Τετάρτη, 19 Φεβρουαρίου 2014

ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ. ΜΙΑ ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΥΠΟΘΕΣΗ

Ο Αρχιμανδρίτης προσαγορεύεται «Πανοσιότατος»! Αν μάλιστα διαθέτει και πτυχίο θεολογικής σχολής ή του κόφτει να γράφει και κομμάτι, τότε προσαγορεύεται «Πανοσιολογιότατος»! Τι θα πουν όλ’  αυτά;  Ότι ο άνθρωπος αυτός είναι ένα βήμα πριν από την αγιοσύνη, την οποία δικαιούται εξ αιτίας της τέλειας χριστιανικής του συμπεριφοράς, εις τα πάντα του βίου του.
Τα πρώτα μοναστήρια τα λέγανε μάντρες. Τότε γνώριζαν οι άνθρωποι ότι όσοι μπαίνανε εκεί μέσα ήταν ισάξιοι των προβάτων.
Τώρα λένε ότι εκεί εισέρχονται οι ανώτερης πάστας άνθρωποι. Είναι λογικό οι σημερινοί άνθρωποι -  σχεδόν όλοι τους πήγαν σχολείο – να αντιλαμβάνονται τα πράγματα πιο αληθινά και πιο σωστά.
Το πάλαι ποτέ είχαν καθήκον να ιερουργούν στα μοναστήρια.  Τη σήμερον;  Με το συμπάθειον: αυταπασχολούνται.
Η χάρη τους:  πρέπει να είναι άγαμοι ή χήροι. Η αγαμία όμως χτυπάει βαριά τον εγκέφαλο. Η φύση λαμβάνει εκδικήσεις σκληρές και άτσαλες. Τα επιτίμιά της ενίοτε τυγχάνουν ακραία και απάνθρωπα. Όσοι υπόκεινται στην ανελέητη καταδυνάστευσή τους, μερικές φορές ξεπερνούν κάθε όριο κτηνώδους συμπεριφοράς. Είναι που είναι άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου, έρχεται και η ανθρώπινη παρεκτροπή και ανωμαλία, και τότε το αποτέλεσμα λέγεται φρίκη. Και η υπάτη αυτών; Παιδεραστία. Τουλάχιστον σύμφωνα με την αντιληπτικότητα του γράφοντος.
Όμως η θεωρία καλόν είναι να συνοδεύεται και με αποδεικτικά στοιχεία. Διότι και αναγκαία τυγχάνουν αλλά και ικανά πρέπει να είναι. Η παρούσα εισήγηση μπορεί να πάσχει ως προς το ικανόν της. Παραδίδεται λοιπόν στην κρίση του αναγνώστη. Η ανεπάρκειά της αυτή, ως προς το ικανόν της, την εξαναγκάζει να επικαλεστεί το δόγμα της θείας πρόνοιας. Ότι δηλαδή τίποτε στον κόσμο αυτόν δεν είναι δυνατόν να συμβεί άνευ της θελήσεως του παντοδύναμου και πανεπόπτη Θεού και δημιουργού της.
Ό,τι, κοντολογίς, πρόκειται να δείτε παρακάτω, επετράπη να συμβεί από τον ίδιο τον θεό, άνευ ουδεμιάς αμφιβολίας. Ο κάθε αμφιβάλλον αμαρτάνει από χέρι οπωσδήποτε. Επίσης οποιαδήποτε παρατήρηση  περί εξαιρέσεως, τίμιον θα είναι να απευθύνεται εις τον δημιουργό του σύμπαντος κόσμου, κι όχι στον γράφοντα και εκθέτοντα τα επόμενα τεκμήρια:

*******************************************************************

Ο αρχιμανδριτισμός, ασθένεια της Εκκλησίας
Οι άγαμοι κληρικοί από νεαρή ηλικία μαθαίνουν καλά την τέχνη των συμμαχιών που θα τους οδηγήσει στον επισκοπικό θρόνο
Η κρίση που συγκλονίζει την Εκκλησία της Ελλάδος και έχει επεκταθεί, για την ώρα, και στο Πατριαρχείο Ιεροσολύμων δεν είναι ασφαλώς κρίση προσώπων, όπως προσπαθούν πολλοί επίσκοποι και πολιτικοί να την παρουσιάσουν προκειμένου να την υποβαθμίσουν – χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι όσοι ενέχονται δεν πρέπει να υποστούν τις κυρώσεις που προβλέπουν οι κανόνες της Εκκλησίας και οι νόμοι του κράτους. Η κρίση είναι θεσμική, ηθική και πνευματική. Είναι τόσο βαθιά μάλιστα, που τίποτε από εδώ και πέρα δεν θα είναι για την Εκκλησία της Ελλάδος όπως πριν, κάθε επιστροφή στην προ της παρούσης κρίσεως κατάσταση είναι πλέον αδύνατη. Ποια θα είναι η νέα πραγματικότητα θα εξαρτηθεί από το πόσο η Εκκλησία θέλει και μπορεί να συζητήσει εις βάθος τα αίτια αυτής της δίχως προηγούμενο κρίσης και να πράξει ανάλογα.
Τα αίτια της κρίσης μπορούν να αναζητηθούν σε πολλές κατευθύνσεις. Θα κάνουμε λόγο και εμείς εδώ για ένα από αυτά, θεσμικού χαρακτήρα, μέσα από το οποίο, ωστόσο, μορφοποιείται και εκφράζεται όλη η ηθική και πνευματική παθολογία της ελληνικής ορθόδοξης Εκκλησίας. Θα μιλήσουμε για τον αρχιμανδριτισμό. Είναι τυχαίο ότι όλοι για τους οποίους γίνεται δυσφήμως λόγος τις μέρες αυτές είναι αρχιμανδρίτες ή πρώην αρχιμανδρίτες (δηλαδή επίσκοποι);
Κληρικοί καριέρας
Τι είναι οι αρχιμανδρίτες; Είναι άγαμοι ιερείς εν τω κόσμω, χωρίς όμως να είναι μοναχοί – είναι απλώς εγγεγραμμένοι για τυπικούς λόγους στο μοναχολόγιο μιας μονής. Το τρίτον τούτο γένος, πέραν των εγγάμων παπάδων και των μοναχών, είναι κληρικοί καριέρας. Φόρεσαν τα ράσα, σε νεαρότατη συνήθως ηλικία, ορεγόμενοι εκκλησιαστικών αξιωμάτων και κυρίως βέβαια επισκοπής. Γίνονται αρχιμανδρίτες για να γίνουν δεσποτάδες. Άγαμοι ιερείς στον κόσμο υπήρχαν πάντοτε στην Εκκλησία, μόνο σήμερα όμως και κυρίως στα όρια της Εκκλησίας της Ελλάδος έχουν συγκροτήσει χωριστό σώμα και έχουν αποκτήσει τόση δύναμη. Η ελληνική ορθόδοξη Εκκλησία κυβερνιέται –διάβαζε: δυναστεύεται– από τους αρχιμανδρίτες, από αυτό το σώμα φιλόδοξων, αθεολόγητων, απαίδευτων, αυταρχικών και ψυχολογικά προβληματικών –ίνα μη τι χείρον είπωμεν– ανθρώπων. Όταν ένα χριστιανόπουλο, δεκαεφτά ή δεκαοχτώ χρόνων, θέλει να βάλει τα ράσα, όχι για να γίνει παπάς ή καλόγερος αλλά αρχιμανδρίτης, κάτι δεν πάει καλά εξαρχής με την ψυχική ισορροπία του. Οι αρχιμανδρίτες ξέρουν καλά ένα μόνο πράγμα, αυτό ακριβώς που ξέρει κάθε καριερίστας, την τέχνη των συμμαχιών: σε ποιον να προσκολληθούν, με ποιον και πότε να συμμαχήσουν, με ποιους να συνάψουν σχέσεις δοσοληψίας, οι οποίες, όπως έδειξε η παρούσα κρίση, μπορεί να φτάσουν και πολύ μακριά.
Νοσηρό φαινόμενο
Κανείς ωστόσο δεν μπορεί να εμποδίσει, στη σύγχρονη κοινωνία των ατομικών δικαιωμάτων, έναν άνθρωπο να γίνει άγαμος παπάς, όπως κάποιος άλλος γίνεται άγαμος δάσκαλος, δικαστής ή υδραυλικός. Ούτε εμείς είμαστε αντίθετοι σε κάτι τέτοιο. Το νοσηρό φαινόμενο του αρχιμανδριτισμού, στο οποίο επωάζονται όλα αυτά που ακούμε και βλέπουμε τούτες τις μέρες, είναι εκείνο που πρέπει να λάβει οριστικό τέλος, και όχι η άγαμη ιεροσύνη. Υπάρχουν κανονικά μέσα για να γίνει αυτό. Θα αναφέρουμε τρία.
1. Το ηλικιακό όριο που θεσπίζουν οι εκκλησιαστικοί κανόνες για τη χειροτονία σε διάκονο (το εικοστό πέμπτο) και σε πρεσβύτερο (το τριακοστό) να αυξηθεί, προκειμένου περί αγάμων κληρικών, κατά πέντε έτη (τριάντα και τριάντα πέντε αντιστοίχως), ώστε η απόφαση για άγαμη ιεροσύνη να είναι, όσο γίνεται περισσότερο, ώριμη, στερεή και δοκιμασμένη.
2. Οι άγαμοι κληρικοί στον κόσμο να μην παίρνουν το οφίκιο του αρχιμανδρίτη. Το οφίκιο αυτό να περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στα μοναστήρια, στους ηγουμένους των μονών, στους επικεφαλής της μάνδρας. Θα διορίζονται δηλαδή άγαμοι ιερείς στους ενοριακούς ναούς και δεν θα γίνονται με την πρώτη, όπως εν τοις πράγμασι συμβαίνει σήμερα, προϊστάμενοι των ναών ούτε βεβαίως θα προΐστανται στις ακολουθίες. Θα γίνονται και αυτοί προϊστάμενοι με τα ίδια ακριβώς κριτήρια που γίνονται και οι έγγαμοι. Δεν είναι νοητό νεανίσκοι είκοσι τόσων χρόνων να δυναστεύουν, ελέω επανωκαλυμμαύχου, παπάδες με τριάντα και σαράντα χρόνια ιεροσύνης. Επίσης να μην καταλαμβάνουν κατ’ αποκλειστικότητα ούτε καν κατά προτεραιότητα τα λογής εκκλησιαστικά αξιώματα και υψηλές διοικητικές θέσεις (αρχιερατικοί επίτροποι, πρωτοσύγκελλοι, ιεροκήρυκες μητροπόλεων κ.λπ.). Δεν θα αποκλείονται από αυτά, αλλά θα δικαιούνται να τα λάβουν εξίσου όπως και οι έγγαμοι. Θα πρόσθετα μάλιστα ότι είναι αποτελεσματικότερο τις κρίσιμες διοικητικές θέσεις που απαιτούν μακρά πείρα και γνώση (όπως αίφνης η θέση του αρχιγραμματέα της Ιεράς Συνόδου) να τις αναλαμβάνουν έγγαμοι ιερείς για να εξασφαλίζεται μια απρόσκοπτη διοικητική συνέχεια. Οι σημερινοί αρχιμανδρίτες τις θεωρούν τις θέσεις αυτές, όπως και πράγματι είναι, προθάλαμο του επισκοπικού θρόνου.
3. Να εκλέγονται επίσκοποι και από τις τάξεις των εγγάμων ιερέων. Η αγαμία των επισκόπων δεν ίσχυε ανέκαθεν στην Ανατολική Εκκλησία (μέχρι και τον 5ο αι. οι περιπτώσεις εγγάμων επισκόπων δεν είναι σπάνιες), νομοθετείται από τον Ιουστινιανό τον 6ο αι., επικυρώνεται με τον ιβ’ κανόνα οικονομίας της Πενθέκτης (691 – 692), και είναι καιρός πλέον να αρθεί. Σήμερα δεν υπάρχει κανένα επιχείρημα υπέρ της. Κανένα απολύτως. Τουναντίον μάλιστα η τραγική έλλειψη ικανών και άξιων εκκλησιαστικών ανδρών επιβάλλει, κατά στοιχειώδη λογική, να διευρυνθεί το πεδίο επιλογής των επισκόπων, να συμπεριλάβει κατ’ ανάγκην και τους εγγάμους.
Όσο απομένουν Χριστιανοί…
Οι αποφάσεις της συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος (18 – 19 Φεβρουαρίου) επιβεβαίωσαν, για άλλη μια φορά, ότι οι επίσκοποι είναι βαθιά νυχτωμένοι, ότι εθελοτυφλούν και υποκρίνονται. Ούτε είχα ούτε έχω καμιά ελπίδα ότι θα θελήσουν οι άνθρωποι αυτοί να απαλλάξουν την Εκκλησία από τον νοσηρό εναγκαλισμό του αρχιμανδριτισμού, είναι όλοι τους άλλωστε σαρξ εκ της σαρκός του αρχιμανδριτικού γένους.
Θέλω ωστόσο να αισιοδοξώ ότι οι ελάχιστοι μυαλωμένοι επίσκοποι που υπάρχουν θα θελήσουν να λάβουν στις επαρχίες τους κάποια ουσιώδη μέτρα για την αντιμετώπιση της πρωτοφανούς κρίσης και ότι μέσα στο πλαίσιο των μέτρων αυτών θα επαναθεωρήσουν και το ρόλο των άγαμων κληρικών στην Εκκλησία. Ό,τι κάνουν πάντως ας το κάνουν όσο απομένουν ακόμη Χριστιανοί στον τόπο μας.

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου