπων. Ευτυχία!! Το χαμόγελο πριν κοιμηθείς μετά από μια δύσκολη μέρα. Η εσωτερική γαλήνη που σου δίνει η βεβαιότητα ότι το πάλεψες και σήμερα, άσχετα από το αποτέλεσμα, ότι έδωσες τη μάχη σου με φρόνημα γενναίο, σαν Ελεύθερος και συνειδητοποιημένος άνθρωπος, στα μικρά ή στα μεγάλα που προέκυψαν.

Τὸ ἐλεύθερον: Η Ελευθερία κάνει ευδαίμων τον άνθρωπο. Η Ελευθερία σε όλες τις μορφές της, μα κυρίως η διανοητική ελευθερία. Ελεύθερος από τα δεσμά του φόβου, των προκαταλήψεων, των δογμάτων, ελεύθερος από κάθε δυνάστη, κάθε σκέψη ωφελιμιστική, κάθε μικρότητα που περιορίζει τις βλέψεις σου στην απόκτηση υλικών μόνον πραγμάτων ή εφήμερης δόξας. Ελεύθερος από το Εγώ, είναι η μόνη ελευθερία που εχει αξία, όπως και η μόνη ελευθερία που είναι εφικτή για τον άνθρωπο μέσα στην φυλακή του Κύριου Δημιουργού – Θεού. Ελευθερία να επιλέγεις, να διατυπώνεις τις σκέψεις σου χωρίς φόβο και πάθος. Ελευθερία να μάχεσαι για το σωστό και το δίκαιο από θαυμασμό για ότι όμορφο δυναμώνει την Εσωτερική  Φλόγα. Θαυμάζεις και είσαι ελεύθερος να κάνεις ό,τι θέλεις. Η ικανότητα σου να θαυμάζεις μέσα στην συμπαντική φυλακή είναι η μοναδική σου έξοδος απ’ αυτήν.

Δεν θα ένιωθαν όλοι άνετα -για την ακρίβεια δεν θα άντεχαν καν – αν τους πρόσφερες ξαφνικά ένα κύμα απεριόριστης εσωτερικής φλόγας π.χ. και θα αναρωτιούνταν αν μπορούν να εμπιστευτούν ένα τέτοιο νέο είδος Ενέργειας και μέσα τους θα ανησυχούσαν μήπως δεν αξίζουν μια τέτοια ευεργεσία. Η εσωτερική φλόγα είναι η γενναιότητα, ένα ανώτερο είδος Ενέργειας που μόνο ελάχιστοι μεταξύ ελάχιστων την αντέχουν, αλλώστε προορίζεται και για ελάχιστους.

Τὸ εὔψυχον: Το Γενναίο, το Πολεμικό, το έχων Ψυχή. Είναι το καθαρό βλέμμα, η καθαρή σκέψη. Είναι το θάρρος που σε κάνει να μάχεσαι για τον σκοπό σου. Είναι ο καθαρός σου λόγος, η ανδρεία και η αμετακίνητη στάση σου, είναι η αψογοσύνη του πολεμιστή. Όταν κατέχεις το Εύψυχον δεν υπάρχει κανένας λόγος να το διατυμπανίζεις γιατί χάνεται, αντίθετα ακτινοβολεί στο βλέμμα σου, διασκορπίζεται από κάθε κύτταρο του σώματος σου. Το διαβάζεις μέσα στα μάτια των δειλών, όσων πολύ θα επιθυμούσαν να κρατούν την ίδια με σένα στάση αλλά δεν μπορούν και ξέρουμε τι κάνουν οι παρασιτικοί όταν συναντούν έναν  γνήσιο Πολεμιστή!!

Πως προκύπτει η αρνητικότητα και τα προβλήματα
Κάθε αρνητικότητα και η πληθώρα των προβλημάτων σου προκύπτουν από την άρνηση σου να ζεις στον παρόντα χρόνου. Κάθε αρνητικότητα προκαλείται από τη συσσώρευση του παρελθόντος εγωπαθούς χρόνου και την άρνηση του παρόντος. Η ταραχή, το άγχος, η ένταση, η ανησυχία -όλα μορφές φόβου- η ενοχή, οι τύψεις, η μεταμέλεια, η μνησικακία, τα παράπονα, η λύπη, η πικρία κι όλες οι μορφές της παθολογικής εγωπάθειας προκαλούνται από το ότι ζεις υπερβολικά πολύ στο παρελθόν κι όχι αρκετά στον παρόντα χρόνο.

Ο ικανός άνθρωπος ο εὔψυχος ζει στο μέλλον κι εκεί διαμορφώνει το παρόν του. Ένας σχετικά ικανός διανοητικά άνθρωπος ζει στον παρόντα χρόνο και διαμορφώνει εν μέρει το μέλλον του. Ο διανοητικά καθυστερημένος άνθρωπος ζει στο παρελθόν του κι μόλις και μετά βίας στο παρόν, έτσι το μέλλον του είναι μια αέναη επανάληψη του παρελθόντος του.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται να αντιληφθούν ότι είναι δυνατόν να υπάρχει μια κατάσταση συνειδητότητας απόλυτα απαλλαγμένη από κάθε αρνητικότητα και με ελεγχόμενα προβλήματα κι όμως, αυτή είναι η απελευθερωμένη κατάσταση προς την οποία δείχνουν όλες οι φιλοσοφικές διδασκαλίες. Είναι η υπόσχεση της λύτρωσης, όχι σε ένα απατηλό μέλλον αλλά εδώ και τώρα. Μπορεί να σου φαίνεται δύσκολο να αναγνωρίσεις ότι ο χρόνος που ζεις είναι η αιτία του πόνου ή των προβλημάτων σου. Σε έμαθαν να πιστεύεις ότι προκαλούνται από συγκεκριμένες καταστάσεις στη ζωή σου.  Αν όλα σου τα προβλήματα ή αυτά που εσύ αντιλαμβάνεσαι σαν αιτίες του πόνου ή της δυστυχίας του εξαφανίζονταν σαν από θαύμα από τη ζωή σου, αλλά εσύ δεν είχες την ικανότητα να ζεις στο παρόν, πιο συνειδητός και με επίγνωση, πολύ σύντομα θα έβρισκες τον εαυτό σου με ένα παρόμοιο σύνολο προβλημάτων ή αιτιών πόνου, σαν μια σκιά που σε ακολουθεί όπου κι αν πας. Τελικά υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα: οι λέξεις κι ο εσωτερικός σου διάλογος που σε κρατούν αλυσοδεμένο με τον χρόνο.

Το Γέλιο: Ενα μαγικό ξόρκι που λύνει όλα τα προβλήματα

Το γέλιο συνιστά πηγή χαράς και υγείας αλλά και ένα δυνατό εργαλείο δύναμης για τον γενναίο άνθρωπο.

«Ευλογημένος νάσαι εάν τοποθετώντας τις πέτρες
μπορείς να τις στεριώνεις με το γέλιο» Μορύα

Το γέλιο αναβλύζει πηγαία από μέσα μας, εκφράζει συναισθήματα, μεταβιβάζει ολόγυρα την πληροφορία της ευδαιμονίας, της ευχαρίστησης, της χαράς, της χαλάρωσης, της έκπληξης και όλης της συναισθηματικής κατάστασης εκείνου που το βιώνει. Ξεκινώντας από το μικρό χαμόγελο και φτάνοντας έως το τρανταχτό ξεκάρδισμα, είναι ένα κομμάτι του συναισθηματικού μας κόσμου που μας χαρακτηρίζει, είναι δώρο της εξελικτικής διαδικασίας από την πρωτόγονη φύση έως σήμερα. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι στην πορεία της ανθρώπινης εξέλιξης το γέλιο, πρωτοεμφανίστηκε πιθανότατα ως αντίδραση στον κίνδυνο και γενικότερα σε κάθε άγνωστη εμπειρία. Ίσως ήταν μία από τις εκφράσεις του φόβου που δημιούργησε η έκπληξη ή ακόμη και ένας τρόπος να ειδοποιηθούν οι γύρω για περίεργα συμβάντα και γεγονότα.

Στην αρχαία Ελλάδα και ειδικότερα στη Σπάρτη και στη Θεσσαλία υπήρχαν Ναοί του Γέλωτα. Λέγεται ότι τον Γέλωτα, τον χάρισε στους ανθρώπους η Θεά του έρωτα Αφροδίτη, μαζί με τον Πόθο και την Ηδονή. Στην αρχαιότητα το γέλιο κατείχε σημαντική θέση στη ζωή των ανθρώπων σαν ένα από τα μέσα που ενίσχυε την αιθερική, σωματική υγεία κι αρμονία.

Ο Αριστοτέλης θεωρούσε τον άνθρωπο ως το μόνο γελαστικό ζώο κι ότι το γέλιο επιφέρει κάθαρση με ανώδυνο τρόπο. Ο Ιπποκράτης πίστευε στη θεραπευτική αξία του γέλιου, ενώ ο Δημόκριτος ήταν γνωστός ως «ο φιλόσοφος που γελά» συνέδεε το γέλιο με το «κωμικό της ανθρώπινης φύσης και ζωής» παρομοίαζε τους ανθρώπους με κόκκους άμμου στην ακτή του Απείρου και γελούσε με την ιδέα που έχουν οι άνθρωποι για τον εαυτό τους και τις ασχολίες τους σε σχέση με την πραγματική τους θέση μέσα στο Σύμπαν. Ο Πυθαγόρας, έκρινε αν θα δεχτεί κάποιον για μαθητή του από τον τρόπο που γέλαγε. Ενώ οι λεγόμενοι Γελωτομάντεις στήριζαν τις μαντικές προβλέψεις τους για το μέλλον πάνω στο γέλιο. Ο Επίκουρος τόνιζε την σπουδαιότητα της ψυχικής διάθεσης, που αναγνωρίζει τα όρια που έχει θέσει η φύση, κύριοι της οποίας είμαστε εμείς οι ίδιοι, της αλυπίας, της ευδαιμονίας, της μακαριότητας και της πραότητας συναισθημάτων.

Σύμφωνα με τα έθιμά τους οι ινδιάνοι Ναβάχο ακόμη και τώρα οργανώνουν γιορτή για το πρώτο γέλιο ενός μωρού.
Αλλά και τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο του «αγίου γέλιου». Η πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση του «αγίου γέλιου» συνέβη το 1993 σε μια εκκλησία των Συνάξεων του Θεού της Φλόριντα, υπό την καθοδήγηση του ηγέτη της Κίνησης της Πίστης, Ρόντνευ Χάουαρντ-Μπράουν ο οποίος περπατούσε ανάμεσα στους παρευρισκόμενους, ακουμπώντας τα χέρια του πάνω τους και τους καλούσε να «γεμίσουν» με το ‘Aγιο Πνεύμα. Στη συνάντηση αυτή πολλοί έπεφταν στο πάτωμα σπαρταρώντας από τα γέλια μέχρι λιποθυμίας.

Το 1994, στην εκκλησία Airport Vineyard του Τορόντο, υπό την καθοδήγηση του πάστορα της «Αμπέλου» Ράντυ Κλαρκ, συνέβη η δεύτερη πολύ μεγαλύτερη εκδήλωση του φαινομένου, που ονομάστηκε από τα βρετανικά ΜΜΕ «η ευλογία του Τορόντο». Στην εκκλησία συμμετείχαν Χριστιανοί που δεν ήταν μόνο Πεντηκοστιανοί, αλλά και Μεννονίτες, Ναζαρηνοί, Αγγλικανοί, Μεθοδιστές, Ρωμαιοκαθολικοί, Βαπτιστές κ.α. Παρόμοια φαινόμενα έχουν ξεκινήσει από το 1995 και στο Μπράουνσβιλ, κοντά στην Πενσακόλα της Φλόριντα, υπό την καθοδήγηση του Στηβ Χιλ.

Ο άνθρωπος, όπως έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες είναι «ζώον γελαστικόν», προσδίδοντάς του μια ιδιότητα, τη δυνατότητά του να γελά, που τον ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα όντα, όπως ακριβώς η νόηση και η γλώσσα. Βέβαια, σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες που γίνονται στις μέρες μας, εκτός από τον άνθρωπο, γελούν επίσης οι πίθηκοι, οι χιμπατζήδες και τα τρωκτικά.

Ιστορικά το γέλιο λένε πως προηγήθηκε της ομιλίας. Όλοι ξέρουμε ότι τα μωρά γελάνε πριν ακόμη μάθουν να μιλούν. Μάλιστα εικάζεται πως η προέλευσή του είναι η «παιχνιδιάρικη» επικοινωνία μεταξύ της μητέρας και του νεογνού. Επιστήμονες πιστεύουν ότι πρόκειται για κάτι τόσο βαθιά εγκατεστημένο στα δίκτυα του εγκεφάλου, που τα μωρά χρησιμοποιούν το γέλιο τους για να εκφράσουν το γεγονός ότι αναγνωρίζουν τα οικεία τους πρόσωπα ενισχύοντας το μεταξύ τους δέσιμο. Στα μωρά συνδέεται και με το γαργαλητό, που τους προκαλεί ένα αίσθημα αβεβαιότητας και φόβου. Στη συνέχεια, καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για ψεύτικη απειλή και ανταποκρίνονται με γέλιο.

Το χαμόγελο, που διαφέρει από το γέλιο, είναι μέρος της κοινωνικής μας συμπεριφοράς. Χαμογελάμε, συνήθως πιο εύκολα, όχι γιατί εκείνη τη στιγμή νιώθουμε ευτυχισμένοι ή χαρούμενοι, αλλά για να εκφράσουμε ευγένεια ή αποδοχή. Ο Ντάχερ Κέλτνερ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ στην Καλιφόρνια, το αποκαλεί χαμόγελο «Pan American» γιατί, είναι χαρακτηριστικό στους αεροσυνοδούς και γενικότερα στους εργαζόμενους όταν συναντούν τους υφισταμένους τους.

Στο γέλιο, η έκφραση του προσώπου είναι γνωστή ως «Duchenne», όνομα που του έδωσε ο Γάλλος φυσιολόγος τον 18ο αιώνα. Το γέλιο φανερώνει αίσθηση ευτυχίας και συνδέεται με την ενεργοποίηση του αριστερού ημισφαιρίου του εγκεφάλου που είναι συνυφασμένο με τα θετικά συναισθήματα. Γελάμε από χαρά και αυθόρμητα. Είναι η πιο αληθινή έκφραση του ανθρώπου. Γι’ αυτό όταν κάποιος προσποιείται το αποτέλεσμα είναι ολοφάνερα αντιαισθητικό.

Σύμφωνα με αμερικανούς ερευνητές, κάθε γέλιο έχει διαφορετική υποσυνείδητη σημασία. Όπως υπογραμμίζουν, υπάρχουν πολλοί τύποι γέλιου που δεν έχουν απαραιτήτως σχέση με κάτι αστείο. Αντίθετα, αποτελούν μια απλή κατάφαση ή αμηχανία, ένα επικοινωνιακό μέσο ή μια έκφραση χαράς.

Επιστήμονες, όπως ο Γιούνγκ υποστηρίζει ότι το γέλιο απελευθερώνει ένα μεγάλο πλεόνασμα ενέργειας που παραμένει φυλακισμένο στον οργανισμό. Ενώ ο Νίτσε θεωρούσε ότι ο άνθρωπος που γελά προστατεύει την πνευματική του υγεία, η οποία διαταράσσεται από δύο επικίνδυνα συναισθήματα, τον φόβο και την οργή. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο ότι αρκετές επιστημονικές μελέτες υποστηρίζουν τις ευεργετικές ιδιότητες του γέλιου, κάτι που ο ποιητής Ε. Ε. Cummings συνοψίζει πολύ εύστοχα σε μια φράση: «Η πιο σπαταλημένη ημέρα είναι εκείνη που δεν γελάσαμε.

Το γέλιο είναι αντίδοτο στον πόνο, το γέλιο είναι θεραπευτικό
Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι την ικανότητα του γέλιου την έχουν και οι πίθηκοι, πράγμα που σημαίνει ότι αυτή η μορφή έκφρασης έχει ιστορία τουλάχιστον 10 εκατομμυρίων ετών. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το γέλιο έχει βαθιές ρίζες στην εξέλιξη των ειδών, καθώς συναντάται ως αντίδραση και σε άλλα θηλαστικά. Στο πρώτο Διεθνές Συμπόσιο για το Χιούμορ και το Γέλιο που διεξήχθη στη Γρανάδα της Ισπανίας ο Ελβετός καθηγητής Βίλιμπαλντ Ρουχ μίλησε για τη γελωτοφοβία, από την οποία πάσχουν όλοι όσοι νομίζουν ότι τα ανέκδοτα που λένε οι άλλοι γύρω τους στρέφονται εναντίον τους. Σύμφωνα με μια μελέτη που έγινε σε 74 χώρες, από το σύνδρομο αυτό πάσχει το 2% του πληθυσμού, κυρίως έφηβοι. Ανάμεσα στις συνέπειές του είναι η απομόνωση και η κατάθλιψη.
Ο λαός που έρχεται πρώτος σε γελωτοφοβία είναι οι Βρετανοί, γνωστοί και για τη φλεγματική τους ιδιοσυγκρασία. Ένα χαμόγελο, είναι μια εκδήλωση αγάπης για την ζωή, φέρνει φως, δημιουργεί λάμψη, σπέρνει χαρά, χτίζει επικοινωνία. Χαμογελάμε από την βρεφική ηλικία, από ένστικτο ακόμη και στον ύπνο μας. Στην παιδική ηλικία ξεσπάμε σε γέλια κατά μέσο όρο σαράντα φορές την ημέρα, ενώ μεγαλώνοντας μόνο δεκαέξι, δηλαδή γύρω στις έξι χιλιάδες φορές τον χρόνο.

Το γέλιο δραστηριοποιεί το αυτόνομο παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, το οποίο ελέγχει μια πληθώρα λειτουργιών του οργανισμού, από την αναπνοή και την πέψη, ως την κυκλοφορία του αίματος και την αρτηριακή πίεση. Έτσι ενισχύει το ανοσοποιητικό, το καρδιαγγειακό (μειώνει την πίεση και διαστέλλει τις αρτηρίες διευκολύνοντας την κυκλοφορία του αίματος) και το πεπτικό σύστημα. Γυμνάζει το στομάχι, τους κοιλιακούς και τη λεκάνη και οξυγονώνει και τονώνει τον οργανισμό. Πέντε λεπτά γέλιου ισοδυναμούν με δέκα λεπτά κωπηλασίας ή τζόγκινγκ.

Απελευθερώνει τις παυσίπονες και ηρεμιστικές ορμόνες ενδορφίνες, καταπολεμά το στρες και διώχνει επώδυνα συναισθήματα (φόβο, θυμό, ανία, λύπη). Με το γέλιο τεντώνονται και χαλαρώνουν 400 διαφορετικοί μυώνες του σώματος, κάτι που επιτυγχάνεται και με ασκήσεις κατά του στρες Καθαρίζει τον οργανισμό από τις τοξίνες και χαλαρώνει τους σφιγμένους μυώνες του προσώπου, αλλά και γενικά όλου του σώματος. Ανοίγει την όρεξη ενώ με μία ώρα γέλιου καίμε 500 θερμίδες, καθώς ενεργοποιούνται όλες οι μυικές ομάδες του σώματος.

Γελάμε όταν κάποιο ερέθισμα φθάσει σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου
Σύμφωνα με πρόσφατα ευρήματα όταν γελάμε συμβαίνουν μια σειρά από γεγονότα. Αρχικά εκλύονται κατεχολαμίνες, νευροδιαβιβαστές, που συνήθως απελευθερώνονται προκειμένου να επιτρέψουν στον οργανισμό ν’ αντιδράσει άμεσα σ’ ένα πιθανό κίνδυνο. Οι κατεχολαμίνες αυξάνουν την παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο και στους μυς, μειώνουν το αίσθημα της κούρασης και δημιουργούν ένα αίσθημα ευφορίας. Το αίσθημα της ευφορίας μας προδιαθέτει να ξαναγελάσουμε και όταν γελάμε συχνά αυξάνεται η παραγωγή ενδορφινών, ορμόνες της χαράς – φυσικές μορφίνες, οι οποίες έχουν αναλγητική και χαλαρωτική δράση.

Το γέλιο μειώνει την έκκριση ορμονών του άγχους, αδρεναλίνη, κορτιζόνη, επινεφρίνη και ντοπαμίνη, χαλαρώνει τους μυς και εκτονώνει το θυμικό. Κινεί το διάφραγμα και έτσι γίνεται ένα εσωτερικό μασάζ σε όλη την σπλαχνική κοιλότητα, με αποτέλεσμα να λειτουργεί καλύτερα το πεπτικό σύστημα. Λειτουργεί σαν ένα είδος εσωτερικού τζόκινγκ, ανεβάζει την πίεση ώστε να αυξήσει την παροχή οξυγόνου και αίματος στους ιστούς, αλλάζει τον κύκλο της αναπνοής ώστε να γίνεται εισπνοή περισσότερου οξυγόνου και εκπνοή περισσότερου διοξειδίου του άνθρακα.

Έρευνες έχουν δείξει ότι ο ανθρώπινος οργανισμός έχει τις δικές του παυσίπονες και ευφορικές ουσίες. Γελώντας φέρνουμε στην επιφάνεια τα όμορφα, αρμονικά συναισθήματά μας, την θέληση, την ελπίδα, την χαρά και την εμπιστοσύνη, έτσι νιώθουμε χαλάρωση, ηρεμία και συναισθηματική ευεξία.

Το γέλιο από την φύση του εμποδίζει τον νου να γεννά λέξεις, έτσι πετυχαίνουμε να πάψει ο εσωτερικός διάλογος, αφήνοντας για λίγο έγνοιες κι αγωνίες. Απομακρύνει τα αρνητικά συναισθήματα και εγκαθιστά μια διανοητική χαλάρωση, μια αναζωογόνηση, ενισχύοντας τα δυναμικά συναισθήματά και την καλύτερη έκφρασή τους. Η έκφραση «λυθήκαμε από τα γέλια» έχει άμεση σχέση με τη χαλάρωση που προκαλεί το γέλιο. Το γέλιο συντελεί στην αισθαντική μας υγεία, γιατί μέσω αυτού εγκαθιδρύεται η χαρά κι η ευτυχία.

Η χαρά και η ευτυχία υπάρχουν μέσα στον κάθε ικανό άνθρωπο και το γέλιο τις βοηθάει να βγουν στην επιφάνεια. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα κοινωνικά συστήματα από την θρησκεία έως την πολιτική πολεμούν με δόλιους και προπαγανδιστικούς τρόπους το καθαρό γέλιο και το υποκαθιστούν με πορνογραφήματα και θορυβώδεις κακολογίες.

Μέσω του γέλιου εκφράζουμε την αισιόδοξη όψη μας, την αντίσταση μας ενάντια στον κόπο, τον πόνο και το φόβο που δημιουργεί η καθημερινότητα, είναι ένας φυσικός τρόπος άμυνας του οργανισμού, μια κάθαρση σε σωματικό, συναισθηματικό και νοητικό επίπεδο. Βοηθά στη γρηγορότερη ανάρρωση, γι’ αυτό και σε πολλά νοσοκομεία του εξωτερικού υπάρχουν «αίθουσες γέλιου» για να βοηθήσουν τους ασθενείς να αναρρώνουν πιο γρήγορα.

Το γέλιο είναι κοινωνικό και μεταδοτικό
Μπορούμε να γελάμε και μόνοι μας, έχει όμως διαπιστωθεί ότι εκτιμάμε περισσότερο το ίδιο αστείο αν το μοιραζόμαστε με παρέα. Το 1962 ξέσπασε στην Τανζανία επιδημία γέλιου που διήρκεσε δυόμισι χρόνια. Ολόκληρες περιοχές είχαν «μολυνθεί» και δεν σταματούσαν. Το πρόβλημα λύθηκε με καραντίνα των «γελαστών» χωριών.

Ο Γάλλος φιλόσοφος Henri Bergson στο βιβλίο του «Το Γέλιο», αναφέρει μεταξύ άλλων: «Για να καταλάβουμε το γέλιο, πρέπει να το τοποθετήσουμε στο φυσικό του περιβάλλον που είναι η κοινωνία, πρέπει προπάντων να καθορίσουμε τη χρήσιμη λειτουργία του που είναι μια κοινωνική λειτουργία. Το γέλιο οφείλει να ανταποκρίνεται σε ορισμένες απαιτήσεις της από κοινού ζωής. Το γέλιο οφείλει να έχει μια κοινωνική σημασία, η λειτουργία του γέλιου είναι να καταστέλλει τις χωριστικές τάσεις, ο ρόλος του είναι να διορθώνει την ακαμψία σε ευκαμψία, να αναπροσαρμόζει τον καθένα μας σε όλους, τέλος να στρογγυλεύει τις γωνίες».

Λέει ακόμα ότι, υπάρχει στο γέλιο μια κίνηση ύφεσης κι ότι λειτουργεί σαν μέσο διόρθωσης, ότι τιμωρεί ορισμένα ελαττώματα και ότι η λειτουργία του είναι να εκφοβίζει ταπεινώνοντας, αναφερόμενος στην κοινωνική σημασία του. Το κωμικό σχετίζεται συχνά με τα ήθη, με τις ιδέες, αλλά και με τις προκαταλήψεις μιας κοινωνίας. Το 1992 πενήντα χιλιάδες πολίτες ενός ινδικού κρατιδίου επινόησαν την πρώτη «γελαστή» διαμαρτυρία. Επί ένα εικοσιτετράωρο γελούσαν κάτω από το κτίριο της κυβέρνησης η οποία και παραιτήθηκε αμέσως μετά.

Χαμογελάτε κάνει τους Aλλους ν’ Ανησυχούν
Το γέλιο είναι ένα μυστήριο. Καλύτερα να το βιώσεις παρά να ακούς κάποιον να σου μιλά γι’ αυτό. Είναι η μόνη συνηθισμένη εμπειρία όταν δεν είσαι πια μες το μυαλό σου κι εγώ το χρησιμοποιώ για να σου δώσω φευγαλέες ματιές του μη νου, του διαλογισμού. Καθώς ο νους εξαφανίζεται κι αφήνει πίσω του μια σιωπή, έναν διαλογιστικό χώρο, αλλάζει τελείως ο τρόπος που βλέπεις τα πράγματα. Προέρχεται από τα βάθη της ύπαρξής μας και είναι δώρο της Δύναμης στον άνθρωπο. Είναι δυνατό όταν γελάσεις με την καρδιά σου να σταματήσει ο εσωτερικός σου διάλογος και να ανοίξουν οι πνεύμονες σου, γεμίζοντας ολόκληρο το σώμα με χαρά και δύναμη.

Το γέλιο δεν είναι μονοδιάστατο περικλείει και όλες τις διαστάσεις της ύπαρξης. Όταν γελάς, συμμετέχει το σώμα σου, το μυαλό σου και η ψυχή σου. Είναι απόλυτο, άγριο, πανέμορφο, μέσα στην αγριότητά του. Κάθε ίνα της ύπαρξής σου ζωντανεύει, κάθε κύτταρό σου αρχίζει να χορεύει. Είναι βασικό, συστατικό της ζωής και της υγείας σου. Ασφαλώς και αλλάζει την ίδια σου την χημεία. Αλλάζει τα εγκεφαλικά σου κύματα αλλάζει την νοημοσύνη σου. Σε κάνει πιο έξυπνο. Τα μέρη του μυαλού σου που ως τώρα κοιμόνταν ξαφνικά ξυπνούν. Το γέλιο φτάνει ως τον εσώτατο εγκέφαλό σου, ως την καρδιά σου.

Τα παιδιά μπορούν να γελάσουν γιατί βλέπουν καθαρά τα πράγματα. Δεν έχουν προσδοκίες να θαμπώνουν την όρασή τους. Κι ο κόσμος είναι γεμάτος με αστεία και παράλογα πράγματα! Ένα παιδί δεν μπορεί να μην το παρατηρήσει. Η ικανότητα της επιβίωσης υπάρχει μέσα σου από την στιγμή που γεννιέσαι, αλλά η τέχνη του να μετατρέπεις την ζωή σε γιορτή πρέπει να το μάθεις, να εκπαιδευτείς πάνω σε αυτό.

Τον ρόλο του γέλιου σαν μια παγκόσμια γλώσσα έκφρασης των βασικών ανθρώπινων συναισθημάτων αποδεικνύει έρευνα Βρετανών επιστημόνων, ενώ επίσης συνδέεται και με την εξέλιξη των ειδών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως άνθρωποι προερχόμενοι από τη Βρετανία αλλά και από την αφρικανική φυλή Χίμπα, που ζει απομονωμένη βόρεια της Ναμίμπια, μπορούν να αναγνωρίζουν βασικά αισθήματα όπως η χαρά, ο εκνευρισμός, ο φόβος, η λύπη, μέσω απλών ήχων όπως αυτός του γέλιου, παρά την διαφορετική πολιτισμική ή φυλετική τους προέλευση. Σύμφωνα με τη Σόφι Σκοτ, ερευνήτρια στο University College of London, αυτό υποδεικνύει ότι αυτά τα αισθήματα και οι φωνητικές τους αρθρώσεις ή εκφράσεις, είναι κοινά σε όλους τους ανθρώπινους πολιτισμούς. Σε αυτή την έρευνα, μέλη από τα δύο γκρουπ Βρετανοί και Χίμπα, άκουσαν μια ιστορία και στο τέλος της ακρόασης τους ζητήθηκε να συνδυάσουν τον ήχο που ταίριαζε καλύτερα στο ύφος της αφήγησης. Οι Βρετανοί άκουσαν ήχους από τους Χίμπα και τανάπαλιν: τα αποτελέσματα έδειξαν πως το γέλιο ήταν πολύ καλά διακριτό και από τις δύο ομάδες, καθώς και για τις δύο σήμαινε χαρά.

Η καθημερινότητά μας, η ανταγωνιστικότητα και η ρουτίνα της ζωής ισοπεδώνει τα συναισθήματα και καταδικάζει τον άνθρωπο σε μια περίοδο απαισιοδοξίας, στειρότητας κι έντασης, αλλά και υπερδιόγκωσης του εγώ. Μπορούμε να διώξουμε αυτή τη σκοτεινιά από πάνω μας, από μέσα μας, από γύρω μας. Μπορούμε να βρούμε τη λύση και να υπάρξει λύτρωση και υγεία. Το ξέσπασμα γέλιου με αναζήτηση της αστείας πλευράς και του ευχάριστου, της όμορφης όψης των πραγμάτων, του αυθόρμητου πειράγματος ίσως και της αφέλειας μας γεμίζουν με θάρρος και αισιοδοξία. Το πηγαίο γέλιο προσδίδει φωτεινές πινελιές στο σκοτάδι της όποιας απογοήτευσης που πιέζει την ψυχή μας. Το γέλιο αφυπνίζει την κατανόηση και την χαρά της ζωής, όπως ο χορός και το τραγούδι συνδέει τον άνθρωπο με τον Κοσμικό Αιθέρα.

Ας βάλουμε το γέλιο στη ζωή μας, ας το μοιραστούμε, ας νιώσουμε χαρά κι ανακούφιση. Με αυτό μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μικροατυχίες, προκλήσεις, απογοητεύσεις και να θωρακίσμουμε την υγεία μας. Μπορούμε να γελάμε με πράγματα που μας προβληματίζουν κάνοντάς τα πιο «μικρά».

Αυτό δεν σημαίνει πως παύουν να υπάρχουν, απλά ότι δεν μας κυριεύουν. Το γέλιο μπορεί να διώξει μακριά τα αρνητικά συναισθήματα, τις εντάσεις και τις πλάνες που μας κυκλώνουν και να μας απελευθερώσει. Ας μην αφήσουμε τον χρόνο να κυλά χωρίς γέλιο, δεν υπάρχουν πάντα οι κατάλληλες στιγμές, μπορούμε όμως εμείς να τις δημιουργούμε. Αφήνοντας το γέλιο ν’ αναβλύσει από «μέσα μας», να μας κατακλύσει, ενεργοποιούμε την αληθινή μας ύπαρξη, την μοναδικότητά μας, συντονιζόμαστε με την χαρά, αντλούμε τροφή για κατανόηση, γινόμαστε πιο δημιουργικοί και αποκτούμε σιγή για μια βαθύτερη επικοινωνία με την ανθρώπινη ουσία μας.

Το γέλιο αναδύει τα συναισθήματα της ευφορίας, της αισιοδοξίας, της ευδαιμονίας και της ικανοποίησης της ζωής. Ένα χαμόγελο, ακτινοβολεί την χαρά μας και εκπέμπει το μήνυμα της συμμετοχής μας στην εκπλήρωση του Ιερού Σκοπού της Ανύψωσης.

Ένα συναίσθημα που εξαπολύεται στο διάστημα γυρίζει σαν μπούμεραγκ στο σημείο απ’ όπου ξεκίνησε, φρόντισε να είναι θετικό συναίσθημα.

Ενδεχομένως δυνατή η επιβίωση μέσα σε μαύρες τρύπες σύμφωνα με νέα θεωρία

Σύμφωνα με μία νέα ριζοσπαστική θεωρία, ένα διαστημικό σκάφος θα μπορούσε να επιβιώσει σε ένα ταξίδι μέσα από μια σκουληκότρυπα, και στην έξοδο από την άλλη πλευρά -που θα μπορούσε να συναντήσει ένα εντελώς διαφορετικό σύμπαν- τεχνικά ανέπαφο.

Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι αυτές οι κοσμικές πύλες θεωρούνται εγγενώς ασταθής. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, όταν ένα σωματίδιο εισέρχεται σε μια σκουληκότρυπα, δημιουργούνται επικίνδυνες διακυμάνσεις που προκαλούν τη δομή να καταρρεύσει.

Μια νέα θεωρία που προτείνεται από μια ομάδα φυσικών υποδηλώνει ότι ένα πρόσωπο ή διαστημικό σκάφος θα μπορούσε εισέλθει μέσω μιας σκουληκότρυπας στο κέντρο των μαύρων οπών, θεωρητικά τουλάχιστον. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει την πρόσβαση ενός ταξιδιώτη σε ένα άλλο σύμπαν, από την άλλη πλευρά.

Σύμφωνα με τους ερευνητές οι σκουληκότρυπες είναι θεωρητικές σήραγγες που λειτουργούν ως συντομεύσεις στο χώρο-χρόνο. Αν υπάρχουν πραγματικά οι σκουληκότρυπες, θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν να επιτύχουμε κοσμικές συντομεύσεις σε μακρινές γωνιές του σύμπαντος σε ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα.

Υποθέτοντας ότι οι σκουληκότρυπες μπορούν να βρεθούν στο κέντρο μιας μαύρης τρύπας, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας στην Πορτογαλία πρότειναν μία νέα θεωρία πώς αντικείμενα, όπως ένα διαστημικό σκάφος θα είναι σε θέση να επιβιώσουν από το ταξίδι … τεχνικά ανέπαφα.

«Αυτό που κάναμε ήταν να επανεξετάσει ένα θεμελιώδες ερώτημα για τη σχέση μεταξύ της βαρύτητας και της υποκείμενης δομής του χωροχρόνου», δήλωσε ένας από την ομάδα του Ντιέγκο Rubiera-Γκαρσία από το Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας στην Πορτογαλία.

Η ομάδα των ερευνητών ανέλυσε κάθε αντικείμενο ξεχωριστά ως ένα φυσικό σώμα που ταξιδεύει προς μια μαύρη τρύπα, ομαδοποίησε τα σημεία που συνδέονται με τη φυσική αλληλεπίδραση αυτών που κατέχουν από κοινού, καθώς ταξιδεύουν μαζί με μια «γεωδαιτική γραμμή.»

«Κάθε σωματίδιο του παρατηρητή ακολουθεί μια γεωδαισιακή γραμμή που ορίζεται από το βαρυτικό πεδίο,» λέει ο Rubiera-Γκαρσία . «Κάθε γεωδαιτικό αισθάνεται μια ελαφρώς διαφορετική βαρυτική δύναμη, αλλά οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των συστατικών του σώματος θα μπορούσαν παρόλα αυτά να διατηρήσουν το σώμα.»

Πολλοί ερευνητές έχουν προτείνει στο παρελθόν ότι κάθε μαύρη τρύπα στο σύμπαν θα μπορούσε να μας οδηγήσει προς ένα άλλο σύμπαν. Ένα δίκτυο μαύρων οπών χρησιμοποιείται ως τούνελ για να αποκτήσουμε πρόσβαση σε έναν άπειρο αριθμό συμπάντων.
 
Πολλοί ερευνητές έχουν προτείνει στο παρελθόν ότι κάθε μαύρη τρύπα στο σύμπαν θα μπορούσε να μας οδηγήσει προς ένα άλλο σύμπαν. Ένα δίκτυο μαύρων οπών χρησιμοποιείται ως τούνελ για να αποκτήσουμε πρόσβαση σε έναν άπειρο αριθμό συμπάντων
.
Σύμφωνα με τη θεωρία της Γενικής Σχετικότητας που προτείνονται από τον Albert Einstein το 1915, ένα «σώμα» όταν πλησιάζει μια μαύρη τρύπα θα πρέπει να συνθλίβεται.

Στη μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα Κλασική και Κβαντική Βαρύτητα , οι επιστήμονες απέδειξαν τη θεωρία τους, δείχνοντας πώς ο χρόνος που δαπανάται από μια ακτίνα φωτός σε ένα ταξίδι μετ ‘επιστροφής μεταξύ των δύο μερών του σώματος είναι πάντοτε περιορισμένος.

Οι ερευνητές εξηγούν ότι η πεπερασμένη δύναμη δεν έχει σημασία πόσο ισχυρή είναι, αλλά σημαντικό ρόλο παίζει η θέση της, για να αντισταθμίσει την επίδραση ενός βαρυτικού πεδίου κοντά και μέσα στη σκουληκότρυπα σε ένα φυσικό σώμα που ταξιδεύει μέσα από αυτό.


«Έτσι, διάφορα μέρη του σώματος ακόμα θα δημιουργήσουν φυσικές ή χημικές αλληλεπιδράσεις και, κατά συνέπεια, αιτία και αποτελέσματος θα εξακολουθούν να ισχύουν σε όλη τη διαδρομή κατά μήκος του τούνελ της σκουληκότρυπας,» εξηγούν.

Ωστόσο, όλα αυτά παραμένουν μια θεωρία έως ότου καταφέρουμε να ταξιδέψουμε πραγματικά μέσω μιας μαύρης τρύπας.

 

Γιατί το ένα τρίτο της ανθρωπότητας δεν μπορεί να δει τον Γαλαξία;

Πάνω από το 80% της ανθρωπότητας ζει κάτω από έναν ουράνιο θόλο πλημμυρισμένο από τεχνητό φωτισμό, ενώ το ένα τρίτο της δεν πρόκειται ποτέ να διακρίνει τον Γαλαξία.

Αυτά είναι μεταξύ των συμπερασμάτων της δημοσίευσης του νέου Aτλαντα φωτιστικής ρύπανσης, από το ScienceAdvances. Ο Ατλαντας αυτός θεωρείται ότι μπορεί να συμβάλει στη μελέτη του τεχνητού φωτισμού ως παράγοντα ρύπανσης με δυνητικές επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου και στην οικολογία, εξηγεί η επιστημονική ομάδα που εργάσθηκε για την εκπόνησή του.

Ηδη στη δυτική Ευρώπη παραμένουν λιγοστά μέρη όπου τη νύκτα ο ουρανός παραμένει αμυδρά καθαρός από τεχνητό φωτισμό, ιδίως στη Σκωτία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία και σε κάποιες περιοχές της Ισπανίας και της Αυστρίας.

Η ρύπανση από τον τεχνητό φωτισμό δεν είναι ενοχλητική μόνον για τους αστρονόμους, αλλά επίσης αλλοιώνουν ριζικά την δυνατότητα του πλήθους να παρατηρήσει και να θαυμάσει τον ουράνιο θόλο στο σκοτάδι. Σύμφωνα με τους επιστήμονες κι η παραμικρή αλλοίωση από τεχνητό φως κατά τις νύκτες χωρίς φεγγάρι, μπορεί να επηρεάσει τούτην την εμπειρία.

Ο Άτλαντας καταδεικνύει πως το 80% του κόσμου και το 99% των ΗΠΑ και της δυτικής Ευρώπης ζουν κάτω από ουράνιους θόλους πλημμυρισμένους από τεχνητό φως. Ορισμένες χώρες, δε, όπως η Σιγκαπούρη, βιώνουν μία τέτοια τεχνητά φωτισμένη πραγματικότητα που οι κάτοικοί τους ουσιαστικά δεν γνωρίζουν τι σημαίνει «σκοτία νυκτός».

Μάλιστα σε κάποια σημεία του κόσμου, ο πληθυσμός ζει σε περιβάλλοντα τόσο φωτισμένα τις νυκτερινές ώρες που τα μάτια τους δύσκολα εξοικειώνονται σε συνθήκες νυκτερινής όρασης.

Πέρα από τις επιπτώσεις του τεχνητού φωτισμού στην αστρονομική παρατήρηση, επηρεάζει σημαντικά και τη ζωή και λειτουργία των ζώων και άλλων νυκτόβιων οργανισμών, υπογραμμίζουν οι επιστήμονες.

Επιπλέον, ο Άτλαντας καταγράφει και σ’ επιμέρους πίνακες τις περιοχές όπου οι πληθυσμοί τους ζουν σε ουρανούς επιβαρυμένους από τεχνητό φωτισμό. Ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη τους δίνουν στις χώρες της ομάδος G20, απ’ όπου προκύπτει πως η Ιταλία κι η Νότιος Κορέα είναι οι πιο επιβεβαρυμένες από τον τεχνητό φωτισμό, ενώ ο Καναδάς κι η Αυστραλία είναι λιγότερο.

Οι Ινδοί κι οι Γερμανοί είναι εκείνοι που από το παράθυρό τους δύνανται να παρατηρήσουν καλλίτερα τον Γαλαξία, ενώ οι Σαουδάραβες κι οι Νοτιοκορεάτες είναι εκείνοι που έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να τον δουν.

Τα δεδομένα για τον φωτισμό των πολεοδομικών κέντρων που χρησιμοποιεί ο Άτλας προέρχονται από τον αμερικανικό δορυφόρο Suomi NPP, ο οποίος διαθέτει το πρώτο όργανο μέτρησης για την ακριβή παρατήρηση του φωτισμού των πόλεων από το διάστημα.