Ψευδο-συσχετίσεις και λανθασμένα συμπεράσματα

Είναι έγκυρες οι προβλέψεις της αστρολογίας; Του καφέ; Της παλάμης; Της γραφολογίας; Της νουμερολογίας; Είναι χαζές οι ξανθιές; Ποια η άποψή σας για την ομοιοπαθητική; Την τηλεπάθεια; Αν δεις μαύρη γάτα…;

Για τον μέσο πολίτη ο κόσμος είναι ένα αρκετά πολύπλοκο μέρος. Σχεδόν όλοι μας γνωρίζουμε τι συμβαίνει γύρω μας, απλά δεν ξέρουμε πάντα γιατί. Ταυτόχρονα, δυστυχώς ή ευτυχώς, μας διακρίνει μια έντονη ανάγκη να ερμηνεύσουμε αυτά που συμβαίνουν. Συχνά όμως, πιθανόν λόγω έλλειψης εκπαίδευσης στην ικανότητα κριτικής σκέψης, συνδυάζοντας μια σειρά γεγονότων καταλήγουμε άθελα σε λανθασμένα συμπεράσματα, όπως για παράδειγμα σε ψευδο-συσχετίσεις της μορφής:

”Κάθε φορά που πλένω το αμάξι μου βρέχει”.

”Μόλις τώρα σε σκεφτόμουνα και πήρες τηλέφωνο!”

”Είδα στον ύπνο μου ότι αρρώστησαν οι γονείς μου και την άλλη μέρα αρρώστησε η μητέρα μου.”

”Αυτές τις κάλτσες τις φοράω μόνον σε ημιτελικούς αγώνες και πάνω, επειδή πρόπερσι κατακτήσαμε το πρωτάθλημα μ’ αυτές. Είναι το γούρι μου. Φυσικά και δεν τις πλένω, να μη φύγει το γούρι.”

Τι θα μπορούσατε να απαντήσετε (τουλάχιστον στις τρεις πρώτες προτάσεις) ώστε να βοηθήσετε το άτομο να καταλάβει ότι πρόκειται μάλλον περί συμπτώσεως; Η απάντηση βρίσκεται στην υποσημείωση[1], αλλά μην κλέβετε… ακόμα. Σκεφτείτε πρώτα τη δική σας απάντηση.

Δύο τουλάχιστον φορές το χρόνο (στις αρχές του νέου εξαμήνου) πασχίζω να παρακινήσω τους φοιτητές μου να αναπτύξουν ”κριτική σκέψη”, διδάσκοντας τον τρόπο σκέψης της επιστήμης (μεθοδολογία έρευνας), παρουσιάζοντας κάποιες επιστημονικά αποδεδειγμένες αρχές και αλήθειες. Πολλές φορές είναι σαν να κτυπάω σε έναν τοίχο. Λόγω της ισχυρής επιρροής από προηγούμενα μηνύματα που έχουν δεχτεί κατ’ εξακολούθηση, βρίσκω πολύ δύσκολο να ξεριζώσω από το μυαλό τους την πίστη τους σε δεισιδαιμονίες, αστρολόγους, καφετζούδες, κλπ. (Παρεμπιπτόντως, μόνο καφετζούδες σπουδαγμένες στη Βραζιλία να εμπιστεύεστε).

Συχνά, τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν για να υποστηρίξουν τις απόψεις τους θυμίζουν τη λογική του αλκοολικού που δήλωσε κατενθουσιασμένος με έκφραση ”Εύρηκα” ζωγραφισμένη στο πρόσωπο του και μάτια να γυαλίζουν: ”Πρόσεξε να δεις! Πίνω ουίσκι με πάγο και μεθάω. Πίνω βότκα με πάγο και μεθάω. Το κοινό στοιχείο είναι το νερό… θα κόψω το νερό!” Ή, ”το τσιγάρο είναι ακίνδυνο! Ο παππούς μου κάπνιζε και έζησε 85 χρόνια”.

Δυστυχώς, τους απαντώ, οι προσωπικές παρατηρήσεις δεν είναι αρκετές. Χρειάζονται καλοσχεδιασμένες και έγκυρες έρευνες. Εάν όμως ο σχεδιασμός της έρευνας δεν είναι σωστός, είτε γιατί ο ερευνητής δεν έχει επαρκή εκπαίδευση στο σχεδιασμό ερευνών είτε γιατί είναι προκατειλημμένος (π.χ., προασπίζει τα συμφέροντα μιας εταιρείας), τα αποτελέσματα είναι προφανώς και αυτά λανθασμένα.

Για παράδειγμα, αναλογιστείτε ποιος θα είχε συμφέρον από την παρακάτω υποθετική έρευνα: ”Παίρνουμε 50 σκουληκάκια και τα εναποθέτουμε στον πάτο ποτηριών με το αλκοόλ… πεθαίνουν ακαριαία. Συμπέρασμα; Κλινικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι το αλκοόλ σκοτώνει τα σκουληκάκια μέσα μας”.

Τα συμπεράσματα μιας έγκυρης έρευνας μπορούν να παρερμηνευτούν εύκολα, εσκεμμένα ή άθελα, ακόμα και από επαγγελματίες στο χώρο. Εμείς οι κοινοί θνητοί, όμως, είμαστε ευάλωτοι στην παραποίηση της αλήθειας από άτομα και οργανισμούς με οικονομικά συμφέροντα. Ιδού ένα ακόμη παράδειγμα: ”Έρευνες βρήκαν ότι η σοκολάτα περιέχει συστατικά τα οποία βοηθούν στην χ λειτουργία του οργανισμού, ενώ το κάπνισμα στην ψ λειτουργία”. Ο εθισμένος στη σοκολάτα ή ο μανιώδης καπνιστής δεν χρειάζεται περισσότερο για να πειστεί και να ησυχάσει για αρκετό καιρό από τις ενοχές του. Αυτό που παραλείπει το άρθρο ή ο δημοσιογράφος να αναφέρει (προφανώς επειδή η είδηση δεν θα έχει τόσο μεγάλο αντίκτυπο), είναι οι δύο χιλιάδες προηγούμενες έρευνες οι οποίες ανέφεραν ότι η σοκολάτα και το τσιγάρο όχι μόνο δεν βοηθάνε καθόλου αλλά είναι και επιζήμια στις λειτουργίες α έως φ και στη λειτουργία ω.

Η ικανότητα να μπορεί κάποιος να διακρίνει την αλήθεια δεν είναι έμφυτη αλλά αποκτάται. Τα σχετικά μαθήματα ή βιβλία έχουν τίτλους όπως μεθοδολογία, σχεδιασμός και συγγραφή επιστημονικής έρευνας, κ.ά. Για τους ενθουσιώδεις του διαδικτύου προτείνω τις ιστοσελίδες www.sceptics.com και www.quackwatch.org.
------------------------------------
[1] 1. Κάθε φορά; 2. Μήπως είναι η ώρα που τηλεφωνιέστε συνήθως; Μέτρησες πόσες φορές τον σκέφτηκες και δε σου τηλεφώνησε; 3. Κατ’ αρχήν, κατά ποσοστό 60% τείνουμε να ονειρευόμαστε πράγματα από την καθημερινή ζωή μας, και συνεπώς πράγματα τα οποία έχουν αρκετές πιθανότητες να συμβούν. Αλήθεια, πόσα όνειρά σας βγαίνουν κατά μέσον όρο ετησίως; Η απάντηση συνήθως ύστερα από αρκετή σκέψη είναι ”4 με 5”. Εάν τα όνειρα προβλέπουν το μέλλον, και εφόσον βλέπουμε 4-5 όνειρα την ημέρα, τι γίνεται με τα υπόλοιπα 1400;

Κάβειροι, Τελχίνες, Ιδαίοι δάκτυλοι, οι μυσταγωγικές αδελφότητες της φωτιάς

Στο παρόν άρθρο θα επιχειρήσουμε μία μικρή αναδρομή στις μυστηριακές τελετές που σχετίζονται με την φωτιά, τους Καβείρους, τους Τελχίνες και τους Ιδαίους Δακτύλους.

Όπως γνωρίζουμε οι μυήσεις στις Καβειριακές μυσταγωγικές τελετές διαρκούσαν εννέα ημέρες. (Kαθόλου τυχαίος αριθμός, εξαιρετικά συμβολικός, βλέπε σχετικά άρθρα, αποσυμβολισμού αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας). Σ’ αυτή τη χρονική διάρκεια έσβηναν όλα τα φώτα στο νησί της Λήμνου και πένθος απλωνόταν σε αυτό. Νηστεία και θρήνος συμπεριλαμβάνοντα στις εκδηλώσεις του πένθους, έως ότου έρθει με πλοίο το «ιερό Άγιο φως» από την Δήλο. Τότε οι Λημνιοί λάμβαναν το» Άγιο φως», πιστεύοντας ότι έτσι καθαρμένοι από κάθε κακό έμπαιναν σε καινούργια ζωή, «αναγεννιόντουσαν» κάνοντας μια νέα αρχή…

Η μύηση παρείχε στους μυημένους το δικαίωμα να επικαλούνται τους μεγάλους «Καβείρους Θεούς» με τα αληθινά τους ονόματα και ν’ απευθύνουν στους θεούς ονομαστική και παντοδύναμη επίκληση, που είχε ως αποτέλεσμα τη βέβαιη και ασφαλή επικουρία τους σε περίπτωση κινδύνου.

Αυτά είναι γνωστά λιγότερο ή περισσότερο. Αυτή που δεν είναι ευρέως γνωστή είναι, η γιορτή της «πυρφορίας» στην Λήμνο. (Η φωτιά σηματοδοτεί την χρονική στιγμή που ο άνθρωπος ξεχώρισε από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο, βλέπε σχετικό μύθο του Προμηθέα και αποσυμβολισμό αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας…).

Σύμφωνα με τον W. Burrkert, οι συντεχνιακοί μεταλλουργοί «μύστες» των μυστικών της χρήσης της φωτιάς και της αλχημικής μετατροπής των μετάλλων, διαδραμάτιζαν πρωταρχικό ρόλο σε αυτήν την ιεροτελεστία. Πρέπει να τους φανταστούμε να φορούν μάσκες, και να ανεβαίνουν στο βουνό της Λήμνου Μόσυχλο το «κεκαυμένο βουνό», εκεί όπου έπεσε, ή μάλλον έριξαν οι γονείς του από τον Όλυμπο, καθώς ήταν άσχημος και κουτσός (συμβολική η αναπηρία του - βλέπε σχετικά μας άρθρα, αποσυμβολισμού της αρχαίας Ελληνικής μυθολογίας). Εκεί λοιπόν άναβαν καθαρή και αμόλυντη φωτιά η οποία για τους πιστούς θα κατέβαινε καθαρή και αμόλυντη από τον ουρανό, όπως ο Ήφαιστος…

Πως γινόταν αυτό; Χρησιμοποιούσαν ένα «χαλκείο», ένα χάλκινο αντανακλαστικό κάτοπτρο που θα κρατούσαν απέναντι στον ήλιο, ότι δηλαδή γίνεται σήμερα με το άναμμα της Ολυμπιακή φλόγας. Ο Αντιμαχος κάνει λόγο για «την φλόγα του Ήφαιστου που ανάβει στις κορυφές του Μόσυχλου ο δαίμων», ενώ ο Φιλοκτήτης στην ομώνυμη τραγωδία του (Σοφοκλή), μιλά για την Λημνιακή φωτιά που την «αντανακλούν» και την εξορκίζουν να παρουσιαστεί.

Τη φωτιά που άναβαν οι μεγαλουργοί στο Μόσυχλο την μετέφεραν με λαμπαδηδρομία στην πόλη να την μοιράσουν στα ιερά, στα σπίτια και στα εργαστήρια.

Η χρήση της φωτιάς και η «αλχημική μεταστοιχείωση» των μεταλλευμάτων μέσω αυτής, υπήρξε το σημαντικότερο συστατικό στοιχείο, το οποίο αποτέλεσε το έναυσμα για την ανάπτυξη του Ανθρώπινου πολιτισμού. Δεν είναι τυχαίο, πως τα Καβείρια μυστήρια περιελάμβαναν τη θεμελιώδη διδασκαλία για τη δημιουργία του κόσμου αλλά και του πρώτου ανθρώπου. Σε σχέση με τη γένεση του πρώτου ανθρώπου, ένα από τα πρόσωπα των μυστηρίων έφερε το όνομα «Αδάμας» και σ’ αυτό αναπαρίσταναν τον «αρχέτυπο άνθρωπο», τον πρώτο άντρα που γεννήθηκε ποτέ. Καταρχάς παρατηρούμε, πως το όνομα είναι πανομοιότυπο με το όνομα «Αδάμ», της «Παλαιάς Διαθήκης». Ο Πίνδαρος σε απόσπασμα, που διέσωσε ο συγγραφέας των«Φιλοσοφουμένων», αναφέρει για τον Αδάμα:

«Tον εκ της αγίας Λήμνου γεννηθέντα Κάβειρον » μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίοι σε πολλά μέρη της Ελλάδας θεωρούνταν ως οι πρόδρομοι του ανθρώπινου γένους, κατά κάποιο τρόπο παρόμοιο με τους πρωτόπλαστους της ελληνικής μυθολογίας. Εκεί αναφέρεται και ο Αδάμας. Όμως αυτό ήταν επίθετο του χθόνιου θεού Πλούτωνα, που συμπεριλαμβανόταν στους Καβείρους της Σαμοθράκης, όπου ο Αδάμας θεωρούνταν ο αρχέγονος άνθρωπος».

Ο Ζώσιμος ο Πανωπολίτης (Έλληνας αλχημιστής που έζησε στα τέλη του 4ου μέχρι τις αρχές του 5ου αιώνα, ο οποίος έκανε διάφορες μεταλλουργικές μελέτες, εξέλιξε την απόσταξη και καθιέρωσε τον όρο της χημείας. Δίδαξε στην Αλεξάνδρεια και έγραψε 28 βιβλία περί Αλχημείας, από τα οποία μόνο ένα διασώθηκε. Θεωρείται ότι είναι ένας από τους πρώτους αλχημιστές) «αποκωδικοποεί» την «φύση» του «Αδάμα»:

«Τον πρώτο άνθρωπο που στην Αίγυπτο αποκαλείται Θωθ, οι υπόλοιποι λαοί τον αποκαλούσαν ΑΔΑΜ, όνομα που πάρθηκε από την γλώσσα των Αγγέλων. Τον ονόμασαν έτσι εξαιτίας της συμβολικής αξίας των τεσσάρων γραμμάτων, δηλαδή των τεσσάρων στοιχείων που αντιστοιχούν στα σημεία του ορίζοντα σε ολόκληρη την σφαίρα.

Το Α- Ανατολή, Δ- Δύση, Α – Άρκτος (βορράς) και Μ- Μεσημβρία (Νότος), αντιστοιχώντας επίσης το καθένα και σε ένα από τα τέσσερα στοιχεία που συνθέτουν τον κόσμο. Επομένως ο σαρκικός ΑΔΑΜ αποκαλείται Θωθ, όσον αφορά το εξωτερικό του σχήμα.

Ο άνθρωπος που βρίσκεται μέσα στον ΑΔΑΜ – ο πνευματικός άνθρωπος – αυτός έχει ένα ιδιαίτερο όνομα και ένα κοινό όνομα. Το ιδιαίτερο όνομα δεν το γνωρίζω. Μόνον ο Νικόμαχος ο κρυφός γνωρίζει τέτοια πράγματα. Το κοινό του όνομα είναι ΦΩΣ».

Σε Θηβαϊκό αγγείο, το οποίο απεικονίζει σκηνή από τις Θηβαϊκές Καβειριακές τελετές, ο πρώτος άνθρωπος ονομάζεται «Πρατόλαος». Πιο συγκεκριμένα, στο αγγείο, παριστάνεται Κάβειρος ξαπλωμένος ως Διόνυσος σε στάση οινοποσίας, κρατώντας κάνθαρο. Μπροστά του βρίσκεται όρθιος ο «Παις», ο οποίος βγάζει με την οινοχόη κρασί από τον κρατήρα και παραπέρα παρουσιάζονται τρεις μορφές.

Ένα παιδί με την επιγραφή «Πρατόλαος», μια γυναίκα, η Κράτεια, αγκαλιασμένη ερωτικά με έναν άνδρα, το Μίτο. Η γιγάντια μορφή του θεού, που αποδίδεται με τον αρχαϊκό τύπο του Διονύσου, φανερώνει ότι το Θεϊκό πνεύμα, «μεταστοιχειώνεται» όπως ο οίνος στην ύλη, καθώς «υιός» του, « ο Παις», χορηγεί τη ζωή παρέχοντας στον άνθρωπο τον οίνο, τη δύναμη ζωής. Ακολουθεί το ερωτικό αγκάλιασμα του Μίτου με την Κράτεια. Ίσως το σύμπλεγμα αυτό να συμβολίζει την ένωση της αρσενικής με τη θηλυκή δύναμη από την οποία βγήκε ο πρώτος άνθρωπος (ο Πρατόλαος).

Από την ένωση του σπέρματος του Μίτου με τη γυναικεία δύναμη της Κράτειας γεννιέται ο μικρός «Πρατόλαος». Είναι το μυστήριο της ζωής, που αποκαλύπτεται με την τέλεση των μυστηρίων, της ζωής που προκύπτει από την ένωση του αρσενικού και του θηλυκού, της δημιουργίας που εκδηλώνεται από τη ζεύξη των αντιθέτων. Είναι η ενοίκηση του Θεού στον άνθρωπο. Η κάθοδος του πνεύματος στην ύλη, η «μεγάλη σταύρωση».

Δεν είναι επίσης τυχαίο, πως σύμφωνα με τις αρχαίες πηγές όσοι ασχολήθηκαν με την χρήση της φωτιάς, θεωρούνταν πως είχαν «μαγικές δυνάμεις».

Εκτός των Καβείρων, παρόμοια σχέση με την «μυσταγωγική τέχνη της φωτιάς» είχαν επίσης οι Ιδάιοι δάκτυλοι, και οι Τελχίνες οι οποίοι θεωρούνταν εκτός από μεταλλουργοί, «εφευρέτες» και «μάγοι». Πίσω από τους μύθους των Ιδαίων Δακτύλων και των Τελχίνων όπως θα διαπιστώσουμε στην συνέχεια, απηχούνται οι κλειστά οργανωμένες συντεχνίες των μεταλλουργών, οι οποίοι διατηρούσαν στα πλαίσια της ομάδας τα «μυστικά» της τέχνης τους.

Ήταν κλειστές επαγγελματικές-οικογενειακές, ομάδες μεταλλουργών «δημιουργών» που διατήρησαν τις γνώσεις, τα μυστικά της τέχνης και τις τεχνικές, και κράτησαν τη συνέχεια από τα προϊστορικά χρόνια έως και το 10ο αι. π.Χ. Οι «μυσταγωγοί» της φωτιάς, αντιμετωπίζονταν ως «γόητες», μάγοι και σοφοί, κατά αναλογία των μυθικών δαιμόνων με τους οποίους φαίνεται ότι ήταν συνυφασμένοι, γεγονός που θα πρέπει να υποστηριζόταν από τη φύση του επαγγέλματος, αλλά και από τον «κλειστό» χαρακτήρα των ομάδων κατόχων των μυστικών του. Η αντιμετώπιση εξάλλου των μεταλλουργών ως «μάγων» με αξιοθαύμαστες και συγχρόνως επικίνδυνες, μαγικές ικανότητες, είναι συχνή και σε άλλους πολιτισμούς.

Στον Ελληνικό χώρο, οι Ιδάιοι δάκτυλοι όπως και οι Τελχίνες ήταν επίσης μεταλλουργοί, εφευρέτες και μάγοι. Η μόνη διαφορά των Ιδαίων δακτύλων από τους Τελχίνες, είναι ότι στην περίπτωση των Τελχινών επικρατήσαν κάποια αρνητικά στοιχεία, του χαρακτήρα τους όπως η βασκανία, ο φόνος κ.λ.π.

Ειδικότερα, οι Τελχίνες, συχνά αναφέρονται ως θνητοί, ενώ άλλοτε ως «μυθικοί δαίμονες», οι οποίοι κατείχαν τις ιδιότητες του «βάσκανου», του «γόη», του «μάγου», του πανούργου κλπ. Τα όντα αυτά ονομάστηκαν Τελχίνες από το ρήμα «Θέλγω», διότι είτε όταν έγινε ο κατακλυσμός, αυτοί επιχείρησαν να κολακέψουν τους θεούς ώστε να σωθούν, είτε επειδή πίστευαν πως ήτανε θεματοφύλακες των αρχαίων «μυστηρίων».

Οι Τελχίνες θεωρούνταν Ηφαιστειακά πνεύματα του πυρός, παρόμοιας φύσεως με τους Καβείρους, για τα οποία λίγα είναι γνωστά, πέρα από σχετικούς μύθους που συναντώνται στην Κρήτη, την Κύπρο και τη Ρόδο. Ήταν σπουδαίοι τεχνίτες και εφευρέτες που είχαν ανακαλύψει διάφορα μέταλλα, όπως τον χαλκό και τον σίδηρο, και είχαν επινοήσει πολλά εργαλεία για την τέχνη τους, που φέροντάς τα έδιναν την εντύπωση πως τους έλειπαν τα άκρα. Υπήρχε επίσης η πίστη πως δίδαξαν στους ανθρώπους την πρώιμη μεταλλουργία και την εξόρυξη των μετάλλων.

Οι Τελχίνες αναφέρονται ως κατασκευαστές της άρπης του Κρόνου και της τρίαινας του Ποσειδώνα καθώς και χυτά αγάλματα πολλών θεών (Η τρίαινα είναι ένα σύμβολο που συμβόλιζε τόσο, την τριμερή φύση του μακρόσοσμου, όσο και του μικρόκοσμου Πνεύμα –ψυχή –ύλη).

Ήταν παιδιά της Θάλασσας της Γης ή του Πόντου και περιγράφονται ως άποδες και άχειρες φέροντας όμως πτέρυγες. Κατά τη αρχαία παράδοση οι Τελχίνες, που ήταν εννέα στον αριθμό, προέρχονταν από την Κρήτη «κουροτροφήσαντες» τον Δία, για αυτό και καλούνταν Κουρήτες. Στη συνέχεια αυτοί πήγαν στην Κύπρο και αργότερα στη Ρόδο όπου και κλήθηκε η νήσος εξ αυτών Τελχινίς.

Εκεί ίδρυσαν πολλές πόλεις μεταξύ των οποίων ήταν η Κάμειρος, η Ιαλυσός και η Λίνδος. Οι Τελχίνες έφυγαν από την Ρόδο όταν προαισθάνθηκαν ότι ερχόταν ένας κατακλυσμός. Από εκεί διασκορπίστηκαν σε διάφορα μέρη, και από αυτούς ο Λυκαίος πήγε στην Λυκία, όπου ίδρυσε το ναό του Λυκαίου Απόλλωνος.

Σύμφωνα με άλλους, τους Τελχίνες τους έδιωξαν οι Ηλιάδες οι γιοί του Ήλιου όταν κατέλαβαν την Ρόδο. Πριν φύγουν οι Τελχίνες, οι οποίοι ήταν μάγοι φθονεροί, ράντισαν το νησί με θειάφι και νερό της Στύγας, ώστε να ξεραθούν τα χωράφια και να μείνει το νησί άγονο. Για το τέλος των Τελχινών λέγεται πως ο Απόλλωνας ή ο Δίας τους έπνιξε επειδή δεν μπορούσαν να ανεχθούν άλλο τις ζημίες που προκαλούσε το βάσκανο βλέμμα τους. αλλά χάρισαν τη ζωή στην Δεξιθέα και τις αδελφές της, κόρες του Δάμωνα (Δάμων ή Δημώνακας ή Δημώναξ) ηγέτη των Τελχίνων, επειδή η μητέρα τους Μακελώ, είχε τιμήσει την έλευση των δύο θεών.

Στην μαγική τους φύση όφειλαν την ικανότητα τους να επηρεάζουν τον καιρό, και να μεταμορφώνονται με διάφορες μορφές. Ο τρόπος με τον οποίο οι Τελχίνες κρατούν ζηλόφθονα φυλαγμένα τα μυστικά της τέχνης τους, αποκαλύπτει πως πίσω από τον μύθο, ανιχνεύονται οι πρώτες «κλειστές» θρησκευτικές οργανωμένες συντεχνίες των σιδηρουργών, όπως φαίνεται και από την σύναψη τους με την Κύπρο και την Κρήτη, γνωστά κέντρα μεταλλουργίας και μεταλλοτεχνίας.

Ο αμφίσημος χαρακτήρας τους , επιδέξιοι τεχνίτες και εφευρέτες από τη μία, και κακοποιοί δαίμονες από την άλλη, έχει το παράλληλο του σε μυθολογίες άλλων λαών, που αφορούν τη μεγάλη περιοχή των μύθων της «γένεσης του πολιτισμού» και των λεγομένων ηρώων του πολιτισμού. Οι Τελχίνες συενεπώς, θα πρέπει να θεωρηθούν ως οι «αρχέγονοι Κάβειροι», αφού η Καφείρα που τους βοήθησε να αναθρέψουν τον Ποσειδώνα συνδέεται με την Καβείρα, μητέρα των Καβείρων. Κατά την τέλεση των Καβείριων μυστηρίων, οι μύστες πήγαιναν μπροστά σε έναν λίθο, που βρισκότανε μέσα σε έναν στρογγυλό (κυκλικό) λάκκο.

Γενικά οι Τελχίνες ήταν σεληνιακοί ιερείς, «μυσταγωγοί» των ιερών μυστηρίων της μεγάλης μητέρας, γεγονός που μας παραπέμπει σε προ – «Ολύμπιες» και μητριαρχικές εποχές. Ο λέξη μάγος εξάλου κατά μια ερμηνεία προέρχεται από το «μαγείρεμα» των θυσιαστικών προσφορών των ιέρειων της μεγάλης Πότνιας θεάς, που λάμβανε χώρα μέσα στα ιερά στα σπήλαια.

Σε διάφορα αποσπάσματα των Διονυσιακών του Νόννου, συναντούμε τις ονομασίες «Λύκος», «Σκέλμις» και «Δαμναμενεύς», για τους Τελχίνες. Ο Ησύχιος ο Αλεξανδρεύς τον 5ο αι. μ.Χ, αποδίδει σε κάποιον από τους Τελχίνες, το όνομα «Μύλας». Τον ίδιο αιώνα ο Στέφανος ο Βυζάντιος αναφέρει στο γεωγραφικό λεξικό Εθνικά, ότι το βουνό της Ρόδου Ατάβυρον, επονομάσθηκε έτσι, χάριν κάποιου Τελχίνα, ονόματι «Αταβύριος».

Στο έργο του Ιωάννου Τζέτζου «Χιλιάδες, Περί Βασκάνων Εριννύων και Αλαστόρων Τελχίνων», συναντούμε τα ονόματα «Μίνων» και «Νίκων», ενώ στην επιτομή του έργου του Ζηνοβίου, περί Παροιμιών, αναφέρεται το «Σίμων ή Σίμωνας». Ένας άλλος ενδιαφέρον μύθος, είναι εκείνος κατά τον οποίο οι Τελχνίνες ήταν τρείς και ονομάζονταν «Χρυσός», «Άργυρος» και «Χαλκός», από τα μέταλλα των οποίων η ανακάλυψη οφειλόταν σ᾽αυτούς.

Όπως προαναφέρθηκε, οι Τελχίνες είχαν άμεση σχέση – αν δεν ταυτίζονται-, τόσο με τους Καβείρους, όσο και με τους Ιδαίους δακτύλους. Οι Ιδαίοι Δάκτυλοι θεωρούντα επίσης δαίμονες, οι οποίοι που κατάγονταν από το βουνό Ίδη της Κρήτης. Αποτελούσαν την ακολουθία της μητέρας των θεών, της Ρέας ή Κυβέλης.

Τους ονόμασαν «Δακτύλους» επειδή ήταν πέντε τον αριθμό, όσα δηλαδή και τα δάκτυλα του ενός χεριού, ή επειδή ήταν πολύ επιδέξιοι στα χέρια, ιδίως ως προς την κατεργασία των μετάλλων, ή επειδή όταν τους γέννησε η μητέρα τους (που ήταν η Ρέα ή η Αγχιάλη) έμπηξε από τους πόνους του τοκετού τα δάχτυλά της στο χώμα, ή, τέλος, γιατί γεννήθηκαν από τη σκόνη που έριξαν πίσω τους με τα δάχτυλά τους οι τροφοί του Δία.

Αναφέρονται και περισσότεροι από πέντε Δάκτυλοι, από δεκαπέντε, έως και εκατό, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι άνδρες που γεννήθηκαν στην Κρήτη.

Οι Δάκτυλοι υποτίθεται ότι βρήκαν και κατεργάσθηκαν πρώτοι τον σίδηρο, ενώ κάποιες πηγές τους αποδίδουν και την καθιέρωση των «σχετικών Μυστηρίων». Σύμφωνα με την επικρατούσα παράδοση, οι Κουρήτες, ταυτίζονται με τους Ιδαίους Δακτύλους, στους οποίους εμπιστεύθηκε η Ρέα τη φύλαξη του βρέφους της, του θεού Δία.

Μία παράδοση των Ηλείων δίνει και τα ονόματα των πέντε οι οποίοι ήταν και οι ιδρυτές των πρώτων Ολυμπιακών αγώνων: Ηρακλής ο μεγαλύτερος σε ηλικία (όχι ο συνώνυμος ήρωας), Παιωναίος, Επιμήδης, Ιάσιος και Ίδας.

Πιο συγκεκριμένα, ο Ηρακλής πρότεινε στους άλλους τέσσερις να κάνουν αγώνες δρόμου καθώς πρόσεχαν τον μικρό. Μετά τη λήξη των αγώνων, ο Ιδαίος Ηρακλής στεφάνωσε τους νικητές. Στη συνέχεια, πρότεινε να τελούνται οι αγώνες αυτοί κάθε πέντε χρόνια, όσοι ήταν και οι Ιδαίοι Δάκτυλοι. Πραγματικά, στην Ολυμπία υπήρχε ιδιαίτερος βωμός των Ιδαίων Δακτύλων.

Σύμφωνα με μία άλλη μάλλον αρχαιότερη, παράδοση, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι ήταν τρεις: ο «Κέλμις», ο «Δαμναμενεύς» και ο «Άκμων», όλοι τους παντοδύναμοι μάγοι. Αυτοί οι μάγοι ήταν υπηρέτες της Αδράστειας, που πρώτοι άσκησαν την τέχνη του «πολυμήτιος» Ηφαίστου κατεργαζόμενοι με τη φωτιά το σίδερο και τον χαλκό.

Οι Ιδαίοι, οι «γόητες», «Άκμων», «Δαμναμενεύς» και «Κέλμις», θεωρούνται από τους περισσότερους συγγραφείς ως οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης και τοποθετούνται στο όρος Ίδη (Ψηλορείτης) ενώ κατά μία άλλη παράδοση κατοικούσαν στις υπώρειες του όρους Ίδη στην Τρωάδα από όπου ήρθαν μαζί με τον Μύγδονα στην Ευρώπη. Εκτός από τη σχέση τους με τη μεταλλουργία, οι Ιδαίοι Δάκτυλοι θεωρούνται ότι εισήγαγαν τις μυστηριακές λατρείες, σχετίζονταν με τη μουσική, είχαν τη δυνατότητα ως μάγοι και σοφοί να αποτρέπουν το κακό, και κατά τις μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων, είναι πάντα συνδεδεμένοι με τη λατρεία της Μητέρας Θεάς.

Ταυτίζονται με τους Κουρήτες, νεαρούς πολεμιστές, οι οποίοι θεωρούνται απόγονοι τους και σχετίζονται με την ανατροφή του Δία στο Ιδαίον Άντρο, επίσης με τους Κορύβαντες και τους Καβείρους. Οι Κουρήτες, λέγεται ότι ήταν οι πρώτοι κάτοικοι της Κρήτης και δημιούργησαν το πρώτο πολιτισμό στο νησί. Σύμφωνα με τους μύθους, οι Κουρήτες ήταν υπεύθυνοι για κάθε είδους ανακάλυψη της εποχής εκείνης, και βοήθησαν στην οργάνωση της κοινωνικής ζωής στην Κρήτη. Την πρώτη εφεύρεση των Κουρήτων ακολούθησαν πολλές και σημαντικές άλλες ανακαλύψεις. Υπήρξαν οι πρώτοι που ασχολήθηκαν και δίδαξαν στο ανθρώπινο είδος το κυνήγι φτιάχνοντας το πρώτο τόξο, την κτηνοτροφία εξημερώνοντας τα ζώα, τη μελισσοκομία, τη μεταλλουργία και το χορό. Οι Κουρήτες έφτιαξαν επίσης το πρώτο τύμπανο, το οποίο το κατασκεύασαν, τεντώνοντας το δέρμα ενός ζώου και το έκαναν δώρο στη Ρέα.

Ο άγνωστος επικός ποιητής της «Φορωνίδας», των αρχών του 6ου π.χ αιώνα, σε ένα από τα αποσπάσματα που έχουν διασωθεί, αναφέρει πως οι τρείς μάγοι Ιδαίοι Φρύγες ζούσαν στα βουνά. Ο «Κέλμης», ο πανήψηλος «Δαμναμενεύς», και ο πανίσχυρος «Άκμων». Είχαν πολύ επιδέξια χέρια, και ήταν υπηρέτες της βουσίσις Αδράστειας. Αυτοί πρώτοι βρήκαν στα βουνά την τέχνη του πολυμήχανου Ηφαίστου. Έβγαλαν τον μαύρο σίδηρο από την γη, τον επεξεργάστηκαν στην φωτιά και έφτιαξαν εξαιρετικά έργα. Αυτή την ανακάλυψη αποδίδει και το Πάριο χρονικό στους Δακτύλους, ανακάλυψαν λέει στην Ιδα τον σίδηρο, και την τοποθετεί στο 1432 π.x.

Ο Σοφοκλής στο χαμένο του σατυρικό δράμα «Κωφοί σάτυροι», το οποίο είχε ως θέμα την κλοπή της φωτιάς από τον Προμηθέα , παρουσίαζε τους Ιδαίους δακτύλους Φρύγες, και ανέφερε μία ιστορία που λεγόταν για αυτούς.

Ο «Κέλμης» κάποτε παραστράτησε και φέρθηκε προσβλητικά προς την Ρέα. Τότε η Ρέα ανέθεσε στους δύο αδελφούς του να τον βρουν και να τον τιμωρήσουν προσδένοντας τον με άθραυστα σιδερένια δεσμά στην Ιδη. Για αυτό τον λόγο σφυρηλατήθηκε τότε ο πιο σκληρός σίδηρος.

Ο Πυθαγόρας πηγαίνοντας στην Κρήτη, συνάντησε τον «Μόργη», έναν από τους Ιδαίους Δακτύλους, ο ποίος τον «μύησε» μετά από την αναγκαία «κάθαρση», στα μυστήρια του Διός με «ενθρόνιση». Τα μυστήρια τελούνταν υπό άκρα μυστικότητα. Για αυτό και ο Πυθαγόρας όπως είναι γνωστό, επέβαλε τον νόμο της σιωπής σε ότι αφορούσε τις διδασκαλίες του. Από εκεί προέρχεται και η λέξη Omertà, που χρησιμοποιεί η «μαφία» στην Ιταλία, όπου ο Πυθαγόρας ίδρυσε την σχολή του. Omertà = κώδιξ τιμής/σιωπής, των λεγομένων «αρρήτων δογμάτων», «ἐν ἐχερρημοσύν ῃ φυλάττωσιν ο ὓς ἂνἀκροάσωνται λόγους». Ιάμβλιχος (Περί του Πυθαγορικού Βίου, 34, 246, 9 – 10)

Στην πραγματικότητα, η Omertà είναι ο «Νόμος της σιωπής», που η παραβίαση του πρέπει να τιμωρηθεί με θάνατο. Συναφής με το νόμο της σιωπής, είναι και η Μαφίοζικη Σικελική παροιμία: «Όποιος δεν ακούει, δε βλέπει και δε μιλάει, ζει εκατό χρόνια». Φράση η οποία επίσης προέρχεται από την αντίστοιχη Πυθαγόρεια διδαχή: «Ἂκουε, Ὃρα, Σίγα»…!!!

Άλλοι έλεγαν πως οι σοφοί Ιδαίοι δάκτυλοι επινόησαν και τα γράμματα, δηλαδή μαγικά λόγια που πιθανόν ήταν γραμμένα στο λατρευτικό άγαλμα της Άρτεμις στην Έφεσο. Αυτά αποτελούσαν αποτελεσματική βοήθεια για όσους σε ώρα κινδύνου και ανάγκης, τα πρόφεραν και μάλιστα για τους δαιμονισμένους. Αλλά και τα ίδια τα ονόματα των Ιδαίων δακτύλων είχαν τη δύναμη να αποτρέπουν το κακό, από όσους την δύσκολη στιγμή τα κατανόμαζαν.

Η σχέση των Ιδαίων Δάκτυλων με την μεταλουργία είναι φανερή στο μύθο. Οι «γόητες» και σιδηρουργοί Ιδαίοι Δάκτυλοι έχουν ονόματα που μαρτυρούν την σχέση αυτή. «Άκμων» είναι το αμόνι. «Δαμναμενεύες» ίσως σημαίνει το σφυρί, από το δαμνάν που σημαίνει δαμάζω, δηλαδή δίνω στο μέταλο μορφή. Το «Σκέλμις» είναι πολύ κοντά στο ««σκάλλω» που σημαίνει σκάβω.

Σημαντική είναι η μαρτυρία του, Φερεκύδη πως οι Ιδαίοι Δάκτυλοι χωρίζονταν σε είκοσι δεξιούς «μεταλλεύοντες», και τριάντα δύο αριστερούς «γόητες», υποστηρίχθηκε πως αποτελεί απήχηση μία πραγματικής διαίρεσης σε δύο κατηγορίες των «χαλκέων της πότνιας», που αναφέρεται σε Μυκηναϊκές πινακίδες της Πύλου. Οι πρώτοι λένε είναι οι «ώριμοι» τεχνίτες που μυούν τους νέους στο κλειστό επάγγελμα (μύηση – γοητεία είναι πολύ κοντά), και οι δεύτεροι είναι οι «χωρίς μετάλλευμα» ακόμη μυούμενοι.

Είναι φανερό λοιπόν, πως οι αρχαιότερες μυσταγωγικές τελετές ήταν άρρηκτα συνυφασμένες με την λατρεία της φωτιάς και των «μυσταγωγικών» μαγικών τελετών της «Πότνιας μεγάλης Θεάς». Ο «πυρσός των μυστηρίων», στην συνέχεια «μεταλαμπαδεύτηκε» στα Ελευσίνια μυστήρια, όπου οι χθόνιοι Θεοί, κατοικούν πλέον τόσο στον Όλυμπο όσο και στο Άδη, και την θέση της μεγάλης χθόνιας Πότνιας Θεάς παίρνει, η Δήμητρα και η κόρη...

Η σχέση της Λήμνου με τη θεά Άρτεμη

Η Λήμνος συνδέεται κατεξοχήν με τον Θεό Ήφαιστο, υπάρχει όμως και μια Ολύμπια θεά, της οποίας η παρουσία στο νησί δεν αποτελεί απλώς ανάμνηση ενός αρχαίου θεού, αλλά αρχαιολογικό αποτύπωμα που βρίσκεται ακόμα επάνω στην ίδια τη γη. Στη Μύρινα, την πρωτεύουσα του νησιού, η Άρτεμις διέθετε ιερό, το οποίο διασώζεται ακόμα. Το ιερό αυτό δεν λειτουργούσε μόνο ως τόπος λατρείας, αλλά ως σημείο μετάβασης, εκεί όπου η φύση γίνεται κόσμος και ο κόσμος επιστρέφει στη φύση.

Δεν είναι τυχαίο ότι με τη μορφή της Αρτέμιδος σφραγίζονταν στην αρχαιότητα τα δισκία που περιείχαν την περίφημη φαρμακευτική Λημνία γη, γνωστή σε όλο τον αρχαίο κόσμο. Η γη αυτή, συλλεγμένη με τελετουργική πράξη σε συγκεκριμένες ημέρες, πλάθεται και λαμβάνει τη σφραγίδα της θεάς. Δεν πρόκειται απλώς για ένδειξη προελεύσεως. Φέρει τη μορφή της Παρθένου θεάς του κυνηγιού, της σελήνης, της γονιμότητας και της γέννησης, της προστάτιδος της φύσεως και των ζώων, εκείνης που γνωρίζει τα μυστικά της ζωής πριν ακόμη αυτά λάβουν μορφή. Έτσι, η Λημνία γη, σε συνάφεια με τη Γαία που παρέχει τα πάντα, δεν προσφέρει μόνο φάρμακο αλλά και σφραγισμένη θεία χάρη. Η Άρτεμις εδώ δεν θεραπεύει ως ιατρός, αλλά ως φύσις η ίδια, ως δύναμη που επαναφέρει την ισορροπία και επανασυνδέει το σώμα με τον ρυθμό της γης.

Στη Μύρινα υπήρχε επίσης η Λημνία αγελάδα, άγαλμα - ομοίωμα αγελάδας, που συνδέεται συμβολικά με τη θεά Άρτεμη. Η παράδοση, όπως τη διασώζουν ο Πλούταρχος, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος και ο Σοφοκλής, συνδέει το άγαλμα αυτό με ένα σπάνιο ουράνιο φαινόμενο, τη σκιά του Όρος Άθως, η οποία εκτεινόταν έως τη Λήμνο και έπιπτε επάνω στα νώτα της Αγελάδας. Η χερσόνησος του Άθω κατά την αρχαιότητα ήταν ιερός τόπος και άβατον της Αρτέμιδος (Άβατον για τους άντρες κατά την αρχαιότητα, το αντίθετο από ότι συμβαίνει με την επικράτηση του Χριστιανισμού).

Τα κέρατά της αγελαδος, ως σεληνιακό σύμβολο, την εντάσσουν στον κύκλο της νύχτας και της μεταβολής, εκεί όπου η ίδια η θεά φανερώνεται με την πιο αρχαϊκή της μορφή, συγγενή προς τη Μεγάλη Μητέρα.

Στα Καβείρια μυστήρια, αυτή η μνήμη βαθαίνει ακόμη περισσότερο. Εκεί, η Γαία, η μεγάλη μήτηρ, δεν είναι απλώς μία θεότητα ανάμεσα σε άλλες, αλλά η ίδια η μήτρα των πάντων. Από αυτήν αναδύεται η φωτιά, όχι ως ουράνιο δώρο, αλλά ως εσωτερική δύναμη της γης. Από αυτήν γεννώνται τα μέταλλα, τα κρυμμένα σπέρματα του πυρός μέσα στην ύλη. Οι Κάβειροι, χθόνιες και μυητικές δυνάμεις, εργάζονται επάνω σε αυτό το μυστικό: ότι η γη κυοφορεί φως και ότι η μεταμόρφωση της ύλης είναι συγχρόνως πνευματική πράξη.

Έτσι, η Λήμνος αποκαλύπτεται ως τόπος ενιαίος και αδιάσπαστος. Η Άρτεμις σφραγίζει τη γη, η αγελάδα την θρέφει, και η Γαία την γεννά εκ νέου μέσα από το πυρ. Δεν πρόκειται για διαφορετικές παραδόσεις, αλλά για διαδοχικά πέπλα του ίδιου μυστηρίου. Το νησί διατηρεί ακόμη την παλαιά γνώση ότι το ιερό δεν κατοικεί μακριά, αλλά εντός της γης, εκεί όπου η ύλη και το θείο δεν έχουν ακόμη χωριστεί.

Ιστορία της Αρχαίας Αθήνας, Ο Μύθος

Το αρχικό όνομα της Αθήνας ήταν Ακτή ή Ακτική και το είχε πάρει από τον πρώτο της βασιλιά, Ακταίο. Το δεύτερο όνομά της, Κεκροπία, είχε προέλθει από τον βασιλιά Κέκροπα (Κέκρωψ), ο οποίος διαδέχθηκε τον Ακταίο, αφού παντρεύτηκε την κόρη του. Σύμφωνα με τον μύθο, το κάτω μέρος του σώματος του ήταν το ίδιο, με αυτό του δράκοντα.

Κατά την διάρκεια των χρόνων της βασιλείας του, η θεά Αθηνά και ο Ποσειδών συναγωνίσθηκαν για την προστασία της πόλεως, προσφέροντας δώρα. Ο Ποσειδών κτύπησε με την τρίαινα του πάνω στον βράχο της Ακροπόλεως και ανέβλυσε μια πηγή με αλμυρό νερό. Από το χτύπημα (τα τρία σημάδια μπορεί να τα δει κανείς πίσω από το Ερέχθειον...) ξεπήδησε και το πρώτο άλογο έτοιμο να υπηρετήσει τον άνθρωπο, ενώ η Αθηνά πρόσφερε ένα δένδρο ελιάς.

Ο μύθος αναφέρει, ότι όλοι οι άνδρες της Αθήνας ψήφισαν για το δώρο του Ποσειδώνα και όλες οι γυναίκες για το δώρο της Αθηνάς και επειδή ήταν μια γυναίκα παραπάνω από τους άνδρες, η θεά Αθηνά προτιμήθηκε και από αυτήν, η πόλη πήρε το όνομα της.

Για να προστατεύσει την πόλη από τους πειρατές της Καρίας από την θάλασσα και τους Βοιωτούς από την ξηρά, ο Κέκρωψ διένειμε την Αττική σε δώδεκα περιοχές, για να διαχειρίζεται καλύτερα τον πληθυσμό: Αφίδναι, Βραυρώνα, Δεκέλεια, Επάκρια, Ελευσίνα, Κεκροπία, Κηφισία, Κυθαιρός, Φάληρο, Σφαιττός, Τετράπολις, Θορικός. Έδωσε επίσης εντολή, ο καθένας να ρίξει από μία πέτρα και μετρώντας αργότερα όλες τις πέτρες, βρέθηκαν είκοσι χιλιάδες κάτοικοι.

Ο Κέκρωψ εισήγαγε την λατρεία του Διός και τις προσφορές εδεσμάτων (πελανοί) στις τελετές. Ο τάφος του στην Ακρόπολη διετηρείτο μέχρι και τον τέταρτο αιώνα π.Χ. Όταν ένας εχθρικός στρατός πολιόρκησε την Αθήνα, οι Αθηναίοι ζήτησαν την συμβουλή του μαντείου των Δελφών, το οποίο τους έδωσε τον χρησμό, ότι για να σωθεί η πόλη, ένας Αθηναίος έπρεπε να θυσιαστεί με την θέληση του. Όταν η κόρη του Κέκρωπος, Άγραυλος, έμαθε για τον χρησμό, ανέβηκε στην Ακρόπολη και πέφτοντας σκοτώθηκε. Οι Αθηναίοι για να την τιμήσουν, έκτισαν ένα ναό στην Ακρόπολη και κάθε χρόνο εόρταζαν τα Αγραύλεια.

Σύμφωνα με έναν άλλο μύθο, η θεά Αθηνά εμπιστεύθηκε ένα κουτί στην Άγραυλο ή Άγλαυρο, την ίδια κόρη του βασιλιά Κέκροπα, και στις δύο αδελφές της, Έρση και Πάνδροσο, με την οδηγία να μην το ανοίξουν.

Η Πάνδροσος, η μικρότερη, υπάκουσε, αλλά η Άγραυλος και η Έρση το άνοιξαν και είδαν ένα ερπετό με την μορφή παιδιού ή σύμφωνα με άλλη εκδοχή, ένα φίδι περιτυλιγμένο γύρω από το μωρό Εριχθόνιο, το οποίο βγήκε έξω και αναρριχήθηκε στην ασπίδα της Αθηνάς. Οι κοπέλες τρομαγμένες από αυτό που είδαν, έπεσαν από την Ακρόπολη και σκοτώθηκαν.

Τον Κέκροπα διαδέχθηκε ο γιος του, Ερυσίχθων, ο οποίος δεν είχε παιδιά και αυτόν ο Κραναός. Μια από τις θυγατέρες του Κραναού, ονομαζόταν Ατθίς και από το όνομα της, ολόκληρη η περιοχή ονομάσθηκε Αττική.

Ο Κραναός εκθρονίσθηκε από τον Αμφικτύωνα, ο οποίος εν συνεχεία εξορίστηκε από τον Εριχθόνιο, γιο του Ήφαιστου και της Γης.

Ο μύθος τον παριστάνει σαν μισό άνθρωπο και μισό ερπετό. Ανέβηκε στον θρόνο γύρω στα 1500 π.Χ. και εδραίωσε μια ισχυρή δυναστεία, από την οποία προήλθαν οι ήρωες Πανδίων, Ερεχθεύς, Αιγέας, Θησέας. Ο Εριχθόνιος τοποθέτησε στην Ακρόπολη το ξύλινο άγαλμα της Αθηνάς και εισήγαγε την εορτή, τα Αθήναια. Ήταν ο εφευρέτης των αρμάτων με τις τέσσαρες ρόδες και ο πρώτος που χρησιμοποίησε την εκτροφή αλόγων. Παντρεύτηκε την νύμφη Πασιθέα και απέκτησε ένα γιο, τον Πανδίονα. Ο Πανδίων παντρεύτηκε την νύμφη Ζευξίππη και απέκτησε δίδυμους γιους, τον Ερεχθέα και Βάτη και δύο κόρες, την Πρόκνη και την Φιλομήλα.

Τον Πανδίονα διαδέχθηκε ο Ερεχθεύς. Όταν ο Ερεχθεύς ήταν σε πόλεμο με τους Ελευσίνιους και Θράκες, υπό την αρχηγία του Εύμολπου, έλαβε χρησμό από τους Δελφούς, ότι για να νικήσει θα έπρεπε να θυσιάσει τις τρεις από τις έξι θυγατέρες του. Όταν οι κοπέλες με την θέληση τους συναίνεσαν, ο Ερεχθεύς τις θυσίασε. Μετά την θυσία, πήγε στην μάχη με αυτοπεποίθηση και εξολόθρευσε τον εχθρό του.

Όταν οι Ελευσίνιοι νικήθηκαν, ο Ποσειδών στον θυμό του κατέστρεψε το σπίτι του Ερεχθέως, ο οποίος πιθανόν σκοτώθηκε στην μάχη.

Τον Ερεχθέα διαδέχθηκε ο γιος του, Κέκρωψ ΙΙ και αυτόν, ο γιος του Πανδίων ΙΙ, ο οποίος είχε τέσσαρες γιους, τον Αιγέα, Πάλλαδα, Νίσο και Λύκο.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΣΤΗΝ «ΝΙΚΗΤΡΙΑ» ΡΩΜΗ

Κατά την εποχή της "Ρωμαϊκής Ειρήνης" (Pax Romana) τα πράγματα είχαν αλλάξει αρκετά σε σύγκριση με την αιματοβαμμένη εποχή της διεισδύσεως των Ρωμαίων στην Ελλάδα και την εποχή των Μιθριδατικών Πολέμων.

Ιδιαιτέρως από την εποχή του Κλαυδίου (41 - 54 μ.α.χ.χ.), οι Έλληνες, όχι μόνον αποκτούν τον τίτλο του Ρωμαίου πολίτου, αλλά, επιπλέον, πάρα πολλοί από αυτούς καταλαμβάνουν πολύ σημαντικές κοινωνικές και διοικητικές θέσεις μέσα στην Αυτοκρατορία:

Ύπατοι

Τιβέριος Ιούλιος Κέλσος Πολεμαιανός εξ Εφέσσου,
το έτος 91, Γαϊος Ιούλιος Αντίοχος Επιφανής Φιλόπαππος,
το 109, Τιβέριος Ιούλιος Ακύλας Πολεμαιανός,
το 110, Φλάβιος Αρριανός,
το 129, Ηρώδης Αττικός,
το 143, Αύλος Κλαύδιος Χάραξ εκ Περγάμου,
το 147, Μάρκος Αντώνιος Ζήνων,
το 148, Γαϊος Ιούλιος Σεβήρος,
το 155, Τιβέριος Κλαύδιος Ιουλιανός εξ Εφέσσου,
το 159, Μάρκος Πομπήϊος Μακρίνος,
το 160, Ατίλιος Λεύκιος Βιβούλλιος Ρήγιλλος,
το 185 και Τιβέριος Αριστοκλής

Ανθύπατοι

Μάρκος Πομπήϊος Μακρίνος Νέος Θεοφάνης, ανθύπατος Ασίας το 170,

Δήμαρχοι

Γάϊος Ιούλιος Ευρυκλής Ηρκλανός από την Σπάρτη,

Διοικητές επαρχιών και αυτοκρατορικοί επίτροποι

Πομπήϊος Μάρκος του Θεοφάνους,
Γάϊος Ιούλιος Σεβήρος,
Φλάβιος Αρριανός,
Αύλος Κλαύδιος Χάραξ,
Μάρκος Κάσσιος Απρωνιανός,
Αππιανός εξ Αλεξανδρείας,

Συγκλητικοί

Γάϊος Ιούλιος Ευρυκλής Ηρκλανός από την Σπάρτη,
Κλαύδιος Τιτιανός από τα Πάταρα,
Λεύκιος Φλάβιος Σουλπικιανός Δωρίων από την Κρήτη,
Τιβέριος Κλαύδιος Αγριππίνος από τα Πάταρα,
Ατίλιος Λεύκιος Βιβούλιος Ρήγιλλος,
Τιβέριος Κλαύδιος Αριστοκλής από την Πέργαμο,
Κάσσιος Δίων Κοκκηϊανός από τη Νίκαια της Βιθυνίας,

Στρατηγοί

Γάϊος Ιούλιος Ευρυκλής Ηρκλανός,

Ιατροί ή σύμβουλοι αυτοκρατόρων

Γαϊος Στερτίνος Ξενοφών από την Κώ,
Καλλίστρατος,
Φιλόστρατος,
Νάρκισσος,
Πάλλας,
Κλέανδρος,

Χιλίαρχοι

Τιβέριος Κλαύδιος Κλεώνυμος από την Κώ,
Αύλος Κλαύδιος Χάραξ.

ΣΟΥΛΙΩΤΙΣΣΕΣ - Ο «Χορός του Ζαλόγγου»

Οι σχέσεις των φύλων στο περήφανο και αδούλωτο Σούλι θύμιζαν τη θέση της γυναίκας στην αρχαία Σπάρτη.

 
Οι άντρες σέβονταν τις γυναίκες τους και συχνά ζητούσαν τη γνώμη τους, ιδιαίτερα σε κρίσιμες περιστάσεις.

 
Οι σεβαστότερες απ΄ αυτές αναλάμβαναν το ρόλο του διαιτητή σε διαμάχες μεταξύ των ανδρών.
Αντίθετα, ουδέποτε άνδρες ανακατεύονταν σε γυναικείους καβγάδες.

Μερικές καπετάνισσες έπαιρναν μέρος στα στρατιωτικά συμβούλια, όπου οι γνώμες τους υπολογίζονταν όσο και των καπεταναίων. Στο σπίτι, τέλος, οι γυναίκες ήταν οι αδιαμφισβήτητες αφέντρες.

Οι Σουλιώτισσες, πέρα από το νοικοκυριό, έπαιρναν όλες μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις, όπου ο ρόλος τους ήταν, σε πρώτη φάση, εφεδρικός και βοηθητικός Όταν όμως οι περιστάσεις το απαιτούσαν, οι γυναικείες εφεδρείες ρίχνονταν στη μάχη, άλλοτε κατρακυλώντας βράχους πάνω στον εχθρό, άλλοτε περιβρέχοντάς τον με καυτά βόλια, άλλοτε ορμώντας μπροστά με το σπαθί στο χέρι.

Ο «Χορός του Ζαλόγγου» (παραμονές Χριστουγέννων 1803) αποτελεί αιώνιο σύμβολο για τη γυναίκα που προτιμά το θάνατο από την ατίμωση και τη δυστυχία. Τη γυναίκα-ηρωίδα που «της Ελευθερίας ο έρως» τη σπρώχνει να θυσιάσει τον εαυτό της και τα παιδιά της, να αποχαιρετήσει παντοτινά «τη γλυκιά ζωή» και τη «δύστυχη πατρίδα». «Στη στεριά δε ζει το ψάρι ούτ’ ανθός στην αμμουδιά / κ’ οι Σουλιώτισσες δε ζούνε μέσ’ τη μαύρη τη σκλαβιά». Η πρώτη σέρνει το χορό, φτάνοντας στο χείλος του γκρεμού, πηδάει και χάνεται στα βάθη του. Την ακολουθούν με τον ίδιο τρόπο, πάντα τραγουδώντας και χορεύοντας, η δεύτερη, η τρίτη, η τέταρτη… Γύρω ακούγεται το μουγκρητό του ανέμου, που στροβιλίζει το χιόνι κι ανακατεύεται με το τραγούδι…

Την ίδια χρονική στιγμή (Δεκ. 1803), η Δέσπω Σέχου-Μπότση, σύζυγος του Γιωργάκη Μπότση, κυνηγημένη από τους Τουρκαλβανούς, μετά τη συνθηκολόγηση του Αλή Πασά με τους Σουλιώτες, οχυρώθηκε με τις κόρες, τις νύφες και τα εγγόνια της στον πύργο του Δημουλά στη Ρηνιάσα και ύστερα από σθεναρή αντίσταση ανατίναξε τον πύργο, για να μην παραδοθούν στον εχθρό.

Από τις Σουλιώτισσες ξεχώρισαν άλλες δυο, οι οποίες υπήρξαν οι διασημότερες από τις άλλες, καταφέρνοντας να περάσουν τα ονόματά τους στο δημοτικό τραγούδι κι από εκεί στη σφαίρα του θρύλου. Η Μόσχω Τζαβέλα, σύζυγος του Λάμπρου, κατέχει τον τίτλο της «γυναίκας του Σουλίου». Ήταν η πρώτη και μεγαλύτερη ηρωίδα του Σουλίου. Με βαριά καρδιά έδωσε στο χέρι του αιμοβόρου Αλή Πασά τον πρωτότοκο γιο της Φώτο, για θυσία, και έβαλε πάνω από τον ίδιο της το γιο την αγάπη της για την πατρίδα. «Το παιδί μου είναι παιδί του Σουλίου και σα γλιτώσει το Σούλι γλιτώνει και το παιδί μου», είπε χαρακτηριστικά στον πασά.

Μια άλλη γυναίκα φυσιογνωμία που ξεχώρισε ήταν η Χάιδω Γιαννάκη Σέχου. Το όνομά της είχε πρωτακουστεί στον πόλεμο του 1792, όπου ο ηρωισμός της, μας πληροφορούν ξένοι διπλωμάτες την εποχή εκείνη στην κατεχόμενη Ελλάδα, προκαλούσε το σεβασμό και το θαυμασμό των συμπατριωτών της. Πρώτη έτρεχε στη μάχη, συχνά δίπλα στους άντρες, συχνότερα μπροστά απ’ αυτούς. Η ηρωίδα αυτή άγγιξε το απόγειο της δόξας της στη δραματική τριετία 1800-1803, οπότε «καμιά γυναίκα δεν αναδείχθηκε όσο η Χάιδω», βεβαιώνει ο Γερμανός Μπαρτόλντι.

Η περηφάνια που ένιωθαν οι Σουλιώτες και οι Σουλιώτισσες για τη Χάιδω φαίνεται στο παρακάτω δημοτικό τραγούδι, το οποίο την εξισώνει με τους κορυφαίους άνδρες αγωνιστές:

Άτλαντας: Ο αταλάντευτος Κοσμοκράτωρ

Στην Ελληνική μυθολογία και κατά τον Ησίοδο, ο Άτλας ήταν η μυθική μορφή που κρατούσε στους ώμους του το θόλο του Ουρανού πάνω από τη Γη. Ήταν γιος του Ιαπετού ή του Αιθέρα ή του Ποσειδώνα ή του Ουρανού και της Ωκεανίδας Κλυμένης, ή της Ωκεανίδας Ασίας, ή της Ασίας ή της Ημέρας ή της Λιβύης.

Αδελφός του Μενοίτιου, του Προμηθέα και του Επιμηθέα, σύζυγος της Εσπερίδας η κόρη του Έσπερου, που θεωρούνταν επίσης αδερφός του, από την οποία απέκτησε επτά κόρες, τις Ατλαντίδες ή Εσπερίδες· ή κατά άλλη εκδοχή σύζυγος της Ωκεανίδας Πλειόνης από την οποία απέκτησε τις επτά Πλειάδες· ή της Ησιόνης που του γέννησε την Ηλέκτρα· ή της Αίθρας που ήταν κόρη του Ωκεανού από την οποία απέκτησε τον Ύαντα και δώδεκα κόρες.

Αναφέρεται και ως πατέρας της Πασιφάης, της Καλυψώς και της αρκαδικής ηρωίδας Μαίρας· που του γέννησε ένα γιο, τον Αύσονα. Τιμωρήθηκε από τον Δία, όπως και οι άλλοι τρεις Υαπετίδες αδελφοί του.

Ο Ησίοδος γράφει στην Θεογονία:
"Και ο Ιαπετός την κόρη του Ωκεανού με τους ωραίους αστραγάλους πήρε γυναίκα του, την Κλυμένη, κι ανέβηκε μαζί της σε κοινό κρεβάτι. Εκείνη τον Άτλαντα το γενναιόψυχο του γέννησε παιδί, γέννησε και το μεγαλοφάνταστο Μενοίτιο και τον Προμηθέα, τον εύστροφο με τους ποικίλους δόλους, και τον Επιμηθέα τον ασυλλόγιστο, που έγινε του κακού η αρχή για τους θνητούς τους σιτοφάγους. Αφού πρώτος αυτός υποδέχτηκε την πλασμένη από το Δία γυναίκα, την παρθένα [την Πανδώρα]. Τον υβριστή Μενοίτιο ο Δίας που μακριά ηχεί στο έρεβος ξαπέστειλε χτυπώντας τον με τον γεμάτο αιθάλη κεραυνό για την αλαζονεία του και την υπεροπτική του ανδρεία. Κι ο Άτλας τον πλατύ ουρανό βαστά με το κεφάλι και τα χέρια του τ' ακάματα σε κρατερή ανάγκη υποταγμένος, στα πέρατα στέκοντας της γης, μπροστά απ' τις Εσπερίδες τις γλυκόφωνες."

(Ησ. Θεογ. 507-519) 

 Στη Τιτανομαχία ήταν αρχηγός των Τιτανιδών (γιων των Τιτάνων) και μάλιστα ο δυνατότερος και ο επιδεξιότερος, που όμως μετά τη νίκη του ο Δίας τον τιμώρησε για πάντα υποχρεώνοντας τον να φέρει στους ώμους του τον Ουράνιο θόλο. Ο πιθανότερος λόγος για τον οποίο καταδικάστηκε, ήταν μάλλον γιατί συμμάχησε με τους αντιπάλους του Δία, τους Τιτάνες, είτε γιατί μαζί με τα τρία αδέρφια του κρατούσαν γενικά περιφρονητική στάση απέναντι στον Δία ποτέ δεν τον αποδέχτηκαν ως βασιλιά των θεών.

Μια άλλη πιθανή εξήγηση είναι ότι ο Δίας τον εκδικήθηκε, γιατί κατασπάραξε τον Διόνυσο, μαζί με τους άλλους Τιτάνες.

Μετά την επικράτηση των Ολυμπίων οι τέσσερις γιοι του Ιαπετού εισέπραξαν την τιμωρία τους: ο Επιμηθέας και ο Μενοίτιος κατακεραυνώνονται και γκρεμίζονται από τον Δία στο Έρεβος. Ο Προμηθέας καρφώνεται στον Καύκασο στο ανατολικό άκρο της Γης.

 
Ο Άτλαντας βυθίζεται στα Τάρταρα βαθιά κάτω από τη Γη στο δυτικό άκρο, κοντά στα σύνορα του Χάους, εκεί όπου οι Εσπερίδες φυλάνε τα χρυσά μήλα και στο σημείο που βρίσκονται οι ρίζες της Γης, του Πόντου, του Ουρανού και του Τάρταρου.

 
Στο εξής θα ήταν καταδικασμένος να στηρίζει με τη δύναμή του τον Ουρανό πάνω από τη Γη.

Επειδή τη "θεία τιμωρία" αυτή την υπέμενε με θαυμαστή και παραδειγματική εγκαρτέρηση έλαβε το όνομα Άτλας, (<αρχ. Ἄτλας<α- αθροιστ. + τλᾶ- | τλη-, από όπου και απαρ. τλῆ-ναι "τολμώ") συγγενεύει με το επίθετο "αταλάντευτος", που σημαίνει στερεός, σταθερός, ανθεκτικός, αυτός που υπομένει να σηκώνει βάρη.

 
Ο Άτλαντας και ο Προμηθέας. Όνομα συγγενικό με της Αταλάντης, του Τάλω- του ηλιακού θεού της Κρήτης- όπως επίσης του Ταλαού του Τάνταλου και του Τελαμώνα. Οι ποιητές τον χαρακτήριζαν κρατερόφρονα και με σθένος κραταιόν. Οι άνθρωποι πίστευαν εκείνη την εποχή πως ο Κόσμος ήταν σαν ένα τεράστιο κτίριο με θεμέλια, κίονες και οροφή. Ο Άτλας θα κρατούσε την κολόνα ή τις κολόνες, όπου πατά ο Ουρανός στη Γη ή τον άξονα του Κόσμου.

Άλλοι πάλι φαντάζονταν πως θα σήκωνε στους ώμους του το θόλο του Ουρανού ή τον Ουρανό και τη Γη μαζί.

Επιπλέον, ο Άτλαντας, λόγω της θέσης του κατείχε απέραντη σοφία και γνώση οικουμενική.

Ήξερε όλα τα βάθη της θάλασσας και τα περίεργα που κρύβονται στις αβύσσους του Ωκεανού. Γνώριζε τα μυστικά του Ουρανού, όπως και το ότι ο Κόσμος είναι μια μεγάλη σφαίρα. Κατά τον Απολλόδωρο ο Άτλαντας δεν σήκωνε τον ουρανό στη Δύση, στην Εσπερία αλλά στη χώρα των Υπερβόρειων. Εκεί πήγε και τον βρήκε ο Ηρακλής, ενώ νωρίτερα είχε περάσει από τον Καύκασο, το άλλο όριο του κόσμου, το ανατολικό. Εκεί, ο άλλος τιμωρημένος αδελφός, ο Προμηθέας, από ευγνωμοσύνη στον ήρωα που τον απάλλαξε από τον αετό που του έτρωγε το συκώτι, του υπέδειξε να πείσει τον Άτλαντα να πάρει για λογαριασμό του τα μήλα των Εσπερίδων, λέγοντάς του ότι θα κρατούσε στη θέση του το στερέωμα του ουρανού όσο θα κρατούσε το εγχείρημά του. Και ο Άτλαντας πήγε στον κήπο των Εσπερίδων, έκοψε τρία μήλα και τα έφερε στον Ηρακλή. Όμως δεν ήθελε πια να κρατά τον ουρανό και σκόπευε να τον αφήσει στους ώμους του Ηρακλή. Αλλά εκείνος τον ξεγέλασε με τέχνασμα· του είπε να κρατήσει μόνο στιγμιαία τον ουρανό, ώστε να βάλει στο κεφάλι του μια κουλούρα ύφασμα για να τον σηκώνει πιο εύκολα. Ο Άτλαντας άφησε κάτω τα μήλα και παρέλαβε τον ουρανό· τότε ο Ηρακλής τα άρπαξε και έφυγε. Κάποιοι λένε ότι δεν τα πήρε από τον Άτλαντα, αλλά ότι ο ίδιος τα έκοψε, αφού πρώτα σκότωσε το φίδι που τα φύλαγε. Υπάρχει και μια διαφορετική εκδοχή.

 
Άτλαντας και Ηρακλής.
Ληστές είχαν αρπάξει τις κόρες του Άτλαντα, τις Εσπερίδες. Ο Ηρακλής καταφέρνει να τους σκοτώσει και να ξαναφέρει τις κόρες πίσω στον πατέρα τους. Εκείνος τότε, για να τον ανταμείψει, του μεταφέρει τις απέραντες γνώσεις του, τα μυστικά του Ουρανού και την αστρονομία.

 
Ο Οβίδιος θέλει τον Άτλαντα πάμπλουτο βασιλιά της Μαυριτανίας με πολλά κοπάδια διαφόρων ζώων και απέραντους κήπους με τα περίφημα μήλα, για την προστασία των οποίων είχε υψώσει τείχη και έβαλε ένα δράκοντα να τα φυλά.

 
Αρνήθηκε να φιλοξενήσει τον Περσέα, όταν έμαθε την καταγωγή του, γιατί χρησμός από τη Θέτιδα στον Παρνασσό τον είχε προειδοποιήσει ότι ένας γιος του Δία θα του έκλεβε τα μήλα. Ο Περσέας προσπάθησε να τον πείσει, αλλά δεν τα κατάφερε όσο κι αν τον παρακάλεσε. Και τότε έβγαλε από το σακούλι του το κεφάλι της Μέδουσας και τον απολίθωσε. Ο Περσέας πετρώνει τον Άτλαντα με το κεφάλι της Μέδουσας. Έτσι, ο Τιτάνας μεταβλήθηκε στο ομώνυμο βουνό, οι ώμοι και τα χέρια του έγιναν κορυφές με ψηλότερη αυτή του κεφαλιού του, τα μαλλιά και η γενειάδα του έγιναν δάση, τα κόκαλά του έγιναν βράχια. Και το κάθε μέρος έγινε τεράστιο και ο ουρανός με τα αστέρια αναπαύονταν σε αυτόν.

 
Είναι πιθανό η ιστορία αυτής της μεταμόρφωσης να στηρίζεται στην περιγραφή του ομώνυμου βουνού στην Αφρική από τον Ηρόδοτο που οι κορυφές του δεν διακρίνονται ούτε χειμώνα ούτε καλοκαίρι από τα νέφη που τις καλύπτουν. Οι ντόπιοι ονομάζουν το βουνό κίονα του ουρανού και τους εαυτούς τους Άτλαντες. Κατά τον Πλάτωνα ο Άτλας ήταν ένας από τους δέκα βασιλείς της Ατλαντίδας. Ο Διόδωρος Σικελιώτης αναφέρει τον Άτλαντα ως γιο του Ουρανού τον θεωρεί ως τον πρώτο αστρονόμο που δίδαξε στους ανθρώπους τους νόμους του ουρανού.

 
Γι' αυτό οι άνθρωποι πίστεψαν ότι ολόκληρο το σύμπαν στηρίζεται στους ώμους του Άτλαντα, ο μύθος δηλαδή υπαινίσσεται την ανακάλυψη και περιγραφή του σφαιρικού σύμπαντος από τον Άτλαντα που από το πανύψηλο αυτό βουνό της Αφρικής από το οποίο γλίστρησε και έπεσε στη παρακείμενη θάλασσα δίνοντας τόσο στο βουνό όσο και στη θάλασσα το όνομά του Άτλας και Ατλαντικός. (Διόδ. 60.2) 

Ο ρόλος του Άτλαντα είναι, όπως είδαμε, να κρατά τον Ουρανό, καθώς στέκεται ανάμεσα σ' αυτόν και στη Γη. Με αυτή την έννοια, ο Άτλαντας είναι ένας τρόπος να συμβολίζεται η πράξη της δημιουργίας του Κόσμου.

 
Ο Κόσμος προέκυψε από το Χάος, που μέχρι τότε επικρατούσε και όπου όλα ήταν ανακατεμένα μεταξύ τους. Κάποια στιγμή τα στοιχεία του Σύμπαντος χωρίστηκαν και ο Κόσμος διακρίθηκε στα μέρη του. Έτσι και ο Άτλαντας χωρίζει τον Ουρανό από τη Γη, κάτι δηλαδή σαν αυτό που είχε πράξει ο Κρόνος για πρώτη φορά.

Φαίνεται πως για τους αρχαίους ο Άτλας και οι τέσσερις γιοί του Ιαπετού συμβόλιζαν τους ακρογωνιαίους λίθους στο οικοδόμημα του κόσμου, καθώς και τα σημεία προσανατολισμού τους.
Επίσης, με τη θέση και τις απέραντες γνώσεις που είχε θεωρούνταν δικαιολογημένα ο εφευρέτης και πρώτος δάσκαλος της αστρονομίας.

Φαέθων - Ο αστροναύτης της απώτατης αρχαιότητα

Πολλές αναφορές σε αρχαία κείμενα παραπέμπουν σε τομείς που έχουν να κάνουν με υψηλή τεχνολογία. Στον χώρο μιας τεχνολογίας αν όχι πολύ υψηλότερης από την σημερινή, τουλάχιστον ισάξιά της. Έτσι βλέπουμε τον θρυλικό Άργο να κατασκευάζει από το ιερό ξύλο που του έδωσε η Αθηνά την Αργώ, το πλοίο των Αργοναυτών, το οποίο είχε την ιδιότητα να μιλά, αλλά και να πετά!!! Ακόμη βλέπουμε τον Υπερβόρειο Άβαρη να ίπταται πάνω σε ένα βέλος που του είχε χαρίσει ο Απόλλων, και να επισκέπτεται διάφορα σημεία της γης με σκοπό την ίαση ασθενών. Τον Τριπτόλεμο να διαδίδει την σπορά με το φλεγόμενο άρμα που επί τούτου είχε κατασκευάσει η θεά Δήμητρα και είχε δώσει στον Ελευσίνιο βασιλόπαιδα.

Άπειρες οι αναφορές σε παρόμοια γεγονότα πτητικών μηχανών υπάρχουν στην πλούσια ελληνική μυθολογία. Αναφορές που έχουν οδηγήσει, διόλου τυχαία βεβαίως, ερευνητές και συγγραφείς να κάνουν λόγο για έναν τεράστια εξελιγμένο πολιτισμό των προγόνων μας της απώτατης αρχαιότητας, ο οποίος μετά την καταστροφή που υπέστη και με την πάροδο των χιλιετηρίδων πέρασε στην παράδοση σαν θρύλος. Το ίδιο και οι πρωταγωνιστές εκείνων των επιτευγμάτων- κατορθωμάτων, οι ήρωες.

Ο Φαέθων συγκαταλέγεται και αυτός ανάμεσα στο πλήθος των περιπτώσεων των πτητικών φαινομένων της προϊστορίας. Ο θρύλος τον θέλει γιο του Ήλιου, που πήρε το άρμα του πατέρα του με αποτέλεσμα να κατακαύσει την γη. Μπροστά στον κίνδυνο του αφανισμού της ο Δίας τον κατακεραύνωσε.

Αποσυμβολίζοντας τον θρύλο του πολλοί ερευνητές τον κατατάσσουν στους αστροναύτες της εποχής των Θεών. Η παράδοση τον θέλει ακόμη ως εμπρηστή της γης, ως τυραννικό βασιλιά, αλλά και ως αποστάτη Άγγελο (Εωσφόρος).

«Φαέθων τον του πατρός άρμα ζεύξας, δια το μη δυνατός είναι κατά την του πατρός οδόν ελαύνων, τα επί της γης συνέκαυσε, και αυτός κεραυνωθείς διεφθάρει…» (Πλάτων, Τίμαιος, κεφ. Γ΄ εδαφ. 22, 6).

Και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος στην πατρολογία του « περί φθόνου» λέγει για τον αποστάτη άγγελο Εωσφόρο: «Ο μεγάλος αρχηγός των αγγέλων, ο ωραιότατος Εωσφόρος, πρώτος είδε το άρρητον φως της τρισηλίου θεότητας. Και εφαντάσθη ότι ήτο δυνατόν να γίνει όμοιος με τον Θεό. Τον Εωσφόρο τον σκότωσε η θεία Πρόνοια τιμωρώντας την έπαρσή του, και ο μεγάλος εκείνος άγγελος έγινε ο δαίμων της γης…».

«Φαέθων ηλίου παις πόθον εσχηκός παράλογον επιβήναι του πατρικού άρματος εκτινάσσεται παρά τον Ηριδανόν ποταμόν…», (Παλαίφατος «περί απίστων», κεφ. ΧΙΙΙ).

Ο Νόνος στα «Διονυσιακά» του περιγράφει το γεγονός (τόμος Β΄ κεφ. 38, στιχ. 410-411), «Ζευς δε πατήρ κατεκρήμνισε ύψιστον αυτοκίλιστον, υπέρ ρόον Ηριδανόν.

Ενώ ο Ιέρων γράφει ότι ο Φαέθων έκαψε σε πολεμικές επιχειρήσεις εναντίον εχθρών, πολλές περιοχές της γης: «Ο επί Φαέθοντος εμπρησμός εν Αιθιοπία…».

Αλλά για τον εμπρησμό της Αφρικής από τον Φαέθοντα κάνει λόγο και ο Οβίδιος.

Ο Νόνος ακόμη στα «Διονυσιακά» του αναφέρει πως ο Φαέθων είναι εκείνος που πέταξε από τον Βόρειο πόλο στον Νότιο και από τον Βόρειο πόλο στην Αμερική. Επί λέξει λέει:

«… Παλινόσταιω δε πορείη εις Νότον εκ Βορρεάο, λοιπόν πόλον εις πόλον έστη… Εκ δε Κυθήρων έτραπε άρμα εις χθόνα Κύπρου…»
«… Φαέθων δε πόλον δινωτόν εάσας, εις Δύσιν έτραπε δίφρον…»
«… Εις Πάφον ουρανόθεν συν Κλημένη Φαέθοντα, συν ενδυμίωνι Σελήνη…»
«… Ζευς δε πατήρ, Φαέθοντα κατεστήριξεν Ολύμπω , Ηνίοχον επώνυμον…»

Ο Φαέθων λοιπόν κατά τον Νόνο φαίνεται να πετά από τον Βόρειο στον Νότιο πόλο, από τα Κύθηρα στην Κύπρο, και από το Βαλμπέκ του Λιβάνου προς την Πάφο της Κύπρου. Λόγω των μεγάλων του άθλων ο τότε κόσμος τον κατατάσσει στους ισόθεους άνδρες και συγκαταλέγεται στο Πάνθεο των Ολυμπίων Θεών ως Ηνίοχος του Διαστήματος.

Κλασικά κείμενα Επικούρειας Φιλοσοφίας: Eπίκουρος - Επιστολή προς Ιδομενέα

Η επιστολή αυτή προς τον Ιδομενέα είναι η τελευταία του Επίκουρου. Την συνέγραψε λίγο πριν πεθάνει. Η επιστολή βρίσκεται στο έργο του Διογενη Λαέρτιου, "Βίοι και γνώμαι των εν φιλοσοφία ευδοκιμησάντων και των εκάστη αιρέσει αρεσκόντων εν επιτόμω συναγωγή", το οποίο σώζεται ακέραιο ως τις ημέρες μας.Το έργο αναφέρεται για λόγους συντομίας, "Βίοι φιλοσόφων". Οι ερευνητές έχουν χρονολογήσει τη συγγραφή του, τον 3ο αι. μ.χ.χ. Οι "Βίοι φιλοσόφων" αναπτύσσονται σε 10 βιβλία. Στο 10ο βιβλίο αναφέρεται στο Βίο του Επίκουρου.

Η Επιστολή

22.Πορευόμενος τη μακαρία και τελευταία ημέρα του βίου μου σου γράφω αυτά. Ο υπερβολικός πόνος από τη συνεχή δυσουρία και δυσεντερία δεν απολείπεται του μεγέθους του. Αντιπαραθέτω σε όλα αυτά την χαρά της ψυχής επί των γεγονότων που ανακαλώ στη μνήμη μου. Εσύ όμως που άξια παραστάθηκες προς εμένα και την φιλοσοφία από νεαρός, να επιμεληθείς τα παιδιά του Μητρόδωρου.

22 Ἤδη δὲ τελευτῶν γράφει πρὸς Ἰδομενέα τήνδε ἐπιστολήν (fg. 138 Us.)· "Τὴν μακαρίαν ἄγοντες καὶ ἅμα τελευταίαν ἡμέραν τοῦ βίου ἐγράφομεν ὑμῖν ταυτί. στραγγουρικά τε παρηκολούθει καὶ δυσεν- τερικὰ πάθη ὑπερβολὴν οὐκ ἀπολείποντα τοῦ ἐν ἑαυτοῖς μεγέθους. ἀντιπαρετάττετο δὲ πᾶσι τούτοις τὸ κατὰ ψυχὴν χαῖρον ἐπὶ τῇ τῶν γεγονότων ἡμῖν διαλογισμῶν μνήμῃ. σὺ δ' ἀξίως τῆς ἐκ μειρακίου παραστάσεως πρὸς ἐμὲ καὶ φιλοσοφίαν ἐπιμελοῦ τῶν παίδων Μητροδώρου."

Η εγκληματική ιστορία του Χριστιανισμού και οι καταστροφές των αρχαίων ελληνικών μνημείων από τους Χριστιανούς

Πίστευε και μη, ερεύνα...

ΛΙΒΑΝΙΟΣ

Κορυφαίος Έλληνας ρήτορας, νεοπλατωνιστής σοφιστής και δάσκαλος της Ύστερης Αρχαιότητας από την Αντιόχεια στην περίφημη επιστολή του στον Μέγα Θεοδόσιο, γράφει χαρακτηριστικά για τους Χριστιανούς:

[...Σαρώνουν τα πάντα σαν αφηνιασμένοι χείμαρροι και ερημώνουν την ύπαιθρο. Οι ναοί, αυτοκράτορά μου, είναι κτίσματα των αγρών, η ψυχή τους. Αυτές οι αγριότητες αφανίζουν τους γεωργούς, τους εξαθλιώνουν, καθώς χάνουν το θάρρος τους. Και το αποτέλεσμα: ξεπέφτουν οι χωρικοί, χάνει το Δημόσιο...Επιχειρούν (οι τοπικές εκκλησιαστικές αρχές) τον βίαιο προσηλυτισμό, εισορμούν στα χωριά και με το πρόσχημα του “σωφρονισμού”, επιδίδονται σε ληστείες”. Αυτές οι βαρβαρότητες, προκάλεσαν συσπείρωση και αντίσταση των γεωργικών πληθυσμών....]

Ο Χριστιανισμός δεν εδραιώθηκε με ειρηνικό τρόπο, δεν υπήρξε ελεύθερος και ειρηνικός ο ενστερνισμός των νέων θρησκευτικών ιδεών, σε όλα τα μέρη.

Στους 3 πρώτους αιώνες της ύπαρξής του, ο Χριστιανισμός ήταν μειοψηφία στον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Μετά την ανακήρυξή του ως επίσημη θρησκεία στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία, ο Χριστιανισμός άρχισε να διαδίδεται σταδιακά.

Είχε μεγαλύτερη απήχηση στους ελληνόφωνους πληθυσμούς, παρά στους λατινόφωνους. Περισσότερο στα αστικά κέντρα, παρά στις αγροτικές περιοχές. Περισσότερο στις κατώτερες και μεσαίες τάξεις, παρά στις ισχυρές και τις προνομιούχες.

Στις αγροτικές περιοχές, η λατρεία των αρχαίων θεών, παρέμεινε “ζωντανή” ως τον 6ο-7ο αιώνα. Τον 4ο αιώνα, όταν απαγορεύτηκε η αρχαία λατρεία και διατάχθηκε το κλείσιμο ή η κατεδάφιση των αρχαίων ναών και η καταστροφή των αγαλμάτων, σε ελάχιστες περιπτώσεις εκδηλώθηκαν δυναμικές αντιδράσεις για την καταστροφή των ιερών.

Οι Χριστιανοί ιεραπόστολοι, με τις ένοπλες ακολουθίες τους, κατέστρεφαν κατά τις προσηλυτιστικές τους εκστρατείες όλα τα σύμβολα των αλλοθρήσκων. Γκρέμιζαν τα ιερά, εστίες λατρείας, τρομοκρατούσαν τους γεωργούς, ερήμωναν την ύπαιθρο, προκαλούσαν κοινωνική αναταραχή και οικονομική κρίση.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, καλεί τους γαιοκτήμονες του Βυζαντίου να εκχριστιανίσουν τους δουλοπάροικους και τους κολίγους στα φέουδά τους, να προσλάβουν ιερείς και να χτίσουν εκκλησίες.

Ο Ιωάννης της Εφέσου (6ος αι.), περηφανευόταν ότι κατά την προσηλυτιστική του εκστρατεία, βάφτισε 70.000 ειδωλολάτρες, συχνά με κνούτο και τρομοκρατία.

Ο Λιβάνιος, στην επιστολή του προς τον Μέγα Θεοδόσιο, είναι καταπέλτης για τον Μέγα Κωνσταντίνο. “...βωμούς εφήκε λακτίζουσιν ανατρέπειν, ιερά δε και νεώς τους μεν έκλεισε, τους δε κατέκαυσε”. Φτάνει μάλιστα να τον κατηγορήσει ότι μετέτρεψε ναούς σε πορνεία: “τους δε βεβήλους αποφοίνας πόρνοις ενοικείν έδωκε” (Λόγος υπέρ των ναών, XVII, 7).

Στην Κύζικο του Ελλησπόντου, ο επίσκοπος Ελεύσιος (4ος αι.) γκρέμισε όλους τους αρχαίους ναούς φανατίζοντας τους εκχριστιανισμένους εργάτες του τοπικού νομισματοκοπείου και της βιοτεχνίας ενδυμάτων.

Μέγας ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ:

Ο σοφιστής Σώπατρος από την Απάμεια, μαθητής του Ιάμβλιχου (4ος αι.), θανατώθηκε με εντολή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, κατηγορούμενος ότι “κατέδησε τους ανέμους δι’ υπερβολήν σοφίας” (“έδεσε τους ανέμους με τη μεγάλη σοφία του”) και εμπόδισε τους νοτιάδες να φυσήξουν για να αρμενίσουν τα καράβια προς την πρωτεύουσα.

Κατά τον Ιουλιανό, ο Κωνσταντίνος επέτρεψε να λεηλατηθούν όλοι οι θησαυροί των αρχαίων ναών για να διακηρύξει την περιφρόνησή του προς την αρχαία θρησκεία. Αυτό δεν έγινε όμως από προσωπική απέχθεια του Κωνσταντίνου, άλλωστε ο ίδιος ήταν “εθνικός” και βαφτίστηκε Χριστιανός λίγο πριν τον θάνατό του, αλλά για πολιτικούς και οικονομικούς λόγους: προσπορισμός εσόδων, προπαγάνδα και ικανοποίηση των τοπικών εκκλησιαστικών Αρχών. Όπως γράφει ο χρονογράφος Ιωάννης Μαλάλας, στην Κωνσταντινούπολη δημεύτηκαν οι περιουσίες των αρχαίων ιερών.

Ο γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο Κωνστάντιος έδωσε εντολή να κλείσουν όλοι οι αρχαίοι ναοί στις πόλεις και στην ύπαιθρο, απαγόρευσε τη λατρεία των αρχαίων θεών και διέταξε να θανατώνονται όσοι τελούσαν δημόσια λατρευτικές πράξεις.

Σύμφωνα με τον Λιβάνιο, επέτρεψε την αρπαγή και καταστροφή των μνημείων που είχαν απομείνει και φρόντισε για τη διανομή των θησαυρών στους έμπιστους της εξουσίας.

Με τη συγκατάθεση του Κωνστάντιου, ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Γεώργιος λεηλάτησε πολύτιμα έργα τέχνης και αναθήματα των ναών( Σωζομενός, «Εκκλησιαστική Ιστορία», V, 71, Σωκράτης, «Εκκλησιαστική Ιστορία», III 2).

Κατά τον Λιβάνιο η βασιλεία του Κωνστάντιου ήταν ολέθρια για τα αρχαία μνημεία. Κατεδαφίστηκαν ναοί και ιερά, ενώ καταστράφηκαν πολλά αγάλματα. Επίσης, σκοτώθηκαν πολλοί ιερείς.

Μετά το «διάλειμμα» του Ιουλιανού (361-363), ακολούθησε ο Ιοβιανός (363-364), ο οποίος «την των ειδώλων εκώλυσε θεραπείαν» (Θεοδώρητος Κύρου, V, 21) και άφησε τις τοπικές εκκλησιαστικές ηγεσίες, να καταστρέφουν ναούς και αγάλματα.

Μέγας ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ:

Στα χρόνια του Μεγάλου Θεοδοσίου, η αρχαία λατρεία ποινικοποιείται, ισοδυναμεί με έγκλημα καθοσιώσεως. Καταστράφηκαν ακόμη και τα μη λατρευτικά αγάλματα.

Ο έπαρχος Κυνήγιος, ανέλαβε με αυτοκρατορική εντολή το 384, την εξαφάνιση της παλαιάς θρησκείας με βία, τρομοκρατία και βανδαλισμούς, σύμφωνα με τον Λιβάνιο.

Χρησιμοποίησε στρατιώτες για την κατεδάφιση μνημείων και έριχνε στα χυτήρια τα χρυσά και αργυρά έργα τέχνης.

Ο Λιβάνιος κατηγορεί τους μοναχούς ότι ευθύνονταν για τις καταστροφές πολλών αρχαίων ναών.

Ο Θεοδώρητος γράφει ότι ο άγιος Αντώνιος έστειλε τους μοναχούς Μακάριο κα Ισίδωρο με κουστωδία σε μια νησίδα του Νείλου γεμάτη από αρχαία μνημεία και καλλιτεχνήματα, όπου κατέστρεψαν τα πάντα.

Ο Ευνάπιος γράφει ότι Χριστιανοί μοναχοί κατά την εισβολή των Βησιγότθων στην Ελλάδα (τέλη 4ου αιώνα), προέτρεπαν τους βάρβαρους να πυρπολούν και να ξεθεμελιώνουν αρχαίους ναούς και ιερά.

Ο ίδιος γράφει για τους μοναχούς ότι «ο δε βίος αυτοίς συώδης» (συς=γουρούνι). Και τα έργα τους «μύρια κακά και άφραστα».

Στην Γάζα υπήρχαν 8 σπουδαίοι αρχαίοι ναοί, από τους οποίους το Μαρνείον εθεωρείτο «ενδοξότερον πάντων των ιερών των απανταχού», το ενδοξότερο της οικουμένης.

Ο επίσκοπος Πορφύριος, ζήτησε από τον αυτοκράτορα Αρκάδιο να τα καταστρέψει. Η σύζυγος του Αρκάδιου Ευδοξία, έπεισε τον διστακτικό αυτοκράτορα να συναινέσει. Την όλη επιχείρηση, ανέλαβε ο Κυνηγός, άνθρωπος της Αυλής και την έφερε εις πέρας. Λεπτομέρειες δίνει στο έργο του, ο Μάρκος ο Διάκονος.

Ο Βυζαντινός χρονογράφος Γ. Κεδρηνός, ο Σωκράτης και ο επίσκοπος Κύρου Θεοδώρητος, γράφουν για «δράση» του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Θεόφιλου (4ος αι.).

Ο Κεδρηνός αναφέρει, ότι ύστερα από αξίωσή του αφανίσθηκαν «τα ιερά πάντα των Ελλήνων» και όλα τα αγάλματα «εχωνεύθησαν» (τα έλιωσαν σε χυτήριο).

Ο Θεόφιλος πρωτοστάτησε στην καταστροφή του Σαράπειου, την πυρπόληση της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας και τον κατακερματισμό του περίφημου αγάλματος του Σάραπι, έργο του αρχαίου Αθηναίου γλύπτη Βρυάξιδος.

Για τους βανδαλισμούς των Χριστιανών της Αιγύπτου, γράφει ο Jacques Lacarriere στο έργο του «Άνθρωποι Μεθυσμένοι από Θεό»:

Σε κάθε διωγμό των θεών της ειδωλολατρίας επαναλαμβάνονται οι ίδιες σκηνές φρίκης, οι ίδιες κινήσεις του πλήθους, οι ίδιες κραυγές μίσους με φόντο τα κατασυντριμμένα αγάλματα στους δρόμους, τους πυρπολημένους ναούς και την καταδίωξη των πιστών της παλαιάς θρησκείας ως τα άδυτα των ναών».

Η εκστρατεία κατά των ειδώλων, είχε ιδιοτελή κίνητρα και εντασσόταν στους ανταγωνισμούς για εξουσία και επιρροή.

Στην Αλεξάνδρεια επίσης, ο επίσκοπος Γεώργιος, με αυτοκρατορική άδεια, επιχειρεί, συνοδευόμενος από στρατιωτική δύναμη, εισβολή στους ναούς και αρπάζει τα αναθήματα (αφιερώματα) και τα διακοσμητικά έργα τέχνης. Επικεφαλής πλήθους Χριστιανών, διαπομπεύει στους δρόμους της πόλης τα αρχαία ελληνικά λατρευτικά αγάλματα. Οι πιστοί της παλαιάς θρησκείας ξεσηκώθηκαν. Ακολούθησαν συμπλοκές με τους Χριστιανούς. Οι «Ελληνιστές», συνέλαβαν τον Γεώργιο και τον έριξαν στην πυρά! Μάλιστα, κατά τον Φώτιο, τον έδεσαν πάνω σε μια καμήλα, τον κατακρεούργησαν και τον έριξαν στη φωτιά μαζί με την καμήλα! (Patrologia Graeca, τ.104).

Ο επίσκοπος της Λαμψάκου Παρθένιος, ισοπέδωσε όλα τα αρχαία μνημεία της περιοχής του. Στην Κύζικο, ο επίσκοπος Ελεύσιος πρωτοστάτησε στην καταστροφή αγαλμάτων. Στο προάστιο της Αντιόχειας Δάφνη, καταστράφηκε το περίφημο άγαλμα του Απόλλωνος Δαφναίου. Στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, Χριστιανοί κατεδάφισαν τους ναούς του Δία και του Απόλλωνα και το ιερό της Τύχης. Στη Μήρο της Φρυγίας, οι «χρισταμύντορες» Μακεδόνιος, Θεόδουλος και Τατιανός «… νύκτωρ επεισελθόντες (στον αρχαίο ναό) τα αγάλματα συνέτριψαν» (Ευνάπιος V, II, 1-2).

Ο έπαρχος Ρουφίνος γκρέμισε τον ναό του Ερμή στην Αντιόχεια (376) και ο έπαρχος Γράκχος ισοπέδωσε τον ναό του Μίθρα (377). Το 393, ο Ρωμαίος αξιωματούχος Jovius κατέστρεψε τους αρχαίους ναούς της Καρχηδόνας.

Ο Θεοδόσιος, όπως γράφει ο Σωζομενός, μετέτρεψε τον ναό της Άρτεμης στην Κωνσταντινούπολη σε πορνείο, τον ναό της Αφροδίτης σε αμαξοστάσιο, ενώ γύρω από αυτόν έχτισε καταλύματα για άπορες πόρνες!

Μόνο ο Ουάλης, από τους αυτοκράτορες που διαδέχτηκαν τον Ιουλιανό, έδειξε ανοχή στην αρχαία θρησκεία και αυτό, γιατί είχε προσχωρήσει στον αρειανισμό. Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, τον αποκαλεί «μισοχριστότατον».

Ο Θεοδόσιος Β’ με τον νόμο 23 του 423, απειλεί τους πιστούς των παλαιών λατρειών με θάνατο και εξορία. Νομοθετείται επίσης καταστροφή όλων των βιβλίων που είναι αντίθετα στη χριστιανική παιδεία.

Όλα τα κείμενα της κλασικής γραμματείας, ρίχνονται στην πυρά. Με νόμο τον 436, γκρεμίζονται όλοι οι αρχαίοι ναοί που είχαν μείνει ανέπαφοι και συντρίβονται τα αγάλματα. Οποιαδήποτε ανυπακοή ή αντίσταση, συνεπαγόταν θανατική ποινή.

Το 451, ο Μαρκιανός νομοθέτησε την εξάλειψη των αρχαίων ναών και αγαλμάτων, απείλησε με θάνατο τους ειδωλολάτρες και με βαρύτατες ποινές τους κρατικούς υπαλλήλους που δεν εφάρμοζαν αυστηρά τον νόμο.

Το 472, ο Λέων Α’, χαρακτηρίζει έγκλημα κατά του κράτους τη λατρεία των ειδώλων. Οι κατοικίες όπου τελείται παγανιστική λατρεία, δημεύονται.

ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΣ:

Στα χρόνια του Ιουστινιανού, ολοκληρώνεται η καταστροφή των λειψάνων του αρχαίου πολιτισμού.

Ο επίσκοπος Ιωάννης της Εφέσου, γκρέμισε αρχαίους ναούς, θρυμμάτισε αγάλματα και καυχιόταν ότι έκαψε 2.000 ειδωλολατρικά βιβλία. Στη νησίδα Φίλαι του Νείλου, η αρχαία λατρεία, συνεχιζόταν ως τα χρόνια του Ιουστινιανού. Ο στρατηγός Ναρσής, διέκοψε τη λειτουργία του ναού που υπήρχε εκεί, συνέλαβε τους ιερείς και έστειλε όλα τα αγάλματα στην Κωνσταντινούπολη. Οι τοιχογραφίες καλύφθηκαν με πηλό από τον ποταμό και πάνω σ’ αυτόν ζωγραφίστηκαν χριστιανικές παραστάσεις.

Το 529, απαγορεύθηκε η διδασκαλία της φιλοσοφίας και επιβλήθηκε το κλείσιμο των σχολών της Αθήνας.

Το 559, επί Ιουστινιανού και πάλι, διαπομπεύτηκαν στην Κωνσταντινούπολη πιστοί της αρχαίας θρησκείας, ενώ έργα τέχνης που κοσμούσαν τα σπίτια τους και οι βιβλιοθήκες τους, ρίχτηκαν στην πυρά. Ο Ιουστινιανός το 562 διέταξε να καούν έργα αρχαίων συγγραφέων και πίνακες ζωγραφικής.

Ο νεοπλατωνικός γραμματικός Παμπρέπιος, μαθητής του Πρόκλου, θανατώθηκε. Ο φιλόσοφος Ιεροκλής, στα χρόνια του Ζήνωνα, βασανίστηκε φριχτά.

Ο χριστιανισμός, εδραιώθηκε σχετικά γρήγορα στις ανατολικές επαρχίες και τις περιοχές της Β. Αφρικής. Αντίθετα στην Ελλάδα, και κυρίως στην Αθήνα, αντιμετώπισε αντιδράσεις και δυσκολίες.

Ίσως γι’ αυτό η ονομασία «Έλληνας», τουλάχιστον ως την εποχή των σταυροφοριών, ήταν μειωτική.

Ο βυζαντινός συγγραφέας Ιωάννης Μόσχος (7ος αι.), αποκαλεί τους Έλληνες «Σαρακηνούς», δηλαδή τους ταυτίζει με τους Άραβες!

Και μόλις το 1237, ο αυτοκράτορας της Νίκαιας Ιωάννης Βατάτζης σε επιστολή του προς τον πάπα Γρηγόριο Θ’ γράφει ότι «εν τω γένει των Ελλήνων η σοφία βασιλεύει».

Θρησκευτική Αρχή Vs. Κοσμική Αρχή

Η θρησκευτική εξουσία και η κοσμική εξουσία είναι δύο διακριτές μορφές εξουσίας που υπάρχουν στην κοινωνία. Η θρησκευτική εξουσία πηγάζει από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και βασίζεται στην πίστη, ενώ η κοσμική εξουσία πηγάζει από το κράτος και βασίζεται σε νόμους και κανονισμούς.

Θρησκευτική Αρχή

Η θρησκευτική εξουσία βασίζεται στις διδασκαλίες μιας συγκεκριμένης θρησκείας και συνήθως προέρχεται από θρησκευτικά κείμενα και γραφές. Συχνά θεωρείται ως ανώτερη μορφή εξουσίας από την κοσμική εξουσία, καθώς βασίζεται στην πίστη και τη θεία βούληση. Η θρησκευτική εξουσία χρησιμοποιείται συχνά για να θέσει ηθικά πρότυπα και να καθοδηγήσει τους ανθρώπους στην καθημερινή τους ζωή.

Κοσμική Αρχή

Η κοσμική εξουσία πηγάζει από το κράτος και βασίζεται σε νόμους και κανονισμούς. Χρησιμοποιείται για τη διατήρηση της τάξης και τη διασφάλιση ότι οι άνθρωποι τηρούν τους νόμους του κράτους. Χρησιμοποιείται επίσης για την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των ανθρώπων. Σε αντίθεση με τη θρησκευτική εξουσία, η κοσμική εξουσία δεν βασίζεται στην πίστη ή στη θεία βούληση, αλλά στους νόμους του κράτους.

Συμπέρασμα

Η θρησκευτική εξουσία και η κοσμική εξουσία είναι δύο διακριτές μορφές εξουσίας που υπάρχουν στην κοινωνία. Η θρησκευτική εξουσία βασίζεται στην πίστη και τη θεία βούληση, ενώ η κοσμική εξουσία βασίζεται σε νόμους και κανονισμούς. Και οι δύο μορφές εξουσίας είναι σημαντικές για τη διατήρηση της τάξης και την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών των ανθρώπων.

Ένα ζήτημα που αντιμετωπίζουν όλα τα συστήματα θρησκευτικής εξουσίας είναι πώς να δομήσουν τη σχέση τους με την υπόλοιπη κοινωνία των πολιτών. Ακόμη και όταν η μορφή διακυβέρνησης είναι θεοκρατική και επομένως ελέγχεται από θρησκευτικός Τα συμφέροντα, παραμένουν πτυχές της κοινωνίας που είναι φαινομενικά διαφορετικές από τις παραδοσιακές σφαίρες άμεσου θρησκευτικού ελέγχου, και ως εκ τούτου απαιτείται κάποια μορφή εργασιακής σχέσης.

Όταν η κοινωνία δεν διοικείται θεοκρατικά, οι απαιτήσεις για τη δημιουργία μιας δομημένης σχέσης που διατηρεί τη νόμιμη εξουσία του καθενός είναι ακόμη πιο πιεστικές. Ο τρόπος διαχείρισης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο είναι δομημένη η ίδια η θρησκευτική εξουσία.

Οι χαρισματικές αυθεντίες, για παράδειγμα, θα τείνουν να έχουν εχθρικές σχέσεις με τον ευρύτερο πολιτισμό, επειδή είναι σχεδόν εξ ορισμού επαναστάτες. Οι εξορθολογισμένες αρχές, από την άλλη πλευρά, μπορούν συνήθως να έχουν πολύ εγκάρδιες εργασιακές σχέσεις με τις αστικές αρχές — ειδικά όταν και αυτές οργανώνονται σύμφωνα με ορθολογικές/νομικές γραμμές.

Θρησκευτική Αρχή Vs. Κοσμική Αρχή

Υποθέτοντας ότι η πολιτική και θρησκευτική εξουσία επενδύεται σε διαφορετικά άτομα και δομείται σε χωριστά συστήματα, τότε πρέπει πάντα να υπάρχει κάποια ένταση και πιθανή σύγκρουση μεταξύ των δύο. Μια τέτοια ένταση μπορεί να είναι ευεργετική, με το καθένα να προκαλεί τον άλλον να γίνει καλύτερος από ό,τι είναι σήμερα. ή μπορεί να είναι επιζήμιο, όπως όταν το ένα διαφθείρει το άλλο και το κάνει χειρότερο, ή ακόμα και όταν η σύγκρουση γίνεται βίαιη.

Η πρώτη και πιο συνηθισμένη κατάσταση στην οποία οι δύο σφαίρες εξουσίας μπορεί να έρθουν σε σύγκρουση είναι όταν η μία, η άλλη, ή ακόμα και οι δύο ομάδες αρνούνται να περιορίσουν την εξουσία τους μόνο σε εκείνους τους τομείς που διαφορετικά αναμένεται από αυτές. Ένα παράδειγμα θα ήταν οι πολιτικοί ηγέτες που προσπαθούσαν να αναλάβουν την εξουσία να διορίζουν επισκόπους, μια κατάσταση που προκάλεσε μεγάλη σύγκρουση στην Ευρώπη κατά τον Μεσαίωνα. Δουλεύοντας προς την αντίθετη κατεύθυνση, υπήρξαν καταστάσεις όπου οι θρησκευτικοί ηγέτες τεκμαίρουν την εξουσία να έχουν λόγο για το ποιος αξίζει να είναι πολιτικός ή πολιτικός ηγέτης.

Μια δεύτερη κοινή πηγή σύγκρουσης μεταξύ θρησκευτικών και πολιτικών αρχών είναι μια επέκταση του προηγούμενου σημείου και εμφανίζεται όταν οι θρησκευτικοί ηγέτες είτε αποκτούν το μονοπώλιο είτε φοβούνται ότι επιδιώκουν το μονοπώλιο κάποιας ζωτικής πτυχής της κοινωνίας των πολιτών. Ενώ το προηγούμενο σημείο περιλαμβάνει προσπάθειες ανάληψης άμεσης εξουσίας στις πολιτικές καταστάσεις, αυτό περιλαμβάνει πολύ πιο έμμεσες προσπάθειες.

Ένα παράδειγμα αυτού θα ήταν τα θρησκευτικά ιδρύματα που προσπαθούσαν να αναλάβουν τον έλεγχο των σχολείων ή των νοσοκομείων και, ως εκ τούτου, εγκαθιστώντας ένα ορισμένο ποσό πολιτικής εξουσίας που διαφορετικά θα βρισκόταν εκτός της νόμιμης σφαίρας της εκκλησιαστικής εξουσίας. Πολύ συχνά αυτού του είδους η κατάσταση είναι πιο πιθανό να συμβεί σε μια κοινωνία που έχει μια επίσημηχωρισμός εκκλησίας και κράτουςγιατί σε τέτοιες κοινωνίες οι σφαίρες εξουσίας διακρίνονται πιο έντονα.

Μια τρίτη πηγή σύγκρουσης, που είναι πιο πιθανό να οδηγήσει σε βία, εμφανίζεται όταν οι θρησκευτικοί ηγέτες εμπλέκουν τους ίδιους και τις κοινότητές τους ή και τα δύο σε κάτι που παραβιάζει τις ηθικές αρχές της υπόλοιπης κοινωνίας των πολιτών. Η πιθανότητα βίας αυξάνεται σε αυτές τις συνθήκες, επειδή κάθε φορά που μια θρησκευτική ομάδα είναι πρόθυμη να φτάσει στο σημείο να αντιμετωπίσει την υπόλοιπη κοινωνία κατά μέτωπο, είναι συνήθως θέμα θεμελιωδών ηθικών αρχών και για αυτήν. Όταν πρόκειται για συγκρούσεις βασικής ηθικής, είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί ένας ειρηνικός συμβιβασμός — κάποιος πρέπει να υποχωρήσει στις αρχές του, και αυτό δεν είναι ποτέ εύκολο.

Ένα παράδειγμα αυτής της σύγκρουσης θα ήταν η σύγκρουση μεταξύ Μορμόνων πολυγαμικών και διαφόρων επιπέδων της αμερικανικής κυβέρνησης όλα αυτά τα χρόνια. Παρόλο που τοΕκκλησία των Μορμόνωνέχει επίσημα εγκαταλείψει το δόγμα της πολυγαμίας, πολλοί «φονταμενταλιστές» Μορμόνοι συνεχίζουν την πρακτική παρά τη συνεχιζόμενη κυβερνητική πίεση, τις συλλήψεις κ.λπ. Κατά καιρούς αυτή η σύγκρουση έχει ξεσπάσει σε βία, αν και αυτό συμβαίνει σπάνια σήμερα.

Ο τέταρτος τύπος κατάστασης στην οποία μπορεί να συγκρουστεί η θρησκευτική και η κοσμική εξουσία εξαρτάται από τον τύπο των ανθρώπων που προέρχονται από την κοινωνία των πολιτών για να καλύψουν τις τάξεις της θρησκευτικής ηγεσίας. Εάν όλα τα στελέχη της θρησκευτικής εξουσίας προέρχονται από μια κοινωνική τάξη, αυτό μπορεί να επιδεινώσει τις ταξικές δυσαρέσκειες. Εάν όλα τα στελέχη της θρησκευτικής εξουσίας προέρχονται από μία εθνική ομάδα, αυτό μπορεί να επιδεινώσει τις διαεθνοτικές αντιπαλότητες και συγκρούσεις. Το ίδιο ισχύει αν οι θρησκευτικοί ηγέτες είναι κατά κύριο λόγο από μια πολιτική οπτική.

Σχέσεις Θρησκευτικής Αρχής

Η θρησκευτική εξουσία δεν είναι κάτι που υπάρχει «εκεί έξω», ανεξάρτητο από την ανθρωπότητα. Αντίθετα, η ύπαρξη θρησκευτικής εξουσίας βασίζεται σε ένα συγκεκριμένο είδος σχέσης μεταξύ εκείνων που είναι «θρησκευτικοί ηγέτες» και της υπόλοιπης θρησκευτικής κοινότητας, που θεωρείται «θρησκευτικοί λαϊκοί». Σε αυτή τη σχέση αναδεικνύονται ερωτήματα σχετικά με τη θρησκευτική εξουσία, τα προβλήματα με τις θρησκευτικές συγκρούσεις και τα ζητήματα θρησκευτικής συμπεριφοράς.

Επειδή η νομιμότητα οποιασδήποτε μορφής εξουσίας έγκειται στο πόσο καλά αυτή η φιγούρα ανταποκρίνεται στις προσδοκίες εκείνων στους οποίους υποτίθεται ότι ασκείται εξουσία, η ικανότητα των θρησκευτικών ηγετών να ανταποκρίνονται στις ποικίλες προσδοκίες των λαϊκών θέτει αυτό που μπορεί να είναι το πιο θεμελιώδες πρόβλημα. θρησκευτική ηγεσία. Πολλά από τα προβλήματα και τις συγκρούσεις μεταξύ θρησκευτικών ηγετών και θρησκευτικών λαϊκών εντοπίζονται στην ποικιλόμορφη φύση της ίδιας της θρησκευτικής εξουσίας.

Οι περισσότερες θρησκείες ξεκίνησαν με το έργο μιας χαρισματικής φιγούρας που ήταν αναγκαστικά ξεχωριστή και ξεχωριστή από την υπόλοιπη θρησκευτική κοινότητα. Αυτή η φιγούρα συνήθως διατηρεί σεβαστή θέση στη θρησκεία, και ως αποτέλεσμα, ακόμη και όταν μια θρησκεία δεν χαρακτηρίζεται πλέον από χαρισματική εξουσία, η ιδέα ότι ένα άτομο με θρησκευτική εξουσία πρέπει επίσης να είναι ξεχωριστό, ξεχωριστό και να διαθέτει ειδική (πνευματική) δύναμη. έκτακτος. Αυτό μπορεί να εκφραστεί στα ιδανικά των θρησκευτικών ηγετώνάγαμος, να ζεις χωριστά από τους άλλους ή να ακολουθείς ειδική διατροφή.

Με την πάροδο του χρόνου, το χάρισμα γίνεται «ρουτινοποιημένο», για να χρησιμοποιήσω τον όρο του Max Weber, και η χαρισματική εξουσία μετατρέπεται σε παραδοσιακή εξουσία. Όσοι κατέχουν θέσεις θρησκευτικής ισχύος το κάνουν λόγω των συνδέσεών τους με παραδοσιακά ιδανικά ή πεποιθήσεις. Για παράδειγμα, ένα άτομο που γεννήθηκε σε μια συγκεκριμένη οικογένεια θεωρείται ότι είναι το κατάλληλο άτομο για να αναλάβει τη θέση του σαμάνου σε ένα χωριό μόλις πεθάνει ο πατέρας του. Εξαιτίας αυτού, ακόμη και όταν μια θρησκεία δεν δομείται πλέον από την παραδοσιακή εξουσία, εκείνοι που ασκούν θρησκευτική εξουσία πιστεύεται ότι απαιτούν κάποια σύνδεση, που ορίζεται από την παράδοση, με ηγέτες από το παρελθόν.

Θρησκευτική Κωδικοποίηση

Τελικά, οι παραδοσιακοί κανόνες τυποποιούνται και κωδικοποιούνται, οδηγώντας σε μετασχηματισμό σε ορθολογικά ή νομικά συστήματα εξουσίας. Σε αυτήν την περίπτωση, όσοι έχουν νόμιμη εξουσία στις θρησκευτικές κοινότητες την έχουν χάρη σε πράγματα όπως η εκπαίδευση ή η γνώση. Η πίστη οφείλεται στο αξίωμα που κατέχουν και όχι στο άτομο ως άτομο. Αυτό είναι μόνο μια ιδέα, ωστόσο — στην πραγματικότητα, τέτοιες απαιτήσεις συνδυάζονται με κρατήσεις από τότε που η θρησκεία δομήθηκε σύμφωνα με τις γραμμές της χαρισματικής και παραδοσιακής εξουσίας.

Δυστυχώς, οι απαιτήσεις δεν συνδυάζονται πάντα πολύ καλά μεταξύ τους. Για παράδειγμα, μια παράδοση ότι τα μέλη του ιερατείου είναι πάντα άντρες μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με τη λογική απαίτηση ότι η ιεροσύνη είναι ανοιχτή σε οποιονδήποτε επιθυμεί και μπορεί να πληροί τα εκπαιδευτικά και ψυχολογικά προσόντα. Ως άλλο παράδειγμα, η «χαρισματική» ανάγκη για έναν θρησκευτικό ηγέτη να είναι ξεχωριστός από την κοινότητα μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με τη λογική απαίτηση ότι ένας αποτελεσματικός και αποδοτικός ηγέτης είναι εξοικειωμένος με τα προβλήματα και τις ανάγκες των μελών — με άλλα λόγια, να μην να είναι από τους ανθρώπους αλλά και από τους ανθρώπους.

Η φύση της θρησκευτικής εξουσίας δεν είναι απλώς επειδή έχει συνήθως συσσωρεύσει τόσες πολλές αποσκευές κατά τη διάρκεια εκατοντάδων ή χιλιάδων ετών. Αυτή η πολυπλοκότητα σημαίνει ότι αυτό που χρειάζονται οι λαϊκοί και αυτό που μπορούν να προσφέρουν οι ηγέτες δεν είναι πάντα ξεκάθαρο ή εύκολο να αποκρυπτογραφηθεί. Κάθε επιλογή κλείνει κάποιες πόρτες και αυτό οδηγεί σε συγκρούσεις.

Η προσκόλληση στην παράδοση περιορίζοντας την ιεροσύνη μόνο στους άνδρες, για παράδειγμα, θα ευχαριστήσει όσους χρειάζονται οι φυσιογνωμίες της εξουσίας τους να στηρίζονται σταθερά στην παράδοση, αλλά θα αποξενώσει τους λαϊκούς που επιμένουν να ασκείται η νόμιμη θρησκευτική εξουσία με όρους αποτελεσματικών και ορθολογικών μέσων , ανεξάρτητα από το σε τι περιορίζονταν οι παραδόσεις του παρελθόντος.

Οι επιλογές που γίνονται από την ηγεσία όντως παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση των ειδών προσδοκιών που έχουν οι λαϊκοί, αλλά δεν είναι η μόνη επιρροή σε αυτές τις προσδοκίες. Η ευρύτερη αστική και κοσμική κουλτούρα παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Κατά κάποιο τρόπο, οι θρησκευτικοί ηγέτες θα χρειαστεί να αντισταθούν στις πιέσεις που δημιουργούνται από την κουλτούρα των πολιτών και να διατηρήσουν τις παραδόσεις, αλλά η υπερβολική αντίσταση θα αναγκάσει πολλά μέλη της κοινότητας να αποσύρουν την αποδοχή της νομιμότητας του ηγέτη. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε απομάκρυνση των ανθρώπων από την εκκλησία ή, στις πιο ακραίες περιπτώσεις, στο σχηματισμό μιας νέας αποσχισμένης εκκλησίας με μια νέα ηγεσία που αναγνωρίζεται ως νόμιμη.

ΝΤΙΝΤΕΡΟ: Ο χριστιανισμός ως εμπόδιο στην πρόοδο του ορθού λόγου και της ανθρώπινης ελευθερίας

Ντενί ΝΤΙΝΤΕΡΟ:

[Ο Θεός των χριστιανών είναι ένας πατέρας που δημιουργεί μεγάλο θέμα για τα μήλα του και δεν προσπαθεί πολύ για να βοηθήσει τον γιο του. Ακόμα και αν αντιστοιχούν εκατό χιλιάδες καταραμένοι σε κάθε έναν που σώζεται, ο διάβολος εξακολουθεί να προηγείται, δεδομένου ότι αυτός δεν εγκατέλειψε τον γιο του να πεθάνει...]

Κορυφαία μορφή του Γαλλικού Διαφωτισμού τον 18ο αιώνα και έντονα επικριτικός απέναντι στον χριστιανισμό οι προσεγγίσεις του οποίου εστιαζόταν στην απελευθέρωση του ατόμου από τη δεισιδαιμονία, τον δογματισμό και τη θρησκοληψία.

Ο Ντιντερό ως φιλόσοφος και διαφωτιστής, υπήρξε ο κύριος εμπνευστής και εκδότης της μνημειώδους «Εγκυκλοπαίδειας» (Encyclopédie), η οποία αποτέλεσε σταθμό για τη διάδοση της γνώσης και τις ιδέες του Διαφωτισμού τον 18ο αιώνα. Το έργο αυτό, που ολοκληρώθηκε σε 33 τόμους με τη συνδρομή του Ντ'ΑΛΑΜΠΕΡ και άλλων διανοουμένων, συγκέντρωνε την ανθρώπινη γνώση, προωθώντας ορθολογικές ιδέες ενάντια στη δεισιδαιμονία.

Βασικά σημεία της κριτικής του Ντιντερό για τον Χριστιανισμό:

Αμφισβήτηση της Αποκάλυψης:

Αντίθετα με άλλους στοχαστές που επικεντρώνονταν μόνο στην ηθική της Εκκλησίας, ο Ντιντερό αμφισβητούσε ευθέως την ίδια την Αποκάλυψη και τα χριστιανικά δόγματα.

Υλιστική Κοσμοθεωρία:

Ο Ντιντερό απέρριπτε τη μεταφυσική, υποστηρίζοντας μια υλιστική θεώρηση του κόσμου, όπου η γνώση προέρχεται από τις αισθήσεις και την εμπειρία.

Κριτική στο Μοναχισμό:

Στο έργο του "Η Μοναχή" (La Religieuse), ασκεί δριμεία κριτική στους περιορισμούς και τις ψυχολογικές επιπτώσεις της μοναστικής ζωής, περιγράφοντας την καταπίεση που υφίσταται μια γυναίκα που αναγκάζεται να κλειστεί σε μοναστήρι.

Πίστη στη Λογική:

Πίστευε ότι η γνώση και η εκπαίδευση αποτελούν τα μέσα για να απελευθερωθούν οι άνθρωποι από την "άγνοια" που καλλιεργεί η θρησκευτική δοξασία.

Συνοπτικά:

Ο Ντιντερό θεωρούσε τον οργανωμένο χριστιανισμό ως εμπόδιο στην πρόοδο του ορθού λόγου και της ανθρώπινης ελευθερίας, προωθώντας μια κοσμοθεωρία βασισμένη στην επιστήμη και την υλιστική φιλοσοφία.

«Ιερές» ασυναρτησίες και μπουρδολογίες ΜΕΡΟΣ 16o

Ο παραλογισμός στη Βίβλο

Έχω χαρακτηρίσει αποσπάσματα παράλογα είτε επειδή φαίνονται παράλογα (γελοία ή παράλογα) είτε επειδή είναι απλά αστεία. Για παράδειγμα, η ιστορία για τον Σαμψών και τις 300 αλεπούδες στους Κριτές 15.4 είναι παράλογη (και αστεία), ενώ το ολόκληρη η πόλη που ζητά από τον Ιησού να φύγει στο Κατά Ματθαίον 8.34 αφού σκότωσε 2000 γουρούνια είναι απλά αστείο.

Παροιμίες

1. «Ο φόβος του Κυρίου είναι η αρχή της γνώσης». 1:7
2. Ο φόβος του Κυρίου είναι η αρχή της γνώσης.
3. «Όποιος με ακούει, θα κατοικεί με ασφάλεια, και θα ησυχάζει από τον φόβο του κακού».
4. Όποιος ακούει τον Θεό (ή τη σοφία, ή όποιον μιλάει εδώ) θα είναι πάντα ασφαλής. 1:33
5. «Ο Κύριος δίνει σοφία· από το στόμα του βγαίνει γνώση και σύνεση». 2:6
6. Αν τηρείς τις εντολές, θα έχεις μια μακρά και ήρεμη ζωή. 3:1-2
7. «Μη στηρίζεσαι στη δική σου κατανόηση». Μην προσπαθείς να καταλάβεις τα πράγματα. απλά αποδεχτείτε ό,τι Η Αγία Γραφή και οι θρησκευτικοί σας ηγέτες σάς το λένε. 3:5
8. Αν δώσεις χρήματα στον Θεό, θα σε κάνει πλούσιο και θα έχεις πολύ κρασί. 3:9-10
9. «Οι παροιμίες του Σολομώντα»
10. Το βιβλίο των Παροιμιών γράφτηκε αρκετούς αιώνες αφότου υποτίθεται ότι έζησε ο Σολομών. Άρα δεν γράφτηκε από τον Σολομώντα. Πλαστογραφήθηκε από κάποιον που ισχυρίστηκε ότι ήταν ο Σολομών. 1:1, 10:1
11. Ο Θεός δεν επιτρέπει ποτέ στους καλούς ανθρώπους να πεινάσουν ή στους κακούς να γίνουν πλούσιοι. 10:3
12. «Ένας άτακτος άνθρωπος, ένας κακός άνθρωπος... κλείνει το μάτι με τα μάτια του».
13. Οι άτακτοι, κακοί άνθρωποι κλείνουν το μάτι. 6:12-13, 10:10
14. «Τα χείλη των δικαίων τρέφουν πολλούς».
15. Οι δίκαιοι άνθρωποι ταΐζουν τους πεινασμένους μόνο μιλώντας. 10:21
16. «Η επιθυμία των δικαίων θα εκπληρωθεί».
17. Οι δίκαιοι άνθρωποι παίρνουν ό,τι θέλουν. 10:24
18. «Ο φόβος του Κυρίου μακραίνει ημέρες». 10:27α
19. «Τα χρόνια των ασεβών θα συντομευτούν». 10:27β
20. «Ο δίκαιος ελευθερώνεται από τη θλίψη». 11:8
21. «Το σπέρμα των δικαίων θα ελευθερωθεί». 11:21
22. «Η φιλελεύθερη ψυχή θα παχύνει». 11:25
23. Δεν θα συμβεί κανένα κακό στους δίκαιους».
24. Τα άσχημα πράγματα συμβαίνουν μόνο σε κακούς ανθρώπους. 12:21
25. «Η οδός της δικαιοσύνης είναι ζωή, και στην οδό της δεν υπάρχει θάνατος».
26. Οι δίκαιοι άνθρωποι δεν πεθαίνουν ποτέ, απλώς μυρίζουν έτσι. 12:28
27. Η ψυχή του επιμελούς θα παχυνθεί».
28. Ο Θεός παχαίνει τον επιμελή. (Οι τεμπέληδες είναι αδύνατοι και φτωχοί.) 13:4
29. Πώς να ξεχωρίσετε το καλό από το κακό: Οι καλοί άνθρωποι είναι Αυτοί που έχουν άφθονο φαγητό, και οι κακοί είναι αυτοί που πεινούν. 13:25
30. «Τα μάτια του Κυρίου είναι σε κάθε τόπο». 15:3
31. «Μια καλή αναφορά παχαίνει τα κόκαλα». 15:30
32. «Ο φόβος του Κυρίου είναι διδασκαλία σοφίας». 15:33
33. «Όταν οι οδοί τού ανθρώπου αρέσουν στον Κύριο, κάνει και τους εχθρούς του να να είσαι σε ειρήνη μαζί του». 16:7
34. «Μια θεϊκή απόφαση είναι στα χείλη του βασιλιά: το στόμα του δεν αμαρτάνει στην κρίση». 16:10
35. «Ο θρόνος εδραιώνεται με δικαιοσύνη». 16:12
36. «Τα δίκαια χείλη είναι η απόλαυση των βασιλιάδων». 16:13
37. «Στο φως του προσώπου του βασιλιά είναι ζωή. και η εύνοιά του είναι σαν σύννεφο τελευταίας βροχής». 16:15
38. «Το βραχνό κεφάλι [γκρίζα μαλλιά] είναι ένα στέμμα δόξας». 16:31
39. Όλα τα τυχερά παιχνίδια (τυχερά παιχνίδια) ελέγχονται από τον Θεό. 16:33
40. Αν φοβάσαι τον Θεό, τίποτα κακό δεν θα σου συμβεί ποτέ. 19:23
41. «Ο φόβος του βασιλιά είναι σαν βρυχηθμός λιονταριού: όποιος τον παροργίζει αμαρτάνει ενάντια στην ψυχή του». Είναι αμαρτία να θυμώνεις έναν βασιλιά. 20:2
42. Ο βασιλιάς που κάθεται στον θρόνο της κρίσης σκορπίζει κάθε κακό με τα μάτια του». 20:8
43. «Πώς μπορεί ένας άνθρωπος... καταλαβαίνει τον δικό του τρόπο;»
44. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να καταλάβουν τα πράγματα μόνοι τους. 20:24
45. «Το πνεύμα του ανθρώπου είναι το κερί του Κυρίου, που ερευνά όλα τα εντόσθια της κοιλιάς». 20:27
46. «Η ομορφιά των ηλικιωμένων είναι το γκρίζο κεφάλι». 20:29
47. «Το γαλάζιο της πληγής καθαρίζει το κακό: έτσι και οι πληγές τα εντόσθια της κοιλιάς». 20:30
48. «Η καρδιά του βασιλιά είναι στο χέρι του Κυρίου, όπως οι ποταμοί του νερού: τη στρέφει όπου θέλει». 21:1
49. Όσοι είναι ταπεινοί και φοβούνται τον Θεό θα ζήσουν πολύ και θα ευημερήσουν. 22:4
50. Μην τρώτε δείπνο με άτομο που έχει «κακό μάτι». 23:6
51. «Ναι, τα ηνία μου θα χαρούν». («Ηνία» είναι η λέξη της Βίβλου για τα νεφρά.) 23:16
52. Κάθε άνθρωπος θα φιλήσει τα χείλη του που δίνει σωστή απάντηση. 24:26
53. «Ο ουρανός για το ύψος, και η γη για το βάθος, και η καρδιά των βασιλιάδων είναι ανεξερεύνητη». 25:3
54. «Αφαιρέστε τον ασεβή από μπροστά από τον βασιλιά, και ο θρόνος του θα στερεωθεί με δικαιοσύνη». 25:5
55. «Ο οκνηρός κρύβει το χέρι του στον κόρφο του. Τον θλίβει να το φέρει ξανά στο στόμα του». 26:15
56. «Αυτός που ευλογεί τον φίλο του με δυνατή φωνή, σηκώνεται νωρίς στο πρωί, θα θεωρηθεί κατάρα γι' αυτόν». 27:14
57. «Αυτοί που εκζητούν τον Κύριο καταλαβαίνουν τα πάντα». 28:5
58. «Ευτυχισμένος είναι ο άνθρωπος που φοβάται πάντοτε». 28:14
59. «Το να σέβεσαι τα πρόσωπα δεν είναι καλό». (Να φέρεστε σε όλους με ασέβεια.) 28:21
60. Αν είσαι άπληστος, τότε πρέπει να έχεις «κακό μάτι». 28:22
61. «Αυτός που ελπίζει στον Κύριο θα παχυνθεί».
62. Γι' αυτό λοιπόν υπάρχουν τόσοι πολλοί χοντροί Χριστιανοί! (Και πεινασμένοι μη Χριστιανοί.) 28:25
63. «Αυτός που εμπιστεύεται στην καρδιά του είναι ανόητος». 28:26
64. «Όποιος ελπίζει στον Κύριο, θα είναι ασφαλής». 29:25
65. «Κάθε λόγος του Θεού είναι καθαρός. Βλέπε Ιεζεκιήλ 23:20 και Μαλαχίας 2:3 για δύο μόνο παραδείγματα του «καθαρού λόγου του Θεού». 30:5
66. Ένα από τα τέσσερα «υπέροχα» πράγματα είναι «ο τρόπος ενός άνδρα με μια υπηρέτρια». 30:18-19
67. «Το στύψιμο της μύτης βγάζει αίμα». 30:33
68. Μην δίνετε τη δύναμή σας στις γυναίκες. 31:3
69. «Ποιος μπορεί να βρει μια ενάρετη γυναίκα;» Οι ενάρετοι άνδρες είναι πολύ πιο συνηθισμένοι. 31:10 (1179)

Ο μισογυνισμός της "Αποκάλυψης"

Παραθέτω στην κάτω εικόνα 2 σημεία από το έργο θρησκευτικής φαντασίας με τίτλο "Αποκάλυψη του Ιωάννη". Τα σημεία είναι από τα κεφάλαια 7 και 14. Από αυτά προκύπτουν 2 πράγματα:

Πρώτον, πρόκειται για την συνέχεια της εβραϊκής θρησκείας μέσα από την μορφή του χριστιανισμού. Μιλάει για την Σιών, το ιερό όρος των Εβραίων, και για τους πρώτους εκλεκτούς κατά την υποτιθέμενη "Δευτέρα Παρουσία" που θα προέρχονται από τις 12 φυλές του Ισραήλ. Ο χριστιανισμός ξεκίνησε από Εβραίους και αφορούσε Εβραίους πριν το "άνοιγμα" του Παύλου και σε "εθνικούς" (μη Εβραίους). Ο ίδιος ο Ιησούς στο κατά Ματθαίο (15:24) φέρεται να λέει: "έχω αποσταλεί μόνο για τα πλανεμένα πρόβατα του Ισραήλ".

Δεύτερον, πρόκειται για τον πυρήνα της θρησκευτικά κατοχυρωμένης πατριαρχίας και του μισογυνισμού που καθιερώθηκε μέσα από τον ιουδαϊσμό και συνεχίστηκε από τον χριστιανισμό. Οι πρώτοι εκλεκτοί θα είναι ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΑΝΤΡΕΣ οι οποίοι ΔΕΝ ΜΟΛΥΝΘΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΓΥΝΑΙΚΑ, δηλαδή παρθένοι. Σε αυτό το σημείο είναι ξεκάθαρος ο συγγραφέας παρ' όλες τις προσπάθειες που γίνονται για άλλες ερμηνείες. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που δεν επιτρέπονται γυναίκες στο "Άγιο Όρος", γιατί εκεί προετοιμάζονται οι "εκλεκτοί" και δεν πρέπει να τους αποσπούν την προσοχή οι θηλυκοί "πειρασμοί".

Όλα αυτά έχουν άμεση σχέση και με τον Εβραίο Σαούλ/Παύλο, τον ιδρυτή του χριστιανισμού. Ο Παύλος για την παρθενία και τον γάμο στην Πρώτη Επιστολή προς Κορινθίους 7:7–9, λέει:

«Φυσικά, θα προτιμούσα όλοι οι άνθρωποι να είναι όπως εγώ (ΑΓΑΜΟΙ). Ο καθένας όμως έχει το δικό του χάρισμα από το Θεό, ο ένας έτσι, ο άλλος αλλιώς. Στους ανύπαντρους και στις χήρες, συνιστώ: Καλό γι’ αυτούς είναι να μείνουν όπως εγώ (ΑΓΑΜΟΙ). Αν όμως δεν μπορούν να μείνουν εγκρατείς, ας παντρευτούν».

Οπότε η αποχή από το γάμο θεωρείται ιδανική, αλλά δεν έχουν όλοι έχουν την "ικανότητα" ή την "εγκράτεια" για να το πετύχουν. Ο γάμος επιτρέπεται μόνο ως υποκατάστατο για όσους δεν μπορούν να "ελέγξουν" τις επιθυμίες τους.

Η Αποκάλυψη 14:4 λέει ότι οι εκλεκτοί «παρθένοι» δεν μολύνθηκαν από γυναίκες. Η παύλεια διδασκαλία στηρίζει αυτό το ιδανικό ασκητικής αγνότητας, κυρίως για άνδρες, με έμμεσο πλην σαφή μισογυνικό χαρακτήρα: Η «αποχή» από γυναίκες θεωρείται πνευματικά ανώτερη. Ο γάμος και η επαφή με γυναίκες αντιμετωπίζονται ως υποδεέστερη επιλογή ή αναγκαιότητα.

Ο Παύλος δημιουργεί ένα "ιδανικό" ανδρικής πνευματικής αυτοκυριαρχίας, που συνδέεται με την παρθενία. Αυτό το "ιδανικό" επηρεάζει την ερμηνεία της Αποκάλυψης, την ασκητική ζωή και θεσμούς όπως το "Άγιο Όρος", όπου η γυναίκα θεωρείται εν δυνάμει «πειρασμός».

Η πατριαρχική δομή της εβραιοχριστιανικής θρησκείας και η θρησκευτική προτίμηση στην ασκητική αποχή από γυναίκες δεν είναι τυχαία, αλλά θεμελιώνεται σε "ιερές" γραφές και "αγιοπατερική" παράδοση.

Και ρωτώ: Πώς είναι δυνατό γυναίκες να αποδέχονται σήμερα τέτοια μειωτικά και υποτιμητικά για αυτές κείμενα και να τα σέβονται όταν αυτά έχουν γραφεί μέσα στο πλαίσιο μιας άλλης εποχής που εξυπηρετούσε άλλους σκοπούς; Η πίστη είναι δικαίωμα του καθενός και της καθεμιάς, αλλά πρέπει να βάζουμε και λίγο την κριτική σκέψη να δουλέψει.

Χριστιανισμός: Ιδεαλισμός, Μύθος και Ανεφάρμοστες Διδασκαλίες

Ο Χριστιανισμός παρουσιάζεται συχνά ως ηθικό και πνευματικό πρότυπο, με κεντρικό χαρακτήρα τον λεγόμενο Ιησού Χριστό, όπως παρουσιάζεται στα «κανονικά» χριστιανικά Ευαγγέλια. Ο Ιησούς καλεί τους ανθρώπους να αγαπούν τους εχθρούς τους, να συγχωρούν αδιάλειπτα, να ζουν με ταπείνωση και πίστη, να αποσυνδεθούν από τα υλικά αγαθά και να ελπίζουν σε μια μελλοντική βασιλεία του Θεού. Η ηθική διάσταση αυτών των διδασκαλιών είναι αδιαμφισβήτητη, αλλά η λογική και ιστορική ανάλυση αποκαλύπτει ότι η εφαρμογή τους στην καθημερινή ζωή ήταν ανέφικτη ήδη στην εποχή τους και παραμένει ανεφάρμοστη μέχρι σήμερα.

Οι διδασκαλίες που εμφανίζονται στα Ευαγγέλια περιέχουν ενδογενείς αντιφάσεις και πρακτικές αδυναμίες. Η απόλυτη αγάπη και η συνεχής συγχώρεση χωρίς όρια, παρά την ηθική τους αξία, δημιουργούν πρακτικά αδιέξοδα. Πώς μπορεί ο άνθρωπος να προστατευθεί από την εκμετάλλευση αν δεν θέτει όρια στην ανοχή του, αν συγχωρεί πάντοτε και δεν αντιδρά; Η συνεχής και απόλυτη ταπείνωση που επαινείται στα Ευαγγέλια περιορίζει την ικανότητα δράσης, ηγεσίας και υπεράσπισης προσωπικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ενώ η πίστη σε θαύματα και υπερφυσικά γεγονότα (όπως η ανάσταση και παρθενογένεση) συγκρούεται με την εμπειρική παρατήρηση και τη λογική κρίση. Η διττή έννοια της βασιλείας του Θεού, ως ταυτόχρονα παρούσα και μελλοντική, δημιουργεί ασάφεια ως προς την καθημερινή συμπεριφορά, και η πλήρης απομάκρυνση από τα υλικά αγαθά και τις κοινωνικές ανάγκες καθιστά τις διδασκαλίες ανέφικτες σε οποιαδήποτε κοινωνία, ιδίως τις σύγχρονες σύνθετες κοινωνίες. Ακόμη και στον κόσμο του πρώτου αιώνα που χαρακτηρίζεται από δεισιδαιμονίες, οι διδασκαλίες αυτές ήταν αδύνατο να εφαρμοστούν.

Η εκτέλεση του Ιησού αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα του πώς το Ευαγγελικό αφήγημα εξυπηρετεί κυρίως θεολογικούς σκοπούς και δεν μπορούσε να επιβιώσει ως πρακτική οδηγία ζωής χωρίς τροποποιήσεις. Τα Ευαγγέλια που γράφτηκαν δεκαετίες μετά τα φερόμενα γεγονότα, παρουσιάζουν έναν Ιησού που αφενός κηρύττει, αφετέρου γίνεται αντικείμενο μυθοπλαστικών αφηγήσεων, με στόχο κυρίως την ενίσχυση της πίστης και της κοινωνικής συνοχής, όχι την ακριβή ιστορική καταγραφή. Τα αφηγήματα περί παρθενογένεσης, θαυμάτων και ανάστασης δεν μπορούν να θεωρηθούν ιστορικά αποδεδειγμένα γεγονότα, καθιστώντας την εικόνα του Ιησού περισσότερο ιδεατή και θεολογική παρά ιστορικά ακριβή. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις στα Ευαγγέλια, ο Ιησούς δεν διαπράττει κανένα σοβαρό πολιτικό ή ποινικό έγκλημα. Η κατηγορία ότι ήταν «βασιλέας των Ιουδαίων» φαίνεται κατασκευασμένη για να δικαιολογήσει την εκτέλεση και να ενισχύσει το θεολογικό μήνυμα της θυσίας. Η παρουσία ενός διστακτικού αλλά τελικά υποχωρούντος Ρωμαίου Έπαρχου, η προδοσία του Ιούδα και οι δραματικές σκηνές της δίκης και της σταύρωσης συνθέτουν ένα θεατρικό μοτίβο που υπηρετεί κυρίως θεολογικούς σκοπούς, ήτοι την ανάδειξη της θυσίας, της αθωότητας και της υπερφυσικής σημασίας του Ιησού και όχι την προβολή μιας πρακτικής οδηγίας ζωής. Η ιστορική πιθανότητα μιας τέτοιας καταδίκης, υπό κανονική Ρωμαϊκή διοίκηση, είναι ιδιαίτερα αμφίβολη, και το γεγονός ότι παρουσιάζεται ως αναπόφευκτη ενισχύει το στοιχείο της μυθοπλασίας που διατρέχει τα Ευαγγέλια τα οποία δεν μπορούν σε καμία περίπτωση αντικειμενικά-επιστημονικά να θεωρηθούν ως πιστή ιστορική καταγραφή.

Ο Παύλος ανέλαβε τον μετασχηματισμό του Χριστιανισμού από ένα ηθικό και κοινωνικό κήρυγμα σε ένα πλήρως θεολογικό σύστημα. Η σωτηρία μέσω πίστης και υπερφυσικής πρόνοιας αντικατέστησε την ηθική δράση και την προσωπική ευθύνη, ενώ η μεταθανάτια σωτηρία έγινε το κεντρικό ζητούμενο. Ο Χριστιανισμός, έτσι, μετατράπηκε σε ένα ιδεολογικό και θεολογικό σύστημα, που υπερβαίνει την εμπειρική πραγματικότητα και τη λογική, εστιάζοντας στην πίστη παρά στη ζωή εδώ και τώρα. Έτσι, ο Χριστιανισμός γίνεται δογματική θρησκεία και όχι πρακτικός οδηγός ζωής ή κοινωνικής δράσης. Η πίστη αντικαθιστά την εμπειρία και την λογική, και η υπερφυσική σωτηρία αντικαθιστά την προσωπική ευθύνη και την κοινωνική συμμετοχή.

Σε αντίθεση με τον Χριστιανισμό, οι ελληνικές φιλοσοφίες προσέφεραν συνεκτικά και πρακτικά εφαρμόσιμα συστήματα ζωής προσανατολισμένα στη ζωή του ανθρώπου εδώ και τώρα. Οι Στωικοί δίδασκαν αυτοκυριαρχία και ψυχική γαλήνη ανεξαρτήτως των εξωτερικών συνθηκών. Οι Επικούρειοι αναζητούσαν την ηδονή στην έλλειψη πόνου και ταραχής και την ψυχική ισορροπία μέσω λογικής και μέτρου. Οι Πλατωνικοί και οι Αριστοτελικοί στόχευαν στην ηθική τελειοποίηση και την κοινωνική αρμονία προτείνοντας πολιτικές λύσεις, ενώ οι Πυθαγόρειοι επιδίωκαν αρμονία ψυχής και σώματος μέσω γνώσης και πειθαρχίας. Κοινό χαρακτηριστικό αυτών των φιλοσοφιών είναι η αυτοβελτίωση, η λογική, η εμπειρική παρατήρηση και η πειθαρχία, στοιχεία που κάνουν τις διδασκαλίες τους εφαρμόσιμες στην προσωπική και κοινωνική ζωή.

Ο Χριστιανισμός, αντίθετα, στηρίζεται σε πίστη και υπερφυσικά ιδεώδη, καθιστώντας τον ανεφάρμοστο στην καθημερινή πρακτική. Τυχόν ισχυρισμός περί ομοιότητας, σε επίπεδο δομής και ουσίας, μεταξύ της χριστιανικής διδασκαλίας και της ελληνικής φιλοσοφίας δεν αντέχει σε φιλοσοφική και ιστορική ανάλυση και τεκμηρίωση. Ιστορικά, η εξάπλωση του Χριστιανισμού δεν οφείλεται κυρίως στη δύναμη των ιδεών του και της πειθούς, αλλά και στη χρήση βίας και κοινωνικού καταναγκασμού. Κατά την επικράτησή του στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και αργότερα στην Ευρώπη, εφαρμόστηκαν εκτελέσεις, διωγμοί και εξαναγκαστικά μέσα, και κοινωνικός έλεγχος, πρακτικές που έρχονται σε ευθεία αντίθεση με το υποτιθέμενο μήνυμα αγάπης και μη βίας, αποδεικνύοντας ότι η ιστορική επιβίωση και επικράτηση του Χριστιανισμού στηρίχτηκε έτσι, όχι μόνο στον θεολογικό μετασχηματισμό και στη δύναμη της πίστης, αλλά και στην ικανότητα επιβολής μέσω κοινωνικής και πολιτικής και στρατιωτικής ισχύος.

Συνολικά, από καθαρά λογική, ιστορική και πρακτική σκοπιά, ο Χριστιανισμός εμφανίζεται ως ένα ιδεαλιστικό και θεολογικό σύστημα, και λιγότερο ως οδηγός για την καθημερινή ζωή ή την κοινωνική συμπεριφορά. Η ιστορική του επικράτηση οφείλεται κυρίως στον θεολογικό μετασχηματισμό μέσω του Παύλου και στην κοινωνική επιβολή δια της ισχύος, ενώ οι αρχικές διδασκαλίες του Ιησού αν και παρουσιάζονται ως κανόνες υψηλής ηθικής είναι φύσει αδύνατες και παρέμειναν - και παραμένουν - ανεφάρμοστες στην πράξη, αποκαλύπτοντας έτσι τη σύγκρουση ανάμεσα στην ιδεατή διδασκαλία και την πράξη. Στον αντίποδα βρίσκεται η ελληνική φιλοσοφία που παραμένει διαχρονική και παρέχει συνεκτικά και λογικά εργαλεία για ζωή και κοινωνική συμπεριφορά.

Ο Χριστιανισμός δεν παρέχει πρακτικά εργαλεία για ζωή, ηθική ή κοινωνική αρμονία, αλλά βασίζεται σε πίστη, υπερφυσικά ιδεώδη, θεολογικό μετασχηματισμό και δόγματα, μυθοπλαστικά αφηγήματα και κοινωνικό καταναγκασμό γεγονός που καθιστά την ιστορική και πρακτική του αξία περιορισμένη και αντιφατική. Η αφήγηση της εκτέλεσης του Ιησού, η δομή της πίστης και η υπερφυσική σωτηρία αποδεικνύουν ότι ο Χριστιανισμός είναι ένα σύστημα δυσχερώς εφαρμόσιμο, θεολογικό και μυθοπλαστικό, περισσότερο για να υπηρετήσει πίστη και θεολογικό σκοπό παρά για να προσφέρει πρακτική καθοδήγηση στον άνθρωπο.