Κυριακή 3 Μαΐου 2026

ΠΙΝΔΑΡΟΣ: Οι Ωδές ενός Ποιητή που διαπέρασαν τους αιώνες

Ο Πίνδαρος δεν λατρεύτηκε από τις αρχαίες Ελληνικές γενιές μόνο σαν κορυφαίος της χορικής ποιήσεως, αλλά και σαν ένας από τους σπουδαιότερους ποιητές της κλασικής Ελλάδος.

Η ποίηση του, σε βάθος νοήματος, παρουσίασε ένα έντονα θρησκευτικό πνεύμα και διακρίθηκε για το υποβλητικό μεγαλείο της και τη λεκτική μεγαλοπρέπειά της.

Στην πόλη Κυνός Κεφαλαί της Βοιωτίας, κοντά στη Θήβα, το έτος 522 ή το 518 π.Χ. γεννήθηκε ο ποιητής Πίνδαρος. Ο πατέρας του ονομαζόταν Δαΐφαντος, η μητέρα του Λαοδίκη και ο αδερφός του Ερμότιμος. Στα νεανικά του χρόνια έλαβε την αρχική μουσική του μόρφωση από τον Σκοπελίνο.

Η παράδοση ότι ο Πίνδαρος νικήθηκε από την Κόρινα σε αγώνα ποίησης, διαψεύστηκε από την ίδια με το απόσπασμά της που αναφέρεται στη Μυρτίδα. Όταν ο Πίνδαρος ήρθε στην πόλη των Αθηνών, γνώρισε τον Αθηνοκλή, μαθήτευσε κοντά του ενώ ταυτόχρονα μαθήτευσε και δίπλα στον Απολλόδωρο.

Με βασικό προσόν του τη φιλομάθειά του, πλούτισε τις γνώσεις του με την αρχαϊκή Τέχνη του Ελλάδικού χώρου και ανέπτυξε σημαντικές επαφές με αξιόλογους ανθρώπους των Γραμμάτων, των Τεχνών και των Επιστημών.

Μανιώδης ταξιδευτής ο ποιητής ταξίδεψε στη Ρόδο, στην Τένεδο, την Κόρινθο, την Κυρήνη και έφτασε μέχρι τον Ακράγαντα και τις Συρρακούσες.

Σύμφωνα με την παράδοση, έφυγε από τον κόσμο σε ηλικία 80 χρόνων στο Γυμνάσιο του Άργους. Απέκτησε δύο πανέμορφες θυγατέρες, την Εύμητι και την Πρωτόμαχη καθώς και έναν γιό τον Δαΐφαντο, από τη σύζυγό του την οποία εξύμνησε ως “Δαφνηφόρο”.

Μετά το θανατό του, οι κόρες του πήραν την τέφρα του και την έθαψαν στη Θήβα.
Για πολλούς αιώνες κατόπιν οι Θηβαίοι έδειχναν τα ερείπια του οίκου του, κοντά στο ιερό της Μητέρας των θεών, καθώς και τον τάφο του που βρισκόταν μέσα στον χώρο του Ιπποδρόμου.

Η Γραμματικοί της Αλεξάνδρειας, διαίρεσαν τα ποιήματα του Πινδάρου σε 17 βιβλία. Από αυτά τα βιβλία, τα 11 περιελάμβαναν ποιήματα θρησκευτικού περιεχομένου όπως Ύμνους, Παιάνες, Διθυράμβους, Προσόδια και Υπορχήματα, καθώς και έξι ποιήματα τα οποία περιείχαν 2 με Εγκώμια, ένα με Θρήνους και τέσσερα με Επινίκια.

Στην εποχή μας μέχρι σήμερα έφτασαν 14 Επίνικοι σε Ολυμπιονίκες, 12 σε Πυθιονίκες, 11 σε Νεμεονίκες και 8 σε Ισθιονίκες. Σώθηκαν επίσης διάφορα αποσπάσματα από Παιάνες, Διθυράμβους, Εγκώμια και Παρθένια.

Η ποίηση του μεγάλου Έλληνα είναι πλημυρισμένη από μουσική, αρμονία και φωτεινότητα.

Είναι ποίηση εμπνευσμένη από Δωρικές αντιλήψεις, με ιδέες διακριτές από την αριστοκρατία του Πνεύματος που θέλει να υπάρχει απόσταση μεταξύ των αρχόντων και του λαού.

Ο άνθρωπος του Πινδάρου είναι απαραίτητο να ζει ενάρετα και στις πράξεις του να αναζητά με σθένος την αρετή. Κύρια αρετή για τον Πίνδαρο είναι η Ευσέβεια. Η Ηθική του νου και της καρδιάς είναι αδιανόητα για τον ποιητή χωρίς την οσιότητα και προπάντων την θεοσέβεια.

Αν τύχει σε κάποιον να είναι πλούσιος πρέπει να έχει συνειδητοποιήσει ότι είναι θνητός και ότι, μετά τον θάνατό του θα τον τυλίξει το χώμα της γης και θα αποτελέσει για αυτόν το τελευταίο του ένδυμα.

Ο Πίνδαρος διακυρήσσει ότι ο άνθρωπος δεν δικαιούται να αντιπαραβάλλει με υπερφηφάνεια τον εαυτό του με τους αθάνατους θεούς και να υπονοήσει ότι είναι ισότιμος με αυτούς.

Ο ευσεβής άνθρωπος πρέπει να έχει στραμμένο το βλέμμα του προς το θείο και αιώνιο Νόμο και να οδηγεί προσεκτικά τα βήματά του μακριά από την πλάνη και την ταραχή.

Με τον τρόπο αυτό, από την αρετή της Ευσέβειας προκύπτει η αρετή της Σωφροσύνης. Με τη χρήση της Σωφροσύνης ο άνθρωπος επιβάλλεται στον εαυτό του και δηλώνει την υποταγή του στους θείους Νόμους. Τη Σωφροσύνη χαρακτηρίζει το Μέτρο.

Δυστυχής είναι εκείνος που υποτάσσεται στα απρόσιτα και τα μάταια. Αντί για τη Σωφροσύνη ο Πίνδαρος χρησιμοποιεί τη λέξη Αιδώς, με την ίδια έννοια στην επεξήγησή της.

Στον έκτο Πυθιονίκη ο Πίνδαρος επαινεί τον γιο του Ξενοκράτη, τον Θρασύβουλο από τον Ακράγαντα, επηρεασμένος από τα αισθήματα ευγνωμοσύνης, αγάπης και σεβασμού που έδειξε απέναντι στις συμπεριφορές του πατέρα του.

Η Ευορκία αποτελεί για τον Πίνδαρο το θεμέλιο της Ευσέβειας. Όπως είναι φανερό από τον δεύτερο Ολυμπιονίκη αυτής της εποχής, ο ποιητής δείχνει μεγάλη προσοχή σε αυτή την αρετή.

Η Ευορκία αποτελεί την κορυφαία κοινωνική αρετή του σεμνού και δίκαιου άντρα. Με την Ευορκία συνδέεται και η έννοια της Δικαιοσύνης. Ο άνθρωπος οφείλει να είναι δίκαιος και να πραγματοποιεί τις επιταγές και τις αξίες που επιβάλλουν οι θρησκευτικοί, οι πολιτικοί και οι ηθικοί θεσμοί.

Ο Πίνδαρος πιστεύει απόλυτα ότι πρέπει να υπακούει στους ηθικούς και θρησκευτικούς νόμους. Διαπιστώνουμε ότι οι θεοί κυριαρχούν στην ποίησή του σαν υπέρτατοι ρυθμιστές της Τάξης και των Νόμων.

Ιδιαίτερα ο Απόλλων, ο θεός των Δελφών, του οποίου η Θεολογία καθορίζει και ρυθμίζει τις εμπνεύσεις και τους συλλογισμούς του στην κατεύθυνση των συναισθημάτων του, κυριολεκτικώς τον μαγεύει.

Ο Πίνδαρος έχει διακριθεί από την Ιστορία ως ο ποιητής των Επίνικων Ύμνων σε νίκες αγώνων στα στάδια του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου. Ασφαλώς, δεν περιορίζεται σε αυτούς μόνο το Εγκώμιο των νικητών αλλά υμνεί την εορτή που διεξάγεται προς τιμή του, καθώς και της οικογένειας και της πόλεως που τον γέννησε και τον γαλούχησε.

Για τους λόγους αυτούς οι Επίνικοι του Πινδάρου δεν έχουν διαφορές από τους θρησκευτικούς ύμνους. Ο ποιητής, αρχίζει με επίκληση προς τους θεούς και τις Μούσες, σε συνέχεια προσδίδει κάποια μυθική αφήγηση και συνήθως κλείνει με ηθικά παραγγέλματα που αποτελούν και τον απώτερο σκοπό του ποιητή.

Η διαμορφωμένη λογοτεχνική γλώσσα της χορικής ποιήσεως είναι η γλώσσα που χρησιμοποιεί ο Πίνδαρος, δηλαδή η Δωρική, αναμεμιγμένη με Αιολικούς και Επικούς γλωσσικούς τύπους.

Στην επιλογή των λέξεων, ο ποιητής δίνει ιδιαίτερη σημασία αποφεύγοντας τις κοινές και συνηθισμένες λεκτικές μεθόδους. Ο παρατηρητής διαπιστώνει ότι καμία απολύτως ωδή του Πινδάρου δεν έχει στο σύνολό της το ίδιο μέτρο.

Χρησιμοποιεί μέτρα Λαγαοιδικά, στα οποία δεσπόζει ο Τροχαίος και Δάκτυλος, καθώς και μέτρα Δακτυλοεπιτριτικά, όπου κυριαρχεί ο Επίτριτος (- υ -) σχεδιασμένος με τον Δάκτυλο.

Ο Πίνδαρος αναγνωρίστηκε στην εποχή μας σαν ένας από τους πλέον συναισθηματικούς, συνεκτικούς και ηθικούς ποιητές του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου.

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου