Δευτέρα, 25 Ιουνίου 2018

Μη συγχωρείς και μην ξεχνάς, γίνεσαι θύμα

Αν μπορούσα, θα πλήρωνα τους ανθρώπους με το ίδιο νόμισμα.

Δε θα έμενα μόνο σε ξεσπάσματα θυμού και σε καβγάδες, κι ύστερα, σαν να μην έγινε τίποτα, να τους χαμογελάω όπως πριν.

Θα θύμωνα για χρόνια, όχι για στιγμές. Όποιος ξεχνάει, χάνεται και χάνεται γιατί οι άνθρωποι είμαστε εκμεταλλευτές.

Τοκογλύφοι στις ζωές των άλλων εκμεταλλευόμαστε τις αδυναμίες τους και πατάμε μέχρι να αδειάσουν οι καρδιές τους. Εκεί που δε θα έχουν άλλο να δώσουν.

Αυτοί που τσαντίζονται και μετά το ξεχνάνε είναι θύματα. Ενώ εκείνοι που θυμώνουν και το κρατάνε, είναι ωραίοι τύποι, πολύ τους γουστάρω. Χωρίς περιστροφές και γιατί. Με πείραξες; Τελείωσες. Κυνικά και χωρίς συναίσθημα.

Άσπρο, μαύρο. Μου κάνεις, δε μου κάνεις. Καθάρια πράγματα, ντόμπρα.

Έτσι κρατάνε στις ζωές τους μόνο αυτούς που πραγματικά τους κάνουν. Όλους τους άλλους τους μπλοκάρουν, τους διαγράφουν σαν να μην υπήρξαν ποτέ.

Για αυτό σας λέω, εάν ήταν θέμα επιλογής, θα επέλεγα να πληρώνω τους ανθρώπους με το ίδιο νόμισμα.

Αυτούς που με πλήγωσαν θα τους πλήγωνα χωρίς να σκεφτώ τα αποτελέσματα. Αυτούς που με πόνεσαν θα τους πονούσα και θα τους έσβηνα.

Ανύπαρκτοι και ξένοι θα μου ήταν πια. Φάτσες περαστικών που συναντάς μεσημέρι Δευτέρας στην Ομόνοια που δε σε ενδιαφέρει να γνωρίσεις. Ζητιάνοι που προσπερνάς χωρίς να σε απασχολεί η ιστορία τους.

Έτσι, και τις κακές στιγμές θα ξεχνούσα και θα γέμιζα με θετικά συναισθήματα.
Θα τους έβριζα με όλη μου τη δύναμη και θα έμενα για πάντα στο θυμό μου. Δε θα τον ξεχνούσα ποτέ. Θα πέρναγαν τα χρόνια, θα πέρναγαν και οι φίλοι και ίσως να κράταγα μόνο τα νεύρα μου για εκείνους. Εκείνους όμως ποτέ.

Θα μάθαινα από τα λάθη και θα κλεινόμουν στη δική μου πραγματικότητα. Θα άλλαζα τον κόσμο όπως τα χθεσινά μου ρούχα και δε θα με ένοιαζε τίποτα. Ειλικρινά σας το λέω.

Δυο χαστούκια, πέντε έξι βλαστήμιες και έξω από την πόρτα.

Εκείνοι που θυμώνουν πολύ και ύστερα το ξεχνάνε είναι υποκριτές. Υποκριτές του εαυτού τους και των άλλων. Συμβιβασμένοι σε αστείες πραγματικότητες, αλκοολικές. Νοθευμένες φιλίες, ανακατεμένες με απωθημένα. Φωσφορικές σχέσεις, κακοί μπελάδες που τελειώνουν άδοξα με μια μικρή αφορμή και με τεράστιες αιτίες.

Για μερικές στιγμές ισοπεδώνουν τα πάντα και ύστερα τρέχουν να τα ξανακάνουν όπως πριν.
Λερώνουμε το στόμα μας και την διάθεσή μας. Ανάβουμε τσιγάρο τρέμοντας και βγάζουμε όσα κρύβαμε για καιρό μέσα μας. Βρίζουμε, βλασφημούμε, κατηγορούμε και ύστερα τα ξεχνάμε.

Συγχωρούμε τα λάθη και μετά εκείνα επαναλαμβάνονται και ξανά συγχωρούμε. Φαύλος κύκλος σε ζωή που δεν περιμένει. Μένουν οι λάθος άνθρωποι στη ζωή μας, αυτοί που μας εκνευρίζουν, που μας πληγώνουν, και στο τέλος μένουμε εμείς και η τρύπα στο νερό που έχουμε φτιάξει.

Έτσι συνεχίζει η ζωή. Με καβγάδες που έμειναν στα λόγια. Με λόγια που λέμε και ύστερα μετανιώνουμε. Με πλασματικούς θυμούς. Στιγμές πυροτεχνήματα σε ουρανό καλοκαιριού.
Με παρέες που αντάλλαξαν λόγια βαριά και ύστερα αγκαλιάζονται μελωδικά σε μια συναυλία.
Με έρωτες που έσκισαν φωτογραφίες και ύστερα τις κόλλησαν με σελοτέιπ μαζί.
Με οικογένειες που κρύβουν πληγές που προσπαθούν να επουλώσουν με γάζες.

Και περνάει ο χρόνος. Με θυμούς που χάθηκαν σε δρόμους περίπλοκους.
Ενώνονται οι άνθρωποι, ξεχνάνε και δεν πληρώνουν με νομίσματα, αλλά με συναίσθημα.
Μα αν μπορούσα να διαλέξω, θα θύμωνα, θα το κράταγα για πάντα και θα τους πλήρωνα όλους με το ίδιο νόμισμα.

Όμως δεν μπορώ να διαλέξω, γαμώτο.

Το πρόσωπο που σας αγαπάει δεν σας κάνει να υποφέρετε

Όποιος σας αγαπάει σας κάνει ευτυχισμένους, σας κάνει να αισθάνεστε ότι πετάτε και, πάνω απ’ όλα, καταβάλλει κάθε προσπάθεια να σας δώσει χαρά.

Πολύ συχνά οι άνθρωποι πιστεύουν στην κλασική ιδέα ότι αγάπη σημαίνει πόνος και ότι τα δάκρυά τους αποτελούν φυσιολογικό μέρος του να έχουν μια σχέση.

Η ιδέα αυτή έχει τις ρίζες της σε μια ξεπερασμένη εικόνα της ερωτικής αγάπης και σε μια διαστρεβλωμένη αντίληψη για το τι σημαίνει πραγματικά στοργή και για το ποιες είναι οι βάσεις μιας υγιούς σχέσης που χαρακτηρίζεται από αφοσίωση. Αυτές οι λανθασμένες ιδέες έχουν πληγώσει συντρόφους πολλών γενιών.

Στο σημερινό άρθρο θέλουμε να σας προσκαλέσουμε να σκεφτείτε λίγο περισσότερο πάνω σε αυτή την ιδέα.

Το πρόσωπο που σας αγαπάει δεν σας κάνει να υποφέρετε

Ίσως κάποια στιγμή στη ζωή σας κάποιο κοντινό σας πρόσωπο είπε: «έτσι έχουν τα πράγματα, μένεις ή φεύγεις. Στις σχέσεις πάντοτε κάποιος θα υποφέρει. Είναι φυσιολογικό».

Μερικές φορές αυτό που θεωρείται «φυσιολογικό» μπορεί να περιλαμβάνει επικίνδυνες διαστάσεις που είναι καταστροφικές. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να γίνει σαφές ότι αγάπη δεν σημαίνει πόνος και ότι το πρόσωπο που σας κάνει να κλαίτε σε μια σχέση δεν σας αγαπάει πραγματικά ή σας αγαπάει με «λανθασμένο, μη υγιή τρόπο».

Ερωτική αγάπη ή αγάπη που αποδέχεται τον πόνο

Όσο περισσότερος ο πόνος, όσο περισσότερο το πάθος, όσο μεγαλύτερη η κτητικότητα, τόσο δυνατότερη η αγάπη. Αυτή είναι μία από τις πιο κλασικές ιδέες που έχουν διαμορφώσει το ιδανικό της ερωτικής αγάπης που βρίσκουμε στις ταινίες ή στα βιβλία.
  • Ωστόσο, είτε το πιστεύετε είτε όχι, η ιδέα αυτή συνεχίζει να επικρατεί σε μεγάλο βαθμό στους νέους ανθρώπους και στους εφήβους. Πιστεύουν πως, όταν ο σύντροφός τους αντιδρά με ζήλια ή κτητικότητα, αυτό είναι σαφές σημάδι αγάπης, κάτι που μπορεί να τους κάνει να βρεθούν σε πολύ επικίνδυνα είδη σχέσεων.
  • Επίσης σε αυτά τα πρώτα στάδια καταλαβαίνουν μονάχα την έννοια της ερωτικής αγάπης που είναι γεμάτη πάθος. Μπορεί να μην καταφέρνουν να συνειδητοποιήσουν ότι μια ήρεμη αμοιβαία αγάπη σηματοδοτεί την είσοδο σε ένα πιο ώριμο και πιο σταθερό στάδιο.
  • Μια άλλη παρανόηση που συχνά συνδέεται με την ερωτική αγάπη είναι η ιδέα ότι ο πόνος είναι αναπόφευκτος. Μπορεί να πιστεύετε ότι τα δάκρυα είναι αναπόφευκτα, κάτι που πρέπει να δεχτείτε και να ανεχτείτε. Αυτό δεν συνιστάται ούτε ενδείκνυται.
Σήμερα είναι εύκολο να βρούμε ανθρώπους παγιδευμένους σε δυστυχισμένες ή καταστρεπτικές σχέσεις στις οποίες η αυτοεκτίμησή τους έχει καταστραφεί εντελώς ή παγιδευμένους σε σχέσεις εξάρτησης όπου και οι δύο σύντροφοι ανέχονται τον πόνο και τα δάκρυα.

Αντί αυτού πρέπει να μάθετε να πιστεύετε στην ιδέα ότι η αγάπη δεν θα πρέπει να προκαλεί πόνο.

Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η υγιής και η αληθινή αγάπη ποτέ δεν επιδιώκει την καταστροφή.

Συνειδητή αγάπη, ώριμη αγάπη

Κανένας δεν γεννιέται γνωρίζοντας τα πάντα για την αγάπη. Είναι κάτι που μαθαίνεται μέσα από την απογοήτευση, τον πόνο μερικές φορές, ακόμα και την απομάκρυνση του ατόμου από μια σχέση για να ανακαλύψει ξανά τον εαυτό του.
  • Μην κατηγορείτε ποτέ τον εαυτό σας για αποτυχία ούτε να αρχίσετε να πιστεύετε ότι «αγάπη σημαίνει πόνος». Αυτό δεν είναι αλήθεια ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να είναι.
  • Η συνειδητή αγάπη πάντα ξεκινά από κάτι τόσο απλό και ουσιαστικό όσο το να λέτε «αγαπώ τον εαυτό μου» πρώτα.
  • Μόνο όταν αισθάνεστε σιγουριά όσον αφορά στην αυτοεκτίμησή σας και έχετε μια σαφή ιδέα για το τι αξίζετε, μπορείτε να αρχίσετε να έχετε υγιείς, υπεύθυνες και ευτυχισμένες σχέσεις.
  • Ώριμη αγάπη είναι εκείνη που θέλει το καλύτερο για τους συντρόφους και, για να το επιτύχει, ξεκινά πάντα από τη σχέση του καθενός με τον εαυτό του.
  • Ένα άτομο με αυτοπεποίθηση και καλή αυτεπίγνωση δεν θα παγιδευτεί στους φόβους του ή στη μανία του ελέγχου επειδή ανησυχεί για μια πιθανή προδοσία.
Το πρόσωπο που σας αγαπάει και σας σέβεται, θα σας εμπιστεύεται και δεν θα σας προδώσει.

Όποιος σας αγαπάει πρέπει να σας κάνει ευτυχισμένους

Η επιδίωξη της ευτυχίας των ανθρώπων που αγαπάτε: πρόκειται για μια αρετή που διαμορφώνει αυτό που είστε. Είναι ανώφελο να προκαλείτε δάκρυα ή πόνο και όλοι όσοι πιστεύουν ότι αυτό είναι σωστό ή φυσιολογικό έχουν μια διαστρεβλωμένη και καταστρεπτική άποψη για τι είναι σχέσεις.
  • Μερικοί πιστεύουν ότι είναι φυσιολογικό να βιώνουν πόνο με το σύντροφό τους και αυτό έχει ένα πολύ σαφή σκοπό: τον έλεγχό του.
  • Στο μεταξύ μερικοί εκπλήσσονται βλέποντας ότι στενοχώρησαν το σύντροφό τους και λένε: «πάντοτε θίγεσαι από τα πάντα και ό,τι κάνω σε πληγώνει».
Σε αυτή την περίπτωση έχετε να κάνετε με κάποιο άτομο που δεν μπορεί να δείξει ενσυναίσθηση και να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του.

Το πρόσωπο που σας αγαπάει αληθινά θα προσπαθεί να σας κάνει ευτυχισμένους, φέρνοντας το χαμόγελο στο πρόσωπό σας και τη χαρά ακόμα και τις βροχερές μέρες.

Κάθε χαμόγελο είναι μέρος αυτού του κρυμμένου μηχανισμού της σχέσης σας που βασίζεται στην ευτυχία, στην αμοιβαιότητα και στην εμπιστοσύνη.

Οταν οι άνθρωποι σε απογοητεύουν

Ξεκινάς από μικρός τη συνειδητή διαδρομή σου και έχεις τόση δίψα για τη ζωή… Έχεις ανάγκη να γνωρίσεις ανθρώπους, να εμπιστευτείς, να πιστέψεις στο καλοπροαίρετο, να ρουφήξεις τη γνώση, να κάνεις κάτι σημαντικό, να βρεις απαντήσεις σε ό,τι σε βασανίζει υπαρξιακά, να ερωτευτείς, να νιώσεις πλήρης. Ανυπομονείς για τη στιγμή που θα μεγαλώσεις και θα βρεις το «δρόμο» σου, όπως όλοι σου λένε.

Μεγαλώνοντας ανακαλύπτεις ότι όλα εκείνα που κάποτε σου φάνταζαν απλά, δεν είναι και τόσο απλά τελικά. Στην πορεία βιώνεις ματαιώσεις, προδοσίες, κακίες, ψέματα και παρόλο που πονάς, πείθεις τον εαυτό σου ότι όλα αυτά γίνονται για να δυναμώσεις, για να αποκτήσεις δεξιότητες, για να ωριμάσεις.

Πιστεύεις ακόμα στο «καλό» και αρνείσαι πεισματικά με το ρομαντισμό και την αφέλεια της νεανικής ηλικίας σου ότι τα πράγματα μπορεί τελικά να είναι τόσο πεζά και ωμά. Αρνείσαι το γεγονός ότι η πραγματικότητα μπορεί να είναι τόσο σκληρή και γκρίζα. Ως αντίδοτο σε ό,τι σε πληγώνει, εσύ συνεχίζεις να καλλιεργείς τα όνειρά σου, τις φιλοδοξίες σου, τους στόχους σου. Νιώθεις ότι κάτι καλύτερο σε περιμένει και ότι απλά δεν έχει έρθει ακόμα. Περιμένεις με ενθουσιασμό, αισιοδοξία και ανυπομονησία.

Ο χρόνος περνάει και αρχίζει και κλονίζεται η εμπιστοσύνη σου σε εκείνο το «καλύτερο». Προσπαθείς να μείνεις ανεπηρέαστος σε ό,τι σκυθρωπό, απαισιόδοξο και ισοπεδωτικό υπάρχει γύρω σου. Αντιστέκεσαι με όλο σου το «είναι» γιατί είναι ό,τι σου έχει μείνει από εκείνη την παιδική αθωότητα που σου «έταζε» όλα όσα μπορούσες σαν παιδί να ονειρευτείς, όλα όσα ήθελες να ανακαλύψεις και να γευτείς.

Ξαφνικά νιώθεις ότι κινδυνεύεις να γίνεις και εσύ γκρίζος. Και αυτό ίσως είναι το χειρότερο από όλα. Ψάχνεις από κάπου να πιαστείς. Το μόνο που μπορείς να σκεφτείς είναι να πιαστείς από τους ανθρώπους γύρω σου. Αναζητάς μια έμπνευση, ένα βλέμμα, μια σκέψη, μια ιδεολογία, ένα όραμα, μια αξία. Έχεις επιθυμήσει να νιώσεις ζωντανός. Θέλεις να βρεις ξανά τα βασικά συστατικά που κάποτε σε έκαναν να γελάς από το τίποτα, να νιώθεις γεμάτος με το τίποτα και να ζεις μέσα από τη ζεστασιά των δικών σου ανθρώπων.

Ξαφνικά, συνειδητοποιείς ότι μάλλον δεν σκέφτονται όλοι όπως εσύ. Και δυσκολεύεσαι να το αποδεχτείς. Νιώθεις ότι όλοι γύρω σου έχουν αλλάξει. (Ίσως και οι άλλοι να σκέφτονται το ίδιο για σένα). Το μόνο που αντιλαμβάνεσαι, ωστόσο, έντονα γύρω σου είναι μια ατέρμονη βιασύνη από όλους για όλα.

Οι άνθρωποι δεν έχουν χρόνο για συναισθήματα, δεν έχουν χρόνο για στιγμές. Τα προβλήματα πληθαίνουν, οι πιέσεις αυξάνονται, οι ευθύνες και οι υποχρεώσεις πολλαπλασιάζονται και ο άνθρωπος μοιάζει να προδίδει ο ίδιος τον εαυτό του: σταματάει να ονειρεύεται. Δεν το κάνει επίτηδες και πολλές φορές δεν το συνειδητοποιεί παρά μόνο αργότερα, σε βάθος χρόνου.

Αναρωτιέσαι αν όλοι είναι εγκλωβισμένοι σε μια εκδοχή του εαυτού τους η οποία «κουβαλάει» περισσότερα «πρέπει» από ότι «θέλω». Ο φόβος, το άγχος, το συμφέρον, ο εγωισμός, η απαξίωση της αλήθειας, της εντιμότητας και της ειλικρίνειας έχουν ως αποτέλεσμα να κυκλοφορούμε όλοι μας με τα «προσωπεία» μας.

Ενώ μιλάμε μεταξύ μας δεν επικοινωνούμε ουσιαστικά, ενώ είμαστε σε ερωτικές σχέσεις δεν ερωτευόμαστε αυθεντικά, ενώ λέμε ότι νοιαζόμαστε με την πρώτη αναποδιά τείνουμε να εγκαταλείπουμε και να φεύγουμε. Ενώ είμαστε σε παρέες, νιώθουμε πιο μόνοι από ποτέ…

Κάνοντας τον απολογισμό σου ως άνθρωπος, στέκεσαι μπροστά στον καθρέφτη σου και δεν μπορείς να βγάλεις άκρη. Δυσκολεύεσαι να πείσεις τον εαυτό σου ότι όλα θα πάνε καλά. Λαμβάνεις καθημερινά τόσα αρνητικά ερεθίσματα που νιώθεις ότι αλλάζεις εξαιτίας τους.

Προσπαθείς να αντισταθείς, αλλά η διάβρωση είναι τόσο αργή και ύπουλη που δεν μπορείς εύκολα να την αναγνωρίσεις. Νιώθεις –όσο κι αν δεν το θες- μια βαθιά απογοήτευση: αναρωτιέσαι τι πήγε τόσο λάθος στον πολιτισμό μας που στο όνομα της ειρήνης σκοτώνουμε, που στο όνομα της εκάστοτε θρησκείας καταδιώκουμε και αφανίζουμε, που στο όνομα της οικονομικής ανάπτυξης εξαθλιώνουμε όλο και περισσότερο τους οικονομικά αδύναμους.

Πόσα άλλα τέτοια παράδοξα συμβαίνουν στον κόσμο μας… Πώς μπορείς να μείνεις ανεπηρέαστος από όλα αυτά και να εστιάσεις στη δική σου πορεία; Πώς μπορείς να παρακάμψεις τον ευτελισμό της ανθρώπινης ζωής και αξιοπρέπειας και να παραμείνεις ρομαντικός;

Δυσκολεύεσαι να βρεις απαντήσεις που θα κατευνάσουν τις σκέψεις σου και θα σε καθησυχάσουν. Το μόνο ίσως που σε παρηγορεί είναι η διαπίστωση ότι παρόλο που σαν μονάδα δεν μπορείς να αλλάξεις πολλά στον κόσμο σου, ωστόσο μπορείς να γίνεις ο ίδιος -σαν άτομο- ο φορέας της αλλαγής που οραματίζεσαι!

Τουλάχιστον, έτσι, μπορείς να κοιμάσαι λιγότερο «ένοχος» μπροστά σε ό,τι γύρω σου τρομαχτικά αλλάζει προς το χειρότερο…

Σας επηρεάζει ακόμα η γέννηση σας;

Κατανοώντας την περιγεννητική μήτρα και πως μπορεί να επηρεάσει τη ζωή μας.
 
Ακριβώς όπως ένας σπόρος περιέχει το σχέδιο για τη ζωή ενός φυτού, η ιστορία δημιουργίας ενός ανθρώπου έχει μια βαθιά επίδραση στη ζωή του. Σύμφωνα με τον πατέρα της Διαπροσωπικής Ψυχολογίας Στάνισλαβ Γκροφ, πιθανώς να επηρεάζεστε από την γέννηση σας περισσότερο από όσο συνειδητοποιείτε. Η προοπτική του Γκροφ υποστηρίζεται από πρωτοποριακή έρευνα στον τομέα της προ-περιγεννητικής ψυχολογίας. Υπάρχει ένα βιολογικό καλούπι συναισθηματικών εντυπώσεων και μοτίβων που συχνά μπορούν να εντοπιστούν πίσω στην πρώτη εμφάνιση σας στον κόσμο. Ο Γκροφ αναφέρεται σε αυτά ως βασικές περιγεννητικές μήτρες (BPM) και η κατανόηση τους μπορεί να αποκαλύψει πολλά για εσάς όπως και να προσφέρει μια σπουδαία δομή για την απελευθέρωση παλαιών μοτίβων, επούλωση και ανάπτυξη.
 
«Η διαπροσωπική ψυχολογία μπορεί να ονομαστεί η ψυχολογία της πνευματικότητας και εκείνων των περιοχών του ανθρώπινου μυαλού που αναζητούν τις ανώτερες σημασίες της ζωής και που κινούνται πέρα από τα περιορισμένα όρια του εγωισμού για να έχουν πρόσβαση σε μια ενισχυμένη ικανότητα σοφίας, δημιουργίας, άνευ ορίων αγάπης και συμπόνιας.» – British Psychological Society, Shamanism and Spirituality in Therapeutic Practice
 
Η θεραπεία είναι ένα προσωπικό ταξίδι που αναλαμβάνουμε ως άτομα, αλλά τα μοτίβα που θεραπεύουμε είναι συχνά διαγενεακά, τα οποία εκτείνονται πολύ πιο πίσω, πριν γεννηθούμε. Σε βιολογικό επίπεδο, είναι καταπληκτικό να σκεφτείτε ότι το αυγό από το οποίο γεννηθήκατε εσείς κυριολεκτικά μεταφέρθηκε από την γιαγιά σας. Αφού η μητέρα σας ανέπτυξε τα αυγά της ενώ ήταν έμβρυο στη μήτρα της μητέρας της. Οι μηχανισμοί αντιγραφής, τα μοτίβα του στρες, του οικογενειακού συστήματος καθώς και τα κοινωνικά και οικονομικά περιβάλλοντα μέσω αυτών μας έχουν αφήσει αποτυπώματα που ακόμα ταξινομούμε. Το όμορφο για την προσέγγιση της θεραπείας από αυτή την προοπτική είναι ότι η προσωπική μας θεραπεία φέρνει επίσης λύση στο ευρύτερο δίκτυο των σχέσεων μας που κινείται προς τα εμπρός και προς τα πίσω με τον χρόνο.
 
Σύμφωνα με τη σύγχρονη έρευνα, τα πιο ισχυρά από αυτά τα αποτυπώματα συμβαίνουν ενώ βρισκόμαστε στη μήτρα και κατά τα πρώτα χρόνια μετά τη γέννηση μας. Στο «Η βία είναι προληπτική διαταραχή του εγκεφάλου» διερευνήσαμε το έργο του Robin Grille, το οποίο καλύπτει την ανάπτυξη του εγκεφάλου κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Οι βασικές περιγεννητικές μήτρες (BPM) όπως ορίζονται από τον Στάνισλαβ Γκροφ, χωρίζονται σε τέσσερις διαφορετικές φάσεις τοκετού και αυτά τα συγκεκριμένα στάδια μιας γέννας έχουν διαχρονικές επιρροές στη συναισθηματική ζωή μας και στην εμπειρία της πραγματικότητας.

«Η Δυτική Επιστήμη προσεγγίζει μια αλλαγή στο παράδειγμα των άνευ προηγουμένων αναλογιών που θα αλλάξει τις αντιλήψεις μας για την πραγματικότητα και την ανθρώπινη φύση, θα γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην αρχαία σοφία και τη σύγχρονη επιστήμη και θα συμβιβάσει τις διαφορές μεταξύ της ανατολικής πνευματικότητας και του δυτικού ρεαλισμού.» – Stan Grof from Beyond the Brain

Για να κατανοήσουμε την λογική πίσω από αυτή την έρευνα πρέπει να εξετάσουμε τι ο Γκροφ ονομάζει «συστήματα συμπυκνωμένης εμπειρίας» ή COEX. Ένα παράδειγμα αυτής της έννοιας θα ήταν το πώς όταν κάποιος σε μια συζήτηση πει μια αστεία ιστορία όλοι οι υπόλοιποι αρχίζουν να γελούν. Κάτι που τους κάνει να θυμηθούν δικές τους αστείες ιστορίες. Όταν το κάνουμε αυτό για κάθε είδους ισχυρή συναισθηματική μνήμη (χαρά, λύπη, τρόμο κτλ.) εύκολα αρχίζουμε να ανακαλούμε τις μνήμες όλων των παρόμοιων εμπειριών που μας προκάλεσαν τα ίδια συναισθήματα. Η έρευνα βασίζεται στην προϋπόθεση ότι τα συναισθήματα μας και οι ιστορίες που συνδέονται με αυτές τις εμπειρίες είναι στενά συνδεδεμένα με τον ψυχισμό μας. Ο Γκροφ άρχισε να ψάχνει την ρίζα της εμπειρίας, την πρώτη φορά που νιώσαμε αυτά τα συναισθήματα. Η αναγνώριση αυτών των εμπειριών παρέχει μια συνεκτική γενεαλογία ή μια «ιστορία» για τα συναισθηματικά και ψυχολογικά πρότυπα.
 
«Με μια άμεση ανακεφαλαίωση, προσελκύουμε ασυνείδητα ή ελκυόμαστε από συγκεκριμένες καταστάσεις και/ή ανθρώπους που αναδημιουργούν την ακριβή δυναμική του αρχικού τραύματος. Για παράδειγμα, αν βιώσαμε έντονη πίεση κατά τη διάρκεια της γέννησης που ήταν συντριπτική, την αναβιώνουμε με το να βρισκόμαστε σε σχέσεις και εργασιακά περιβάλλοντα όπου νιώθουμε συνεχώς πίεση και κατακλυσμένοι.» -Enhancing the Future

Ο συναισθηματικός μας εγκέφαλος αναπτύσσεται νωρίτερα από τον ορθολογικό και τον γλωσσικό, έτσι πολλά από αυτά τα πρότυπα έχουν ρίζες που πηγαίνουν πίσω στην ύπαρξη μας στην μήτρα και στην γέννηση μας. Καθώς ο Γκροφ προσδιόριζε αυτά τα τέσσερα πρωταρχικά στάδια, άρχισε να παρατηρεί αρχέτυπους συσχετισμούς για κάθε στάδιο και πρότυπα και για το πώς σχετίζονται με την συναισθηματική μας ζωή.
 

Το πρώτο στάδιο- Το αμνιακό σύμπαν

Η BPM I είναι η φάση του εμβρύου που επιπλέει μέσα στη μήτρα σε μια διαχρονική κατάσταση. Ανάλογα με την συναισθηματική και σωματική υγεία της μητέρας, το περιβάλλον και τη διατροφή, μπορεί να είναι μια ευχάριστη ή δυσάρεστη εμπειρία.
  • Οι θετικές εμπειρίες αυτού του σταδίου συνδέονται με την αίσθηση της ενότητας, της διαχρονικότητας, του μυστηρίου και της υπερβατικότητας.
  • Οι αρνητικές εμπειρίες αυτού του σταδίου συνδέονται με την αίσθηση της αδικίας και της απεμπλοκής από τη ζωή.

 

Η δεύτερη φάση- Η κοσμική καταπίεση

Η BPM II είναι η φάση όπου η μήτρα αρχίζει να κλείνει, μας συμπιέζει και μας ωθεί προς τη γέννηση. Δεδομένου ότι δεν αιωρούμαστε πλέον, αυτή η φάση είναι η πρώτη φορά που αρχίζουμε να παρατηρούμε την κίνηση του χρόνου μαζί με την αντίθεση ανάμεσα στην ευρυχωρία και στην συμπίεση, την αρχή της δυαδικότητας. Οι ορμονικές αλλαγές περιλαμβάνουν τη μείωση του οξυγόνου και την πίεση των συσπάσεων κατά της κλειστής τραχήλου.
  • Οι θετικές εμπειρίες αυτού του σταδίου συνδέονται με τον ενθουσιασμό για μια νέα προοπτική ή την ενσωμάτωση νέων πληροφοριών ή σοφίας.
  • Οι αρνητικές εμπειρίες αυτού του σταδίου συνδέονται με μια αίσθηση επικείμενης κρίσης ή φόβου ή αντίστασης στις νέες εξελίξεις της ζωής.

 

Η Τρίτη φάση- Ο αγώνας Θανάτου-Αναγέννησης

Η BPM III είναι όταν μπαίνομε πραγματικά στο τούνελ της γέννησης. Αυτό το αυξημένο άγχος ή συμπίεση σχετίζεται με τον αγώνα και την επίτευξη του φωτός στο τέλος του τούνελ.
  • Μια θετική εμπειρία αυτού του σταδίου είναι η ροή- η κατάσταση συνείδησης όπου οι ικανότητες ταιριάζουν απόλυτα με τις αντιλήψεις- όπου φροντίζετε τα πράγματα καθώς αυτά έρχονται σχεδόν αυτόματα. Έχετε δεσμευτεί με τα καθήκοντα σας με την μέγιστη απόδοση.
  • Μια αρνητική εμπειρία αυτού του σταδίου είναι η αίσθηση ότι είστε συμπιεσμένοι ή ακόμα και συνθλιμμένοι από τις συνθήκες της ζωής ή καταπιεσμένοι από το να αγωνιστείτε για τις απαιτήσεις της ζωής.

 

Η τέταρτη φάση- Η εμπειρία του Θανάτου-Αναγέννησης

Η BPM IV είναι η εμφάνιση μας από το τούνελ της γέννας στον κόσμο.
  • Το μωρό υπάρχει στο τούνελ της γέννας, η διαδικασία της γέννησης ολοκληρώνεται και η ζωή αρχίζει. Αυτό το στάδιο συνδέεται με την απελευθέρωση, τη χαρά, την ευκολία και το σημαντικότερο, με την ελευθερία.
Κάθε μια από αυτές τις φάσεις αντιπροσωπεύει κυριολεκτικά τη δική μας προσωπική ιστορία δημιουργίας, οπότε δεν αποτελεί έκπληξη το πόσο βαθιά μπορούν να μας επηρεάσουν στη διάρκεια της ζωής μας. Ωστόσο, αυτό δεν είναι καταστροφικό επειδή η σχέση μας με αυτές τις μνήμες, όταν γίνεται συνειδητή, μπορεί να μας ενδυναμώσει ανεξάρτητα από τις ποικίλες θετικές/αρνητικές μας εμπειρίες.
 
Αν αυτές οι πληροφορίες σαν κάνουν να αναρωτιέστε τι μπορείτε να κάνετε για να θεραπευτείτε ή να επιλύσετε αυτά τα βαθύτερα συναισθήματα, δεν είστε μόνοι. Είναι σημαντικό να υποδεχτείτε ακόμη και τις αρνητικές πτυχές της ιστορίας σας με αγάπη, χωρίς κριτική και με συμπόνια. Αυτές είναι οι ενέργειες που σας βοήθησαν να διαμορφωθείτε, δεν είστε θύμα, είστε ένα ισχυρό ον και είστε εδώ για να μεταμορφώσετε και να εξελίξετε αυτά τα συναισθήματα. Το να μπορείτε να αποδεχτείτε και να κατανοήσετε αυτό από μια ευρύτερη οπτική γωνία θα σας επιτρέψει να «γίνετε φίλοι» με τη διαδικασία σας. Γνωρίζοντας ότι κάθε φάση δίνει τη θέση της στην επόμενη και συνεχίζουμε να περνάμε μέσα από αυτές, όλες οι μεταβάσεις της ζωής μας επιτρέπουν να χαλαρώνουμε και να «αναπνέουμε μέσω των συσπάσεων».
 
Αυτό το συναρπαστικό ταξίδι ανακάλυψης μπορεί να οδηγήσει σε μια βαθύτερη αίσθηση σύνδεσης με τον εαυτό σας και μπορεί επίσης να ανοίξει έναν όμορφο διάλογο με την οικογένεια σας. Οι συνομιλίες με τους γονείς ή τα παιδιά σχετικά με αυτή την ισχυρή φάση της ζωής μπορούν να ενδυναμώσουν την σχέση, τη συμπόνια και την κοινή αίσθηση ότι όλοι είμαστε εδώ για να θεραπεύσουμε τα πράγματα που έχουν περάσει μέσα από τις γενιές. Καθώς το κάνουμε ο καθένας ξεχωριστά, βοηθάμε όλους τους γύρω μας να εξελιχθούν και να θεραπευτούν φτιάχνοντας τη ζωή μας ως διαπροσωπικά όντα πλούσια και όμορφα!
 
Όλοι γνωρίζουμε πως είναι η αίσθηση της καταπίεσης από διάφορες συναισθηματικές καταστάσεις. Αναγνωρίζοντας αυτές τις καταστάσεις ως βιολογικές μήτρες, θα είμαστε πιο δυνατοί, για να περιηγηθούμε σε αυτές με χάρη. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας ώστε να δημιουργήσετε τη ζωή που ονειρεύεστε. Το καλύτερο με το να πιαστείτε σε μια περιγεννητική μήτρα είναι ότι συνειδητά απελευθερώνετε τον εαυτό σας από αυτή!

Οκτώ «ΜΗΝ» για μια πιο ευτυχισμένη πραγματικότητα

«Το να είσαι ευτυχισμένος δεν σημαίνει ότι όλα είναι τέλεια. Σημαίνει ότι αποφάσισες να δεις πέρα από τις ατέλειες.» έτσι είχε πει κάποτε κάποιος άγνωστος σοφός. Ζούμε σε ένα κόσμο που τον περιτριγυρίζει η τελειομανία, ο κοινωνικός σχολιασμός και η σύγκριση. Ζούμε στον κόσμο που το κυνήγι της ευτυχίας έχει γίνει κάτι σαν «αυτοσκοπός» και όμως όταν ρωτήσεις τον διπλανό σου «τι θα σε έκανε ευτυχισμένο» δεν ξέρει ποια απάντηση να σου δώσει. Το τι κάνει κάποιον ευτυχισμένο είναι υποκειμενικό και έχει να κάνει με τις εκάστοτε ανάγκες τις εποχής...
 
Μην συγκρίνεσαι.
Έχεις αναρωτηθεί ποτέ πόσο κακό σου κάνει να συγκρίνεις την ζωή σου με τις ζωές των άλλων; Αρχικά είναι σαν να αρνείσαι τον εαυτό σου. Ναι, η τάδε έχει καλύτερη σιλουέτα και ο τάδε αποδίδει καλύτερα στην δουλειά, όμως αυτοί είναι αυτοί και εσύ είσαι εσύ. Το να παραλληλίζεις τα «θέλω» σου με τα ήδη «έχω» των άλλων σε σπρώχνει σε ένα μονοπάτι δύσβατο και ανούσιο.
 
Μη φοβάσαι το «όχι».
Μερικές φορές νομίζουμε πως με το να διευκολύνουμε τους άλλους, ωφελούμε και τον εαυτό μας. Ναι, αυτό αληθεύει, μα όλα θέλουν και ένα μέτρο. Πες «όχι» και μην καταπιέζεσαι. Δεν είναι επιλήψιμο να μην είσαι διαθέσιμος, μα είναι να βάζεις τον εαυτό σου σε δεύτερη μοίρα.
 
Μη ζεις στο χθες.
Πόσες φορές κοιτάμε παλιές φωτογραφίες και αναλογιζόμαστε πόσο καλυτέρα ήταν τότε. Ως εκ τούτου, επίτρεψέ μου να σου υπενθυμίσω πως και τότε κάτι άλλο έψαχνες… Η απάντηση στην ευτυχία σου έγκειται στο σήμερα.. στο τώρα!
 
Μην κοιτάς τι σου λείπει.
Προσπάθησε να μην ξοδεύεις την φαιά ουσία σου στο τι δεν έχεις, μα επικεντρώσου στο τι έχεις. Είμαι βέβαιος πως έχεις μια οικογένεια που σε στηρίζει με τον δικό της τρόπο, φίλοι που είναι εκεί όταν τους χρειάζεσαι και μνήμες που μπορούν να χαρίσουν στο πρόσωπό σου ένα μεγάλο χαμόγελο.
 
Μην θες πολλά περισσότερα.
Δεν έχουμε αυτάρκεια.. Χρειαζόμαστε το καλύτερο κινητό, το νέο τάμπλετ, τα λιγότερα κιλά, την μεγαλύτερη αποδοχή και περισσότερη αγάπη. Αδιαλείπτως κάτι θα λείπει από το πάζλ της ιδανικής ζωής μας. Ναι, να αναζητάς το κάτι επιπλέον μα αυτό κοίτα να μην είναι πολύ ψηλά διότι ίσως και ποτέ να μην το φτάσεις.
 
Μην παραπονιέσαι.
Τα παράπονα είναι ένα υπερφορτωμένο φορτίο που βουλιάζει την ψυχή σου. Κάποτε μια γνωστή σταμάτησε να παραπονιέται για μια σαρανταριά μέρες. Οι 40 ημέρες μετατράπηκαν σε 5 χρόνια, ποτέ δεν ξανακοίταξε πίσω και ζει την κάθε μέρα καλυτέρα από την προηγούμενη.
 
Μην έχεις ενοχές.
Ενοχές γιατί δεν μίλησες σωστά, ενοχές γιατί όταν σε προσέβαλαν δεν είχες το θάρρος να υψώσεις το ανάστημά σου… Πόσες ευθύνες θα σου απορρίψεις, δες τα πράγματα λίγο πιο απλά και δώσε άφεση αμαρτιών σε ό,τι δεν πήγε όπως ήθελες.
 
Μην κατακρίνεις.
Μην κατακρίνεις τους γύρω σου όποιοι και αν είναι αυτοί. Κάθε απόφαση ζωής έχει ένα άλφα υπόβαθρο από κάτω… Είμαστε όλοι άνθρωποι που έχουν δικαίωμα στο λάθος… Όταν κοιτάς πολύ τη ζωή των άλλων ξεχνάς να δίνεις την κατάλληλη σημασία στην δικιά σου..
 
Η ευτυχία είναι αυτό που ζεις στην κάθε σου στιγμή… Η ευτυχία είναι οι άνθρωποι που αγαπάς, το πρώτο σου φιλί, ο πρώτος σας καβγάς. Ευτυχία είναι να δίνεις γιατί το θες και να παίρνεις δίχως να αισθάνεσαι υποχρεωμένος. Ευτυχία είναι να πετάς στα σύννεφα και να νιώθεις ισορροπημένος.

Και επειδή το θέμα το απαιτεί, δεν θέλω να παραλείψω και να μην θυμίσω στους ηγεμόνες

Οι ηγεμόνες κυρίως οι νέοι, συνάντηοαν μεγαλύτερη πίστη και ωφέλεια σε εκείνους τους άνδρες οι οποίοι στην αρχή της εξουσίας τους θεωρήθηκαν ύποπτοι, παρά σ’ εκείνους που στην αρχή ήταν έμπιστοι. Ο Παντόλφο Πετρούτσι, ηγεμόνας της Σιένας, κυβερνούσε το κράτος του περισσότερο με εκείνους τους οποίους υποπτευόταν παρά με τους άλλους. Αυτή όμως η περίπτωση δεν μπορεί να γενικευτεί, επειδή ποικίλλει ανάλογα με τις περιστάσεις. Θα πω μόνο το εξής:

Ο ηγεμόνας με ιδιαίτερη ευκολία , μπορεί να κερδίζει εκείνους τους ανθρώπους που στην αρχή της ηγεμονίας του ήταν εχθροί και λόγω του χαρακτήρα τους έχουν ανάγκη να στηριχτούν κάπου για να διατηρηθούν. Αυτοί νιώθουν ιδιαίτερα υποχρεωμένοι να τον υπηρετούν με πίστη, επειδή γνωρίζουν πως πρέπει να διαγράψουν με τις πράξεις τους την κακή γνώμη που ο ηγεμόνας είχε γι’ αυτούς. Κι έτσι ο ηγεμόνας ωφελείται περισσότερο από αυτούς παρά από εκείνους οι οποίοι, υπηρετώντας τον με υπερβολική αξιοπιστία, αδιαφορούν για τα συμφέροντά του.

Και επειδή το θέμα το απαιτεί, δεν θέλω να παραλείψω και να μην θυμίσω στους ηγεμόνες οι οποίοι πρόσφατα απέκτησαν μια χώρα με βοήθεια από το εσωτερικό της να σκεφτούν καλά ποιος είναι ο λόγος που έσπρωξε όσους τους βοήθησαν να το κάνουν. Κι αν ο λόγος δεν είναι μια φυσική συμπάθεια προς τον ηγεμόνα, αλλά μόνο και μόνο γιατί δεν ήταν ευχαριστημένοι με το παλιό καθεστώς, με μεγάλο κόπο και δυσκολία θα μπορέσει να τους διατηρήσει φίλους του, επειδή είναι αδύνατον να καταφέρει να τους ικανοποιήσει. Εξετάζοντας προσεκτικά την αιτία αυτού του πράγματος με παραδείγματα από γεγονότα αρχαία και σύγχρονα, θα δείτε πως είναι πολύ πιο εύκολο να κάνεις φίλους εκείνους που ήταν ευχαριστημένοι με το παλιό καθεστώς και γι’ αυτό ήταν εχθροί σου, παρά εκείνους που λόγω της δυσαρέσκειάς τους έγιναν φίλοι σου και σε βοήθησαν να κατακτήσεις το κράτος.

ΝΙΚΟΛΟ ΜΑΚΙΑΒΕΛΙ, Ο ΗΓΕΜΟΝΑΣ

Και οι δύο πλευρές φαίνονται να έχουν δίκιο εξίσου

[Οι Πυρρωνιστές] κράτησαν για τον εαυτό τους ένα θαυμαστό στρατηγικό πλεονέκτημα, αφού απάλλαξαν τον εαυτό τους από τη φροντίδα της αυτοάμυνας. Δεν τους νοιάζει ποιος τους επιτίθεται, αρκεί κάποιος να τους επιτίθεται: κάνουν τη δουλειά τους με οτιδήποτε. Αν νικήσουν, το επιχείρημά σας χωλαίνει· αν νικήσετε, το δικό τους χωλαίνει. Αν χάσουν, επαληθεύουν πως υπάρχει άγνοια· εσείς το επαληθεύετε. Αν αποδείξουν πως τίποτα δεν καθίσταται μέρος της γνώσης, όλα είναι μια χαρά· αν δεν καταφέρουν να το αποδείξουν, πάλι όλα είναι μια χαρά. Έτσι λοιπόν βρίσκοντας για κάθε πράγμα αιτίες εξίσου ισχυρές υπέρ και κατά, είναι πιο εύκολο ν’ αναβάλλει κανείς την κρίση του υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς.

Και επιδεικνύουν πως είναι πολύ πιο έτοιμοι να βρουν πως οτιδήποτε είναι λανθασμένο παρά αληθινό, [να αποδείξουν] τι δεν είναι, παρά τι είναι και [να εκφράσουν] τι δεν πιστεύουν, παρά τι πιστεύουν.

Οι τυπικές εκφράσεις τους είναι: “δεν ορίζω τίποτα· δεν είναι περισσότερο έτσι από ό,τι είναι αλλιώς· δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο· δεν το καταλαβαίνω· και οι δύο πλευρές φαίνονται να έχουν δίκιο εξίσου· είναι εξίσου σωστό να μιλάει κανείς και υπέρ και κατά”. (ΣΕΞΤΟΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ)

Τίποτα σε αυτούς τους ανθρώπους δεν φαίνεται αληθινό, που δεν μπορεί επίσης να φαίνεται ψεύτικο. Η ιερή τους λέξη είναι ἐπέχω, πάει να πει “κρατώ σε εκκρεμότητα, δεν κινούμαι [προς τη μια ή την άλλη πλευρά]”. Αυτές οι εκφράσεις, καθώς και άλλες παρόμοιες είναι επωδοί τους, έτσι που το αποτέλεσμά τους είναι μια καθαρή, ολοκληρωτική και πλήρης αιώρηση κρίσης, σε διαρκή αναβολή. Κάνουν χρήση της λογικής τους για να ρωτούν και να διαλέγονται, όχι όμως για να καταλήγουν σε επιλογές και αποφάσεις. Αν κανείς βάλει με το νου του μιαν αέναη ομολογία άγνοιας, μια δυνατότητα κρίσης δίχως κλίση και δίχως τάση [προς τη μια πλευρά ή την άλλη], για οποιοδήποτε θέμα και αν πρόκειται, τότε μπορεί να αντιληφθεί τι είναι ο Πυρρωνισμός.

Σε ότι αφορά τις πράξεις της ζωής, συμμορφώνονται με τον κοινό κανόνα. Θεωρούν πρέπουσα την αποδοχή των φυσικών τάσεων και την υποταγή τους σε αυτές, την παρακίνηση και τον καταναγκασμό των παθών, τους ορισμούς των νόμων και των εθίμων, καθώς και [τη διδασκαλία] των παραδοσιακών τεχνών. (ΣΕΞΤΟΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ)

Γιατί ο Θεός δεν θέλει να γνωρίζουμε, αλλά να χρησιμοποιούμε αυτά τα πράγματα. (ΚΙΚΕΡΩΝ)

Αφήνουν τις καθημερινές πράξεις τους να οδηγούνται από αυτά τα πράγματα, δίχως να επιβεβαιώνουν τίποτα ούτε να προσκολλώνται σε τίποτα. Τα κατά φαντασία, τα ανύπαρκτα και ψεύτικα προνόμια που ο άνθρωπος ιδιοποιήθηκε, ισχυριζόμενος ότι έτσι κηδεμονεύει, τακτοποιεί και ορίζει την αλήθεια, ο Πύρρων καλή τη πίστει τα απαρνήθηκε και τα εγκατέλειψε.

Ωστόσο δεν υπάρχει φιλοσοφική σχολή που να μην είναι υποχρεωμένη να επιτρέψει στο σοφό της (αν θέλει να ζήσει) να αποδεχτεί αρκετά πράγματα, που δεν είναι σε θέση να κατανοήσει ούτε να αντιληφθεί ούτε να αποδεχτεί.

Νιώθει τις προτροπές των αισθήσεών του, τις υπαγορεύσεις του πνεύματός του. Έστω κι αν δεν βρίσκει καθόλου μέσα του αυτό το ιδιαίτερο και μοναδικό ίχνος [του δικαιώματος] να κρίνει, έστω κι αν αντιλαμβάνεται πως δεν πρέπει να δεσμεύει τη συγκατάθεσή του σε τίποτα, δεδομένου ότι κάποιο ψέμα μπορεί να έχει κάθε ομοιότητα με την αλήθεια, δεν παραλείπει να επιτελεί πλήρως και με άνεση τα καθήκοντα της ζωής του. Πόσοι τομείς γνώσης υπάρχουν που επαγγέλλονται ότι στηρίζονται σε εικασίες μάλλον παρά σε γνώσεις και που, επειδή αδυνατούν να διακρίνουν την αλήθεια από το ψέμα, ακολουθούν μόνο και μόνο ότι φαίνεται πιθανό;

Υπάρχει, λένε [οι Πυρρωνιστές], και η αλήθεια και το ψέμα. Υπάρχει μέσα μας τρόπος να τα αναζητήσουμε, όχι όμως να τα εξακριβώσουμε τελεσιδίκως: δεν διαθέτουμε καμία λυδία λίθο. Θα είμαστε σε καλύτερη κατάσταση αν εγκαταλείπαμε τα ερωτήματά μας και πλάθαμε τον εαυτό μας σύμφωνα με τη φυσική τάξη του κόσμου.

Μια ψυχή απαλλαγμένη από την προκατάληψη έχει πετύχει θαυμαστή πρόοδο προς την πνευματική ηρεμία.

Ο ΚΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΣΕΤΣΟΥΑΝ

Στην παραβολή Ο ΚΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΣΕΤΣΟΥΑΝ που τελείωσε το 1941 ο Μπρεχτ θέτει το ερώτημα:

Μέχρι ποιο σημείο μπορεί να παραμείνει καλός ο άνθρωπος που ζει μέσα σ’ εξευτελιστικές συνθήκες;

Τρεις Θεοί που κατέβηκαν στη γη διασχίζουν όλο το Σετσουάν αναζητώντας ένα καλόψυχο άνθρωπο. Ενώ από παντού τους έδιωχναν, μόνον η πόρνη Σεν Τε δέχεται να τους φιλοξενήσει. Φεύγοντας οι θεοί, για να την ανταμείψουν της δίνουν χρήματα με τα οποία η Σεν Τε αγοράζει ένα καπνοπωλείο και αποφασίζει στο εξής να ζήσει κάνοντας το καλό.

Αμέσως όμως η φήμη της καλοσύνης της θα προσελκύσει στο μαγαζί της πλήθος φτωχών και απατεώνων που θα ζουν σε βάρος της.

Μην αντέχοντας την εκμετάλλευση που υφίσταται από φτωχούς και πλούσιους, η Σεν Τε αναγκάζεται να εφεύρει έναν αδίστακτο ξάδερφο, τον Σούϊ Τα, που εμπνέει φόβο στους φτωχούς και σεβασμό στους πλούσιους, και που ξέρει να εφαρμόζει κατά γράμμα τους ανελέητους νόμους της αγοράς.

Μεταμφιέζεται λοιπόν, η Σεν Τε σε Σούϊ Τα και έτσι κατορθώνει να σώσει το μαγαζάκι της απ’ τους τρακαδόρους.

Γίνεται καπνοβιομήχανος και εκμεταλλεύεται τους φτωχούς που πριν βοηθούσε.

Η καλοσυνάτη Σεν Τε απέτυχε, ο ανηλεής Σούϊ Τα θριαμβεύει.

“Μπορεί λοιπόν ο άνθρωπος να είναι καλός;”

“Δεν είναι αυτό το ζήτημα. Αφού οι κοινωνικές συνθήκες δεν μας επιτρέπουν να είμαστε καλοί, πρέπει ν’ αρχίσουμε αλλάζοντας τις συνθήκες”.

Ακόμη και οι θεοί δεν μπορούν να βοηθήσουν πια σε τίποτα.

ΘΕΟΣ:
“Α, πολύ ωραίος μα την αλήθεια αυτός ο κόσμος!
Παντού δυστυχία, προστυχιά και απελπισία!
Ακόμα και τα τοπία κατάντησαν αποκρουστικά: Τα όμορφα δέντρα είναι κουτσουρεμένα κι έχουν γίνει τηλεγραφόξυλα, και πέρα από τα βουνά, βαριά σύννεφα καπνού και βροντές από κανόνια!
Πουθενά, πουθενά ούτε ένας καλός άνθρωπος!”.

ΘΕΟΣ:
“Φοβάμαι πως οι οδηγίες μας όλες είναι για πέταμα.
Οι άνθρωποι σκοτώνονται στη δουλειά, ίσα – ίσα για τον επιούσιο.
Οι καλές προθέσεις τούς φέρνουν στο χείλος της αβύσσου κι οι καλές πράξεις τους γκρεμίζουν μέσα σ’ αυτήν!”

ΚΟΙΝΟ:
“ΠΟΙΟ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΤΟ ΔΙΔΑΓΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ;”
“Πολυαγαπημένο μου κοινό, το ξέρω πως η λύση αυτή τίποτα δεν αξίζει.
Το πώς θα πάψει αυτό το κακό ψάχτε να το βρείτε μονάχοι σας.
Πήγαινε, ψάξε, αγαπημένο μου κοινό, μια κατάλληλη λύση πρέπει να υπάρχει.

ΠΡΕΠΕΙ! ΠΡΕΠΕΙ!”
Με την παραβολή αυτή, ο Μπρεχτ εξηγεί με απλό τρόπο τα πολύπλοκα φαινόμενα της κοινωνίας μας (τον πόλεμο, τον πληθωρισμό, τη θρησκεία, τον ρατσισμό κλπ).
Δεν αρκείται στη νατουραλιστική αναπαράσταση αλλά αναλύει μεθοδικά τους μηχανισμούς λειτουργίας αυτών των φαινομένων.

ΜΠΡΕΧΤ

Ο Αριστοτέλης, τα «Πολιτικά» και οι παρανοήσεις

Χωρίς αμφιβολία, ο ρόλος του νομοθέτη, αναδεικνύεται από τον Αριστοτέλη σε βασικότερο παράγοντα διαμόρφωσης του πολιτεύματος. Σχεδόν όλα τα ζητήματα που εξετάζονται, τίθεται ως στόχος ή ως μέριμνα του νομοθέτη. Η επιμονή του Αριστοτέλη στο νόμο έχει δημιουργήσει παρεξηγήσεις, καθώς υπάρχουν φωνές που υποστηρίζουν την απολυταρχική εκδοχή του αριστοτελικού ιδανικού πολιτεύματος. Πολλοί αναλυτές, παρακινούμενοι από τη λεπτομερειακή νομοθετική παρέμβαση σε όλα, διαπιστώνουν την καταπίεση του πολίτη  ισχυριζόμενοι ότι δεν του αφήνεται κανένα περιθώριο αυτενέργειας.
 
Ιδιαίτερα η αριστοτελική πεποίθηση ότι «οι πολίτες ανήκουν στο κράτος» επικαλείται ως επιστέγασμα του ανελεύθερου ή ως άποψη που παραπέμπει ευθέως σε απολυταρχικά καθεστώτα. «Κάθε ρύθμιση, όσο καλές προθέσεις και να έχει, δεν παύει να αποτελεί στέρηση της ελευθερίας. Στον ισχυρισμό του Αριστοτέλη ότι όλοι οι πολίτες “ανήκουν στο κράτος” ο αναγνώστης δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσει τη βρεφική φωνή του ολοκληρωτισμού».
 
Όμως, η αντίληψη ότι «κάθε ρύθμιση αποτελεί στέρηση της ελευθερίας» είναι εκ διαμέτρου αντίθετη με την αριστοτελική εκδοχή του νόμου, που τίθεται απολύτως απελευθερωτικά. Για τον Αριστοτέλη ο ολοκληρωτισμός, με τη μορφή της τυραννίας, είναι η κατάλυση του νόμου προς εξυπηρέτηση των συμφερόντων που έχουν την ισχύ, είτε αυτά τίθενται από την επικράτηση των λίγων πλουσίων είτε του ενός τυράννου είτε των πολλών φτωχών.
 
Η επιβολή της ισχύος που δεν εμπεριέχει την αξία (αλλά μόνο τη δύναμη) είναι μορφή τυραννίας, άσχετα με τον αριθμό των ανθρώπων που μπορεί να την υποστηρίζουν. Γι’ αυτό και την αθηναϊκή δημοκρατία την αποκαλούσε τυραννία του όχλου. Γιατί τα ψηφίσματα που κατέλυαν το νόμο άνοιγαν το πεδίο στους ανερχόμενους δημαγωγούς να προβάλουν τις προσωπικές τους επιδιώξεις σαν συλλογικό συμφέρον. Για τον Αριστοτέλη η κατάλυση του νόμου – απ’ όπου κι αν προέρχεται – είναι πολιτική διαστρέβλωση, που τελικά θα επιφέρει το ανελεύθερο.
 
Από την άλλη, η πεποίθηση ότι οι πολίτες ανήκουν στο κράτος δεν είναι μόνο αριστοτελικό, αλλά θα λέγαμε αρχαιοελληνικό πρόταγμα, αφού η επισήμανση της προτεραιότητας του όλου (πόλη) σε σχέση με το μέρος (πολίτης) έχει διατυπωθεί και από το Σωκράτη και από τον Περικλή. Η αριστοτελική άποψη που θέλει τους πολίτες να ανήκουν στο κράτος δεν επισφραγίζει το ανελεύθερο (όπως θα μπορούσε να το διακρίνει κανείς στο Σωκράτη με την προσωποποίηση του νόμου, που έχοντας ως μέσα την πειθώ και την ανάγκη καθορίζει την ανθρώπινη συμπεριφορά, ενδεχομένως, ξεπερνώντας αναφαίρετα προσωπικά όρια), αλλά προεκτείνει την αντίληψη της ακεραιότητας του συνόλου, ως διασφάλιση της ατομικής. Γιατί ο Αριστοτέλης δεν προχωρά σε αυστηρές υποδείξεις (όπως ο Σωκράτης) για να καθορίσει τη συμπεριφορά των πολιτών, ούτε επικαλείται τη βία ως ρυθμιστικό παράγοντα του πολιτεύματος. Αντίθετα, προτάσσει την ατομική αξία κάθε πολίτη και θεωρεί το νόμο υπεύθυνο για την αναγνώριση αυτής της αξίας, ως υπέρτατη αρχή.
 
Εξάλλου, και η αποφθεγματική ρήση του Περικλή που επιλέγει την προσωπική φτώχεια μέσα σε μια πλούσια πόλη (κι όχι το αντίθετο) είναι το πρόταγμα της συλλογικότητας που θα επιφέρει την ευτυχία και σε ατομικό επίπεδο. Κι εδώ, βέβαια, δε γίνεται υπαινιγμός για τη συνολική ταύτιση των πολιτικών απόψεων του Αριστοτέλη και του Περικλή (ή του Περικλή και του Σωκράτη), αλλά για το συγκεκριμένο πρόταγμα του όλου. Η αριστοτελική άποψη ότι ο πολίτης ανήκει στην πόλη δεν παραπέμπει στον ολοκληρωτισμό (τον οποίο ο Αριστοτέλης έχει καταδικάσει απερίφραστα σε όλες του τις μορφές), αλλά στην αντίληψη της ευτυχίας που χαράσσεται μέσα από τη συλλογικότητα.
 
Αν ο Αριστοτέλης πράγματι αγαπούσε την ελευθερία, τότε οπωσδήποτε δεν την αγαπούσε αρκετά. Το κράτος του είναι ιδιαίτερα απολυταρχικό. Τι δεν πήγε καλά; Ορισμένοι ενδέχεται να παρατηρήσουν ότι ο Αριστοτέλης έκανε λάθος ήδη από την αρχή. Αν το αποδεχτούμε αυτό, τότε εύκολα μπορούμε να φανταστούμε ότι το κράτος, προσπαθώντας με ζήλο να βελτιώσει την ανθρώπινη κατάσταση, ενδέχεται να παρέμβει σε κάθε τομέα της ανθρώπινης ζωής και να αναγκάσει τα μέλη του να πράξουν οτιδήποτε θα τα καταστήσει ευτυχισμένα.
 
Πέρα από την αστήρικτη κλιμάκωση: «βρεφική φωνή του ολοκληρωτισμού….. ιδιαίτερα απολυταρχικό», πέρα από τις ασάφειες: «ορισμένοι», «ενδέχεται», ακόμη και παραβλέποντας ότι υπονοείται «ένα λάθος από την αρχή», το οποίο, όμως, ποτέ δεν κατονομάζεται, η τοποθέτηση αυτή είναι απολύτως άδικη απέναντι σ’ ένα φιλόσοφο, που σε κάθε βήμα της σκέψης του, είχε ως βασικότερη μέριμνα την ανθρώπινη ελευθερία. Η καταδίκη της τυραννίας, η διαρκής αναφορά στον ελεύθερο άνθρωπο και η αναγνώριση της αξίας ως μορφή ελευθερίας το καταδεικνύουν επαρκώς. (Κι ας μην αναλωθούμε στις προφανείς αναχρονιστικές απόψεις για τη δουλεία και τη γυναίκα, που πρέπει να εκληφθούν περισσότερο ως επιταγές της εποχής κι όχι ως καταστρατήγηση της ελευθερίας).
 
Εξάλλου, και στον τελικό ορισμό της ηθικής αρετής, όπως προκύπτει από τα «Ηθικά Νικομάχεια», αυτό που προτάσσεται είναι η ελεύθερη βούληση (μαζί με τον εθισμό, την υποκειμενική μεσότητα και τη λογική). Με άλλα λόγια, η απόκτηση της αρετής, και σε ατομικό επίπεδο, πρέπει να εμπεριέχει την ελεύθερη επιλογή, αφού, διαφορετικά, ματαιώνεται.
 
Το κράτος επεμβαίνει ακόμη πριν τη γέννησή μας: “εάν λοιπόν ο νομοθέτης οφείλει να εξασφαλίσει εκ των προτέρων πώς θα καταστούν άριστα τα σώματα των ανατρεφομένων, πρέπει προπαντός να μεριμνήσει για τη συζυγική ένωση, πότε δηλαδή και ποιοι θα μετέρχονται εις γάμου κοινωνία”. Η παρέμβαση συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και εντείνεται κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, κυρίως σε σχέση με την εκπαίδευση.
 
Οι επισημάνσεις αυτού του είδους κρίνονται και πάλι άδικες κι εσφαλμένες, αφού ο Αριστοτέλης δεν έχει πρόθεση να καθοδηγήσει συμπεριφορές, αλλά να υπενθυμίσει ότι η εγκυμοσύνη σε πολύ νεαρές ηλικίες είναι ιδιαιτέρως επιβλαβής για την υγεία των γυναικών και γι’ αυτό θα ήταν καλό να γεννάν μετά τα δεκαοχτώ, άποψη που εν πολλοίς ισχύει και σήμερα. Η μεγάλη θνησιμότητα των ανήλικων γυναικών που εγκυμονούν θα ήταν παράλογο να αφήσει απαθή το νομοθέτη – στο όνομα της ελευθερίας. Θα λέγαμε ότι είναι θέμα αντίληψης. Εάν κάποιος θεωρεί ότι η απαγόρευση των δωδεκάχρονων να εγκυμονούν είναι στέρηση της ελευθερίας τους, ο Αριστοτέλης θεωρεί ότι είναι προστασία. Αποδεχόμενοι ότι και ο σύγχρονος νομοθέτης, όπως και η παγιωμένη κοινωνική αντίληψη, κινούνται περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση, γίνεται αντιληπτό ότι η ελευθερία, απευθύνεται κυρίως σε προϊστορικές εποχές.
 
Κατ’ επέκταση, οι εντυπώσεις που δημιουργούνται σε σχέση με το αριστοτελικό απόσπασμα «πότε δηλαδή και ποιοι θα μετέρχονται εις γάμου κοινωνία» είναι κενές περιεχομένου, αφού, πέρα από το «πότε», που έχει εξηγηθεί, το «ποιοι» δεν αφορά την παρέμβαση  του νομοθέτη στην επιλογή των ζευγαριών, αλλά την αποφυγή γάμου ελεύθερων με δούλους. (Ας μην ταυτίζονται οι απόψεις περί δουλείας με τις απόψεις περί ελευθερίας. Όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται είναι δύο εντελώς διαφορετικά θέματα). Αλλά και σχετικά με τις αντιλήψεις του Αριστοτέλη για την εκπαίδευση, ότι δηλαδή είναι θέμα πολιτικό κι ότι πρέπει να είναι κοινή για όλους, η σύγχρονη νομοθεσία και πάλι θα τον δικαιώσει.
 
Αναφορικά με το θέμα της εγκυμοσύνης, όπου ο Αριστοτέλης προτείνει ελαφρές σωματικές ασκήσεις και περπάτημα, (υποδεικνύει μάλιστα ο νομοθέτης να επιβάλει στις εγκυμονούσες να πηγαίνουν περπατώντας για να εκτελέσουν τα θρησκευτικά τους καθήκοντα στους θεούς – προστάτες του τοκετού) θα λέγαμε ότι ακολουθούνται οι σύγχρονες ιατρικές επιταγές και προφανώς δεν τίθεται θέμα ελευθερίας. Αλλά ακόμη κι αν κάποιος εκλαμβάνει την ιατρική ως καταπίεση, ο Αριστοτέλης, υποστηρίζοντας την ατομική ελευθερία μέχρι τα άκρα, στο έβδομο βιβλίο των «Πολιτικών» παραθέτει: «ούτε έργο του γιατρού ούτε του πλοιάρχου έργο είναι να πείσει ή να πιέσει τους βρισκόμενους σε θεραπευτική αγωγή ασθενείς και τους επιβάτες αντίστοιχα» (1324b 29 – 31). Με άλλα λόγια, ακόμη και για να σωθεί κανείς πρέπει πρωτίστως να το θέλει. Υπό αυτούς τους όρους, κάθε κατηγορία για πρόθεση καταπάτησης ατομικών δικαιωμάτων κρίνεται απολύτως ανεδαφική.
 
Οι απόψεις του Αριστοτέλη, που υποστηρίζουν την ιδιοκτησία και καταδικάζουν την κοινοκτημοσύνη «Τα μέσα παραγωγής δε θα ανήκουν στο κράτος ούτε αυτό θα κατευθύνει την οικονομία αλλά η νομοθεσία θα διασφαλίζει ότι η οικονομική συμπεριφορά των πολιτών θα ρυθμίζεται ορθά». Για να καταλήξει: «Η φωνή του κράτους, αν και ανύπαρκτη ως προς τις οικονομικές υποθέσεις, θα είναι όμως δυνατή αναφορικά με κοινωνικά θέματα».
 
Ο χαρακτηρισμός «ανύπαρκτη» σχετικά με τη διάθεση του αριστοτελικού κράτους να ρυθμίσει τις οικονομικές υποθέσεις, αποτελεί ξεκάθαρη διαστρέβλωση. Σαν να μη διακήρυξε ο Αριστοτέλης την αναγκαιότητα της παρέμβασης του νομοθέτη προς ενίσχυση της μεσαίας τάξης. Σαν να μην καταδίκασε την επιθυμία, αλλά και τη δυνατότητα, του άμετρου πλουτισμού. Σαν να μην ασχολήθηκε με το κοινωνικό πρόβλημα της άμετρης φτώχειας. Σαν να μην επανέλαβε τα όρια, όπως τα έθεσε ο Πλάτωνας στους «Νόμους», που θέλουν τον πλουσιότερο να μην μπορεί να είναι περισσότερο από πέντε φορές πιο πλούσιος από τον πιο φτωχό.
 
Η έννοια της αξίας που επικαλείται ο Αριστοτέλης, η οποία εκδηλώνεται και περιουσιακά. Η κοινοκτημοσύνη και ο καταναγκασμός της περιουσιακής ισότητας είναι, για τον Αριστοτέλη, ισοπέδωση και απαξίωση του άξιου. Ο άξιος πρέπει να απολαμβάνει περισσότερα και γιατί τα αξίζει και για να αποτελέσει κοινωνικό πρότυπο, ώστε να τον μιμηθούν. Αλλά ο νόμος οφείλει να βάλει τα περιουσιακά όρια· ακόμη και ο αξιότερος θα εντάσσεται μέσα σ’ αυτά. Με άλλα λόγια, η περιουσία δε θα λειτουργεί ούτε ως κοινωνική πρόκληση ούτε ως έναυσμα για την κατάλυση του νόμου. Γι’ αυτό και ο νόμος πρέπει να παραμένει ισχυρός.
 
Όμως, θα λέγαμε ότι τέτοιου είδους απόψεις δεν αποτελούν έκπληξη. Η παραφθορά και η ιδιοποίηση των αριστοτελικών ιδεών – προς πάσα κατεύθυνση – είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο. Ο Αριστοτέλης επικρίθηκε, αποθεώθηκε, παραφράστηκε, πολεμήθηκε κι έγινε αντικείμενο οικειοποίησης ακόμη και από χώρους που δεν τον αφορούν στο ελάχιστο. Ο λόγος του φάνηκε ιδιαίτερα προσφιλής για κάθε είδους επιστημονική,  πολιτική, ακόμη και θρησκευτική κατανάλωση. Και δε θα ήταν υπερβολή, αν λέγαμε ότι ακόμη και σήμερα το ζήτημα δεν έχει καταλαγιάσει.

Κυριακή, 24 Ιουνίου 2018

ΑΙΣΧΥΛΟΣ - Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας (486-525)

ΑΓ. τέταρτος ἄλλος, γείτονας πύλας ἔχων
Ὄγκας Ἀθάνας, ξὺν βοῇ παρίσταται,
Ἱππομέδοντος σχῆμα καὶ μέγας τύπος·
ἅλω δὲ πολλήν, ἀσπίδος κύκλον λέγω,
490 ἔφριξα δινήσαντος· οὐκ ἄλλως ἐρῶ.
ὁ σηματουργὸς δ᾽ οὔ τις εὐτελὴς ἄρ᾽ ἦν
ὅστις τόδ᾽ ἔργον ὤπασεν πρὸς ἀσπίδι,
Τυφῶν᾽ ἱέντα πύρπνοον διὰ στόμα
λιγνὺν μέλαιναν, αἰόλην πυρὸς κάσιν·
495 ὄφεων δὲ πλεκτάναισι περίδρομον κύτος
προσηδάφισται κοιλογάστορος κύκλου.
αὐτὸς δ᾽ ἐπηλάλαξεν, ἔνθεος δ᾽ Ἄρει
βακχᾷ πρὸς ἀλκὴν θυιὰς ὥς, φόβον βλέπων.
τοιοῦδε φωτὸς πεῖραν εὖ φυλακτέον·
500 Φόβος γὰρ ἤδη πρὸς πύλαις κομπάζεται.
ΕΤ. πρῶτον μὲν Ὄγκα Παλλάς, ἥτ᾽ ἀγχίπτολις
πύλαισι γείτων, ἀνδρὸς ἐχθαίρουσ᾽ ὕβριν,
εἴρξει νεοσσῶν ὡς δράκοντα δύσχιμον·
Ὑπέρβιος δέ, κεδνὸς Οἴνοπος τόκος,
505 ἀνὴρ κατ᾽ ἄνδρα τοῦτον ᾑρέθη, θέλων
ἐξιστορῆσαι μοῖραν ἐν χρείᾳ τύχης,
οὔτ᾽ εἶδος οὔτε θυμὸν οὐδ᾽ ὅπλων σχέσιν
μωμητός· Ἑρμῆς δ᾽ εὐλόγως ξυνήγαγεν.
ἐχθρὸς γὰρ ἁνὴρ ἀνδρὶ τῷ ξυστήσεται,
510 ξυνοίσετον δὲ πολεμίους ἐπ᾽ ἀσπίδων
θεούς· ὁ μὲν γὰρ πύρπνοον Τυφῶν᾽ ἔχει,
Ὑπερβίῳ δὲ Ζεὺς πατὴρ ἐπ᾽ ἀσπίδος
σταδαῖος ἧσται, διὰ χερὸς βέλος φλέγων·
κοὔπω τις εἶδε Ζῆνά που νικώμενον.
515 [τοιάδε μέντοι προσφίλεια δαιμόνων.
πρὸς τῶν κρατούντων [δ᾽] ἐσμέν, οἱ δ᾽ ἡσσωμένων,
εἰ Ζεύς γε Τυφῶ καρτερώτερος μάχῃ.
εἰκὸς δὲ πράξειν ἄνδρας ὧδ᾽ ἀντιστάτας·
Ὑπερβίῳ τε πρὸς λόγον τοῦ σήματος
520 σωτὴρ γένοιτ᾽ ἂν Ζεὺς ἐπ᾽ ἀσπίδος τυχών.]
ΧΟ. πέποιθα ‹δὴ› τὸν Διὸς ἀντίτυπον ἔχοντ᾽ [ἀντ. β.]
ἄφιλον ἐν σάκει τοῦ χθονίου δέμας
δαίμονος, ἐχθρὸν εἴκασμα βροτοῖς τε καὶ
δαροβίοισι θεοῖσιν,
525 πρόσθε πυλᾶν κεφαλὰν ἰάψειν.

***
ΑΓΓΕΛΙΟΦΟΡΟΣ
Τέταρτος άλλος, που τις διπλανές τις πύλες
πήρε της Όγκας Αθηνάς, με βοή σιμώνει
γίγαντας στο κορμί και στο παράστημά του,
490 ο Ιππομέδοντας, που όταν να γυρνάει τον είδα
στα χέρια αλώνι ολάκερο —τη στρογγυλή του
ασπίδα λέω— ανατρίχιασα και δεν τ᾽ αρνιούμαι.
Δε θα ᾽ταν βέβαια ένας κοινός αυτός τεχνίτης
που τέτοια απάνω της δουλειά τού έχει σκαλίσει:
έναν Τυφώνα, που απ᾽ το φλογοβόλο στόμα
βγάζει στριφνό καπνό, της φωτιάς μαύρο αδέρφι·
κι αρμαθιές φίδια στρώνουν γύρω το στεφάνι,
τον ανακουφωτό που περιζώνει δίσκο.
Κι ο ίδιος ρέκαζε αλαλά κι Άρη γιομάτος
λυσσάει για μάχη σα μαινάδα μ᾽ άγρια μάτια.
Πρέπει λοιπόν απ᾽ την ορμή τέτοιου ενός άντρα
καλά να φυλαχτούμε, γιατ᾽ οι κομπασμοί του
500 από τώρα σκορπούν το φόβο εμπρός στις πύλες.

ΕΤΕΟΚΛΗΣ
Μα πρώτα η Όγκα η Αθηνά, που έξω απ᾽ τη Θήβα
κάθεται πλάι στην πύλη αυτή, εχθρεύοντάς του
την έπαρση, σαν άγριο φίδι απ᾽ τα πουλιά της
θεν᾽ αποδιώξει· κι έπειτα ο γενναίος Υπέρβιος
του Οίνοπου ο γιος διαλέχτηκε για νά ᾽βγει μπρος του,
που ξέρει το γραφτό της μοίρας ν᾽ αντικρίσει,
όταν θα τύχ᾽ η ανάγκη, και κανείς ψεγάδι
στη λεβεντιά και την αντρειά κι αρματωσιά του
δε θα του βρει· κι ορθά ο Ερμής τους έχει σμίξει·
εχθρός μ᾽ εχθρό θα ᾽ρθουν στα χέρια αυτός και κείνος
510 κι εχθρούς με τις ασπίδες των θεούς θα κρούξουν·
γιατ᾽ έχει ο ένας τον Τυφώνα, που απ᾽ το στόμα
βγάζει φωτιές· στου Υπέρβιου πάλι την ασπίδα
στητός ο Δίας τον κεραυνό κρατάει στα χέρια,
κι ο Δίας να νικηθεί, κανείς ποτέ δεν τό ειδε.
[Τέτοιους λοιπόν έχουν θεούς να τους φυλάγουν,
κι είμαστε με των νικητών εμείς το μέρος
κι εκείνοι με των νικημένων· αφού βέβαια
είναι πιο δυνατός απ᾽ τον Τυφώνα ο Δίας·
και το ίδιο, φυσικά, και με τους δυο θα τύχει,
και τον Υπέρβιο, σύμφωνα με το έμβλημά του,
520 θενα γλιτώσει ο Δίας, πὄχει στην ασπίδα.

ΧΟΡΟΣ
Πιστεύω εκείνος, πὄχει στην ασπίδα του
το γιο της Γης, τον άγριο αντίμαχο του Δία,
εικόνα στους θνητούς ανθρώπους μισητή
και στους θεούς που αιώνια ζουν στα ουράνια ύψη,
την κεφαλή του την κακή
στις πύλες μας μπροστά πως θα συντρίψει.

Τα παράδοξα της ζωής

Το παράδοξο της λογικής:
Η καρδιά έχει απόψεις, τις οποίες η λογική δεν αποδέχεται!

Το παράδοξο της όρασης:
Συνήθως τα ουσιώδη δεν τα βλέπεις με τα μάτια, τα βλέπεις με την καρδιά!

Το παράδοξο της βοήθειας:
Αν χρειαστείς την βοήθεια κάποιου, ζήτα από αυτόν που είναι απασχολημένος, γιατί αυτός που δεν κάνει τίποτα, θα σου πει ότι δεν έχει χρόνο!

Το παράδοξο της βιασύνης:
Αυτό που κάνεις βιαστικά, είναι πάντοτε λάθος!

Το παράδοξο της τεχνολογίας:
Ενώ μας φέρνει πιο κοντά σ’ αυτούς που είναι μακριά μας, μας απομακρύνει από αυτούς που είναι δίπλα μας!

Το παράδοξο της ταχύτητας
Δεν φτάνει πρώτος αυτός που πάει πιο γρήγορα, αλλά αυτός που ξέρει που πάει!

Το παράδοξο της ευτυχίας:
Όταν αντικειμενικά είμαστε καλύτερα από ποτέ, υποκειμενικά αισθανόμαστε ανικανοποίητοι!

Το παράδοξο της σοφίας:
Αυτός που ξέρει πολλά ακούει, αυτός που ξέρει λίγα μιλάει…,
αυτός που γνωρίζει πολλά ρωτάει, αυτός που γνωρίζει λίγα έχει γνώμη!

Το παράδοξο της γενναιοδωρίας:
Όσα περισσότερα δίνουμε, τόσα περισσότερα παίρνουμε!

Το παράδοξο της γνώσης:
Ο άνθρωπος ψάχνοντας για απαντήσεις, βρίσκει πάντα ερωτήσεις!

Το παράδοξο του χιούμορ:
Το αστείο είναι πολύ σοβαρή υπόθεση!

Το παράδοξο της σιωπής:
Η σιωπή πολλές φορές είναι πιο δυνατή από την κραυγή!

Το παράδοξο του πλούτου:
Πλούσιος δεν είναι αυτός που έχει τα περισσότερα, αλλά αυτός που χρειάζεται τα λιγότερα!

Το παράδοξο της αγάπης:
Σε κάνει να στενοχωριέσαι περισσότερο αυτός που σ’ αγαπάει πιο πολύ!

Το παράδοξο της ικανοποίησης:
Υποφέρουμε πολύ για τα λίγα που δεν έχουμε και χαιρόμαστε λίγο για τα πολλά που μας δόθηκαν.

Πολιτικοί και εθνικό συμφέρον

«Ημέας στασιάζειν χρεόν εστι εν τω άλλω καιρώ και δη και εν τώδε περί του οκότερος ημέων πλέω αγαθά την πατρίδα εργάσεται» Ηρόδοτος,VII, 79

          Οι τελευταίες κομματικές αντιπαραθέσεις αλλά και οι πολιτικές διαμάχες ανέδειξαν με ενάργεια τόσο την ποιότητα των πολιτικών επιχειρημάτων όσο και το πολιτικό ήθος των ταγών της εξουσίας. Κατεξοχήν, όμως, εκείνο που αναδείχτηκε – ιδιαίτερα για τη συμφωνία Ελλάδας και FYROM – ήταν το πώς αντιλαμβάνονται τα κόμματα και ιδιαίτερα οι φορείς αυτών (πολιτικοί αρχηγοί, βουλευτές…) τη θέση τους απέναντι στο εθνικό συμφέρον.

          Πολλοί θεωρούν πως οι πολιτικές διενέξεις συνιστούν υγιές στοιχείο της δημοκρατίας μας και αναδεικνύουν τη ζωτικότητα του πολιτικού μας συστήματος. Θα ήταν περίεργο να επικρατούσε μία απόλυτη ή σχετική ομοφωνία γύρω από ένα θέμα που ταλανίζει τη χώρα μας. Θα ήταν ανησυχητικό, επίσης, αν τα πολιτικά κόμματα και οι εκπρόσωποί τους επέλεγαν τον ίδιο τρόπο προάσπισης των εθνικών δικαίων. Η απουσία διαφωνιών και οι πολιτικές ταυτίσεις χαρακτηρίζουν τα ολοκληρωτικά καθεστώτα.

          Ωστόσο, η πολιτική πολυφωνία όταν δεν καταλήγει σε μια ελάχιστη σύγκλιση και αναλώνεται σε μία φλύαρη και άγονη ιδεολογική διαπάλη, τότε μοιραία διαβρώνει τους πυλώνες της δημοκρατίας και υπονομεύει το καλώς εννοούμενο εθνικό συμφέρον. Υπάρχει, δηλαδή, πάντα ο κίνδυνος πολιτικοί και πολίτες να διαποτιστούν από διχαστικά σύνδρομα με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η τόσο αναγκαία στις μέρες μας εθνική συνεννόηση και σύμπραξη. Μία συνεννόηση που μπορεί να συμβάλει θετικά τόσο στην άμβλυνση των εθνοκτόνων κομματικών «δογμάτων» όσο και στην ενίσχυση της ψυχικής ένωσης των πολιτών.

          Εξάλλου ο κομματικός ανταγωνισμός – αν δεν μπορεί να μετριαστεί – τουλάχιστον να γονιμοποιεί κατά δημιουργικό τρόπο τις ιδέες και τους τρόπους θετικής έκβασης των εθνικών θεμάτων. Οι προσωπικές φιλοδοξίες, οι ατομικές εχθρότητες και τα ιδιοτελή κίνητρα δεν πρέπει και δεν μπορούν να δηλητηριάζουν τον κοινό αγώνα για προώθηση των εθνικών δικαίων.

          Ο πρώτος διδάξας την υπερτέρηση του εθνικού συμφέροντος έναντι των προσωπικών ωφελημάτων είναι ο δίκαιος Αριστείδης που αν και «εόντα μεν εαυτώ ου φίλον, εχθρόν δε μάλιστα» έσπευσε να βοηθήσει τον Θεμιστοκλή για τη σωτηρία της Αθήνας. Θεώρησε, δηλαδή, πως οι προσωπικές και πολιτικές διενέξεις θα πρέπει να διακονούν όχι προσωπικές στρατηγικές αλλά το καλό της πατρίδας «εμείς πρέπει να μαλώνουμε και σε άλλες περιστάσεις και προ πάντων τώρα, ποιος θα κάνει μεγαλύτερο καλό στην πατρίδα».

          Το «οκότερος ημέων πλέω αγαθά την πατρίδα εργάσεται» προσδιόριζε το πολιτικό ήθος των μεγάλων ανδρών της αρχαίας Αθήνας. Ούτε και τότε εξέλιπαν οι πολιτικές υπερβολές και οι προσωπικές βλέψεις. Ο ίδιος ο Αριστείδης υπήρξε ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα θυματοποίησης μέσα από το σκληρό νόμο του οστρακισμού. Ωστόσο, όταν το επέβαλαν οι συνθήκες βρήκαν τρόπους συμφιλίωσης και συνεννόησης. Αποτέλεσμα οι νίκες των Αθηναίων σε πολλά επίπεδα (οικονομικό, πολιτιστικό…). Γιατί καμία πολιτεία, καμία πατρίδα δεν μπορεί να ευδοκιμήσει χωρίς το ανάλογο ήθος των πολιτικών αλλά και των πολιτών.

          Κι αυτό γιατί το ήθος των πολιτών (αλλά και των πολιτικών) βρίσκεται σε μία συναρτησιακή σχέση με το ήθος της πολιτείας. Ο ίδιος ο Αριστοτέλης θεωρούσε πως το ήθος των πολιτών και η ηθική διαπαιδαγώγησή τους αποτελεί το θερμοκήπιο μέσα στο οποίο επωάζεται και το ήθος της πολιτείας «Αεί δε το βέλτιον ήθος βελτίονος αίτιον πολιτείας».

          Βέβαια η σχέση Ηθικής και Πολιτικής αποτελεί διαχρονικό θέμα συζήτησης χωρίς ορατά σημεία σύγκλισης μεταξύ των μελετητών. Αν και κινούνται σε διαφορετικά πεδία – επίπεδα αλληλοδιαμορφώνονται και επηρεάζουν καταλυτικά την πολιτική σκέψη και συμπεριφορά των πολιτών. Ιδιαίτερα σε θέματα που υπερβαίνουν την καθημερινότητα των ατόμων η σύζευξη Ηθικής και Πολιτικής θεωρείται αναγκαία. Εάν στο δίπολο «Ηθική – Πολιτική» προσθέσουμε και τον ορθολογισμό, τότε μπορούμε να μιλάμε για την ανώτατη μορφή πολιτείας, όπου ο πολιτικός διάλογος θα διεξάγεται με άλλους όρους και θα είναι προσανατολισμένος στην υπεράσπιση του «λογικού» του «πραγματικού» και του «κοινού καλού».

          Όταν οι δημόσιες πολιτικές αντιπαραθέσεις ακολουθούν τους βασικούς όρους του πολιτικού διαλόγου, τότε και ο διάλογος ως διαδικασία προάγεται αλλά και το συμφέρον της πατρίδας υπηρετείται αποτελεσματικότερα. Τα συναισθήματα υποχωρούν, η προπαγάνδα αδυνατίζει και ισχυροποιείται το μέτρο και η λογική. Ο Πρωταγόρας όρισε το διάλογο ως «Το σωφρόνως δούναι και δέξασθαι λόγον».

          Κάθε φορά, λοιπόν που τα εθνικά θέματα τίθενται σε δημόσια συζήτηση και πιέζουν για λύση, δεν είναι υποχρεωτικό οι πολιτικοί να οδηγούνται σε λεκτικές υπερβολές ή σε προσβλητικούς χαρακτηρισμούς. Τα επίθετα «προδότες» και «πατριώτες» (ένας ανούσιος μανιχαϊσμός) πολλές φορές αποκαλύπτουν την ένδεια επιχειρημάτων αλλά το ήθος όλων εκείνων που τα εκφέρουν. Έτσι δίνουν επιχειρήματα στον «αντίπαλο» και καλλιεργούν το φανατισμό και τον εθνικισμό. Ο κίνδυνος δεν προέρχεται εξ ανάγκης πάντοτε από τον «απέναντι» αλλά πολλές φορές από τα δικά μας λάθη.

          «Μάλλον πεφόβημαι τας οικείας ημών αμαρτίας, ή τας των εναντίων διανοίας». (Φοβάμαι περισσότερο τα δικά μας λάθη, παρά τα σχέδια των αντιπάλων μας) Περικλής

          Η ιστορία δικαιώνει εκείνους τους πολιτικούς που θυσιάζοντας ενδεχομένως το πολιτικό τους μέλλον υπηρέτησαν με σθένος και διορατικότητα τα εθνικά δίκαια. Αντίθετα το παρόν «στεφανώνει» τους λαϊκιστές και όσους συνθηματολογούν. Γι αυτό στον πολιτικό διάλογο – στο όνομα της διατύπωσης της συμφερότερης λύσης για τα εθνικά θέματα – προέχει όχι η κριτική αυτή καθεαυτή αλλά η προβολή των θετικών αντιπροτάσεων. Οδηγός κάθε κριτικής ή κάθε πολιτικής πράξης θα πρέπει να είναι η προτροπή του Επίκτητου.

          «Εκάστου έργου σκόποι τα καθηγούμενα και τα ακόλουθα αυτού και ούτως έρχου επ΄ αυτό».

          Επομένως οι πολιτικές φιλονικίες και οι προσωπικές ύβρεις «ημέας στασιάζει…» μικρή σημασία έχουν, αν δεν συνοδεύονται από την αγαθή προαίρεση της διακονίας του συμφέροντος της πατρίδας «οκότερος ημέων πλέω αγαθά την πατρίδα εργάσεται».

          Συνιστά πολιτικό τυχοδιωτισμό να επενδύουν οι πολιτικοί στον άδολο πατριωτισμό των πολιτών και να διαχειρίζονται με δόλο και υστεροβουλία τις φοβίες και ανασφάλειές του. Υπάρχει ο κίνδυνος να διαμορφωθεί το ήθος ενός λαού πάνω στη βάση του φόβου, της αυτοϋποτίμησης ή της αυτοϋπερεκτίμησης. Εξάλλου οι πολιτικοί λειτουργούν και ως ηθικοποιητικοί παράγοντες του λαού.

          «Το της πόλεως ήθος ομοιούται τοις άρχουσι» Ισοκράτης

Πώς η ενοχή «μασκαρεύεται» σε αγάπη και καταστρέφει μια σχέση;

Η ενοχή είναι ένα συναίσθημα δεσμοφύλακας. Μέσα από την ψυχολογική τιμωρία του εαυτού μας, του δίνουμε το δικαίωμα να επαναλάβει το ίδιο λάθος αφού έχει εξιλεωθεί μέσα από το ψυχικό βασανιστήριο της ενοχής και έχει μεταβεί στην αθωότητα. Μέσα από αυτόν τον φαύλο κύκλο επαναλαμβάνει κανείς τις ίδιες συμπεριφορές. Οι ενοχές είναι από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο καθένας μέσα σ’ έναν γάμο.

Το παρελθόν της ανθρωπότητας και του γάμου είναι σε μεγάλο βαθμό στηριγμένο στις ενοχές. Έτσι, κάθε νέα γενιά είναι πιο φορτωμένη από την προηγούμενη. Οι πουριτανικές θρησκείες έχουν δηλητηριάσει τον αυθορμητισμό της ζωής με ενοχές καθώς έτσι χειρίζονται ευκολότερα τους ανθρώπους και τους μετατρέπουν σε σκλάβους των θεσμών. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που στρέφει τους ανθρώπους ενάντια στον ίδιο τους τον εαυτό. Αν κάποιος είναι παντρεμένος και αισθανθεί συμπάθεια ή αν γοητευθεί από ένα άτομο του αντίθετου φύλου, θα νιώσει ενοχές, θα το εκλάβει ως αμαρτία. Η ζωή όμως έχει τον δικό της ρυθμό, τη δική της μελωδία. Οι ενοχές είναι ένα παιχνίδι του Εγώ, όπου το ένα μέρος του εαυτού στρέφεται εναντίον του άλλου, ακριβώς επειδή μόνον έτσι μπορεί να επιβιώσει το Εγώ – μέσα από τη σύγκρουση.

Το να ελευθερωθεί κανείς από τις ενοχές σημαίνει ότι θα απελευθερωθεί από το βάρος του παρελθόντος. Αυτό που θα μας απελευθερώσει είναι η συνειδητότητα – μόνο η συνειδητότητα θα μπορέσει να βάλει σε τάξη το Εγώ μας χωρίς να οδηγηθούμε σε μια ατελή ελευθερία, μια ελευθεριότητα.
AdTech Ad

Η συνείδηση δίνει τη λύση διότι, δίχως ενοχές, δε σε ενδιαφέρει ούτε να είσαι άγιος ούτε αμαρτωλός. Κερδίζεις το δικαίωμά να αφήσεις τον εαυτό σου να ζήσει φυσιολογικά, και να γίνει άνθρωπος όχι μέσα από την υποταγή και την πειθαρχία αλλά με το να αποδεχτεί ολοκληρωτικά την αταξία του.

Πολλές φορές, σ’ έναν γάμο η ενοχή λειτουργεί αντισταθμιστικά και κατευναστικά απέναντι σε μια αντίδραση έλλειψης σεβασμού του ορίου του συντρόφου μας: αν, για παράδειγμα, μια γυναίκα πετάξει στα σκουπίδια κάποιες παλιές αναμνηστικές φωτογραφίες του συζύγου της με έρωτες του παρελθόντος, που αποτελούν όμως μέρος της δικής του εξελικτικής πορείας σαν άτομο, θα το αντισταθμίσει ίσως με ένα ρομαντικό δείπνο κάτω από το φως αναμμένων κεριών και με γεμάτο ανταπόκριση σεξ. Το παιχνίδι του κατευνασμού και το μασκάρεμα της ενοχής σε αγάπη μπορεί να παιχτεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και για ένα πλήθος από αιτίες.

Σ’ έναν αυτόφωτο γάμο όμως, ο σύντροφος δε θα αισθανθεί ενοχές επειδή βγήκε για φαγητό με μια παλιά του φίλη. Ούτε θα κατευνάσει την ενοχή του προς τη σύζυγό του και την παραβίαση των ορίων του συμβατικού γάμου κάνοντάς της ένα ακριβό δώρο. Επίσης, αν αυτός το έκανε, η γυναίκα του θα έπρεπε να προβληματιστεί για το κατά πόσο ο ίδιος σέβεται την ελευθερία και το δικαίωμά του σε μια ανοιχτή συντροφικότητα που θα βοηθήσει και τους δύο στην ολοκλήρωση της ατομικότητάς τους.

Στο φλερτ να προκαλείς ερωτική επιθυμία όχι συμπάθεια

Σχετική εικόναΤο φλερτ αποτελεί την πιο ενδιαφέρουσα, αλλά παράλληλα και την πιο δύσκολη περίοδο μιας ερωτικής γνωριμίας. Ενδιαφέρουσα, γιατί υπάρχει έντονη επικοινωνία, ενθουσιασμός κι αγωνία και δύσκολη, γιατί μπορεί πολύ εύκολα να παρεξηγηθεί κάποιος και να παρερμηνεύσει τη συμπεριφορά και τα λεγόμενα του άλλου, μιας και δεν έχει πλήρη εικόνα για εκείνον.

Ο βασικός κανόνας του φλερτ είναι να δείχνουμε απ’ την αρχή την ερωτική επιθυμία μας για τον άλλο. Θα μου πείτε, μα για να φλερτάρουμε εννοείται ότι ποθούμε τον άλλο. Κάνουμε όμως ένα βασικό λάθος αρκετοί και δεν είναι άλλο απ’ τη βιασύνη. Βιαζόμαστε να δεθούμε με τον άλλο, να αισθανθούμε πράγματα, να περάσουμε στο επόμενο επίπεδο της γνωριμίας μας και ξεχνάμε ότι το πρώτο και κύριο στοιχείο μιας ερωτικής επαφής είναι η σωματική έλξη και η πρόκληση σεξουαλικής επιθυμίας.

Πρόκληση σεξουαλικής επιθυμίας δεν είναι να ποζάρω αισθησιακά μέχρι να ερεθίσω τον άλλο, ούτε να κυκλοφορώ με σέξι ενδυμασία και να επιδεικνύω το σώμα μου. Δεν είναι ούτε το σεξ απ’ την πρώτη βραδιά. Είναι να νιώθεις όμορφα με τον εαυτό σου, να αισθάνεσαι ποθητός και να προκαλείς τη σωματική επιθυμία στον άλλο μέσω της επικοινωνίας και της σωματικής επαφής.

Η γλώσσα του σώματος λέει πολλά και καλό είναι να χρησιμοποιούμε το σώμα μας για να διευκολύνουμε τον άλλο να καταλάβει τι θέλουμε. Όσο μεγαλύτερη άνεση έχουμε στις χειρονομίες, στα αγγίγματα, στο ακούμπισμα του ώμου, στα χάδια, στα γέλια, στο ψιθύρισμα στο αυτί, αλλά κι όση μεγαλύτερη οικειότητα υπάρχει, τόσο το καλύτερο.

Τα ερωτικά υπονοούμενα είναι απαραίτητα στοιχεία της επικοινωνίας κατά την περίοδο του φλερτ. Δεν εννοούμε τις φτηνές ατάκες που κυκλοφορούν και τις πλασάρουν πολλοί ως μότο τους για να ρίξουν κάποιον στο κρεβάτι εύκολα. Εννοούμε εκείνον τον κώδικα που αναπτύσσεται μεταξύ δυο ανθρώπων και μπορεί να τους διεγείρει εγκεφαλικά, τις συζητήσεις που μαγεύουν το μυαλό τους και τα ερωτικά μηνύματα που αντιλαμβάνονται μόνο οι ίδιοι.

Το βλέμμα παίζει κυρίαρχο ρόλο. Όταν κοιτάζεις τον άνθρωπο που σε ενδιαφέρει τον κοιτάς με πόθο κι η επιθυμία σου αποτυπώνεται στο κοίταγμά σου. Το άρωμά σου, η αύρα σου, το χαμόγελό σου, ακόμη και οι κινήσεις σου μπορούν να προκαλέσουν ερωτική έλξη.

Κι ερχόμαστε στο τι κάνουμε λάθος, γιατί η αλήθεια είναι ότι πέφτουμε πολύ εύκολα στην παγίδα, ειδικά αν είμαστε τρελά ενθουσιασμένοι και δε χρησιμοποιούμε καθόλου τακτική.

Πολλές φορές, η ανάγκη μας να δεσμευτούμε είναι τέτοια που ξεχνάμε να δώσουμε χρόνο στον άλλο να μας γνωρίσει. Περνάμε σε συζητήσεις και χαρακτηριστικά μας, που ο άλλος θα έπρεπε ν’ ασχοληθεί μ’ αυτά αργότερα. Του μαγειρεύουμε απ’ το πρώτο ραντεβού ή του αποκαλύπτουμε στοιχεία για την οικογένειά μας ή προσωπικά μας δεδομένα.

Θέλουμε να μας συμπαθήσει; Να γίνουμε φίλοι; Να κάνουμε παρέα; Να του δείξουμε ότι είμαστε καλά παιδιά; Όλα αυτά μετράνε σε κάθε ανθρώπινη σχέση, στην ερωτική όμως ή σε εκείνη που εμείς θέλουμε να γίνει ερωτική, οφείλουμε να είμαστε ξεκάθαροι με τον εαυτό μας και να εκφράζουμε με ειλικρίνεια και τόλμη την ερωτική μας επιθυμία.

Δε χρειάζεται να δείξουμε ότι είμαστε καλά παιδιά, ούτε νοικοκυρόπαιδα, ούτε ότι είμαστε εργατικοί, ούτε ότι έχουμε ευρύ, κοινωνικό κύκλο. Θα μας συμπαθήσει ο άλλος, θα μας εκτιμήσει, θα πει και μια καλή κουβέντα, αλλά ερωτικά δε θα μας δει.

Το σημαντικό κατά τη διάρκεια του φλερτ είναι το ερωτικό παιχνίδι. Να δημιουργούμε στον άλλο εικόνες, να του ξυπνάμε ένστικτα και να διεγείρουμε τη σκέψη και το σώμα του μέσω της επικοινωνίας. Το καλό παιδί που κρύβουμε μέσα μας, αν του αρέσουμε, θα το γνωρίσει εν καιρώ. Ο πόθος πρέπει να ξυπνήσει και τα υπόλοιπα θα ‘ρθουν!

Γι’ αυτό, λοιπόν, μη βιάζεστε να εμπλακείτε συναισθηματικά με κάποιον. Χαρείτε το παιχνίδι της αποπλάνησης, βάλτε όλη σας την τέχνη και τη σαγήνη για να κατακτήσετε το στόχο σας και μην ξεχνάτε ότι στο φλερτ είμαστε πάνω απ’ όλα εραστές.

Yuval Noah Harari – Μια σύντομη ιστορία του γκαζόν

Αν η ιστορία δεν ακολουθεί κάποιους συγκεκριμένους κανόνες κι αν δεν μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον της, τότε γιατί να τη μελετάμε; Συχνά φαίνεται ότι ο κύριος στόχος της επιστήμης είναι να προβλέπει το μέλλον - οι μετεωρολόγοι πρέπει να προλέγουν αν αύριο θα βρέχει ή θα έχει λιακάδα· οι οικονομολόγοι πρέπει να ξέρουν αν η υποτίμηση του νομίσματος θα αποτρέψει ή θα επιφέρει την οικονομική κρίση· οι καλοί γιατροί εκτιμούν αν για τη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα θα είναι πιο αποτελεσματική η χημειοθεραπεία ή οι ακτινοβολίες.   

Με τον ίδιο τρόπο, περιμένουμε από τους ιστορικούς να εξετάζουν τις πράξεις των προγόνων μας ώστε να μπορούμε να επαναλάβουμε τις σοφές τους αποφάσεις και να αποφύγουμε τα λάθη τους. Όμως αυτό δεν γίνεται σχεδόν ποτέ, επειδή ακριβώς το παρόν είναι τόσο διαφορετικό από το παρελθόν. Είναι χάσιμο χρόνου να μελετάμε την τακτική του Αννίβα στον Β' Καρχηδονιακό Πόλεμο για να την αντιγράψουμε στον Γ' Παγκόσμιο. Αυτό που λειτουργούσε καλά στις μάχες του ιππικού δεν θα ωφελεί αναγκαστικά πολύ στον κυβερνοπόλεμο.

Ωστόσο, η επιστήμη δεν έχει να κάνει μόνο με την πρόβλεψη του μέλλοντος. Οι μελετητές σε όλα τα πεδία θέλουν συχνά να διευρύνουν τους ορίζοντές μας, ανοίγοντας έτσι μπροστά μας νέες και άγνωστες μελλοντικές προοπτικές. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την ιστορία. Μολονότι οι ιστορικοί κάνουν περιστασιακά προφητικές απόπειρες (χωρίς αξιοσημείωτη επιτυχία), η μελέτη της ιστορίας έχει κυρίως στόχο να μας επισημάνει δυνατότητες τις οποίες κανονικά δεν θα σκεφτόμασταν. Οι ιστορικοί δεν μελετούν το παρελθόν για να το επαναλάβουμε, αλλά για να απελευθερωθούμε απ’ αυτό.

Όλοι μας έχουμε γεννηθεί σε μια δεδομένη ιστορική πραγματικότητα, στην οποία επικρατούν συγκεκριμένες νόρμες και αξίες, καθώς και ένα μοναδικό οικονομικό και πολιτικό σύστημα. Θεωρούμε αυτή την πραγματικότητα δεδομένη, νομίζοντας πως είναι φυσική, αναπόφευκτη και αναλλοίωτη. Ξεχνάμε ότι ο κόσμος μας δημιουργήθηκε από μια συμπτωματική αλληλουχία γεγονότων και ότι η ιστορία δεν διαμορφώνεται μόνο από την τεχνολογία, την πολιτική και την κοινωνία, αλλά και από τις σκέψεις, τους φόβους και τα όνειρά μας. Το ψυχρό χέρι του παρελθόντος ξεπηδάει από τους τάφους των προγόνων μας, μας γραπώνει από το σβέρκο και στρέφει το βλέμμα μας προς ένα και μοναδικό μέλλον. Νιώθουμε αυτό το χέρι από τη στιγμή που γεννιόμαστε κι έτσι το θεωρούμε φυσικό και αναπόφευκτο κομμάτι του εαυτού μας. Γι’ αυτό σπάνια προσπαθούμε να απελευθερωθούμε απ’ αυτό και να οραματιστούμε ένα διαφορετικό μέλλον.

Η μελέτη της ιστορίας έχει στόχο να χαλαρώσει αυτή τη λαβή του παρελθόντος. Μας επιτρέπει να στρέψουμε το κεφάλι και σε άλλες κατευθύνσεις και να αρέσουμε να προσέχουμε δυνατότητες τις οποίες οι πρόγονοί μας δεν μπορούσαν να φανταστούν ή δεν ήθελαν να τις φανταστούμε εμείς. Παρατηρώντας τη συμπτωματική αλυσίδα των γεγονότων που μας οδήγησαν εδώ, συνειδητοποιούμε πώς σχηματίστηκαν οι ίδιες οι σκέψεις και τα όνειρά μας - και μπορούμε να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε και να ονειρευόμαστε διαφορετικά. Η μελέτη της ιστορίας δεν θα μας πει τι να επιλέξουμε, αλλά μας δίνει τουλάχιστον περισσότερες επιλογές.

Τα κινήματα που θέλουν να αλλάξουν τον κόσμο συχνά ξεκινούν ξαναγράφοντας την ιστορία, επιτρέποντας έτσι στους ανθρώπους να φανταστούν εκ νέου το μέλλον. Όταν θέλεις να κατέβουν οι εργάτες σε γενική απεργία, οι γυναίκες να ανακτήσουν τον έλεγχο του σώματός τους ή οι καταπιεσμένες μειονότητες να διεκδικήσουν πολιτικά δικαιώματα, το πρώτο βήμα είναι να αφηγηθείς εκ νέου την ιστορία τους. Η νέα ιστορία θα εξηγεί ότι «η σημερινή μας κατάσταση δεν είναι ούτε φυσική ούτε αιώνια. Κάποτε τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Μια τυχαία σειρά γεγονότων δημιούργησε τον άδικο κόσμο που γνωρίζουμε σήμερα. Αν ενεργήσουμε σωστά, μπορούμε να αλλάξουμε αυτό τον κόσμο και να δημιουργήσουμε έναν καλύτερο». Γι’ αυτό οι μαρξιστές αφηγούνται την ιστορία του καπιταλισμού· οι φεμινίστριες μελετούν το σχηματισμό των πατριαρχικών κοινωνιών και οι Αφροαμερικανοί μνημονεύουν τη φρίκη του δουλεμπορίου. Ο στόχος δεν είναι να διαιωνίσουν το παρελθόν, αλλά -αντίθετα- να απελευθερωθούν από αυτό.

Ό,τι ισχύει για τις μεγάλες κοινωνικές επαναστάσεις ισχύει εξίσου και στο μικροεπίπεδο της καθημερινής ζωής. Ένα νεαρό ζευγάρι που χτίζει το καινούργιο του σπίτι μπορεί να ζητήσει από τον αρχιτέκτονα να βάλει ένα ωραίο γκαζόν στην μπροστινή αυλή. Γιατί γκαζόν; «Γιατί το γκαζόν είναι όμορφο», θα εξηγούσε το ζευγάρι. Γιατί όμως το βρίσκουν όμορφο; Υπάρχει πίσω του μια ιστορία.

Οι τροφοσυλλέκτες της Λίθινης Εποχής δεν καλλιεργούσαν γρασίδι στην είσοδο της σπηλιάς τους. Στην Ακρόπολη της Αθήνας, στο Καπιτώλιο της Ρώμης, στο Ναό της Ιερουσαλήμ ή στην Απαγορευμένη Πόλη του Πεκίνου δεν υπήρχε καμία πράσινη έκταση για να υποδέχεται τους επισκέπτες. Η ιδέα να καλλιεργείται γρασίδι στην είσοδο των ιδιωτικών κατοικιών και των δημόσιων κτιρίων γεννήθηκε στα κάστρα των Γάλλων και των Άγγλων αριστοκρατών στον ύστερο Μεσαίωνα. Στην πρώιμη νεωτερική εποχή, η συνήθεια αυτή ρίζωσε και έγινε έμβλημα των ευγενών.

Το καλοδιατηρημένο γκαζόν απαιτούσε έκταση και πολλή δουλειά, ιδίως την εποχή που δεν υπήρχαν ακόμα μηχανές του γκαζόν και αυτόματο πότισμα. Σε αντάλλαγμα, το γκαζόν δεν παράγει τίποτα αξίας. Δεν μπορείς ούτε να βοσκήσεις ζώα εκεί, γιατί θα το ποδοπατούσαν και θα το κατέστρεφαν. Οι φτωχοί χωρικοί δεν μπορούσαν να ξοδεύουν πολύτιμη γη και χρόνο για το γκαζόν. Επομένως, η περιποιημένη έκταση στην είσοδο του σατό ήταν ένα σύμβολο κοινωνικής θέσης που κανείς δεν μπορούσε να αντιγράψει. Δήλωνε ευθαρσώς σε κάθε περαστικό:

«Είμαι τόσο πλούσιος και ισχυρός κι έχω τόσα εκτάρια γης και δουλοπάροικους, που η τσέπη μου σηκώνει αυτή την πολυτέλεια».

Όσο μεγαλύτερο και πιο περιποιημένο ήταν το γκαζόν, τόσο ισχυρότερη η δυναστεία. Αν πήγαινες επίσκεψη σε κάποιο δούκα κι έβλεπες το γκαζόν του σε κακή κατάσταση, ήξερες ότι είχε προβλήματα. Το πολύτιμο γκαζόν ήταν συχνά το σκηνικό για σημαντικούς εορτασμούς και κοινωνικά γεγονότα κι όλο τον άλλο καιρό ήταν απαγορευμένος χώρος. Μέχρι σήμερα, σε αμέτρητα παλάτια, κυβερνητικά κτίρια και δημόσιους χώρους, μια αυστηρή επιγραφή προειδοποιεί «Μην πατάτε το πράσινο». Στο παλιό μου κολέγιο στην Οξφόρδη, όλο το προαύλιο αποτελούνταν από ένα μεγάλο, ελκυστικό γκαζόν, στο οποίο επιτρεπόταν να πατάμε και να καθόμαστε μόνο μία μέρα το χρόνο. Όλες τις υπόλοιπες μέρες, αλίμονο στον φτωχό φοιτητή που θα βεβήλωνε με το πόδι του το ιερό έδαφος.

Τα παλάτια των βασιλιάδων και τα κάστρα των βαρόνων μετέτρεψαν το γκαζόν σε σύμβολο εξουσίας. Όταν κατά την ύστερη νεωτερικότητα οι βασιλιάδες ανατράπηκαν και οι βαρόνοι καρατομήθηκαν, οι καινούργιοι πρόεδροι και πρωθυπουργοί κράτησαν το γκαζόν. Κοινοβούλια, ανώτατα δικαστήρια, προεδρικές κατοικίες και άλλα δημόσια κτίρια δήλωναν όλο και συχνότερα την εξουσία τους με σειρές από καταπράσινα χόρτα. Ταυτόχρονα, το γκαζόν κατέκτησε και τον κόσμο του αθλητισμού.

Για χιλιάδες χρόνια, οι άνθρωποι έπαιζαν σε κάθε είδους έδαφος, από τον πάγο μέχρι την έρημο. Ωστόσο, τους δύο τελευταίους αιώνες, τα πραγματικά σημαντικά παιχνίδια -όπως το ποδόσφαιρο και το τένις- παίζονται στο χορτάρι. Αρκεί βέβαια να έχεις τα χρήματα. Στις φαβέλες του Ρίο ντε Τζανέιρο, η μελλοντική γενιά του βραζιλιάνικου ποδοσφαίρου κλοτσάει αυτοσχέδιες μπάλες πάνω στην άμμο και το χώμα. Όμως στα εύπορα προάστια οι γιοι των πλουσίων διασκεδάζουν πάνω σε σχολαστικά περιποιημένο γκαζόν.

Έτσι οι άνθρωποι συνήθισαν να ταυτίζουν το γκαζόν με την πολιτική ισχύ, το κοινωνικό στάτους και τον οικονομικό πλούτο. Δεν είναι παράξενο που τον 19ο αιώνα η ανερχόμενη αστική τάξη υιοθέτησε με ενθουσιασμό το γκαζόν. Στην αρχή, μόνο οι τραπεζίτες, οι δικηγόροι και οι βιομήχανοι μπορούσαν να πληρώσουν για τέτοιες πολυτέλειες στην ιδιωτική τους κατοικία. Όταν όμως η Βιομηχανική Επανάσταση διεύρυνε τη μεσαία τάξη και δημιούργησε τη μηχανή ίου γκαζόν και το αυτόματο πότισμα, εκατομμύρια οικογένειες μπορούσαν να αποκτήσουν λίγο γρασίδι στο σπίτι τους. Στα αμερικανικά προάστια, το περιποιημένο γκαζόν από πολυτέλεια των πλουσίων μετατράπηκε σε είδος πρώτης ανάγκης της μεσαίας τάξης.

Τότε προστέθηκε κάτι καινούργιο στο προαστιακό τελετουργικό. Μετά την κυριακάτικη λειτουργία στην εκκλησία, πολλοί άνθρωποι κούρευαν με αφοσίωση το γκαζόν τους. Καθώς περπατούσες στο δρόμο, μπορούσες να εκτιμήσεις γρήγορα τον πλούτο και τη θέση κάθε οικογένειας κρίνοντας από το μέγεθος και την ποιότητα του γκαζόν στην μπροστινή αυλή. Το γρασίδι είναι σήμερα η πιο διαδεδομένη καλλιέργεια στις ΗΠΑ, μετά το καλαμπόκι και το σιτάρι, και η βιομηχανία του γκαζόν (φυτά, λίπασμα, χλοοκοπτικά, ποτιστικά, κηπουροί) έχει τζίρο δισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο.

Το γκαζόν δεν παρέμεινε μια αποκλειστικά ευρωπαϊκή και αμερικανική τρέλα. Ακόμα και άνθρωποι που δεν έχουν επισκεφτεί ποτέ τους την κοιλάδα του Λίγηρα βλέπουν τους προέδρους των ΗΠΑ να βγάζουν λόγους στο γκαζόν του Λευκού Οίκου, σημαντικούς ποδοσφαιρικούς αγώνες να διεξάγονται σε καταπράσινα γήπεδα και τον Χόμερ Σίμπσον να τσακώνεται με τον Μπαρτ για το ποιος θα κουρέψει το γκαζόν. Άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συνδέουν το γκαζόν με την εξουσία, το χρήμα και το κύρος.

Έτσι, το γκαζόν έχει επεκταθεί παντού και τώρα έχει βαλθεί να κατακτήσει ακόμα και την καρδιά του μουσουλμανικού κόσμου. Το πρόσφατα χτισμένο Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης του Κατάρ είναι περιτριγυρισμένο από υπέροχο γκαζόν, που θυμίζει πολύ περισσότερο τις Βερσαλλίες του Λουδοβίκου ΙΔ' παρά τη Βαγδάτη του Χαρούν αλ Ρασίντ. Ο κήπος σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε από μια αμερικανική εταιρία και τα πάνω από 100.000 τετραγωνικά μέτρα γρασίδι -στη μέση της αραβικής ερήμου- χρειάζονται ασύλληπτες ποσότητες νερού καθημερινά για να διατηρούνται πράσινα. Στο μεταξύ, στα προάστια της Ντόχα και του Ντου-μπάι, οικογένειες της μεσαίας τάξης καμαρώνουν για το γκαζόν τους. Αν δεν ήταν οι λευκές κελεμπίες και τα μαύρα χιτζάμπ, θα μπορούσε κανείς εύκολα να νομίζει ότι βρίσκεται στις Μεσοδυτικές πολιτείες κι όχι στη Μέση Ανατολή.

Τώρα που έχετε διαβάσει αυτή τη σύντομη ιστορία του γκαζόν, όταν αρχίσετε να σχεδιάζετε το σπίτι των ονείρων σας μπορεί να ξανασκεφτείτε αν θέλετε να έχει γκαζόν στη μπροστινή αυλή. Εξακολουθείτε βέβαια να μπορείτε να το κάνετε ελεύθερα. Αλλά είστε επίσης ελεύθεροι να αποτινάξετε το πολιτιστικό φορτίο που σας έχει κληροδοτηθεί από ευρωπαίους δούκες, μεγιστάνες καπιταλιστές και τους Σίμπσονς - και να φανταστείτε έναν γιαπωνέζικο πετρόκηπο ή κάποιο εντελώς νέο δημιούργημα.

Αυτός είναι ο καλύτερος λόγος να μαθαίνουμε ιστορία: όχι για να προβλέψουμε το μέλλον, αλλά για να απελευθερωθούμε από το παρελθόν και να μπορέσουμε να φανταστούμε εναλλακτικά πεπρωμένα. Φυσικά δεν πρόκειται για πλήρη ελευθερία -δεν μπορούμε να μη διαμορφωνόμαστε από το παρελθόν-, αλλά λίγη ελευθερία είναι καλύτερη από καθόλου.