Ο ΑΛΚΜΑΝΑΣ

Ο ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΔΙΑΝΟΙΑΣ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΟΣ 

ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΠΛΟΣ ΕΝΑ ΠΟΙΗΤΗΣ

 

Ο Αλκμάνας και τι αναφέρει ο περιηγητής Παυσανίας για το μνημείο του αρχαίου αυτού Έλληνα ποιητή, που πολλοί πιστεύουν ότι ήταν ο Στίβεν Χόκινγκ της αρχαιότητας!..

 

 Είναι γνωστό, ότι τον Αλκμάνα τον γνωρίζαμε ως σήμερα ως έναν λυρικό ποιητή της αρχαιότητας. Η έκπληξη ήλθε το 1957 μετά τη δημοσίευση του παπύρου 2390 της Οξυρρύγχου (πόλη της Κάτω Αιγύπτου όπου σε ανασκαφές βρέθηκε ένας μεγάλος αριθμός παπύρων με ελληνικά κυρίως κείμενα που έχουν το όνομα της πόλης και έναν κωδικό αριθμό), ο οποίος χρονολογείται από τον 2ο μ.Χ. αιώνα. Στον πάπυρο αυτόν διασώζονται τμήματα από ένα σχόλιο σε πεζό λόγο όπου αποκαλύπτεται ότι σε ένα από τα ποιήματά του ο Αλκμάν ασχολείται με ένα είδος θεογονικής κοσμολογίας! Το κεντρικό κομμάτι του σχολίου περιέχει συγχρόνως και «λήμματα», σύντομες δηλαδή φράσεις του Αλκμάνος.

Σύμφωνα με αρχαίες μαρτυρίες ο Αλκμάν ήταν Έλληνας ιωνικής καταγωγής και γεννήθηκε στις Σάρδεις της Λυδίας. Από εκεί πήγε στη Σπάρτη. Υπήρχαν δύο εκδοχές για την έλευσή του εκεί. Κατά την πρώτη διατάχτηκε με κάποιο χρησμό, κατά τη δεύτερη πουλήθηκε δούλος από τις Σάρδεις. Κατά το λεξικό της Σούδας ήταν Λακεδαιμόνιος, γεννήθηκε στη Μεσσόα και άκμασε κατά την 27η Ολυμπιάδα (672- 668 π.Χ.). Στη Σπάρτη έμεινε μέχρι τα βαθιά γεράματά του και ο Παυσανίας αναφέρει ότι σε τοποθεσία Σέβρικον στα δεξιά της Σπάρτης υπήρχε μνημείο του Αλκμάνα.

 

Οι αλεξανδρινοί γραμματικοί χώρισαν τα έργα του σε έξι βιβλία, τα οποία περιείχαν ύμνους, παιάνες, υπορχήματα, σκόλια και παρθένεια. Ο Αλκμάν ήταν εκείνος που διαμόρφωσε τη χορική ποίηση σε ιδιαίτερο λογοτεχνικό είδος στην Σπάρτη. Δε συνέθετε μόνο το κείμενο των ποιημάτων του, αλλά καθόριζε και τη μουσική και τις χορευτικές και μιμητικές κινήσεις τους.

 

Το 1855 ο Γάλλος αιγυπτιολόγος Mariette βρήκε σε τάφο κοντά στη δεύτερη πυραμίδα της Γκίζας έναν πάπυρο με εκατό στίχους από παρθένειο του Αλκμάνα «εις Άρτεμιν ορθίαν». Το παρθένειο αρχικά αποτελούσαν δέκα ή δώδεκα στροφές, από τις οποίες σώθηκαν μόνον επτά. Στην αρχή ο χορός από ένδεκα παρθένες, με κορυφαία την Αγησιχόρα έψελνε άσμα, το οποίο εξιστορούσε τα ηρωικά κατορθώματα του Ηρακλή κατά των Ιπποκωντιδών. Στο κύριο μέρος του ποιήματος επαινεί και προβάλλει το κάλλος των νεανίδων Αγησιχόρας και Αγιδούς που μετέχουν στο χορό.

 

Από το έργο του Αλκμάνα σώζονται μερικά αποσπάσματα. Ο ποιητικός λόγος του συνταιριάζει την ιωνική χάρη με τη δωρική βαρύτητα. Αναφέρεται στον έρωτα και τις χαρές της ζωής και περιγράφει την ομορφιά της φύσης με ύφος απλό.

 

 ΡΩΜΑΪΚΟ ΨΗΦΙΔΩΤΟ ΤΟΥ  ΑΛΚΜΑΝΟΣ ΤΟΥ 2^ΟΥ ΜΧ ΑΙΩΝΑ- ΠΑΝ. ΜΙΤΣΙΓΚΑΝ
 

 Η ΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

 Με βάση το κείμενο του παπύρου οι επιστήμονες συνοψίζουν το κοσμογονικό μοντέλο του Αλκμάνος ως εξής:

 

Είκοσι επτά αιώνες πριν από τον περίφημο φυσικό ο λυρικός ποιητής Αλκμάν περιγράφει με παρόμοιο τρόπο τη γέννηση του Σύμπαντος . Όσα λέει σήμερα -2016-ο περίφημος φυσικός Στίβεν Χόκινγκ για την κβαντική κοσμολογία ­ η οποία, ως γνωστόν, περιγράφει τις διαδικασίες δημιουργίας του Σύμπαντος ­ περιέχονται σε ποιήματα που έγραψε ο Αλκμάν, ένας από τους μεγαλύτερους λυρικούς ποιητές της αρχαιότητας (μέσα 7ου π.Χ. αιώνα), όπως απέδειξαν σε πρόσφατη εργασία τους τέσσερις αστροφυσικοί του Πανεπιστημίου Αθηνών. Σήμερα πια παρουσιάζονται  σε παγκόσμιο επίπεδο ανακοίνωσεις αστροφυσικών οι οποίοι συνδέουν την κοσμολογία του Αλκμάνος με σύγχρονες κοσμολογικές απόψεις. Έτσι, εκτός από τον Δημόκριτο που θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης ατομικής φυσικής, φαίνεται ότι οι Έλληνες, μέσω του Αλκμάνος, έχουν προβλέψει, έστω και θεωρητικά, και άλλες σύγχρονες θεωρίες! Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η κοσμογονική άποψη που διατυπώνεται από τον Αλκμάνα στα μέσα του 7ου π.Χ. αιώνα περιγράφει απόψεις πολύ αρχαιότερες οι οποίες συμπίπτουν με σύγχρονες κοσμολογικές υποθέσεις περί γεννήσεως του αισθητού από εμάς αστρικού σύμπαντος «από μια σημειακή ιδιομορφία στο εσωτερικό μιας λευκής οπής, η οποία ­ λόγω της χρονικής συμμετρίας των εξισώσεων του Αϊνστάιν ­ μπορεί να θεωρηθεί ως μια χρονικά ανεστραμμένη μαύρη τρύπα».

 

 Τον Αλκμάνα τον γνωρίζαμε ως σήμερα ως έναν λυρικό ποιητή της αρχαιότητας. Η έκπληξη ήλθε το 1957 μετά τη δημοσίευση του παπύρου 2390 της Οξυρρύγχου (πόλη της Κάτω Αιγύπτου όπου σε ανασκαφές βρέθηκε ένας μεγάλος αριθμός παπύρων με ελληνικά κυρίως κείμενα που έχουν το όνομα της πόλης και έναν κωδικό αριθμό), ο οποίος χρονολογείται από τον 2ο μ.Χ. αιώνα. Στον πάπυρο αυτόν διασώζονται τμήματα από ένα σχόλιο σε πεζό λόγο όπου αποκαλύπτεται ότι σε ένα από τα ποιήματά του ο Αλκμάν ασχολείται με ένα είδος θεογονικής κοσμολογίας. Το κεντρικό κομμάτι του σχολίου περιέχει συγχρόνως και «λήμματα», σύντομες δηλαδή φράσεις του Αλκμάνος.

 

…γιατί όταν η ύλη άρχισε να τακτοποιείται, δημιουργήθηκε ένα είδος πόρου (δρόμου, περάσματος), κάτι σαν αρχή. Λέει λοιπόν ο Αλκμάν ότι η ύλη όλων των πραγμάτων ήταν ταραγμένη και αποίητη, έπειτα γεννήθηκε κάποιος που τακτοποιούσε τα πάντα, έπειτα δημιουργήθηκε ένας πόρος και όταν παρήλθε αυτός ο πόρος, ακολούθησε ένα όριο (ή τέρμα, τέκμωρ). Και ο πόρος είναι η αρχή, ενώ το όριο σαν τέλος. Όταν γεννήθηκε η Θέτις, αυτά έγιναν η αρχή και το τέλος των πάντων και το σύνολο των πραγμάτων έχει φύσιν παρόμοια με το υλικό του χαλκού, ενώ η Θέτις με εκείνη του τεχνίτη και ο πόρος και το όριο (τέκμωρ) παρόμοια με εκείνη της αρχής και του τέλους.

 

…και τρίτο στη σειρά το σκότος, εξαιτίας του ότι ποτέ ως τότε ούτε ο Ήλιος ούτε η Σελήνη είχαν δημιουργηθεί, αλλά η ύλη ήταν ακόμη αδιαμόρφωτη. Δημιουργήθηκαν λοιπόν ο πόρος και το όριο (τέκμωρ) και το σκότος. Η ημέρα και η Σελήνη και τρίτον το σκότος. Η ακτινοβολία της ημέρας δεν ήταν πυκνή αλλά υπεβοηθείτο από (την ακτινοβολία) του Ηλίου, (διότι) προηγουμένως ήταν μόνο σκοτάδι, μετά δε αυτά (αυτή τη διαδικασία) ξεχώρισε από αυτό…
 

1 Αρχικά η ύλη ήταν ταραγμένη και αδιαμόρφωτη, δεν είχαν δημιουργηθεί ακόμη ούτε ο Ήλιος ούτε η Σελήνη και κατ’ επέκτασιν ούτε το αστρικό Σύμπαν. Δηλαδή το αντιληπτό από τις αισθήσεις μας αστρικό Σύμπαν δημιουργήθηκε μέσω ενός μη παρατηρήσιμου, αποίητου και αδιαμόρφωτου υλικού, το οποίο προϋπήρχε.

 

2 Τότε, στα πλαίσια του χώρου που ήταν γεμάτος από εκείνο το αόρατο και μη παρατηρήσιμο υλικό (μη ύλη), γεννήθηκε κάποιος που τακτοποιούσε τα πάντα (η Θέτις, το όνομα της οποίας προέρχεται από το ρήμα τίθημι, που σημαίνει τοποθετώ, ταξιθετώ ­ τα απαρέμφατα: τιθέναι, θέσθαι) σαν τεχνίτης.

 

3 Έπειτα στον χώρο της μη ύλης δημιουργήθηκε ένας πόρος (στενή διάβαση, διάδρομος) που έπαιξε τον ρόλο της αρχής. Δηλαδή η στενή αυτή διάβαση αποτέλεσε τον λώρο για να βγει η ταραγμένη, αδιαμόρφωτη και μη παρατηρούμενη ύλη από τον χώρο της αρχικής αισθητής ανυπαρξίας στον αισθητό χώρο του παρατηρήσιμου Σύμπαντος.

 

 4 Ακολούθησε η δημιουργία ενός ορίου – το τέκμωρ – που σύμφωνα με τον φιλόλογο-μελετητή Μ.L. West ήταν ένα κατευθυντήριο σημάδι μέσα στον πόρο ή, σύμφωνα με τον γάλλο ελληνιστή J.Ρ. Vernant, μέσα στα αστέρια. Δηλαδή όταν η αποίητη και αδιαμόρφωτη ύλη διάβαινε το τέκμωρ καθίστατο αυτομάτως διαμορφωμένη και αισθητή, εφόσον μπορούσε να δημιουργεί αισθητά αντικείμενα, όπως ο Ηλιος και η Σελήνη. Κατά την άποψη του φιλολόγου G.S. Kirk, το τέκμωρ, ως όριο, πιθανότατα ταυτίζεται και με την έννοια του απείρου του Αναξιμάνδρου, ο οποίος επισκέφθηκε τη Σπάρτη (όπου έζησε ο Αλκμάν) μία γενιά αργότερα.

 

5 Ο πόρος και το τέκμωρ συνυπήρχαν με το σκότος ως ένα ενιαίο σύνολο διακριτών γεγονότων. Ασφαλώς ολόκληρο το σύστημα «πόρος – τέκμωρ – σκότος» βρισκόταν εκτός του αισθητού Σύμπαντος.

 

6 Μετά το όριο (τέκμωρ) δημιουργήθηκαν η ημέρα (πιθανότατα το φωτεινό μέρος του ημερονυκτίου και κατ’ επέκτασιν ο Ηλιος), η Σελήνη και το σκότος (πιθανότατα η νύχτα, το μη φωτεινό μέρος ­ σκοτεινό ­ του ημερονυκτίου). Μετά το όριο (τέκμωρ) αρχίζει να υλοποιείται το αισθητό Σύμπαν.

 

7 Το φως της ημέρας (ακτινοβολίες) δεν ήταν πυκνό, αλλά υπεβοηθείτο από την ακτινοβολία του Ηλίου. «Στο σημείο αυτό» επισημαίνουν οι αστροφυσικοί «είναι ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι ο σχολιαστής δηλώνει πως το φως (οι ακτινοβολίες) της ημέρας «υπεβοηθείτο» από τον Ηλιο, ο οποίος κατά συνέπειαν δεν δημιουργούσε «εξ ολοκλήρου». Το γεγονός αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η ημέρα, στο σημείο αυτό του σχολίου, πιθανότατα δεν ταυτίζεται με το φωτεινό μέρος του ηλιακού ημερονυκτίου, αλλά με τη σημερινή σύγχρονη και γενικευμένη έννοια της παρουσίας ακτινοβολιών, δηλαδή την έννοια του φωτός».
 

Ο Αλκμάν λοιπόν δίνει ένα κοσμογονικό μοντέλο που σίγουρα περιγράφει απόψεις παλαιότερες του 7ου π.Χ. αιώνα,! Όπου υπάρχουν αξιοσημείωτες ταυτίσεις με σύγχρονες κοσμολογικές υποθέσεις βάσει των οποίων το παρατηρήσιμο αστρικό Σύμπαν γεννήθηκε από μια σημειακή ιδιομορφία στο εσωτερικό μιας λευκής οπής που θα μπορούσε να θεωρηθεί μια ανεστραμμένη μελανή οπή. Ας σημειωθεί ότι ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ’60 διατυπώθηκαν παρεμφερείς υποθέσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι λευκές οπές, που ίσως υπάρχουν, αποτελούν περιοχές του Σύμπαντος οι οποίες υφίστανται τη μεγάλη Εκρηξη με χρονική καθυστέρηση.

 

Ο αλκμάνειος «πόρος» μπορεί να ταυτισθεί εννοιολογικά με τον λώρο Αϊνστάιν-Ρόζεν, η σημειακή ιδιομορφία με την έννοια «τέκμωρ», ενώ το παράλληλο Σύμπαν από το οποίο εκκινεί ο λώρος με τον χώρο της αποίητης, αδιαμόρφωτης και μη αισθητής ύλης. Αυτός ο λώρος σύμφωνα με τη σύγχρονη φυσική μπορεί να ενώνει είτε δύο παράλληλα σύμπαντα είτε δύο διαφορετικές περιοχής του ίδιου σύμπαντος. Η έννοια της λευκής οπής προκύπτει από το γεγονός ότι το «τέκμωρ» ως όριο του «πόρου» είναι, κατά τον Αλκμάνα, το σημείο εκδήλωσης αισθητής ύλης εκ του «μη όντος», αλλά και ενέργειας φωτεινής, εφόσον αμέσως μετά από αυτόν γεννήθηκε η ημέρα.

 

 

 ΠΑΠΥΡΟΣ ΤΟΥ ΟΞΥΡΡΥΓΧΟΥ ΜΕ ΓΡΑΠΤΑ ΤΟΥ ΑΛΚΜΑΝΑ

 

Για τον Αλκμάνα ειπώθηκε πως, όπως ο Σωκράτης κατέβασε τη φιλοσοφία απο τον ουρανό στη γή, το ίδιο κι αυτός κατέβασε τη θρησκευτική λυρική ποίηση απο τον Όλυμπο στους ανθρώπους. Οι ύμνοι του ενώ αρχίζουν απο τους θεούς ύστερα εγκωμιάζουν τους ανθρώπους για την ομορφιά του, την ηθική και τη φυσική.

 

Ι

Κοιμούνται βράχια, ρεματιές, λαγκάδες, κορφοβούνια,

κι απο τα σερπετά όσα θρέφει η γης, η μαύρη,

τ’ άγρια θεριά, των μελισσών τα σμάρια,

τα ψάρια μες στης σκοτεινής της θάλασσας τα βάθη.

Των απλοφτέρουγων πουλιών κοιμούνται τα κοπάδια.

ΙΙ

Ήρθαμε στης μεγάλης Δήμητρας εννιά, όλες,

όλες παρθενικές, όλες μ’ ωραίαν εσθήτα,

μ’ εσθήτα ωραία και περιδέραια σκαλισμένα

μ’ ελεφαντόδοντον, ωραία σα λαμπηδόνες.

ΙΙΙ

Γλυκόφωνες, γλυκόλαλες παρθένες, δε μπορούνε

τα γόνατά μου πιά να με κρατούνε.

Μακάρι τώρα να ήμουνα κηρύλος, που πετάει

πά στου κυμάτου τον αφρό με τα θαλασσοπούλια,

χωρίς μες στην καρδιά φόβο να κλεί

τ’ αλικοφτέρουγο της άνοιξης πουλί.

Περίληψη

          Η κοσμογονική αυτή άποψη, η οποία διατυπώνεται απο τον Αλκμάνα στα μέσα του 7-ου π.Χ., ασφαλώς περιγράφει απόψεις πολύ αρχαιότερες, οι οποίες συμπίπτουν με ορισμένες απο τις σύγχρονες κοσμολογικές υποθέσεις βάσει των οποίων το παρατηρήσιμο αστρικό σύμπαν γεννήθηκε απο μια σημειακή ιδιομορφία στο εσωτερικό μίας λευκής οπής, όπου η τελευταία μπορεί, λόγω της χρονικής συμμετρίας των εξισώσεων Einstein, να θεωρηθεί ως μια χρονικά ανεστραμμένη μελανή οπή.

 

Εισαγωγή

 Ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λυρικούς ποιητές της αρχαιότητας, ο οποίος διαμόρφωσε, στα μέσα του 7-ου π.Χ. αιώνα, το “χορική” ποίηση στην Σπάρτη σαν ένα ιδιαίτερο λογοτεχνικό είδος, υπήρξε ο Άλκμαν, γιός του Δάμα ή Τίταρου, ο οποίος, λόγω της απαράμιλλης τέχνης του, κατείχε την πρώτη θέση στον Αλεξανδρινού “κανόνα”. Ο Αθηναίος μας πληροφορεί ότι :«Ἀλκμᾶνα γεγονέναι τῶν ἐρωτικῶν με λῶν ἡγεμόνα». Το όνομά του αποτελεί προσαρμογή στη δωρική διάλεκτο του ιωνικού ονόματος Αλκμαίων ή Αλκμέων, αλλά δεν θα πρέπει να συγχέεται με τον πυθαγόρειο Αλκμαίωνα (περί το 500 π.Χ.), γιό του Πειρίθους απο τον Κρότωνα, την ελληνική αποικία της κάτω Ιταλίας. όπως γράφει ο Α. Δ. Σκιαδάς, η Σούδα (λήμμα Άλκμαν), αναφέρει ότι ο ποιητής έζησε κατά την 27-ην Ολυμπιάδα (672 -668 π.Χ.), όταν κυβερνήτης της Λυδίας ήτας ο Άρδυς, ενώ ο εκκλησιαστικός συγραφέας Ευσέβειος τοποθετεί την ακμή του στο 659 π.Χ. Ομοίως, σε ένα απόσπασμα, που περιείχετο στον πάπυρο 2390 της Οξυρύγχου, αναφέρεται ότι ο Άλμαν σε κάποιο του ποίημα μνημονεύει ονομαστικά τον “Λεωτυχίδα”  βασιλιά της Σπάρτης. Από τα προηγούμενα φαίνεται ότι μπορεί να τοποθετήσουμε τον Αλκμάνα στο δεύτερο ήμισυ του 7-0υ π.Χ. αιώνα. Σύμφωνα με την μαρτηρία της Σούδας, ο Άλκμαν καταγόταν απο την ελληνική Ιωνία (Σάρδεις της Λυδίας) και απο εκεί μετέβη στην Σπάρτη. Η άποψη αυτή επανέρχεται σε ένα υπόμνημα που σώθηκε στον πάπυρο της Οξυρύγχου [P. Oxy. XXXIX fr. 1, col. III, 30 (=10(α), 30)] ο οποίος αναφέρει : «ὡς Λακεδα[ι]μόνιοι τότ̣[ε ἐπέστησαν Λυδὸν ὄντα διδάσκαλον τῶν θυγατέ ρων καὶ ἐφή[βω]ν». Η άποψη όμως αυτή μπορεί να μην ισχύει, διότι ένα σχόλιο, που περιέχεται στον πάπυρο 2389 της Οξυρύγχου [P. Oxy. 2389 fr. 9 col (=13(a)P.)στ. 11+] αναφέρει  ότι ο μεγάλος ποιητής δεν είναι Λύδος : «ἀλλ᾽ ἔοικε Λυδὸν αὐ τὸν νομί]ζειν ὅ τε Ἀριστοτέλης καὶ [ σύ]μψηφοι ἀπατηθέντες». Ως προς τη διαφωνία για τον τόπο γένησης του Αλκμάνα ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικεύς (Σούδα Α.Ρ. 7,18,5) σημειώνει ότι η διεκδίκηση της εντοπιότητας μεγάλων ποιητών απο πολλέςπόλεις ήταν κάτι πολύ κοινό στην αρχαιότητα. Ο Παυσανίας (ΙΙΙ,15,2) πιστοιποιεί ότι στο Σέρβιο, μια περιοχή δεξιά της Σπάρτης, που ονομαζόταν “Δρόμος” υπήρχε μέχρις το 2-ον π.Χ. αιώνα, ένα μνημείο προς τιμήν του Αλκμάνα, δίπλα στα ιερά των Ιπποκοντιάδων και του Ηρακλή. Στον Αλκμάνα χρωστάμε και την πληροφορία πως οι αρχαιότροι Έλληνες λεγόνταν “Γραικοί”, όπως βγαίνει απο τον λεξικογράφο Στέφανο Βυζάντιος (5ος – 6ος αιώνας) ο οποίος για την λέξη “Γραικός”, γράφει σχετικά : «Γραῖκες δὲ παρὰ Ἀλκμᾶνι αἱ τῶν Ἑλλήνων μητέρες».

Το έργο του ποιητή

 Το έργο του Αλκμάνα έχει ταξινωμηθεί απο τους Αλεξανδρινούς σε έξι ή επτά βιβλία και περιλάμβανε, ύμνους, παιάνες, υμέναιους και παρθένια (τραγούδια που έψαλαν νεαρές παρθένες για λατρευτικούς σκοπούς). Η γλώσσε που χρησιμοποίησε ο Αλκμάνας είναι κυρίως η δωρική της εποχής του, αναμεμειγμένη με στοιχεία της ιωνικής και αιολικής διαλέκτου. Την γλώσσα αυτή ο Παυσανίας την ονομάζει “καθόλου εύηχον”. Από το έργο του μεγάλου λυρικού ποιητή έχουν σωθεί μόνο λίγα αποσπάσματα. Το 1855 ο Γάλλος αιγυπτιολόγος Mariette ανεκάλυψε σε τάφο κοντά στην 2-η μεγάλη πυραμίδα, έναν πάπυρο με 100 στίχους που άνηκαν σε ένα από τα Παρθένια του (Παρθένιο προς την Ορθία Άερτεμη). Το απόσπασμα αυτό εκδόθηκε για πρώτη φορά απο τον καθηγή Egger το 1863. Η μεγάλη έκπληξη όμως ποήλθε το 1957 μετά τη δημοσιοποίηση του παπύρου 2390 της Οξυρύγχου, ο οποίος χρονολογείται απο τον 2-ον μ.Χ. αιώνα. Στον πάπυρο αυτό διασώζονται τμήματα απο ένα σχόλιο σε πεζό λόγο στα οποία αποκαλεύπτεται ότι σε ένα απο τα ποιήματά του ο Αλκμάνας ασχολείται με ένα είδος θεογονικής Κοσμογονίας.  Το κεντρικό κομμάτι του σχολίου, που καταγράφεται στα επόμενα, περιέχει συγχρόνως και «λήμματα», σύντομες δηλαδή φράσεις του Αλκμάνος.

Το κείμενο το σχολίου:

 “ἐκ δὲ τοῦ π(ρέσγυς Πόρος Τέκμωρ τε.) τέκμωρ ἐγένετο τ(ῶι πόρωι ἀκόλουθον) μο(.)ἐντεῦθεν … πόρον ἀπό τῆς πορ(ίμου) (πάντων ἀρχᾶς). ὡς γάρ ἤρξατο ἡ ὕλη κατασκευα(σθῆναι) ἐγένετο πόρος τις οἱονεί ἀρχή. λ(έγει) οὖν ὁ Ἀλκμάν τήν ὕλην πάν(των τετα)ραγμένην καὶ ἀπόητον. εἶτα (γενέ)σθαι τινά φησιν τὸν κατασκευά(ζοντα) πάντα, εἶτα γενέσθαι (πό)ρον, τοῦ (δὲ πό)ρου παρελθόντος ἐπακολουθῆ(σαι) τέκμωρ. καὶ ἔστιν ὁ μὲν πόρος οἷον ἀρχή, τὸ δὲ τέκμωρ οἱονεὶ τέλος. τῆς Θέτιδος γενομένης ἀρχὴ καὶ τέ(λ)ο(ς ταῦτ)α πάντων ἐγένε(τ)ο, καὶ τὰ μὲν πάντα (ὁμο)ίαν ἔχει τὴν φύσιν τῆι τοῦ χαλκοῦ ὕληι, ἡδὲ Θέτις τ(ῆι) τοῦ τεχνίτου, ὁ δὲ πόρος καὶ τὸ τέκμωρ τῆι ἀρχῆι καὶ τῶι τέλει. πρέσγ(υ)ς δὲἀντὶ τοῦ πρεσβύτης.

 

καὶ τρίτος σκότος. διὰ τὸ μηδέπω μήτε ἥλιον μήτε σε(λ)ήνην γεγονέναι ἀλλ’ ἔτι ἀδιάκριτ(ο)ν εἶναι (τ)ὴν ὕλην. ἐγένοντο οὖν ὑπὸ (ταὐτό) πόρος καὶ τέκμωρ καὶ σκότ(ος ἆμάρ τε καὶ σελάνα καὶ τρίτον σκότος τὰς μαρμαρυγάς. ἆμαρ οὐ ψιλῶς άλλὰ σὺνἡλίωι. τὸ μὲν πρότερον ἦν σκότος μόνον, μετὰ δὲ ταῦτα διακριθέ(ντο)ς αὐτοῦ.“

 

 Μετάφραση : γιατί όταν η ύλη άρχισε να τακτοποιείται, δημιουργήθηκε ένα είδος πόρου (δρόμου, περάσματος), κάτι σαν αρχή. Λέει λοιπόν ο Αλκμάν ότι η ύλη όλων των πραγμάτων ήταν ταραγμένη και αποίητη, έπειτα γεννήθηκε κάποιος που τακτοποιούσε τα πάντα, έπειτα δημιουργήθηκε ένας πόρος και όταν παρήλθε αυτός ο πόρος, ακολούθησε ένα όριο (ή τέρμα, τέκμωρ). Και ο πόρος είναι η αρχή, ενώ το όριο σαν τέλος. Όταν γεννήθηκε η Θέτις, αυτά έγιναν η αρχή και το τέλος των πάντων και το σύνολο των πραγμάτων έχει φύσιν παρόμοια με το υλικό του χαλκού, ενώ η Θέτις με εκείνη του τεχνίτη και ο πόρος και το όριο (τέκμωρ) παρόμοια με εκείνη της αρχής και του τέλους.

 

και τρίτο στη σειρά το σκότος, εξαιτίας του ότι ποτέ ως τότε ούτε ο Ηλιος ούτε η Σελήνη είχαν δημιουργηθεί, αλλά η ύλη ήταν ακόμη αδιαμόρφωτη. Δημιουργήθηκαν λοιπόν ο πόρος και το όριο (τέκμωρ) και το σκότος. Η ημέρα και η Σελήνη και τρίτον το σκότος. Η ακτινοβολία της ημέρας δεν ήταν πυκνή αλλά υπεβοηθείτο από (την ακτινοβολία) του Ηλίου, (διότι) προηγουμένως ήταν μόνο σκοτάδι, μετά δε αυτά (αυτή τη διαδικασία) ξεχώρισε από αυτό…

 
Όλοι μας ακούμε και διαβάζουμε για τα επιτεύγματα της σύγχρονης Φυσικής και Αστροφυσικής, χωρίς πολλές φορές να τα αντιλαβανόμαστε λογικά και πρακτικά.

Για να κατανοήσουμε την σύγχρονη Φυσική και Αστροφυσική θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι άλλαξαν τα επόμενα τρία βασικά δεδομένα τα οποία καθόριζαν την έννοια «επιστήμη» από το 1700 μ. Χ μέχρι σήμερα.

1 Μέχρι σήμερα η έννοια της ανθρώπινης κοινής λογικής, της λογικής που ανέπτυξε ο άνθρωπος μέσω των αισθήσεών του, ταυτιζόταν με την επιστημονική λογική. Τώρα πλέον, η σύγχρονη επιστημονική σκέψη διαφοροποιείται όλο και περισσότερο από την «κοινή ανθρώπινη λογική», έτσι ώστε, όποιος δεν έχει εκπαιδευτεί από μικρός σε αυτήν, να μην μπορεί να κατανοήσει την αλήθεια των φυσικών γεγονότων που περιγράφονται από την σύγχρονη Φυσική θεωρία. Το κακό βέβαια είναι ότι το παγκόσμιο εκπαιδευτικό σύστημα, δεν βοηθάει προς αυτή την κατεύθυνση.

Ενα δεύτερο δεδομένο που ανατράπηκε από τη σύγχρονη φυσική, ήταν η έννοια της «ύλης», όπως αυτή γινόταν αντιληπτή από τις αισθήσεις μας, και αποτελούσε το αντικείμενο επεξεργασίας της εφαρμοσμένης επιστήμης. Μαζί με τη έννοια της ύλης, ξεπεράστηκε και η Νευτώνεια φυσική, με βάση την οποία μελετούσαμε το Σύμπαν, και αντικαταστάθηκε από την Σχετικιστική και Κβαντική Φυσική.

Για το θέμα αυτό, αναφέρει ο Τσαρλς Μιούζες στο βιβλίο του Συνείδηση και πραγματικότητα «?ένα δέντρο, ένα τραπέζι, ένα σύννεφο, μια πέτρα, Όλα αυτά διαλύονται από την επιστήμη του 20ου αιώνα σε κάτι που συνίσταται από το ίδιο υλικό. Αυτό το κάτι είναι ένα συνονθύλευμα στροβιλιζόμενων σωματιδίων που υπακούουν στους νόμους της κβαντικής φυσικής. Τούτο σημαίνει ότι όλα τα αντικείμενα που μπορούμε να παρατηρήσουμε είναι απλές τρισδιάστατες εικόνες που σχηματίζονται από κύματα, κάτω από την επίδραση ηλεκτρομαγνητικών και πυρηνικών διαδικασιών».

Ομοίως η ύλη για τη θεωρία της Σχετικότητας δεν είναι πλέον το αναλλοίωτο σύμπλεγμα μορίων του Νεύτωνα, αλλά ένα πύκνωμα ενός ενεργειακού ρεύματος. Στα πλαίσια του χωροχρόνου του Αϊνστάιν, η ύλη δεν αποτελεί μια ξεχωριστή οντότητα, αλλά είναι μια ιδιομορφία του πεδίου. Ενα σωματίδιο δεν είναι τίποτα άλλο από ένας κινούμενος στρόβιλος μέσα στο χώρο.

Αυτό που μέχρι σήμερα αντιλαμβανόμαστε σαν απτή και εξατομικευμένη ύλη, για την σύγχρονη φυσική δεν είναι παρά ένα ψευδές κατασκεύασμα των αισθήσεών μας. «Βλέπουμε» δηλαδή το περιβάλλον μας όχι όπως στην πραγματικότητα είναι, αλλά όπως οι αισθήσεις, μας επιτρέπουν να το αντιληφθούμε.

Ενα τρίτο δεδομένο που άλλαξε δραματικά τις επιστημονικές περί Σύμπαντος απόψεις είναι η φύση του χώρου μέσα στον οποίο δημιουργούνται τα φυσικά γεγονότα.

Η κλασική Νευτώνεια φυσική, θεωρούσε σαν αυτονόητο ότι ο χώρος του Σύμπαντος περιγράφεται από την γεωμετρία του Ευκλείδη. Αυτό αρκούσε εφόσον γνωρίζαμε ότι οι ανθρώπινες αισθήσεις μπορούν να αντιληφθούν μόνο μορφές και σχήματα που υλοποιούνται μέσα σε Ευκλείδειους χώρους, μέχρι και τριών διαστάσεων. Όμως και αυτή μας η πίστη αποδείχθηκε λανθασμένη, όταν ο Αϊνστάιν μέσω της Γενικής θεωρίας της Σχετικότητας, απέδειξε ότι ο χώρος του Σύμπαντος δεν είναι Ευκλείδειος, αλλά περιγράφεται από μια άλλη γεωμετρία, αυτή του Ρείμαν, η οποία διαφέρει ριζικά από αυτή του Ευκλείδη.

Το γεγονός αυτό δεν θα είχε και μεγάλη σημασία αν δεν γνωρίζαμε κάτι συγκλονιστικό, ότι κάθε σχήμα και μορφή που υλοποιείται σε ένα τέτοιο χώρο (οσονδήποτε διαστάσεων, δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό από τις ανθρώπινες αισθήσεις».

Αυτό που αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις μας δεν είναι οι πραγματικές μορφές και τα σχήματα του σύμπαντος που μας περιβάλει, αλλά οι προβολές τους, οι σκιές τους δηλαδή, μέσα και πάνω σε μικρά κομματάκια του σύμπαντος, που λόγω του μεγέθους τους, συμπεριφέρονται σαν Ευκλείδειοι χώροι, και ως εκ τούτου γίνονται αντιληπτοί από τις ανθρώπινες αισθήσεις.

Είναι βέβαια φανερό, ότι αυτές οι αυτές προβολές (σκιές) των πραγματικών μορφών που αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις μας δεν έχουν καμιά σχέση με τον πραγματικό κόσμο του σύμπαντος που προσεγγίζεται μόνο μέσω μαθηματικών σχέσεων.

Τελικά αυτό που θα πρέπει να αντιληφθούμε είναι ότι ζούμε μέσα σε ένα Σύμπαν που δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε μέσω των αισθήσεών μας και ότι αυτό που μπορούμε να αντιληφθούμε δεν είναι παρά μια σκιά αυτού που πραγματικά υπάρχει.

Μέσω των αισθήσεών μας δεν μπορούμε να μελετήσουμε πλέον το Σύμπαν, καταργείται η έννοια της επιστημονικής έρευνας;

Αρχικά θα πρέπει να τονίσουμε ότι η κλασική φυσική θεωρία, όπως την γνωρίζαμε μέχρι σήμερα συνεχίζει να λειτουργεί άψογα όταν μελετάμε φαινόμενα μέσα σε μικρά κομμάτια του σύμπαντος όπως π. χ. είναι το πλανητικό μας σύστημα. Πάνω στις κλασικές αυτές επιστημονικές γνώσεις στηρίζεται η σύγχρονη τεχνολογία που κάνει τη ζωή μας άνετη και ευχάριστη. Ομως ακόμα και όταν έχουμε να μελετήσουμε συνολικά μεγάλες περιοχές του Σύμπαντος ή ακόμα ολόκληρο το σύμπαν, όπου οι αισθήσεις μας στέκουν αδύναμες, η επιστήμη μπορεί να συνεχίσει την έρευνα, εφόσον τα φαινόμενα, οι μορφές και τα σχήματα που δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτά από τις ανθρώπινες αισθήσεις, μπορούν να περιγραφούν από μαθηματικές σχέσεις που οι επιστήμη ονομάζει μοντέλα.

Πρέπει λοιπόν να συνειδητοποιήσουμε ότι ο η μελέτη του μεγάκοσμου του σύμπαντός μας δεν είναι πια έργο της εμπειρικής και αποδεικτικής μέσω των αισθήσεων επιστήμης, αλλά ένα έργο το νου μας, τον οποίο ίσως πολύ σύντομα θα πρέπει να τον χρησιμοποιήσει ο άνθρωπός σαν μια επί πλέον αίσθηση, πιο ευαίσθητη από την όραση και την ακοή.

 Όλα τα προηγούμενα μας δημιουργούν την αίσθηση ότι εκτός των άλλων άλλαξε το φιλοσοφικό υπόβαθρο των θετικών επιστημών;

Από το 1700 μ. Χ και έπειτα, η επικράτηση του Αριστοτελισμού σε βάρος του Πλατωνισμού, στην Δυτική Ευρώπη, δημιούργησε το καθεστώς θεοποίησης της ύλης και των εφαρμογών της, δημιουργώντας αυτό που σήμερα λέμε σύγχρονο τεχνολογικό πολιτισμό.

Με βάση τον Αριστοτελισμό, κυριάρχησε ο πραγματισμός του κόσμου των αισθήσεων, και μια λογική που στηριζόταν στην εμπειροκρατεία.

Ο μη αντιληπτός, από τις αισθήσεις, αλλά υπαρκτός, κόσμος των ιδεών του Πλάτωνα, και η θεωρία απεικόνισης τους στις υλικές αισθητές μορφές, μη έχοντας τότε καμιά επιστημονική στήριξη και τεκμηρίωση, έγινε εύκολη λεία της Αριστοτελικής πρακτικής σκέψης.

Σήμερα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει και μάλλον ο Πλατωνισμός παίρνει μια πανηγυρική ρεβάνς.

Οπως ήδη συζητήσαμε, η επιστήμη γνωρίζει ότι το σύμπαν μας, όπως ακριβώς πίστευε και ο Πλάτωνας, είναι μη αισθητό λόγω του γεγονότος ότι περιγράφεται από μια μη Ευκλείδειο γεωμετρία, και ότι οι μορφές και τα σχήματα που αντιλαμβανόμαστε δεν αποτελούν παρά ψευδείς απεικονίσεις, άλλων, πραγματικών μεν αλλά μη αισθητών γεγονότων, που τυπώνονται σαν σκιές πάνω σε μικρά κομματάκια του χώρου που οι αισθήσεις μας έχουν τη δυνατότητα να τα αντιλαμβάνονται.

Ομως δεν είναι μόνο ο Πλάτωνας που είχε προβλέψει τη νέα φυσική πραγματικότητα. Δεν πρέπει να ξεχνάμε και τους, Ηράκλειτο, Δημόκριτο και Παρμενίδη που δίδασκαν ότι αυτά που φαίνονται στις αισθήσεις δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, αλλά δημιουργούνται μόνο στην φαντασία των ανθρώπων, και ακόμα ότι η γνώση που προέρχεται από τις αισθήσεις είναι ψευδής και ότι μόνο η διανοητική σύλληψη των πραγμάτων μας οδηγεί στην συμπαντική αλήθεια.

Με βάση τα προηγούμενα μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πως οι αρχαίοι μας πρόγονοι είχαν φθάσει, πριν από εμάς στη σύλληψη των βασικών αρχών που διέπουν τη λογική των σύγχρονων θετικών επιστημών.
 

Πως πιστεύει η σύγχρονη Αστροφυσική ότι είναι δομημένο το Σύμπαν μας

Οσο και αν φαίνεται περίεργο, οι πλέον προχωρημένες κοσμολογικές απόψεις της εποχής μας (θεωρίες των Linde, Lee Smolin κ. α.) συμφωνούν με τις απόψεις των προσωκρατικών φιλοσόφων, όπως ο Αναξίμανδρος, ο Αναξαγόρας, ο Δημόκριτος, ο Διογένης ο Απολλωνιάτης, ότι το Σύμπαν μας αποτελείται από ένα μεγάλο αριθμό ανεξάρτητων μεταξύ τους κόσμων, που είτε συνυπάρχουν και ο ένας δεν γίνεται αντιληπτός από τον άλλο, είτε υπήρξαν ή θα υπάρξουν στο παρελθόν ή το μέλλον αντίστοιχα.

Σύμφωνα με τις απόψεις αυτές, ο χώρος του σύμπαντος παρομοιάζεται σαν ένας χώρος φυσαλίδων, που κάθε μια από αυτές αντιστοιχεί σε έναν ανεξάρτητο κόσμο, με διαφορετικούς φυσικούς νόμους και μαθηματικές δομές.

Οπως γίνεται φανερό, με βάση τα προηγούμενα, η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης, η θεωρία που σήμερα πιστεύουμε ότι περιγράφει τον τρόπο δημιουργίας του σύμπαντος, περιγράφει απλά την δημιουργία μιας και μοναδικής φυσαλίδας, αυτής που μέσα της υπάρχουμε.

Σύμφωνα με μια άλλη θεωρία, τη θεωρία των υπερχορδών, εκτός του δικού μας σύμπαντος μπορούμε να προβλέψουμε την ύπαρξη ενός δεύτερου παράλληλου σύμπαντος προς το δικό μας, το οποίο υλοποιείται στα πλαίσια άλλων διαστάσεων.

Το παράλληλο αυτό σύμπαν δεν είναι δυνατόν να το αντιληφθούμε μέσω των αισθήσεών μας αλλά ίσως εμμέσως, μέσω των βαρύτιμων δυνάμεων που ασκεί πάνω στο δικό μας σύμπαν.

Οπως είναι φανερό μια νέα εποχή ανοίγει για την Αστροφυσική, αλλά και για την δικαίωση της κλασικής Ελληνικής σκέψης.
 

Όπως διαβάσαμε στον καθημερινό τύπο, σε πανευρωπαϊκό συνέδριο μια εργασία που συνδέει μια παλαιότερη κοσμολογική άποψη του λυρικού ποιητή Αλκμάνα για τον τρόπο γέννησης του σύμπαντος, με πρόσφατα διατυπωθείσες κοσμολογικές απόψεις.

Ο εντοπισμός του κειμένου του Αλκμάνα έχει μια μικρή ιστορία.

Μελετώντας τις κοσμολογικές απόψεις που αναπτύσσονται από τον Μέγα Βασίλειο στο έργο του «Ομιλίες εις την Εξαήμερον», θελήσαμε να εξετάσουμε τις πηγές της άποψης του Αγίου, από τις οποίες άντλησε τις απόψεις ότι ο κόσμος δεν δημιουργήθηκε από το «τίποτα», αλλά από κάποιο υλικό που προϋπήρχε. Ας σημειώσουμε ότι μια τέτοια άποψη δεν είναι αποδεκτή από τον σύγχρονο Χριστιανισμό.

Διασταυρώνοντας τις πηγές σημειώσαμε ότι την περίοδο κατά την οποία ο Μέγας Βασίλειος επισκέφθηκε την Αίγυπτο, γράφονταν οι πάπυροι της Οξυρρύγχου. Ανατρέχοντας στις μεταφράσεις των κειμένων των παπύρων, ανακαλύψαμε το κείμενο του Αλκμάνα (7ος π. Χ αιώνας), το οποίο απεδείκνυε ότι το 2ο αιώνα μ. Χ, μια από τις επικρατούσες επιστημονικές απόψεις ήταν ότι το Σύμπαν μας γεννήθηκε από ένα μη αισθητό υλικό το οποίο προϋπήρχε, με έναν τρόπο με τον οποίο συμφωνούν και σήμερα κάποιες προχωρημένες κοσμολογικές απόψεις.

Ομοίως μέσω του κειμένου του ο ποιητής περιγράφει την γέννηση του σύμπαντος μέσα από μια λευκή οπή, ένα αμφιλεγόμενο μέχρι σήμερα αστρονομικό αντικείμενο, το οποίο έχει συνδέσει την ύπαρξή του με το γνωστό σε όλους αστρονομικό αντικείμενο της μελανής οπής.

Αυτό που πρέπει να σημειωθεί είναι ότι αφού ο λυρικός ποιητής έζησε τον 7ο π. Χ αιώνα, μεταφέρει στο ποίημά του απόψεις πολύ παλαιότερες. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι θετικοί επιστήμονες, πριν το 7ο π. Χ αιώνα, ανέπτυσσαν κοσμολογικές απόψεις σύμφωνες με τις σημερινές θεωρίες.

Οι απόψεις αυτές που καταγράφονται από τον Αλκμάνα, σίγουρα αποτέλεσαν την πηγή και το έναυσμα, παραπλήσιων απόψεων οι οποίες διατυπώθηκαν μετέπειτα και από άλλους προσωκρατικούς Ελληνες φιλόσοφους.
 

Το θέμα των μελανών και λευκών οπών, και τα σημεία που η θεωρία αυτή συμφωνεί με την περιγραφή του Αλκμάνα:

Οταν ένα αστέρι πολλή μεγάλης μάζας φθάσει στα τελευταία στάδια της ζωής του αρχίζει να συστέλλεται με βίαιο τρόπο, μειώνοντας συνεχώς την ακτίνα του και αυξάνοντας δραματικά την πυκνότητα του υλικού του και το πεδίο βαρύτητας που το περιβάλλει. Όταν η ακτίνα του γίνει πολλή μικρή το βαρυτικό του πεδίο έχει γίνει τόσο μεγάλο που έλκει το φως του με τέτοια δύναμη που δεν του επιτρέπει να φύγει μακριά από αυτό. Τότε πλέον επειδή δεν φθάνουν μέχρι εμάς οι ακτινοβολίες του άστρου παύουμε να το βλέπουμε και λέμε ότι αυτό έγινε μια μελανή οπή.

Ομως το άστρο συνεχίζει να συστέλλεται και τελικά ολόκληρο το υλικό του συσσωρεύεται στα πλαίσια ενός σημείο που λέγεται σημειακή ιδιομορφία. Στον πολύ κοντινό χώρο που περιβάλλει αυτό το σημείο παύουν να ισχύουν οι γνωστοί φυσικοί νόμοι. Σύμφωνα με κάποιες θεωρίες (μελανή οπή Schwarzschild), το υλικό του άστρου, αθέατο πλέον από τις ανθρώπινες αισθήσεις, μεταφέρεται μέσω ενός λώρου, της γέφυρας Einstein-Rosen, σε ένα παράλληλο σύμπαν, διαφορετικών φυσικών νόμων, το οποίο συνυπάρχει με δικό μας χωρίς να γίνεται αντιληπτό από εμάς.

Από το παράλληλο αυτό σύμπαν η μάζα του αστεριού μπορεί, σύμφωνα με τις ίδιες θεωρητικές απόψεις θα μεταφερθεί και πάλι στο δικό μας σύμπαν, μέσω ενός καινούργιου λώρου που θα καταλήγει σε μια νέα αντιδιαμετρική σημειακή ιδιομορφία του σύμπαντός μας, την λευκή οπή.

Μια λευκή οπή δηλαδή θα αποτελούσε πρακτικά μια περιοχή του χώρου μας από την οποία θα υλοποιείτο μέσα στο παρατηρούμενο σύμπαν μας μάζα , απείρου πυκνότητας μέσα σε μια εκτυφλωτική έκρηξη απροσδιόριστης διάρκειας, από τη μάζα αυτή θα δημιουργώντας νέα ουράνια αντικείμενα.

Μέσα στο κείμενό του ο Αλκμάνας περιγράφει με θαυμαστή λεπτομέρεια το χώρο του παραλλήλου και μη αισθητού σύμπαντος μέσα από το οποίο προήλθε η ύλη του αισθητού μας σύμπαντος, τη δημιουργία του λώρου Einstein-Rosen, και της σημειακής ιδιομορφίας της λευκής οπής. Ομοίως περιγράφει τη δημιουργία των αισθητών σ' εμάς αστρονομικών αντικειμένων (Ήλιος, Σελήνη κλπ ) από το υλικό αυτό.

Μετά όλα τα προηγούμενα μπορούμε να πούμε ότι η κοσμολογική πρόταση του Αλκμάνα αποτελεί την μητέρα των αντίστοιχων σύγχρονων κοσμολογικών θεωριών.

Παράλληλα στο επίπεδο της έρευνας της ιστορίας και της φιλοσοφίας των θετικών επιστημών, συνεχίζουμε να αναζητάμε σχέσεις και αντιστοιχίες μεταξύ της προσωκρατικής φιλοσοφικής σκέψης και των σύγχρονων επιστημονικών ιδεών.

Γνωρίζω όλοι οι διάσημοι αστροφυσικοί ασχολήθηκαν ή ασχολούνται με την ιστορία και την φιλοσοφία της αστρονομίας. Γιατί όχι και εμείς οι Έλληνες που έχουμε και το κατάλληλο φιλοσοφικό υπόβαθρο.

Αυτό όμως που θέλω να τονίσω είναι ότι οι ενεργοί ερευνητές των θετικών επιστημών, σε αντίθεση με τους ιστορικούς και τους αρχαιολόγους, μελετούν την ιστορία και την φιλοσοφία των επιστημών τους υπό μια άλλη οπτική γωνία. Αναζητούν μέσω της μελέτης των ιστορικών κειμένων, απαντήσεις και καλές ιδέες προκειμένου να ξεπεράσουν άλυτα σύγχρονα επιστημονικά προβλήματα που συναντούν στην καθημερινή τους ερευνητική προσπάθεια.

Το μεγάλο παρθένειο του Αλκμάνα

 

 Εις Αρτεμην ορθίαν 
 7-[τὸν ἔκτανε] Πωλυδεύκης·
[οὐκ ἐγὼ]ν Λύκαιθον ἐγ καμοῦσιν ἀλέγω
[ἀλλ’ Ἐνα]ρσφόρον τε καὶ Qέβρον ποδώκη
[Ἄλκιμο]ν τε τὸν βιατὰν
[Ἱππόθω]ν τε τὸν κορυστὰν
[Εὐτείχη] τε Ϝάνακτά τ’ Ἀρήιον
[Ἀκμον]ά τ’ ἔξοχον ἡμιθίων.-

 – –
 21-[καὶ στρατῶ] τὸν ἀγρόταν
[Σκαῖον] μέγαν Εὔρυτόν τε
[Ἄρεος ἂν] πώρω κλόνον
[Ἀλκων]ά τε τὼς ἀρίστως
[ἄνδρας, οὐ] παρήσομες.
[κράτησε γ]ὰρ Αἶσα παντῶν
[καὶ Πόρος]γεραιτάτοι
[θιῶν ἀπ]έδιλος ἀλκά.
[μή τις ἀνθ]ρώπων ἐς ὠρανὸν ποτήσθω
[μηδὲ πει]ρήτω γαμῆν τὰν ᾿Αφροδίταν
[Κυπρίαν Ϝ]άν[α]σσαν ἤ τιν’
[ἠυειδ]ῆ παίδα Πόρκω
[εἰναλίω. Χά]ριτες δὲ Διὸς δ[ό]μον
[ἐσβαινοι]σιν ἐρογλεφάροι.-

 – –
 35-[οὑδὲν ἀλκιμω]τάτοι
[ἀνδρῶν, τὰ δὲ πάν]τα δαίμων
[ἀμφέπει· θιῶν] φίλοις
[αὐτὸς μὲν ἔδ]ωκε δῶρα,
[ὥτε νᾶμα] γᾶ ρέον,
[ἐχθρὼς δέ τ’ ἀπ]ώλεσ’. ἥβα
[δαϜία ποκ’ ἐς θ]ρόνον
[Διὸς μανίας μα]ταίας
[ἄντα φυσιῶσ’] ἔβα· τῶν δ’ ἄλλος ἰῷ
[ἔφθιτ’, ἄλλος δ’ αὖτε] μαρμάρῳ μυλάκρῳ,
[πάντας ἔστ’ ἀνεῖλ]εν Ἄιδας,
[νηπίως, οἳ Κᾶρα]ς αὐτοὶ
[ἀφραδίαισιν ἐπέ]σπον· ἄλαστα δὲ
Ϝέργα πάσον κακὰ μησαμένοι.-

 – –
 49 (14)-…ἔστι τις θιῶν τίσις·
ὁ δ’ ὄλβιος, ὅστις εὔφρων
ἁμέραν [δι]απλέκει
ἄκλαυτος· ἐγὼν δ’ ἀείδω
Ἀγιδῶς τὸ φῶς· ὁρῶ
Ϝ’ ὥτ’ ἄλιον, ὅνπερ ἇμιν
Ἀγιδὼ μαρτύρεται
φαίνην· ἐμὲ δ’ οὔτ’ ἐπαινῆν
οὔτε μωμήσθαι νιν ἁ κλεννὰ χοραγὸς
οὐδ’ ἁμῶς ἐῇ· δοκεῖ γὰρ ἤμεν αὔτα
ἐκπρεπὴς τὼς ὥπερ αἴ τις
ἐν βοτοῖς στάσειεν ἵππον
παγὸν ἀεθλοφόρον καναχάποδα
τῶν ὑποπετριδίων ὀνείρων·-

 – –
 63 (28)-ἦ οὐχ ὁρῇς; ὁ μὲν κέλης
Ἐνετικός· ἁ δὲ χαίτα
τᾶς ἐμᾶς ἀνεψιᾶς
Ἁγησιχόρας ἐπανθεῖ
χρυσὸς [ὡ]ς ἀκήρατος·
τό τ’ ἀργύριον πρόσωπον,
διαφάδαν τί τοι λέγω;
Ἁγησιχόρα μὲν αὕτα·
ἁ δὲ δευτέρα πεδ’ Ἀγιδὼ τὸ Ϝεῖδος
ἵππος Ἰβηνῷ Κολαξαῖος δραμήται·
ταὶ Πεληάδες γὰρ ἇμιν
ὀρθρίᾳ φᾶρος φεροίσαις
νύκτα δι’ ἀμβροσίαν ἅτε Σήριον
ἄστρον ἀϜηρομέναι μάχονται·  –

 – –
 77 (42)-οὔτε γάρ τι πορφύρας
τόσσος κόρος ὥστ’ ἀμύναι,
οὔτε ποικίλος δράκων
παγχρύσιος, οὐδὲ μίτρα
Λυδία, νεανίδων
ἰανογ[λ]εφάρων ἄγαλμα,
οὐδὲ ταὶ Ναννῶς κόμαι,
ἀλλ’ οὐ[δ’] Ἀρέτα θιειδής,
οὐδὲ Θύλακίς τε καὶ Κλεησιθήρα,
οὐδ’ ἐς Αἰνησιμβρ[ό]τας ἐνθοῖσα φασεῖς·
Ἀσταφίς [τ]έ μοι γένοιτο
καὶ ποτιγλέποι Φίλυλλα
Δαμαρ[έ]τα τ’ ἐρατά τε Ϝιανθεμίς·
ἀλλ’ Ἁγησιχόρα με τείρει.  –

 – –
 91 (56)-οὐ γὰρ ἁ κ[α]λλίσφυρος
Ἁγησιχ[ό]ρ[α] πάρ’ αὐτεῖ,
Ἀγιδοῖ [δ’ ἴκτ]αρ μένει
θωστήρ[ιά τ’] ἅμ’ ἐπαινεῖ;
ἀλλὰ τᾶν [εὐχὰς] θιοὶ,
δέξασθε· [θι]ῶν γὰρ ἄνα
καὶ τέλος· [χο]ροστάτις,
Ϝείποιμί δ’, [ἐ]γὼν μὲν αὐτὰ
παρθένος μάταν ἀπὸ θράνω λέλακα
γλαύξ· ἐγὼ[ν] δὲ τᾷ μὲν Ἀώτι μάλιστα
Ϝανδάνην ἐρῶ· πόνων γὰρ
ἇμιν ἰάτωρ ἔγεντο·
ἐξ Ἁγησιχόρ[ας] δὲ νεάνιδες
ἰρ]ήνας ἐρατ[ᾶ]ς ἐπέβαν·  –

 – –
 101 (66)-τῷ] τε γὰρ σηραφόρῳ
αὐ]τῶς ἕ[πεται] μεγ’ [ἅρμα],
τ[ῷ] κυβερνάτᾳ δὲ χρὴ
κ[ἠ]ν νᾶϊ μά[λιστ’ ἀκούην·]
ἁ δὲ τᾶν Σηρην[ί]δων
ἀοιδοτέρα μ[ὲν οὐχί,
θιαὶ γάρ, ἀντ[ὶ δ’ ἕνδεκα
παίδων δεκ[ὰς ἅδ’ ἀείδ]ει·
φθέγγεται δ’ [ἄρ’] ᾥ[τ’ ἐπὶ] Ξάνθω ῥοαῖσι
κύκνος· ἁ δ’ ἐπιμέρῳ ξανθᾷ κομίσκᾳ …-

– -

 14PD-Anruf an die Muse
 c-Μῶσ’ ἄγε Μῶσα λίγηα πολυμμελὲς
αἰὲν ἀοιδὲ μέλος
νεοχμὸν ἄρχε παρθένοις ἀείδην
καὶ ναὸς ἁγνὸς εὐπύργω Θεράπνας
χέρρονδε κωφὸν ἐν φύκεσσι πίτνει –

– -

 16PD-Der Mann aus Sardeis

1-οὐκ ἦς ἀνὴρ ἀγρεῖος οὐ–

2
3-δὲ σκαιὸς οὐδὲ †παρὰ σοφοῖ-
σιν† οὐδὲ Θεσσαλὸς γένος,-

4-Ἐρυσιχαῖος οὐδὲ ποιμήν,-

5-ἀλλὰ Σαρδίων ἀπ’ ἀκρᾶν –

–

  19PD-Gedeckter Tisch
 4-κλίναι μὲν ἑπτὰ καὶ τόσαι τραπέσδαι
μακωνιᾶν ἄρτων ἐπιστεφοίσαι
λίνω τε σασάμω τε κἠν πελίχναις
†πεδεστε† χρυσοκόλλα. -…

– -

 

  20PD–Jahreszeiten
 5-ὥρας δ’ ἔθηκε τρεῖς, θέρος
καὶ χεῖμα κὠπώραν τρίταν
καὶ τέτρατον τὸ Ϝῆρ, ὅκα
θάλλει μέν, ἐσθίην δ’ ἄδαν
οὐκ ἔστι.-.

56D- 

-

  26PD/94D–Das Alter
 4-οὔ μ’ ἔτι, παρθενικαὶ μελιγάρυες ἱαρόφωνοι,
γυῖα φέρην δύναται· βάλε δὴ βάλε κηρύλος εἴην,
ὅς τ’ ἐπὶ κύματος ἄνθος ἅμ’ ἀλκυόνεσσι ποτήται
νηδεὲς ἦτορ ἔχων, ἁλιπόρφυρος ἱαρὸς ὄρνις.

-

  27PD/67D–Musenanruf
 3-Μῶσ’ ἄγε Καλλιόπα θύγατερ Διὸς
ἄρχ’ ἐρατῶν  Ϝεπέων, ἐπὶ δ’ ἵμερον
ὕμνῳ καὶ χαρίεντα τίθη χορόν

-

  29PD-Prooimion
 2-ἐγὼν δ’ ἀείσομαι
ἐκ Διὸς ἀρχομένα

 –

56PD/37D–An Dionysos
 6-πολλάκι δ’ ἐν κορυφαῖς ὀρέων, ὅκα
θιοῖσι  Ϝάδῃ πολύφανος ἑορτά,
χρύσιον ἄγγος ἔχοισα, μέγαν σκύφον,
οἷά τε ποιμένες ἄνδρες ἔχοισιν,
χερσὶ λεόντεον ἐν γάλα θεῖσα
τυρὸν ἐτύρησας μέγαν ἄτρυφον Ἀργειφόντᾳ.-

– -]

 

 59PD-Eros

b-῎Ερως με δηὖτε Κύπριδος Ϝέκατι
γλυκὺς κατείβων καρδίαν ἰαίνει.
τοῦτο Ϝαδειᾶν ἔδειξε Μωσᾶν
δῶρον μάκαιρα παρθένων
ἁ ξανθὰ Μεγαλοστράτα.-

 81PD–

1-Ζεῦ πάτερ, αἰ γὰρ ἐμὸς πόσις εἴη. –

– -]

82PD–
 2-λῦσαν δ’ ἄπρακτα νεάνιδες ὥ-
τ’ ὄρνις Ϝιέρακος ὑπερπταμένω. –

--
 7-εὕδουσι δ’ ὀρέων κορυφαί τε καὶ φάραγγες
πρώονές τε καὶ χαράδραι
φῦλά τ’ ἑρπέτ’ ὅσα τρέφει μέλαινα γαῖα
θῆρές τ’ ὀρεσκώιοι καὶ γένος μελισσᾶν
καὶ κνώδαλ’ ἐν βένθεσσι πορφυρέας ἁλός·
εὕδουσι δ’ οἰωνῶν
φῦλα τανυπτερύγων.-

–

 -ἁμέραν [δι]απλέκει-

 -ἄκλαυτος· ἐγὼν δ᾽ ἀείδω-

40-Ἀγιδῶς τὸ φῶς· ὁρῶ-

 -.᾽ ὥτ᾽ ἄλιον, ὅνπερ ἇμιν-

 -Ἀγιδὼ μαρτύρεται-

 -φαίνεν· ἐμὲ δ᾽ οὔτ᾽ ἐπαινὲν-

 -οὔτε μωμέσθαι νιν ἁ κλεννὰ χοραγὸς-

45-οὐδ᾽ ἁμῶς ἐῆι· δοκεῖ γὰρ ἤμεν αὔτα-

 -ἐκπρεπὴς τὼς ὥπερ αἴτις-

 -ἐν βοτοῖς στάσειεν ἵππον-

 -παγὸν ἀεθλοφόρον καναχάποδα-

 -τῶν ὑποπετριδίων ὀνείρων·-

 – –

50-ἦ οὐχ ὁρῆις; ὁ μὲν κέλης-

 -Ἐνετικός· ἁ δὲ χαίτα-

 -τᾶς ἐμᾶς ἀνεψιᾶς-

 -Ἁγησιχόρας ἐπανθεῖ-

 -χρυσὸς [ὡ]ς ἀκήρατος·-

55-τό τ᾽ ἀργύριον πρόσωπον,-

 -διαφάδαν τί τοι λέγω;-

 -Ἁγησιχόρα μὲν αὕτα·-

 -ἁ δὲ δευτέρα πεδ᾽ Ἀγιδὼ τὸ εἶδος-

 -ἵππος Εἰβηνῶι Κολαξαῖος δραείήται·-

60-ταὶ Πελειάδες γὰρ ἇμιν-

 -Ὀρθρίαι φᾶρος φεροίσαις-

 -νύκτα δι᾽ ἀμβροσίαν ἅτε Σίριον-

 -ἄστρον αὐειρομέναι μάχονται·-

 – –

 -οὔτε γάρ τι πορφύρας-

65-τόσσος κόρος ὥστ᾽ ἀμύναι,-

 -οὔτε ποικίλος δράκων-

 -παγχρύσιος, οὐδὲ μίτρα-

 -Λυδία, νεανίδων-

 -ἰανογ[λ]εφάρων ἄγαλμα,-

70-οὐδὲ ταὶ Ναννῶς κόμαι,-

 -ἀλλ᾽ οὐ[δ᾽] Ἀρέτα σιειδής,-

 -οὐδὲ Σύλακίς τε καὶ Κλεησισήρα,-

 -οὐδ᾽ ἐς Αἰνησιμβρ[ό]τας ἐνθοῖσα φασεῖς·-

 -Ἀσταφίς [τ]έ μοι γένοιτο-

75-καὶ ποτιγλέποι Φίλυλλα-

 -Δαμαρ[έ]τα τ᾽ ἐρατά τε Ἰανθεμίς·-

 -ἀλλ᾽ Ἁγησιχόρα με τείρει.-

 – –

 -οὐ γὰρ ἁ κ[α]λλίσφυρος-

 -Ἁγησιχ[ό]ρ[α] πάρ᾽ αὐτεῖ,-

80-Ἀγιδοῖ…. αρμένει-

 -θωστήρ[ιά τ᾽] ἅμ᾽ ἐπαινεῖ.-

 -ἀλλὰ τᾶν [..]… σιοὶ-

 -δέξασθε· [σι]ῶν γὰρ ἄνα-

 -καὶ τέλος· [χο]ροστάτις,-

85-εἴποιμί κ᾽, [ἐ]γὼν μὲν αὐτὰ-

 -παρσένος μάταν ἀπὸ θράνω λέλακα-

 -γλαύξ· ἐγὼ[ν] δὲ τᾶι μὲν Ἀώτι μάλιστα-

 -ἁνδάνην ἐρῶ· πόνων γὰρ-

 -ἇμιν ἰάτωρ ἔγεντο·-

90-ἐξ Ἁγησιχόρ[ας] δὲ νεάνιδες-

 -ἰρ]ήνας ἐρατ[ᾶ]ς ἐπέβαν·-

 – –

 -τῶ]ι τε γὰρ σηραφόρωι-

 -..]τῶς εδ………..-

 -τ[ῶι] κυβερνάται δὲ χρὴ-

95-κ[ἠ]ν νᾶϊ μάλιστ᾽ ἀκούεν·-

 -ἁ δὲ τᾶν Σηρην[ί]δων-

 -ἀοιδοτέρα μ[ὲν οὐχί,-

 -σιαὶ γάρ, ἀντ[ὶ δ᾽ ἕνδεκα-

 -παιδῶν δεκ[ὰς ἅδ᾽ ἀείδ]ει·-

100-φθέγγεται δ᾽ [ἄρ᾽] ὥ[τ᾽ ἐπὶ] Ξάνθω ῥοαῖσι-

 -κύκνος· ἁ δ᾽ ἐφειμέρωι ξανθᾶι κομίσκαι-

 …

 ΣΕ ΑΛΛΗ ΑΠΟΔΟΣΗ

 1-[ ] Πωλυδεύκης·-

 -οὐκ ἐγὼν Λύκαισον ἐν καμοῦσιν ἀλέγω-

 -[ Ἐνα]ρσφόρον τε καὶ Σέβρον ποδώκη-

 -[ ]ν τε τὸν βιατὰν-

5-[ ]. τε τὸν κορυστὰν-

 -Εὐτείχη τε Ϝάνακτά τ᾽ Ἀρήιον-

 -[ ]ά τ᾽ ἔξοχον ἡμισίων·-

 – –

 -[ ]ν τὸν ἀγρόταν-

 -[ ] μέγαν Εὔρυτόν τε-

10-[ ]πώρω κλόνον-

 -[ ]. τε τὼς ἀρίστως-

 -[ ] παρήσομες-

 -[ ]αρ Αἶσα παντῶν-

 -[ ] γεραιτάτοι-

15-[ ἀπ]έδιλος ἀλκὰ-

 -[μή τις ἀνθ]ρώπων ἐς ὠρανὸν ποτήσθω-

 -[ μηδὲ πη]ρήτω γαμὲν τὰν Ἀφροδίταν-

 -[ ]άν[α]σσαν ἤ τιν᾽-

 -[ ] ἢ παίδα Πόρκω-

20-[ Χά]ριτες δὲ Διὸς δ[ό]μον-

 -[ ]σιν ἐρογλεφάροι·-

 – –

 -[ ]τάτοι-

 -[ ]τα δαίμων-

 -[ ]ι φίλοις-

25-[ ]ωκε δῶρα-

 -[ ]γαρέον-

 -[ ]ώλεσ᾽ ἥβα-

 -[ ]ρονον-

 -[ ].ταίας-

30-[ ]έβα· τῶν δ᾽ ἄλλος ἰῶι-

 -[ ] μαρμάρωι μυλάκρωι-

 -[ ].εν Ἀΐδας-

 -[ ]αυτοι-

 -[ ]πον· ἄλαστα δὲ-

35-ἔργα πάσον κακὰ μησαμένοι·-

 – –

 -ἔστι τις σιῶν τίσις·-

 -ὁ δ᾽ ὄλβιος, ὅστις εὔφρων-

 -ἁμέραν [δι]απλέκει-

 -ἄκλαυτος· ἐγὼν δ᾽ ἀείδω-

40-Ἀγιδῶς τὸ φῶς· ὁρῶ-

 -.᾽ ὥτ᾽ ἄλιον, ὅνπερ ἇμιν-

 -Ἀγιδὼ μαρτύρεται-

 -φαίνεν· ἐμὲ δ᾽ οὔτ᾽ ἐπαινὲν-

 -οὔτε μωμέσθαι νιν ἁ κλεννὰ χοραγὸς-

45-οὐδ᾽ ἁμῶς ἐῆι· δοκεῖ γὰρ ἤμεν αὔτα-

 -ἐκπρεπὴς τὼς ὥπερ αἴτις-

 -ἐν βοτοῖς στάσειεν ἵππον-

 -παγὸν ἀεθλοφόρον καναχάποδα-

 -τῶν ὑποπετριδίων ὀνείρων·-

 – –

50-ἦ οὐχ ὁρῆις; ὁ μὲν κέλης-

 -Ἐνετικός· ἁ δὲ χαίτα-

 -τᾶς ἐμᾶς ἀνεψιᾶς-

 -Ἁγησιχόρας ἐπανθεῖ-

 -χρυσὸς [ὡ]ς ἀκήρατος·-

55-τό τ᾽ ἀργύριον πρόσωπον,-

 -διαφάδαν τί τοι λέγω;-

 -Ἁγησιχόρα μὲν αὕτα·-

 -ἁ δὲ δευτέρα πεδ᾽ Ἀγιδὼ τὸ εἶδος-

 -ἵππος Εἰβηνῶι Κολαξαῖος δραείήται·-

60-ταὶ Πελειάδες γὰρ ἇμιν-

 -Ὀρθρίαι φᾶρος φεροίσαις-

 -νύκτα δι᾽ ἀμβροσίαν ἅτε Σίριον-

 -ἄστρον αὐειρομέναι μάχονται·-

 – –

 -οὔτε γάρ τι πορφύρας-

65-τόσσος κόρος ὥστ᾽ ἀμύναι,-

 -οὔτε ποικίλος δράκων-

 -παγχρύσιος, οὐδὲ μίτρα-

 -Λυδία, νεανίδων-

 -ἰανογ[λ]εφάρων ἄγαλμα,-

70-οὐδὲ ταὶ Ναννῶς κόμαι,-

 -ἀλλ᾽ οὐ[δ᾽] Ἀρέτα σιειδής,-

 -οὐδὲ Σύλακίς τε καὶ Κλεησισήρα,-

 -οὐδ᾽ ἐς Αἰνησιμβρ[ό]τας ἐνθοῖσα φασεῖς·-

 -Ἀσταφίς [τ]έ μοι γένοιτο-

75-καὶ ποτιγλέποι Φίλυλλα-

 -Δαμαρ[έ]τα τ᾽ ἐρατά τε Ἰανθεμίς·-

 -ἀλλ᾽ Ἁγησιχόρα με τείρει.-

 – –

 -οὐ γὰρ ἁ κ[α]λλίσφυρος-

 -Ἁγησιχ[ό]ρ[α] πάρ᾽ αὐτεῖ,-

80-Ἀγιδοῖ…. αρμένει-

 -θωστήρ[ιά τ᾽] ἅμ᾽ ἐπαινεῖ.-

 -ἀλλὰ τᾶν [..]… σιοὶ-

 -δέξασθε· [σι]ῶν γὰρ ἄνα-

 -καὶ τέλος· [χο]ροστάτις,-

85-εἴποιμί κ᾽, [ἐ]γὼν μὲν αὐτὰ-

 -παρσένος μάταν ἀπὸ θράνω λέλακα-

 -γλαύξ· ἐγὼ[ν] δὲ τᾶι μὲν Ἀώτι μάλιστα-

 -ἁνδάνην ἐρῶ· πόνων γὰρ-

 -ἇμιν ἰάτωρ ἔγεντο·-

90-ἐξ Ἁγησιχόρ[ας] δὲ νεάνιδες-

 -ἰρ]ήνας ἐρατ[ᾶ]ς ἐπέβαν·-

 – –

 -τῶ]ι τε γὰρ σηραφόρωι-

 -..]τῶς εδ………..-

 -τ[ῶι] κυβερνάται δὲ χρὴ-

95-κ[ἠ]ν νᾶϊ μάλιστ᾽ ἀκούεν·-

 -ἁ δὲ τᾶν Σηρην[ί]δων-

 -ἀοιδοτέρα μ[ὲν οὐχί,-

 -σιαὶ γάρ, ἀντ[ὶ δ᾽ ἕνδεκα-

 -παιδῶν δεκ[ὰς ἅδ᾽ ἀείδ]ει·-

100-φθέγγεται δ᾽ [ἄρ᾽] ὥ[τ᾽ ἐπὶ] Ξάνθω ῥοαῖσι-

 -κύκνος· ἁ δ᾽ ἐφειμέρωι ξανθᾶι κομίσκαι-

Πώς να θεραπεύσετε τις συναισθηματικές πληγές;

Οι συναισθηματικές πληγές μας βοηθούν να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Ορισμένες φορές είναι πολύ δύσκολο αλλά θα πρέπει να μάθετε να τις θεραπεύετε προκειμένου να κοιτάτε μπροστά και να σκέφτεστε το μέλλον σας με αισιοδοξία.

Πόσες φορές έχετε πληγωθεί; Πρέπει να μάθετε να αντιμετωπίζετε τα συναισθηματικά τραύματα ακόμα και αν είναι πολύ δύσκολο καθώς ο πόνος παραμένει και κατά συνέπεια υποφέρετε. Ορισμένες φορές μάλιστα μένουν μέσα μας για πάντα.

Μερικές συναισθηματικές πληγές είναι βαθύτερες από κάποιες άλλες. Μερικές εξαφανίζονται χωρίς να αφήσουν ίχνη ενώ άλλες αφήνουν ένα ανεξίτηλο σημάδι που ποτέ δεν θεραπεύετε πλήρως. Μερικές πληγές δεν κλείνουν ποτέ…ή τουλάχιστον έτσι πιστεύατε μέχρι πρότινος.

Ίσως να σκέφτεστε ότι η ζωή σας θα ήταν πολύ καλύτερη αν δεν υποφέρατε ποτέ, αν κανένας δεν σας είχε πληγώσει. Ωστόσο, αυτό που δεν λαμβάνετε υπόψη σας είναι ότι αυτές οι πληγές αποτελούν μαθήματα ζωής. Σας μεταμορφώνουν και σας αναγκάζουν να ωριμάσετε σαν άτομα.

Όλες οι εμπειρίες σας, θετικές και αρνητικές, θα σας αφήσουν κάποιο σημάδι αλλά σίγουρα οι κακές εμπειρίες είναι αυτές που αφήνουν τα βαθύτερα σημάδια.

Σήμερα θα μιλήσουμε για το πώς να θεραπεύσετε πληγές με τον καλύτερο δυνατό τρόπο έτσι ώστε να μάθετε από αυτές, να τις μετατρέψετε σε εμπειρίες και να τις αφήσετε να σας διδάσκουν πράγματα για τον εαυτό σας και τη ζωή.

Φροντίστε τις πληγές σας για να θεραπευτούν σωστά
Οι συναισθηματικές πληγές είναι χειρότερες από τις σωματικές αλλά θα πρέπει να θεραπεύονται ισάξια. Πράγματι, τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε για να θεραπεύσετε μια συναισθηματική πληγή είναι παρόμοια με αυτά της πληγής από μια γρατσουνιά ή από μια μελανιά στο σώμα.

Στην προσπάθειά σας να αρνηθείτε να το δείτε με αυτό τον τρόπο, αγνοείτε τον πόνο σας και αφήνετε την πληγή όπως είναι μέχρι να μολυνθεί. Έτσι μπορεί η πληγή να μην θεραπευτεί ποτέ ή να σας προκαλέσει ακόμη περισσότερη αγωνία ή απογοήτευση.

Γι’ αυτό το λόγο θέλουμε να επικεντρωθούμε στα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσετε προκειμένου να θεραπεύσετε τις συναισθηματικές σας πληγές:

1. Πού είναι η πληγή σας;
Πρώτα από όλα, θα πρέπει να μάθετε πού πονάτε, να αναγνωρίσετε την πηγή του πόνου. Αντί λοιπόν να γυρίζετε το κεφάλι σας από την άλλη πλευρά, κάντε μια βαθιά αναζήτηση μέσα σας και ζητήστε βοήθεια αν αισθάνεστε ότι τη χρειάζεστε!
Μπορεί να μην καταφέρετε να εντοπίσετε μόνοι σας την πληγή και να χρειαστείτε εξωτερική βοήθεια. Μην φοβάστε να αισθανθείτε ευάλωτοι και ποτέ να μην ντρέπεστε! Εφόσον εντοπίσετε την πληγή και καταλάβετε από πού προέρχεται τότε θα μπορέσετε να συνεχίσετε…

2. Μάθετε πόσο σοβαρή είναι
Κάθε φορά που έχετε μια πληγή, είναι απαραίτητο να γνωρίζετε και το πόσο σοβαρή είναι. Ορισμένες φορές μπορεί να σας προκαλεί περισσότερο πόνο από ό,τι στην αρχή και άλλες φορές μπορεί να έχετε την εντύπωση ότι είναι σοβαρή αλλά να μην είναι.
Τώρα που γνωρίζετε πού βρίσκεται, μπορείτε να την μελετήσετε και να ανακαλύψετε ποια είναι η κατάλληλη θεραπεία για σας. Αλλά μην την αγνοήσετε – θα πρέπει να την αντιμετωπίσετε κατά μέτωπο.

3. Ήρθε η ώρα να θεραπευτείτε
Αυτό είναι το πιο οδυνηρό παράδειγμα. Σκεφτείτε για λίγο το τσίμπημα που αισθάνεστε όταν βάζετε οινόπνευμα ή υπεροξείδιο του υδρογόνου σε μια βαθιά πληγή. Το ίδιο συμβαίνει και στη θεραπεία των συναισθηματικών πληγών.

Θα πρέπει να πιέσετε τον εαυτό σας να κοιτάξει μπροστά ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει γιατί αυτό τελικά θα οδηγήσει σε μια κρίσιμη καμπή, όπου θα πρέπει να τεθείτε σε δοκιμασία. Ορισμένες φορές, αυτό που χρειάζεται να κάνετε είναι να ανοίξετε τα μάτια σας και να αντικρίσετε την πραγματικότητα. Άλλες φορές μπορεί να αναγκαστείτε να βρείτε μια λύση για μια δύσκολη κατάσταση. Ενώ άλλες μπορεί να χρειαστεί να ξεπεράσετε τις απώλειές σας, άλλες να σας κάνουν να θρηνήσετε…

4. Αφήστε τη να θεραπευτεί
Ανάλογα με τη σοβαρότητα της πληγής μπορεί να χρειαστεί αρκετό διάστημα για να επουλωθεί. Φυσικά το ξέρετε ότι δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη και γι’ αυτό το λόγο θα πρέπει να δώσετε και τον ανάλογο χρόνο στον εαυτό σας.
Ο πόνος είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό και σίγουρα δεν είναι κάτι εύκολο. Αλλά να θυμάστε ότι η ζωή συνεχίζεται και υπάρχουν ακόμη αρκετά καλά πράγματα σε αυτή. Μην αφήνετε τον πόνο και την αρνητικότητα να θολώνουν την όρασή σας. Θα μπορέσετε να επουλώσετε τις συναισθηματικές σας πληγές μόνο αν κοιτάξετε μπροστά στο μέλλον. Και να θυμάστε να χαμογελάτε!
«Για όλες τις πληγές της ψυχής, ανεξάρτητα από το πόσο βαθιές είναι, ο χρόνος είναι η μεγαλύτερη παρηγοριά και θα τις θεραπεύσει» Cristoph Martin Wieland

Μην ντρέπεστε για τις πληγές σας, όλοι έχουν πληγωθεί σε κάποια φάση της ζωής τους. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν τις αγνοείτε, σκεπτόμενοι ότι ο αντιπερισπασμός και ο χρόνος είναι τα μόνα που χρειάζεστε για να θεραπευτείτε.

Είναι αλήθεια ότι αυτά θα σας βοηθήσουν αλλά μόνο αν έχετε εντοπίσει και παρακολουθήσει τι έχει προκαλέσει αυτή την πληγή όπως επίσης και τι θα βοηθήσει για να τη θεραπεύσετε. Επιπλέον, δεν έχει σημασία αν θα τη σφραγίσετε και της γυρίσετε την πλάτη – αυτή η θεραπεία θα επιτρέψει στην κάθε πληγή να φτάσει σε ένα σημείο που να μην σας πονάει άλλο πια.

Η θεραπεία από συναισθηματικές πληγές αποτελεί μια ευκαιρία εκμάθησης η οποία πιθανότατα είναι σημαντικότερη από οτιδήποτε άλλο, σας μαθαίνει ότι μπορείτε να ξεπεράσετε τον πόνο και το φόβο που μπορεί να σας προκαλέσει.

Τα Ψέματα των Παιδιών και ο Ρόλος των Γονέων

Ψέμα ονομάζουμε κάθε παραποίηση, διαστρέβλωση της αλήθειας ή, καλύτερα, της πραγματικότητας. Η παραποίηση αυτή είναι σκόπιμη, συνειδητή. Συνεπώς για να πούμε ότι ένα παιδί λέει ψέματα χρειάζεται να είναι σε θέση να αναγνωρίζει την πραγματικότητα, να έχει αναπτυχθεί επαρκώς γνωστικά. Τα ψέματα των παιδιών είναι ένδειξη γνωστικής ανάπτυξης. Τα ψέματα ξεκινούν σχεδόν ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της ομιλίας. Τα ψέματα προϋποθέτουν ότι:

α) Τα παιδιά κατανοούν τι σκέφτονται οι άλλοι, ότι γνωρίζουν αυτό που οι άλλοι ξέρουν και αυτό που δεν ξέρουν, μια ικανότητα που έχει αποδοθεί με τον όρο «θεωρία του νου». Τα παιδιά που υπερτερούν στη «θεωρία του νου» είναι επίσης καλύτερα στα ψέματα. Η θεωρία του νου εμφανίζεται κατά το 4ο έτος (Astington, 1993, ό. α. Cole & Cole, 2001).

β) Τα παιδιά μπορούν να σχεδιάζουν μακροπρόθεσμα και να αποφεύγουν παρακάμπτουν ανεπιθύμητες ενέργειες. Πρόκειται για μια εκτελεστική λειτουργία. Ως αποτέλεσμα αυτής της ικανότητας, τα παιδιά αυτά σημειώνουν μεγαλύτερη σχολική επιτυχία και έχουν περισσότερους φίλους (Ding, Wellman, Wang, Fu, & Lee, 2015).

Η γνωστική επάρκεια ως προς αυτό τον τομέα αναδύεται σε γενικές γραμμές μετά τα 3-4 χρόνια και εμπλουτίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της προσχολικής περιόδου, ώστε να αποκτήσει μια σαφέστερη μορφή κατά την περίοδο των σχολικών χρόνων, όταν δηλαδή το παιδί αρχίζει να φοιτά στο δημοτικό σχολείο.

Γιατί όμως τα παιδιά λένε ψέματα;
Ξεκινώντας από την προσχολική περίοδο, τα παιδιά λένε ψέματα γιατί δυσκολεύονται να παραδεχτούν τα λάθη τους και να αναλάβουν την ευθύνη κάποιου «παραπτώματός» τους. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, όταν το μικρό παιδί ερωτάται από τον γονιό για μια ζημιά, τότε την αρνείται ή επιρρίπτει την ευθύνη σε κάποιον ή κάτι άλλο: «Δεν το έκανα εγώ. Δεν έσπασα εγώ το βάζο. Η γάτα το έσπασε».

Άλλος λόγος για τον οποίο τα παιδιά καταφεύγουν στα ψέματα είναι για να αναπληρώσουν πραγματικές ή φανταστικές ατέλειές τους. Για παράδειγμα, ένα αγόρι που απεχθάνεται το ποδόσφαιρο, όταν ερωτάται γιατί δεν παίζει μπάλα ενώ όλοι οι φίλοι του παίζουν, λέει: «Δεν παίζω μπάλα γιατί η κυρία μας δε μας αφήνει να παίζουμε μπάλα. Δεν επιτρέπεται».

Συχνά επίσης τα ψέματα χρησιμοποιούνται από τα παιδιά για να ξεφύγουν από κάποια δυσκολία στις σχέσεις τους με τους άλλους. Ένα παιδί που δυσκολεύεται στις κοινωνικές συναθροίσεις ή που δεν έχει καλεστεί στα γενέθλια ενός φίλου του, όταν ερωτηθεί αν θα πάει, απαντά: «Δε θα πάω στο πάρτι του φίλου μου/της φίλης μου γιατί δε με αφήνει η μαμά μου».

Είναι σύνηθες τα παιδιά να υπεργενικεύουν μία απλή παρατήρηση που τους γίνεται από έναν ενήλικα για ένα απλό και συγκεκριμένο παράπτωμα και να την ανάγουν σε αρνητική κριτική με στόχο τη εν γένει αναξιότητά τους και με αποτέλεσμα την απόρριψη. Ως συνέπεια αυτής της υπεργενίκευσης, για να προστατεύσουν το Εγώ τους, λένε ψέματα, τα οποία χαρακτηρίζονται ως «ψέματα άμυνας».

Επίσης οι μεγάλοι που περιμένουν πάρα πολλά από τα παιδιά ή έχουν υπέρμετρες προσδοκίες από αυτά συχνά τα οδηγούν με τη στάση τους να λένε ψέματα. Για παράδειγμα, το παιδί που έχει επιφορτιστεί με τις προσδοκίες των γονιών του για υψηλή επίδοση και πρωτιά είναι πολύ πιθανό να δηλώσει ότι ήρθε πρώτο στον αθλητισμό ή ότι πήρε άριστα στο σχολείο, επειδή δε θέλει να απογοητεύσει τους γονείς τους ή να βιώσει την απόρριψη από έναν αυταρχικό ή τιμωρητικό γονιό. Τα παιδιά αυτά βιώνουν συναισθήματα ανασφάλειας, μειονεξίας και καταφεύγουν σε ψέματα για να συγκαλύψουν αυτή τους την ανασφάλεια. Τα ψέματα που προκύπτουν από τον παραπάνω λόγο αναμφίβολα υποδηλώνουν χαμηλή αυτοεκτίμηση και έλλειψη αυτοπεποίθησης.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι για τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας τα ψέματα είναι συνήθως φυσικά και καθόλου κατακριτέα, διότι τα παιδιά αυτά δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν τη φαντασία από την πραγματικότητα. Έτσι δεν πρόκειται για ψέματα με την πραγματική έννοια της λέξης. Ένα παιδί θα πρέπει να κατηγορηθεί ότι ψεύδεται όταν μπορεί να ξεχωρίσει το καλό από το κακό, το σωστό από το λάθος και όταν σκόπιμα προσπαθεί να αποκρύψει ή να διαστρεβλώσει την αλήθεια.

Ακόμη και μετά την προσχολική περίοδο χρειάζεται να επιδείξουμε ιδιαίτερη προσοχή, ώστε να είμαστε σε θέση να διακρίνουμε το ευφάνταστο παιδί, το παιδί με την πλούσια και δημιουργική φαντασία από το παιδί που λέει ψέματα. Και ας μην ξεχνάμε ότι ψέμα δεν είναι μόνο η παραποίηση της αλήθειας αλλά και η απόκρυψή της (Στάινερ, 2006).

Κάθε γονιός –σε όποιο αναπτυξιακό στάδιο κι αν ανήκει το παιδί του– χρειάζεται να προσπαθήσει να απαντήσει στο ερώτημα: «Γιατί το παιδί μου λέει ψέματα;». Ας μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά μιμούνται τη συμπεριφορά των γονιών τους και συνήθως είναι ιδιαιτέρως δύσκολο γι’ αυτά να ξεχωρίσουν τα ψέματα από τα «κατά συνθήκη ψεύδη».

Η στάση των γονιών, όταν έρχονται αντιμέτωποι με τα ψέματα των παιδιών, χρειάζεται να χαρακτηρίζεται από ψυχραιμία και ετοιμότητα. Αν οι γονείς θορυβηθούν και ανησυχήσουν υπερβολικά, τότε δε θα βοηθήσουν τα παιδιά τους. Πρωτίστως χρειάζεται να αφουγκραστούν το παιδί τους και να προσπαθήσουν να κατανοήσουν τις ανάγκες τους. Στη συνέχεια είναι σημαντικό να μπορέσουν να συζητήσουν μαζί του, χωρίς να το επικρίνουν ή να το ειρωνευτούν. Αυτονόητο είναι ότι, αν χρησιμοποιούν την τιμωρία, το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι να οδηγήσουν το παιδί στο να καταφεύγει ακόμη περισσότερο στα ψέματα για να γλιτώνει την απόρριψη, τις επικρίσεις και τις τιμωρίες. Επίσης η φράση «λες ψέματα», επειδή ενέχει την επίκριση, δεν επιδεικνύει σεβασμό, καθιστά το παιδί αμυνόμενο και δεν το βοηθά να αναλάβει την ευθύνη του όποιου λάθους διέπραξε. Αντ’ αυτής προτιμότερη είναι η φράση «θα ήθελα να μου πεις την αλήθεια» ή «θα ήθελα να ακούσω τα γεγονότα όπως πραγματικά έγιναν. Αν δεν είσαι τώρα έτοιμος/η, σκέψου το όσο θέλεις, μπορώ να περιμένω».

Ας μην ξεχνάμε ότι οι γονείς αποτελούν πρότυπο προς μίμηση για τα παιδιά, γι’ αυτό χρειάζεται να επιδεικνύουν τη συμπεριφορά που επιθυμούν να επιδείξουν και τα παιδιά τους (Παππά, 2006, 2008). Η συμπεριφορά τους χρειάζεται να υπαγορεύεται από την αξία της ειλικρίνειας και την ανάληψη της ευθύνης, προϋποθέσεις απαραίτητες και αναγκαίες για τη διαμόρφωση της συναισθηματικής νοημοσύνης γονιών και παιδιών (Παππά, 2013, 2016).
-------------------
Βιβλιογραφικές παραπομπές
Cole, M. & Cole, S. (2001). Η ανάπτυξη των παιδιών. Γνωστική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη κατά τη νηπιακή και μέση παιδική ηλικία (Β΄ τόμος) (Μτφρ.: Μ. Σόλμαν, Επιμ.-Εισαγ.: Ζ. Μπαμπλέκου). Αθήνα: Τυπωθήτω.
Ding, X. P., Wellman, H. M., Wang, Y., Fu, G., & Lee, K. (2015). Theory-of-Mind Training Causes Honest Young Children to Lie, Psychological Science, 26(11), 1-10.
Παππά, Β. (2006). Επάγγελμα Γονέας. Ψυχολογικοί τύποι γονέων και συμπεριφορά παιδιών και εφήβων. Αθήνα: Καστανιώτης.
Παππά, Β. (2008). Γονείς, παιδιά και ΜΜΕ. Ένας οδηγός γονικής συμπεριφοράς. Αθήνα: Καστανιώτης.
Παππά, Β. (2013). Η λογική των συναισθημάτων. Συναισθηματική ανάπτυξη και συναισθηματική νοημοσύνη. Αθήνα: Οκτώ.
Παππά, Β. (2016). Γονείς σε κρίση. Η διαχείριση της απώλειας και της αλλαγής. Αθήνα: Οκτώ.
Στάινερ, Κ. (2006). Συναισθηματική νοημοσύνη με καρδιά (Μεταφρ.: Β. Παππά). Αθήνα: Καστανιώτης.

Επιλέγω να ζήσω

Επιλέγω να ζήσω.
Τι σημαίνει αυτό; Τι σημαίνει αυτό θα αναρωτηθεί κάποιος αφού είμαι ζωντανός, τι άλλο μπορώ να κάνω; Και όμως η ζωή δεν είναι απλά ότι υπάρχω και αναπνέω και σκέφτομαι και αισθάνομαι. Είναι κάτι πολύ περισσότερο από αυτό.

Η πραγματική ζωή δεν είναι θέμα απλής επιβίωσης.
Η ουσιαστική ζωή σημαίνει να υπάρχω με όλο μου το είναι. Να υπάρχω και να βιώνω την στιγμή σαν μια ανεπανάληπτη μοναδική εμπειρία. Να υπάρχω και να πηγαίνω κόντρα στο φόβο που με κρατάει στην ασφάλεια και την προστασία, που με κρατάει σε απόσταση από κάθε τι που με πονάει και με διαλύει. Η πραγματική ζωή είναι να αναπνέω κάθε στιγμή κάθε συναίσθημα που μου δίνει η εμπειρία της ύπαρξης, να εκθέτω τον εαυτό μου και να παραμένω αληθινός, να δημιουργώ και να το ευχαριστιέμαι χωρίς το φόβο της κριτικής και χωρίς την ανάγκη της επιβεβαίωσης και της προσδοκίας.

Η πραγματική ζωή σημαίνει να ρισκάρω να πληγωθώ, να πονέσω αλλά να έχω το θάρρος να βιώσω όλα όσα προκύπτουν στο παρόν μου με μια ζωντανή, παλλόμενη από ενέργεια καρδιά. Η πραγματική ζωή με θέλει να ζω με ψυχή, με χαρά, να μοιράζομαι, να δίνω και να προσφέρω ανεξάρτητα αν θα πάρω ή θα προδοθώ. Η πραγματική ζωή είναι στη ποιότητα που δίνω στην κάθε στιγμή μου, οι σκέψεις αγάπης με τις οποίες ντύνω τις πράξεις μου και τα αγνά συναισθήματα που προκύπτουν αβίαστα.

Η πραγματική ζωή με θέλει αυθόρμητο και ευάλωτο με θέλει τρωτό και ανθρώπινο μα με την επίγνωση ότι είμαι τόσο σημαντικός και μοναδικός που μπορώ να αισθάνομαι όλη την πληρότητα της ύπαρξης μου κάθε στιγμή μέσα μου.

Η πραγματική ζωή με θέλει άφοβο, όχι αποστασιοποιημένο και απόμακρο αλλά άφοβο, να έχω περάσει μέσα από το φόβο και να μην έχω πια κανένα εσωτερικό δαίμονα να με κρατάει φυλακισμένο.

Η πραγματική ζωή υπάρχει όταν στην θέση του φόβου έχω βάλει την αγάπη. Αλλά η αγάπη συμβαίνει απλά και αβίαστα όταν ο φόβος έχει βιωθεί, όταν ο φόβος με έχει καταπιεί και με έχει ξεράσει, όταν ο φόβος έχει χάσει πια την υπόσταση του.

Η πραγματική ζωή συμβαίνει όταν γνωρίσω όλο το μεγαλείο του φόβου, όταν αντέξω όλο το πόνο και την μοναξιά που μου επιβάλλει, όταν χαθώ μέσα στην άβυσσο της ματαιότητας, όταν επιτρέψω την αποσύνθεση του εαυτού και έχω καταφέρει να αναδυθώ ξανά. Τότε ο φόβος έχει κάνει την δουλειά του, έχει εκτελέσει την αποστολή του και με αποχαιρετά σαν μεγάλος δάσκαλος.

Η πραγματική ζωή συμβαίνει όταν αναγνωρίσω τον μεγάλο αυτό δάσκαλο, δω το έργο του και τα μαθήματα του και έχω αποφοιτήσει από το μεγάλο αυτό σχολείο. Μέχρι τότε δεν μπορώ να ζήσω ουσιαστικά, δεν μπορώ να ζήσω πραγματικά, μένω ξανά και ξανά μεταξεταστέος και πολλές φορές στην ίδια τάξη. Και όσο συμβαίνει αυτό δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή αγάπη, δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή ζωή, δεν μπορεί να υπάρξει αλήθεια.

Στην πραγματική ζωή ονειρεύομαι, βάζω στόχους και τους υλοποιώ, βρίσκομαι στο μονοπάτι της αποστολής μου και κάθε στιγμή απολαμβάνω την ύπαρξη μου, απολαμβάνω το παιχνίδι μου εδώ στη Γη, απολαμβάνω τον εαυτό μου και τον μοιράζομαι με τους συνανθρώπους μου.

Η πραγματική ζωή είναι το δώρο του ελεύθερου ανθρώπου!

Οι καβγάδες των γονιών και η επίδρασή τους στα παιδιά

Πώς επηρεάζουν την ψυχική κατάσταση και ψυχολογική ή συναισθηματική εξέλιξη των παιδιών σας, όταν ως γονείς καυγαδίζετε ή συγκρούεστε με οποιονδήποτε τρόπο μπροστά τους;

Την επόμενη φορά, που θα μπείτε σε μια διαδικασία θυμού, λογομαχίας, φιλονικίας, καβγά ή ακόμη σιωπηλής επιθετικότητας με τον ή τη σύζυγο σας, σκεφτείτε τις επιδράσεις, που θα έχει η συμπεριφορά σας, στο παιδί σας!

Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς χειρίζονται τις καθημερινές συζυγικές δυσκολίες και διαφορές, έχουν μεγάλη επίδραση στη μελλοντική συναισθηματική εξέλιξη και προσαρμογή στην κοινωνία των παιδιών τους.

Όταν η σχέση μεταξύ των δύο γονιών λειτουργεί καλά, το παιδί κερδίζει μια ισχυρή συναισθηματική ασφάλεια. Αυτή είναι απαραίτητη για να μπορέσει το παιδί να εξερευνήσει τους άλλους ανθρώπους και να δημιουργήσει σχέσεις μαζί τους.

Αντίθετα όταν η συναισθηματική ασφάλεια του παιδιού διαβρώνεται από καταστροφικές διαμάχες των γονιών, το παιδί χάνει την εμπιστοσύνη και αυτοπεποίθηση του. Διστάζει να προχωρήσει μπροστά ή προχωρά με απορυθμισμένο τρόπο. Δυσκολεύεται να στηριχθεί στον εαυτό του ή να βρει στήριξη σε σχέσεις με άλλους.

Τα σημαντικά αυτά συμπεράσματα που πρέπει να προβληματίσουν τους γονείς, προέκυψαν από δύο έρευνες από το πανεπιστήμιο του Rochester και του Καθολικού πανεπιστημίου της Αμερικής στην Ουάσινγκτον.

Συνοπτικά τα ευρήματα των δύο αυτών ερευνών ήταν τα ακόλουθα:

Ακόμη και οι διαμάχες των γονιών σε μικρή κλίμακα, είναι σε θέση να προκαλούν καταστροφή στη ζωή των παιδιών, προβλήματα στον ύπνο τους, αρνητικά συναισθήματα στην καθημερινή τους ζωή όπως συναισθηματικά ανασφάλεια, δυσκολίες προσαρμογής συμπεριλαμβανόμενων κατάθλιψης, άγχους και προβλημάτων συμπεριφοράς

Τα ξεσπάσματα θυμού, τα μειωτικά σχόλια, η λεκτική εχθρότητα, οι προσωπικές προσβολές μεταξύ των δύο γονέων, έστω και σε μέτριες ποσότητες, διαταράσσουν ποιοτικά και ποσοτικά, τον ύπνο των παιδιών. Βρέθηκε ότι σε οικογένειες με μέτριας έως σοβαρής κλίμακας συγκρούσεις, τα παιδιά χάνουν τουλάχιστον 30 λεπτά του ύπνου τους κάθε βράδυ.

Αυτό μπορεί να μην φαίνεται πολύ. Επειδή όμως τα λεπτά αυτά κατανέμονται καθόλη τη διάρκεια της νύχτας, τα παιδιά μπορεί να χάνουν σημαντικά στάδια του ύπνου που τους προσφέρουν την αναγκαία αναζωογόνηση. Το αποτέλεσμα είναι ότι την επόμενη μέρα, τα παιδιά είναι ευερέθιστα, κουρασμένα και παρουσιάζουν και άλλα προβλήματα

Τα παιδιά θλίβονται και καταπονούνται ακόμη και όταν οι γονείς τους εκφράζουν ο ένας προς τον άλλο, σιωπηλά την εχθρότητα μεταξύ τους με την ελπίδα ότι τα παιδιά δεν θα το αντιληφθούν. Τα παιδιά είναι σε θέση να αναγνωρίζουν όταν οι γονείς τους δεν είναι καλά μεταξύ τους

Όταν οι γονείς είναι εχθρικοί ή απαθείς μεταξύ τους, τα παιδιά υποφέρουν από συναισθηματικές δυσκολίες. Τα παιδιά, διαχρονικά δεν συνηθίζουν στη διαμάχη των γονιών τους αλλά υποφέρουν πάντοτε χωρίς μείωση

Στις περιπτώσεις που υπήρχαν συγκρούσεις μεταξύ των γονέων και τα παιδιά ήσαν ενήμερα, η επίλυση των προβλημάτων με θετικό τρόπο, συμβιβασμούς, αγάπη και αλληλοκατανόηση, είχε ευνοϊκή επίδραση στη συναισθηματική ασφάλεια των παιδιών.

Με βάση τα σοβαρά αυτά στοιχεία, τι πρέπει να κάνουν οι γονείς;
Αρχικά είναι απαραίτητο να κατανοούν και να έχουν συνεχώς στο μυαλό τους τις επιδράσεις της δικής τους συμπεριφοράς στην συναισθηματική εξέλιξη των παιδιών τους

Είναι επίσης επιτακτικό, για το καλό των παιδιών τους, να κρατούν μακριά από αυτά, οποιαδήποτε σύγκρουση που δυνατόν να υπάρξει μεταξύ τους

Εάν μια διαμάχη μεταξύ των γονιών γίνεται αντιληπτή από τα παιδιά τα οποία τη βιώνουν, η πιθανή επίλυση της με συμβιβασμό, κατανόηση και αγάπη, είναι καλό να γίνει με την παρουσία των παιδιών ή τουλάχιστον αυτά να ενημερώνονται. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο αυξάνει τη συναισθηματική ασφάλεια των παιδιών.

Δυστυχώς τόσο οι γονείς όσο και οι επαγγελματίες της υγείας δεν είναι τόσο καλοί γνώστες της πολύ μεγάλης σημασίας που έχουν οι συζυγικές συγκρούσεις στη συναισθηματική και κοινωνική εξέλιξη των παιδιών. Πολύ λίγοι γνωρίζουν πόσο στενά συνδεδεμένα είναι η συναισθηματική ασφάλεια του παιδιού με την ποιότητα των σχέσεων των γονιών του.

Πιστεύουμε ότι οι γνώσεις που μας προσφέρουν οι δύο εργασίες που σας παρουσιάζουμε, αποτελούν ένα ισχυρό μήνυμα προς τους γονείς στους οποίους συστήνεται να μάθουν να χειρίζονται τις διαφορές και συγκρούσεις που έχουν μεταξύ τους, με εποικοδομητικό τρόπο για το καλό των παιδιών τους αλλά και για τη δική τους αρμονική εξέλιξη.

Γράμμα σ' εσένα

Μετά από τόσα χρόνια, αποφασίζω να σου γράψω. Δεν ξέρω αν κάνω το σωστό, μα έχω ανάγκη να ακούσεις ή έστω να διαβάσεις όσα θέλω να σου πω και έχουν φωλιάσει μέσα μου για να μην τ’ ακούω ούτε εγώ η ίδια, καιρό τώρα. Γράμμα σ’ εσένα λοιπόν, σ’ εσένα που περιμένω σ’ όλη μου τη ζωή και σ’ εσένα που δεν ήρθες ποτέ.

Μα εγώ σε ήθελα, σε ζητούσα, σε σκεφτόμουν και σε αγαπούσα κάθε μέρα περισσότερο.

Τόλμησα να σε λατρέψω, όπως δεν θα τολμούσε κανένας άνθρωπος σ’ αυτόν τον κόσμο.

Τόλμησα να ζήσω με την ανάμνηση σου, μα και με μια ελπίδα που μου άφησαν τα όσα ζήσαμε, με την ελπίδα του γυρισμού.

Μου έλεγες πως θα σου ανήκω πάντα κι εσύ σε μένα, πως εμείς οι δυο δεν θα χαθούμε ποτέ, δεν θα το αφήσεις εσύ να γίνει, όπου κι αν ταξιδέψεις, όπου κι αν πάω, θα είμαστε μαζί. Θα μας ενώνει η ζωή, θα συναντιόμαστε στους στίχους των αγαπημένων μας τραγουδιών.

Έτσι μου έλεγες. Πόσο θα ήθελα να έρθεις και να μου τραγουδήσεις πάλι. Να σ’ ακούσω να μου ψιθυρίζεις τους στίχους στ’ αυτί, οι λέξεις σου να με ντύνουν με ανάμικτα συναισθήματα και η φωνή σου να με γεμίζει ευτυχία. Όσο κι αν μεγαλώνω, η φωνή σου θα με κάνει πάντα να αισθάνομαι παιδί.

Είναι τόσο γλυκιά, τόσο αθώα, τόσο αγαπημένη, τόσο δική σου, τόσο δική μου. Δε μπορώ να σου θυμώσω για τίποτα, παρά μόνο γιατί μου στέρησες τα μάτια σου, αυτά τα μάτια με το ακανόνιστο χρώμα που έλαμπαν στην επαφή τους με τον ήλιο και που σκοτείνιαζαν σε κάθε δυσκολία.
Μάτια γεμάτα απορία κι ελπίδα. Μάτια παιδιού. Μάτια μου αγαπημένα.

“Συγνώμη που σε ξυπνώ τέτοια ώρα, ήθελα να σου πω πως σ’ αγαπάω και πως θα σ’ αγαπάω όσο ζω”. Μα ποτέ δεν κοιμόμουν πριν κοιμηθείς αστεράκι μου, περίμενα ν’ ακούσω την τελευταία σου λέξη πριν κοιμηθείς, το τελευταίο χαμόγελο σου της ημέρας και την τελευταία σου ματιά πριν αποκοιμηθείς. Πως περάσαν έτσι τα χρόνια; Πως δεν κατάφερα να σε βγάλω, ούτε για μια στιγμή από το μυαλό μου; Πόσο σ’ αγάπησα; Πόσο σ’ αγαπάω αλήθεια;

Όσο κι αν σ’ αγαπάω όμως εσύ δεν θα μπορέσεις να το καταλάβεις, δεν είδες τα δάκρυα που καίγανε το πρόσωπο μου για να το καταλάβεις, δεν άκουσες τα λόγια που σου έλεγα κάθε βράδυ πριν κοιμηθώ για να το καταλάβεις, δεν είδες να με πνίγει η ίδια μου η ανάσα, γιατί την ένιωθα ξένη και ζητούσα την δική σου για να αναπνεύσω.

Αυτό το γράμμα είναι για εσένα έρωτα μου, ερωτά μου πρώτε, ερωτά μου μοναδικέ. Για σένα που ίσως δεν θα το διαβάσεις ποτέ, μα κι αν το διαβάσεις ακόμα, ούτε τότε θα καταλάβεις. Θα θεωρήσεις μάλλον πως όλο αυτό που περνώ, είναι ένα μαρτύριο και θα πέφτεις ξανά έξω στις προβλέψεις σου.
Γιατί εγώ αγάπησα ό,τι ήταν δικό σου κι όσο κι αν με πονάει που είσαι μακριά μου, με παρηγορεί το γεγονός του ότι πονάω για σένα, ότι ο πόνος μου είναι δικός σου κι εγώ λατρεύω το κάθε τι δικό σου, ακόμα κι αυτόν τον πόνο που μου προκαλείς.

Τελειώνοντας ήθελα να σου ζητήσω κάτι, το οποίο έχει και μεγαλύτερη σημασία από οτιδήποτε περνάω εγώ. Όσο κι αν σωπαίνουν οι φωνές μας, όσο κι αν τα τραγούδια μας πάψουν να ακούγονται, όσο κι αν τα όνειρα μας έσβησαν, εσύ να χαμογελάς.

Να χαμογελάς για μένα, αυτό θέλω μόνο να κάνεις εσύ για εμένα. Εγώ θα είμαι πάντα εκεί, θα σε προσέχω όπως μπορώ και θα περιμένω, μέχρι να σταματήσει να με πνίγει η ανάσα μου, μέχρι να σταματήσω να σου μιλώ τα βράδια, μέχρι να πάψω να κλαίω, δηλαδή μέχρι να πάψω να ζω.

Μη σπαταλάτε το χρόνο σας σε ανθρώπους που σας πληγώνουν

Δεν σημαίνει ότι είστε εγωϊστές ή ότι βάζετε τον εαυτό σας πάνω από όλα όταν αναζητάτε τη δική σας ευτυχία και ευημερία - ειδικά όταν το κάνετε για να αποφύγετε ανθρώπους που σας κάνουν να υποφέρετε.

Οι καταστάσεις και οι άνθρωποι που σας πληγώνουν μπορούν να σας αλλάξουν και να σας απομακρύνουν από τον πραγματικό σας εαυτό: ένα δυνατό, τολμηρό και ελεύθερο άνθρωπο που αξίζει να είναι ευτυχισμένος.

Φυσικά, όλοι γνωρίζουμε ότι δεν είναι εύκολο να ξεφύγουμε από κάτι συναισθηματικά επιζήμιο από τη μια μέρα στην άλλη.

Τις περισσότερες φορές όταν θέλουμε να ξεφύγουμε από κάτι, συνήθως αναφερόμαστε σε μια σωματική απειλή – ένα μαχαίρι ή ένα σκοτεινό και απομονωμένο δρομάκι… ο εγκέφαλός μας είναι προγραμματισμένος, κατά μια έννοια, έτσι ώστε να αναγνωρίζει άμεσα τέτοιες απειλές και να προωθεί την αντίδραση: επίθεση ή υποχώρηση.

Ωστόσο, υπάρχει ένα πράγμα στο οποίο συμφωνούμε όλοι: δεν μπορούμε να αναγνωρίσουμε το ίδιο εύκολα όλες τις επιβλαβείς καταστάσεις και μάλιστα μπορεί να μας είναι ακόμη πιο δύσκολο να πείσουμε τον εαυτό μας ότι πρέπει να ξεφύγουμε από αυτές.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε σε αυτή την περίπτωση; Τι γίνεται όταν, για παράδειγμα, το άτομο που σας πληγώνει είναι μέλος της οικογένειάς σας ή ο σύντροφός σας;

Οι άνθρωποι που σας πληγώνουν, δεν σας αξίζουν
«Οι άνθρωποι που σας πληγώνουν, δεν σας αξίζουν». Πάντα η θεωρία είναι πολύ πιο εύκολη από την πράξη. Ξέρετε βαθιά μέσα σας ότι το άτομο που καταστρέφει την αυτοεκτίμησή σας και δεν σας σέβεται, δεν σας αγαπά πραγματικά… αλλά πώς μπορείτε να πιέσετε τον εαυτό σας να το αποδεχτεί αυτό; Και πώς πρέπει να αντιδράσετε;

Οι άνθρωποι που πληγώνουν τους άλλους, ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους
Όταν αναφερόμαστε σε ανθρώπους που πληγώνουν άλλους, πιθανότατα το πρώτο πράγμα που σκέφτεστε είναι η σωματική βία.

Ναι, δυστυχώς αποτελεί ένα θλιβερό κομμάτι της ζωής. Αυτό το είδος βίας εξακολουθεί να υφίσταται και δεν υπολογίζει σύνορα, πολιτισμό ή τάξη. Επίσης,υπάρχει και ένα άλλο είδος υπονοούμενης, έμμεσης ή αθόρυβης βίας που είναι εξίσου επιβλαβές.

Υπάρχουν άνθρωποι που είναι κενοί από αισθήματα εμπάθειας ή είναι ανίκανοι να δημιουργήσουν σχέσεις που βασίζονται στον αμοιβαίο σεβασμό.

Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε σχέση και πάντα θέτουν σε προτεραιότητα τις δικές τους ανάγκες είναι επίσης πολύ καταστροφικοί.

Η ιδιοτέλεια και η ανικανότητα να δημιουργήσουν ένα δεσμό μέσω της κατανόησης, της εμπιστοσύνης και του σεβασμού είναι χαρακτηριστικά που χωρίς καμία αμφιβολία μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά με την πάροδο του χρόνου.

Οι λέξεις μπορούν να είναι καταστροφικές
Μερικές φορές δεν είναι απλά αυτά που σας λένε – αλλά κυρίως ο τρόπος που σας μιλούν. Η χρήση ενός υποτιμητικού τόνου, οι φωνές και ο σαρκασμός προσβάλλουν την αυτοεκτίμησή σας.

Όταν ένα παιδί μεγαλώνει σε άσχημο περιβάλλον με κακή επικοινωνία, σίγουρα μπορεί να αποβεί καταστροφικό, υπονομεύοντας την αυτοεκτίμηση και το αίσθημα ασφάλειας του παιδιού.

Ο τρόπος αντίδρασης ενός ατόμου σε μια σχέση, ο τόνος της φωνής τους καθώς και ο τρόπος που παρουσιάζει τον δικό του τρόπο σκέψης μπορεί να φανερώσει πολλά για εκείνον.

Μάθετε να προστατεύετε τον εαυτό σας από οτιδήποτε σας πληγώνει και από τους ανθρώπους που σας κάνουν να υποφέρετε

Το πραγματικό πρόβλημα, στο οποίο αναφερθήκαμε και παραπάνω, είναι ότι οι άνθρωποι συνήθως αντιδρούν στις σωματικές απειλές και όχι στις συναισθηματικές ή κοινωνικές απειλές που απειλούν την αυτοεκτίμησή τους.

Συνήθως τα άτομα που προκαλούν μεγαλύτερη ζημιά από οποιονδήποτε άλλο, είναι τα μέλη της οικογένειας ή κάποια πολύ κοντινά φιλικά πρόσωπα. Τι μπορείτε να κάνετε αν ο γονιός, ο σύντροφος ή ο καλύτερός σας φίλος δεν σας σέβεται ή σας εκβιάζει συναισθηματικά;

Μην φοβάστε να θέσετε τα όριά σας και να πείτε «ΟΧΙ» σε ορισμένα πράγματα που δεν σας αρέσουν ή σας πληγώνουν.

Το «όχι» δεν είναι κάποια εγωιστική απάντηση. Είναι ο τρόπος που ορίζετε την προσωπικότητά σας με σεβασμό: ενημερώνετε τα άτομα που βρίσκονται γύρω σας ότι οφείλουν να λάβουν υπόψη τις απόψεις σας και ότι ορισμένα πράγματα σας πληγώνουν.

Είναι πάρα πολύ σημαντικό μετά από αυτή τη δήλωσή σας το άλλο άτομο να ανταποκριθεί. Αν συνειδητοποιήσετε ότι δεν άλλαξε τίποτα και ότι συνεχίζουν να συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο, τότε ήρθε η ώρα να πάρετε μια απόφαση: ο άνθρωπος που σας πληγώνει, δεν σας αξίζει.

Θα πρέπει να κατανοήσετε ότι είναι αδύνατο να τους ευχαριστείτε όλους. Το να προσπαθείτε όλη την ώρα να κάνετε ευτυχισμένους όλους τους ανθρώπους που βρίσκονται στη ζωή σας είναι ένας στόχος που θα σας κάνει δυστυχείς.

Στη ζωή, θα πρέπει να μπορείτε να θέτετε προτεραιότητες και η πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να είστε εσείς. Αν αγαπάτε και σέβεστε τον εαυτό σας, δεν θα επιτρέπετε στους άλλους να σας βλάπτουν.

Οι πιο σημαντικές σχέσεις που θα πρέπει να εδραιώσετε είναι εκείνες που θα σας επιτρέπουν να είστε ο εαυτός σας και θα σας δείχνουν αγάπη, σεβασμό και κατανόηση.

Όσο για τους ανθρώπους που δεν σας σέβονται; Το μόνο πράγμα που αξίζουν είναι η απομάκρυνσή σας έτσι ώστε να μπορέσετε να αποκτήσετε μια καλύτερη συναισθηματική ισορροπία και να προστατεύσετε τον εαυτό σας. Μείνετε μακριά τους ή περιορίστε την επικοινωνία σας μαζί τους όσο το δυνατόν περισσότερο και να θυμάστε ότι επειδή βάζετε αυτά τα όρια δεν σημαίνει ότι είστε και κακός άνθρωπος.

Είστε υπεύθυνοι, τολμηροί και έχετε το δικαίωμα να είστε ευτυχισμένοι. Μην σπαταλάτε το χρόνο σας σε ανθρώπους που σας πληγώνουν ή δεν σέβονται τις αξίες σας και την εντιμότητά σας.

Δέκα οφέλη του διαβάσματος

Πνευματική εγρήγορση
Έρευνες έχουν δείξει ότι η διατήρηση της πνευματικής εγρήγορσης μπορεί να επιβραδύνει (ή ακόμα και να προλάβει) την έλευση του Αλτσχάιμερ και της άνοιας, καθώς διατηρώντας το μυαλό μας ενεργό και σε δράση, αποτρέπουμε την απώλεια της δύναμής του. Όπως και κάθε μυς του κορμιού μας, έτσι και το μυαλό χρειάζεται άσκηση για να παραμείνει δυνατό και υγιές, επομένως πρέπει να το χρησιμοποιούμε όσο μπορούμε για να μην το χάσουμε. Δραστηριότητες που έχουν αποδειχθεί πολύ βοηθητικές για να διατηρήσουμε το μυαλό μας ακμαίο είναι να προσπαθούμε να λύνουμε παζλ και σταυρόλεξα ή να παίζουμε παιχνίδια όπως σκάκι.

Μείωση του άγχους
Μπορεί να έχουμε πολύ άγχος στη δουλειά μας ή να αγχωνόμαστε για τις προσωπικές μας σχέσεις, καθώς και για αμέτρητα άλλα πράγματα καθημερινά, όμως όλα αυτά φεύγουν αμέσως από το μυαλό μας όταν πιάνουμε στα χέρια μας μια καλή ιστορία και ξεφεύγουμε. Ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα μπορεί να μας «ταξιδέψει», ενώ ένα ενδιαφέρον άρθρο μπορεί να μας αποσπάσει την προσοχή στην παρούσα φάση και να μας βοηθήσει να αφήσουμε μακριά το άγχος και την πίεση της μέρας, χαλαρώνοντας.

Γνώση
Οτιδήποτε διαβάζουμε γεμίζει το μυαλό μας με καινούργιες πληροφορίες και ποτέ δεν ξέρουμε πότε μπορούν αυτές οι γνώσεις να μας φανούν χρήσιμες και να μας βγάλουν ασπροπρόσωπο. Όσα περισσότερα ξέρουμε, τόσο πιο καλά προετοιμασμένοι είμαστε να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε πρόκληση βρεθεί στο δρόμο μας. Επιπλέον, να και κάτι που είναι τροφή για σκέψη: αν ποτέ βρεθούμε σε πολύ άσχημη κατάσταση και έχουμε χάσει τα πάντα, τη δουλειά, τα λεφτά μας, ακόμα και την υγεία μας, τη γνώση δεν μπορεί να μας την πάρει κανείς και δεν ξέρουμε πού και πώς μπορεί να μας φανεί χρήσιμη.

Επέκταση λεξιλογίου
Αυτό συνδέεται με το παραπάνω, καθώς όσο περισσότερο διαβάζουμε τόσο περισσότερες λέξεις μαθαίνουμε και αναπόφευκτα βελτιώνουμε το λεξιλόγιο μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε. Το να έχουμε ορισμένες γνώσεις και να είμαστε καλοί χρήστες της γλώσσας είναι προσόν για οποιαδήποτε δουλειά, ενώ η γνώση ότι έχουμε την ικανότητα να μιλήσουμε ως ίσος προς ίσο ακόμα και σε ανώτερούς μας είναι μια πολύ καλή δόση αυτοεκτίμησης. Μπορεί επίσης να βοηθήσει και την καριέρα μας, μιας και οι άνθρωποι που διαβάζουν και μιλούν καλά και σωστά και έχουν γενικά διάθεση για διάβασμα πάνω σε διάφορους τομείς, φαίνεται να παίρνουν περισσότερες προαγωγές και πιο συχνά από εκείνους που γνωρίζουν λιγότερα και δεν έχουν πολλές γνώσεις στη λογοτεχνία, στα επιστημονικά θέματα και στα παγκόσμια γεγονότα. Η ανάγνωση βιβλίων είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη γνώση ξένων γλωσσών, μιας και ο άνθρωπος αποκτά μεγαλύτερη έκθεση σε λεξιλόγιο που ναι μεν δεν γνωρίζει, αλλά μπορεί να το κατανοήσει από το συγκείμενο, αποκτώντας μεγαλύτερη ευχέρεια στον προφορικό και γραπτό λόγο.

Βελτίωση της μνήμης
Όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο θα πρέπει να θυμόμαστε μια σειρά από χαρακτήρες, την πλοκή, τις φιλοδοξίες τους, την ιστορία, τα λεγόμενά τους, όπως και πολλά άλλα σημεία του βιβλίου, όπου ακόμα και μικρές λεπτομέρειες έχουν σημασία. Αυτά είναι αρκετά πράγματα για να θυμάται ένας άνθρωπος, αλλά ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι εκπληκτικός και μπορεί να θυμάται αυτά τα στοιχεία με σχετική ευκολία. Το ακόμα πιο αξιοθαύμαστο είναι ότι κάθε νέα ανάμνηση υποχρεώνει τον εγκέφαλο να δημιουργήσει καινούργια μονοπάτια, ενδυναμώνοντας τις ήδη υπάρχουσες αναμνήσεις και πληροφορίες, γεγονός που συντελεί στη βελτίωση της βραχυπρόθεσμης μνήμης.

Δυνατότερες αναλυτικές διανοητικές ικανότητες
Πόσες φορές δεν έχουμε διαβάσει ένα μυθιστόρημα μυστηρίου, λύνοντας το μυστήριο στο μυαλό μας προτού τελειώσουμε την ιστορία; Αυτό σημαίνει ότι εξασκούμε την κριτική και αναλυτική μας σκέψη σημειώνοντας στο νου μας όλες τις απαραίτητες λεπτομέρειες και ξεκαθαρίσαμε τα πράγματα κρίνοντας ποιος έκανε τι και πότε. Αυτή η ίδια δυνατότητα να αναλύει κάποιος λεπτομέρειες είναι επίσης χρήσιμη όταν πρέπει να βγάλει κρίση για την πλοκή της ιστορίας, να αποφασίσει αν είναι καλογραμμένο το βιβλίο, αν οι χαρακτήρες έχουν αναπτυχθεί σωστά, αν η πλοκή έχει καλή ροή και πολλά άλλα.

Βελτίωση της συγκέντρωσης
Στον κόσμο που ζούμε σήμερα, όπου το ίντερνετ κυριαρχεί σε κάθε στιγμή της ζωής μας, η προσοχή μας διασπάται συνεχώς προς χιλιάδες κατευθύνσεις. Σε διάστημα μόλις πέντε λεπτών, ο μέσος άνθρωπος μοιράζει το χρόνο του ούτως ώστε να δουλεύει σε ένα αντικείμενο, να τσεκάρει τα email του, να συνομιλεί στο skype με φίλους, να ρίχνει μια ματιά στο twitter, να κοιτάζει κλεφτά το κινητό του και να μιλάει με τους συναδέλφους του. Αυτού του είδους η συμπεριφορά προκαλεί αύξηση του άγχους και μειώνει την παραγωγικότητά μας. Η ανάγνωση ενός βιβλίου βοηθάει προκειμένου η προσοχή μας να είναι εστιασμένη σε ένα σημείο, στην ιστορία του βιβλίου, καθώς όταν κάποιος έχει απορροφηθεί από την πλοκή, δεν νοιάζεται για το τι συμβαίνει γύρω του αλλά είναι συγκεντρωμένος σε κάθε λεπτομέρεια της ιστορίας που διαδραματίζεται στο βιβλίο. Ας δοκιμάσουμε να διαβάσουμε για 15-20 λεπτά πριν από τη δουλειά (μέσα στο λεωφορείο, αν χρησιμοποιούμε μέσα μεταφοράς) και θα εκπλαγούμε από το πόσο συγκεντρωμένοι θα είμαστε όταν φτάσουμε στη δουλειά.

Καλύτερες ικανότητες γραπτού λόγου
Αυτό πηγαίνει μαζί με την επέκταση και τη βελτίωση του λεξιλογίου, καθώς η έκθεση σε ένα δημοσιευμένο, καλογραμμένο κείμενο έχει εμφανή επιρροή στην ικανότητα ενός ανθρώπου να συντάσσει δικό του κείμενο, μιας και παρατηρεί το ρυθμό, τη ροή και τον τρόπο γραφής άλλων ανθρώπων. Όλα αυτά επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο γράφει κάποιος με τον ίδιο τρόπο που ένας μουσικός επηρεάζεται από έναν άλλο και ένας ζωγράφος χρησιμοποιεί τις τεχνικές που έχουν θεμελιώσει προηγουμένως άλλοι ζωγράφοι.

Ηρεμία
Εκτός από τη χαλάρωση που φέρνει το διάβασμα ενός καλού βιβλίου, είναι πιθανό ότι αυτό για το οποίο διαβάζουμε μας δημιουργεί συναισθήματα εσωτερικής γαλήνης και ηρεμίας. Η ανάγνωση πνευματικών κειμένων μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση και να φέρει μια απίστευτη αίσθηση χαλαρότητας, ενώ η ανάγνωση βιβλίων που βοηθούν τον άνθρωπο με διάφορα ψυχολογικά θέματα φαίνεται να βοηθούν τους ανθρώπους που πάσχουν από διάφορες διαταραχές διάθεσης και ήπιες περιπτώσεις πνευματικών ασθενειών.

Δωρεάν ψυχαγωγία
Μολονότι οι περισσότεροι από εμάς θέλουμε να αγοράζουμε τα βιβλία και να τα κρατάμε στη βιβλιοθήκη μας, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι αρκετά ακριβά για να τα αποκτήσει κανείς. Αν λοιπόν κάποιος θέλει να διαβάζει βιβλία, αλλά δεν έχει πολλά χρήματα να ξοδέψει για την αγορά τους, μπορεί να επισκεφτεί μια τοπική βιβλιοθήκη και να χρησιμοποιήσει δωρεάν τα βιβλία που παραμένουν εκεί σκονισμένα. Οι βιβλιοθήκες γενικά έχουν βιβλία όλων των ειδών, για όλες τις ηλικίες κι όλα τα γούστα, επομένως δεν θα ξεμείνουμε ποτέ από υλικό. Αν το μέρος στο οποίο ζούμε δεν έχει τοπική βιβλιοθήκη, ή αν για κάποιο λόγο δεν μας είναι προσβάσιμη εύκολα μπορούμε να κάνουμε μια έρευνα στο διαδίκτυο, καθώς πλέον τα περισσότερα βιβλία υπάρχουν και σε ηλεκτρονική μορφή, προκειμένου να τα διαβάζουν όλοι. Επίσης, υπάρχουν και πολλές πηγές στο διαδίκτυο από τις οποίες μπορούμε να αντλήσουμε υλικό ή να κατεβάσουμε δωρεάν ηλεκτρονικά βιβλία. Υπάρχει λύση για όλους όσους θέλουν πραγματικά να διαβάσουν βιβλία, να επωφεληθούν από τα πολλά οφέλη της ανάγνωσης και να αφεθούν στην μαγεία της!

Σιωπή...

Ο δρόμος είναι έρημος, περπατώ και τα βήματα μου αντηχούν στη σιωπή.
Το μόνο που δίνει φως σε αυτά τα απόμερα, σκοτεινά σοκάκια, είναι το φεγγάρι. Σηκώνω το κεφάλι και παίρνω μια βαθιά ανάσα. Ο αέρας, μυρίζει βροχή σε συνδυασμό με χορτάρι. Είναι τόσο όμορφα.. Ήρεμα...

Ο ουρανός δεν έχει αστέρια απόψε. Για εμάς, τους ναυαγούς του ύπνου, είναι αδύνατο να βρούμε τον δρόμο μας αυτή την αφιλόξενη νύχτα. Τα σύννεφα αρχίζουν να σκεπάζουν το φεγγάρι με το βελούδινο γκρι τους να απλώνεται σε όλο τον ουρανό με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Ή μπορεί έτσι να μου φαίνεται έμενα. Έχω χάσει πλέον την αίσθηση του χρόνου.

Δεν υπάρχει πλέον φως. Το σκοτάδι είναι τόσο πυκνό, και φαντάζει τόσο απειλητικό. Όμως εγώ δεν φοβάμαι. Με τα μάτια της ψυχής μου, βρίσκω τον τρόπο να περπατήσω μέχρι την άκρη του στενού, χωρίς να χρειαστεί να ψηλαφίσω τον τοίχο, χωρίς να παραπατήσω ούτε μια φορά. Όμως στο τέλος του στενού...

Κοιτάζω πίσω μου για να σιγουρευτώ πως δεν τρελάθηκα, πως ό,τι βλέπω αυτή την στιγμή μπροστά μου, είναι αληθινό.

Εκεί που βρίσκομαι τώρα υπάρχει φεγγάρι, ο ουρανός έχει ρίξει από πάνω του το βαρύ γκρίζο πέπλο, που έχει αντικατασταθεί, με αμέτρητα, μικρά, λαμπερά αστεράκια. Ακόμη πιο μαγικό, είναι το λιβάδι, με τα χιλιάδες λουλούδια σε διάφορα χρώματα και ο πύργος που υψώνεται μπροστά μου είναι σαν να με μαγνητίζει. Πηγαίνω προς τα εκεί χωρίς να έχω κανέναν απολύτως έλεγχο του σώματός μου. Νιώθω σα να πετάω.

Διασχίζοντας το πολύχρωμο χαλί των λουλουδιών, τα μαλλιά μου τα φυσάει ένα απαλό αεράκι. Τα ρούχα μου κολλάνε στο σώμα μου κυματίζοντας γύρω μου ανάλαφρα. Αναστενάζω μη μπορώντας να πιστέψω στην ομορφιά που υπάρχει γύρω μου, πως ο άνθρωπος μπορεί να φτάσει σε τέτοιο σημείο ευτυχίας; Μπορεί στ' αλήθεια άραγε; Ή εγώ ονειρεύομαι; Δε με νοιάζει. Προτιμώ να απολαύσω αυτή τη μοναδική στιγμή που μου δίνεται, παρά να γεμίζω το μυαλό μου με ανούσιες σκέψεις. Το αδειάζω απ' όλα και ξεχνώ τα πάντα, βουτηγμένη σε ένα κενό, που όμως με κάνει ευτυχισμένη, ζωντανή.

Βυθίζομαι στη βαθιά και σκοτεινή θάλασσα της μοναξιάς, με μόνη φίλη, την σιωπή.

Το φεγγάρι κι ο ουρανός, σιωπηλοί παρατηρητές των ονείρων μου, μου τραγουδούν.

"Τρέξε! Φύγε από εδώ! Φύγε μακριά! Ζήσε τη ζωή σου, μικρή!"

Λόγια από κάπου αλλού, κάπου μακριά, απόκοσμα. Λόγια τα οποία δεν μπορώ να ξέρω με απόλυτη σιγουριά ποιος τα λέει.

Κοιτάω τον πύργο που υψώνεται μπροστά μου. Η φωνή στο μυαλό μου, συνεχίζει να φωνάζει, να μου λέει να φύγω από εδώ, όσο προλαβαίνω. Όμως δεν μπορώ. Ή μάλλον δεν θέλω. Είναι σαν αυτός ο πύργος να με τραβάει, να με προσκαλεί να μπω μέσα για πάντα.

Οικείος και άγνωστος. Φιλικός και άγριος. Μυστήριος μα κι επικίνδυνος.

Τόσο αντιφατικές έννοιες. Διαφορετικά συναισθήματα, τα οποία όμως, δένουν σαν τον πιο σωστό συνδυασμό... Και δημιουργούν για 'μένα έναν τόπο γαλήνης, ελπίδας κι ονείρου.

Δεν είναι έτσι όμως. Ξέρω ότι δεν πρέπει να πάω.

Με την σκέψη μου αυτή, το μυαλό μου βυθίζεται σε μια σκοτεινή άβυσσο και ακούγεται από το πουθενά μια γλυκιά μελωδία, ένα τραγούδι. Σταματώ να κινούμαι. Λίγα μέτρα μπροστά μου, υψώνεται η επιβλητική πόρτα του κάστρου.

Η μουσική, γίνεται ακόμα πιο έντονη στα αυτιά μου... Με ελέγχει. Κλείνω τα μάτια κι αφήνομαι στο πιο γλυκό μαρτύριο, αφουγκράζομαι τον χώρο γύρο μου και νιώθω πως βρίσκομαι ξαπλωμένη στο νερό, με κλειστά τα μάτια, και χαλαρώνω. Ένα απαλό τροπικό αεράκι φυσάει και ο ήλιος χάνεται μέσα στην θάλασσα.
Μένω με μόνη συντροφιά τον νυχτερινό ουρανό.

Αναστενάζω και το σκηνικό που έχω πλάσει διαλύεται, σαν τον αφρό της θάλασσας. Αρχίζω να φοβάμαι.

Ένας ακόμα πιο δυνατός αέρας φυσάει τώρα. Ωστόσο πέφτει στο πρόσωπό μου, με βελούδινη υφή. Είναι όμως αρκετός για να διώξει τον όποιο δισταγμό, τον όποιο φόβο μπορεί να υπάρχει μέσα μου.

Ανοίγω τα μάτια μου. Τίποτα δεν κινείται, τίποτα δεν ακούγεται. Σιωπή…

Ένα αχνό χαμόγελο σχηματίζεται στις άκρες των χειλιών μου.

Με καλεί. Και είμαι έτοιμη.

Συσσωρεύω όλη μου την ενέργεια, όλη μου την ψυχή, κι αφήνω το πνεύμα μου ελεύθερο. Άρχισε να βρέχει. Μικρές κρυστάλλινες σταγόνες πέφτουν γύρω μου, κι όμως δεν με αγγίζουν. Απλά με περικυκλώνουν, στολίζοντας κάθε πέταλο και κάθε φύλλο με την μοναδική τους λάμψη.
Λίγα λεπτά αργότερα όμως, η βαριά κουβέρτα των σύννεφων, έχει δώσει τη θέση της στον κατάμαυρο ουρανό. Τα αστέρια εξαφανίστηκαν κι αυτά, με το φύσημα του αέρα. Μόνο η Σελήνη έμεινε, να με κοιτάζει και να απορεί.

"Έρχομαι'' ψιθυρίζω.

"Όχι" ουρλιάζει η φωνή στο μυαλό μου. "Προλαβαίνεις ακόμα. Φύγε! Ζήσε!"

Κι όμως, δεν έχω επιλογή. Το ξέρω. Γι αυτό προορίζομαι. Αυτή είναι η μοίρα μου, πάντα αυτή ήταν. Κι έτσι σηκώνομαι ψηλά. Πετάω!

Ανεβαίνω στην κορυφή του πύργου.
Στο τελευταίο δωμάτιο.
Καθώς πλησιάζω, μια περίεργη ευφορία με κατακλύζει.

Μπαίνω μέσα και βλέπω ένα απλό, συνηθισμένο υπνοδωμάτιο.

Το ξέρω αυτό το μέρος. Περίπου δηλαδή. Έρχομαι συχνά εδώ, στα όνειρά μου. Είναι το καταφύγιό μου.

Περπατάω και στέκομαι μπροστά στο παράθυρο και παρακολουθώ τα πάντα. Το φεγγαρόφως, λούζει το δωμάτιο μ’ ένα εξωπραγματικό φως, χαρίζοντας του μία μαγεία, που μόνο η φαντασία μπορεί να δημιουργήσει.

Κοιτάζω τον τοίχο πίσω μου. Το σώμα μου, αφήνει μία σκιά ακριβώς στην μέση του παραθύρου. Αχνή, όσο και μία ανάσα. Ωστόσο φανερή.

Το φως του φεγγαριού, πέφτει στο πρόσωπό μου, και νιώθω την ενέργειά του να διεισδύει μέσα μου, να τυλίγει μ' ένα προστατευτικό πέπλο την καρδιά μου.

"Δεν έπρεπε να έρθεις, σου είπα να φύγεις!'" είπε και στράφηκα προς τον καθρέπτη..

Στην γωνιά του δωματίου, στέκονταν, ένας ολόσωμος καθρέπτης, τυλιγμένος με ματωμένα τριαντάφυλλα. Το τζάμι του ήταν θόλο και το φεγγάρι δημιουργούσε ασημένιες ανταύγειες πάνω στη γυάλινη επιφάνεια.

Κοίταξα τα μάτια που αντανακλούσαν στον καθρέπτη. Τα όμοιου ,με τα δικά μου, χρώματος μάτια, με κοιτούσαν με την μελαγχολία να πλημμυρίζει τις κρυστάλλινες ίριδες τους. Προχώρησα προς τα εκεί, με τα βήματα μου να αφήνουν χρωματιστές νότες, στις γκρίζες ψυχές της νύχτας.

Άγγιξα το γυαλί, κι ο καθρέπτης ανταπέδωσε το άγγιγμα. Η κρύα αίσθηση πάγωσε το χέρι μου κι έμεινε ακίνητο, κολλημένο στην ίδια θέση.

"Σου είπα να μην έρθεις", η φωνή με επέπληξε, άλλα δε με ένοιαζε.
Μ' ενδιέφερε μόνο ότι ήταν κοντά μου. Έστω κι έτσι, σαν σκιά.

Έπρεπε να έρθω. Και να μην ήθελα, δεν είχα επιλογή. Με τραβούσε η γλυκιά αυτή μελωδία, που απάλυνε την καρδιά μου και γιάτρευε τις πληγές του παρελθόντος.
Αλλά δεν είχε νόημα.
Είτε ερχόμουν εδώ είτε όχι, η ψυχή μου είναι ήδη χαμένη. Την έχει παρασύρει το κύμα του χρόνου, και την έχει πετάξει μακριά. Στα πιο ξεχασμένα αστερία, του εβένινου ουρανού.

"Όχι, δεν έπρεπε", απαντάει στις σκέψεις μου και στρέφει τα μάτια προς το φεγγάρι. Έχει γίνει μπλε σαν τις παγωμένες θάλασσες την Ανταρκτικής. Μοιάζει απόμακρο κι όμορφο ταυτόχρονα. Κανείς δεν ξέρει τι κρύβεται πίσω από την ομορφιά αυτού του παράδεισου. Ποσό επικίνδυνη είναι η μπλε γυάλινη σφαίρα, αυτό το στολίδι τ' ουρανού.

Μικρές άσπρες πεταλούδες εισέρχονται στο δωμάτιο, παρασυρόμενες από την κύμα του άνεμου, και σκορπίζονται στο πάτωμα, επιτρέποντας στη λάμψη τους να φωτίσει και την πιο σκοτεινή γωνιά του δωματίου. Αφήνοντας τα φτερά τους να γίνουν ένα με τη νύχτα και αφήνουν το στίγμα τους στο ψυχρό ξύλο, σαν ζωγραφιές. Τίποτα δεν λάμπει πια.

Αρχίζει.

Με κοιτάζει και τα άλλοτε ψύχρα μάτια που αντίκριζα, έχουν πλημμυρίσει από ένα πρωτόγνωρο συναίσθημα. Θλίψη.

Θλίψη που θα χανόμουν, που η ψυχή μου θα σκορπούσε σαν την άμμο, και αυτή την φορά θα συνθλίβονταν ολοκληρωτικά. Συνέχισα να κοιτώ αυτά τα μπλε μάτια, που με συντρόφεψαν σε όλη μου τη ζωή. Που θα τα έχανα και θα με έχαναν.

Έκλεισα τα μάτια μου κι ένιωσα να πέφτω. Και να πέφτω, και να πέφτω... χωρίς σταματημό.

''Η πνοή της πραγματικότητας, εξαφανίζει τα όνειρα.
Σε προσγειώνει, κι υστέρα σε πετάει ψηλά.'' ένας αμυδρός ψίθυρος χάιδεψε τ' αυτιά μου, λίγο πριν βυθιστώ στον λήθαργο της αιωνιότητας..

Τίποτα δεν είναι πειστικότερο από τα δικά μας πιστεύω

Η τέχνη της πρακτικής σκέψης

Ρωτάτε απευθείας τη συνείδησή σας. Εννοείται, εντελώς αμερόληπτα. Τουλάχιστον αυτό πιστεύετε.

Όμως, πόσο ανόθευτη και ειλικρινής είναι η ενδοσκόπηση; Ο Σουηδός ψυχολόγος Πέττερ Γιόχανσον παρουσίασε σε εθελοντές δύο πορτρέτα, γρήγορα κι από απόσταση, ζητώντας να του πουν ποιο από τα δύο πρόσωπα έβρισκαν πιο ευχάριστο. Έπειτα τους έδειξε από κοντά τη φωτογραφία που είχαν προτιμήσει ζητώντας τους να εξηγήσουν γιατί έβρισκαν αυτό το πρόσωπο πιο συμπαθητικό. Αλλά, την τελευταία στιγμή, ταχυδακτυλουργικά, άλλαξε τις φωτογραφίες. Οι περισσότεροι εθελοντές δεν πρόσεξαν το κόλπο και δικαιολόγησαν λεπτομερώς γιατί αυτή η φωτογραφία (η ψεύτικη) τους άρεσε περισσότερο.

Συμπέρασμα: Η ενδοσκόπηση δεν είναι αξιόπιστη. Όταν κάνουμε ενδοσκόπηση για να εξερευνήσουμε τα βάθη της ψυχής μας, κατασκευάζουμε κάτι.

Η πεποίθηση ότι με την αυτοεξέταση βρίσκουμε το αληθινό και το σωστό ονομάζεταιΨευδαίσθηση της ενδοσκόπησης. Και δε γλιτώνει κανείς απ’ αυτή. Επειδή είμαστε τόσο σίγουροι για τις πεποιθήσεις μας, όταν κάποιος δε μοιράζεται την οπτική μας πάνω στα πράγματα παρουσιάζουμε τριών ειδών αντιδράσεις:

Αντίδραση 1: Η «υπόθεση της άγνοιας» – ο άλλος απλούστατα δεν έχει τις αναγκαίες πληροφορίες. Αν ήταν ενημερωμένος, θα συμφωνούσε μαζί μας. Πρέπει απλώς να τον διαφωτίσουμε πάνω στο ζήτημα. Έτσι σκέφτονται οι ακτιβιστές – νομίζουν ότι μπορούν να πείσουν τους άλλους πληροφορώντας τους.

Αντίδραση 2: Η «υπόθεση της ηλιθιότητας» – παρόλο που ο άλλος διαθέτει τις αναγκαίες πληροφορίες, ο εγκέφαλός του δεν έχει αναπτυχθεί αρκετά, πράγμα που τον εμποδίζει να εξάγει τα σωστά συμπεράσματα. Απλούστατα, ο άλλος είναι βλαξ. Αυτή η αντίδραση είναι ιδιαιτέρως διαδεδομένη στους γραφειοκράτες που θέλουν να προστατέψουν τους «ηλίθιους» καταναλωτές από τον εαυτό τους.

Αντίδραση 3: Η «υπόθεση της κακίας» – ο άλλος έχει τις σωστές πληροφορίες, τις καταλαβαίνει, αλλά επιζητεί την αντιπαράθεση. Έχει κακές προθέσεις. Έτσι αντιμετωπίζουν πολλοί πιστοί τους άπιστους: οι άπιστοι είναι οι εκλεκτοί του διαβόλου.

Συμπέρασμα: Τίποτα δεν είναι πειστικότερο από τα δικά μας πιστεύω. Το να επιμένεις στις θέσεις σου πάση θυσία είναι φυσικό αλλά και επικίνδυνο. Η ενδοσκόπηση, αυτό το βλέμμα προς τα ενδότερά μας, είναι εν πολλοίς κατασκευή. Αν έχετε υπερβολική εμπιστοσύνη στον εαυτό σας για μεγάλο χρονικό διάστημα, υπάρχει κίνδυνος το ξύπνημα να είναι πολύ οδυνηρό. Κατά συνέπεια, όσο πιο ισχυρές είναι οι πεποιθήσεις σας, άλλο τόσο πιο κριτικός πρέπει να είστε απέναντι στον εαυτό σας. Ο έξυπνος άνθρωπος δεν έχει ανάγκη από δόγματα και γίνεται ο αυστηρότερος κριτής του εαυτού του.

Μάθε να εκτιμάς γιατί κανείς δεν είναι για πάντα.

Αχάριστοι είναι οι άνθρωποι.
Ηλίθια φέρονται και πληγώνουν κάθε πλάσμα στο διάβα τους. Δεν ξέρουν να δέχονται το καλό. Δε φαντάζονται πως ότι είναι δίπλα τους είναι το ιδανικό. Αχάριστοι είναι και ανέντιμοι. Τίποτα δεν τους είναι αρκετό και κανείς δεν τους κάνει ευτυχισμένους.

Έως ότου φύγει. Μέχρι τη μέρα που θα ψάχνουν εκείνο που δεν τους ικανοποιούσε. Τη μέρα που δε θα είναι τίποτα δίπλα τους. Ούτε αυτό που θεωρούσαν δεδομένο. Τότε θα δουν πως, τελικά, ήταν το μοναδικό που ήθελαν.

Οι άνθρωποι δε θα σου πουν ποτέ ευχαριστώ. Δε θα παραδεχτούν ποτέ πως η ζωή τους είναι έτσι όπως θα έπρεπε να είναι. Δεν τους γεμίζει κανείς. Καμία αγάπη δεν είναι τέλεια. Κανείς έρωτας δεν είναι ιδανικός. Κανένας δεν είναι αυτός που τους αξίζει. Όποια κι αν είναι η πλευρά που βλέπουν, στιγμή δε θα καταλάβουν τι θέλουν και τι όχι. Ώσπου να το χάσουν, το ξαναλέω.

Όμοια με αυτούς κι εσύ…
Τα μάτια σου είναι τυφλά. Δε θες να κοιτάξεις δίπλα σου και να παραδεχθείς πως το έχεις ήδη. Εκεί είναι αυτό που φτιάχτηκε για να σε γεμίσει. Κοντά σου έχεις εκείνο που το λένε “μισό”. Δικό σου είναι και το περιμένουν στη γωνία να στο κατασπαράξουν. Αλλά για σένα δε μετρά.

Γιατί, καλέ μου; Ξέρω δεν είσαι μόνο εσύ.
Έχω δει να πέφτουν και να ζητούν συγνώμη. Έχω διαβάσει σε ιστορίες για εκείνους που τους κάνει παρέα η μοναξιά, μιας κι έχασαν αυτό που δεν εκτίμησαν. Τους έχω συναντήσει εκείνους που αναπολούν το παρελθόν κι εύχονται να το άλλαζαν. Εύχονται να μπορούσαν να εκτιμήσουν το δεδομένο.

Μα όσα κι αν δω ή ακούσω, ένα μόνο δεν κατάλαβα. Γιατί είμαστε αχάριστοι οι άνθρωποι; Γιατί δεν μπορεί να μας προειδοποιήσει η ζωή; Γιατί να μη ξέρουμε τι μέλλει να μετανιώσουμε; Γιατί αφήνουμε τόσο εύκολα τους ανθρώπους να φεύγουν;

Δε θα σου πω να αλλάξεις. Γεννιέται ο άνθρωπος, μάτια μου. Άνοιξε τα μάτια σου, θα σου πω. Δε θες να γυρίζεις το μυαλό σου και να μετράς τι έχασες.

Ότι έφυγε, δε γυρνάει.

Μια φορά σου χαρίζεται η ζωή. Τίποτα δεν είναι δεδομένο.

Κανείς δεν είναι για πάντα.

Πείραμα «αποκαλύπτει» 5η θεμελιώδη δύναμη που μέχρι τώρα δεν είχε ανιχνευτεί

Ενα εργαστηριακό πείραμα στην Ουγγαρία εντόπισε μια ανωμαλία γύρω από την συμπεριφορά της ραδιενέργειας, η οποία μπορεί να κρύβει το... νέο κεφάλαιο στην φυσική. Μια πέμπτη θεμελιώδη δύναμη, η οποία ως τώρα δεν είχε ανιχνευτεί.

Ως τώρα γνωρίζουμε πως υπάρχουν μόλις τέσσερις διαφορετικοί τρόποι αλληλεπίδρασης μεταξύ των σωματιδίων. Η βαρυτική, η ηλεκτρομαγνητική, η ισχυρή και η ασθενής δύναμη. Ενας από τους μεγαλύτερους στόχους των θεωρητικών φυσικών, είναι η ενοποίηση αυτών των τεσσάρων δυνάμεων. Κάτι που φαντάζει πραγματικά δύσκολο!

Η αρχή έγινε με τον Μάξγουελ, ο οποίος συνέδεσε τον ηλεκτρισμό με τον μαγνητισμό, για να τα συνθέσει σε μία λέξη. Εκτοτε, η ηλεκτρομαγνητική και η ασθενής δύναμη δημιούργησαν την «ηλεκτρασθενή», αλλά μόνο σε χαμηλά επίπεδα ενέργειας. Τόσο για τη βαρυτική όσο και για την ισχυρή αλληλεπίδραση όμως, δεν έχουν ακόμα βρεθεί οι κρίκοι που θα τις ενώσουν με την υπόλοιπη αλυσίδα. Πόσω μάλλον για μια... άγνωστη αλληλεπίδραση.

Οι Ούγγροι, οι Αμερικάνοι και το πείραμα που... αναγεννήθηκε

Πάνω λοιπόν που οι φυσικοί εξετάζουν θεωρίες, όπως η Θεωρία των Χορδών, που θα μπορούσαν να ενώσουν την βαρύτητα με τις υπόλοιπες δυνάμεις, κάποια παράξενα πειραματιά αποτελέσματα που βρέθηκαν στο τμήμα πυρηνικών ερευνών της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών, υποδεικνύουν πως μπορεί και να υπάρχει και... πέμπτος κρίκος!

Ηδη από το 2015, ο επικεφαλής της έρευνας Attila Krasznahorkay μαζί με τους συνεργάτες του είχαν δημοσιεύσει τα πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα των μελετών τους στο arXiv (ιστοσελίδα όπου γίνονται σχεδόν όλες οι προ-δημοσιεύσεις των σημαντικών επιστημονικών αποτελεσμάτων). Οι ουγγρική ερευνητική ομάδα υποστήριξε την ύπαρξη ενός πολύ ελαφριού μποζονίου, το οποίο είναι μόλις 34 βαρύτερο από ένα ηλεκτρόνιο. Οι χρήστες του arXiv ωστόσο αγνόησαν την δημοσίευση, την οποία θεώρησαν... τρελή!

Τον περασμένο Ιανουάριο όμως, έγινε η επίσημη δημοσίευση της έρευνας στο «Physical Review Letters», αναζωπυρώνοντας το ενδιαφέρον. Μια ομάδα αμερικανών θεωρητικών φυσικών αποφάσισε να εστιάσει και να εμβαθύνει πάνω στο περίεργο πειραματικό αποτέλεσμα. Προς έκπληξη όλων, οι φυσικοί συμπέραναν πως η υπόθεση των Ούγγρων είναι συμβατή με τα προηγούμενα πειραματικά αποτελέσματα και ως εκ τούτου δεν μπορεί να απορριφθεί. Αντιθέτως, μπορεί να σημαίνει την ύπαρξη της πέμπτης θεμελιώδους δύναμης της φύσης!

«Η πρόταση αυτή είχε αγνοηθεί, περνώντας στην αφάνεια, όμως εμείς την επαναφέραμε, καταλλήγοντας πως μπορεί να είναι πολύ σημαντική» στήριξε ο Jonathan Feng από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, που ήταν από τους επικεφαλής της μελέτης.

«Σκοτεινό» φωτόνιο ή... πανάλαφρο μποζόνιο; - Οι δύο υποθέσεις για την 5η δύναμη

Το ενδεχόμενο ανίχνευσης μιας νέας δύναμης είναι κάτι που μπορεί να προσελκύσει το ενδιαφέρον του κάθε φυσικού. Τί πιο σημαντικό από την απόδειξη μιας νέας μορφής αλληλεπίδρασης; Αν λοιπόν το πείραμα των Ουγγρων ήταν ένα μεμονωμένο «πυροτέχνημα» στο οποίο δεν έδωσε κανείς σημασία, η επιβεβαίωση του (ή μάλλον η μη απόρριψη του) από ένα σύνολο αναγνωρισμένων θεωρητικών φυσικών, ήταν ικανή να στρέψει σε κοινή κατεύθυνση τα βλέμματα των επιστημόνων.

Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που κάποιος ισχυρίζεται την ύπαρξη μιας νέας δύναμης. Αυτή η φορά όμως είναι μια από τις λιγοστές όπου η θεωρία «στέκει» θεωρητικά. Η αδυναμία του Καθιερωμένου Πρότυπου (που περιγράφει τα δομικά συστατικά της ύλης αλλά και τις μορφές αλληλεπίδρασης) να εξηγήσει την σκοτεινή ύλη, έχει βάλει ένα μεγάλο ερωτηματικό πάνω από την καθολική εγκυρότητα του. Φαίνεται πως κάτι λείπει από την βασικότερη θεωρία της φυσικής. Αρκετοί θεωρητικοί μιλούν για την ύπαρξη «σκοτεινών φωτονίων», όμως για αυτό δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη.



Ο Krasznahorkay σε δηλώσεις του εξήγησε πως η ομάδα του ψάχνει για αυτή την ένδειξη. Μάλιστα, ο Ούγγρος φυσικός εξήγησε πως η ομάδα του έχει επιχειρήσει το πείραμα πάρα πολλές φορές τα προηγούμενα τρία χρόνια, εξαφανίζοντας την περίπτωση πειραματικού λάθους. Ωστόσο, αρκετοί οργανισμοί σκέφτονται να εκτελέσουν το ίδιο πείραμα μέσα στον επόμενο χρόνο, για την περαιτέρω επαλήθευση του.

Την ώρα όμως που η ομάδα του Krasznahorkay προσπαθεί να ταυτίσει το νέο σωματίδιο με το «σκοτεινό φωτόνιο», η Αμερικανοί θεωρητικοί φυσικοί έχουν εστιάσει αλλού. Υποστηρίζουν πως το νέο σωματίδιο μπορεί να είναι ένας πολύ ιδιαίτερος τύπος μποζονίου (protophobic X boson), ικανός να ασκήσει δυνάμεις εξαιρετικά μικρής εμβέλειας. Σύμφωνα με τον Feng, αυτή είναι η πιο πιθανή ταυτότητα του νέου σωματιδίου.

Είναι όμως αυτή η πραγματική ταυτότητα του; Κι αν είναι, η δύναμη που προτείνει η ομάδα του Feng είναι μια νέας μορφής αλληλεπίδραση, ή απλώς μια ιδιαίτερη μορφή μιας ήδη υπάρχουσας; Η πρόταση των Αμερικανών θεωρητικών έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον πολλών, αλλά ταυτόχρονα έχει γίνει και αντικείμενο αυστηρής κριτικής.

Δεν είναι λίγοι οι φυσικοί που απορρίπτουν τους ισχυρισμούς του Feng και των συνεργατών του. Ελάχιστοι είναι όμως αυτοί που απορρίπτουν καθολικά την εγκυρότητα του πειράματος. Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του Jesse Thaler, θεωρητικού φυσικού στο MIT.

«Αν προσπαθούσα να προσθέσω μια νέα δύναμη στο Καθιερωμένο Πρότυπο, σίγουρα δεν θα το έκανα με αυτόν τον τρόπο» τόνισε. Ωστόσο δεν παρέλειψε να προσθέσει πως τα νέα δεδομένα είναι πολύ σημαντικά. «Ισως αυτή να είναι η πρώτη μας ματιά στην φυσική που υπάρχει πέρα από το ορατό σύμπαν» συμπλήρωσε.

Το «παράδοξο πείραμα EPR» με τις υπερφυσικές συνδέσεις

Πράγματι τα κβαντικά σωματίδια μπορούν να επικοινωνούν ακαριαία διαμέσου τεράστιων αποστάσεων ή μήπως μας διαφεύγει κάτι; Υπάρχουν δηλαδή κάποιες κρυμμένες μεταβλητές, άγνωστες έως τώρα που καθορίζουν αιτιακά τι θα συμβεί;

Ούτε ο Max Planck ούτε ο Αλμπερτ Αϊνστάιν, που, μεταξύ άλλων, εισήγαγαν την έννοια των φωτονίων, αισθάνθηκαν ποτέ ευτυχείς για ό,τι είχαν διαπράξει. O Planck συμβιβάστηκε με την ιδέα μικρών πακέτων φωτός, εμφανίστηκε όμως απρόθυμος να πιστέψει ότι αυτά ήταν πραγματικά αντικείμενα και όχι απλώς μαθηματικές επινοήσεις που έκαναν ευκολότερη τη ζωή των φυσικών.

O Αϊνστάιν αντιμετώπιζε ένα διαφορετικό πρόβλημα. Δεν του ήταν δύσκολο να φανταστεί το φως ως μια βροχή μικροσκοπικών σφαιρών που μπορούν κυριολεκτικά να κλοτσούν ηλεκτρόνια έξω από τα άτομα τους. Αυτή την ιδέα τη χρησιμοποίησε μάλιστα ως αφετηρία για να εξηγήσει το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο —όπου το φως που φωτίζει συγκεκριμένα μέταλλα προκαλεί την εμφάνιση ηλεκτρικού ρεύματος. Αργότερα, μάλιστα, κατέληξε πως είναι πολύ χρήσιμο να σκεφτόμαστε το φως ως «αέριο» φωτονίων, παρόμοιο με τα συνηθισμένα αέρια των φυσικών ατόμων.

Στην πραγματικότητα, αυτό που ενοχλούσε τον Αϊνστάιν ήταν το γεγονός ότι — εφόσον τα φωτόνια ήταν πραγματικά αντικείμενα — ένα ανεπιθύμητο στοιχείο τυχαιότητας εισέβαλλε στη φυσική. Και ο Αϊνστάιν, όσο επαναστάτης κι αν υπήρξε, παρέμενε αυστηρός κλασικιστής σε ένα θέμα: πίστευε απαρέγκλιτα στη σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Με άλλα λόγια, αν γνωρίζουμε όλες τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά ενός αντικειμένου, πρέπει να μπορούμε να προβλέψουμε επακριβώς τη συμπεριφορά του υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

H κβαντική θεωρία, αντίθετα, το μόνο που μπορεί να παράσχει είναι η πιθανότητα του να συμβεί κάτι. Όταν ένας χείμαρρος φωτονίων προσπίπτει στα γυαλιά ηλίου πολαρόιντ (που επιτρέπει να περάσουν φωτόνια μιας συγκεκριμένης πόλωσης), ένα μέρος του θα τα διαπεράσει, ένα άλλο όχι. Με κανένα τρόπο όμως δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι θα πράξει καθένα φωτόνιο ξεχωριστά. Μπορούμε απλώς να γνωρίζουμε τις πιθανότητες που αντιστοιχούν σε κάθε ενδεχόμενο.

O Αϊνστάιν δυσαρεστήθηκε με την κβαντική θεωρία επειδή δεν του παρείχε τίποτε περισσότερο από ανώφελες πιθανότητες. To 1936, λοιπόν, διατύπωσε, από κοινού με τους Boris Podolsky και Nathan Rosen, το «παράδοξο EPR». Αποτελεί ειρωνεία της τύχης το γεγονός ότι η υπερφυσική σύνδεση EPR έχει πλέον χρησιμοποιηθεί εργαστηριακά (από το 1997) για να τηλεμεταφερθούν φωτόνια, ενώ ο κύριος λόγος επινόησης του παραδόξου EPR ήταν να καταδείξει ότι μία από τις συνέπειες της κβαντικής θεωρίας ήταν τόσο αβάσιμη ώστε η θεωρία θα έπρεπε είτε να είναι λανθασμένη είτε να είναι, κατά μία έννοια, μη πλήρης. H τριανδρία EPR δεν αποδεχόταν την ιδέα πως η μέτρηση ενός φωτονίου σε κάποιον τόπο μπορούσε να προκαλέσει ακαριαία μια φυσική επίπτωση κάπου αλλού — μόνο και μόνο επειδή οι κβαντικές μετρήσεις αφορούν πιθανότητες.

Το αρχικό επιχείρημα των Αϊνστάιν, Podolsky και Rosen έχει αναπλαστεί σε πολλές διαφορετικές μορφές, αλλά για την ώρα ας παραμείνουμε στα φωτόνια. Υποθέστε ότι δημιουργείτε ένα ζεύγος πεπλεγμένων (διαπλεγμένων) φωτονίων οι διευθύνσεις πόλωσης των οποίων σχηματίζουν μεταξύ τους γωνία 90°. Δεν μπορείτε να γνωρίζετε ποιες ακριβώς είναι οι διευθύνσεις πόλωσης τους, μέχρι να τις μετρήσετε· μπορεί η μία να είναι κατακόρυφη και η άλλη οριζόντια ή να έχουν οποιονδήποτε άλλο προσανατολισμό —σίγουρα όμως ξέρετε ότι είναι κάθετες μεταξύ τους. Βάλατε τα φωτόνια προς διαφορετικές κατευθύνσεις. Καθώς αυτά απομακρύνονται, σε κάποιο σημείο της τροχιάς τους διέρχονται μέσα από πολωτικά φίλτρα που — επί τούτου — έχετε τοποθετήσει στο δρόμο τους.

Υποθέστε ότι το ένα φωτόνιο περνά απρόσκοπτα μέσα από φίλτρο, η χαρακτηριστική διεύθυνση του οποίου είναι κατακόρυφη. Συνεπώς, θα πρέπει αυτό το φωτόνιο να είναι κατακόρυφα πολωμένο — οπότε ο σύντροφος του θα πρέπει να είναι πολωμένος οριζόντια. Δηλαδή το δεύτερο φωτόνιο μπορεί να διέλθει από φίλτρο, η χαρακτηριστική διεύθυνση του οποίου είναι οριζόντια, όχι όμως και από φίλτρο με χαρακτηριστική διεύθυνση κατακόρυφη. Ώς εδώ καλά. Το ένα φωτόνιο είναι πολωμένο κατακόρυφα, το άλλο οριζόντια — οπότε μεταξύ τους σχηματίζουν ορθή γωνία —, και όλα στον κόσμο πρέπει να βαίνουν καλώς.

Όχι ακριβώς.

Έως ότου το πρώτο φωτόνιο εξέλθει από το φίλτρο, δεν έχετε ιδέα αν θα το διαπεράσει ή όχι. Και επιπλέον, το φωτόνιο δεν ξέρει σε τι είδους φίλτρο πρόκειται να εισέλθει. Δεν γνωρίζετε τίποτε σχετικά με τη διεύθυνση πόλωσης καθενός φωτονίου μέχρις ότου τη μετρήσετε — ξέρετε μόνο ότι οι πιθανότητες του να διέλθει είναι 50%, ανεξάρτητα από τη χαρακτηριστική διεύθυνση του φίλτρου. Συνεπώς, το δεύτερο φωτόνιο δεν μπορεί να γνωρίζει τι θα κάνει το πρώτο, μέχρις ότου όντως το κάνει. Επιπλέον, οι ενέργειες του πρώτου φωτονίου προσδιορίζουν τις ενέργειες του δεύτερου. Επομένως, το δεύτερο φωτόνιο πρέπει να λαμβάνει κάποιου τύπου ειδοποίηση από το πρώτο, έστω και αν αυτά βρίσκονται μακριά το ένα από το άλλο.

Μάλιστα, αυτή η ειδοποίηση πρέπει να είναι ακαριαία, επειδή οφείλει να διαβιβάζεται ακόμη κι όταν τα φωτόνια εισέρχονται στα φίλτρα την ίδια ακριβώς στιγμή! Είναι αδύνατον να προβλέψουμε τι θα κάνει κάθε φωτόνιο, εντούτοις και τα δύο θα πρέπει να δρουν εναρμονισμένα ώστε οι πολώσεις τους να έχουν τη σωστή μεταξύ τους σχέση.

H σφοδρή αντίδραση των Αϊνστάιν, Podolsky και Rosen οφείλεται σε τούτη ακριβώς την αινιγματική συμπεριφορά. Συμπεριφορά που εγείρεται επειδή τα αποτελέσματα των κβαντικών μετρήσεων είναι αβέβαια ή απροσδιόριστα έως ότου εμφανιστούν.
H ιστορία θα διέφερε εάν οι πολώσεις των δύο φωτονίων ήταν με κάποιον τρόπο καθορισμένες από την αρχή, έστω και αν δεν τις γνωρίζατε. Τα αποτελέσματα οποιασδήποτε μέτρησης της διεύθυνσης πόλωσης θα είχαν και πάλι την ίδια πιθανότητα εμφάνισης, επειδή δεν διαθέτετε καμία προγενέστερη γνώση για το τι πρόκειται να πράξουν τα φωτόνια όταν θα φθάσουν στα φίλτρα. Από τη σκοπιά των φωτονίων, όμως, όλα είναι προκαθορισμένα: κάθε φωτόνιο βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση, οπότε το γεγονός ότι οι δύο μετρήσεις δίνουν τα αποτελέσματα που δίνουν οφείλεται στον προκαθορισμό και όχι σε μια υπερφυσική επικοινωνία.

Αυτό συνέλαβε ο κλασικά σκεπτόμενος Αϊνστάιν. Είναι σαν να λέμε ότι μια μπάλα του μπιλιάρδου που κατευθύνεται προς εσάς είναι είτε κόκκινη είτε γαλάζια, αλλά δεν ξέρετε το χρώμα της μέχρι να τη δείτε. Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό από το ότι η μπάλα του μπιλιάρδου δεν είναι ούτε κόκκινη ούτε γαλάζια μέχρι να την κοιτάξουμε, οπότε λαμβάνει το ένα ή το άλλο χρώμα τη στιγμή ακριβώς που τη βλέπουμε.

Το επιχείρημα, με άλλα λόγια, ήταν ότι, αν όντως οι πολώσεις των φωτονίων παραμένουν απροσδιόριστες μέχρι να μετρηθούν, τότε τα συσχετισμένα φωτόνια EPR πρέπει να συνωμοτούν μεταξύ τους ακαριαία, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι ταυτόχρονες μετρήσεις τους δίνουν συνεπή αποτελέσματα. Αυτό φαίνεται παράλογο! O Αϊνστάιν και οι συνεργάτες του πίστευαν ότι είναι λογικότερο να θεωρήσουμε την κβαντική θεωρία μη πλήρη· ότι είναι λογικότερο να θεωρήσουμε πως κάθε φωτόνιο διαθέτει κάποια μυστική ιδιότητα, κρύβει μια μεταβλητή που, αν τη γνωρίζαμε, θα ήμασταν σε θέση να προβλέψουμε ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα της μέτρησης.

Όλα καλά, αλλά… πώς αλλιώς μπορούμε να ανακαλύψουμε τη μυστική ιδιότητα των φωτονίων παρά πραγματοποιώντας την ακριβή μέτρηση, το αποτέλεσμα της οποίας υποτίθεται ότι θα μας βοηθήσει να την προβλέψουμε; Αυτό ακυρώνει όλη την παραπάνω επιχειρηματολογία. Oi περισσότεροι φυσικοί συμφωνούν ότι το παράδοξο EPR αποτελεί πράγματι μέρος ενός αινίγματος. Σημαίνει όμως αυτό ότι η κβαντική θέα είναι λανθασμένη ή απλώς ότι είναι δύσκολο να την κατανοήσουμε; Ποιο θα ήταν το όφελος να αποδώσουμε στα φωτόνια επιπλέον ιδιότητες αν δεν υπάρχει αδιαμφισβήτητος τρόπος να ανακαλύψουμε ποιες είναι αυτές, ιδιαίτερα, μάλιστα, εφόσον δεν φαίνεται να προκαλούν την παραμικρή διαφοροποίηση στα αποτελέσματα των πειραμάτων;

Σύμφωνα με τα λόγια του φυσικού John Bell — ο οποίος γενικά κατανοούσε τις ανησυχίες του Αϊνστάιν σχετικά με την κβαντική θεωρία —, το παράδοξο EPR είναι ένα από αυτά τα ζητήματα που οι περισσότεροι φυσικοί αισθάνονται ότι θα κατανοούσαν πλήρως αν μπορούσαν ποτέ να διαθέσουν είκοσι λεπτά απ’ τη ζωή τους για να το σκεφτούν. Ev τω μεταξύ, γιατί να ανησυχούν;
Κρυπτογράφηση και αλλόκοσμες κβαντικές συνδέσεις

Το παράδοξο EPR θα ήταν πράγματι ανησυχητικό — και όχι απλώς αινιγματικό — εάν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η υπερφυσική επικοινωνία μεταξύ των δύο σωματιδίων για να μεταδοθεί ακαριαία ένα μήνυμα. Εάν μπορούσατε με κάποιον τρόπο να επιλέξετε το αποτέλεσμα μιας μέτρησης στη δική σας πλευρά, θα μπορούσατε ταυτόχρονα να συνθέσετε το αποτέλεσμα στην άλλη πλευρά —λόγω του τρόπου με τον οποίο διαπλέκονται τα δύο σωματίδια. Δηλαδή, η μυστηριώδης σύνδεση θα σας επέτρεπε να στείλετε ακαριαία ένα μήνυμα σε κάποιον που βρίσκεται έτη φωτός μακριά! Αυτό θα γεννούσε μεγάλα προβλήματα στη θεωρία της σχετικότητας, σύμφωνα με την οποία είναι αδύνατη η μετάδοση σημάτων με ταχύτητα μεγαλύτερη από αυτή του φωτός.

O Αϊνστάιν όμως μπορεί να αναπαύεται ήσυχος. Αυτό το στρατήγημα θα αποτύγχανε, επειδή το αποτέλεσμα της μέτρησης σας έχει μοιρασμένες πιθανότητες. Δεν μπορείτε να ελέγξετε το αποτέλεσμα της μέτρησης στη δική σας πλευρά· πόσο μάλλον το αποτέλεσμα στην άλλη πλευρά.

Ωστόσο, τούτο δεν σημαίνει ότι εξαντλείται το ενδιαφέρον μας για τον εν λόγω μηχανισμό· είναι αλήθεια ότι δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την υπερφυσική σύνδεση για να ξεπεράσετε την ταχύτητα του φωτός, μπορείτε όμως να τη χρησιμοποιήσετε για να στείλετε κωδικοποιημένα μηνύματα υψίστης ασφαλείας. Και όχι μόνο αυτό· ουσιαστικά η κβαντική θεωρία σάς επιτρέπει να γνωρίζετε εάν κάποιος κατάσκοπος προσπάθησε να υποκλέψει το μήνυμα σας.

Οι μαθηματικοί έχουν αναπτύξει μια ποικιλία κωδίκων που εξαρτώνται από τη χρήση ενός «κλειδιού» —ενός αριθμού γνωστού μόνο σε αυτόν που στέλνει το μήνυμα και στον παραλήπτη του. H διαδικασία είναι η εξής: O αποστολέας μετατρέπει το γραπτό μήνυμα σε ένα σύνολο δυαδικών ψηφίων μετά ανακατεύει τα ψηφία εφαρμόζοντας έναν μαθηματικό μετασχηματισμό μέσω του κλειδιού. O παραλήπτης λαμβάνει το αναγραμματισμένο σήμα και, εφαρμόζοντας τον αντίστροφο μετασχηματισμό —μέσω του ίδιου κλειδιού—, ανασυνθέτει το πρωτότυπο μήνυμα.

Υπάρχει όμως ένα αδύνατο σημείο στο σύστημα.

Τα δύο μέρη πρέπει να συναποφασίσουν το κλειδί, και στη συνέχεια να το κρατήσουν απόρρητο. Το κλειδί μπορεί να είναι οποιαδήποτε τυχαία ακολουθία αριθμών, και εδώ ακριβώς μπορεί να βοηθήσει η κβαντική θεωρία. Για να ανταλλάξουν απόρρητα μηνύματα δύο άτομα που κάνουν το πείραμα, γνωστά ως Μπομπ και Αλίκη, θα πρέπει να εγκαταστήσουν μια συσκευή που δημιουργεί πεπλεγμένα ζεύγη φωτονίων με την ίδια διεύθυνση πόλωσης — είτε οριζόντια είτε κατακόρυφη. Το ένα φωτόνιο κάθε ζεύγους κατευθύνεται στην Αλίκη και το άλλο στον Μπομπ. Για να ανιχνεύσουν τα φωτόνια, η Αλίκη και ο Μπομπ πρέπει να διαθέτουν από ένα πολωτικό φίλτρο, οι χαρακτηριστικές διευθύνσεις των οποίων να είναι κατακόρυφες. Av η Αλίκη βλέπει ένα φωτόνιο να διέρχεται από το δικό της φίλτρο, γνωρίζει ότι και ο Μπομπ επίσης έχει δει ένα· αν δεν βλέπει κανένα, ούτε και ο Μπομπ βλέπει. Καταγράφοντας κάθε επιτυχία διέλευσης ως «1» και κάθε αποτυχία διέλευσης ως «Ο», τόσο η Αλίκη όσο και ο Μπομπ σχηματίζουν την ίδια τυχαία αλυσίδα δυαδικών ψηφίων, η οποία γίνεται και το κλειδί τους για να κωδικοποιούν μηνύματα.

Πριν από λίγα χρόνια, ο Richard Hughes και οι συνεργάτες του στο Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος, στο Νιου Μέξικο, για πρώτη φορά εγκατέστησαν ένα σύστημα στο 14 χιλιομέτρων μήκους δίκτυο οπτικών ινών, το οποίο ουσιαστικά δημιουργεί ένα απόρρητο κλειδί κρυπτογράφησης. Αλλά δυστυχώς, δεν κατάφεραν να αποκομίσουν οικονομικά οφέλη από το επίτευγμα τους μέσω μυστικών επιχειρήσεων. Όσο τουλάχιστον μπορεί να γνωρίζει κανείς…

Γνωριμία με ορισμένα εννοιολογικά προβλήματα της κβαντικής φυσικής

Ο νομπελίστας φυσικός Richard Feynman κάνοντας μια διάλεξη για την κβαντική θεωρία έλεγε: Μην πάρετε τόσο σοβαρά αυτή τη διάλεξη· απλώς χαλαρώστε και απολαύστε την… Πρόκειται να σας μιλήσω για το πώς συμπεριφέρεται η φύση. Κι αν αποδεχτείτε πως μπορεί και να συμπεριφέρεται με αυτό τον τρόπο, θα ανακαλύψετε ότι είναι υπέροχη, ότι είναι συναρπαστική. Αποφεύγετε να αναρωτιέστε συνεχώς "Μα πως γίνεται να συμπεριφέρεται έτσι", επειδή θα οδηγηθείτε σε ένα σκοτεινό αδιέξοδο από το οποίο κανείς δεν έχει ακόμη επιστρέψει. Σας βεβαιώνω, ουδείς γνωρίζει το λόγο που συμπεριφέρεται με τον τρόπο αυτό.»

Την προειδοποίηση του θα πρέπει να την λάβετε σοβαρά υπόψη σας. Όταν θα τελειώνετε με αυτό το άρθρο θα έχετε γνωρίσει τις πιο ακραίες συνέπειες μιας πραγματικά ξεχωριστής θεωρίας. Ωστόσο, αν προσπαθήσετε να την περιγράψετε με την κοινή λογική θα απογοητευθείτε. O κβαντικός κόσμος όντως είναι διαφορετικός, κι αν επιθυμείτε να συμφιλιωθείτε μαζί του, πρέπει να αποβάλετε κάθε ίχνος δυσπιστίας.

Τερματίζεται η κυριαρχία της κλασσικής φυσικής

Κάποτε, μέχρι το 1905, κυριαρχούσε το πνεύμα του Νεύτωνα· όταν χτυπούσες μια συνηθισμένη, «κλασική» μπάλα του μπιλιάρδου, μπορούσες να προβλέψεις πόσο γρήγορα θα κινούνταν και προς ποια κατεύθυνση. Κι όταν θα ακινητοποιούνταν, γνώριζες από πριν πού ακριβώς θα βρισκόταν. Αυτές οι απλές αντιλήψεις φαίνονταν προφανείς, ακόμη και αναγκαίες. Οι περισσότεροι πίστευαν ότι η φυσική, προκειμένου να οδηγήσει στην κατανόηση των φαινομένων, έπρεπε να στηρίζεται σε τέτοια στέρεα και αδιάσειστα θεμέλια.

Ώσπου, στις 19 Οκτωβρίου του 1900, ο φυσικός Max Planck παρουσίασε στη Γερμανική Εταιρεία Φυσικών μια εργασία που κλόνιζε τα θεμέλια της φυσικής. O Planck, ένας σοβαρός άνθρωπος σαράντα δύο ετών, ήταν μάλλον μεγάλος για να ξεκινήσει μια επανάσταση. Εντούτοις, η ανακάλυψη του έμελλε να αλλάξει εκ βάθρων την κλασική φυσική της μπάλας του μπιλιάρδου. H εργασία του απαντούσε σε ένα χρόνιο ερώτημα: Γιατί το χρώμα της ακτινοβολίας ενός πυρακτωμένου σώματος μεταβάλλεται από κόκκινο σε πορτοκαλί και τελικά σε γαλάζιο καθώς η θερμοκρασία του αυξάνεται; O Planck ανακάλυψε ότι η σωστή απάντηση προκύπτει αν θεωρήσουμε πως η ακτινοβολία — όπως και η ύλη — συνίσταται από μικρά διακριτά ποσά. Ονόμασε αυτά τα στοιχειώδη πακέτα ενέργειας κβάντα (λατινική λέξη που δηλώνει μια πεπερασμένη και καθορισμένη ποσότητα). Προς στιγμήν ο Planck φαντάστηκε πως θα μπορούσε να προκύψει μια βαθύτερη εξήγηση των κβάντων.

Γρήγορα όμως έγινε φανερό ότι η «κβάντωση» της ενέργειας — ο κατακερματισμός της σε αδιαίρετα μέρη — αποτελούσε στην πραγματικότητα έναν νέο θεμελιώδη κανόνα της φύσης. Στον Planck, που είχε διδαχθεί και βιώσει την κλασική φυσική, δεν άρεσε αυτό το συμπέρασμα. Και εναντιώθηκε μέχρι το τέλος της ζωής του, διατυμπανίζοντας ότι οι νέες επιστημονικές θεωρίες υποσκελίζουν τις παλαιότερες όχι επειδή οι άνθρωποι αλλάζουν τρόπο σκέψης, αλλά απλώς επειδή οι γεροντότεροι πεθαίνουν.

Δεν μας προκαλεί έκπληξη ότι ο Planck θορυβήθηκε από τις συνέπειες της κβαντικής θεωρίας. Αν αποδεχτούμε τα συμπεράσματα της, τίποτε δεν είναι όπως υπαγορεύει η κοινή λογική και η νευτώνεια φυσική. Τα πράγματα αλλάζουν όταν τα κοιτάζετε. Τα πάντα συμπεριφέρονται με τρόπους απρόβλεπτους.

Θεωρήστε, για παράδειγμα, την αρχή της απροσδιοριστίας, η οποία απορρέει αναπόφευκτα από την κβαντική θεωρία. Σύμφωνα με αυτή, δεν μπορείτε ποτέ να μετρήσετε όλες τις ιδιότητες ενός συστήματος ή σωματιδίου με όση ακρίβεια επιθυμείτε. Ή, για να το θέσουμε διαφορετικά, οι μετρήσεις επηρεάζουν το αντικείμενο το οποίο προσπαθείτε να μετρήσετε! Επίσης, υπάρχει η αρχή του κυματοσωματιδιακού δυϊσμού, σύμφωνα με την οποία ένα ηλεκτρόνιο, για παράδειγμα, μπορεί άλλες φορές να συμπεριφέρεται ως κύμα και άλλες ως σωματίδιο! Όλες αυτές οι ιδέες υποδεικνύουν τούτο: ότι τα φυσικά αντικείμενα — ακόμη και η ίδια η πραγματικότητα — δεν μοιάζουν καθόλου με ό,τι καθένας μας υπέθετε μέχρι τώρα.

Αλλά πώς από την φαινομενικά αβλαβή θεώρηση ότι η ενέργεια συνίσταται από κβάντα προκύπτουν τέτοια τρομακτικά συμπεράσματα; O μεγάλος Feynman συνήθιζε να χρησιμοποιεί ένα απλό και παραστατικό παράδειγμα: Θεωρήστε μια δέσμη φωτός η οποία προσκρούει σε ένα κάτοπτρο. Κανένα κάτοπτρο δεν είναι τέλειο, οπότε έστω ότι το 95% του φωτός ανακλάται στην επιφάνεια του, ενώ το υπόλοιπο 5% το διαπερνά ή απορροφάται ή χάνεται με κάποιον άλλο τρόπο.
Τα ανεξήγητα της κβαντικής φύσης

Την προ-κβαντική εποχή δεν υπήρχε πρόβλημα. Το φως που προσπίπτει στο κάτοπτρο θεωρούνταν συνεχής ροή ενέργειας: το περισσότερο από το φως ανακλάται στην επιφάνεια του κατόπτρου, ενώ ένα κλάσμα του το διαπερνά. O Planck όμως ανέπλασε το φως σε έναν χείμαρρο κβάντων — τα γνωστά μας φωτόνια. Επειδή κάθε φωτόνιο είναι αδιαίρετο, θα πρέπει είτε να ανακλάται είτε να απορροφάται εξ ολοκλήρου. Δεν είναι δυνατόν το 95% ενός φωτονίου να πηγαίνει προς μια κατεύθυνση και το υπόλοιπο 5% να κατευθύνεται κάπου αλλού! Οπότε, προκειμένου να κατανοήσουμε τη δράση του κατόπτρου στη διάδοση του φωτός, θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι τα 19 από κάθε 20 φωτόνια αναπηδούν στην επιφάνεια του, ενώ 1 — το πιο «κατεργάρικο» — ακολουθεί τον δικό του δρόμο. Αλλά ποιος αποφασίζει ποιο από τα αδιαίρετα φωτόνια θα συμπεριφερθεί κατ’ αυτό τον τρόπο;

Ιδού η επανάσταση. Σύμφωνα με την κβαντική θεωρία, ό,τι συμβαίνει σε κάθε φωτόνιο είναι πραγματικά και αναπόφευκτα απρόβλεπτο. Κάθε φωτόνιο έχει πιθανότητα 95% να ανακλαστεί και 5% να διέλθει ή να απορροφηθεί — και τίποτε πέραν αυτού. Κανένα φωτόνιο δεν διαθέτει κάποια κρυφή ιδιότητα ή κάποιο μυστικό που αν τα γνωρίζαμε θα ξέραμε με περισσότερη ακρίβεια τι θα κάνει. H αδυναμία πρόβλεψης είναι εγγενής.

Ένα ακόμη παράδειγμα. Αν έχετε γυαλιά ηλίου Πολαρόιντ και τα περιστρέψετε αργά μπροστά στα μάτια σας, θα αντιληφθείτε μεταβολές της ποσότητας του φωτός που διέρχεται μέσα από αυτά. Το φως (όπως έδειξε ο Clerk Maxwell, το 1864) είναι ένας τύπος ηλεκτρομαγνητικού κύματος, και τα εν λόγω κύματα μπορεί να είναι πολωμένα (όπως και το σκοινί που, ενώ έχουμε τη δυνατότητα να το κινούμε πάνω-κάτω ή αριστερά-δεξιά ή σε οποιαδήποτε άλλη διεύθυνση μεταξύ τους, εντέλει ταλαντώνεται σε ένα ορισμένο επίπεδο). Τα συγκεκριμένα γυαλιά ηλίου επιτρέπουν να διέλθει από μέσα τους το κατακόρυφα πολωμένο φως, παρεμποδίζουν όμως το οριζόντια πολωμένο —που είναι και το πιο εκτυφλωτικό.

Ωστόσο, ένα φωτόνιο που προσπίπτει στα γυαλιά σας έχει μόνο δύο επιλογές: ή να διέλθει ή όχι. Τι θα κάνει; Και πάλι, το καλύτερο που μπορείτε να επιτύχετε είναι να γνωρίσετε τις αντίστοιχες πιθανότητες. Αλλά ποτέ δεν μπορείτε να προβλέψετε με βεβαιότητα τι ακριβώς θα κάνει.

Τον παλιό καιρό της κλασικής φυσικής μπορούσατε, αν θέλατε, να προβλέψετε επακριβώς την εξέλιξη της κίνησης μιας μπάλας μπιλιάρδου που κατευθύνεται προς μια άλλη μπάλα ή προς την πλευρά του τραπεζιού. Θα έπρεπε να γνωρίζετε τη μάζα της, την ταχύτητα της και, πιθανώς, τη στροφορμή της, το συντελεστή κρούσης και ίσως κάποιες ακόμη ιδιότητες της. Θα μπορούσατε να ονομάσετε αυτό τον κατάλογο ιδιοτήτων «κλασική κατάσταση» της μπάλας· και όσο καλύτερα γνωρίζατε την κατάσταση της τόσο ασφαλέστερα θα προβλέπατε τη συμπεριφορά της. Όλα τούτα, όμως, η κβαντική θεωρία τα εκπαραθυρώνει. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να περιγράψουμε την «κβαντική κατάσταση» ενός φωτονίου με όρους πιθανοτήτων. Και μάλιστα, οι πιθανότητες αλλάζουν ανάλογα με το τι ακριβώς πρόκειται να συμβεί στο φωτόνιο. Αν το φωτόνιο κατευθύνεται προς έναν καθρέφτη, όταν πέσει επάνω του είτε θα ανακλαστεί είτε θα διέλθει μέσα απ’ αυτόν. Αν όμως το ίδιο φωτόνιο κατευθύνεται προς έναν «ανιχνευτή πόλωσης», τότε θα πρέπει να το περιγράψουμε με διαφορετικό τρόπο. Όσον αφορά την κλασική μπάλα του μπιλιάρδου, ένα σύνολο ιδιοτήτων — η μάζα, η ταχύτητα και τα λοιπά — αρκούν για να προβλέψετε οτιδήποτε χρειάζεται να ξέρετε σχετικά με αυτήν, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. H κβαντική κατάσταση του φωτονίου, όμως, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.

Μπορείτε λοιπόν να αντιληφθείτε γιατί οι φυσικοί της παλιάς σχολής θεωρούσαν την κβαντική θεωρία συγκεχυμένη, απίστευτη και πιθανότατα επικίνδυνη. To φωτόνιο έμοιαζε σαν να μην έχει σταθερές ιδιότητες αφ’ εαυτού και να τις αποκτά συνωμοτώντας με τη μετρητική συσκευή!

Ξεχάστε τη γάτα του Σρέντιγκερ, θα μπορούσαμε να κάνουμε τον ιό του Σρέντιγκερ

Η γάτα του Σρέντιγκερ μπορεί να είναι το πιο διάσημο νοητικό πείραμα όλων των εποχών, όμως λόγω της κβαντικής κατεργαριάς του πρέπει να παραμείνει στη σφαίρα του υποθετικού προς το παρόν. Ωστόσο, ορισμένοι ερευνητές προτείνουν ότι θα μπορούσαν να πετύχουν ένα παρόμοιο, μικρότερης κλίμακας, πείραμα που το ονομάζουν ο ιός του Σρέντιγκερ.

Ο φυσικός Erwin Schrödinger σκέφτηκε το πανούργο νοητικό πείραμα του στη δεκαετία του 1930, παρουσιάζοντάς το ως ένα άξιο προσοχής πείραμα για να φανούν οι κβαντικοί κανόνες έναντι του πραγματικού, «κλασικού» κόσμου. Σε πιο θεμελιώδες επίπεδο, η κβαντομηχανική λέει ότι τα σωματίδια μπορούν να υπάρξουν μόνο σε ξεχωριστές καταστάσεις. Για παράδειγμα, οι ερευνητές μπορούν να υπολογίσουν την κατεύθυνση του σπιν ενός σωματιδίου είτε ως «πάνω» είτε ως «κάτω», αλλά τίποτα ενδιάμεσο. Ωστόσο, όσο κανείς δεν το παρατηρεί, το σωματίδιο αυτό υπάρχει σε έναν συνδυασμό των δύο καταστάσεων, ταυτόχρονα, ένα παράξενο μείγμα γνωστό ως επαλληλία κβαντικών καταστάσεων.

Ο Schrödinger πρότεινε ένα πείραμα όπου μια γάτα θα πρέπει να μπει σε ένα κουτί που περιέχει ένα φιαλίδιο ενός δηλητηριώδους αερίου. Ένα σφυρί θα πρέπει να είναι έτοιμο να συνθλίψει το φιαλίδιο μόνο εάν ενεργοποιηθεί από τη διάσπαση ενός ραδιενεργού ατόμου, το οποίο διασπάται σε τυχαίο χρόνο. Αν κανείς δεν κοιτάει μέσα στο κουτί, λέει ο Σρέντιγκερ, το ραδιενεργό άτομο θα είναι σε μια υπέρθεση – διασπασμένο και ακέραιο – και ως εκ τούτου και η γάτα θα βρίσκεται σε δύο καταστάσεις, δηλαδή να είναι ταυτόχρονα ζωντανή και νεκρή.

Για να κάνουν ένα βήμα προς την κατεύθυνση αυτής της λογικά απίθανης κατάστασης, οι ερευνητές προτείνουν να αρχίσουν με ένα πολύ μικρότερο ζωντανό οργανισμό, έναν ιό, αν και άλλοι ερευνητές σημειώνουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει συζήτηση για το κατά πόσον οι ιοί είναι πραγματικά ζωντανοί οργανισμοί. Ακόμα, οι ερευνητές λένε ότι επειδή αυτοί πιστεύουν ότι έχουν υπολογίσει έναν τρόπο να διεξάγουν ένα πείραμα βάζοντας ένα μοναδικό ιό σε μια υπέρθεση, μπορεί τελικά να είναι ένας καλός τρόπος για να δουν τι θα γίνει.

Το προτεινόμενο πείραμα θα περιλαμβάνει την παγίδευση ενός μόνο ιού μέσα σε ένα θάλαμο κενού, και στη συνέχεια σταδιακά την ψύξη του και την ακινησία του μέχρι να μείνει ακίνητο, στην μικρότερη δυνατή κατάσταση της ενέργειας. Τέλος, ένα μοναδικό φωτόνιο θα εκπεμφθεί στο θάλαμο, και ενόσω κανείς δεν παρατηρεί μέσα στο θάλαμο τον ιό, θα πρέπει αυτός να βρίσκεται σε μια υπέρθεση δύο καταστάσεων: και να κινείται και να είναι ακίνητος ο ιός ((η γάτα υποτίθεται ότι θα βρισκόταν σε μια υπέρθεση ζωής και θανάτου, μέχρι να γίνει η σχετική μέτρηση).

Ο ερευνητής Oriol Romero-Isart, ένας από από αυτούς που σκέφτηκαν το πείραμα του Γερμανικού Ινστιτούτου Κβαντικής Φυσικής Μαξ Πλανκ, λέει ότι το πείραμα θα δουλέψει μόνο αν ο ιός έχει ορισμένες ιδιότητες: εάν είναι διηλεκτρικός (που σημαίνει ότι δεν άγει το ηλεκτρικό ρεύμα), να μπορεί να επιβιώσει στο κενό και να φαίνεται διαφανής στο φως του λέιζερ, διαφορετικά θα διασπαστεί. Ο Romero-Isart λέει ότι υπάρχουν πολλοί τέτοιοι ιοί που ταιριάζουν με αυτές τις προϋποθέσεις. Ο κοινός ιός της γρίπης (που έχει μήκος μόνο 100 νανόμετρα) είναι γνωστό ότι μπορεί να επιβιώσει στο κενό, φαίνεται να έχει την απαιτούμενη διηλεκτρική ιδιότητα και μπορεί κάλλιστα να είναι διαφανής σε ένα ορισμένο φως λέιζερ. Ο μωσαϊκός ιός του καπνού (με πλάτος περίπου 50 νανόμετρα και μήκος σχεδόν ένα μικρόμετρο), τηρεί όλες τις προθέσεις και είναι κι αυτός άλλος ένας καλός υποψήφιος ιός.

Ορισμένοι ειδικοί λένε ότι το πείραμα μπορεί να έχει περιορισμένη χρήση. Ο φυσικός Martin Plenio του Imperial College του Λονδίνου (που δεν συμμετέχει στην προτεινόμενη έρευνα) λέει ότι δεν υπάρχει λόγος να πιστέψουμε ότι ένας ιός θα συμπεριφέρονται διαφορετικά από ό,τι ένα ανόργανο μόριο, όμως νομίζει ότι τα πειράματα σε σχετικά μεγάλα αντικείμενα, είτε σε ιούς ή μόρια, θα μπορούσαν να αποδειχθούν ενδιαφέροντα. Σύμφωνα με την κβαντική μηχανική, θα πρέπει να είναι δυνατόν τα μικροσκοπικά αντικείμενα – όπως τα αυτοκίνητα και τα πρόσωπα – να εισέλθουν σε υπερθέσεις, αλλά που ποτέ δεν φαίνεται να συμβαίνουν. Η μελέτη σχετικά μεγάλων αντικείμενων, λέει ο Plenio, μπορεί να βοηθήσει τους φυσικούς να μάθουν που τελειώνει ο κβαντικός κόσμος και που αρχίζει ο μακροσκοπικός κόσμος μας.

Σύμφωνα με έναν άλλο φυσικό του Ινστιτούτου Φωτονικών Επιστημών της Βαρκελώνης, το πείραμα μπορεί να έχει καθοριστικές συνέπειες, καθώς «η απόδειξη ότι τα κβαντομηχανικά φαινόμενα υπάρχουν σε τόσο μεγάλη κλίμακα, θα άνοιγε το ρόλο για την μελέτη του ρόλου της κβαντομηχανικής στη βιολογία». Προειδοποίησε πάντως ότι θα χρειαστεί ακόμα χρόνος μέχρι οι επιστήμονες να μπορέσουν να κατανοήσουν τη σχέση ανάμεσα στη συνείδηση του ανθρώπου και στην κβαντομηχανική.

Η σκοτεινή ύλη θα μπορούσε να φτιαχτεί από τις πρώτες μαύρες τρύπες

Ερευνητές με επικεφαλής τον Alexander Kashlinsky, αστροφυσικό του Κέντρου Goddard της NASA δημοσιεύουν στην επιθεώρηση «The Astrophysical Journal Letters» μια νέα ανατρεπτική θεωρία για την μυστηριώδη σκοτεινή ύλη. Σύμφωνα με τους ερευνητές η σκοτεινή ύλη δημιουργήθηκε από μελανές οπές οι οποίες δημιουργήθηκαν ένα μόλις δευτερόλεπτο μετά την γέννηση του Σύμπαντος. Αυτές οι μελανές οπές ονομάζονται «αρχέγονες». Σύμφωνα με την κρατούσα θεωρία οι αρχέγονες μαύρες τρύπες συγχωνεύονταν προκαλώντας σειρά κοσμικών φαινομένων που έπαιξαν ρόλο στην εξέλιξη του Σύμπαντος.

Μια υπέρυθρη άποψη του ουρανού στην περιοχή της Μεγάλης Άρκτου από το διαστημικό τηλεσκόπιο Spitzer

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των κοσμολόγων το Σύμπαν αποτελείται από τη συμβατική ύλη (την ορατή ύλη) σε ποσοστό μόλις περίπου 5% ενώ η σκοτεινή ύλη υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί σε ποσοστό περίπου 27%, με το υπόλοιπο ποσοστό να αντιστοιχεί στην επίσης μυστηριώδη σκοτεινή ενέργεια.

 

«Αν αυτό είναι σωστό, τότε όλοι οι γαλαξίες, συμπεριλαμβανομένου και του δικού μας, είναι ενσωματωμένοι μέσα σε μια τεράστια σφαίρα από μαύρες τρύπες που η κάθε μία έχει περίπου 30 φορές τη μάζα του ήλιου.»

 

Η Nasa δείχνει ότι αυτή η νέα ερμηνεία ευθυγραμμίζεται με τη γνώση που έχουμε για το κοσμικό υπόβαθρο υπέρυθρων ακτίνων καθώς και ακτίνων-X, και μπορεί να εξηγήσει τις απροσδόκητης υψηλής μάζας συγχωνευμένες μαύρες τρύπες.

 

Αόρατη ύλη

Το μυστήριο της σκοτεινής ύλης χρονολογείται από τη δεκαετία του 1930, όταν οι αστρονόμοι αντιλήφθηκαν ότι η μάζα και η βαρύτητα των σωμάτων που βλέπουμε στο Σύμπαν δεν είναι αρκετές για να εξηγηθεί η κίνηση των γαλαξιών. Η σκοτεινή ύλη γίνεται αντιληπτή λόγω της βαρυτικής της επίδρασης στους γαλαξίες, οι επιστήμονες όμως δεν έχουν ιδέα από τι αποτελείται. Γνωρίζουν πάντως ότι δεν εκπέμπει, δεν ανακλά και δεν διαθλά την ακτινοβολία, για’ αυτό και είναι κυριολεκτικά αόρατη.

 

Η συγχώνευση

Η NASA μαζί με την ανακοίνωση της νέα θεωρίας έδωσε στη δημοσιότητα ένα βίντεο στο οποίο παρουσιάζονται προσομοιώσεις της συγχώνευσης αρχέγονων μελανών οπών. Η προσομοίωση παρουσιάζεται σε αργή κίνηση ώστε να γίνεται κατανοητή η διεργασία. Ο δακτύλιος γύρω από τις μελανές οπές που συγχωνεύονται ονομάζεται «δακτύλιος Αϊνστάιν». Πρόκειται για ένα κοσμικό φαινόμενο που εκδηλώνεται όταν το φως άστρων, γαλαξιών ή άλλων φωτεινών αντικειμένων παραμορφώνεται από τη βαρύτητα ενός άλλου γαλαξία ή αντικειμένου μεγάλης μάζας. Η βαρύτητα ουσιαστικά παραμορφώνει το χώρο έτσι ώστε οι ακτίνες φωτός να ακολουθούν καμπύλη πορεία. Οι επιστήμονες τα τελευταία χρόνια κατάφεραν με τη μέθοδο του «βαρυτικού φακού» να παρατηρούν το φαινόμενο και να εντοπίζουν πολύ μακρινά άστρα και γαλαξίες του Σύμπαντος.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ, ΗΣΙΟΔΟΣ - Θεογονία (1-52)

Προοίμιο A'

Μουσάων Ἑλικωνιάδων ἀρχώμεθ᾽ ἀείδειν,
αἵ θ᾽ Ἑλικῶνος ἔχουσιν ὄρος μέγα τε ζάθεόν τε,
καί τε περὶ κρήνην ἰοειδέα πόσσ᾽ ἁπαλοῖσιν
ὀρχεῦνται καὶ βωμὸν ἐρισθενέος Κρονίωνος·
5 καί τε λοεσσάμεναι τέρενα χρόα Περμησσοῖο
ἠ᾽ Ἵππου κρήνης ἠ᾽ Ὀλμειοῦ ζαθέοιο
ἀκροτάτῳ Ἑλικῶνι χοροὺς ἐνεποιήσαντο,
καλοὺς ἱμερόεντας, ἐπερρώσαντο δὲ ποσσίν.
ἔνθεν ἀπορνύμεναι κεκαλυμμέναι ἠέρι πολλῷ
10 ἐννύχιαι στεῖχον περικαλλέα ὄσσαν ἱεῖσαι,
ὑμνεῦσαι Δία τ᾽ αἰγίοχον καὶ πότνιαν Ἥρην
Ἀργείην, χρυσέοισι πεδίλοις ἐμβεβαυῖαν,
κούρην τ᾽ αἰγιόχοιο Διὸς γλαυκῶπιν Ἀθήνην
Φοῖβόν τ᾽ Ἀπόλλωνα καὶ Ἄρτεμιν ἰοχέαιραν
15 ἠδὲ Ποσειδάωνα γαιήοχον ἐννοσίγαιον
καὶ Θέμιν αἰδοίην ἑλικοβλέφαρόν τ᾽ Ἀφροδίτην
Ἥβην τε χρυσοστέφανον καλήν τε Διώνην
Λητώ τ᾽ Ἰαπετόν τε ἰδὲ Κρόνον ἀγκυλομήτην
Ἠῶ τ᾽ Ἠέλιόν τε μέγαν λαμπράν τε Σελήνην
20 Γαῖάν τ᾽ Ὠκεανόν τε μέγαν καὶ Νύκτα μέλαιναν
ἄλλων τ᾽ ἀθανάτων ἱερὸν γένος αἰὲν ἐόντων.
αἵ νύ ποθ᾽ Ἡσίοδον καλὴν ἐδίδαξαν ἀοιδήν,
ἄρνας ποιμαίνονθ᾽ Ἑλικῶνος ὕπο ζαθέοιο.
τόνδε δέ με πρώτιστα θεαὶ πρὸς μῦθον ἔειπον,
25 Μοῦσαι Ὀλυμπιάδες, κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο·
«ποιμένες ἄγραυλοι, κάκ᾽ ἐλέγχεα, γαστέρες οἶον,
ἴδμεν ψεύδεα πολλὰ λέγειν ἐτύμοισιν ὁμοῖα,
ἴδμεν δ᾽ εὖτ᾽ ἐθέλωμεν ἀληθέα γηρύσασθαι.»
ὣς ἔφασαν κοῦραι μεγάλου Διὸς ἀρτιέπειαι,
30 καί μοι σκῆπτρον ἔδον δάφνης ἐριθηλέος ὄζον
δρέψασαι, θηητόν· ἐνέπνευσαν δέ μοι αὐδὴν
θέσπιν, ἵνα κλείοιμι τά τ᾽ ἐσσόμενα πρό τ᾽ ἐόντα,
καί μ᾽ ἐκέλονθ᾽ ὑμνεῖν μακάρων γένος αἰὲν ἐόντων,
σφᾶς δ᾽ αὐτὰς πρῶτόν τε καὶ ὕστατον αἰὲν ἀείδειν.
35ἀλλὰ τίη μοι ταῦτα περὶ δρῦν ἢ περὶ πέτρην;
τύνη, Μουσάων ἀρχώμεθα, ταὶ Διὶ πατρὶ
ὑμνεῦσαι τέρπουσι μέγαν νόον ἐντὸς Ὀλύμπου,
εἴρουσαι τά τ᾽ ἐόντα τά τ᾽ ἐσσόμενα πρό τ᾽ ἐόντα,
φωνῇ ὁμηρεῦσαι, τῶν δ᾽ ἀκάματος ῥέει αὐδὴ
40 ἐκ στομάτων ἡδεῖα· γελᾷ δέ τε δώματα πατρὸς
Ζηνὸς ἐριγδούποιο θεᾶν ὀπὶ λειριοέσσῃ
σκιδναμένῃ, ἠχεῖ δὲ κάρη νιφόεντος Ὀλύμπου
δώματά τ᾽ ἀθανάτων· αἱ δ᾽ ἄμβροτον ὄσσαν ἱεῖσαι
θεῶν γένος αἰδοῖον πρῶτον κλείουσιν ἀοιδῇ
45 ἐξ ἀρχῆς, οὓς Γαῖα καὶ Οὐρανὸς εὐρὺς ἔτικτεν,
οἵ τ᾽ ἐκ τῶν ἐγένοντο, θεοὶ δωτῆρες ἐάων·
δεύτερον αὖτε Ζῆνα θεῶν πατέρ᾽ ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν,
[ἀρχόμεναί θ᾽ ὑμνεῦσι θεαὶ † λήγουσαί τ᾽ ἀοιδῆς,]
ὅσσον φέρτατός ἐστι θεῶν κάρτει τε μέγιστος·
50 αὖτις δ᾽ ἀνθρώπων τε γένος κρατερῶν τε Γιγάντων
ὑμνεῦσαι τέρπουσι Διὸς νόον ἐντὸς Ὀλύμπου
Μοῦσαι Ὀλυμπιάδες, κοῦραι Διὸς αἰγιόχοιο.

***
Από τις Ελικωνιάδες Μούσες το τραγούδι ας αρχίσουμε,που του Ελικώνα το βουνό κατέχουν, το μεγάλο και πανίερο,κι από την κρήνη γύρω τη μενεξεδιά με πόδια απαλάχορεύουν και το βωμό του παντοδύναμου του γιου του Κρόνου.Κι αφού το τρυφερό τους σώμα λούσουν στην πηγήτου Περμησσού ή του Αλόγου ή του πανίερου Ολμειού,στήνουν χορούς στο πιο ψηλό σημείο του Ελικώνα,ωραίους, θελκτικούς, ζωηρά κινώντας με τα πόδια τους.Αποδώ πέρα ορμούνε με πολύ ομίχλη καλυμμένες10και προχωρούνε μες στη νύχτα κι αφήνουνε περικαλλή φωνή,το Δία υμνώντας που βαστά αιγίδα και τη σεβάσμια Ήρα,την Αργίτισσα, που πάνω σε πέδιλα χρυσά πατά,και του αιγιδοφόρου Δία την κόρη, την Αθηνά την αστραπόματη,τον Φοίβο Απόλλωνα, την Άρτεμη που χύνει βέλη,τον Ποσειδώνα που τη γη κυκλώνει και σείει,τη σεβαστή τη Θέμιδα, την Αφροδίτη με το γοργό το βλέμμα,τη χρυσοστέφανη Ήβη, την ωραία Διώνη,τη Λητώ και τον Ιαπετό, το δολοπλόκο Κρόνο,την Αυγή, το μέγα Ήλιο και τη λαμπρή Σελήνη,20τη Γαία, τον Ωκεανό το μέγα και τη μαύρη Νύχτακαι των υπόλοιπων αθάνατων θεών το ιερό το γένος των αιώνιων.Αυτές δίδαξαν κάποτε στον Ησίοδο το ωραίο τραγούδι,καθώς τ᾽ αρνιά του ποίμαινε απ᾽ τον πανίερο Ελικώνα κάτω.Τούτα τα λόγια πρώτα απ᾽ όλα μού είπανε οι θεές,οι Ολυμπιάδες Μούσες, κόρες του Δία που βαστά αιγίδα:«Ποιμένες της υπαίθρου, κακές ντροπές, στομάχια σκέτα,γνωρίζουμε να λέμε ψέματα πολλά, με την πραγματικότητα όμοια,μα ξέρουμε, σαν θέλουμε, να ψάλλουμε κι αλήθειες».Έτσι είπαν του μεγάλου Δία οι κόρες με τον τέλειο λόγο30και μου ᾽δωσαν σκήπτρο, κόβοντας δάφνης πολύβλαστης κλωνί,θαυμάσιο. Θεόπνευστη φωνή φύσηξαν μέσα μου,για να υμνώ όσα στο μέλλον θα συμβούν κι όσα στο παρελθόν γινήκανε.Και με προέτρεψαν να υμνώ των μακαρίων θεών το γένος των αιώνιωνκι αυτές τις ίδιες πρώτα κι ύστατα πάντοτε να ψάλλω.Μα τί το όφελος να λέω αυτά για τη βαλανιδιά ή για την πέτρα;Ε! συ, από τις Μούσες αρχή ας κάνουμε, που υμνούνκαι τέρπουν του Δία, του πατέρα, το μέγα νου μέσα στον Όλυμπο,και για τα τωρινά, τα μέλλοντα, τα περασμένα λεν,με μια φωνή μιλώντας. Ρέει ακάματα η φωνή αυτών40γλυκιά απ᾽ το στόμα. Γελούν τα δώματα του Δία,του πατέρα, του βαρύβροντου, καθώς σκορπά λεπτή σαν κρίνοη φωνή των θεαινών, και ηχεί η κορφή του χιονισμένου Ολύμπουκαι των αθάνατων τα δώματα. Κι αυτές αθάνατη αφήνουνε φωνήκαι πρώτα των σεβαστών θεών το γένος υμνούν με το τραγούδι τους,απ᾽ την αρχή, αυτό που γέννησε η Γη κι ο Ουρανός ο ευρύς,μα κι όσους θεούς, χορηγούς των αγαθών, από αυτούς γεννήθηκαν.Ύστερα πάλι υμνούν το Δία, θεών κι ανθρώπων τον πατέρα,[καθώς αρχίζουν, μα κι όταν τελειώνουν το τραγούδι τους οι θεές,]πόσο καλύτερος είναι απ᾽ τους θεούς και μέγιστος στη δύναμή του.50Ύστερα πάλι των ανθρώπων τη γενιά υμνούν μα και των δυνατών Γιγάντωνκαι τέρπουνε του Δία το νου μέσα στον Όλυμπο,οι Ολυμπιάδες Μούσες, του αιγιδοφόρου Δία οι κόρες.